Nr. 3469.
Vili.
1896.
Kirchliches Uerordnungs-Zlatt
für die
Lnvanter Diöcclc.
3iil|nlt :	I.	I-iterai! encyelirae l.conis 1'.	1’. XIII. ad omnes	Italiae Episcopos super s. praedicatione. — II. Instructio
s.	Congregationis Epise. et Heg.	ad regni Hungariei Arcliicpiscopos, Episcopos ceterosque Ordinarios. — III.
StnIIHallerei Erlass turnt 13. Dloticmbvr ista; ;j. 33.402, betreffend die Traunng pensionierter Ossieiere. IV. Be stellung einer Censnr Conttnissio» für kirchliche Kunst. V. Dibeesan Nachrichten.
I.
Ex 8. Congregatione Episcoporum et Regularium.
Literne encyclicae Leonis Papae XIII. iussu super sacra praedicatione, sul omnes Italiae Episcopos, atque ad omnes ordinum coetuunique religiosorum Praesules datae.
Sanctissimus Pater Leo	Papa XIII. cui	apostolicum sacrae praedicationis ministerium adeo
cordi est,	nipote eli ristiano populo,	his praesertim	temporibus recte instituendo tantopere necessarium,
magno quidem animi sui dolore accepit, in annuntiandis e suggestu iidci mysteriis multa peccari ; complures scilicet, aliquot abhinc annis, eosque gravissimos irrepsisse abusus in modum, quibus saepenumero sacra hodie praedicatio spretu digna, aut saltem sterilis ac prorsus inutilis efficitur.
Quapropter antecessorum suorum vestigia premens,1 hanc 8. Congregationem Episcoporum et Regularium causis dignoscendis praepositam iussit ad Italiae Episcopos, Praesulesquc religiosorum ordinum sese convertere* eoruinque vigilantiam ac zelum vehementer excitare, ut quoad per ipsos fieri potest huic incommodo remedium afferant, atque illud omnino removendum curent.
Augustis igitur Sanctissimi Patris praeceptis obsequens haec S. Congregatio Rmis Episcopis ac regularium ordinum, coetuunique ecclesiasticorum Praesulibus hasce regulas omni diligentia studioque observandas exhibet :
1.	Primum quidem quod ad sacri oratoris permiani attinet, caveant huiusmodi adeo sanctum ministerium ulli concredere, qui nec sincera christiana pietate praeditus, nec fervido in Dominum nostrum lesimi Christum amore incensus 'sit ; sine quo aliud profecto non esset orator, nisi aut aes sonans, aut cymbalum tinniens,2 nec unquam verum divinae gloriae et salutis aeternae animarum zelum habere possct, qui solus et ratio impellens, et tinis ultimus evangelicae praedicationis sit oportet.
llaec vero christiana pictas, sacris verbi Dei praeconibus adeo necessaria, etiam in exteriori agendi ratione fulgeat neccsse est, quae cum traditis c suggestu documentis pugnare non debet; nec quid quam iidem praeseferre vulgare aut mundanum ; sed tales se exhibere, ut quisque illos existimet ministros Christi et dispensatores mysteriorum !ki;9 'serus enim, ut 8. Thomas Aquinas animadvertit, si doctrina est bona, et praedicator malus, ipse est occasio blasphcmiuc in doctrinam Hei. 1
Cum pietate vero ct christiana virtute etiam scientia sacra coniunctim socianda est; quum apprime compertum sit, atque assidua experientia comprobatum, praedicationem vere sapientem, rite ordinatam ac fructuosam ah iis, qui bonis studiis, praesertim vero sacris, instructi non sint, frustra cxpectari ; eosque cuidam, qua praestant, naturali loquacitati fidentes, qui nihilum (aut parum admodum) se praeparent, pulpitum ascendere.
1 Inter alios Clemens X», Innocentius 11., Innocentius XII., Benedictus XIII. tum actis pontificiis, tum ope 8. Congregationis Concilii aut 8. Congregationis Episcoporum et Regularium, pro diversis temporum circumstantiis, papiontia praescripta super s. praedicatione ediderunt. — 2 I. Cor. 13, 1. — 3 lb. 4, 1. — 4 Comment. in Mattii. 6.
1
Hi nimirum nil aliud conficiunt, quam acrem verberant, divinoque verbo contemptum irrisio -nemque, quin id fortasse advertant, misere conquirunt; quibus idcirco i ure merito convenit minax illud divinum effatum : Quia tu scientium repulisti, ego repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi.1
2.	Postquam igitur sacerdos (non vero ante) quas recensuimus dotes sibi comparaverit, tum solum Rmi Episcopi et regularium ordinum Praesules magnum divini verbi praedicandi ministerium eidem concredere poterunt ; sed tamen continenter advigilantes, ut iis dicendis rebus inhaereat orator, quae sacrae praedicationi proprie conveniunt. I lac quidem res (quae materia propria sunt sacrae praedicationis) liis divini Redemptoris verbis continentur: /'medicale Euangelium . . . Docentes eos serrare omnia, quaecumque mandari cohis.2 Quae verba enarrans Angelicus Doctor scribit: „Praedicatores debent illuminare in credendis, dirigere in operandis, vitanda manifestare, ct modo comminando, modo exhortando, hominibus salutaria praedicare.“3 Et 8. Tridcntinum Concilium ! „Annuntiantes cis vitia, quae eos declinare ct virtutes, quas sectari oportet, ut poenam aeternam evadere ct coelestem gloriam consequi valeant.“ 4 Sed multo amplius summus Pontifex Pius IX. id declaravit haec scribens : „Non semetipsos, sed Christum crucifixum praedicantes, sanctissima Religionis nostrae dogmata ct praecepta, iuxla catholicae Ecclesiae ct Patrum doctrinam gravi ac splendido orationis genere, populo clare aperteque annuntient ; peculiaria singulorum officia accurate explicent ; omnesque a flagitiis deterreant, ad pietatem inflamment, quo Fideles Dei verbo salubriter refecti, vitia omnia declinent, virtutes sectentur, atque ita aeternas poenas evadere et coelestem gloriam consequi valeant.“5 Ex quibus omnibus manifesto liquet, Symbolum, Decalogum, Ecclesiae praecepta, Sacramenta, virtutes et vitia, varia hominum officia pro conditionis cuiusque varietate, hominis novissima, aliasque id genus aeternas veritates ordinariam debere sacrae praedicationis materiam constituere.
