Nr. 5123. XI. 1910. Folium officiale Dioecesis Lavantinae. Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo. Kirchliches Verordnungs-Blatt fiir die Lnvnnter Diözese. Inhalt. 91. Motu proprio Pii PP. X., quo quaedam statuuntur leges ad modernismi periculum propulsandum. — 92. Sacrae Congregationis Consistorialis.declarationes circa Motum proprium „Sacrorum antistitum“. — 93. Decretum Sacrae Congregationis Consistorialis de amotione administrativa ab officio et beneficio curato. — 94. Zum Kapitel „Meßwein." — 95. Die St. Josef-Bücherbruderschaft in Klagenfurt. — 96. Nachforschungen in den Pfarrmatriken für die Familie Kometer. — 97. Škofijska kronika. — 98. Literatur. — 99. Diözesan-Nachrichten. 91. Motu proprio Pii PP. X., quo quaedam statuuntur leges ad modernismi periculum propulsandum. Velika skrb za sveto vero, da se ohrani čista in neoskrunjena, je nagnila slavno vladajočega sv. očeta Pij a X., da so v naslednjih dveh apostolskih pismih : Motu proprio, quo quaedam statuuntur leges ad modernismi periculum propulsandum z dne 1. septembra 1910, in Sacrae Congregationis Consistorialis declarationes circa Motum proprium „Sacrorum antistitum“ z dne 25. septembra 1910, znovič potrdili vse, kar se je določilo v okrožnici „Pascendi dominici gregis“ z dne 8. septembra 1907 glede modernizma, da so te določbe zopet objavili, jih izpopolnili in še posebej poudarili, da vežejo te določbe vsakega v vesti. Zato se opozarja na tem mestu tudi na tozadevne izvršilne predpise, ki so se sklenili na zborovanju „testium synodalium“ v Mariboru dne 31. marca 1908 ter se objavili v škofijskem zaukazniku 1. 1908? Po teh določilih naj se vsi, katerih se tičejo, vestno ravnajo. Zlasti naj ravnateljstvo duhovšnice in profesorji bogoslovja dobro proučijo to, kar se jim je že prej naročilo, ali kar so jim sv. oče še le v teh apostolskih pismih zaukazali, in naj to tudi dejansko izvršujejo. Glede izpovedi vere in prisege, ki je predpisana v Motu proprio „Sacrorum antistitum“ z dne 1. septembra 1910, se za našo škofijo določi nastopno. Vero morajo izpovedati in priseči, in sicer pred 31. decembrom t. 1.: 1. Ravnateljstvo duhovšnice in profesorji bogoslovja ob začetku vsakega leta.2 2. Profesorji na srednjih šolah in nastavljeni kateheti. 1 Kirchliches Verordnungs-Blatt für die Lavanter Diözese. Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo. 1908. V. odst. 47. Str. 84-94. 2 Cone. Trid. sess. XXV. cap. 2. de reform. 3. Bogoslovci, ki prejmejo višje rede. Njim so naj še prej izroči po eden izvod izpovedi vere in prisege, da jih natanko spoznajo. Pri tej priliki naj se tudi opozorijo na hude nasledke, ki bi jih zadeli, ako bi prisego prelomili. 4. Duhovniki, preden nastopijo dušno pastirstvo, ali preden prejmejo oblast spovedovati in pridigo vati, sedaj tudi že .nameščeni. 5. Župniki, kanoniki, beneficiati, preden se jim izroči posest nadarbine, in sedaj tudi tisti, ki so že v svojih službah. 6. Uradniki v kn. šk. konzistorijalni pisarni in udje cerkvenih sodišč, ne izvzemši generalnega vikarja in sodnike. 7. Pridigarji v postnem času. 8. Predstojniki in učeniki v cerkvenih redovih in kongregacijah, preden nastopijo službo. Župniki, spovedniki in profesorji, ki so jako oddaljeni od škofijskega sedeža, morajo izvod prisege, ki se jim je vposlal, in katerega naj dobro pregledajo, ali skupno z dekanom ali vsak posebej podpisati, ravno tako tudi redovniki v samostanih s svojimi predstojniki. Kdor bi prelomil svojo prisego, ali ne bi hotel prisege podpisati, mora se takoj naznaniti rimski kongregaciji „Sanctum Officium.“ Slednjič se naroči nadzorovalnemu svetu (consilium a vigilantia), da ima, kakor je predpisano, vsaki drugi mesec svoje redne seje, in da vestno izvršuje svoje dolžnosti, katere so mu določene v okrožnici „Pascendi dominici gregis“ in v naslednjih apostolskih pismih sv. očeta Pij a X. Le tisti udje, ki so jako oddaljeni in so zadržani iz veljanih vzrokov, morejo pismeno predložiti svoje poročilo. Cas za prisego se bo posebej določil, tudi izvodi prisege se bodo pravočasno preskrbeli. Mota proprio sv. očeta Pija X. z dne 1. septembra 1910 sc glasi: Z aerorum antistitum neminem latere arbitramur, vaferrimum hominum genus, modernistas, persona quam induerant illis detracta per eneyclicas Litteras Pascendi dominici gregis,' consilia pacis in Ecclesia turbandae non abiccisse. Ilaud enim intermiserunt novos aucupari et in clandestinum foedus ascire socios, emn iisque in christianae reipublicae venas opinionum suarum virus inserere, editis libris commentariisque suppresso aut mentito scriptorum nomine. Ilaec audaciae maturitas, per quam tantus Nobis inustus est dolor, si perlectis iterum memoratis Eitteris Nostris, consideretur attentius, facile apparebit, eius moris homines haud alios esse quam quos ibi descripsimus, adversarios eo magis timendos, quo propiores; ministerio suo abutentes ut venenatam hamis escam imponant ad intercipiendos incautos, docir nae speciem circumferentes, in qua errorum omnium summa continetur. Hac lue diffluente per agri Domini partem, unde laetiores essent exspectandi fructus, quum omnium Antistitum est in catholicae fidei defensione laborare, summa-que diligentia cavere, ne integritas divini depositi quidquam detrimenti capiat, tum ad Nos maxime pertinet Christi Servatoris imperata facere, qui Petro, cuius principatum, licet indigni, obtinemus, dixit: Confirma fratres tuos. Hac nempe de causa, hoc est, ut in praesenti dimicatione subeunda confirmentur bonorum animi, opportunum duximus memorati Nostri documenti sententias et praescripta referre hisce verbis expressa: „Vos oramus et obsecramus, nein re tarn gravi vigilantiam, diligentiam, fortitudinem vestram desiderari vel minimum patiamini. Quod vero a vobis petimus et expec-tamus, idipsum et petimus aeque et expectamus a ceteris animarum pastoribus, ab educatoribus ct magistris sacrae iuventufis, imprimis autem a summis religiosarum familiarum magistris. I. Ad studia quod attinet, volumus probeque mandamus ut philosophia scholastica studiorum sacrorum fundamentum ponatur. — Utique, si quid a doctoribus scholasticis vel nimia subtilitate quaesitum, vel parum, considerate traditum; si quid cum exploratis posterioris aevi doctrinis minus cohaerens, vel denique quoquo modo non probabile ; id nullo pacto in animo est aetati nostrae ad imitandum proponi.'1 Quod rei caput est, philosophiam scholasticam quum sequendam praescribimus, eam praecipue intelligimus quae a sancto Thoma Aquinate est tradita; de qua quidquid a Decessore Nostro sancitum est, id omne vigere volamus, et qua sit opus instauramus et confirmamus, stricteque ab universis servari iubemus. Epi- ' Dat. d. VIII. septembr. MCMVII. Leo XIII. Encycl. „Aeterni Patris", scoporum erit, sicubi in Seminariis neglecta haec fuerint, ea ut in posterum custodiantur urgere atque exigere. Eadem religiosorum Ordinum moderatoribus praecipimus. Magistros autem monemus ut rite hoc teneant, Aquinatem vel parum deserere, praesertim in re metaphysica, non sine magno detrimento esse. Parvus error in principio, sic verbis ipsius Aquinatis licet uti, est magnus in fine} Hoc ita posito philosophiae fundamento, theologicum aedificium extruatur diligentissime. — Theologiae studium, Venerabiles Fratres, quanta potestis ope provehite, ut clerici e seminariis egredientes praeclara illius existimatione magnoque amore imbuantur, illudque semper pro deliciis habeant. Nam in magna ct multiplici disciplinarum copia quae menti veritatis cupidae obiicitur, neminem latet sacram Theologiam ita principem sibi locum vindicare, ut vetus sapientum effatum sit, ceteris scientiis et artibus officium incumbere, ut ei inserviant ac velut ancillarum more famulentur} — Addimus heic, eos etiam Nobis laude dignos videri, qui, incolumi reverentia erga Traditionem et Patres et ecclesiasticum magisterium, sapienti indicio catholicisque usi normis (quod non aeque omnibus accidit) theologiam positivam, mutuato ab historia lumine, collustrare studeant. Maior profecto quam antehac positivae theologiae ratio est habenda : id tamen sic fiat, ut nihil scholastica detrimenti capiat, iique reprehendantur utpote qui modernistarum rem gerunt, quicumque positivam sic extollunt ut scholasticam theologiam despicere videantur. De profanis vero disciplinis satis sit revocare quae Decessor Noster sapientissime dixit: In rerum etiam naturalium consideratione strenue adlaboretis : quo in genere nostrorum temporum ingeniose inventa et utiliter ausa, sicut iure admirantur aequales, sic posteri perpetua commendatione et laude celebrabunt.3 Id tamen nullo sacrorum studiorum damno ; quod idem Decessor Noster gravissimis hisce verbis monuit : Quorum causam errorum, si quis diligentius investigaverit, in eo potissimum sitam esse intel-liget, quod nostris hisce temporibus, quanto rerum naturalium studia vehementius fervent, tanto magis severiores altioresque disciplinae defloruerint: quaedam enim fere in oblivione hominum conticescunt ; quaedam remisse leviterque tractantur, et quod indignius est, splendore pristinae dignitatis deleto, pravitate sententiarum et immanibus opinionum portentis inficiuntur} Ad hanc igitur legem naturalium disciplinarum studia in seminariis temperari volumus. II. His omnibus praeceptionibus tum Nostris tum Decessoris Nostri oculos adiici oportet, quum de Seminariorum vel Universitatum catholicarum moderatoribus et ma- 1 De Ente de Essentia, proibii. ' Leo XIII. Litt. ap. X. dee. MDCCCLXXXIX. 3 Alloc., „Pergratus Nobis“ ad scientiar. cultores, VII. martii MDCCCLXXX. * Alloc., ut supra, gistris eligendis agendum erit. Quicumque modo quopiam modernismo imbuti fuerint, ii, nullo habito rei cuiusvis respectu, tum a regundi tum a docendi munere arceantur; eo si iam funguntur, removeantur: item qui modernismo clam apertcve favent, aut modcrnistas laudando eorumque culpam excusando, aut Scholasticam et Patres et Magisterium ecclesiasticum carpendo, aut ecclesiasticae potestati, in quocumque ea demum sit, obcdicntiam detrectando: item qui in historica re, vel archeologica, vel biblica nova student : item qui sacras negligimi disciplinas, aut profanas anteponere videntur. — Hoc in negotio, Venerabiles Fratres, praesertim in magistrorum delectu, nimia nunquam erit animadversio et constantia; ad doctorum enim exemplum plerumque componuntur discipuli. Quare, officii conscientia freti, prudenter hac in re fortiter agitote. Pari vigilantia et severitate ii sunt cognoscendi ac deligendi, qui sacris initiari postulent. Procul, procul esto a sacro ordine novitatum amor: superbos et contumaces animos odit Deus ! — Theologiae laurea nullus in posterum donetur, qui statum curriculum in scholastica philosophia antea non elaboraverit. Quod si donetur, inaniter donatus esto. — Quae de celebrandis Universitatibus Sacrum Consilium Episcoporum et Religiosorum negotiis praepositum clericis Italiae tum saecularibus tum regularibus praecepit anno MDCCCXCV1; ea ad nationes omnes posthac pertinere decernimus. — Clerici et sacerdotes qui catholicae cuipiam Universitati vel Instituto item catholico nomen dederint, disciplinas, de quibus magisteria in his fuerint, in civili Universitate ne ediscant. Sicubi id permissum, in posterum ut ne fiat edicimus. — Episcopi, qui huiusmodi Universitatibus vel Institutis moderandis praesunt, curent diligentissime ut quae hactenus imperavimus, ea constanter serventur. III. Episcoporum pariter officium est modernistarum scripta quaeve modernismuin olent provehuntque, si in lucem edita, ne legantur cavere ; si nondum edita, ne edantur prohibere. — Item libri omnes, ephemerides, commentaria quaevis huius generis neve adolescentibus in seminariis neve auditoribus in Universitatibus permittantur: non enim minas haec nocitura, quam quae contra inores conscripta ; immo etiam magis, quod Christianae vitae initia vitiant. — Nec seeus indicandum est de quorumdam catholicorum scriptionibus, hominum ceteroqui non malae mentis, sed qui theologicae disciplinae expertes ac recentiori philosophia imbuti, hanc cum fide componere nituntur et ad fidei, ut inquiunt, utilitates transferre. Hae, quia nullo metu versantur ob auctorum nomen bonamque existimationem, plus periculi afferunt ut sensim ad modernismum quis vergat. Generatim vero, Venerabiles Fratres, ut in re tam gravi praecipiamus, quicumque in vestra uniuscuiusque dioecesi prostant libri ad legendum perniciosi, ii ut exu-lent fortiter contendite, solemni etiam interdictione usi. Etsi enim Apostolica Sedes ad huiusmodi scripta e medio tollenda omnem operam impendat; adeo tamen iam numero crevere, ut vix notandis omnibus pares sint vires. Ex quo fit, ut serior quandoque paretur medicina, quum per longiores moras malum invaluit. Volumus igitur ut sacrorum Antistites, omni metu abiecto, prudentia carnis deposita, malorum clamoribus posthabitis, suaviter quidem sed constanter suas quisque partes suscipiant ; memores quae Leo XIII. in