KRALJEVINA JUGOSLAVIJA
UPRAVA ZA ZAŠTITU
KLASA 21 (6)
INDUSTRISKE SVOJINE
IZDAN 1 SEPTEMBRA 1940
PATENTNI SPIS BR. 16025
N. V. Philips’ Gloeilampenfabrieken, Eindhoven, Holandija.
Električna cev pražnjenja ispunjena gasom.
Prijava od 12 aprila 1938.	Važi od 1 januara 1940.
Naznačeno pravo prvenstva od 12 aprila 1937 (Nemačka).
Ovaj se pronalazak odnosi na električne cevi pražnjenja ispunjene gasom pod kojim se cevima ovde podrazumevaju ne samo cevi koje su ispunjene jednim ili nekolikim gasovima nego i takve cevi koje sadrže punjenje neke pare ili mešavinu pare i gasa. Da bi se ultravioletni zraci proizvedeni u tim cevima pretvorili u vidljive zrakove već su upotrebljavani lumines-centni praškovi koje ultravioletni zrakovi izazivaju da fluoresciraju pa da emituju zrakove veće talasne dužine. Time se povećava količina vidljive svetlosti, a time se može menjati i boja svetlosti proizvedene pražnjenjem. .Naime svetlost koju emituju gasne cevi pražnjenja po pravilu nema kontinualni spektar. Ove luminescentne materije mogu se upotrebiti i za to da se svetlosti proizvedenoj pražnjenjem dodaju zraci kakvih u toj svetlosti nema ili ih ima samo u nedovoljnoj meri.
Svaka lumenescentna materija emituje samo zrakove iz ograničenog područja talasne dužine. Da bi se svetlosti emitova-noj pražnjenjem dodali zraci iz drugih de-lova područja talasne dužine već je predlagano da se upotrebi mešavina lumines-centnih praškova koji imaju različite emi-sione spektre. Poznato je na pr. da se zid neke cevi pražnjenja sa živinom parom prekrije slojem mešavine cinkovog silikata, koji je tako aktiviran da fluorescira žućkasto, i kalcium-volframata koji fluorescira plavo. Fluorescencu obeju materija izazivaju zraci koje emituje pražnjenje.
Ustanovili smo da je upotreba takvih mešavina skopčana sa nedostacima naro-
čito onda kada luminescentni praškovi bivaju pobuđivani od zrakova različitih tala-snih dužina. Kao što različite materije mogu emitovati luminescentne zrakove različitih talasnih dužina isto tako može da bude različita talasna dužina zrakova koji proizvode luminescencu raznih luminescen-tnih materija. Pri tome treba primetiti da u-opšte iluoirescenca neke luminescentne materije ne zavisi jedino od zrakova određene talasne dužine nego nju proizvode zraci određenog područja talasne dužine. Ove zrakove abosorbuje luminescentna materija pa aibsoirbovana energija biva delimiično opet emitovana u obliku luminescentne svetlosti. Pri tome se radi o korisnoj absorpciji koja ne treba da se pobrka sa ab-sorpcijoim svetnosnih zrakova ikoja nastaje onda ikada ti zraci prolaze kroz neki me-dium koji uop'šte ne liumdniscira ili u svakom slučaju koji ne pobuđuje svetlosne znakove na fluorescencu. Pomenuta absorpcija korisna za proizvodnju luminescence nije ipak podjednaka za sve zrakove iz područja talasne dužine koje pobuđuje luminescencu, nego ima izvestan maksimum pri određenoj talasnoj dužini iz tog područja. Ona talasna dužima pri kojoj nastaje taj maksimum obično se upotrebljava za označavanje pojasa talasne dužine ma koju reagira luminescentna materija. Ipak nije neophodno potrebno da ta talasna dužina, koja izaziva luminescantnu materiju na fluorescencu, postoji u zračenju proizvedenom pražnjenjem jer i ostali zraci pome-nutog područja telesne dužine imaju to dejstvo.
Din 15.—
Kada se ima neki liuminescentei sloj koji se sastoji od mešavine luminescentnih praš-kova od kojih jedan prašak biva pobuđivan od manje talasne dužine nego drugi praškovi i kada se svi praškovi mešavine dovode do fliuorescence zracima proizvedenim pražnjenjem, onda nastaju nedostaci kao što je to već pomenuto. Ustanovili smo da ti nedostaci nastaju zbog proizvoljne rasp'Odele različitih praškova u luminescent-niom sloju. Kada se ima na ipr. mešavina od dva luminescentna praška A i B, onda na izvesnom delu mešanog sloja leže delići materije A na strani okrenutoj pražnjenju tako da prekrivaju deliće materije B. Na drugom delu sloja je obrnuti slučaj. Kada luiminescencu materije B izaziva taiasna dužina LB koja je veća od talasne dužine LA koja proizvodi lumimescencu materije A onda absorbuje materija B znakove talasne dužine LA u jačoj meri (a na škodljivi način) nego što materija A absorbuje zra-kove talasne dužine LB. Na mestima na kojima se materija B nalazi na strani lumi-nescentnog sloja okrenutoj pražnjenju, a materija A prekrivena, prouzrokuje materija B relativno jaku absorpciju talasne dužine koja izaziva materiju A na lumines-ciranje. Na onim mestima sloja gde materija A leži bliže pražnjenju ne nastaje ta absorpcija pa je i srazmerno manja absorpcija talasne dužine LB. Posledica toga je da nastaju razlike u boji i intenzitetu proizvedene lumiinescentne svetlosti.
