Macher DtöcclanMfltt Snljnlt: I. Oesterreichische Gesellschaft vom rothen Kreuze. — II. Liturgica-: Nekoliko o otroSkih pogrebili. — III. Historia Cathedralis Ecclesiae Labacensis, auctore Joanne Gregorio Tlialnitschero (continuatio). — IV. Zur Fruetifieierung von Stiftungscapitalien. — V. Literatur. — VI. Firmung und canonische Visitation. — VII. Con-eursverlantbarung. — VIII. Chronik der Diözese. I. Oesterreichische Gesellschaft vom rothen Kreuze. In Nr. 7 des Diözcsanblattes vom Jahre 1880 haben Wir den Aufruf der „Oesterr. Gesellschaft vom rothen Kreuze" zur freiwilligen Uuterstützung der Militär-Sanitätspflege veröffentlichet, und dabei die Erwartung ausgesprochen, daß der hohw. Diöcefanclerus das edle Streben dieser Gesellschaft mit bewährter Opferwilligkeit kräftigst unterstützen werde. Es ist die Gesellschaft wert, daß ihr ein allgemeines Juteresse entgegengebracht werde; und zwar nicht nur iu-soserne, als alle Länder Oesterreichs sich daran beteiligen sollen, was — wie wir aus dem zweiten Generalberichte über die Thätigkeit der Gesellschaft in dem Zeiträume vom Eude Mai 1880 bis Ende März 1881 entnehmen — bereits der Fall ist, da sich in allen Ländern Hilfsvereiue eonftitnicrt haben, welche — 31 an der Zahl — unter der gemeinsamen Repräsentanz der Buudesvcrsammlnug und unter gemeinsamer Oberleitung „die österr. Gesellschaft vom rothen Kreuze" bilden. Es soll dieses allgemeine Interesse für die hochwichtige Gesellschaft auch dadurch zum Ausdrucke gebracht werden, daß sich in den einzelnen Ländern alle Schichten der Bevölkerung dem Vereine thätig anfchließcu. Deun die kraftvolle Wirksamkeit des rothen Kreuzes im Kriege hängt von dem Umfange der Theilnahme der Bevölkerung an feinem Werke, und insbesondere davon ab, daß diese Theilnahme sich schon in Zeiten des Friedens Manifestiert, weil nur dann die erforderlichen Mittel vorhanden sind, um die zu einer raschen und geordneten Hilfe auf dem Kriegsschauplätze selbst erforderlichen Vorbereitungen rechtzeitig treffen zu können. Die Institution der „österr. Gesellschaft vom rothen Krenze" hat eine allgemeine, staatliche Bedeutung und ihre Wirksamkeit hat bei dem Bestände der allgemeinen Wehrpflicht in der That Anspruch auf das Interesse und die Theilnahme aller Staatsbürger, deren Söhne und Angehörige als Mitglieder des k. k. Heeres, der Kriegsmarine und 'der Landwehr im Kriegsfälle in die Lage kommen können, der segensreichen Hilfe des rothen Kreuzes zu bedürfen. Nachdem das rothe Kreuz in allen österr. Ländern festen Boden gefaßt hat, entsteht die weitere Aufgabe, dem Hilfsvereinswesen in den einzelnen Ländern zu jener Entwickelung zu verhelfen, welche der Wichtigkeit der Sache und dem hohen Werte entspricht, den man auf diese patriotische Institution von so großer Bedeutung an höchster und Allerhöchster Stelle legt. In Krain bestehen gegenwärtig zwei Landeshilfsvereine: Der patriotische H errenhilss v erein und der Patriotische Fra neu Hilfsverein in Laibach. Der letztere hat auch einen Zweigverein in Gurkfeld, der erstere jedoch hat im ganzen Lande noch keine Filiale und ans diesem Grunde verhältnismäßig nur wenige Mitglieder. Da aber die Hilssvereine ihrer patriotischen Aufgabe nur dann entsprechen können, wenn ihnen genügende Kräfte und finanzielle Mittel zu Gebote stehen, so hat sich das k. k. Landespräsidium für Krain bestimmt gefunden, die Gründung von Zweigvcreinen in allen größeren Orten des Landes zu veranlassen und es wurden laut der hochverehrten Mittheilung des k. k. Landespräsidiums vom 1. Februar 1882, Z. 276 alle Herren Bezirkshauptmänner des Landes aufgefordert, für die Errichtung von Filialen der beiden Landesvereiue mindestens am Sitze jeder Bezirkshauptmannschaft mit allem Eifer und unablässig thätig zu sein. Die hochwürdige Diöeesan-Geistlichkeit wird nun hiemit neuerdings dringendst eingeladen, sich an diesem $6erkc christlicher Nächstenliebe eifrigst zu betheiligen und bei der Gründung von Zweigvereinen den Bezirkshauptmännern bereitwilligst behilflich zu fein. Das Ordinariat hegt keinen Zweifel, daß der hochw. Clerus zu den zu gründenden Zweigvereinen nicht nur selbst beitreten, sondern auch durch gclegenheitliche Belehrungen über die erhabene und humanitäre Aufgabe des rothen Kreuzes und Aufmunterung zum Beitritte die Zwecke des Vereines fördern werde. Vom fürstbischöflichen Ordinariate Laibach am 26. Februar 1882. Clirysostomus m. p. Fürstbischof. II. Liturgica. Nekoliko o otroskili pogrebih. Obred za keräcanski poköp je po cerkvenih rubrikah natancno dolocen. ter je drugacen za odraäöene, drugaöen za otroöice. Prvega obrednik imenuje „ordo sepeliendi adultos“, tega pa „ordo sepeliendi parvulos.