Constitutione apostolica Officiorum ac munerum1 praescribebat : Ordinarii, etiam tamquam Delegati Sedis Apostolicae, libros aliaque scripta noxia in sua dioecesi edita vel diffusa proscribere et e manibus fidelium auferre studeant. Ius quidem his verbis tribuitur sed etiam officium mandatur. Nec quispiam hoc munus officii implevisse autumet, si unum alteritmve librum ad Nos detulerit, dum alii bene multi dividi passim ac pervulgari sinuntur. — Nihil autem vos teneat, Venerabiles Fratres, quod forte libri alicuius auctor ea sit alibi facultate donatus, quam vulgo Imprimatur appellant : tum quia simulata esse possit, tum quia vel negligentius data vel benignitate nimia nimiave fiducia de auctore concepta, quod forte postremum in Religiosorum ordinibus aliquando evenit. Accedit quod, sicut non idem omnibus convenit cibus, ita libri qui altero in loco sint innocentes, nocentes in altero ob rerum complexus esse queunt. Si igitur Episcopus, audita prudentum sententia, horum etiam librorum aliquem in sua dioecesi notandum censuerit, potestatem ultro facimus immo et officium mandamus. Res utique decenter fiat, prohibitionem, si sufficiat, ad clerum unum coercendo; integro tamen bibliopolarum catholicorum officio libros ab Episcopo notatos minime venales habendi. — Et quoniam de his sermo incidit, vigilent Episcopi ne, lucri cupiditate, malam librarii mercentur mercem: certe in aliquorum indicibus modernistarum libri abunde nec parva cum laude proponuntur. Hos, si obcdicntiam detrectent, Episcopi, monitione praemissa, bibliopolarum catholicorum tilulo privare ne dubitent ; item potioreque iure si episcopales audiant : qui vero pontificio titulo ornantur, eos ad Sedem Apostolica») deferant. — Universis demum in memoriam revocamus, quae memorata apostolica Constitutio Officiorum habet, articulo XXVI : Omnes qui facultatem apostolicam consecuti sunt legendi et retinendi libros prohibitos, nequeunt ideo legere et retinere libros quoslibet aut ephemerides ab Ordinariis locorum proscriptas, nisi eis in apostolico indulto expressa facta fuerit potestas legendi ac retinendi libros a quibuscumque damnatos. IV. Nec tamen pravorum librorum satis est lectionem impedire ac venditionem ; editionem etiam prohiberi oportet. Ideo edendi facultatem Episcopi severitate ' XXV. ian. MDUCCXCVfl. — 1 summa impertiant. — Quoniam vero magno numero ea sunt ex Constitutione Officiorum, quae Ordinarii permissionem ut edantur postulent, nec ipse per se Episcopus praecognoscere universa potest ; in quibusdam dioecesibus ad cognitionem faciendam censores ex officio sufficienti numero destinantur. Huiusmodi censorum institutum laudamus quam maxime : illudque ut ad omnes dioeceses propagetur non hortamur modo sed omnino praescribimus. In universis igitur curiis episcopalibus censores ex officio adsint, qui edenda cognoscant : hi autem e gemino clero eligantur, aetate, eruditione, prudentia commendati, quique in doctrinis probandis improbandisque medio tu-toque itinere eant. Ad illos scriptorum cognitio deferatur, quae ex articulis XIJ et XLII memoratae Constitutionis praevio subsunt examini. Censor sententiam scripto dabit. Ea si faverit, Episcopus potestatem edendi faciet per verbum Imprimatur, cui tamen proponetur formula Nihil obstat, adseripto censoris nomine. — In Curia romana, non secus ac in ceteris omnibus, censores ex officio instituantur. Eos, audito prius Cardinali in Urbe Pontificis Vicario, tum vero annuente ac probante ipso Pontifice Maximo, Magister sacri Palatii apostolici designabit. Huius erit ad scripta singula cognoscenda censorem destinare. Editionis facultas ab eodem Magistro dabitur necnon a Cardinali Vicario Pontificis vel Antistite eius vices gerente, praemissa, prout supra diximus, approbationis formula adiectoque nomine censoris. — Extraordinariis tantum in adiunctis ac per quam raro, prudenti Episcopi arbitrio, censoris mentio intermitti poterit. — Auctoribus censoris nomen patebit nunquam, antequam hic faventem sententiam ediderit ; ne quid molestiae censori exhibeatur vel dum scripta cognoscit, vel si editionem non probarit. — Censores e religiosorum familiis nunquam eligantur, nisi prius moderatoris provinciae secreto sententia audiatur: is autem de eligendi moiibus, scientia et doctrinae integritate pro officii conscientia testabitur. — Religiosorum moderatores de gravissimo officio monemus num-quam sinendi aliquid a suis subditis typis edi, nisi prius ipsorum et Ordinarii facultas intercesserit. — Postremum edicimus et declaramus, censoris titulum, quo quis ornatur, nihil valere prorsus nec unquam posse atterri ad privatas eiusdem oponiones firmandas. His universe dictis, nominatili! servari diligentius praecipimus, quae articulo XLII Constitutionis Officiorum in haec verba edicuntur : Viri e clero saeculari prohibentur, quominus absque praevia Ordinariorum venia, diaria vel folia periodica moderanda suscipiant. Qua si qui venia perniciose utantur, ea, moniti primum, priventur. — Ad sacerdotes quod attinet, qui correspondentium vel collaboratorum nomine vulgo veniunt, quoniam frequentius evenit cos in ephemeridibus vel commentariis scripta edere modernismi labe infecta ; videant Episcopi ne quid 52 — hi, contra quam siverint, moliantur, datamque potestatem, si oportet retractent. Idipsum ut religiosorum moderatores praestent gravissime admonemus : qui si negligentius agant, Ordinarii auctoritate Pontificis Maximi provideant. — Ephemerides et commentaria, quae a catholicis scribuntur, quoad fieri possit, censorem designatum habeant. Huius officium erit folia singula vel libellos, postquam sint edita, integre attenteque perlegere : si quid dictum periculose fuerit, id in sequenti folio vel libello corrigendum iniungat. Eadem porro Episcopis facultas esto, etsi censor forte faverit. V. Congressus publicosque coetus iam supra memoravimus, utpote in quibus suas modernistae opiniones tueri palam ac propagare student. — Sacerdotum conventus Episcopi in posterum haberi ne siverint, nisi rarissime. Quod si siverint, ea tantum lege sinent, ut nulla fiat rerum tractatio quae ad Episcopos Sedemve Aposto-licam pertinent; ut nihil proponatur vel postuletur, quod sacrae potestatis occupationem inferat ; ut quidquid ino-dernismum sapit quidquid presbyterianismum vel laicis-mum, de eo penitus sermo conticescat. — Coetibus eius-modi, quos singulatim, scripto, aptaque tempestate permitti oportet, nullus ex alia dioecesi sacerdos intersit, nisi litteris sui Episcopi commendatus. — Omnibus autem sacerdotibus animo ne excidant, quae Leo XIII. gravissime commendavit : Sancta sit apud sacerdotes Antistitum suorum auctoritas: pro certo habeant sacerdotale munus nisi sub magisterio Episcoporum exerceatur, neque sanctum, nec satis utile, neque honestum futurum L VI. Sed enim, Venerabiles Fratres, quid iuverit iussa a Nobis praeceptionesque dari, si non haec rite constanterque serventur ? Id ut feliciter pro votis cedat, visum est ad universas dioeceses proferre quod Umbrorum Episcopi2, ante annos plures, pro suis prudentissime decreverunt. Ad errores, sic illi, iam diffusos expellendos atque ad impediendum quominus ulterius divulgentur, aut adhuc extent impietatis magistri per quos perniciosi perpetuentur effectus, qui ex illa dividgatione manarunt; sacer Conventus, sancti Caroli Borromaei vestigiis inhaerens, institui in unaquaque dioecesi decernit probatorum utri-usque cleri consilium, cuius sit pervigilare an et quibus artibus novi errores serpant aut disseminentur atque Episcopum de hisce docere, ut collatis consiliis remedia capiat, quibus id mali ipso suo initio extingui possit, ne ad animarum perniciem magis magisque diffundatur, vel quod peius est in dies confirmetur et crescat. — Tale igitur consilium, quod a vigilantia dici placet, in singulis dioecesibus institui quamprimum decernimus. Viri, qui in 1 Litt. Encycl. „Nobilissima“ VIII. febr. MDCCCLXXXIV. 2 Act. Cousess. Epp. Umbriae, novembri MDC'CCXLIX, tit. II. art. 6. illud adsciscantur, co fere modo cooptabuntur, quo supra de censoribus statuimus. Altero quoque mense statoque die eum Episcopo convenient: quae tractarint et decreverint, ea arcani lege custodiunto. Ofticii munere haec sibi demandata habeant. Modernismi indicia ac vestigia tam in libris quam in magisteriis pervestigent vigilanter; pro cleri iuventaeque incolumitate, prudenter sed prompte et efficaciter praescribant. — Vocum novitatem caveant, meminerintque Leonis XIII. monita: Probari non posse in catholicorum scriptis eam dicendi rationem quae, pravae novitati studens, pietatem fidelium ridere videatur, loqua-turque novum christianae vitae ordinem, novas Ecclesiae praeceptiones, nova moderni animi desideria, novam socialem cleri vocationem, novam christianam humanitatem, aliaque id penus multa 1. Haec in libris praelectionibus-que ne patiantur. — Libros ne negligant, in quibus piae cuiusque loci traditiones aut sacrae Reliquiae tractantur. Neu sinant eiusmodi quaestiones agitari in ephemeridibus vel in commentariis fovendae pietati destinatis, nec verbis ludibrium aut despectum sapientibus, nec stabilibus sententiis, praesertim, ut fere accidit, si quae affirmantur probabilitatis fines non excedunt vel praeiudicatis nituntur opinionibus. — De sacris Reliquiis haec teneantur. Si Episcopi, qui uni in hac re possunt, certo norint Reliquiam esse subditiciam, fidelium cultu removeant. Si Reliquiae cuiuspiam auctoritatis, ob civiles forte perturbationes vel alio quovis casu, interierint ; ne publice ea proponatur nisi rite ab Episcopo recognita. Praescriptionis argumentum vel fundatae praesumptionis tunc tantum valebit, si cultus antiquitate commendetur, nimirum pro decreto, anno MDCCCXCVI a sacro Consilio indulgentiis sacrisque Reliquiis cognoscendis edito, quo edicitur: Reliquias antiquas conservandas esse in ea veneratione in qua hactenus fuerunt, nisi in casu particulari certa adsint argumenta eas falsas vel supposititias esse.— Quum autem de piis traditionibus judicium fuerit, illud meminisse oportet : Ecclesiam tanta in hac re uti prudentia, ut traditiones eiusmodi ne scripto narrari permittat nisi cautione multa adhibita praemissaque declaratione ah Urbano VIII. sancita ; quod etsi rite fiat, non tamen facti veritatem adserit, sed, nisi humana ad credendum argumenta desint, credi modo non prohibet. Sic plane sacrum Consilium legitimis ritibus tuendis, abhinc annis triginta, edicebat: Eiusmodi apparitiones seu revelationes neque approbatas neque damnatas ab Apostolica Sede fuisse, sed tantum permissas tamquam pie credendas fide solum humana, iuxta traditionem quam ferunt, idoneis etiam testimoniis ac monumentis confirmatam2. Hoc qui teneat, metu omni vacabit. Nam Apparitionis cuiusvis religio, prout factum ipsum spectat et relativa dicitur, 1 Instruet. 8. NN. EE. EE. XXVII. ian, MCMIJ. 1 Decr. II. maii MDCCCLXXVII. conditionem semper habet implicitam de veritate facti : prout vero absoluta est, semper in veritate nititur, fertur enim in personas ipsas Sanctorum qui honorantur. Similiter de Reliquiis affirmandum. — Illud demum Consilio vigilantiae demandamus, ut ad socialia instituta itemquo ad scripta quaevis de re sociali assidue ac diligenter adiiciant oculos, ne quid in illis modernismi lateat, sed Romanorum Pontificum praeceptionibus respondeant. VII. Haec quae praecepimus ne forte oblivioni dentur, volumus et mandamus ut singularum dioecesium Episcopi, anno exacto ab editione praesentium litterarum, postea vero tertio quoque anno, diligenti ac iurata enarratione referant ad Sedem Apostolicam de his quae hac Nostra Epistola decernuntur, itemquo de doctrinis quae in clero vigent, praesertim autem in Seminariis ceteris-que catholicis Institutis, iis non exceptis quae Ordinarii auctoritati non subsunt. Idipsum Moderatoribus generalibus ordinum religiosorum pro suis alumnis iniungimus.