Atqui haec gravissima argumenta a multis divini verbi praeconibus indignum in modum negliguntur : qui quidem quaerentes quae sua sunt, non quae lesu Christi, ac probe noscentes, hasce materias ad popularem auram, quam expetunt, sibi conciliandam magis prae aliis idoneas nequaquam esse, eas omnes, praesertim in concionibus quadragcsimalibus, ct quibusdam aliis celebrioribus anni solcmnitatibus, consulto praetereunt, unaque cum rebus earum nomina permutantes, antiquis concionibus novum aliquod genus praedicationis sufficiunt, quas morales collationes, falso sensu acceptas, vocant; quibus mens auditorum, vel potius phantasia, otiose permulceatur, non vero voluntas salubriter permoveatur, pravique reformentur mores. Ili nimirum non advertunt, conciones quidem morales omnibus, polcmicas vero collationes plerumque paucis prodesse ; atque hos ipsos paucos, si acuratius fuerint bonis moribus instructi, seu si diligentius adiuti, quo maiori castitate, animi demissione, atque obedientia erga Ecclesiae auctoritatem praediti sint, id ukium sufficeret, ut mentem innumeris contra Fidem erroribus immunem, ct ad veritatis lucem suscipiendam paratiorem haberent, errores enim circa Religionem, praesertim inter catholicos populos, magis ah effracnatis animi cupiditatibus, quam a quibusvis mentis aberrationibus plerumque originem ducunt ; iuxta quod scriptum est : De corde exeunt cogitationes malae... hlasphetniae . . .° et in Psalmo : 7 Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus. „ In corde suo, inquit regius Psaltes (sapienter hic adnotat 8. Augustinus), non vero in mente sua.“
4.	Ncc vero ideo collationum polemicarum usum damnandum existimamus, quae si recte perficiantur, ct ipsae admodum utiles, imo etiam necessariae, tot inter errores contra Religionem quoque sparsos, quandoque esse possunt. Sed omnino a christianis suggestibus vaniloquia illa arcenda sunt, quae de theoreticis potius rebus quam practicis, pertractant ; de civilibus potius, quam religiosis ; maioris videlicet speciei, quam fructus ; quae proinde ephemeridum palaestris, aulisque academicis apta forte erunt : at vero a loco sancto prorsus absona.
Quod vero ad illas polcmicas collationes attinet, quae Religionis ab adversariorum impugnationibus defensionem spectant, sunt eae quidem identidem necessariae, at cuiusvis liumeri onus non sunt, sed solumrnodo robustiorum. Imo ipsi maxime strenui oratores magnA. debent prudentia uti ; huiusmodi
1 Os. 4, 6. — 2 Mattii. ‘28, 20. — :l L. c. — 1 Sess. - V. c. 2. de lief. — 6 Lit. encycl. i). Nov. 1846. —
° Mattii. 15, 19. — 7 13, 1.
enim apologia e in iis tantummodo locis, iisque temporibus, atque iis auditoribus faciendae sunt, qui vero illis egeant, et a quibus aliquod spirituale emolumentum reipsa sperari possit; cuius rei iudices maximo omnium competentes, locorum quorumlibet Episcopos esse manifeste patet, lias vero apologias ea decet ratione fieri, ut earum demonstratio in doctrina sacra potius, quam in Immanis seu naturalibus argumentis, solidissime fundetur; tali demum sapientia ac perspicuitate elaborari, ut periculum evitetur, ne in quorumdam auditorum mentibus altius defixi errores inhaereant, quam oppositae veritates, magisque percellant animos obiecta, quam responsa. Praesertim vero cavendum est, ne frequentine, quam par est, harum collationum usus aestimationi noceat ct desiderio moralium conp.ionum, quasi vero istae inferioris ordinis ac minoris momenti sint, quam polcmicae, ac proinde praedicatorum ct auditorum vulgo relinquendae; dum contra omnino constat, moralem praedicationem fidelium universitati longe maxime necessariam esse, nec nobilitate a polemica vinci ; ac proinde etiam valentiores ct celebriores oratores in auditorum conspectu quantumlibet electissimo ac frequentissimo hanc deberent, saltem aliquando, sincero zelo exercere. Quod nisi fiat, frequentes isti auditores semper de erroribus disserere audient, qui saepe numero in iis, qui intersunt, nequaquam reperiuntur; nunquam vero de culpis vitiisque, quae in hisce potius auditoribus, quam fortasse in aliis, profecto vulgaribus, abundare solent.
