Macher RöcesaMatt. *srI-* Vp -» .» jy *.j ^ Nr. X. Inhalt: 54. Encyclica Leonis XIII. de SS. Rosario et S. Josepho. — 55. Päpstliches Breve in Betreff der Veräußerung und Belastung von Klostergütern in Oesterreich. — 56. Religionswechsel eines unter Curatel stehenden Irrsinnigen. — 57. Einladung zur Einsendung der periodischen Eingaben und anderer Ausweise. — 58. Concurs - Verlautbarung. — 59. Chronik der Diöcese. 1889. 54. VENERABILIBVS FBATRIBVS PATRIARCH!S PRIMATIBVS ARCHIEPISCOPIS EPISCOPIS ALIISQVE LOCORVM ORB1NARIIS PACEM ET COMMVNIONEM CVM APOSTOLICA SEDE HABENTIBVS LEO PP. XIII. Venerabiles Fratres! Solidem et apostolicam be-nedictionem! Quamquam pluries iam singuläres toto orbe deprecationes fieri, maioremque in modum comraendari Deo rem catholicam iussimus; ne-mini tarnen mirum videatur si hoc idem officium rursus inculcandum animis hoc tempore cense-mus. — In rebus asperis, maxime cum potestas tenebrarum audere quaelibet in perniciem christiani nominis posse videtur, Ecclesia quidem suppliciter invocare Deum, auctorem ac vindicem suum, Studio perseverantiaque maiore semper consuevit, adhi-bitis quoque sanctis caelitibus, praecipueque au-gusta Virgine Dei genitrice, quorum patrocinio columen rebus suis maxime videt adfuturum. Pia-i'um autem precationum positaeque in divina bo-nitate spei serius ocius fructus apparet. — lam-vero nostis tempora, Venerabiles Fratres, quae sane christianae reipublicae haud multo minus calamitosa sunt, quam quae fuere unquam cala-toitosissima. Interire apud plurimos videmus prin-cipium omnium virtutum christianarum, fidem : b'igere caritatem: subolescere moribus opinioni- busque depravatam iuventutem: Iesu Christi Ec-clesiam vi et astu ex omni parte oppugnari: bellum atrox cum Pontificatu geri: ipsa religionis fundamenta crescente in dies audacia labefactari. Quo descensum novissimo tempore sit, et quid adhuc agitetur animis, plus est iam cognitum, quam ut verbis declarari oporteat. Tarn difficili miseroque statu, quoniam mala sunt, quam remedia humana, maiora, restat ut a divina virtute omnis eorum petenda sanatio sit, — Mac de caussa faciendum duximus, ut pieta-tem populi christiani ad implorandam studiosius et constantius Dei omnipotentis opem incitaremus. Videlicet, appropinquante iam mense Octobri, quem Virgini Mariae a Rosario dicatum esse alias de-crevimus, vehementer hortamur, ut maxima qua fieri potest religione, pietate, frequentia mensis ille totus hoc anno agatur. — Paratum novimus in materna Virginis bonitate perfugium: spesque Nostras non frustra in ea collocatas certo scimus. Si centies illa in magnis christianae reipublicae temporibus praesens adfuit, cur dubitetur, exempla 15 potentiae gratiaeque suae renovaturam, si humiles constantesque preces communiter adhibeantur? Imnio tanto mirabilius credimus adfuturam, quanto 86 diutius obsecrari maluerit. Sed aliud quoque est propositum Nobis: cui proposito diligentem, ut soletis, Venerabiles Fratres, Nobiseum dabitis operam. Soilicet quo se placabiliorem ad preces impertiat Deus, pluri-busque depreeatoribus, Ee-clesiae suae celerius ac prolixius opituletur. magnopere hoc arbitramur expedire, ut una cum Virgine Deipara castissimum eius Sponsum beatum Iosephum implorare populus christianus praecipua pietate et fidenti animo in-suescat: quod optatum gratumque ipsi Virgini futurum, certis de caussis iudicamus. — Profecto hac in re, de qua nunc primum publice dicturi aliquid sumus, pietatem populärem cognovimus non modo pronam, sed velut instituto iam cursu progredientem: propterea quod Iosephi cultum, quem superioribus quoque aetatibus romani Pontifices sensim provehere in maius et late propagare studuerant, postremo hoc tempore vidimus passim nec dubiis incrementis