“ His, quae plane confirmamus omnia sub poena temeratae conscientiae adversus eos, qui dicto audientes esse renuerint, peculiaria quaedam adiicimus, quae ad sacrorum alumnos in Seminariis degentes et ad instituti religiosi tirones referuntur. — In Seminariis quidem oportet partes omnes institutionis eo tandem aliquando conspirent ut dignus tali nomine formetur sacerdos. Nec enim existimare licet, eiusmodi contubernia studiis dumtaxat aut pietati patere. Utràque re institutio tota coalescit, suntque ipsa tamquam palaestrae ad sacram Christi militiam diuturna praeparatione fingendam. Ex iis igitur ut acies optime instructa prodeat, omnino sunt duae res necessariae, doctrina ad cultum mentis, virtus ad perfectionem animi. Altera postulat ut alumna sacrorum inventus iis artibus apprime erudiatur quae cum studiis rerum divinarum arctiorem habent cognationem ; altera singularem exigit virtutis constantiaeque praestantiam. Videant ergo moderatores disciplinae ac pietatis, quam de se quisque spem inficiant alumni, introspiciantque singulorum quae sit indoles ; utrum suo ingenio plus aequo indulgeant, aut spiritus profanos videantur sumere ; sintne ad parendum dociles, in pietatem proni, de se non alte sentientes, disciplinae retinentes; rectone sibi fine proposito, an humanis ducti rationibus ad sacerdotii dignitatem contendant ; utrum denique convenienti vitae sanctimonia doctrinaque polleant ; aut certe, si quid horum desit, sincero promptoque animo ementur acquirere. Nec nimium difficultatis habet investigatio ; siquidem virtutum, quas diximus, defectum cito produnt et religionis officia ficto animo persoluta, et servata metus causa, non conscientiae voce, disciplina. Quam qui servili timore retineat, aut animi levitate contemptuve frangat, is a spe sacerdotii sancte fungendi abest quam longissime. Haud enim facile creditur domesticae disciplinae contemptorem a publicis Ecclesiae legibus minime discessurum. Hoc animo com- paratum si quem deprehenderit sacri ephebei moderator, et si semel iterumque praemonitum, experimento facto per annum, intellexerit a consuetudine sua non recedere, eum sic expellat, ut ncque a se ncque ah ullo episcopo sit in posterum recipiendus. Duo igitur haec ad promovendos clericos omnino requirantur : innocentia vitae cum doctrinae sanitate coniuncta. Neve illud praetereat, praecepta ac monita, quibus episcopi sacris ordinibus initiandos compellant, non minus ad hos quam ad candidatos esse conversa, prout ubi dicitur : „ Providendum, ut caelestis sapientia, probi mores et diuturna iustitiae observatio ad id electos commendet... Sint probi et maturi in scientia simul et opere... eluceat in eis totius forma iustitiae.“ Ac de vitae quidem probitate satis dictum esset, si haec a doctrina et opinionibus, quas quisque sibi tuendas assumpserit, posset facili negotio sciungi. Sed, ut est in proverbiorum libro : Doctrina sua noscetur vir1 : utque docet Apostolus; Qui... non ■permanet in doctrina Christi, Deum non habet2. Quantum operae vero dandum sit addiscendis rebus multis equidem et variis, vel ipsa huius aetatis conditio docet, nihil gloriosius efferentis quam lucem pro-gredientis humanitatis. Quotquot igitur sunt ex ordine cleri si convenienter temporibus velint in suis versari muneribus; si cum fructu exhortari in doctrina sana, et eos, qui contradicunt, arjuere3 ; si opes ingenii in Eccle-siae utilitatem transferre, oportet cognitionem rerum assequantur, eamquc minime vulgarem, et ad excellentiam doctrinae propius accedant. Luctandum est enim eum hostibus non imperitis, qui ad elegantiam studiorum scientiam saepe dolis consutam adiungunt, quorum speciosae vibrantesque sententiae magno verborum cursu sonituque feruntur, ut in iis videatur quasi quid peregrinum instrepere. Quapropter expedienda mature sunt arma, hoc est, opima doctrinae seges comparanda omnibus, quicumque sanctissimis perarduisque muneribus in umbratili vita se accingunt. Verum, quia vita hominis iis est circumscripta limitibus ut ex uberrimo cognoscendarum rerum fonte vix detur aliquid summis labiis attingere, discendi quoque temperandus est ardor et retinenda Pauli sententia: non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem*. Quare, quum clericis multa iam satis eaque gravia sint imposita studia sive quae pertinent ad sacras litteras, ad Fidei capita, ad mores, ad scientiam pietatis et officiorum, quam asceticam vocant, sive quae ad historiam Ecclesiae, ad ius canonicum, ad sacram eloquentiam referuntur, ne iuvenes aliis quaestionibus consectandis tempus terant et ' Pro v. XII, 8. 1 II. loan. 9, 3 Tit. I, 9. ' ftom. XII, 3, a studio praecipuo distrahantur, omnino vetamus diaria quaevis aut commentaria, quantumvis optima, ab iisdem legi, onerata moderatorum conscientia, qui ne id accidat religiose non caverint. Ut autem suspicio segregetur omnis clanculum se inferentis modernismi, non solum omnino servari volumus «piae sub numero secundo superius praescripta sunt, sed praeterea praecipimus ut singuli doctores, ante auspicandas ineunte anno praelectiones, Antistiti suo textum exhibeant, quem sibi quisque in docendo proposuerit, vel tractandas quaestiones, sive theses; deinde ut per annum ipsum exploretur sua cuiusque magisterii ratio ; quae si videatur a sana doctrina discedere, causa erit quamobrem doctor illico amoveatur. Denique, ut praeter fidei professionem, iusiurandum det Antistiti suo, secundum adiectam infra formulam, et subscripto nomine. Iusiurandum hoc, praemissa Fidei professione per formulam a sa. me. Decessore Nostro Pio IV. praescriptam, cum adiectis definitionibus Concilii Vaticani, suo antistiti item dabunt : I. Clerici maioribus ordinibus initiandi ; quorum singulis antea tradatur exemplar tum professionis fidei, tum formulae edendi iurisinrandi ut eas accurate praenoscant, adiecta violati iurisinrandi, ut infra, sanctione. II. Sacerdotes confessionibus excipiendis destinati et sacri concionatores, antequam facultate donentur ea munia exercendi. III. Parochi, Canonici, Beneficiarii ante ineundam beneficii possessionem. IV. Officiales in curiis episcopalibus et ecclesiasticis tribunalibus, haud exceptis Vicario generali et indicibus. V. Adlecti concionibus habendis per quadragesimae tempus. VI. Officiales omnes in Romanis Congregationibus vel tribunalibus coram Cardinali Praefecto vel Secretario eiusdem sive Congregationis sive tribunalis. VII. Religiosarum familiarum Congregationumque Moderatores et Doctores antequam ineant officium. Professionis fidei, quam diximus, editi«jue iurisiu-randi documenta, peculiaribus in tabulis penes Curias episcopales adserventur, itemque penes Romanarum Congregationum sua quaeque officia. Si «piis autem, quod Deus avertat, iusiurandum violare ausus fuerit, ad Sancti Officii tribunal illico deferatur. Iurisiurandi Formula. „Ego . . . firmiter amplector ac recipio omnia et singula, quae ab inerranti Ecclesiae magisterio definita, adserta ac declarata sunt, praesertim ea doctrinae capita, quae huius temporis erroribus directo adversantur. Ac primum quidem Deum, rerum omnium principium et finem naturali rationis lumine per ea quae facta sunt, hoc est per visibilia creationis opera, tamquam causam per etie-ctus, certo cognosci, adeoquo demonstrari etiam posse, profiteor. Secundo, externa revelationis argumenta, hoc est facta divina, in primisque miracula et prophetias admitto et agnosco tamquam signa certissima divinitus ortae christianae Religionis, eademque teneo aetatum omnium atque hominum, etiam huius temporis, intelligentiae esse maxime accommodata. Tertio: Firma pariter li de credo, Ecclesiam, verbi revelati custodem et magistram, per ipsum verum atque historicum Christum, quum apud nos degeret, proxime ac directo institutam, eandemque super Petrum, apostolicae hierarchiae principem ciusque in aevum successores aedificatam. Quarto : Fidei doctrinam ab Apostolis per orthodoxos Patres eodem sensu eademque scraper sententia ad nos usque transmissam, sincere recipio ; idcoque prorsus reiicio haereticum commentum evolutionis dogmatum, ab uno in alium sensum transeuntium, diversum ah eo, quem prius habuit Ecclesia ; pariterque damno errorem omnem, quo, divino deposito, Christi sponsae tradito ab Eaque fideliter custodiendo, sufficitur philosophicum inventum, vel creatio humanae conscientiae, hominum conatu sensim efforraatae et in posterum indefinito progressu perficiendae. Quinto: Certissime teneo ac sincere profiteor, Fidem non esse coccum sensum religionis e latebris subconscientiae erumpentem, sub pressione cordis et inflexionis voluntatis mora-liter informatae, sed verum assensum intellectus veritati extrinsecus acceptae ex auditu, quo nempe, quae a Deo personali, creatore ac domino nostro dicta, testata et revelata sunt, vera esse credimus, propter Dei auctoritatem summe veracis. „Me etiam, qua par est, reverentia, subiicio totoque animo adhaereo damnationibus, declarationibus, praescriptis omnibus, quae in Encyclicis litteris „Pascendi“ et in Decreto „Lamentabili“ continentur, praesertim circa eam quam historiam dogmatum vocant. — Idem reprobo errorem affirmantium, propositam ab Ecclesia fidem posse historiae repugnare, et catholica dogmata, quo sensu nunc intclliguntur, cum verioribus christianae religionis originibus componi non posse. — Damno quoque ac reiicio eorum sententiam, qui dicunt, chrlstianum hominem eruditiorem induere personam duplicem, aliam credentis, aliam historici, quasi liceret historico ea retinere quae credentis fidei contradicant, aut praemissas adstruere, ex quibus consequatur dogmata esse aut falsa aut dubia, modo haec directo 11011 denegentur. — Reprobo pariter eam Scripturae Sanctae diiudicandae atque interpretandae rationem, quae, Ecclesiae traditione, analogia Fidei, et Apostolicae Sedis normis posthabitis, rationalistarum commentis inhaeret, et criticen textus vclut unicam supre-mamque regulam, haud minus licenter quam temere am- plectitur. — Sententiam praeterea illorum reiicio qui tenent, docto ri disciplinae historicae theologicae tradendae, aut iis de rebus scribenti seponendam prius esse opinionem ante conceptam sive de supernaturali origine catholicae traditionis, sive do promissa divinitus ope ad perennem conservationem uniuscuiusque revelati veri ; deinde scripta Patrum singulorum interpretanda solis seien-, tiae principiis, sacra qualibet auctoritate seclusa, eäque indicii libertate, qua profana quaevis monumenta solent investigari. — I11 universum denique me alienissimum ab errore profiteor, quo modernistae tenent in sacra traditione nihil inesse divini ; aut, quod longe deterius, pan-theistico sensu illud admittunt ; ita ut nihil iam restet nisi nudum factum et simplex, communibus historiae factis aequandum ; hominum nempe sua industria, solertia, ingenio scholam a Christo eiusque apostolis inchoatam per subsequentes aetates continuantium. Proinde fidem Patrum firmissime retineo et ad extremum vitae spiritum retinebo, de charismate veritatis certo, quod est, fuit erit-que scraper in episcopatus ah Apostolis successione1 ; non ut id teneatur quod melius et aptius videri possit secundum suam cuiusque aetatis culturam, sed ut nunquam aliter credatur, nunquam aliter intelligatur absoluta et immutabilis veritas ab initio per Apostolos praedicata2. Haec omnia spondeo me fideliter, integre sincereque servaturum et inviolabiliter custoditurum, nusquam ab iis sive in docendo sive quomodolibet verbis scriptisque deflectendo. Sic spondeo, sic iuro, sic me Deus etc.“ De Sacra Praedicatione. Quandoquidem praeterea diuturna observatione sit cognitum Nobis, episcoporum curis ut annuntietur divinum Verbum pares non respondere fructus, idque, non tam audientium desidiae, quam oratorum jactantiae tribuendum putemus, qui hominis verbum exhibent magis quam Dei, opportunum consuimus, latine versum evulgare atque Ordinariis commendare documentum, iussu Decessoris Nostri fel. ree. Leonis XIII. a Sacra Congregatione episcoporum et regularium editum die XXXI. mensis Iui ii anno MDCCCXCIV et ad Ordinarios Italiae atque ad religiosarum Familiarum Congregationumque moderatores transmissum. l.o „Et in primis quod ad ea pertinet virtutum ornamenta quibus sacri oratores emineant potissimum oportet, caveant ipsi Ordinarii ac religiosarum familiarum Moderatores ne unquam sanctum hoc et salutare divini verbi ministerium iis credant qui nec pietate in Deum nec in Christum Filium eius Dominum nostrum caritate ornentur ac redundent. Istae enim si in catholicae doctrinae praeconibus desiderentur animi dotes, quavis tan- ’ Iron., 4. c. 20. 2 Praescr. c. 28. dem ii polleant dicendi facultate, aliud nihil profecto praestabunt quam aes sonans, aut cymbalum tinniens1 : neque unquam id ipsis suppetet a quo evangelicae praedicationis vis omnis ac virtus derivatur, studium videlicet divinae gloriae aeternaeque animorum salutis. Quae quidem oratoribus sacris apprime necessaria pietas, eluceat oportet etiam in externa vitae eorumdem ratione : nc sermone celebratis praeceptis institutisque ehristianis disserentium mores refragentur : neve iidem opere destruant quod aedificant verbo. Ne quid praeterea profani pietas eiusmodi redoleat : verum ea sit praedita gravitate, ut probet eos esse revera ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei2. Secus enim. ut scite animadvertit Angelicus, si doctrina est bona et praedicator malus, ipse est occasio blasphemiae doctrinae Dei3. — At vero pietati ceterisque ehristianis virtutibus comes ne desit scientia: quum et per se pateat, et diuturna experientia comprobetur, nec sapiens, nec compositum, nec frugiferum dicendi genus posse ab iis afferri, qui doctrina, praesertim sacra, non affluant, quique ingenita quadam freti celeritate verborum, suggestum temere adseendunt ac ferme imparati. Hi profecto aerem verberant, et inscii divina eloquia contemptui obiiciunt ac derisioni; plane digni quibus aptetur divina illa sententia : Quia tu scientiam repulisti, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi 2.