5. At vero si plerique in thematum tractandorum selectione abusus deflentur, plerique alii ct quidem haud minus graves, sunt in ipsa thematum tractatione deplorandi. Circa quam haec praeclara documenta tradit idem S. Doctor Aquinas :1 „lit vere sit lux mundi, tria debet habere praedicator verbi divini: primum est stabilitas, ut non deviet a veritate; secundum est claritas, ut non doceat cum obscuritate; tertium est utilitas (seu recta intentio), ut quaerat Dei laudem, ct non suam.“ Sed heu! triste infortunium ! Plérarumquc Imdic concionum forma 11011 solum ab evangelica perspicuitate et simplicitate longe abest, quam illa constanter praeseferret; sed etiam obscuris ambagibus tota obvolvitur, ct in abstrusis argumentis, communem populi captum excedentibus, versatur, ut illud propheticum effatum in mentem subeat hic Opportune repetendum: Parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis. -
Quod autem peius est, ille divinus character concionibus abest, ille christianae pietatis habitus, illa S. Spiritus unctio, per quam praeco evangelicus semper de se ipso profiteri ct possit, ct debeat: Sermo meus et praedicat io mea non in persuasi bilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis.3 Ili contra persuasibilibus humanae sapientiae verbis ferme unice innixi, verbum Dei parvi aut nihili pendunt, sacram videlicet scripturam, quae quidem praecipuus sacrae eloquentiae fons sit oportet, quemadmodum summus Pontifex super Cathedram Petri sedens, nuper gravissimis verbis, quae huc referre opportunum putamus, edocebat: „Haec propria et singularis Sacrarum Scripturarum virtus a divino afflatu Spiritus Sancti profecta, ea est quae oratori sacro auctoritatem addit, apostolieam praebet dicendi libertatem, nervosam vjctricemquo tribuit eloquentiam. Quisquis enim divini verbi spiritum et robur eloquendo refert, ille non loquitur in sermone tantum, sed et in virtute, et Spiritu Sancio, et in plenitudine multa.'1 Quapropter ii dicendi sunt praepostere improvideque facere, qui ita conciones de Iteligione habent, ct praecepta divina cnuneiant, nihil ut fere afferant, nisi humanae scientiae ct prudentiae verba, suis magis argumentis, quam divinis innixi. Istorum scilicet orationem quantumvis nitentem luminibus, languescere et frigere necesse est, utpote quae igne carcat sermonis Dei, eamdemque longe abesse ab illa, qua divinus scrino pollet virtute:	Virus est enim sermo Dei et efficax, ct pene-
trabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus.6 Quamquam hoc etiam prudentioribus assentiendum est, inesse in sacris Litteris mire variam et uberem, magnisque dignam rebus eloquentiam : id quod Augustinus pervidit, diserteque arguit,1 atque res ipsa confirmat, et prac-stantissimorum in Oratoribus sacris testimonium, qui nomen suum assidue SS. Bibliorum consuetudini, piacque meditationi se praecipue debere, Deo grati affirmarunt.“ 7
6. En igitur sacrae eloquentiae potissimus fons, sacra Biblia. Sed isti Evangeli! praecones dicti, temporum nostrorum ideis ac moribus imbuti, neglecto per summum nefas fonte aquae vivae ex
1 L. c. — 3 Tliren. 4, 4. — 8 I. Cor. 2, 4.	1 1. Thess. 1, 5. — 6 llebr. 4, 12.	8	Do	doetr.	Chr.
IV, 6, 7. — ’ Lit. encyl. de studiis 8. Script. 18. Nov. 1803.
1*
Immanae sapientiae asternis dissipatis suam eloquentiam hauriunt, potius quam divinitus inspiratas sacrorum librorum sententias afferant, aut sanctorum Patrum aut Conciliorum auctores quamplurimos, eosque profanos, novissimos, atque etiam viventes testes adducunt; quorum sententiae affatim ambiguas interpretationes, et quandoque etiam valde periculosas, Saepe saepius admittunt. „Est etiam pessimus sacrae eloquentiae abusus, religiosa themata unice oh praesentis vitae rationes, quin de futura vel mentio liat, passim pertractare, commoda recensere a christiana Eeligione mundo allata, ct officia dissimularo, divinum Redemptorem uti egregium yiXàvSptiisov pingere, et eius, ut indicis aeterni, iustitiam praeterire.