augescere, praesertim postea quam Pius IX fe. rec. decessor Noster sanc-tissimum Patriarcham, plurimorum Episcoporum rogatu, patronum Ecclesiae catholicae declaravit. — Nihilominus cum tanti referat, venerationem eius in moribus institutisque catholicis penitus in-haerescere, idcirco volumus populum christianum voce inprimis atque auctoritate Nostra moveri. Cur beatus Iosephus nominatim habeatur Ecclesiae patronus, vicissimque plurimum sibi Ecclesia de eius tutela patrocinioque polliceatur, caussae illae sunt rationesque singuläres. quod is vir fuit Mariae, et pater, ut putabatur, Iesu Christi. Hinc omnis eius dignitas. gratia, sancti-tas, gloria profectae. Gerte matris Bei tarn in excelso dignitas est, ut nihil fieri maius queat. Sed tarnen quia intercessit losepho cum Virgine beatissima maritale vinclum. ad illam praestan-tissimam dignitatem, qua naturis creatis omnibus longissime Deipara antecellit, non est dubium quin accesserit ipse, ut nemo magis. Est enim coniugium societas necessitudoque omnium maxima, quae natura sua adiunctam habet bonorum unius cum altero cominunicationem. Quocirca si sponsum Virgini Deus Iosephum dedit, dedit profecto non modo vitae socium. virginitatis festem, tuto-rem honestatis, sed etiam excelsae dignitatis eius ipso coniugali foedere participem. — Similiter augustissima dignitate unus eminet inter omnes, quod divino consilio custos tilii Dei fuit, habitus hominum opinione pater. Qua ex re consequens erat, ut Verbum Dei losepho modeste subesset, dictoque esset audiens, omnemque adhiberet ho-norem, quem liberi adhibeant parenti suo necesse est. — Iamvero ex hac duplici dignitate officia sponte sequebantur, quae patribusfamilias natura praescripsit, ita quidem ut domus divinae, cui Io-sephus praeerat, custos idem et curator et de-fensor esset legitimus ac naturalis. Cuiusmodir officia ac munia ille quidem. quoad suppeditavit vita mortalis, revera exercuit. Tueri coniugem di-vinamque sobolem amore summo et quotidiana assiduitate studuit: res utrique ad victum cul-tumque necessarias labore suo parare consuevit: vitae discrimen. regis invidia conflatum. prohibuit, quaesito ad securitatem perfugio: in itinerum in-commodis exiliique acerbitatibus perpetuus et Virgini et Iesu comes, adintor, solator extitit. — Atqui domus divina, quam Iosephus velut pote-state patria gubernavit, initia exorientis Ecclesiae continebat. Virgo sanctissima quemadmodum Iesu Christi genitrix, ita omnium est christianorum mater, quippe quos ad Calvariae montem inter supremos Redemptoris cruciatus generavit: item-que Iesus Christus tamquam primogenitus est christianorum, qui ei sunt adoptione ac redemp-tione fratres. — Quibus rebus caussa nascitur, cur beatissimus Patriarcha commendatam sibi pe-culiari quadam ratione sentiat multitudinem christianorum, ex quibus constat Ecclesia, scilicet in-numerabilis isthaec perque omnes terras fusa fa-milia, in quam, quia vir Mariae et pater est Iesu Christi, paterna propemodum auctoritate pollet. Est igitur consentaneum. et beato losepho apprime dignum, ut sicut ille olim Nazarethanam familiam. quibusvumque rebus usuvenit, sanctissime tueri consuevit, ita nunc patrocinio caelesti Ecolesiam Christi tegat ac defendat. Haec quidem, Venerabiles Fratres, facile in-telligitis ex eo eonfirmari, quod non pauois Ec-clesiae patribus, ipsa adsentiente sacra liturgia, opinio insederit, veterern illum losephum, Iacobo patriarcha natum, huius nostri personam adum-brasse ac inunera, itemque claritate sua custodis divinae familiae futuri magnitudinem ostendisse. — Sa ne praeterquam quod idem utrique contigit nec vacuum signiticatione nomen, probe cognitae vobis sunt aliae eaedemque perspicuae inter utrumque similitudines: illa