° „Igitur episcopi et religiosarum familiarum antistites divini verbi ministerium ne cui sacerdoti committant, nisi ante constiterit, ipsum esse pietatis doctri-nacquc copia rite instructum. Iidem sedulo advigilent ut ea tantum pertractanda sumantur, quae sacrae praedicationis sunt propria. Quae vero eiusmodi sint Christus Dominus tunc aperuit quum ait : Praedicate evanyelium r' ... Docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis Ad quae verba apto S. Thomas: Praedicatores debent illuminare in credendis, dirigere in operandis, vitanda manifestare, et modo comminando, modo exhortando, hominibus praedicare 7. Et sacrosanctum Concilium Triden-tinum: Annuntiantes eis vitia, quae eos declinare, et virtutes quas sectari oportet, ut poenam aeternam evadere et. caelestem gloriam consequi valeant8. Quae omnia fusiore calamo persequutus f. r. 1‘ius IX., haec scripsit : Non semetipsos, sed Christum crucifixum praedicantes, sanctissimae religionis nostrae dogmata et praecepta, iuxta catholicae Ecclesiae et Patrum doctrinam, gravi ac splendido ' I Cor. XIII, 1. 2 I. Cor. IV, 1. 3 Comm. i ii Matth. V. 4 Os. IV, 6. 6 Marc. XVI, 15. ' MaUh. XXVIII, 20. 7 Loc. cit. " Scss. V. cap. 2. De reform. orationis genere, populo clare aperteque annuncient; peculiaria singulorum officia accurate explicent, omnesque a fiagitiis deterreant, ad pietatem inflamment, quo fideles Dei verbo salubriter refecti, vitia omnia declinent, virtutes sectentur, atque ita aeternas poenas evadere et caelestem gloriam consequi valeant ’. Ex quibus omnibus perspicuum fit, symbolum Apostolorum, divinum decalogum, Ecclesiae praecepta, Sacramenta, virtutes ac vitia, sua cuiusque conditionis officia, novissima hominis et cetera id genus aeterna vera, haec esse propria argumenta de quibus oporteat concionari.“ 3." „Sed rerum talium copiam et uberrimam et gravissimam recentiorcs divini verbi ministri haud raro nil pensi habent; uti obsoletum quid et inane negligunt ac paene abiiciunt. Hi nimirum quum probe compertum habeant recensita rerum momenta captandae populari gratiae, cui tantum inhiant, minus esse idonea ; quae sua sunt quaerentes, non quae Iesu Christi*, eadem plane seponunt ; idque vel ipsis quadragesimae diebus ac reliquis solem-nioribus anni tempestatibus. Una vero cum rebus immutantes nomina, antiquis concionibus recens quoddam ac minus recte intellectum alloquendi sufficiunt genus, quod CONFERENTIAM dicunt, menti cogitationique alliciendae magis aptum quam impellendae voluntati atque instaurandis moribus. Hi profecto haud secum reputant conciones morales omnibus, conferendas vix paucis prodesse ; quorum si moribus diligentius perspectum foret per inculcatam saepe castitatem, animi demissionem, obsequium in Ecclesiae auctoritatem, hoc ipso praeiudicatas de fide opiniones exuerent lucemquc veritatis promptiore animo exciperent. Quod enim complures de religione prave sentiunt, maxime inter catholicas gentes, id effrenatis animi cupiditatibus potius est tribuendum, quam vitio aberrantis intclligcntiae, secundum divinam sententiam : De corde exeunt cogitationes malae... blasphemiae'. Hinc Augustinus Psalmistae referens verba: Dixit insipiens in corde suo : non est Deus *, commentatur : in corde suo, non in mente sua.“ 4.0 „Haec tamen non ita sunt accipienda quasi sermones id genus per se omnino sint improbandi, quum contra, si apte tractentur, perutiles possint esse aut etiam necessarii ad refellendos errores, quibus religio impetitur. ►Sed amovenda omnino est a suggestu pompa illa dicendi, quae in quadam rerum contemplatione magis quam in actione versatur ; quae civitatem spectat propius quam religionem ; quae denique specie nitet melius quam fructuum ubertate. Ea nempe omnia commentariis et academiis magis accommodata, dignitati atque amplitudini domus Dei minime congruunt. Sermones autem seu conferendae, quae propo- ' Litt. Ene. IX. nov. MDCCCXLVI. 2 Philip. II, 21. » MaUh. XV, 19. 4 Paal. XIII, 1. sitam habent religionis tuitionem contra hostiles impugnationes, etsi quandoque necessarii, non omnium tamen humeris apti sunt, sed validioribus. Atque ipsis quidem oratoribus eximiis magna est adhibenda cautela, quod eius-modi defensiones haberi non decet nisi ubi tempus aut locus aut audientium conditio eas necessario postulent, spesque adsit non fore fructu vacuas : cuius rei indicium legitimum penes Ordinarios esse ambiget nemo. Oportet praeterea in sermonibus id genus probandi vis sacris doctrinis multo plus quam humanae sapientiae verbis innitatur, omnia,>ue nervose dicantur ac dilucide, ne forte mentibus auditorum haereant altius impressae falsae opiniones quam opposita vera, neve obiecta magis quam responsa percellant. Ante omnia vero illud cavendum, ne talium sermonum frequentia moralium concionum dignitatem deminuat ab usuve removeat, quasi hae inferioris ordinis essent ac minoris faciendae prae pugnaci illo dicendi genere, adeoque condonatorum et auditorum vulgo relinquendae; quum contra verissimum sit conciones de moribus plerisque fidelibus esse maxime necessarias : dignitate vero contentiosis disceptationibus minime cedere ; ita ut vel a praestantis-simis oratoribus, coram quovis elegantiori frequentiorique coetu, saltem identidem summo cum studio essent habendae» Quod nisi fiat, multitudo fidelium cogetur audire semper loquentem de erroribus, a quibus plerique ipsorum abhorrent ; nunquam de vitiis ac noxis, quibus eiusmodi auditoria prae ceteris inficiuntur.“ o? „Quod si vitiis haud vacat argumenti delectus, alia, eaque graviora etiam, querenda occurrunt si animum quis referat ad orationis speciem ac formam. Quae, prout egregie edisserit Aquinas, ut reapse sit lux mundi, tria debet habere praedicator verbi divini : primum est stabilitas, ut non deviet a veritate: secundum est claritas, ut non doceat cum obscuritate: tertium est utilitas, ut quaerat Dei laudem et non suam.1 At vero forma hodierna dicendi saepenumero, non modo longe abest ab illa evangelica perspicuitate ac simplicitate quae iisdem deberet esse propria, sed tota posita est in verborum anfractibus atque abditis rebus, quae communem populi captum excedunt. Do-lenda sane res ac prophetae deflenda verbis : Parvuli petierunt panem, et non erat qui frangeret eis.2 Sed illud etiam miserius, quod saepe his concionibus deest illa species religionis, afflatus ille Christianae pietatis, illa denique vis divina ac Sancti Spiritus virtus interius loquentis et ad bonum pie permoventis animos : qua sane vi ac virtute sacris praeconibus semper essent usurpanda A postoli verba : Sermo meus, et praedicatio mea, non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis,3 Iidem contra freti persuasibilibus humanae sapientiae verbis, vix 1 Loc. cit. 8 Thren. IV, 4. 8 I. Cor. II, 4. aut ne vix quidem animum ad divina eloquia intendunt et ad Scripturas Sanctas, quae sacrae praedicationi potiores ubcrioresque recludunt latices, uti diserte docebat nuper Sanctissimus Dominus Leo XIII. hisce verbis gravissimis : — „Haec propria et singularis Scripturarum virtus, a divino afflatu Spiritus Sancti profecta, ea est quae oratori sacro auctoritatem addit, apostolicam praebet dicendi libertatem, nervosam victricemque tribuit eloquentiam. Quisquis enim divini verbi spiritum et robur eloquendo refert, ille non loquitur in sermone tantum, sed et in virtute, et in Spiritu Sancto, et in plenitudine multa'. Quamobrem ii dicendi sunt praepostere improvideque facere, qui ita conciones de religione habent et praecepta divina enunciant, nihil ut fere afferant nisi humanae scientiae et prudentiae verba, suis magis argumentis quam divinis innixi. Istorum scilicet orationem, quantumvis nitentem luminibus, languescere et frigere necesse est, utpote quae igne careat sermonis Dei, eamdemque longe abesse ab illa, qua divinus sermo pollet virtute: Vivus est enim sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti : et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus2. Quamquam hoc etiam prudentioribus assentienduin est, inesse in sacris Litteris mire variam et uberem magnisque dignam rebus eloquentiam ; id quod Augustinus pervidit diserteque arguit3, atque res ipsa confirmat praestantissimorum in oratoribus sacris, qui nomen suum assiduae Bibliorum consuetudini piaeque meditationi se praecipue debere, grati Deo affirmarunt“4. „En igitur eloquentiae sacrae fons facile princeps, Biblia. »Sed qui ad nova exempla componuntur praecones, dicendi copiam non e fonte hauriunt aquae vivae, sed abusu haud sane ferendo, se ad humanae sapientiae cisternas dissipatas convertunt, et seposita doctrinä divinitus inspirata, vel Ecclesiae Patrum et Conciliorum, toti sunt in profanorum recentiorumque atque adeo viventium scriptorum nominibus sententiisque proferendis : quae sane sententiae saepe interpretationibus ansam praebent, aut ambiguis aut valde periculosis. — „Alterum offensionis caput iniiciunt qui ita de rebus religionis disserunt, quasi omnia caducae huius vitae emolumentis commodisque metiantur, futurae ac sempiternae pene obliti : qui fructus quidem a christiana religione illatos hominum societati praeclare persequuntur; officia vero ab iisdem servanda dissimulant ; Christi Servatoris unam efferunt caritatem ; justitiam silent. Inde istius praedicationis exiguus fructus, qua audita profanus homo persuasionem secumfert, etiam non mutatis moribus se fore Christianum, dum dicat: Credo in Christum Iesum.“3 — Verum, quid ipsorum interest fructus ' I. Thess. I, 5. 8 Hebr. IV, 12. 8 Ve Doctr. christ. IV, 6, 7. 4 Litt, oncycl. de Studiis Script. Sacr., XVIII. nov. MDCCCXCIII. 6 Card. liausa, Archicp. Florentin., ad iuniorem clerum, 1892. colligere? Non id sane propositura habent, sed illud maxime, ut auditorum prurientes auribus iisdem assentcntur ; dumque templa referta videant, vacuos animos remanere patiuntur. Hac nempe de causa mentionem iniiciunt nullam de peccato, de novissimis, aliisque maximi momenti rebus, sed in eo toti sunt ut verba placentia effundant, tribunicia magis et profana eloquentia quam apostolica et sacra, ut clamores plaususque aucupentur; contra quos ita Hieronymus : Docente in Ecclesia te, non clamor populi, sed gemitus suscitetur: auditorum lacrimae laudes tuae sint'. Quo lit ut istorum conciones, quum in sacris aedibus tum extra, sceni cum quondam apparatum exhibeant, omnemque speciem sanctitatis et efficaciam adimant. Hinc ab auribus populi et plurium etiam e clero migravit voluptas omnis quae a divino verbo hauritur ; hinc bonis omnibus injectae offensiones ; hinc vel admodum exiguus, vel plane nullus aberrantium profectus, qui, etiamsi interdum concurrant audituri verba placentia, praesertim si magnificis illis illecti centies resonantibus humanitatis adseensum, patriam, scientiam recentius invectam, postquam dicendi peritum effuso prosequuti sunt plausu, templo iidem qui antea discedunt, haud eorum absimiles, qui mirabantur, sed non convertebantura.“ „Volens igitur haec Sacra Congregatio, ex mandato Sanctissimi Domini Nostri, tot ac tam improbandos abusus cohibere, Episcopos omnes et eos, qui religiosis Familiis institutisve ecclesiasticis praesunt tamquam supremi moderatores, compellat, ut apostolico pectore sese iisdem opponant omnique studio exstirpandos curent. Memores igitur eorum, quae a 88. Concilio Tridentino praescripta sunt3 — Viros idoneos ad huiusmodi praedicationis officium assumere tenentur, — in hoc negotio perquam diligenter cauteque se gerant. Si de sacerdotibus agatur suae dioecesis impense caveant Ordinarii ne unquam iidem ad id munCris admittantur, quin prius de vita et scientia et moribus probati fuerint* hoc est nisi facto periculo aut alia opportuna ratione illos idoneos esse constiterit. Si vero de sacerdotibus res sit alienae dioecesis, neminem suggestum adseendere sinant, idque solemnioribus 1 Ad Nepotiam. 'J Ex Aug in Mattii. XIX, 25. 3 Sess. V. c. 2. Ds reform. 4 Cone. Trid., Sess. V, c. 8, D' reform. praesertim diebus, nisi prius ex testimonio scripto proprii Ordinarii vel religiosi Antistitis constiterit eosdem bonis moribus esse praeditos eique muneri pares. Moderatores vero sui cuiusque Ordinis, Societatis vel Congregationis religiosae neminem prorsus ex propriae disciplinae alumnis obire sinant contionatoris munus, coque minus litterarum testimonio commendent locorum Ordinariis, nisi eiusdem perspectam habeant et morum probitatem et facultatem contionandi uti decet. Si quem vero commendatum sibi litteris oratorem exceperint ac subinde experti cognoverint, eum in concionando a normis praesentium Litterarum discedere, cito in obsequium adigant. Quod si non audierit, a suggestu prohibeant, iis etiam, si opus fuerit, adhibitis canonicis poenis, quas res videatur postulare.