Exiguus exinde hujusmodi praedicationis fructus, ex qua forte mundanus quisque homo persuasus exit, se, quin mores corrigat, dummodo in Christum credat, prolium christianum fore.“1
Sed quid istorum hic fructus refert? Ilie profecto non est id, quod ipsi in primis expetunt; auditoribus blandiri, exoptant, quibus pruriunt aures; '- et dummodo templo stipata videant, eorum parvi interest animas fructu vacuas permanere. Proinde numquam do peccato disserunt, numquam de hominum novissimis, numquam denique de aliis veritatibus gravissimis, quae auditores salubriter contristare ad poenitentiam possent;3 sed solnmmodo placentia loquuntur;4 atque hoc idem faciunt; eloquentia quadam potius tribunitiä quam apostolica; magis profana quam sacrii, quae complures manus plaususque ipsis comparat, a >S. Hieronymo graviter reprobatos, cum ad Nepotianum scriberet: Itacente te in Ecclesia, non clamor populi, sed gemitus suscitetur ; auditorum lacrgmae laudes tuae sint. Ex quo fit, ut eorum praedicatio, ita in templo, sicut alibi, theatrali quadam aura circumfusa appareat, quae eam omni sacro charactere expoliat, omni que spirituali efficacia destituit. Exinde item in populo, imo etiam in plerisque e Clero, adeo depravatus gustus divini verbi, et exsurdatum palatum; exinde tandem piorum scandalum, perversorum atque incredulorum nulla aut parva emendatio, qui quamvis interdum in templa, huiusmodi placentia verba audiendi causa, praesertim vero si sonoris illis ac magnificis nominibus civili progressu, patria, recenti nostrorum, temporum scientia, aliisque id genus, allecti fuerint, profuse confluant, postquam oratorem fragosis plausibus fuerint prosequuti, oh ! iste, aientes verum ac legitimum concionami i callet modum ! e templo exeunt quales illuc intraverant, sicut ludaei, qui omnes quidem mirabantur, sed non omnes convertebantur.“6
7.	Haec igitur ,S. Congregatio quum, supremis Romani Pontificis praeceptis obtemperans, tot tamque gravibus sacrae praedicationis corruptelis consuetudine inductis remedium afferre omnino velit, omnes limos Italiae Episcopos, generales coenobitarum Praesules, atque omnes ecclesiasticorum coetuum Rectores compellat, ut	in easdem apostolica animi fortitudine insurgant, atque iisdem penitus extirpandis sedulo dent	operam.
Itaque memores, se iuxta sacrosancti	Concilii Tridentini praescriptum“ viros idoneos ad
huiusmodi praedicationis officium assumere adstrictos esse, hac in re quam maximam diligentiam curamquo adhibeant. »Si quidem sacerdotes designandi ad suam ipsorum dioecesin» pertineant, iis adeo augustum ministerium, nisi prius, sive per examen, sive alio quolibet opportuno modo, de vita, de scientia, de moribus comprobati fuerint,7 nequaquam concredant. »Si vero illi ad aliam dioecesin» spectent, neutiquain Episcopi in sua concinnaturos admittant, praesertim vero	occurrentibus	quibusdam solemnioribus anni
soleinnitatibus, nisi proprii Episcopi seu Praesulis literas	ostendat, quae	ct	sacerdotem bonis	moribus
praeditum, et huic officio idoneum esse testentur.
Cencralcs item cuiusvis religiosi Ordinis,	»Societatis, Congregationis Praesules nomini	c sacerdotibus	sihi subditis publice concionali, inscio loci	Episcopo, permittant; coque minus decet,	traditis
testimonialibus literis illos quoquo mittere, ut Episcopis se sistant, nisi prius accurate inquisierint, et certissime optimam noverint sacerdotum eorumdem ct moralem vivendi, et consuetam concinnandi rationem..
»Si vero cuiuslibet dioecesis Episcopus, postquam aliquem sacerdotem, literis huiusmodi a suis commendatum ad Dei verbum praedicandum in propria dioecesi exceperit, eumque deinceps ‘in sacro ministerio peragendo ab normis monitisque hic per nos traditis aberrantem conspexerit, 'opportune primum cumdem admoneat, ut si fieri possit, quam primum resipiscat ; quod nisi sufficiat, ali officio illico removeat, poenis etiam canonicis, si necessitas urgeat, adhibitis.
1 Oard. Bausa, archiep. Florent ad iun. cler. suum, 1ÄI2.	— 3II. Tim. 4,	:».	:l II. Cor. ", !).	1	Is. 30, 10.
— 6 S. August, in Mattii. 10, 15. — 6 Scss. V. cap. 2,- de Ref. •	7	C. 'f. I. c.
Ceterum quoniam haecS. Congregatio limorum Episcoporum, et Praesulum religiosis quibusvis Ordinis praepositorum, diligentiae ac zelo se tuto fidere posse probe novit, idcirco per ipsos praecipue fore confidit ut haec nova receusque Dei verbum annuneiandi, seu potius adulterandi, ratio quam primum reformatam se prodat, et sacra ipsa praedicatio, vanis verborum lenociniis amotis, augusto a’c nativo suo splendori, supernaturali simul efficacia denuo suscepta, iu Dei laudem, aeternam animarum salutem, ae spiritualem Ecclesiae tot i usque ebristiani Orbis utilitatem, tandem aliquando restituatur.
Romae, ex Scribarum Curia Sacrae Congregationis Episcoporum et Regularium negotiis dignoscendis expediendisque praepositae, dic XXXI. lulii, anno MDCCCXC1V.
Isidorus Card. Verga, Praef.
11.
S. Congregationis Episcoporum et Regularium Instructio ad regni Hungarici Archiepiscopos, Episcopos ceterosque Ordinarios.
Quibus Ilungaria agitatur temporibus catholicae religioni libertatique ecclesiasticae, adversis, illud accidit sane ineundum, quod multi ex clericorum ordine non quae mia sua/, sed quae lem Christi, quaerentes, pro Dei Ecclesiaeque causa et pro fidelis populi utilitatibus, sedulam operam impendant, strenueque huc usque se gesserint. Iloe etenim felix est meliorum rerum auspicium, iuxta egregium illud
S.	Cypriani praeconium: „Sacerdos Dei evani/elium tenens et Christi praecepta custodiens occidi potest, non potest vinci.'1 (Epist. J. ad Cornei.) At vero deplorandum est, non paucos quidem et detrectare laborem et reformidare pugnam. Cuius rei inquirentibus causas, ea potissimum apparet, huiusmodi clericos a spiritu, quem per manuum impositionem acceperant, descivisse, atipie ea quae mandi sunt misere consectantes, defecisse omnino a genere virorum illorum, per quos salus in Israel efficiatur oportet.