inprimis. quod gra-tiam adeptus est a domino suo benevolentiamque singulärem: cumque rei familiari esset ab eodem praepositus, prosperitates secundaeque res herili domui. Iosephi gratiä, affatim obvenere. Illud deinde maius, quod regis iussu toti regno summa cum potestate praefuit: quo autem tempore cala-mitas fructuum inopiam caritatemque rei frumen-tariae peperisset. aegyptiis ac finitimis tarn excel-lenti providentia eonsuluit, ut eum rex salvatorem mundi appellandum decreverit. — Ita in vetere illo Patriarcha huius expressam imaginem licet agnoscere. Sicut alter prosperus ac salutaris ra-tionibus heri sui domesticis fuit. ac mox universo regno mirabiliter profuit, sic alter chrisriani no-minis custodiae destinatus, defendere ac tutari putandus est Ecclesiam. quae vere domus Domini est Deique in terris regnum. Est vero cur omnes, qualicumque conditione locoque, fidei sese tutelaeque beati Iosephi com-mendent atque committant. — Habent in losepho patresfamilias vigilantiae providentiaeque paternae praestantissimam form am: habent coniuges amoris, unanimitatis, iidei coniugalis perfectum specimen: habent virgines integritatis virginalis exemplar eumdem ac tutorem. Nobili genere nati, proposita sibi Iosephi imagine, discant retinere etiam in afflicta fortuna dignitatem: locupletes intelligant. quae maxime appetere totisque viribus colligere bona necesse sit. — Sed proletarii, opifices, quot-quot sunt inferiore fortuna, debent suo quodam proprio iure ad losephum confugere, ab eoque, quod imitentur, capere. Is enim, regius sanguis, maximae sanctissimaeque omnium mulierum matri-monio iunctus, pater, ut putabatur, filii Bei, opere tarnen faciendo aetatem transigit, et quaecumque ad suorum tuitionem sunt necessaria manu et arte quaerit. — Non est igitur, si verum exquiritur, tenuiorum abiecta conditio; neque solum vacat dedecore, sed valde potest, adiuncta vir tute, orn-nis opificum nobilitari labos. Iosephus, contentus et suo et parvo. angustias cum illa tenuitate cul-tus necessario coniunctas aequo animo excelsoque tulit, scilicet ad exemplar filii sui, qui acceptä forma servi cum sit dominus omnium, summam inopiam atque indigentiam voluntate suscepit. — Harum cogitatione rer um debent engere animos et aequa sentire egeni et quotquot manuum mer-cede vitam tolerant: quibus si emergere ex egestate et meliorem statum anquirere concessum est non repugnante iustitia. ordinem tarnen providentia Bei constitutum subvertere, non ratio, non iustitia perinittit. Inimo vero ad vim descendere, et quicquam in hoc genere aggredi per seditionem ac turbas, stultum consilium est, mala illa ipsa efficiens plerumque graviora, quorum leniendorum caussä suscipitur. Non igitur seditiosorum homi-num promissis conlidant inopes, si sapiunt, sed exemplis patrocinioque beati Iosephi, itemque rna-terna Ecclesiae caritate, quae scilicet de illorum statu cur am gerit quotidie maiorem. Itaque plurimum No bis ipsi, Venerabiles Fratres, de vestra auctoritate studioque episcopali polliciti: nec sane difflsi, bonos ac pios plura etiam ac maiora, quam quae iubentur, sua sponte ac voluntate facturos, decernimus, ut Octobri toto in recitatione Rosarii, de qua alias statulmus, oratio ad sancturn losephum adiungatur, cuius formula ad vos una cum his Litteris perferetur: idque singulis annis perpetuo idem servetur. Qui autem orationem supra dictam pie recitaverint, indulgentiam singulis septem annorum totidemquo quadragenarum in singulas vices tribuimus. — Illud quidem salutare maximeque laudabile, quod est iam alicubi institutum, mensem Martinm honori sancti Patriarchae quotidiana pietatis exercitatione 15* consecrare. Ubi id institui non facile queat, optandum saltem, ut ante diem eins festum in templo