“ Ali glede rabe tega ali druzega obreda pri zamrlih otrocih najdemo v naäej äkoliji po raznih duhovnijah razno navado. Sluzboval sein v treli farah zunaj Ljubljane, in v sleheruej sein nasel glede otroäkih pogrebov drugacno navado. V prvej slu/.bi so mi rekli: ako je zamvli otrok uze opravil prvo sv. obhajilo, pokoplje naj se kot odraäöenec v crnej ätoli — öe pa ni bil äe puäöen k sv. obhajilu, pokopati se ima v belej stoli, tedaj tako, kakor veh' „ordo sepel. parvulos“. V drngej fari nasel sein navado, vse tiste otroke pokopävati v belej barvi, ki se niso hodili k izpovedi. V tretjej sluzbi pa je veljalo pravilo: ako bodes nevarno bolnemu otvoku podelil zakrainent sv. posl. olja, pokoplji ga s örno stolo, sicer pa po obredu „sepeliendi parvulos“. Katero ravnanje je pac pravo ? Da pridemo do odgovora, oglejmo si natancneje oba obreda za kräcanski pokop. „Ordo sepeliendi adultos“ kliöe nam z vsemi svojimi psalmi in molitvami v spomin ostro sodbo bo%jo, pred katero je bil poklican ranjki. In glede na slabost elovekovo spominja se sv. cerkev zadoDenosti umrlega. Bil je clovek, zavedal se je svoje pameti, razloceval je med dobrim in hudobnim, vojskovati se mu je bilo zoper meso, svet in satana . . . o, gotovo je casih padel, greäil, Boga razzalil! Sedaj je zapadel zaslu£enej kazni. — Ali sv. cerkev je prepriöana, da verna, pobozna molitev zivil, — ranjcim pri Bogu usmiljenja izprosi; zato se iz vsega obreda za odrasle glasi milo klicanje po bo/ijem usmiljenji za ranjcega. BrL ko inasnik stopi pred truplo zamrlega, vzdihuje s psalmistom: „De profundis clamavi ad te, Domine: Domine exaudi vocem meam.“ Se veca Lalost, äe poniznejäa proänja duhti iz besedij: „Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam . . .“ In kmalo na to: „Non intres in judicium cum servo tuo, Domine, quia nullus apud te justificabitur homo, nisi per te omnium peccatovum ei tribuatur remissio.“ — I7öe je truplo izroceno materi zemlji, pa sveta cerkev se vzdihuje in prosi: „Fac, quaesumus Domine, lianc cum servo tuo defuncto misericordiam, ut factorum suorum in poenis non recipiat vicem, qui tuam in votis tenuit voluntatem; ut sicut hic eum vera fides junxit fidelium turmis, ita illic eum tua miseratio societ angelicis choris.“ Ves „ordo sepel. adultos“ tedaj Lalovanje kaze in klicanje k bozjej milosti. A popolno drugacen je obred za pokopavanje otrocicev! Cerkvena zgodovina nam pove, kako slovesno so prva stoletja prenaSali trupla mucenikov k zadnjemu poßitku. Vesele psalme prepeväje, lepodiäece kadilo zarigaje, obdana z bakljami in raznimi znamenji veselja so prenaäali trupla onih, ki so kri prelili, zivljen je dali za Jezusa, in o katerih je prepriöana bila sv. cerkev, da so dosegli vzviäeni svoj namen, veeno izvelicanje. Pogreb muöenikov bil je nekako zmagoslavje! Kaj enaeega najdemo pri pogrebu otrociöev, to je onih „parvulorum“, o katerih govori Izveliöar: „Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum.“ Prepriöana, da je „parvulus“ uLe sprejet v nebeäko kraljestvo, uravna sv. cerkev njegov pokop kot nekako zmagoslavje. Razodeva se veselje, da je Bog cisto du§o vzel izmed zapeljivega sveta ter jo sprejel med gtevilo svojih izvoljencev. Tu ni nikakovega Lalovanja po ranjcem nobene priproänje zanj, le sveta radost je, ker se je z zamrlim pomnoZilo gtevilo izvelicanih! Veselje to cerkev razodeva z belo ätolo maänikovo, z radostnim zvonjenjem, v psalmih polnih svetega veselja. BrL ko duhovni pastir stopi pred tacega mrlicka, veselo zafine: „Laudate pueri Dominum, laudate nomen Domini. Sit nomen Domini benedictum, ex hoc nunc, et usque in saeculum . . In ko ga ranjcega oventanega nesö proti pokopaliscu, ne glase se tuzni glasovi, kakor pri odrasöenih, ampak radostno magnik moli ali poje : „Beati immaculati in via: qui ambulant in lege Domini.“ — Stopajoc k grobu vabi vse stvari, Live in neLive, naj bi L njim zdrufcene pevale slavo Bogu: „Laudate Dominum de coelis; laudate eum in excelsis. Laudate eum omnes angeli ejus: laudate eum omnes virtutes ejus. Laudate eum sol et luna: laudate eum omnes stellae et lumen . . Tudi v molitvah, katere se tu opravljajo, ne moli se kar nie za ranjcega, ampak magnik prosi Boga za ostale Live, naj bi tudi ti tako sreeni postali, da bi deleLni bili nebeskega veselja! Kedaj naj tedaj rabi duhovni pastir ta „ordo sepeliendi?“ Ali pri umrlih otroeih, kateri se niso opravili sv. obhajila? — Morda pri onih, ki niso se puSceni bili k izpovedi ? — Ali vecjidel dovoli duhoven pastir k sv. zakramentom najzanikmejgim — najpozneje. Najzanikmejgi so pa navadno tudi najporednejgi. In ce tak decek, 9, 10, 11 ali celo vec let imajoc, umrje, se zamore mar tu sv. cerkev veseliti v prepricanji, da je ranjei sprejet med trume nebeske ? Ali more magnik ob grobu tolikoletnega otroka ge mirne vesti in s prepriöanjem moliti: „Omnipotens sempiterne Deus, sanctae puritatis amator, qui animam hujus parvuli ad coelorum regnuin hodie misericorditer vocare dignatus es: digneris etiam, Domine, ita nobiscum misericorditer agere . . . .“ Kateri so tedaj oni „parvuli“, ki naj se pokopävajo v belej barvi ? To nam obrednik pove nataneno ter odlocno, namrec: „infans vel puer baptizatus defunctus ante usum rationis.“ Taki tedaj, ki se pameti niso zavedali, ki tedaj Boga ge raz2aliti niso mogli, niti s kakovo „culpa levissima“, ki krstne obleke nedolznosti niso omadeZevali, ker gregiti celo niso mogli; ti, ki brä ob smrti pridejo k gledanju bozjemu in tedaj nobene priprognje ne potrebujejo: za te je oni „ordo sepeliendi parvulos“. Pa ne samo, da v nasprotje pride z duhom in pomenom obreda, kdor 9. 