Nemo igitur non videt quantum intersit ecclesiasticam disciplinam in regno liungarico relevari et confirmari, idque omni studio animorumque contentione et concordia perfici, ut clerici digni reddantur ministri Christi ac fideles dispensatores mysteriorum Dei, qui populum optimis virtutibus ornatum in viam veritatis et sanctitatis verbo et exemplo dirigant, eique in tantis communis patriae angustiis ad praeiianda praelia Domini per arma iustitiae praeeant.
Quare ex Apostolica auctoritate ac nomine augusto SSmi D. N. LEONIS divina providentia Papae' XI11, Sacra liaec Congregatio negotiis et consultationibus Episcoporum et Regularium praeposita ea, quae sequuntur, ad Cleri disciplinam praecipue spectantia statuit atque decernit: pro certoqne habet fore ut sacri Antistites et Ordinarii omnes regni hungarici, quorum vigilantiam dilii/entiainque pastoralem summus idem Pontifex in recenti ad ipsos epistola encyclica commendavit, novum hoc testimonium sollicitudinis caritatisque Eius animo gratissimo accipiant.
I. Singularem Episcopi curam eo intendant ut Clerum efficaciter revocent opportunisque remediis inducant ad plenam earum rerum observantiam, quas sacri canones et ecclesiasticae leges praescribunt quoad vitam et mores clericorum.
II. Quoniam vero huius vitae morumque fundamenta in dioecesanis Heminariis iaciuntur, Ordinarii nullum sedulitatis modum omittant, quo alumni in sortem Domini vocati optime instruantur sancteque educentur. Persuasum habeant, nihil in administrationc episcopali esse, quod curam suam sollicitam et operosam aeque postulet, quam Seminarium, in quo totam spem salutis et profectus animarum, de quibus summo pastori Christo rationem reddituri sunt, positam esse constat. Itaque ad officium rectoris in primis virum eligant doctum, prudentem, Christi spiritu plenum, qui tum sermone tum opere adolescentes clericos probe recteque, sicut oportet, instituat et dirigat. Praefectum etiam pietatis constituant sacerdotem aetate maturum, gravem experientia ct usu vitae spiritualis eximium, .gloriaeque divinae studiosum, qui non solum*confessiones alumnorum audiat, sed eos etiam in exercitiis vitae clericalis oratione, meditatione aliisque quasi manuducero, et ad virtutes sacerdotales comparandas vehementer incitare valeat. Ncque alios magistros disciplinarum in Seminariis adhibeant, nisi qui alumnos, quum solida doctrina imbuere, tum vitae simul integritate ct probitate exemplo suo informare
possint. Cordi etiam sit episcopis, ut ipsi aliquoties per annum Seminarium visitent, in eoquc visitationis munere tum de magistrorum diligentia, tum de progressu, quem in disciplina et studiis clerici fecerint, accurato inquirant (Condì. prov. Mediol. s uh S. Carolo Borr. I. til. II. dccr. 25), paternaque cum caritate alumnos alloquantur et, cohortentur. Seminarii moderatores operam dent ut alumni, sin minus octavo quoque die, qui mos in plerisque Seminariis laudabiliter observatur, certe frequenter ad sacramentum poenitentiae frequentiusque ad divinam eucharistiam rite accedant. Universim, co minitantur ut adolescentes sibi commissi non externa tantum disciplina contineantur, vel quasdam tantummodo habilitates clericali statui proprias acquirant, sed id totis viribus agant ut ad pietatem veram studiumque gloriae divinae et salutis animarum accendantur, ut spiritum abnegationis vocationi ecclesiasticae/ suapte natura congruentem pectore concipiant et, in solidis virtutibus quotidie magis adolescant. Quibus de rebus ea quoque valeant quae habentur in pontificiis litteris Quod, multum diuque, ad Episcopos Hutigariae datis dic XXII. Augusti anno MDCCCLXXXVI.
Episcopi autem memores gravissime Apostoli admonitionis: Marnili dio nemini imposueris, ncque communicareris peccatis aiienis (I. Tim. V, 22.) summa cum diligentia explorent 11 um forte sint qui, non vocati a l)co, seipsos sive ob quaestum sive ob ambitionem terrenamque quaineninque cupiditatem ad sacerdotium ccclcsiasticumque ministerium intrudant, quo quidem hominum „(jcucre mercenariorum niliil infelicius acwiserius, nihil Ecclesiae Dei calamitósi ns esse pohst“. (Calceli, rom. ile sitcr. ord. c. VII. 15).
Ili, Sacerdotes quanta fieri possit maiore frequentia ad poenitentiae sacramentum accedant. Quotannis item per aliquot dies spiritualibus Exercitiis vacent : quo adi umento, si rite adhibeatur, milium fortasse est aliud utilius ad spiritum in Clero resuscitandum ct roborandum. Id autem quo melius exequi possint, Episcopi quolibet anno sacerdotes omnes, et, si videatur, etiam singulos exhortentur, vel vocent in Seminarium aliamve piam domum, ubi per aliquot dies spiritualibus commentationibus animum excolant, et propriae salutis et sanctificationis grande negotium agant. Opportune etiam Sacerdotes moneantur de gravi obligatione horas canonicas recitandi, studiisque maxime sacris impigre vacandi, ut officiis propriae vocationis digne utiliterque satisfacere possint.