Zatim se pokazalo da je pri nanošenju pomešanih luminescentnih praškova na zid cevi teško da se dobije dovoljna homogenost mešavine tako da i sa tog razloga mogu nastati lokalne razlike u emitovanoj lu-minescentnoj svetlosti.
Ovaj pronalazak dajie u tom pogledu poboljšanje na taj način što se prdmenjuju najmanje dva luminescentna sloja koji se polažu tako jedan za drugim da lumines-centni sloj koji je više udaljen od pražnjenja reagira na veće talasne dužine zrakova proizvedenih pražnjenjem nego li sloj koji leži bliže pražnjenju. Prema tome gledano ša putanje pražnjenja je red fluorescentnih slojeva takav da u njemu raste taiasna dužina zrakova koji izazivaju luiminescencu različitih slojeva.
Pri upotrebi dvaju luminescentnih praškova može se, na pr. na unutrašnju stranu zida cevi pražnjenja ili neke obloge koja opkoljava oev, najpre naneti prašak koji reagira na veću talasnu dužinu a potom da se taj prvi luminescentni sloj, eventualno pomoću nekog sredstva za vezivanje, prekrije luminescentniim praškom koji biva i-zazivan na luminescencu od strane kraće talasne dužine. U slučaju cevi pražnjenja sa živinom parom pod niskim pritiskom mora
se stakleni zid na pr. sa unutrašnje strane prekriti cinkovim sulfidom koji fluorescira plavo a koji se može na poznati način pričvrstiti uz zid na pr. tako da se najpre zid prekrije tankim slojem fosforne kiseline koja služi kao sredstvo za vezivanje pa da se na taj sloj nanese cinkov sulfid. Potom se može na tu luminescentnu materiju na-neti sloj đnk-kadmium-siliikata koji fliuo-rescira crveno a koji izaziva na fluoresci-rainje znatno kraća taiasna dužina nego što je taiasna dužina koja izaziva na fluores-ciranje cinkov sulfid. Eventualno se može na sloj cinkovog sulfida najpre naneti još malo fosforne kiseline.
Sloj cink-kadmium-siilikata jako absor-
O
buje liniju od 2537 A pa je pretvara u fluorescentnu svetlost, međutim samo u maloj
O
meri absorbuje liniju od 3600 A. Prema tome ova taiasna dužina može, samo malo o-slabljena, da utiče na cinkov sulfid.
Očigledno je da je nanošenje luminescentnih praškova pomenuitim redom vrlo preimućstveno naspram slučaju sa suprotnim redom nanošenja kada se ima u vidu da bi sloj cinkovog sulfida koji bi se onda nalazio bliže pražnjenju jako absorbovao
liniju od 2537 A tako da bi zraci ove talasne dužine samo u vrlo oslabljenom stanju nailazili na sloj cink-kadmium-silikata. Otuda je i svetlosma dobit takve cevi znatno manja nego kod cevi pražnjenja prema ovom pronalasku.
U izvesnom slučaju utvrđeno je na pr. da je opkoljavanje pražnjenja u živinoj pari posredstvom sloja cinkovog sulfida, pa ovog sloja opet slojem cink - kadmium -silikata prouzrokovalo povećanje emisije svetlosti za 135%. Ako se pak red nanošenja lumiinescentnih slojeva obrne onda se postiže pojačanje emisije svetlosti za 300°/«.
Prvenstveno je takvo izabiranje lumi-nescentnlih praškova da. spoljašmji luminescentni sloj po mogućstvu malo absorbuje luminesceintime zrakove unutrašnjeg sloja. Zbog toga je u opisanom primeru izvođenja upotrebljen belo obojeni cinkov sulfid takve kakvoće da dobro propušta luminescenitne zrakove cink-kadmium-silikata.
Kada se luminescentni praškovi nanose na zid cevi ili neke čaure sa strane koja nije okrenuta ka putanji pražnjenja onda se mora najpre naneti onaj fluorescentni sloj koji reagira na manju talasnu dužinu pa se taj sloj prekrije fluorescentnim praškom koji biva izazivan na fluorescencu od strane veće talasne dužine. Ali u ovom slučaju se mora uzeti u obzir škodljiva absorpcija zrakova, koji proizvode lurnines-cencu, od strane tog zida koji se mora iz-
raditi od nekog materijala koji po moguć-stvu dobro propušta zrak ove. Zbog toga je po pravilu preirmućstveno da se slojevi praška postave sa one strane zida koja je o-kiremuta pražnjenju.
Red nanošenja praškova u slojevima, kako je napred opisano, mora se poduzimati sa potrebnom pažnjom da bi se izbe-glo neželjeno mešanje luminescentnih praškova. Toplotno tretiranje kome se slojevi posle nanošenja većinom moraju podvrgnuti može još znatno povećati opasnost mešanja. Često nastaje i ta poteškoća da drugi iluminescentni sloj slabo prijanja uz prvi sloj.