10. ali vecletne otroke po-kopava v belej barvi; on takim ranjeim celö krivico dela pa veliko gkodo napravi. Zavedal se je pameti tak otrok, utegnil je gregiti, Boga razzaliti, potreben je, morda zelö potreben molitve, priprosnje; ali te pomoei ga oropa, mu jo odtegne, kdor ga pokoplje po gegi „sepeliendi parvulos“. Kaj je toraj pravo glede otrogkih pogrebov ? Pri nas otroci nekako s spolnjenim sedmim letom pridejo kzavednosti, k spoznanju, ter gregiti zamorejo; smemo tedaj izreöi kot splogno pravilo: Vsi pred spolnjenim sedmim letom zamrli otroci pokopljejo naj se, kakor dolocuje „ordo sepeliendi parvulos“; vsi po spolnjenem sedmem letu umrli pa, kakor ukazuje „ordo sepeliendi adultos“. Ko bi tudi otrok, vec kot sedem let star, bil na videz ge ves priprost, popolno nedoILen, bi se pri njem vendar ne smelo odstopiti od splosnega pravila, kajti vnanjost mnogokrat moti. Tako je izrekla tudi cerkvena oblast. Uinrl je bil namrec decek, se ne celih devet let imajoö. Njegov Lupnik menil je za-se popolno prepricanje imeti, da je otrok ge öisto nedolzen, da je umrl ge pred popolno zaved- Uostjo, da ranjcega po vsej pravici sme prigtevati nebegeanom, ter ga pokopati po obredu za otrocife. Ko pa so vpragali v Rimu: „Quid dicendum de parocho, qui ita se gessit?“ — je 8. B. C. odgovorila dne 7. sept. 1851.: „Male se omnino gessit.“ A. Z. III. Historia Cathedralis Ecclesiae Labacensis. Auctore loanne Gregorio Thalnitschero I. U. D. (Continuatio.) CAPUT VI. De monumentis et inscriptionibus veteris Basilicae. De primitiva sancta ecclesia Labacensi nil monumentorurn, paucis exceptis, quae in nuperä demolitione et effosione fundamentorum observavimus et suo loco dedimus, nostram attigit aetatem, quod ingemiscimus! Hinc ne inodernae, quam in aliam forinam concedere videmus, memoriae a posteris desiderentur, hnc in planum deducimus ac solerti manu servatas aeternitati transscribimus. Ordiamur a picturis, oculos dingendo ad summitatem arcus. Loco omnium conspicuo ostendimus quinque scuta: Summi Pontificis Pii II., qui episcopatum confirmavit; Friderici Imperatoris, fundatoris munificentissnni; Episcopi Labacensis, qui hoc picturis exornari curavit; tum incliti Ducatus Carnioliae, et civitatis Labacensis. Libet illa huc subiungere. (Vide 6g. 2. in ap.) — In avcu navis medium occupat locum crux, quam quatuor augeli stipant; liorum duo sequentem gestant inscriptionem : HOC SIGNUM ERIT IN COELO, parte altera reliqui duo hanc exliibent paripsodiam: CUM DOMINUS AD JUDICANDUM VENERIT. Quod reliquum est arcus cancellatis veterum more ornatur picturis, insignibus benefactorum interpositis; ita nobiliss. familiae L. B. a Mascon. De hac gente, cuius in clipeis duo leones facem ardentein gestant, sequentia notavimus iis inscripta nomina: Innocentius Mascon, Adam Mascon, Alexander Mascon, M. Antonius Mascon. Non procul inde inter fornices legimus tres sequentes inscriptiones: 1. 81 QUIS SALVARI VULT, PERPETUOQUE BEARI, CHRISTO DE VOTUM, STUDEAT SE TRADERE TOTUM. 2. FLE, 81 SOLAR1, ESURI, 81 SATURARI, DA, 81 DITARI, SERVI, 81 DOMINARI. 3. TEMPUS ET HORA RUENS TRANSIT, MORS OSTIA PULSAT, TEMPORIS ESTO MEMOR, VIVAS, UT VIVERE POSSIS, E regione portae lateralis majoris ingens conspicitur figura, 8. Nicolaum cathedralis Basilicae Patronum tutelarem, eiusque vitam, gesta, miracula et obitum exhibens, cum inscriptione: VERA 8. NICOLAI MAGNI ARCHIEPISCOPI MYRENSIS EFFIGIES, E BARRIANA APPVLIAE ECCLESIA DESUMPTA. Curavit hanc efformari raagnus ille Labacensiuin Pontifex Thomas Crön, ut ex subscrip-tione patebit, quam mox dabimus; (quidquid enim decoris et rarae, nec non pretiosae sacrae supel-lectilis obtinuit ecclesia, huic insigni Praesuli debet.) Libet hanc oculis lectoris subjicere (in ap. sub fig. 3.). Subtus hanc imaginem sequentem reperimus inscriptionem: OMNIPOTENTI ET IMENSAE TRIADI, IESU CHRISTO, MARIAE VIRGINI, ET 8. NICOLAO, EPISCOPO CONFESSORI, CUMPRIMIS SACRYM. PORRO AYGUSTISSIMIS FVNDATORIBVS; FRIDERICO TERTIO ROMANORUM IMPERATORI, AC LEONORAE VXORI, PORTUGALIAE REGINAE, CVNCTISQVE GLORIOSISSIMIS AYSTRIACIS REGIBVS, ARCHIDVCIBVS, ET PRINCIPIBVS AETERNA MEMORIA DIGNIS. THOMAS CROEN IX. EPVS. LABAC. SACRATISSIMI ROMANORVM IMPERATORIS FERD. II. HVNGARIAE ET BOHEMIAE REGIS CONSILIARIVS, INTIMI EXCELSI REGIMINIS LOCVMTENENS. HONORIS, OBSEQVII, ET GRATTTVDINIS ERGO D. D. ANNO M. DC. XX. Caeteras modo, quae ipsam iconeni ambiunt, vitam, miracula et obitum repraesentantes in-scriptiones videamus: 1. EXTRAXIT VIX VENTRE PEDEM, PEI)E COSTITIT UNDIS, DIRA TIBI INDICAT TARTARE BELLA, CAVE. 2. EXSUGIT CUM LAOTE PIOS PUERITIAE MORES, HAERET ET IN TENERO PECTORE RELIGIO. 3. TERGEMINAM GENITOR PARAT AURO VENDERE NATAM ROTEM TE NUPSIT SED JACIENTE VIRO. 4. VISURUS CHRISTI TUMULUM PEREGRINUS IDUMEN APPULIT, ANGELICA TEMPLA PATENTQUE MANU. 5. COELITUS ELIGERIS PRAESUL, MYRAERE, TIBIQUE CRESCIT HONOS ET ONUS, TE SED UTRUMQUE MINUS. 