cuis-que oppidi principe supplicatio in triduum fiat. — Quibus antem in locis dies decimusnonus Martii, beato losepho sacer, numero festorum de praecepto non comprehenditur, hortamur singulos, ut eum diem privata pietate sancte, quoad fieri potest. in honorem Patroni caelestis, perinde ac de praecepto, agere ne recusent. Oratio ad San« Ad te, heate JOSEPH, in tribulatione nostra con-fugimus, atque implorato Sponsae tuae sanctissimae, auxilio, patrocinium quoque tuum fidenter exposcimus. Per eam, quaesumus, quae te cum Immaculata Vir-gine Bei Genitrice coniunxit, caritatem, perque pa-ternum, quo Puerum Iesum amplexus es, amorem, supplices deprecamur, ut ad hereditatem, quam Iesus Christus acquisivit sanguine suo, benignus respicias ac necessitatibus nostris tua virtute et ope succurras. Tuere, o Custos providentissime divinae Fa-miliae, lesu Christi sobolem electam; prohibe a nobis, Interea auspicem caelestium munerum et No-strae benevolentiae testem vobis, Venerabiles Fratres, et Clero populoque vestro Apostolicam benedictionem peramenter in Domino impertimus. Datum Eomae apud S. Petrum die XV. Au-gusti An. MDCCCLXXXIX. Pontificatus Nostri Duodecimo. LEO PP. XIII. um Josephum. amantissime Pater, omnem errorum ac corruptela-rum luem; propitius nobis, sospitator noster for-tissime, in hoc cum potestate tenebrarum certamine, e caelo adesto; et sicut olim Puerum Iesum e summo eripuisti vitae discrimine, ita nunc Ecclesiam sanctam Bei ab liostilibus insidiis atque ab omni adversitate defende: nosque singulos perpetuo tege patrocinio, ut ad tui exemplar et ope tua suffulti, sancte vivere, pie emori, sempiternamque in caelis beatitudinem assequi possimus. — Amen. 55. WäpMches Bräunt üctrrff kr l'mutiicnnttt mtii Üclitfttntg turn filoftcrgiitmt in (Delicrrridj. LEO PP. XIII. AD FUTUßAM Facultates de Eegularium bonis in Austriaco Imperio positis alienandis, deque oneribus impo-nendis super iisdem bonis, quas similibus Litteris die XXIII. mensis Septembris anno MDCCCLXX1 sub Annulo Piscatoris datis sa. me. Pius IX. De-cessor Noster ad Decennium protulit, Nos in Ejus locum arcano Divinae providentiae consilio suffecti et in persona Beatissimi Petri supremam in Ecclesia Dei auctoritatem gerentes, omnibus hac de re inspectis, perpensisque, opportununi ducimus in aliud tempus prorogare. Quapropter motu proprio, certa scientia, ac matura deliberatione Nostra Apostolicae Sedis Nuntio apud Oarissimum in Christo Filium Nostrum Austriae lmperatorem Bohemiae et Hungariae Eegem Apostolicum pro EEI MEMOEIAM. tempore existenti, vel ei qui ejusdem Nuntii vices pro tempore gerat, nec non Archiepiscopis, atque Episcopis et Praesulibus, ut vocant. nullius dioe-cesis in uni versa memorati Imperatoris Austriae ditione existentibus, iis tarnen exceptis bonis, si qua in provinciis Italicis consistant, nec non Episcopo Wratislaviensi pro parte ejusdem dioe-cesis, quae in imperio Austriaco comprehenditur, ad aliud decennium a novissimo post r e m a e prorogationis die computan-dum facimus facultatem cuique in sua Dioecesi concedendi facultates sequentibus articulis com-prehensas = 10 == Alienandi bona regularium ordinum usque ad summ am Florenorum octo mil-lium monetae Austriacae, sive stabilia ea bona sint, sive in publicis nominibus consistant, adjecta tarnen conditione ut pretium ex alienatione per-ceptum in aliorum bonorum stabilium seu censuum acquisitionem convertatur, iisque deficientibus, pretium ipsuin alia ratione fruetuose, ac secure collocetur, exclusa qualibet negotiatione per sacros canones ecelesiasticis viris interdieta == II0 = Imponendi bonis regularium onera, quae non ex-cedant summam Florenorum duodecim millium rationem tarnen ac terminum praefiniendo, quo aes alienum