Zbog toga je preimućstveno da se lu-minescentni slojevi ne nanesu neposredno jedan na drugi nego da se ti slojevi međusobno razdvoje na pr. posredstvom nekog staklenog zida, Luminescentni prašak koji reagira na manju talasnu dužinu može se naneti na onu stranu cevi ili čaure koja je okrenuta putanji pražnjenja. Fluorescentni sloj koji reagira na veću talasnu dužinu može se naneti na stranu tog zida koja nije okrenuta putanji pražnjenja. Pni upotrebi pomenutih cink-kadmium-.silikata i cinkovog sulfida može se prva materija nameti na unutrašnju stranu zida cevi a druga materija na spoljašnju stranu tog zida, ili na zid neke čaure koja opkoljava cev. Može se takođe sloj od cinlk-kadmdum-silikata postaviti na spoti jašu ju stranu zida cevi a sloj cinkovog sulfida na neku čauru koja opkoljava cev.
Da bi se dobili manji škodljivi absorp-cionii gubitci preimućtvemo je da se najmanje jedna od luminescentnih materija smesti u staklenom sloju. Može se na pr. zid cevi ili zid neke čaure koja opkoljava cev izraditi od nekog luminescentnog stakla koje reagira na veću talasnu dužinu pa u-nutrašnja strana tog zida prekriti slojem luminescentnog praška koji biva izazivan na luminisoranjie od strane manje talasne dužine.
Dobri rezultati se postižu na pr. čevlju pražnjenja sa živinom parom koja je pret-stavljena ma crtežu, čiji je zid izrađen od uranovog stakla 1 koje fluorescira zelena i koje je na unutrašnjoj strani prekriveno slojem 2 cinkovog silikata (vilemiita) koji je tako aktiviran da fluorescira zeleno. Uranovo staklo reagira ma veće talasne dužine nego li silikat.
Kada se cev pražnjenja obloži nekom čaurom od fluorescentnog stakla omida se luminescentni prašak koji reagira na kraće talase može nameti i na zid same cevi.
Kada treba fluorescentni sloj praška da se nanese ma spoiljašnju stranu lumlinescemt-ribg stakla, onda mora lumiimescemtno staklo da reagira ma manju talasnu dužinu nego li luminescentni prašak.
Može se upoitrebiti i više od jednog sloja lumimescemtniog stakla koji se eventualno polažu jedan na drugi tako da se tada dobija zid koji ima dva ili više slojeva cd luminescenitnog stakla koji su prema napred izloženom postavljeni tako da staklo koje leži bliže putanji pražnjenja reagira na manju talasnu dužinu nego li staklo koje je više udaljeno od putanje pražnjenja. Cev pražnjenja se može izraditi na pr. ud dvojnog stakla čiji se unutrašnji sloj sa stoji od luminescentnog bakrenog stakla a čiji se spoljašmji sloj sastoji od luimines-cenitnog uranovog stakla.
Patentni zahtevi
1.	Električna cev pražnjenja ispunjena gasom čiji zraci nailaze na više lumines-centnih materija koje bivaju izazvane na lumiinescencu od strane zrakova proizvedenih pražnjenjem, naznačena time, što ti zraci nailaze najmanje ma dva lumimescent-na sloja ikoji su postavljeni jedan za drugim, pri čemu onaj luminescentni sloj koji je udaljeniji od putanje pražnjenja reagira na veću talasnu dužinu nego li lumlines-centni sloj koji leži bliže putanji pražnjenja.
2.	Električna cev pražnjenja prema za-htevu 1, naznačena time, što je ona strana zida cevi, ili neke čaure koja opkoljava cev, koja je okrenuta putanji pražnjenja prekrivena luminescentniim slojem praška na koji je namet drugi luminescentni sloj praška koji reagira na manju talasnu dužinu.
3.	Električna cev pražnjenja prema zah-tevu 1, naznačena time, što najmanje dva luminescentna sloja nisu neposredno naneti jedan na drugi nego su međusobno razdvojeni na pr. nekim staklenim zidom.
4.	Električna cev pražnjenja prema za-htevu 1, naznačena time, što se najmanje jedna od luminescentnih materija nalazi u nekom staklenom sloju.
5.	Električna cev pražnjenja prema za.-htevu 4, naznačena time, što se zid cevi, ili zid neke obloge koja opkoljava cev, sastoji od nekog luminescentnog stakla koje je na strani okrenutoj putanji pražnjenja prekriveno luminesceintnim slojem praška.
6.	Električna cev pražnjenja prema za-htevu 4, naznačena time, što luminescentni stakleni zid ima najmanje dva sloja lumi-nescentnog stakla.















■




. ■ ' - .............................................................. • ‘
■
Ad pat. br. 1602o
'








■





























■






■
■












.






.









.
'




'
■






m
■