6. CARCERIS OB CHRISTI NOMEN FERA VINCULA PASSUS, AFFLICTO TANDEM REDDITUR ILLE GREGI. 7. IRRIDET SANCTUM REX IMPIUS, ILLE NEFANDO REGI ADIMIT PUERUM, RESTITUITQUE PATRI. 8. TE CAECUS MANDANTE VIDET, CLAUDUSQUE REPENTE AMBULAT, OBSESSUS DAEMONE LIBER ABIT. 9. IT COELO PELAGUS VENTIS IMPELENTE PROCELLIS, NICOLEON PUPIS, DUM VOCAT ERIPITUR. 10. DUM VAESANA FAMES LYCEOS GRASSATUR IN AGROS EN CERES OFFICIO PLURIMA VECTA TUO EST. 11. COR TYNORUM PUEROS IN FRUSTA RESECAT (HOSTIS) RES CREDO NULLIS COGNITA TEMPORIBUS. 12. CONSTANTINUM HORRET IN SOMNIS FRONTE MINACI, UT LEPRA INSONTES ERIPIANTUR AGIT. 13. OB COLAPHUM HAERETICO IMPOSITUM DECORA TYARA DEMPTA TIBI, A PATRIBUS COELICA VIRGO REFERT. 14. COELITUUM MORIENTI ANIMAE AFFULSERE PHALANGES, FELIX ANTE OBITUM, GUI PATET VITA, DECUS. 15. VIVUS ADHUC TUMULO CLAUSUS LIQUOR EFFLUIT UNDIS, IN MISEROS PIETAS INDITA VIVIT ADHUC. Parte altera celebris exstitit inscriptio, cum effigie omnium fundatorum et insignium bene-factorum, hujus tenoris ut sequitur: AD DEI ET D. N. IESV CHRISTI, EIVSQVE MAGNAE MATRIS INTEMERATAE VIRGINIS, 8. NICOLAI EPISCOPI ET CONFESSORIS, TOTIVSQVE CVRIAE COELESTIS GLORIAM, AC REIPVBLICAE CRISTIANAE VTILITATEM. ANNO DOMINI CIO, CD, LXI. FRIDERICVS III. ROM. IMP., CUM LEONORA PORTVGALIAE REGINA AVGVSTA, EPISCOPATVM HVNC LABACENSEM EESTITVIT, AC NOVIVER LIBERALISSIME FVNDAVIT. MAXIMILIANVS I. FILIVS PIE ADAVXIT. FERDINANDYS PRONEPOS PERPETVVM PRINCIPIS TITULO ILLVSTRAVIT. PORRO PIVS II. PONTIFEX MAXIMVS, ANTEA AENEAS SILVIVS, PAROCHVS SLAVIGRAECENSIS, EIVSDEM FRIDERICI IMPERATORIS SECRETARIVS ET CONSILIARIVS, EO ADHVC VIVENTE ET REGNANTE, AD SVMMVM PROVECTVS PONTIFICATVM, AB OMNI IMMEDIATA POTESTATE, AC SVPERIORITATE INCLYTI PATRIARCHATVS AQVILEIENSIS PRORSVS EXEMIT, AC IN PERPETVVM RESERAVIT. DEINDE PAVLVS PAPA II. CVM 8VI8 IN SACRA SEDE APOSTOLICA SVCCESSORIBVS PRIVILEGIA EXEMPTIONIS, AC LIBERTATIS HVIVSMODI RATA HAB VIT, CONFIRMAVITQVE FOELICITER. Arcuatus paries, ut supra meminimus, sectili lapide, laevigatis segmentis foliatoque ornatu, insertis rosis inauratis, decoratur. In choro musices e lapide nobili artificio elaborato eleganti pe-nicillo adumbratain cernimus Virginem ab Angelo salutatam. Latera occupant quatuor figurae bis longe protoparentum nostrorum Adami et Evae creationem, vitam, lapsum, et ob id iis inflictam poenam repraesentantes. Suraptibus id factum censemus ob adjectum nomen Ulrici Haas anno 1521. Thomas Crön, animi magnitudine pluribus par episcopis, caeteros parietes sacris figuris, quas singulatim prosequemur, exornari curavit, ut patet ex inscriptione tertia, quae extat supra altare s. Andreae Apostoli, beneficii illustrissimae fomiliae Comitum a Lamberg, loco eminentiori omnium oculis exposito. Ipsa autem inscriptio sic sonat: AD MAIOREM DEI GLORIAM, B. V. MARIAE ET S. NICOLAI ARCIIIEP. MYRENSIS HONOREM. THOMAS CROEN, IX. EP. LABAC. FERD. II. CONSILIARIVS, ET PER CARNIOLIAM VNIVERSAM, COMITATVM GORITIAE, ET INFERIOREM STYRIAM AD DRAVM VSQVE FLVVIVM REFORMATOR. F. C. AN. CIO. D. XC. VII. Videamus modo quae picturae in capellis reperiantur, quarum omnium primo se offert sacellum archiconfraternitatis Corporis Christi, quod amplitudine et decore caetera facile superat. Hoc totum variis figuris exornatur. In summitate arcus cernuntur quinque insignia, quae huc subneximus. (Vide fig. 4. in ap.) Tempus liaec indicant, sub quorum regimine hoc factum, videlicet sedente in cathedra Petri beatissimo Pontifice Urbano VIII., ex nobilissima familia Barborina; a dextris cernitur insigne Romani imperii, et augustissimae domus Habspurg-Austriacae; a sinistris episcopatus Labacensis et epi-scopi Rainaldi. In fomice supra altare ss. trium Regum cernitur Pater aeternus benedicens, sex figuris ad augendum debitum cultum Eucharistiae comparatis, stipatus, quarum prima a dextris exprimit status ecclesiastici et saecularis primates flexis genibus Venerabile adorantes. Secunda exhibet histo-riam illam nunquam satis depraedicabilem, Rudolphi I. Imperatoris, de augustissima domo Habsburgo-Austriacä, Venerabile, impertito sacerdoti proprio equo, pedibus comitantis. Tertia repraesentat s. Sta- nislaum Kostka, e S. J., s. Barbarae morientium patronae devotum, ab angelis in morbo Venerabili Sacramento refectum. Quarta a sinistris exprimit Moyseni et Aaronem, sacrificantes Deo. Quinta figura refert mirä arte expressum affectum s. Catharinae Senensis erga Venerabile Sacramentum, quod summa cum devotione a sacerdote suscipit. In sexta et ultima, observavimus s. Antonium Paduanum coram flectente asino, Paduae ss. Sacramentum processionaliter deferentem. E regione altaris extat coena Domini, eleganti penicillo expressa, qua Venerabile Sacramentum fuit institutum. Inter arcuatos parietes et fenestrarum areolas tandem conspicimus duodecim Domini Apostolos. His adnotatis ad ulteriora properemus, et quas figuras caetera sacella gerant, perscrutemur. Sacellum omnium Sanctorum ingredimur. In huius summitate arcus se offert Nativitas Domini nostri Jesu Christi cum inscriptione: „Gloria in excelsis Deo et in terra pax liominibus