IV.	Sed imprimis Episcopi sedulo invigilent ut parochi corumque adjutores obligationes proprii muneris fideliter, expleant, cum plane certissimum sit sanguinem ovium suarum e manibus eorum a Indice supremo repetitum iri. Et „cum praecepto dirino mandatum sil omnibus, ipiilnis animarum cura commissa est, oves suas ay noscere, pro his sacrificium offerre, rcrliiipte divini, praedicatione, sacramentorum administrat ione ur honorum omnium operum exempto pascere, pauperum aliarumipie miscrahilium personarum curam paternam purere, ct in. cetera munia pastoralia incumbere (Cone. Trid. sess. XXIII, e. I, ile reform), propterea Episcopi opportune importune, ut monet Apostolus, instent ut viri ecclesiastici in cura animarum occupati, nulla in re negligentes et desidiosi inveniantur. Instent, in sacra visitatione aliave quavis capta opportunitate, ut curiones nequaquam intermittant propriis ovibus adesse sive saeramentalcs confessiones excipiendo, sive infirmos visitando, sive moribundis adsistendo, sive ca-techesim impertiendo, sive evangeli»!» ad captum populi explicando, sive denique fidelium pietatem alii ciendo canonica piarum Societatum ac Sodalitiorum institutione vel sacrarum festivitatum celebratione, omnibusque operibus, quae religiosa proprii muneris solerti» suggerit. Et quoniam nonnullis in locis parochi eorumque in cura animarum adiutores, ad fidelium confessiones audiendas praesto esse 11011 soleant, nisi vocati, adeo ut, quod sane admodum dojendum est, plcrique parochianorum vix unquam extra tempus paschale ad sacramenta accedant, Episcopi ex auctoritate agant ut parochi, maxime in maioribus sollemnitatibus licet 11011 rogati, in confessionali se sistant paratosque se exhibeant, hinno fideles frequenter exhortentur ut tam eximia salutis subsidia ne negliga»! et rite percipiant. Assidui quoque sint curiones in verbo Dei praedicando. Et cum, ut ait Chrysostomus, „exempto qui non praedicat, doctor miserabitis sit,“ sollicito curent Episcopi ut mores Sacerdotum plebi fideli offendiculo minime sint. Frustra enim a populo vitae Christianae integritas quaeritur, si in eius pastoribus sancti mores 11011 resplendeant. Quare fortiter constanterque, quum opus fuerit, Ordinarii excipiantur quae a sacris canonibus et maxime a Concilio Tridentino (sess. XX V, c. 14, de reform.) circa clericorum incontinentiam, emendationem et punitionem praescribuntur, „ne subditorum neglectae emendationis ipsi condignas, Deo
vinilici', poena* per.sol.rnnt“. (Sess. XXII. c. I, de reform.) Nullum enim., teste Gregorio M., ah tiliis mitius praciu-tliciuni, quam à sacerdotibus tolerat Dem, quando cos, quos ad aliorum correctionem posuit dare de se exempla pravitatis cernit ; quando ipsi peccant, qui compescere aliorum peccata deberent; nulla animarum lucra querunt, ad sua quotidie stadia vacant, terrena concupiscunt, humanam gloriam intenta mente captant. “
V. Curent pariter Ordinarii ut homines, quos cultioris ingenii vulgus existimat, quibus alioquin nulla ut plurimum est Religionis cura nullaquc eius vera cognitio, aut concionum ope, aut diariorum, quae elegantia sermonis et rerum gravitate commendentur, dogmata fidei ac praesertim divinam Ecclesiae constitutionem per Clerum edoceantur. Quod ut obtineatur, admodum expediet si catholicae consociationes iam pluribus in locis utiliter institutae latius propagentur,
VI. Peculiari itidem modo curent, ut doctrinae ehristianae in gymnasiis praeceptores, quorum officium sane gravissimum et perquam utile est, eligantur sacerdotes 11011 minus doctrina quam vitae integritate conspicui qui demandatum sibi munus diligenter exequantur, et praeterea adolescentibus auctores sint, ut piis Congregationibus 11. M. Virginis, vel sodalitatibus SSmi Cordis lesu vel sacratissimi Rosarii nomen dent, et sacramenta poenitentiae et Eucharistiae saepius devoteque suscipiant. Agant quoque opportune Episcopi ut instructioni religiosae plus quam hucusque concessimi est temporis tribuatur, prout res ipsa gravioris per se momenti ac verae necessitatis prae ceteris omnibus expostulat. Dent similiter operam ut in omnibus gymnasiis eadem lingua utentibus unus idemque liber ad religionem docendam adhibeatur. Cuius rei gratia Episcopis curae sit ut compendium huiusmodi, in manus discipulorum tradendum, a viro idoneo componatur, et ab ipsis examinatum et approbatum, in usum scholarum praescribatur. Evigilandum quoque ut etiam profanarum disciplinarum magistri mentem Ecclesiae in docendo, ut par est, observantes, religionem revereantur, atipie magistro religionis 11011 solum non adversentur, sed eum pro ratione muneris sui opportune etiam i uvent. Quod ut efficacius liat, Episcopi meminerint ius libros scholasticos profanarum etiam disciplinarum designandi sibi vindicare.