dissolvatur. Quod si necessariae in-staurationes ac amelioramenta in aliquo regularium fundo ocourrant, neque aes alienum contrahi, et nonnisi per alicujus boni ad eosdem reguläres pertinentis venditionem necessitati provideri queat. hoc in casu concedendi Faoultatem perficiendi venditionem cum conditione, ut, si ex pretio per-cepto pars supersit, eadem fruetuose collocetur rationibus superius expositis. Quod si vendenda bona sint, vel onera iisdem imponenda, quae pretium excedant superius definitum, eo in casu reguläres suas deferre preces debebunt vel directe ad S. Sedem, vel ad Nuntium Apostolicum, cui proinde facultatem facimus petitam veniam concedendi, si hoc in domino expedire judicaverit = III 0 = Firmis manentibus ordinariis facultati-bus causarum piarum pro ineundis locationibus et conductionibus ad triennium concedendi facultatem locationes et conductiones ipsas ineundi ad quindecim annos, servatis quod ad reliqua canonicis praescriptionibus. Ad vitandos autem abusus nonnullos, et obsecundandum aliqua ratione consuetudini quae in Austriaco imperio invaluit, ut bonorum ecclesiasticorum possessores, a re-spectivis conductoribus reditus, seu praestationes accipiant, facultatem concedendi reditus ipsos, seu praestationes percipiendi in antecessum ita tarnen, ut illae quoad fundos urbanos non excedant summam, quae in semestri spatio a conductore per-solvenda sit; quod vero spectat ad bona rustica, dummodo summam non praetergrediantur, quae a conductore per anni spatium persolvatur = IV == In casibus urgentis necessitati« atque utilitaiis religiosae Familiae in quibus ad aliena-tionem, seu onerum impositionem sine mora de-veniendum sit, facultatem largimur absque prae-finitae pecuniae summa alienationem perficiendi, vel aes alienum contrahendi, ea tarnen adjecta conditione, ut in posterum ea de re ad Nuntium Apostolicum, sive directe ad Sanctam Sedem sin-gillatim aceurateque referatur. Porro in omnibus et singulis casibus integram semper esse volumus facultatem postulationes ad Apostolicam Sedem directe deferendi. Volumus praeterea, ut in singulis hujusmodi concessionum casibus sive ab Apostolico Nuntio, sive ab Antistibus dioecesanis Superior localis et respectivumCapitulum religiosae familiae audiatur, atque canonicae praescriptiones accurate serventur, ac praesertim Constitutio fei. me: Pauli II. Praedris Nostri, quae incipit „Cum in omnibus“ edita die XI. Maji MCDLXV. ac proinde in omnibus et singulis facultatibus, seu conces-sionibus volumus et man dam us, ut pateat, ac pro bata sit r-eligiosae familiae neces-sitas vel utilitas, eumque in finem in singulis item casibus non modo Superioris localis et respectivi Oapituli consilium. ut supra dictum est, audiatur, verum etiam honesti nominis et probati judicii viri antea consulantur. Praecipimus denique, ut in omnibus et singulis actis venditionis seu alienationis, et onerum impo-sitionis, atque etiam locationis ad annos quindecim mentio exp resse fiat facultatis ab Apostolica Sede concessae. Haec volumus jubemus, mandamus, non obstantibus Pauli II. Praedecessoris Nostri aliorumque Prae-decessorum Nostrorum de rebus Ecclesiae non alienandis, aliisque Constitutionibus et Ordinatio-nibus speciali licet mentione dignis in contrarium facientibus quibuscumque. Datum Eomae apud Sanctum Petrum sub An-nulo Piscatoris die XVI. Septembris MDCOCLXXXI. Pontificatus Nostri Anno Quarto. Loco t sigilli Th. Card. Mertel. 56. Weligionswechset eines unter Gnratel jteßenden Irrsinnigen. (Aus der österr. Zeitschrift für Verwaltung.) Der iZeltand einer wegen Irrsinns verhängten gerichtlichen Cnratel als solcher schließt die nach Artikel 4, Absatz 2 des Gesetzes vom 23. Mai 1868, R.-G.