bonae voluntatis“. In arcu conspicimus generationem D. N. Jesu Christi ex tribu David et Jesse cum Regum et Prophetarum icone. E regione altaris, cuius imago omnium Sanctorum coetum exhibet, praesertim vero patronos urbis Labacensis s. Georgium, s. Florianum et alios, qui ipsi urbi incumbunt propitiatores, visitur tabula magna, quae repraesentat desponsationem a Deo Patre aeterno Christi cum Ecclesia, cui assistunt Lo-quella Dei, Antiquitas et Suecessio cum sequenti inscriptione: DEUS PATER SPONSVM DEVM ECCE FILIVM DAT SPONSAE IESVM ECCLESIAE, DEI LOQVELA (HAEC NEMPE CONTRA ECCLESIAM NON PRAEVALEBVNT INFERVM PORTAE), DEI PROLATA AB ORE FILII, DOS SEMPITERNA ECCLESIAE EST. ECCLESIAM, QVAE DIGNA VERO HOC NOMINE TERNAE NOTANT PEDISSEQVAE ANTIQVITAS, ET VNIVERSITAS, ET AB APOSTOLORVM PRINCIPE HVCVSQVE, QVAE NON DESIIT NEQVE DESINET IN POSTERVM, SVCCESSIO; HAEC SPONSA IESV SPONSA XTI. ECCLESIA SPONSO SVO INNVMERABILI FOECVNDA PROLE, INVICTA CORDE MARTYRES AVT CANDIDATOS MARTYRII HOS VIRGINES, HOS CONTINENTES CONIVGH HOS PER TRECENTA DUO, AC DECEM BIS LVSTRA GENVIT, GIGNET ET NOVISSIMA AD VSQVE MVNDI TEMPORA. In altari vero, seu supradicta imagine supra Labacum urbem leguntur sequentes votivae preces: MURO TUO INEXPUGNABILI CIRCUMCINGE CIVITATEM ISTAM DOMINE, ET MURIS TUAE POTENTIAE PROTEGE EAM SEMPER, ET LIBERA DOMINE DEUS POPULUM VENIENTEM AD TE, ET ERUE EAM IN MIRABILIBUS TUIS, ET DA GLORIAM NOMINI TUO. Videamus modo sacellum ss. Trinitatis. In arcu medium locum occupat s. Veronica, gestans velum cum effigie vultus D. IST. Jesu Christi; latus ejus utrinque stipant angeli, passionem Domini baju-lantes. E regione altaris tabella altitudine capellam adaequans repraesentat Coenam Domini. Sacellum s. Georgii Mart, tutelaris patroni urbis Labacensis. Altäre nil picti, sed omnes figuras sculptas exhibet fabrefactas. In summitate arcus visitur s. Paulus ex Saulo conversus, ex perse-cutore factus vas electionis, quod portaret nomen Jesu coram gentibus. In circumferentia arcus inte-rioris extant effigies mediae staturae 14 sanctorum patronorum auxiliatorum, vulgo 14 Nothhelfer. E regione altaris tabella magna picta s. Georgii martyrium et vitam repraesentat. In pariete parte una conspicitur Goliat, altitudinis sex cubitorum et palmi, loricatus, ut in sacris litteris describitur; parte altera David, qui funda sua jecit lapidem adversus Philistheum. Ad sacellum Redemptoris mundi devenimus, in cujus summo loco fratricidium Caini et Abelis conspicimus, in arcu interiori quatuor Evangelistas, et tandem in tabula e regione altaris institutum et nomina sodalium et fundatorum egregiae confraternitatis, a mercatoribus Italis institutae sub titulo Redemptoris mundi, de qua fusius suo loco. In pariete portam lateralem versus, parte una dictae portae Epulonis divitis, lautae mensae incumbentis, imaginem; parte altera Christum mensae adsidentem, cum ferculis passionis suae impletis, cui ministrant angeli, intuemur, cum sequenti inscriptione: QUISQUIS IN APPOSITA DEFIGIS IMAGINE VULTUM, HUC IN JEIUNAS, LUMINA VERTE DAPES, HAE MENTEM PASCUNT, VENTREM ILLAE, DILIGE QUOD VIS! SED CAVE, QUIS SIT FINIS, UTRUMQUE VIDE. Non procul inde cernimus monumentum Michaelis Valler, Canonici Labacensis, qui obiit . . . . anno 15 . . cum inscriptione: MOLE SUB HAC MICHAEL FATO COGENTE QUIESCIT, IPSE SUO VALLER NOMINE DICTUS AUO. CARNUS ERAT PATRIA, SACRAEQUE CANONICUS AEDIS IIUIUS, ET EXEMPLUM QUI PROBITATIS ERAT. PLURIMA, QUAE GESSIT, FIDELITER ILLE PEREGIT MUNIA, QUEM DEFLET MUSICA TURBA PATREM. Antequam ab hoc loco discedamus, meminisci confert famosae et gloriosae illius tabulae, qua eleganti et artificioso penicillo ad vivum repraesentatur CARNIOLIAE VICTORIA, Ab Haasan Bascha gloriosissime reportata 22. Junjii, anno M. D. XC. III. invictissi-mis belli ducibus: Auerspergio, Eggenbergio et Raubero. Subscriptio autem sic sonat: TURCICA SIGNA STUPES, TURMASQUE IN BELLO PARATAS, BARBARA CARNIOLAE MINITANTES FUNERA TERRAE? PRAESIDII FIAS ETIAM SPFCTATOR, AB ASTRIS QUOD TULIT IN SAEVOS ORATUS ACHATIUS HOSTES. SACRILEGUS CHRISTI DESERTIS TRANSFUGA CASTRIS, UT MAHOMETANAE SUSCEPIT DOGMATA SECTAE TUBCISQUE INGENITUM BIBIT HASSAN BASSA FUROREM, CONTRA CHRISTICOLAS COEPIT NON IMPIGER OMNES CONTINUO MAVORTIS OPUS, VICTORE SUPERBUS MILITE SAEPE SUO, MEDITATUR, ET AGMINA COGIT BOSNIACISQE REPLET PER SISSECK AR VA MANIPLIS. LUX ADERAT FUNESTA TIBI, NI SOCII ARMA TULISSENT; NAM BAPISTA ET ACHATIUS, IN FERO BELLO VOCATI, CUMMUNI VOTO CLYPEOS ET TELA MINISTRANT. AUERSPERGUM ATQUE EGGENPERGUM, DUO FULMINA BELLI, HISQUE PAREM RÄUBER, SOCIOS PATIUNTUR HONORIS. BASSA, LOCO CULPAE DERISAE, COEPIT IN UNDIS EXITIUM CULPAE. HAEC QUICUNQUE TROPHAEA TUERIS, CHRISTO GRATUS ADES, FAUSTUS PATRIAEQUE PRECATOR. Ad reliquas modo picturas properemus. Sub choro prima repraesentat primum miraculum a Salvatore nostro Jesu Christo in nuptiis Cananeis Galileae, (quibus una cum beatiss. Matre adfuit) per-petratum, dum aquam converteret iu vinum. Subest huic aliqua inscriptio, sed illegibilis et attrita. Secunda huic proxima exhibet