“ Haec praescribenda censuimus aut recolenda, mandantes ut religiose observentur, gravitate permoti succrescentis in dies mali, cui serius occurri non potest sine summo periculo. Ncque enim iam res est, quemadmodum ab initio, cum disputatoribus prodeuntibus in vestimentis ovium, sed cum apertis infensisque inimicis, iisque domesticis, qui facto foedere cum Ecclesiae capitalibus hostibus, propositam habent fidei eversionem. Sunt hi nempe, quorum audacia adversus deductam caelo sapientiam quotidie consurgit, cuius corrigendae sibi ius arrogant, quasi esset corrupta ; renovandae, quasi esset senio confecta ; augendae aptandaeque saeculi placitis, progressionibus, commodis, quasi eadem, non levitati paucorum, sed bono societatis esset adversa. Hisce ausibus contra evangeličani doctrinam et ecclesiasticam traditionem nunquam satis opponetur vigilantiae aut severitatis nimium ab iis quibus commissa est sacri huius depositi custodia fidelis. Quae igitur monita et salutaria mandata Motu hoc proprio ac certa scientia ediximus, ah universis catholici orbis quum Ordinariis tum etiam regularium Ordinum institutorumque ecclesiasticorum supremis Magistris religiosissime servanda, rata et firma consistere auctoritate Nostra volumus et iuberaus, contrariis quibuslibet non obstantibus. Datum Romae, apud Sanctum Petrum, die I. mensis Septembris, anno MDCCCCX, Pontificatus Nostri octavo. Pius PP. X. 92. Sacrae Congregationis Consistorialis declarationes circa Motum proprium antistitum.“ Propositis ad hanc Sacram Congregationem quae sequuntur dubiis circa Motum proprium Sacrorum antistitum, datum die prima mensis huius : I. An praeceptum quod nemo theologiae laurea sit .Sacrorum donandus, nisi prius in philosophicis disciplinis lauream obtinuerit, vel saltem de curriculo in philosophia scholastica absoluto certum praebuerit testimonium, stricte sit observandum ? II. An praescripto Consilium vigilantiae altero quoque mense congregandi sit item stricte intelligenda? III. An tamen ii, qui Consilium vigilantiae constituunt, si longe distent a civitate episcopali et legitime impediti sint ab interveniendo, possint, adducta causa impedimenti, scripto transmittere relationem suam ? IV. An prohibitio alumnis in seminariis et ecclesiasticis collegiis facta legendi diaria quaevis et commentaria quantumvis optima etiam ad iuvenes regulares in monasteriis et in congregationibus studiis operam dantes extendatur ? V. An quotannis doctores in seminariis teneantur textum, quem sibi quisque in docendo proposuerit, vel tractandas quaestiones, sive theses, Episcopis exhibere, et ineunte anno iusiurandum dare ? VI. An idem quotannis praestare debeant suis moderatoribus doctores seu lectores in ordinibus religiosis ante auspicandas praelectiones? VII. An ad iusiurandum praestandum teneantur con-fessarii et sacri concinnatores iamdudum adprobati, et parochi, beneficiarii atque canonici in possessione beneficii, nec non officiales omnes in curiis episcopalibus et romanis congregationibus vel tribunalibus, religiosarum que familiarum et congregationum moderatores, qui in praesenti sunt in officio ? VIII. An in casibus particularibus, data i usta causa, Episcopi et Moderatores ordinum et congregationum religiosarum delegare possint ad recipiendum juramentum sacerdotem aliquem sive saecularem sive regularem in aliqua dignitate vel officio constitutum ? IX. An ad Sanctum Officium sint deferendi non solum qui iusiurandum violaverint, sed etiam qui iurisiurandi formulam subscribere renuerint? X An Episcopi et Moderatores regularium possint commendationis litteras absque nota concedere suis subditis, qui alicubi a praedicatione fuerint prohibiti ? XI. An invitari possint sacri oratores, qui in aliquo loco ab Episcopis fuerint improbati ? Sanctissimus Dominus Noster in audientia die 24. huius mensis Eminentissimo Cardinali Secretario Sacrae Congregationis Consistorialis concessa respondendum mandavit : Ad I, II, III, IV, V, VI, VII, Vili et IX affirmative ; — ad X et XI negative. Iussit porro omnes vocatos iuriiurando obligari infra diem 31. decembris huius anni. Quoad VII vero dubium Sanctissimus benigne in dulsit, ut in locis a residentia Episcopi dissitis parochi, confessarli et doctores formulam iurisiurandi ad eosdem missam et praecognitam vel una simul cum vicariis foraneis vel etiam quisque singillatim proprio nomine signent, itemque beneficiarii in collegiatis ecclesiis, nec non religiosi in conventibus cum eorumdem Superioribus. Datum Romae, ex aedibus Sacrae Congregationis Consistorialis, die 25. Septembris 1910. C. Card, de Lai, Secretarius. L. f 8. Scipio Tecchi, Adsessor. 98. Decretum Sacrae Congregationis Consistorialis de amotione administrativa ab officio et beneficio curato. IHOer die Versetzbarkeit ber Pfarrer auf administrativem Wege hat unsere Diözesansyiwde vom Jahre 1906 eine besondere Constitutio1 erlassen. In derselben wird ausdrücklich betont, daß das Amt des Pfarrers zum Nutzen der Gläubigen, nicht des Pfarrers selbst eingeführt wurde. „Sacerdotes in beneficiis curatis constituuntur, ut operam et laborem saluti animarum procurandae cum fructu impendant. Salus enim animarum suprema in Ecclesia lex esse debet. Wenn daher ein Pfarrer, mit oder ohne seine Schuld, nicht mehr im Stande ist, seine Stelle entsprechend auszufüllen, so entfallen die für die Unabsetzbarkeit maßgebenden Grunde, und es gibt für ihn nur einen Weg mehr, nämlich den, der ihn für immer aus der Pfarre hinausführt. Bei Verübung gewisser kirchenrechtlicher Verbrechen wird dies der Prozeß weg sein, der durch das päpstliche Dekret unberührt blieb; in den übrigen Fällen wird nötigenfalls die ' De parochorum inamovihilium remotione via administrativa, involuntaria translatione et pensione. (Synodus dioocesana Lavan-tina anno 190U concita et facta. Marburgi, 1907. Pagg. 582 — 593). Entfernung des Pfarres im Verwaltungswege erfolgen müssen. Daß letztere Praxis trotz des kanonischen Grundsatzes der unwiderruflichen Anstellung der Pfarrer im Kirchenrechte wohl-begründet sei, wird in der genannten Constitutio zunächst nachgewiesen aus cap. Quaesitum est 5, X. III. 19. De rerum permutatione und cap. Nisi cum 10, X. I. 9. De renunciatione, in welchen dieses Recht dem Bischose ausdrücklich erteilt wird. Es wird ferner der Umstand hervorgehvben, daß diese Doktrin in klarer und unzweideutiger Weise von allen bedeutenden Kanonisten vertreten wurde. Und schließlich wird die Tatsache festgestellt, daß auch die Konzilskongregation diesen Rechtsgrnndsatz in vielen Füllen ihren Entscheidungen zu Grunde gelegt hat. Mit diesen Ausführungen unserer Divzesansynode stehen die Bestimmungen des neuen päpstlichen Dekretes wesentlich im Einklänge. Durch das Dekret wurde nichts neues eingesührt, nur die Prozedur erhielt dadurch eine genauere Regelung und Normierung, die sowohl dem kirchlichen Borgesetzten, als auch I dein betroffenen Pfarrer nur erwünscht sein können. Die Examinatores und Parochi consultores, die gemäß dem päpstlichen Dekrete bei dein Disziplinarverfahren, beziehungsweise bei der Revision intervenieren sollen, werden, wenn nicht früher, auf der nächsten Diözesansynode gewählt werden. Das oberwähnte päpstliche Dekret hat folgenden Wortlaut: Maxima cura semper Ecclesiae fuit, ut eh ristiano populo praeesscnt et animarum saluti prospicerent selecti e sacerdotum numero viri, qui vi tac integritate niterent et cum fructu suis muniis fungerentur. Quamvis autem, ut hi rectores quae paroeciae utilia aut necessaria esse iudicarent alacriore possent animo suscipere soluti metu ne ah Ordinario amoverentur pro lubitu, praescriptum generatim fuerit, ut stabiles in suo officio permanerent ; nihilominus, quia stabilitas haec in salutem est inducta fidelium, idcirco sapienti consilio cautum est, ut eadem non sic urgeatur, ut in perniciem potius ipsorum cedat. Quapropter, si quis scelestus creditum sibi gregem destruat magis quam aedificet, is debet, iuxta antiquissimum et constantem Ecclesiae morem, quantum fas est, instituto iudicio de crimine, beneficio privari, hoc est a parochiali munere abduci. Quod si, vi canonici iuris, criminali iudicio ac poenali destitutioni non sit locus ; parochus autem hac illäve de causa, etiam culpa semota, utile ministerium in paroecia non gerat, vel gerere nequeat, aut forte sua ibi praesentia noxius evadat ; alia suppetunt remedia ad animarum saluti consulendum. In his potissimum est parochi amotio, quae oeconomica seu disciplinaris vulgo dicitur, et nullo iudiciali apparatu, sed administrativo modo decernitur, nec parochi poenam propositam habet, sed utilitatem fidelium. Salus enim populi suprema lex est: et parochi ministerium fuit in Ecclesia institutum, non in commodum cius cui committitur, sed in eorum salutem pro quibus confertur. Verum, quum de hac amotione canonicae leges haud plane certae perspicuaeque viderentur, coetus Consultorum et Eminentissimorum Patrum ecclesiastico codici conficiendo praepositus, rem seorsi m ac repetito studio tractandam suscepit ; collatisque consiliis, censuit formam quandam accuratiorem esse statuendam, qua gravis haec ecclesiasticae disciplinae pars regeretur. Quae studia quum Sanctissimus D. N. Pius PP. X. et vidisset et probasset, quo tutius in re tanti momenti procederet, sententiam quoque sacrae huius Congregationis Consistorialis exquirendam duxit. Qua excepta et probata, ut Ecclesia posset, nulla interiecta mora, novae huius disciplinae beneficio frui, decretum per hanc S. Congregationem edi iussit, quo novae normae de amotione administrativa ab officio vel beneficio curato statutae promulgarentur, eaedemque canonicam legem pro universa Ecclesia constituerent, omnibus ad quos spectat rite religioseque servandam. Hae autem normae hisce qui sequuntur canonibus continentur. I. — De causis ad amotionem requisitis. Can. 1. Causae ob quas parochus administrativo modo amoveri potest hae sunt: I? Insania, a qua ex peritorum sententia perfecte et sine relabendi periculo sanus fieri non posse videatur ; aut ob quam parochi existimatio et auctoritas, etiamsi convaluerit, eam penes populum fecerit iacturam, ut noxium indicetur cumdem in officio retinere. 2.0 Imperitia et ignorantia quae paroeciae rectorem imparem reddat suis sacris officiis. 3.0 Surditas, caecitas et alia quaelibet animae et corporis infirmitas, quae necessariis curae animarum officiis imparem in perpetuum vel etiam per diuturnum tempus sacerdotem reddant, nisi huic incommodo per coadiutorem vel vicarium occurri congrue possit. 4.0 Odium plebis, quamvis iniustum et non universale, dummodo tale sit quod utile parochi ministerium impediat, et prudenter praevideatur brevi non esse cessaturum. 5.0 Bonae aestimationis amissio penes probos et graves viros, sive haec procedat ex inhonesta aut suspecta vivendi ratione parochi, vel ex alia eius noxia, vel etiam ex antiquo eiusdem'crimine, quod nuper detectum ob praescriptionem poena plecti amplius non possit; sive procedat ex facto et culpa familiarum et consanguineorum quibuscum parochus vivit, nisi per eorum discessum bonae parochi famae sit satis provisum. fi? Crimen quod, quamvis actu occultum, mox publicum cum magna populi offensione fieri posse prudenti Ordinarii iudicio praevideatur. 7.0 Noxia rerum temporalium administratio cum gravi ecclesiae aut beneficii damno ; quoties huic malo remedium afferri nequeat auferendo administrationem parocho aut alio modo, et aliunde parochus spirituale ministerium utiliter exerceat. 8.0 Neglectio officiorum parochialium post unam et alteram monitionem perseverans et in re gravis momenti, ut in sacramentorum administratione, in necessaria infirmorum adsistentia, in catechismi et evangeli! explicatione, in residentiac observantia. ff.0 Inobedientia praeceptis Ordinarii post unam et alteram monitionem et in re gravis momenti, ceu cavendi a familiaritate cum aliqua persona vel familia, curandi debitam custodiam et munditiem domus Dei, modum adhibendi in taxarum parochialium exactione et similium. Monitio de qua superius sub extremo duplici numero, ut peremptoria sit et proximae amotionis praenuntia, fieri ab Ordinario (lebet, non paterno dumtaxat more, verbotene et clam omnibus ; sed ita ut de eadem in actis Curiae legitime constet. IL — De modo procedendi in generali. Can. 2. § 1. Modus deveniendi ad amotionem administrativam hic est : ut ante omnia parochus invitetur ad renuncian-dum : si renuat, gradus iiat ad amotionis decretum : si recursum contra amotionis decretum interponat, procedatur ad revisionem actorum et ad praecedentis decreti confirmationem. § 2. In quo procedendi gradu regulae infra statutae ita servandae sunt, ut, si violentur in iis quae substantiam attingunt, amotio ipsa nulla et irrita evadat. III. — De personis ad motionem decernendam necessariis. Can. 3. § 1. In invitatione parocho facienda ut renunciet, et in amotionis decreto ferendo, Ordinarius ut legitime agat, non potest ipse solus procedere ; sed debet inter examinatores, de quibus statuit Sacra Tridentina Synodus, cap. XVIII. sess. XXIV. de reform., duos sibi sociare et eorum consensum requirere in omnibus actibus pro quibas hic expresse exigitur: in ceteris vero consilium. § 2. In revisione autem decreti amotionis, quoties haec necessaria evadat, duos parochos consultores assumat, quorum consensum vel consilium requiret, eodem modo ac in § superiore de examinatoribus dictum est. Can. 4. Examinatoribus et parochis consultoribus eligendis lex in posterum ubilibet servanda haec esto : § 1. Si synodus habeatur, in ea, iuxta receptas normas, eligendi erunt tot numero quot Ordinarius prudenti suo indicio necessarios indicaverit. 