VII. Insuper modis omnibus Episcopi adniti ne cessent, ut Universitas studiorum Biula-pestinensis, a Cardinali Petro Pazmany praeclarissimo viro condita et fere catholicorum institutis sustentata, reddatur catholicis, Episcoporum auctoritate regenda. Iterim vero et donec religioni studiosorum melius provideatur, id saltem obtinere cenentur, ut omnibus Dominicis festisque diebus, a sacerdote in primis idoneo ad alumnos academicos sermo habeatur, quo ea in primis catholicae doctrinae capita docto diligenterque explicentur ac demonstrentur, quae in vita publica aeque ac privata hodie maxime negligi solent impugnari. Agant etiam Episcopi, ut in utraque Hungariae universitate, ad exemplum aliarum A cadendarum, instituantur, insti tutique foveantur studiosorum coetus se 11 societates, eo proposito, tum ut iidem mutuo incitentur exemplo ad recte rcligiosequo vivendum, tum ut in consuetis conventibus recolant ex veritate retractatum si quid acceperint in scholis catholicae veritati contrarium. Praeterea optimum factu erit si in coetibus suis ducta ex variis disciplinis themata ccrtatim enucleent, propositis praemiis allecti.
Vili. Et quia de Christiana civitatum constitutione, de civium officiis, de amore patriae, similibusque de robus praeposterae et exitiosae opiniones obtinent inter cultiores praesertim homines, ideo instent Episcopi ac locorum Ordinarii ut per sacros contionatores crebro inculcentur Ecclesiae documenta, quae praecipue Encyclicis Litteris „.Immortale Dei“ et Sapientiae ehristianae“, sunt tradita.
IX. Episcopi vehementer hortentur parochos et cateehistas fidelium hungarica lingua 11011 utentium, ut debito quidem obsequio satisfaciant civili legi, qua pueri in scholis solertor doceri debent linguam hungaricam ; ac doctrinam christianam non antea cis li ungarico idiomate tradant, quam pueri camdem linguam plene didicerint. Hoc aeque puerorum aeterna salus et reipublicae bonum postulat. Similiter parochis et eorum audiutoribus praecipiant, ut non antea hungarica lingua in concionibus utantur, quam compertum habeant eam a parochianis probe intei ligi. Quod si parochiam aliis atipie aliis linguis utantur, ncc omnes hungaricum idioma sufficienter intelligant, parochi omnem dent operam, ut iis quoque fidelibus verbum Dei in propria lingua convenienter annuntietur.
X. De Sodalitatibus, quae ad scopum culturae popularis promovendae institutae sunt, quum omnibus hominibus quamlibet religionem profitentilms pateant, ncque catholicam formam institutionemque
prae sc ferant, idcirco ininngant Episcopi parochis ut diligentissimo caveant, ne iideles, eas adeuntes sodalitates, sensim sine sensu indifferentismi errore venenoque inficiantur, aut simile huic aeternae salutis detrimentum aliud incurrant.
XI. Praestat quammaxime, singulis provinciis suas esse catholicas ephemerides, plurcs etiam quam quae in aliquibus locis numerantur, et non hungarieo tantum sed alio quoque idiomate conscriptas, prout cuiusque mos fert provinciae, et ad captum intelligentiae populi accommodatas.
XII. Hisce itaque in profectum ecclesiasticae disciplinae et in bonum fidelium praestitutis, multum sane efficacitatis ad optatum exitum accedet ex ipsa Ordinariorum sollertia. Qui quidem in omnibus seipsos exemplum praebentes bonorum operum, in doctrina, in integritate et gravitate, (Ad Tit.
II.	7), omni certe pastorali sollicitudine hanc ordinationem debitae exccutioni mandabunt districtcquc suo quisque Clero praecipient ut eidem morem gerant singulasquc eiusdem praescriptiones diligenter adimpleant. Atque in hunc finem Ordinarii in pastoralibus visitationibus, statis temporibus peragendis, rationem specialiter de exacta perfectaque earum omnium observantia a singulis clericis exquirant ; et si quos invenient desidiosos cxtimulcnt, si quos negligentes redarguent, si qtios recalcitrantes castigent. Omni insuper quo praestant zelo diligentissime curent ut ecclesiastica beneficia non modo denegentur indignis, sed dignioribus omnino conferantur : atque ad id facilius obtinendum sese interponere etiam, quoad fieri poterit, ne praetermittant apud eos, qui patronatus aut electionis i ure gaudent, eosdem opportune commonentes de pergravi indicio, quod apud Deum et homines subituri sunt, quoties ecclesiastici reditus, qui instituti sunt pro decenti tuitione operariorum vincam Domini utiliter excolentium, in alium usum ab se convertantur, ac operariis inutilibus aut prorsus indignis pro lubitu ac iniuria tradantur.
Romae die 28. Maii 1896.
A. Trombeta, Pro-Secr.	t	I	Card.	Verga,	Praef.
111.
Erlass bev hochlülilichen k. lt. Statthalterei turnt 13. Uovember 1896, Z. 33.402,
betreffend die Training der It. ». It. Offnere des Muliffandes.