septem opera misericordiae corporalia. Tertia vero octo beatitudines evangelicas, omnes per vias suas tendentes ad beatam sedem coelorum. Parte altera sub scalis chori jacet maguus ille rerum humanarum contemptor s. Alexius, qui prima nocte nuptiarum Edessam fugit et inter mendicabula latuit. Proditus Romam rediit et in paterna domo ignotus tamquam mendicus delituit usque ad mortem — egregium humilitatis exemplum. Juxta hanc elfigiem cernitur templum aliquod absque ulla inscriptione, quod fertur hic exstitisse, antequam haec, quae disruitur, steter it. Huc id subnectimus. (Fig. 5. in ap.) In choro musices ex sectili lapide veterum more eleganter concinato in medio visitur Salu-tatio angelica; parte una misteria Incarnationls, parte altera Adami et Evae protoplastoram creatio, lapsus et ardua vita extra paradisum. Visis picturis parietum sacrae basilicae Labacensis, ad caetera monumenta transeamus, ex quibus omnium primo se offert depositum Sigismundi, ex illustrissima familia Comitum a Lamberg, primi episcopi Labacensis, restituti episcopatus, (non enim loquor de primitiva sancta ecclesia Labacensi, seu Aemonensi, in qua omnium primo sedit s. Maximus, ut constat ex Annalibus Schönlebii, Valvasorii seu Erasmi Francisci, sed de moderua augusta munificentia Friderici III. Rom. Imperatoris renovata, et pristina sede restituta), praesulis inquam illius christianorum virtutum splendore clarissimi, cuius illustria gesta pluribus pro dignitate tanti viri prosequi hic locus non vacat. Sufficiat hoc dicere, quod in fama sanctitatis, ut continuata et quasi per manus accepta majorum traditione et fide ad nos per-venit, obierit 18. Junii anno 1488., quod id ipsum eius sacrum corpus, recentibus annis, dum haec scribimus, anno videlicet 1674., dum chorus sanctae basilicae Labacensis repareretur, incorruptum, una cum velo ejusdem Sancti candido et quasi recenter texto, repertum, ingenti miraculo comprobavit. Inscriptionem tumuli modo videamus, pro tanta dignitate praesulis minime correspondentem, humilem, et rudi illo saeculo exaratam, quae sic sonat: VENERAND VS PONTIFEX DOM. SIGISMVNDVS A LAMBERG, PRIMUS EPISCOPVS LABACENSIS, ANN. XXIV PRAEFVIT. ANNO DOM. CID. CCCC. L. XXX. VIII., XVIII. JVNII OBIIT. Hoc itaque thesauro felix et fortunata civitas gloriatur. Exstat pariter Oberburgii in choro sub statua eiusdem monumentum a magno illo Labacensium antistite Thoma, magnanimitate, prudentia et pietate incomparabili, eidem positum, quod sic sonat: „Reverendissimo in Christo Patri Domino Sigismundo, Lambergia illustri familia orto, Primo s. Sedis Episcopalis Labacensis Antistiti, a Friderico Tertio Rom. Imp. et Pio Il.Pontifice Maximo gloriosissimis fundatoribus ad eamobme-rita sua inclyta, Deo vocante subvecto. Anno Xti. 1461. Thomas Epus.nonus eins suc-cessor, Ferdinandi secundi Rom. Imp. Consiliarius in excelso Interioris Austriae, Regiminelocumtenens, acpro sancta Religionecatholica Reformator. Anno sanc-tissimi Jubilaei 1625 huius saeculi primo posuit.“ Sub sacello omnium Sanctorum in cuius crypta, pavimentum sectili marmore stratum, re-conditur insignis supradictus praesul Thomas, IX. episcopus Labacensis, Carnioliae amor et delicium, qui summo cum planctu obiit Labaci 10. Februarii 1630. Epitaphium vero sic sonat: HAC IN TVMBA REQYIESCO POST LABORES THOMAS CROEN, EPISCOPUS LABAC. S. C. M. CONSILIARIVS, AC REDEMPTOREM MEVM HIC EXPECTO, CARNIS RESVRECTIONEM, ET VITAM VENTYRI SAECVLI. AMEN. ANNO. M. DC. IX. Hoc sibi vivus composuit humili pena, cum summum meruisset elogium. Omnia quasi monu-menta, quae Oberburgii exstant antistitmn Labacensium, ille propriis sumptibus confici curavit, licet alibi ii conditi sint, ut Balthasaro Radlitio, Labaci vita functo, et Joanni Tautscher Graecii condito. In hac pariter crypta eiusdem successor Reinaldus Scarlichius X. episcopus Labacensis re- quiescit. Ad summum altare exstat depos-ilum celsissimi ac reverendissimi principis Josephi, ex illustris-sima familia comitum de Rabatta, ord. Hierosolymitani eques, Comend. in Grostniz et ... . quondam archid. Caroli Josephi supremus Aulae praefectus et haeres, cum sequenti inscriptione: DOMVS OMNI VIVENTI CONSTITVTA. IOSEPHVS RABATTA, HVIVS CATH. ECCLESIAE XII. ANTISTES, FVIT VOBISCVM, OBIIT XX. VIII. FEBRVARII, An. 1683., VOS HIC EXPECTAT. Multa praeterea illustrissimarum stirpium, toga sagaque ante principes spectatorum, deposita et heroum tumuli; plurima vero ex bis excellentissiinae familiae comitum a Lamberg, quae illustrissima familia virtute et scientia universo orbi inclaruit, cum per summa quaeque reipublicae decora ad usque sac. Rom. imperii principatum, et praecipuas Germaniae infulas, imo purpuras, est eluctata. Ad partem sacristiae exstat statua marmorea cum sequenti inscriptione: EPITAPHIUM ILLUSTRI VIRO DOMINO JACOBO A LAMBERG, BARONI IN STAIN ET GUETENBERG, HAEREDITARIO DUCATUS CARNIAE HIPPARCHO CAESAREAE MAIESTATIS ET ARCHIDUCICAROLO etc. A CONSILIIS, ET EIUSDEM CARNIAE PRAESIDI VIVENTI SCRIPTUM EST. SPLENDIDA JACOBUS LAMBERGAE GLORIA GENTIS, CLARUS, ET ILLUSTRI NOBILITATE