8 2. Examinatoribus et parochis consultoribus medio tempore inter unam et aliam synodum demortuis, vel alia ratione a munere cessantibus, alios prosynodales Ordinarius substituet de consensu Capituli Cathedralis, et, hoc deficiente, de consensu Consultorum dioecesanorum. § 3. Quae regula servetur quoque in examinatoribus et parochis consultoribus eligendis, quoties synodus non habeatur. § 4. Examinatores et consultores sive in synodo, sive extra synodum electi, post quinquennium a sua nominatione, vel etiam prius, adveniente nova synodo, officio cadunt. Possunt tamen, servatis de iure servandis, denuo eligi. § 5. Removeri ab Ordinario durante quinquennio nequeunt, nisi ex gravi causa et de consensu Capituli Cathedralis, vel consultorum dioecesanorum. Can. 5. § 1. Examinatores et parochi consultores ab Ordinario in causa amotionis assumendi, non quilibet erunt, sed duo seniores ratione electionis, et in pari electione seniores ratione sacerdotii, vel hac deficiente, ratione aetatis. § 2. Qui inter eos ob causam in iure recognitam suspecti evidenter appareant, possunt ab Ordinario, antequam rem tractandam suscipiat, excludi. Ob eamdem causam parochus potest contra ipsos excipere, cum primum in causa veniat. § 3. Alterutro vel utroque ex duobus prioribus examinatoribus vel consultoribus impedito vel excluso, tertius vel quartus eodem ordine assumetur. Can. 6 § 1. Quoties in canonibus qui sequuntur expresse dicitur, Ordinario procedendum esse de examinatorum vel consultorum consensu, ipse debet per secreta suffragia rem dirimere, et ea sententia probata erit quae duo saltem suffragia favorabilia tulerit. § 2. Quoties vero Ordinarius de consilio examinatorum vel consultorum procedere potest, satis est ut eos audiat, nec ulla obligatione tenetur ad eorum votam, quamvis concors, accedendi. § 3. In utroque casu de consequentibus ex scrutinio scripta relatio fiat, et ab omnibus subsignetur. Can. 7. § 1. Examinatores et consultores debent sub gravi, dato iureiurando, servare secretum officii circa omnia quae ratione sui muneris noverint, et maxime circa documenta secreta, disceptationes in consilio habitas, suffragiorum numerum et rationes. § 2. Si contra fecerint, non solum a munere examinatoris et consultoris amovendi erunt, sed alia etiam condigna poena ab Ordinario pro culpae gravitate, servatis servandis, multari poterunt : ac praeterea obligatione tenentur sarciendi damna, si quae fuerint inde sequuta. IV. — De invitatione ad renunciandum. Can. 8. Quoties itaque, pro prudenti Ordinarii indicio, videatur parochus incidisse in unam ex causis superius in can. 1 recensitis, ipse Ordinarius duos examinatores a iure statutos convocabit, omnia eis patefaciet, de veritate et gravitate causae cum eis disceptabit, ut statuatur sitne locus formali invitationi parochi ad renunciandum. Can. 9. § 1. Formalis haec invitatio semper praemittenda est antequam ad amotionis decretum deveniatur, nisi agatur de insania, vel quoties invitandi modus non suppetat, ut si parochus lateat. § 2. Decernenda autem est de examinatorum consensu Can. 10. § 1. Invitatio scripto facienda generatim est. Potest tamen aliquando, si tutius et expeditius videatur, verbis fieri ab ipso Ordinario, vel ab cius delegato, adsistente aliquo sacerdote, qui actuarii munere fungatur, ac de ipsa invitatione documentum redigat in actis curiae servandum. § 2. IJna cum invitatione ad renuntiandum debent vel scripto vel verbis, ut supra, parocho patefieri causae seu ratio ob quam invitatio fit, argumenta quibus ratio ipsa innititur, servatis tamen debitis cautelis de quibus In can. 11 examinatorum suffragium postulatum et impetratum. § 3. Si agatur de occulto delicto, et invitatio ad renuntiandum scripto fiat, causa aliqua dumtaxat generati nuntianda est; ratio autem in specie cum argumentis quibus delicti veritas comprobatur, ab Ordinario verbis dumtaxat est explicanda, adsistente uno examinatorum qui actuarii munere fungatur, et cum cautelis ut supra. § 4. Denique sive scripto sive voce invitatio fiat, admonendus parochus est, nisi intra decem dies ab accepta invitatione aut renuntiationem exhibuerit, aut efficacibus argumentis causas ad amotionem invocatas falsas esse demonstraverit, ad amotionis decretum esse deveniendum Can. 11. § 1. In communicandis argumentis quibus comprobatur veritas causae ad renuntiationem obtinendam adductae, caveatur ne nomina patefiant recurrentium vel testium, si ii secretum petierint, aut, etiamsi secretum non petierint, si ex adiunctis praevideatur eos vexationibus facile expositum iri. § 2. Item relationes ac documenta quae sine periculo magnae populi offensionis, rixarum vel querelarum palam proferri non possunt, scripto ne patefiant; imo ne verbis quidem, nisi cauto omnino ne memorata incommoda eveniant. Can. 12. Fas autem parocho est, invitatione cum assignato temporis limite accepta, dilationem ad deliberandum vel ad defensionem parandam postulare. Quam Ordinarius potest i usta de causa, cum examinatorum consensu, et modo id non cedat in detrimentum animarum, ad alios decem vel viginti dies concedere. Can. 13. § 1. Si parochus invitationi sibi factae assentir! et paroecia se abdicare statuat, renuntiationem edero potest etiam sub conditione, dummodo haec ab Ordinario legitime acceptari possit et acceptetur. § 2. Fas autem parocho renuntianti est loco causae ab Ordinario invocatae aliam ad renuntiandum allegare sibi minus molestam vel gravem, dummodo vera et honesta 81C 6. g. ut obsequatur Ordinarii desideriis. § 3. Renuntiatione sequuta et ab Ordinario acceptata, Ordinarius beneficium vel officium vacans ex renuntiatione declaret. V. — De amotionis decreto. Can. 14. § 1. Si parochus intra utile tempus nec renuntiationem emittat, nec dilationem postulet, nec causas ad amotionem invocatas oppugnet, Ordinarius, postquam constiterit invitationem ad renuntiandum, rite factam, parocho innotuisse, ncque ipsum quominus respondeat legitime impeditum fuisse, procedat ad amotionis decretum, servatis regulis quae in sequentibus canonibus statuuntur. § 2. Si vero non constet de superius indicatis duobus adiunctis, Ordinarius opportune provideat, aut iterans parodio invitationem ad renuntiandum, aut eidem prorogans tempus utile ad respondendum. Can. 15. § 1. Si parochus oppugnare velit causas ad amotionem decernendam invocatas, debet intra utile tempus scripto deducere iura sua, allegationibus ad hoc unum directis, ut causam ob quam renuntiatio petitur impugnet et evertat. § 2. Potest etiam ad aliquod factum vel assertum quod sua intersit comprobandum, duos vel tres testes, proponere, et ut examinentur postulare. $ 3. Ordinarii tamen est cum examinatorum consensu eos vel aliquot ipsorum, si idonei sint et eorum examen necessarium videatur, admittere et excutere ; vel etiam, si causa amotionis liqueat et testium examen inutile et ad moras nectendas petitum appareat, excludere. § 4. Quod si, allegationibus exhibitis, dubium exoriatur quod diluere oporteat ut tuto procedi liceat, Ordinarii erit cum examinatorum consilio, etiam parocho non postulante, testes qui necessarii videantur inducere, et parochum ipsum, si opus sit, interrogare. Can. 16. § 1. In examine testium sive ex officio sive rogante parocho inductorum, ea dumtaxat serventur quae necessaria sint ad veritatem in tuto ponendam, quolibet judiciali apparatu et reprobationibus testium exclusis. § 2. Eadem regula in interrogatione parochi, si locum habeat, servetur. Can. 17. § 1. Si parochus intersit et documenta ac nomina testium ipsi patefiant, ipsiusmet erit, si possit ac velit, contra ea quae afferuntur excipere. 8 2. Quando vero parochus iuxta can. 9 invitari nequeat ad iura sua deducenda, aut quando iuxta can. 11 testium nomina et aliqua documenta ei manifestari nequeant, ipse Ordinarius curas et industrias omnes adhibeat, (seu diligentias, ut vulgo dicitur, peragat) ut de documentorum valore et de testium fide iustum indicium fieri possit. Can. 18. § 1. Ad renuntiationem et amotionem impediendam nefas parocho est turbas ciere, publicas subscriptiones in sui favorem promovere, populum sermonibus aut scriptis excitare, aliaque agere quae legitimum iurisdictionis ecclesiasticae exercitium impedire possunt : secus, iuxta prudens Ordinarii indicium, pro gravitate culpae puniatur. § 2. Insuper cum agatur de re ad consulendum animarum bono directa et administrativo modo resolvenda, parochus, nisi legitime impeditus sit, debet ipse per se, excluso aliorum interventu, adstare. Si autem impeditus sit, potest probum aliquem sacerdotem sive benevisum et ab Ordinario acceptatum procuratorem suum constituere. Can. 19. § 1. Omnibus expletis quae ad iustam parodi* tuitionem pertinent, de amotionis decreto ab Ordinario cum examinatoribus discutiendum est, et per secreta suffragia iuxta praescripta in can. (i res est definienda. § 2. Suffragi um autem pro amotione nemo dare debet, nisi sibi certo constet causam parocho denuntiatam vere adesse eamque legitimam. Can. 20. § 1. Si conclusio sit pro amotione, decretum ab Ordinario edi debet, quo generatim statuatur ratione boni animarum parochum amoveri. Propria autem et peculiaris amotionis causa exprimi potest pro prudenti Ordinarii indicio, si id expediat et absque incommodis liceat. Mentio tamen semper facienda erit de invitatione facta ad renuntiandum, de exhibitis a parocho allegationibus ac do requisito et obtento examinatorum suffragio. § 2. Decretum indicendum est sacerdoti; sed promulgari non debet, nisi elapso tempore utili ad interponendum recursum. Can. 21. Si conclusio non sit pro amotione, certior ea dc re faciendus est parochus. Ordinarius autem nc omittat addere monitiones, salutaria consilia ct praecepta quae pro casuum diversitate opportuna aut necessaria videantur : dc quibus maxima ratio habenda erit, si denuo dc illius sacerdotis amotione res futura sit. VI. — De actorum revisione. Can. 22. § 1. Contra decretum amotionis datur dumtaxat recursus ad eumdem Ordinarium pro revisione actorum coram novo Consilio, quod Ordinario et duobus parochis consultoribus constat iuxta § 2, can. 3. § 2. Recursus interponendus est intra decem dies ah indicto decreto; net remedium datur contra lapsum fatalium, nisi parochus probet se vi maiori impeditum a recursu fuisse; de qua re videre debet Ordinarius cum examinatoribus, quorum consepsus requiritur. Can. 23. Interposito recursu, dantur parocho adhuc decem dies ad novas allegationes producendas, iisdem servatis regulis quae superius in discussione coram examinatoribus statutae sunt, salva dispositione § 4, can. seq. Can. 24. § 1. Consultores, convenientes cum Ordinario, dc duobus tantum videre debent, utrum in actibus praecedentibus vitia formae in ea irrepserint quae rei substantiam attingant, et utrum adducta amotionis ratio sit fundamento destituta. § 2. Ad hunc finem omnia superius acta et adducta examinare debent atque perpendere. § 3. Possunt etiam ex officio ad illa duo memorata discussionis capita in tuto ponenda exquirere et percontari dc rebus quas necessario cognoscendas putent, auditis etiam, si opus sit, novis testibus. § 4. Parochus tamen ius non habet exigendi ut novi testes inducantur et examinentur ; nec ut sibi dilationes ulteriores ad deducenda sua iura concedantur. Can. 25. § 1. Admissio vel reiectio recursus maiore suffragiorum numero est decernenda. § 2. Adversus huius consilii resolutionem non datur locus ulteriori expostulationi. VII. — De amoti provisione. Can. 26. § 1. Sacerdoti ex fScta sibi invitatione renuntianti, aut administrativo modo a,paroecia amoto, Ordinarius pro viribus consulat, aut per translationem ad aliam paroeciam, aut, per assignationem alicuius ecclesiastici officii, aut per pensionem aliquam, prout casus ferat et adinneta permittant. § 2. In provisionis assignatione Ordinarius examinatores, vel parochos consultores si usque ad eos causa pervenerit, audire ne omittat. Can. 27. § 1. Paroeciam Ordinarius ne assignet, nisi dignus idoncusque ad eam regendam sit sacerdos ; proponere autem eidem potest paroeciam paris, inferioris aut etiam superioris ordinis, prout aequitas et prudentia videantur exigere. § 2. Si agatur dc pensione, hanc Ordinarius no assignet nisi servatis de i ure servandis. § 3. In pari conditione, renuntianti magis favendum in provisione est, quam amoto. Can. 28. tz 1. Negotium de provisione sacerdotis potest Ordinarius reservare post expletam causam amotionis, et generatili! quam citius expediendum. 