-Ll. Itr. 49, zum Itebertritte )n einer anderen Ueligions-genossenschaft erforderliche eigene freie 1lebcr)cngnng noch nicht ans. Mit Protocollareinschreiten vom 11. Juni 1886 meldete Albert M., Volontär bei dem Lebzelter F. M. iii H., am 30. Mai 1859 itt B. geboren und daselbst zuständig, mosaisch, bei der Bezirks-hauptmauuschast K. seinen Austritt aus der israelitische« Religiousgeuosseuschast und seinen Eintritt in die römisch-katholische Kirche und brachte gleichzeitig eine Erklärung seines Curators Dr. Jguaz R. tu B. ddo. 12. April 1886 bei, laut welcher letzterer gegen diesen Religionswechsel, iusoserue derselbe gemäß § 4, Al. 3 des Gesetzes vom 25. Mai 1868, R.-G.-Bl. Nr. 49, als gesetzlich statthaft erkannt werde» sollte, nichts einzuwenden erklärt. Die Bezirkshauptmauuschast K. übermittelte diese Anzeige gemäß Artikel 6 des voreitirten Gesetzes der israelitischen Matrikeusühruug in H. zur Keuutuiß und weiteren Amtshandlung, welche mit Eingabe vom 25. Juui 1886, Z. 40, der Bezirkshaupt-mannschast ein diesbezüglich abgegebenes Gutachten des Kreisrabbiners in B. mit dem Ersuchen um weitere Amtshandlung und dem Bemerken übermittelte, daß die Matrikeusühruug im vorhinein jede Berautwortuug von sich ablehue. In diesem Gutachten des Kreisrabbiners Dr. W. in B. wird hervorgehoben, daß nach Artikel 4 des mehrcitirten Gesetzes zur Rechtsgiltigkeit des Uebertrittes ein Geistes- uud Gemüthsznstand erforderlich sei, welcher die eigene freie Ueberzengnng nicht ausschließt, !vas aber nicht der Fall sei und welcher Mangel durch Einwilligung des Curators nicht ersetzt werden kauu. Die Bezirkshauptmauuschast K. eröffuete hierauf mit Entscheidung vom 27. Juni 1886, Z. 9691, dem Enrator Dr. R., daß die am 11. Jnni 1886 entgegengenommene Erklärung seines Enranden Albert M. zur Amtshandlung nach Artikel 6 des Ge- setzes vom 25. Mai 1868, R.-G.-Bl. Nr. 49, nicht benützt werden könne, weil nach der dortamts erliegenden Erklärung des Enrators Albert M. wegen Geistesschwäche, welche die eigene freie Ueberzengnng vom Standpunkte des citirteit Gesetzes und des Gesetzes vom 18. Jirnuer 1869, R.-G.-Bl. Nr. 13, ausschließt und durch die Einwilligung des Curators nicht ersetzt wird, bisher noch unter Cnratel steht. Gegen diese Entscheidung brachte Albert M. durch seinen Curator den Recurs an die Statthalterei in P. ein, in welchem sich auf ein Schreiben des Leiters der schlesischen Landes-Jrrenanstalt, nach welchem der beabsichtigte Religionswechsel als von keinen nachteiligen Folgen für den Gesundheitszustand M.'s, sowohl geistig, als körperlich, begleitet bezeichnet wird, ferner auf einen Attest des dem Albert M. den katholischen Religionsunterricht ertheilenden Caplans Felix D. in H. berufen wird, in welchem letzterer die Erkarung abgibt, daß M. sich itt einem so günstigen Geisteszustände befindet, daß er sich ein vollkommen freies Urtheil bilden kann und daß sein Uebertritt zur katholischen Kirche ein überzeugungsvoller und freier wäre. Die Statthaltern tu P. entschied nach erfolgter Constatirnng, daß M. zum Zeitpunkte der abgegebenen Uebertrittserklärung sich noch unter Cnratel befand und nach Anhörung des bischöflichen Consi-storiums in B., welches mit Note vom 3. Februar 1887, Z. 859, im Hinblicke aus die mittlerweile erfolgte Entlastung des Albert M. aus der ärztlichen Behandlung, die Aeußerung des H.'er Caplaues und den auch von anderen mit M. in letzterer Zeit verkehrenden Personen bestätigten nunmehrigen günstigen Geisteszustand desselben, sich für die gesetzliche Zulässigkeit des besagte» Religiouswechsels ausge- sprochen hatte, unterm 19. Febnlar 1887, Z. 11.865, daß dieselbe dem eingebrachten Recurse in der Erwägung keine Folge gebe, daß Albert M. nach der Zuschrift des Bezirksgerichtes B. vom 28. Octo-ber 1886, Z. 13.559, am 11. Jnni 1886 noch wegen Irrsinns unter Cnratel gestanden ist, derselbe mithin bei dem Umstande, als die Benrtheilnng, ob ein Irrsinniger den Gebrauch seiner Vernunft wieder erlangt habe, gemäß § 283 allg. bürgt. Gesetzb. den Gerichten zusteht, als damals tatsächlich noch irrsinnig, also in einem solchen Geisteszustände befindlich angesehen werden muß, der im Sinne des Artikels 4 des Gesetzes vom 25. Mai 1868, R.