BARO, CUIUS AVI AUSTRIACUM DOMUI VIXEItE, PROBATI DEXTRA, ET LAUDATA SAECULA MULTA FIDE AMPLUS HONOS GENERIS, GENEROSIS AMPLIOR FACTIS, LAMBERGAE HEROAS STIRPIS AD ASTRA VEHIT. CARNORUM HING FACTUS PRAESES, QUI NOBILE CHARO HAEREDI HIPPARCHI NOMEN HABERE DEDIT. CUIUS NOTA FUIT VIRTUS IN EQUESTRIBUS ARMIS DUM TULIT IN SAEVOS ARMA ANIMOSA GETAS: CUIUS CAESARIBUS PRUDENTIA CHARA DUOBUS, ET FERDINANDE TIBI, ET MAXIMILIANE FUIT CONSILIO QUOS SAEPE SUO, AC TE CAROLE JUVIT, IN CARNOS GUI SUA SCEPTRA RELICTA PATRIS ILLE INQUAM FACTIS PRAECLARIS PLENUS ET ANNIS CLAUSIT IN EXTREMO FACTA BENIGNA DIE. OBIIT XV. DECEMBRIS, ANNO DOM. M. I). LX. VI. AE TAT. SUAE LIX. Non procul inde exstat tumulus dictae illustrissimae fainiliae cum sequenti inscriptione : IOANNES GEORGIUS S. R. I. COMES A LAMBERG LIB. BARO IN STAIN, ET GUETTENBERG. SUPREM. HAEREDIT. PRAEFECTUS EQUIL IN CARNIOLIA ET MARCH. VINDORUM. SIGISM, EPISCOPO LABAC. JOSEPHO SUPREMO CARNIOLIAE CAPIT. AUO SUO, HUCILLATIS, SIBI, PROLIBUS, AC POSTERIS FAMILIAE TOTIUS MONUMENTUM HOC VIVUS POSUIT. ANNO M. DG. LXX. VI. Exstant adhuc duo moniunenta, ununi Caspavi a Lamberg in Saunstain, qui obiit ipso die 8. Pancratii anno Domini M. CCCC. LXXXI.; secundum Equitis Georgii a Lamberg, cum Integra statura in marmore sculpta. Diem et annum, extritum tempore, vetustas invidet. Supra tumulum illustrissimae familiae Ursinorum, comitum a Blagei, exstat haec inscriptio: EBERHARDO LEOPOLDO VRSINO, COMITI DE BLAGAY, EX NOBILLISSIMA ROMANORUM VRS1NORUM FAMILIA, CUIUS MAIORES CIRCA ANNUM M. C. LX. IN SLAUONIA CONSEDERUNT, COMITATU BLAGAY PER TURCAS EXUTI SUPERIORI SAEGULO IN CARNIOLIAM MIGRARUNT, SAG. CAES. MAJESTATIS CONSILIARIO, ET CAMERARIO, PRAETORI PROVIN. DEIN VICEDOM. DEMUM VICEGAPITANEO. OBIIT ANNO M. DG. LXXX. DIE XXX. MARTH. FRANCISCUS ADAMUS VRSINUS, COMES DE BLAGAY, S. C. M. CONS. CAMER. ET VICEDOMINUS IN CARNIOLIA. MONUMENTUM HOC FIERI PATRI PIISIMO, SIBI ET POSTERIS FECIT. In medio na vis ecclesiae cathedralis conspicitur sequens epitaphium ex illustrissima familia Comitum Barbo: HIC IACET NOBILISSIMUS, VERE HEROICI CORPORIS ET ANIMI IUVENIS VALERIUS BARBUS DE WAXENSTAIN, MT. EX ANTIQUISSIMA ROMANA BARBORUM FAMILIA ORTUS, QUI OLIM ROMAE VOLATERANO TESTE FLORUIT, POTENTISSIMUMQUE ILLUD IMPERIUM, UNA CUM ALIIS VOBIS, ILLIUS PROCERIBUS, REXIT. OBIIT LABACI ANNO DOMINI M. D. LXX. AETAT. ET ROBORIS SU1 FLORENTISSIMO XXX. OB SINGULÄREM MODESTIAM NON PARABILIS, AB OMNIBUS HOMINIBUS AMATUS. Sunt praeterea multi illustrissimorum heroum tumuli: Equitis Sigismundi a Sebriach; Capi-tanei inclyti Duc. Carnioliae, Ursulae a Serau, conjugis eins; Georgii Ainkem, capitaneatus locum-tenentis; Nicolai et Cosmi Raubar, Vicecapitanei; Hanibalis a Wernegk; Erasmi a Scheyern, equitis, cum Integra eiusdem statura marmori insculpta; et Annae L. B. a Trautson. CANONICORUM LABACENSIUM. Nemo existimet nobis in praesenti opere consilium fuisse omnium I). D. canonicorum in hac sancta Labacensi ecclesia tumulatorum nomina complecti, sed paucorum aliquot tantum, quorum in marmoribus exstat memoria, ut sequitur: ADMODUM REVERENDUS, AC DOCTISS. DOMINUS ADAMUS SONTNER, CANONICUS, ET ECCLS. ORDINARIUS CATHEDRALIS ECCLESIAE LABACENSIS. 88. SEDIS APOSTOLICAE PROTHONOTARIUS PUBLICUS, NEC NON REVERENDISSIMI, AC ILLUSTRISSIMI PRINCIPIS AC DOMINI D. THOMAE, DEI ET APOSTOLICAE SEDIS GRATIA EPISCOPI LABACENSIS VICARIUS GENERALIS, IN SUI, SUORUMQUE MEMORIAM, EPITAPHIUM HOC VIVENS POSUIT, ANNO DOMINI. M. DC. XI. AET. SUAE XXX. PIE AUTEM IN DOMINO OBDORMIVIT DIE 23. NOVEMBRIS ANNO A NATO XTO. M. DC. XLI. EIUS VERO XL. IV. GUI VIVAT. FIAT. Secundum huic proximum locum occupat monumentum e nigro marmore eiusdem integram figuram fingens, cum sequenti inscriptione: ADMODUM RDUS. DOMINUS IACOBUS STOPER, STYRUS PRASPERGENSIS, AETAT. SUAE LIII. SAG. SEDIS APOSTOLICAE PROTHONOTARIUS, SACRAE CAESAREAE MAIESTATIS CONSILIARIUS, CANONICUS, ET PAROCHUS LABACENSIS. AD DEI GLORIAM, ET SUI MEMORIAM POSUIT, VITA FUNCTUS DIE 14. AVG, 1660. LECTOR ERAM QUONDAM VARIO CELEBRATUS HONORE PRAETERIERE! ET EGO. SINGULA PRAETEREUNT, OMNIA SUB COELO CUM SINT PRAETEREUNTIA, LECTOR. SPIRITUS, UT VIVAT, DIC MIHI, DIC REQUIEM. huic paulo infra subiunctum est: QUAE TIBI SUCCESSOR FUNDARIM MILLIA . . . HORUM LEGATUM, QUAERE, SENATUS HABET. OMNE PER OCTIDUUM PRO ME BENEDICITO MISTA MISSAM, NI FACIAS, NE DEUS ULTOR ERIT. In sacello Corporis Christi in pariete exstabat monumentum cum effigie dimidiatae staturae ac inscriptione sequentis tenoris: D. 0. M. HIC RECUBAT MATHIAS WALICH, CANONICUS CATHEDRALIS ECCLESIAE LABAC. POSTQUAM LEGEM XIII. FEB. IMPLEVIT. ORTA MORIANTUR. TU VIATOR VALE, BENE PRECARE, ET ABI MEMOR LEGIS. AN. M. D. XL. VII. In sacello Redemptoris mundi conspicitur sequens epitapliium: D. 0. M. S. D. REVERENDI AC DOCTISS. VIRI, DOMINI GEORGII LATOMI, CANONICI ECCLESIASTIS ET PIAE MEMORIAE RDISSIMORUM PETRI ET CONRADI EPISCOPORUM ECCLESIAE CATHERALIS LABAC. VICAR1I GENERALIS EPITAPHIUM. QUI 30 Xbris. An. 1572. OBDORMIVIT IN DOMINO, GUI VIVAT, AETATIS SUAE L. VIII. BAI BUG SCHREZO. Jacent