8 2. Sed potest etiam in ipsa invitatione ad renuntiandum vel separatis litteris, pendente amotionis negotio, vel in ipso amotionis decreto provisionem hanc proponere et indicare, si expediens indica' erit. § 3. In quolibet casu quaestio de provisione futura sacerdotis non debet commisceri cum quaestione praesenti de amotione a paroecia ; ncque illa hanc impedire aut remorari, si bonum animarum exigat ut expediatur. Can. ‘29. § 1. Sacerdos qui rcnunciavit, aut a beneficio vel officio amotus fuit, debet quamprimum liberam relinquere paroecialem domum, et omnia quae ad paroeciam pertinent eius oeconomo regulariter tradere. Et si moras illegitime nectat, potest ecclesiasticis sanctionibus ad id cogi. § 2. Quod si agatur de infirmo, Ordinarius eidem permittat usum etiam exclusivtim, ubi sit opus, paroecia-lium aedium, usque dum possit pro prudenti eiusdem Ordinarii indicio commode alio transferri. Interim vero novus paroeciae rector aliquam aliam temporariam habitationem in paroecia sibi comparari curet. VIII. — De iis qui huic legi subiacent. Can. 30. Superius constitutis regulis, — adamussim applicandis iis omnibus qui paroeciam, quovis titulo, ut proprii eius rectores obtinent, sive nuncupentur Vicarii perpetui, sive desseroantes, sive alio quolibet nomine, — locus non est, quoties paroecia committatur curae alicuius sacerdotis qua oeconomi temporalis vel Vicarii ad tempus, sive ob infirmitatem parochi, sive ob vacationem beneficii, aut ob aliam similem causam. Can. 31. § 1. Si parochus in ius rapiatur ut reus criminis, pendente criminali indicio sive coram ecclesiastica sive coram civili potestate, locus non datur administrativae illius amotioni ; sed exspectandus est exitus indicii. § 2. Interim tamen si agatur de crimine quod infamiam facti inducat, Ordinarius parochum prohibere potest, quominus curam animarum exerceat ac temporalem admi-nistrationem beneficii gerat: ea vero munia cum congrua fructuum assignatione Vicario aliive a se eligendo committat. § 3. Indicio autem criminali finito, locus erit restitutioni parochi, vel cius administrativae amotioni, vel canonicae destitutioni, prout iustitia exigat et adiuncta ferant. Can. 32. Ordinarii nomine pro omnibus quae in hoc titulo statuuntur non venit Vicarius Generalis, nisi special mandato ad hoc sit munitus. Iis autem cito exsequendis quae in hoc decreto statuuntur, Sanctissimus Dominus Noster mandat ut omnes et singuli Ordinarii quamprimum parochos aliquot consultores, iuxta praescripta Can. 4 constituant. Quod vero ad examinatores attinet, si hi in dioecesi, sive in synodo sive extra synodum electi, habeantur, statuit ut, de cathedralis capituli vel consultorum dioceesanorum consilio, aut eos in officio confirmare (hac tamen lege ut post quinquennium a munere cessent), aut ad novam examinatorum electionem, servata regula Can. 4 devenire possint, prout prudentia et adiuncta suaserint. Deficientibus vero in dioecesi examinatoribus, ad eorum electionem, servatis superius statutis, sine mora deveniant. Praesentibus valituris, contrariis quibusvis non obstantibus. Datum Romae, die 20. Augusti 1910. C. Card. De Lai, Secretarius. L. j 8. Scipio Tecchi, Adsessor. 94. Zum Kapitel Solvitur dubium, an vinum, etsi de vite sit, cui tamen artis ope omnis vini spiritus (alcool) adimitur, sit adhuc valida ac licita consecrationis materia. Beatissime Pater! Sanctae Sedi Apostolicae iterata quidem vico propositum est dubium, an liceat vino albo, quod tam debile est ac impotens, ut diu conservari non valeat, nisi ei quaedam spiritus vini (alcool) quantitas admisceatur, quantitatem hanc admiscere, quin valida ac licita consecrationis materia esse desinat, et S. Sedes, quae in Domino consuit, respondit. — Recentissimo vero tempore, quo ad reprimendum abusum potamentorum inebriantium, qui tot malorum causa est, sacerdotibus, praeprimis, qui aliis bono exemplo praefulgeant, commendatur, ut ab „Meßwein". omni potu, in quo adest alcool, penitus abstineant, ortum est dubium, an vinum, etsi de vite sit, cui tamen artis ope omnis vini spiritus (alcool) adimitur, sit adhuc valida ac licita consecrationis materia. — Plurimorum quidem eorumque in re vinaria peritissimorum opinio est, vinum cui spiritus vini ex integro sui »trahitur, desinere esse vinum de vite et per consequens validam ac licitam consecrationis materiam ; ut autem in re, de qua agitur, omnino gravissima omnibus ambiguitibus praecludatur aditus, dignetur Sanctitas Vestra sacerdotum laudabili zelo animatorum succurrere dubiis eosque i ubere, quid in causa exposita teneant, quid caveant. Qui ad Sanctitatis Vestrae sacratos pedes prostratus emorior humillimus ac obedientissimus servus f Franciscus, Archiepiscopus Olomucensis. Feria IV. die 1. Iunii 1910. In congregatione generali S. R. U. Inquisitionis proposito suprascripto dubio, an scilicet vinum, etsi de vite sit, cui tamen artis ope omnis vini spiritus (alcool) adimitur, sit adhuc valida ac licita consecrationis materia, Emmi ac Rssmi Domini Cardinales in rebus fidei ac morum universales Inquisitores respondendum mandarunt „Negative“. — Et insequenti feria V. eiusdem mensis et anni Sanctissimus Dominus Noster Pius, Divina Providentia Papa X., in audientia Rev. P. Dom. Adsessori 8. Officii impertita, habita de supra expositis relatione, responsum Emmorum Patrum adprobavit et confirmavit. Aloisius, Castellano, S. U. Inq. Notarius. 95. Die St. Iosef-Kiicherlinlderschaft in Slagenfurt. Wvn der Voistehung der St. Josef-Bücherbruderschaft in Klagenfurt ist im Monate September 1910 nachstehendes Schreiben anher gelangt: (Surr siiMisiWiilit G»àn! Hochustirdigster licer iiirllbildinf! Ans den Zeitungsnachrichten dürfte das entsetzliche Unglück bekannt sein, welches das kleine Kronland Kärnten getroffen hat. Seit Jahren hatte daselbst in Feldkirchen ein protestantischer Pastor ein Waisenhaus errichtet, in welches er auch katholische Kinder anfnahm, die dadurch in ihrem Glauben gefährdet wurden. Auch an anderer Stelle (in Treffen) setzte die protestantische Propaganda stark ein. Es wurde daher vielfach mit Freude begrüßt, als Kaplan Kayser teilweise mit seinem eigenen Patrimonium ein katholisches Waisenhaus errichtete. Bei den schlimmen sozialen Verhältnissen des Landes wurden der anfgenommenen Kinder immer mehr. Einige Zeit hindurch reichten die Sammlungen ans, später versagten die Bettelbriefe und Inserate. Nun wollte Kayser für seine drei Anstalten (Treffen, St. Ruprecht, Feldkirchen) durch wirtschaftliche Unternehmungen Eiiinahmsqncllen schaffen. Zunächst verlegte er sich ans den landwirtschaftlichen Betrieb. Bald sah er seine darauf gerichteten Hoffnungen getäuscht. Nun ließ er sich gemeinsam mit einem Italiener zum Holzhandel herbei, kaufte und vergrößerte eine Bierbrauerei, ein Hotel und zuletzt das Kohlenbergwerk Svnnberg bei Trei-bach. Aber diese Spekulationen scheiterten, die Geldverlegenheiten ivnrden immer größer. Der hvchwürdigste Fürstbischof der Diözese wurde leider nicht frühzeitig geuug und hinreichend informiert und stand nicht selten vor vollendeten Tatsachen. Unter dem Vorgeben, daß durch solche Hilfe die vielen investierten Gelder für die Waisen gerettet werden könnten und daß sonst Hunderte Waisen ans die Straße gesetzt würden, engagierten sich auch der hoch-würdigste Fürstbischof Dr. Kahn, welcher 23 Jahre die größten Opfer für die Diözese gebracht hat, und andere Persönlichkeiten und Vereine für die Sache. Dieses Eintreten war um so verzeihlicher, als über das Kohlenbergwerk die glänzendsten fachmännischen Gutachten abgegeben wurden. Zuletzt gerieten Kayser und Weiß in die Hände von schweizerischen Gesellschaften und auch die Zentralkassc der landwirtschaftlichen Genossenschaften, Welche Weiß gegründet hatte, wurde hineingezogen. Die Lage wurde immer schlimmer, die beiden ließen sich, wie cs scheint, in der Verzweiflung zu Schritten herbei, die ihnen die gerichtliche Verfolgung ein« brachten. Nun bemächtigte sich ein großer Teil der Presse des In- und Auslandes der ganzen Sache. Die tollsten Erfindungen und Lügen, wie z. B. daß eine Million von W. mitgenommen worden sei und dergleichen wurden verbreitet und schufen eine namenlose Panik unter de» Einlegern und Mitgliedern der vielen Raiffeisenkassen, die Forderungen bei der Zentralkasse hatten. Der hochwürdigste Fürstbischof wurde in die Debatte gezogen, und — weshalb wir hier zunächst zu sprechen kommen — der St. Josef - Verein und die St. Joses-Bücherbruderschaft wurden verwechselt und so ist in einem Teil der Bevölkerung die Meinung verbreitet, daß auch die St. Josef-Bücherbrnder-s ch a f t, >v e l ch e mit allen den g e s ch i l d e r t e n F i n a n z-operatione» und der Geldmisere gar nichts zu schaffen hatte, in schädlicher Weise beteiligt sei. Da nun die St. Joses-Bücherbruderschaft gerade in diesem Jahre, wo sie die Erklärung der „Heiligen Schr ist" von P. Linder 8. I., Universitälsprofessor in Innsbruck, hcrauszugeben beginnt, eine besonders hohe Auflage veranstaltet hat, so fürchtet die Vorstehnng derselben ein Nachlassen der Anmeldungen und Bestellungen, was nicht nur der St. Joses-Bücherbruderschaft, die seit 16 Jahren uneigennützig wirkt, großen Schaden brächte, sondern auch der Gründung des hochiv. Fürstbischofs Dr. Kahn, der St. Joscfs-Drnckerei, in welcher die St. Joses-Bücherbruderschaft die Bücher drucken läßt. Die St. Joses-Bücherbruderschaft ersucht daher auf das inständigste um die große Güte, beiliegende oder eine ähnliche Empfehlung und Beruhigung in das Ordinariatsblatt aufnehme» und so der von den letzten zwei Päpsten und so vielen Kirchenfürsten so oft empfohlenen St. Josef-Bücherbruder sch as t gr o ß e H i lfe in drangv oller Zeit erweisen zu wolle ». Für die Vorstehuug der St. Joses-Bücherbruderschaft Msgr. Dr. R. Mimsch, F. Wappis, Direktor. Domscholastikus, Obmann. Die Berücksichtigung dieser Bitte wird empfohlen. F.-B. Gurker Ordinariat in Klageufurt, 10. September 1910. Z. 3913. Joh Widowitz, Kanzler. Indem dies dem hochwürdigeu Seelsorge-Klerus zur Kenntnisnahme und weiteren Mitteilung an das gläubige Volk mitgeteilt wird, kommt das F. B. Ordinariat der Bitte der Vor-stehung der St. Josef-Bücherbruderschast gerne nach und veröffentlicht im folgenden die dem obzitierten Schreiben beigefügte Em-pfehlnug. Empfehlung der St. Josef-Bücherbruderschaft anläßlich der g e g e u w ä r t i g e u Lage. Das Land Kärnten wurde in letzter Zeit von einem entsetzlichen Unglück heinigesucht. Zivei katholische Priester ließen sich in gewagte Finanzoperationen ein und verunglückten dabei. Das gab nun schwere Schäden, große Ärgernisse und Sorgen. Die kirchenfeindliche Presse fiel über die ganze Angelegenheit her und brachte durch entstellte Berichte große Verwirrung unter die Bevölkerung. Auch die seit 16 Jahren in Österreich segensreich wirkende St. Josef-Bücherbrnderschaft wurde, obwohl sie an den unglücklichen Spekulationen gar nicht beteiligt war und tadellos dasteht, wohl meist aus Unkenntnis der Sachlage in die Zeitungsbesprechungen hinein-gezogen und wurden dadurch viele Mitglieder und Mandatare der Bruderschaft grundlos beunruhigt. Die Direktion der St. Josef-Bücherbruderschaft 'teilt uns mit Bestätigung des fürstbischöflichen Ordinariates Gurk in Klageufurt mit, daß die Mitglieder und Mandatare der St. Josef-Bücher-brnderschaft keiner Beängstigung sich hinzugeben brauchen, da die Büchergaben für die t 6. Jahresgabe bereits vollständig fertiggestellt sind und bereits versandt wurden oder soeben zur Versendung gelangen und jede Gefahr ausgeschlossen ist. Wir empfehlen bei dieser Gelegenheit gerne den Beitritt und die Propaganda für die St. Josef-Bücherbruderschaft und empfehlende m h o ch-w ü r d i g e n Klerus, gerade anläßlich der geschaffenen Lage von der Kanzel aus der Bevölkerung den Beitritt wärmstens zu empfehlen. Die St. Josef-Bücherbruderschaft beginnt gerade in diesem Jahre die Veröffentlichung einer gediegenen Erklärung der Heiligen Schrift von P. Linder 8. I. in Innsbruck, gibt ein schönes Buch über die Missionen und ein gediegenes Meßbüchlein nebst anderen Werken heraus. Die Auflage der Büchergaben wurde daher besonders hoch veranlagt und würde ein Nachlassen der Bestellungen der verdienten Bruderschaft unschuldigerweise große Nachteile bringen. Die hochivürdigen Herren Seelsorger üben daher auch ein Werk christlicher Nächstenliebe, wenn sie nach Möglichkeit solchen Schaden fernhalten, zumal die Mitglieder wirtlich durch den Beitritt zur St. Josef-Bücherbruderschaft mehr erhalten, als sie gewöhnlich für den kleinen Mitgliedsbeitrag erwarten dürften. 