Die hochlöbliche k. k. Statthalterei hat ddo. 13. November 1896 Nr. 33.402, betreffend die Trauung der k. k. Officine im Ruhestände seitens der Civil-Seelsvrger Nachstehendes anher initgetheilt:
„Mit dem Erlasse vom 10. October l. I. Zl. 23.624 hat das hohe k. k. Ministerium für Cultns mit) Unterricht über Ersuchen des k. u. k. Reichs-Kriegsministerinms ans Anlass mehrerer, in letzter Zeit vorgekommener Falle, in tvelchen „für Localanstellungen vorgemerkte Officiere" des Ruhestandes von Civil-Seelsorgern getraut wurden, ohne dass die vorgeschriebene militärbehördliche Bewilligung hiezu beigebracht worden wäre, aufmerksam gemacht, dass die Trauung eines Officiers des Ruhestandes erst dann vorgenommen werden darf, wenn sich der Tränende durch Einsichtnahme in das Pensionsdecret des Bräutigams über die Zulässigkeit der Vornahme des Trauungsaetes die volle Ueberzeuguug verschafft hat.
Ist der Bräutigam nach seinem Pensionsdecrete als „invalid" in den Ruhestaut) versetzt (Formular I) oder später erst als „invalid" classificicrt, oder nachträglich ans der Vormerkung für Loealanstellungen gelöscht worden (was ebenfalls ans dein Decrete ersichtlich sein innss), so bedarf derselbe zur Eheschließung keiner militärbehördlichen Bewilligung.
Dagegen ist eine solche unbedingt erforderlich, wenn die Uebernahme des Bräutigams in den Ruhestand „unter Vormerkung für eine Loealanstellung" oder diese Vormerkung erst später erfolgte (Formular II).
Die genaue Einsichtnahme in	das Pensionsdecret des	zu Trauenden kann sonach den	Civilseelsorger
jedes	Zweifels überheben, ob der Officier	des Ruhestandes	zur	Eheschließung einer militärbehördlichen Be-
willigung bedarf oder nicht."
Hievon wird der Hochwürdige	Seelsorge-Clerns	mit	Beziehung ans das h. ü. kirchl.	Verordnungs-
Blatt	1	ddo. 9. Februar 1881 Nr. 376, Absatz VI und	die nachstehenden Formularien znr	genauen Dar-
iiachachtnng in Kenntnis gesetzt.
— lo —
IV.
Gestellung einer Eensnr-Eommisston für kirchliche Kunst.
In der Heuer abgehaltenen II. Lavauter Diiieesan - Synode ist von mehreren Seiten der Wunsch nach Bestellung einer Censur-Commission für kirchliche Kunst ausgesprochen worden, damit sich die hochwürdigcn Herren Seelsorger bei Neubauten, Renovierungen, bei Bestellungen von Glocken, Bildern, Statuen, Orgeln, Paramente», Luster», Leuchtern, Kreuzwegen ». s. w. leichter raths erhalten konnten. Dadurch würden em-pfehlnngswerte Bezugsquellen allgemeine Anerkennung erlangen, nicht empfehlungstvürdigeir Cvneurrenten aber die Gelegenheit der Irreführung benommen werden.
Das f.-b. Ordinariat kommt hiemit diesem billigen Verlangen bereitwilligst entgegen.
Die geschäftliche Leitung der gewünschten Censnr- Commission wird sich in den Händen des hoch würdigen Herrn Domeapitularen Karl Hribovšek, f.-b. Consistorialrathes und Direktors des Divcesanpriester Hauses, Ivel chef an der f.-b. theologische» Divcesan-Lehranstalt Lehrvorträge aus der Kunstgeschichte hält, befinden.
Zum Behnfe der zweckentsprechenden Vertretung der einzelnen Knnstzweige tverden sich an den Conimissionsberathungen außer den hochwürdigen Herren Domeapitularen noch folgende Consnlenten betheiligen: I'. Callistus Heric, Guardian und Pfarradministrator; Herr Jakob Hribernik, Spiritual im f.-b. Pricsterhanse; Herr Ludwig Hudovernik, Dom und Stadtpfarrvicar; Herr Martin Matek, Doctov Rom. in iure canonico, Theologie Professor; Herr I)r. Alois Mcäko, Theologie Professor; Herr Dr. Anton Medved, Religivnslehrer am k. k. Gymnasium.
„Idcirco enim pictura in Ecclesiis adhibetur, nt hi qui Iiteras nesciunt, saltem in parietibus videndo legant, quae legere in condicibus non valent“ (S. Greg. M. 1. 9. epist. 10"). ad Serenum Episc, Massilien.).
V.
DiLcesatt-Uachrichten.
Bestellt wurden : Herr Jakob Pulir als providierender Kaplan in Sternstein und Herr Anton Kavsl als solcher in Paine,'.
llcbersctzt wurden die Herren Kapläne: Mathias Stoklas mich Rcifuik; Maximilian Ocvirk nach HuH,'inumiteli unb Lorenz Schlamberger nach St. Stephan bei Süßeiihcim.
I» den dauernden Ruhestand find getreten die Herren: Josef llorvat, Pfarrer in Msell und Josef Valenčak, Pfarrer in St. Bartholoinae bei Gonobiz.
Gestorben sind die Herren: Jakob Črnec, zeitl. Deficientpriestcr in Peilenstein, am 20. October im 32., Ignaz Hauptmann, zeitl. Deficientpriestcr in Maria Wüste, am 3. November im 2t. und Herr Bincenz Plaskan, Pfarrer in St. Georgen an der Südbahn, am 28. November im 54. Lebensjahre.
Unbesetzt ist geblieben der I. Kaplansposten in St. Marlin bei Wind. Graz, der II. Kaplansposten in Altenmarkt und der Kaplansposten in Leskovec.
F. B. Lavanter Ordinariat in Marburg,
am 25. November 1896.
Fürstbischof.
St. tichvifliui Buchdrucker«!, SUfarbtirq.