-G.-Bl. Nr. 49, die freie Wahl des Religionsbekenntnisses ausschließt. Gegen diese Entscheidung brachte Dr. R. namens seines Curaudeu den Ministerialreeurs ein, in welchem unter Hinweis auf den bereits zur Sprache gebrachten, dermalen günstigen Geisteszustand des M. ausgeführt wird, daß die im allgemeinen bürgerlichen Gesetzbnche begründete Bestellung eines Cnrators nur auf die vermögensrechtlichen und bürgerlichen Angelegenheiten des Cnranden sich beziehen und feine Fähigkeit zu Entschließungen in religiösen Angelegenheiten nicht schon an und für sich ausschließen könne; es könne sich nur um den objeetiven Znstand feiner geistigen Thätigkeit zum Zeitpunkte des erklärten Uebertrittes handeln nnd dieser sei, wenngleich formell die Cnratel noch bestand, kein derartiger gewesen, daß er die eigene freie Ueberzengnng ausgeschlossen hätte. Das Ministerium für Cultns und Unterricht fällte unterm 26. Mai 1888, Z. 19.586, nachstehende Entscheidung: „Ueber deu Ministerialreeurs des Advoeaten Dr. Ignaz R. in B. als Enrator des Albert M. in H. findet das Ministerium für Eultus und Unterricht die Entscheidung der k. k. Statthalterei vom 19. Febrnar 1887, Z. 11.865, mit welcher dessen Beschwerde gegen das in Angelegenheit des beabsichtigten Uebertrittes des M. vom mosaischen zum römisch-katholischen Glaubensbekenntnisse gefüllte Er-kenntniß der Bezirkshauptmannschaft in K. vom 27. Juni 1886, Z. 9691, in der Erwägung ab-gewiesen wurde, daß M. bei Fortbestand der wegen gerichtlich erhobenen Irrsinns über ihn verhängten Cnratel als in solchem Gemütszustände befindlich angesehen werdeu muß, der im Sinne des Artikels 4, Absatz 2 des Gesetzes vom 25. Mai 1868, R.-G.-Bl. Nr. 49, die freie Wahl des Religionsbekenntnisses ausschließt, sammt der bezogenen Entscheidung der Bezirkshanptmannschaft k. zu beheben. Hiezu bestimmt die Erwägung, daß der Ueber-tritt zu einer anderen Religionsgenossenschaft nicht zu jenen Handlungen gezählt werdeu kann, deren Vornahme dnrch den Bestand der Cnratel unbedingt ausgeschlossen wird, daß sich vielmehr nach Artikel 4, Absatz 2 des Gesetzes vom 25. Mai 1868, R.-G.-Bl. Nr. 49, der Uebertretende nur zur Zeit der Wahl in einem solchen Geistes- nnd Gemüthsznstande be- finden muß, welcher die eigene freie Ueberzengnng nicht ausschließt, ein solcher Geistes- oder Gemüths-znstand aber zweifellos ungeachtet der bestehenden Cnratel in einem bestimmten Zeitpunkte vorhanden sein kann, wie dies in einem besonderen Falle selbst ans dem Gebiete des Privatrechtes (§ 567 all. bürgl. Gesetzb.) anerkannt wird. Diese auf den positiven Bestimmungen des Gesetzes gegründete Anschauung steht aber auch mit der Natur der bezüglichen Verhältnisse im Einklänge, da der Abgang der rechtlichen Dispositionsfähigkeit im Sinne des allgemeinen bürgerlichen Gesetzbuches mit dem Mangel der Fähigkeit zur Bildung einer freien religiösen Ueberzengnng durchaus nicht auf eine Linie gestellt werden kann. Demgemäß findet das Ministerium für Eultus und Unterricht anzuordnen, daß unter Berücksichtigung der obigen Grundsätze über die Frage, ob und inwieferne die erwähnten gesetzlichen Voraussetzungen bezüglich der von M. abgegebenen oder eventuell zn wiederholenden Uebertrittserklärnng in dem Maße vorhanden sind, daß die letztere sich zur Annahme eignet, von den competenten Behörden im ordentlichen Jnstanzenznge, nötigenfalls nach Einholung eines sachverständigen ärztlichen Gutachtens zu entscheiden ist. “ 57. Einladung zur Einsendung der periodischen Kingaöen und anderer Ausweise. Die hochwürdigen Herren Decanats-Enraten wollen von dem zu Ende gehenden Solarjahre 1889 folgende periodische Eingaben und andere Ausweise an die betreffenden Decanatsämter, und diese an das sb. Ordinariat einsenden, und zwar: 1. Die Angabe der Seelenzahl jeder einzelnen Curazie. 