96. Nachforschungen in den Pfarrmatrilren für die Familie Hometer. Kerr Franz Kometer, k. k. Oberrechnungsführer des k. k. Postsparkassamtes in Wien, III., St. Nikolausplatz Nr. 12, hat unterm 18. September 1910 anher das Ersuchen gestellt, von der Familie Kometer, die im 17. und 18. Jahrhundert in der untern Steiermark begütert und ausüßig war, nachstehende Matrikeneintragungen durch eine Notiz im redaktionellen Teile des Kirchlichen Verordnungs-Blattes suchen zu wollen: 1. im Taufbuche für Sebastian Kometer, geboren zwischen 1663 und 1690, und für Anton Kometer, geboren 1711 ; 2. im Trauungsbuche für Johann Georg Kometer, vermählt 1690 und für Sebastian Kometer, vermählt zwischen 1687 und 1711; 3. im Sterbebuche für J o h a n n G e v r g K o m e t e r, gestorben 1711 ; wobei bemerkt wird, daß die Schreibweise des Namens im Laufe der Zeit in Kümeter, Kemeter, Khemetter, Khömeter, Cämeter, Chömatar und Coineter sich geändert hat. Die Herren Matrikensührer werden hiemit beauftragt, in dieser Hinsicht in den dortpfarrlichen Matrikenbücheru Nachforschungen zu pflegen und im Auffindungsfalle einen gestempelten Matrikenauszug auszustellen und anher in Vorlage zu bringen, ansonst aber im Wege des F. B. Dekanalamtes einen negativen Bericht zu erstatten. 97. Škofijska kronika. O novem altarj u p res v. Srca Jezusovega v cerkvi sv. Jožefa v Studencih pri Mariboru in njegovi slovesni posvetitvi — je poslalo častito cerkveno predstojništvo dne 11. septembra 1910, štev. 267, semkaj to-le poročilo : Tretji novi aitar jc dodelan in postavljen na epistolski strani ter je posvečen presv. Srcu Jezusovemu. Lepota altarja daje svetli cerkvi skoraj čisto drugo obličje. Načrt kakor tudi kamnoseško delo v renesanskem slogu je izvršil kamnoseški mojster Karol Kociančič v Mariboru. Altar je visok 6 17 m in širok 3 85 m ter stoji na dveh vznožnih stopnicah iz repentaborskega marmorja. Iz tega kamna sta tudi menza in antipendij. Tlak je zložen iz treh vrst marmorja : iz sv. Anskega, grasthalskega in kararskega. Štirje stebriči, na katerih sloni sprednji del menzo, so iz sivkastega kararskega (Bardiglio) marmorja. Pod menzo na anti- pendiju je iz melera-marmorja pri Pulju reliefna ali vzvišena podoba vic : na evangeljski strani trpeče duše v švigajočem ognju, na epistolski strani njih rešitev po angelih, ki jih skozi odprta vrata in črez zlomljene verige vodijo kvišku Zveličarju naproti. Nad menzo je ob strani tabernakelja podstavek za svečnike iz grasthalskega marmorja na Koroškem. Lepo izklesan je tabcrnakel iz belega kararskega marmorja, v katerem so vdolbeni poleg tabernakelskih vratič 4 voglati okraski iz oniksa. Taber-nakelska vratiea in cel tabernakelski vložek iz kovine in cinkaste pločevine je izdelal prav okusno ter notranjščino s svilo prevlekel mariborski pasar Franc Kager. Ornamentovana vratiča, ki so dvakrat pozlačena ter kažejo lepe okraske grozdja in klasja, se dajo sneti in s šipo nadomestiti, za katero bo pozneje stal v tabernakelj n kip praškega Jezuščka. V velikem tednu pa bo služil tabcrnakel za shranjenje Naj svetejšega. Predela in aitami nastavek sta iz Brazza-marmorja. V nastavka so vdolbine ali niše za kipe. V glavni vdol- bini stoji prelepi kip božjega Srca Jezusovega, ki je V58 m visok in ima napis: „Presveto Srce Jezusovo, bogato za vse, ki te kličejo“. V vdolbini na evangeljski strani se nahaja 1 25 m visoki kip zveličanega Janeza Gabrijela Pcrboarja, na epistolski strani pa kip zveličanega Frančiška Kléta. Oba blaženca sta bila francoska rojaka, misijonarja iz družbe sv. Vincencija Pavljanskega ter sta umrla mučeniške smrti na Kitajskem. Trpljenje in smrt obeh ima mnogo sličnosti s trpljenjem in smrtjo božjega Zveličarja. Kipi in reliefi so vsi iz melera-marmorja poleg Pulja. Iz rdečkastega hotoveljskega marmorja sta dva krasna večja stebra ob strani kipa presv. Jezusovega Srca, tako tudi dve lizeni ob straneh kipov imenovanih blažencev. Štirje stebriči na zgornjem nasadku ob reliefu sv. Andreja so iz grškega skiros-marmorja. Za vložbe se je rabil veroneški rdečkast, skiros- in hotovelj-ski marmor. Praznine v podstavku in nastavku so zamašene s pesknatim kamnom iz Aflenca. Vsi kipi in relief duš v vicah je delo kiparja Eduarda Kupowsky v Gradcu, primerno pozlačenje in slikanje altarja pa je oskrbel Viljem Sirach iz Gradca. Relief sv. Andreja, prav v zgornjem nastavku za spomin na odstranjenje starega altarja; relief nad menzo za svečniki na evangeljski strani, ki predočuje prebodenje božjega Srca na križu, in relief na epistolski strani, ki predočuje prikazanje božjega Srca Margareti Alakok, je izklesala Bernardeta Pušnik, šolska sestra v Mariboru. Altar velja 8500 K. Veličastna je bila slovesnost posvečenja altarja po prevzvišenem knezoškofu Dr. Mihaelu Napotnik, ki se je ob lepem vremenu in redu vršila v nedeljo dne 21. avgusta 1910. Prostor pred cerkvijo je bil okrašen z mlaji in slavoloki, na katerih smo brali slavnosti in vsprejemu visokega posvetitelja primerne napise. Tako na slavoloku pri vstopu na cerkveni prostor: „Pri sv. Jožefu pozdravljeni naš mili nadpastir“ ; pred vhodom v cerkev : „Prevzvi-šeni nadpastir, nov odprite nam milosti vir“ ; pred vhodom v misijonsko hišo : „Vladika apostolski, pozdravljen v hiši misijonski“, in pri odhodu: „Zahvala Prevzvišenem» bodi v Srcu božjemu“. Že v soboto je mogočno streljanje naznanjalo daleč na okoli, da se ima vršiti nekaj posebnega. Na predvečer ob 6. uri se pripeljejo prevzvišeni knezoškof z relikvijami sv. mučenikov papeža Aleksandra I., Evencija in Teodula in sv. mučenk Sabine in Seratije, ki so se imele vložiti v novi aitar. V spremstvu stolnega kapitelj a in gg. misijonarjev so bile prinesene relikvije v cerkev in položene na stranski aitar, pred katerim so se potem opravile predpisane molitve : zornico in hvalnico, po katerih so sc Njih Ekscelenca odpeljali zopet domov. V nedeljo, na dan posvečenja, so se pre-milostni knezoškof pripeljali ob 8. uri zjutraj. Ob dičnem slavoloku, kjer jih je čakal stolni kapitelj, gg. misijonarji in druga č. duhovščina iz Maribora in okolice, slov. izobr. društvo z zastavo, belo oblečene deklice z banderci ter mnogo ljudstva, so bili slovesno sprejeti s pozdravnim nagovorom č. g. superiora ter s prisrčnimi nagovori dveh deklic Marije Bende in Adele Klarič in dijaka drugošolca Alojzija Strašnik, za katere nagovore so sc preimlostni knezoškof vsakemu posebej ljubeznjivo zahvalili. Po slovesnem vhodu v lepo ozaljšano in z venci prepleteno cerkev so se pričeli sv. obredi posvečenja, katere so premilostljivi knez ob obilni asistenci izvrševali do 10. ure. Po končanem posvečenju so Prevzvišeni z mogočnim glasom peli pontilikalno sv. mašo pri novem altarju. Sv. maši je sledila prelepa pridiga, v kateri so prevzvišeni govornik omenili na podlagi svetopisemskega izreka: Pone me ut signaculum super cor tuum (Cant. 8, 6) za uvod dosedanje slavnosti in novo nabave pri sv. Jožefa, s katerimi se je cerkev skoraj čisto preobličila. Potem pa so razpravljali o današnji slavnosti posvečenja in opisali novi aitar in govorili s pretresljivo genijivimi besedami, da častimo zato presv. Srce Jezusovo, ker je Srce Sinu božjega in Srce našega Odrešenika, katero je sedež trpljenja, bolečin in krvi, ki gre v srce in teče iz srca. Z genijivim dogodkom o nespokornem grešniku, ki se je izpreobrnil v svetišču Srca Jezusovega y Paray le Monial, so dali vsem navdušeno vžigajoč opomin k če-ščenju božjega Srca tako, da se je ljudstvo, katerega je bila prostorna cerkev natlačeno polna, solzilo in vkljub toliki vročini z veseljem vstrajalo do konca slovesnosti. Po končani, nad eno uro trajajoči pridigi so šli Nadpastir, dasi zelo utrujeni in razgreti, še k darovanju okoli altarja ter darovali za novi oltar več kron. Ob V,1 je bila z zahvalno pesnijo in zakramentalnim blagoslovom pobožno zaključena ta za cerkev sv. Jožefa tako pomenljiva in nepozabna slavnost. Naj presv. Srce Jezusovo, kateremu so premilostni knezoškof s cerkvenim posvečenjem postavili nov tron ne le v cerkvi, temveč tudi z navdušenimi besedami v naših srcih, razliva svoj obilni blagoslov daleč na okoli, zlasti pa na one prebivavce v Studencih in v Mariboru, katerih vera in dušno zveličanje je v nevarnosti. O sv. misijonu pri sv. Lovrencu nad Mariborom je tamošnji kn. šk. župnijski urad dne 20. septembra 1910, štev. 439, to-le poročilo semkaj poslal: Težko je in obeta malo uspeha, obhajati sv. misijon v župnijah na zelenem Pohorju ob Dravi; zakaj kraji so gorati, pota daljna in strma, ljudstvo večinoma delavskega stanu, siromašno, popolnoma odvisno od delodajalca, navezano na vsakdanji zaslužek in živež iz rok v usta, tako da ob delavnikih sploh v cerkev priti ne more. In vendar je dušna potreba tako velika! Ne le, ker še zmeraj obstoja ta ali ona pregrešna navada, temveč tudi, ker se hoče vriniti že med verno ljudstvo verski indiferentizem in pro-tikatoliški duh. Teinu se upreti, ljudstvo opozoriti na dandanašnje dušno sovražnike in ga voditi do zmage, je bil namen sv. misijona, ki se je obhajal tukaj od 10. do 18. meseca septembra t. 1. po tritedenski skrbni pripravi župljanov. »Štirje očeti lacaristi : Gregor Flis, superior v Mariboru; Franc Kitale, Vincenc, Krivec, in Franc Birk iz Celja, so imeli skupno 28 pridig, in sicer 25 slovenskih in 3 nemške, ki so bile vse prav dobro obiskovane. Darovalo se je 55 sv. maš, izpovedalo okoli 1100 oseb, sv. obhajil podelilo čez 1200. Za tukajšnje razmere je bil ta uspeh nepričakovano ugoden, ugodnejši kot pri sv. misijonu, ki je bil pred 15 leti v sv. adventnem času. Črez vse sijajen je bil sklep sv. misijona dne 18. septembra popoldne ob 3. uri. Najstarejši župljani zatrjujejo, da še v Št. Lovrenški cerkvi nikdar ni bilo zbranih toliko vernikov. 1*0 blagoslovljcnju misijonskih spominkov in de-vocijonalij je bila mimo podružnice sv. Radegunde teo-forična procesija, katere se je udeležilo okoli 3000 vernikov, potem sklepna pridiga, papežev blagoslov s popolnimi odpustki in ob koncu zahvalna pesem Te Deum laudamus. Dne 19. septembra zjutraj ob 6. uri so bile še molitve za rajne dušne pastirje in farane ter procesija na pokopališče in Libera. Vsem gospodom misijonarjem in sosednjim gospodom duhovnim pastirjem naj bo tem potom izražena najiskrenejša zahvala za njihov trud in izdatno pomoč ! 98. Literatur. 1. Mit Bezugnahme auf das Schreiben des hochwürdigen 1*. Adalbert Rücker S. 8. 8., Superiors des Kouoentes vom Allerheiligsten Sakramente in Bozen, vom 9. Juli 1910 werde» den hvchw. Herren Seeljorgepriestern zur Anschaffung für sich selbst beziehungsweise zur Verbreitung unter dem gläubigen Volke nachbenannte eucharistischen Schriftchen empfohlen : „Eucharistia“ (für Priester) und „Emmanuel" für das Volk). Beide Schriftchen werden gewiß den Priestern bei ihren Bemühungen, bei dem gläubigen Volke im Sinne unseres HL Vaters Pius X. die öftere hl. Kommunion zu fördern, als ein nicht zn unterschätzendes Hilfsmittel sich erweisen. — Bestellungen werden beim Verlag des „Emmanuel" Schaan, Liechtenstein, entgegengenommen. 2. Über Ersuchen des Herrn A n t ouO s en, ent. Biir-gerschulkatecheten in Prachatitz, vom 15. August 1910 wird hiemit den Herren Katecheten an Bürgerschule» zur Anschaffung sein im Verlage von Heinrich Kirsch in Wien, 1., Singerstraße 7, jüngst erschienenes Buch: Exhorten für ein Schul» jahr au Bürgerschulen empfohlen. Die Exhorten behandeln vornehmlich solche Gegenstände der katholischen Religion, die für das christliche Glaubensleben besonders wichtig sind oder gar eine Grundlage desselben bilden und umfaßen ein ganzes Schuljahr. Ihr Zweck ist, bei der Jugend die lebendige Erken »tu is von der unendlichen Vollkommenheit und Majestät Gottes, von seiner Liebe und Güte gegen uns hervorzubringen, um dadurch in den jugendlichen Gemütern besonders die Furcht Gottes und die Liebe Gottes anznregen und herrschend zu machen. — Das Buch dürfte sich auch für Konvikte, Pensionate und Vereine brauchbar erweisen. Investiert wurde Herr Fortunat Končan, Kaplan in Tiiffer, auf die Pfarre St. Pauljjbei^Pragwald. Wiederangestellt wurde als Kaplan zn St. Paul bei Pragwald der dortige, Provisor Herr Johann Ile. Übersetzt wurden die Herrn Kaplane: Franz Božiček von Pischetz imcOctlnbi au der Drau; Johann Luskar von Neukirchen nach Skalis; Markus Sagaj von Zellniz nach Tiiffer (II.); Franz Stermšok von Pettau »ach St. Veit bei Montpreis; Anton Špari von St. Veit bei Montpreis nach Pischetz und Johann Zakošok von Skalis nach Neukirchen. 99. Diözesmi-Uachrichten. In den dauernden Ruhestand sind getreten die Herren : Joses črnko, Pfarrer in Wuchern »ud Gregor Presečnik, Pfarrer in Sternstein. ttzestorben sind: Titi. Herr Marti» Kragl, Jnbclpriestcr, F. B. Gcistl. Rat und pensionierter Pfarrer von Felddorf, in Lichtenwald am 12. September im 84., Herr Johann Stajnko, pensionierter Pfarrer von Fautsch, am 24. Oktober im (it. und der Hochwürdigste Dom. P. Johann Bapt. Epallc, F. B. Konsistorialrat, Besitzer des Osfizierskreuzes des Franz Josef-Ordens, inful. Abt der Trappistcnabtei in Reichenburg, zu DombcS in Frankreich am 27. Oktober im 03. Lebensjahre. Unbesetzt ist geblieben der 3. Kaplanspostcn in Pettau. F. B. Lavanter Ordinariat zn Marburg, am 31. Oktober 1910. St LyrilluS-Buchdruckerri, Marburg- Fürstbischof.