praeter adductos plurimi insignes praelati et virtutibus conspicui canonici, sed absque memoria in crypta communi, quod dolendum! Memorias etenim laudabili esse posteritati incitamento ad res preaclare gerendas, nemo est qui ambiget. Opitulatur nostrae sententiae Tacitus 4. Anal. „Unum insatiabiliter parandum, prosperam sui memoriam; nam contempta fama, contemni virtutes. “ Ante scalas cbori musices exstat hoc epitaphium, quod subjungimus: SISTE GRADUM PIE VIATOR TAMETSI PROPERAS, HOC TE SAXUM ROGAT, UT ASPICIAS HIC JOANNES MOCHATTI CELSISSIMI ET REVERENDISS. PRINCIPIS OTTONIS FRIDERICI COMITIS A BUECHAIM, EPISCOPI LABACENSIS, AULAE PRAEFECTI QUONDAM OSSA QUIESCUNT. HOC VOLEBAM NESCIUS NE ESSES ORA PRO EO PATER ET AVE ET DIC MISEREATUR EI DEUS. MORTUUS EST ANNO M. DO. LIU. DIE XXV. SEPTEMBRIS. CUIUS ANIMA DEO VIVAT, VIVE MEMOR MORTIS. Sunt et sequentia ibidem monumenta cum inscriptione idiomate germanico; cum vero solum latina hic annotare libuerit, solum eorum nomina producimus. Duo videlicet separata epitaphia, unum Wolfgangi Poschi, consulis Labac., qui 15. Octobris, anno 1536, — alterum Apoloniae, eiusdem conjungis, quae 5. Novembris dicti anni 1536 obiit. Joannis Udalrici Haas, anno 1524., et tandem Joannis Udalrici de et a Koberg in Raigersdorff, qui obiit 1. Septembris 1658. Horum et caeterum manibus nos animitus beatorum sedem apprecamur. Amen. (Continuatur.) IV. Zur Jructificierung von Stiftungsmpitttlim. Es ist Pflicht der Stiftnngsbchörden wie der Kirchenvorsteher darauf zu sehen, daß das ganze, kirchlichen Stiftungen gewidmete Baarcapital fructificiert werde. Die gewissenhafte Anlage von Stiftungscapitalien, die Vinculierung und Austheilung der Interessen in dem Falle, wenn mehrere Capitalsreste znm Ankaufe einer Obligation verwendet werden, machen den Kirchenvorstehern nicht geringe Mühe. Für manche Stiftung dürfte ein Staatspapier willkommen sein, welches nicht viel unter pari steht und 5 Percente trägt. Ein solches Werthpapier ist die mit Gesetz vom 11. April 1881 creierte neue öpercentige Notenrente mit März- und September-Termin. Von diesem Anlagepapiere bestehen aber keine Obliga-tionenen zu 50 Gulden. V. Weratur. Der Ehrencauonicus und Gymnasialdirector in Tyrnau, Herr Johann Glaeffel hat Hieramts das Ansuchen um Anempfehlung des von ihm znsaminengestellten Gebetbuches „Adjutoriurn nostrum in nomine Domini“ seu „Selecta pietatis exercitia“ gestellt. Diesem Ansuchen glaubt man um so eher willfahren zu sollen, als das für die Bedürfnisse der reifem studierenden Jugend, der Cleriker, und beziehungsweise auch Priester berechnete Gebetbuch die Approbation des f. e. Ordinariates in Gran besitzt, die dritte Auflage bereits erlebt hat, die typographische Ausstattung schön ist und der Preis (eines einfach gebundenen Exemplars 1 fl. 50 kr., Ledereinband mit Goldschnitt 1 fl. 80 kr., Chagrineinband 2 fl. 20 kr.) ein mäßiger genannt werden kann. — Die etwaigen Bestellungen sind beim Verfasser selbst zu machen. Mrmung und kanonische Visitation. Im Laufe dieses Jahres wird das Sacramcut der Hl. Firmung gespendet und resp. die kanonische Visitation vorgenommen werden, und zwar: Ende April im Wippacher Thale, im Monate Mai in den Pfarren Billichgraz, Horjul und Rakitna und im Monate Juli in den Decanaten Gottschee und Semic. Die für die einzelnen Pfarren anberaumten Firmungstage werden nächstens bekannt gegeben werden. VI. Concnrs-Derlautbarung. Die Religionsfoudspfarrc St. Oswald im Decauate Moravce wird unterm 16. Februar d. I. zur Wiederbesetzung ausgeschrieben. Auch die Pfarre Zaplana im Decauate Oberlaibach wird neuerdings ausgeschrieben. Die Gesuche für beide Pfarren sind an die hohe k. k. Landesregierung für Krain in Laibach zu stilisieren. VIII. Chronik der Diözese. Der neuernannte Professor der Pastoraltheologie und Pädagogik an der hiesigen theologischen Diözesau- Lehranstalt, Herr Anton Zupancic, hat am 26. Februar die Professio lidei abgelegt und am 27. Februar seine Vorlesung begonnen. Das hohe k. k. Justiz-Ministerium hat die erledigte Seelsorgerstellc in der Männer-Strasanstalt am Castellberge in Laibach dem Pfarrcooperator in Guteuseld, Alois Puc, verliehen. Der Pfarradministrator in St. Oswald, Herr Lorenz Kristofic, wurde für die Pfarre Kovor, und der Pfarr- cooperator in Arcli (Raka), Herr Johann Stamcar für die Pfarre Pölland (Poljanica) präsentiert. Versetzt wurden die Herren: Kregar Franz, Stadtpfarrcooperator in Krainburg, als solcher nach St. Jakob in Laibach. Mrvec Johann, Pfarrcooperator in St. Barthelmä, als Stadtpfarrcooperator nach Krainburg. Tramtö Anton, Pfarrcooperator in Seisenberg, als solcher nach Gutenfeld (Dobrepolje). Bajec Jacob, Pfarrcooperator in Rieg (Reka), als solcher nach Mitterdorf bei Gottschee. Aljanöiö Johann, Pfarrcooperator in Sairach (Ziri), als solcher nach Arch (Raka). Belec Johann, Pfarrcooperator in lg, als solcher nach Sairach. Vom fürstbischöflichen Ordinariate Laibach am 8. März 1882. Herausgeber und für die Redaction verantwortlich: Anton KoMar. — Druck der „Närodna Tiskarna“ in Laibach.