2. Den Bedarf an Direktorien und Schematismen für das Jahr 1890. 3. Den Ausweis der Bevölkerung nach der Religionsverschiedenheit. 4. Die Angabe allfälliger Abänderungen in der Poststation oder Postexpedition, zu welcher die einzelnen Curazien des Decanates gehören. 5. Die Angabe der geistlichen Bezirks- und Ortsschnl-inspectoren. 6. Die Angabe etwaiger Desecte, welche im heurigen Diöcesan-Schematismus Vorkommen und der Daten, welche zur Vervollständigung des Local-Jndex dienen. 58. Goucurs -Verlautbarung. Die Seelsorgerstelle in der k. f. Männerstrafanstalt am Kastellberge in Laibach ist durch die Verleihung der Pfarre Skotja Loka an den bisherigen Seelsorger, Herrn Johann Tomaziö, erledigt worden. Dieser Posten, mit dem ein Gehalt jährl. 600 fl. sammt 25% Diensteszulage, eiue Natnral-Wohnung und an Naturalien 14 Knbik - Meter harten, 7 Knbik - Meter weichen Scheitholzes und 9 Kilo Stearin-Kerzen verbunden ist, wird zur Bewerbung ausgeschrieben. Die gehörig zu dokumentirenden Gesuche um diese Seelsorgerstelle sind an die hochlöbliche k. k. Oberstaatsanwaltschaft in Graz zn richten und beim hiesigen fürstbischöflichen Ordinariate einzureichen. Die Pfarre Kolovrat, im Decanate Moravöe, und die Pfarre Dobernice, im Decanate Treffen, beide unterstehend dem Patronate der Religionsfondsdomäne Sittich, sind durch Todfall, resp. durch Beförderung in Erledigung gekommen. Dieselben werden behufs Neubesetzung hiemit zur Bewerbung ausgeschrieben. Die Religionsfonds - Pfarre Ledine, im Decanate Idria, wird ebenfalls zur Bewerbung ausgeschrieben. Die Gesuche um diese Pfarren sind an die hohe k. k. Landesregierung für Kram zu stylisiren. Peremptorischer Competenztermin 3. December 1889. 59. Gfirouik der Diöcele. Die canonische Investitur erhielten die Herren: Michael Horvat auf die Pfarre Catez, und Johann Juvan auf die Pfarre Spodnja Idrija, am 10. Sept.; Josef Belar auf die Pfarre Eovte, und Anton Korbi6 auf die Pfarre Vavta Vas, am 22. Oetober, und endlich Peter Ogrin auf die Pfarre S. Spiritus in Trn, am 28. Oetober 1889. Herr Dr. Johann Lesar wurde als Professor des Bibelstudiums des neuen Bundes an der theol. Lehranstalt in Laibach angestellt, Herr Dr. Sebastian Elbert aber an dessen Stelle als f.-b. Hofcaplan und Ordinariats-Sekretär einberufen. Dem Herrn Johann Karlin, Pfarrer in Dobrniöe, wurde die Pfarre Smlednik verliehen. Der Defizientenpriester, Herr Simon Azman wurde als Psarrcooperator in Gorje wieder angestellt. Versetzt wurden die Herren: Jakob Bajec, Expositns in Suhorje, in gleicher Eigenschaft nach Nadanje Selo; Valentin Lavtar, Psarrcooperator in Slavina, als Expositns nach Trnje nächst Slavina; Johann Nozina, Psarrcooperator in Hrenovice, als solcher nach Slavina. Der D.-Ritter-Orden hat den Psarrcooperator in Pod-zemelj, Herrn Andreas Gliebe in eine andere Diöcese übersetzt. Gestorben sind die Herren: Thomas Brus, quieszirter Kaplan in Kranj, am 13. Oetober, und Herr Ignaz Vranöiö, Pfarrer in Kolovrat, am 1. November 1889. Dieselben werden dem Gebete des hochw. Diöcesan-Elerus empfohlen. Vom fiirstbischöflichen Ordinariate Laibach am 22. Oetober 1889. Herausgeber und für die Redaction verantwortlich: Martin Pogacar. — Druck der „Katholischen Buchdruckerei" in Laibach.