KRALJEVINA JUGOSLAVIJA
MM
UPRAVA ZA ZAŠTITU
KLASA 21 (\)
INDUSTRISKE SVOJINE
IZDAN 1 AVGUSTA 1937.
PATENTNI SPIS BR. 13458
N. V. Philips' Gloeilampenfabrieken, Eindhoven, Holandija.
Superheterodinsko prijemno rasporedjenje.
Prijava od 7 maja 1936.	Važi od 1 februara 1937.
Naznačeno pravo prvenstva 6 januara 1936 (Holandija).
Ovaj se pronalazak odnosi na super-heterodinsko prijemno raspoređenje u kom je lokalna učestanost više od učestanosti primljenih oscilacija i u kom primljene o-scilacije dovode se kroz filtar za opseg u-čestanosti u pojačivačku cev visoke učestanosti ili u detektorsku cev.
U superheterodinskom prijemnom ra-sporedenju, kao što je poznato primljene oscilacije zajedno sa oscilacijama koje proizvodi lokalni oscilator dovode se u detektorsku cev, tako da u anodnom kolu te detektorske cevi nastaju oscilacije čija učestanost odgovara zbiru ili razlici učestanosti primljenih oscilacija i lokalno proizvedenih oscilacija. U tom je slučaju anodno kolo spregnuto sa kolom intoniranim na učestanost razlike ili sa filtrom za opseg učestanosti u kom se oscilacije sa učesta-nošču razlike filtriraju, i dovode u pojači-vač srednje učestanosti. Kada je učestanost primljenih oscilacija ravna f, a učestanost na koju je intoniran pojačivač srednje u-čestanosti ravna fm, onda se učestanost lokalnog oscilatora može učiniti ravna f -j-fm tako da se u anodnom kolu detektorske cevi pojavljuju oscilacije sa .učestanošču fm. Ali nastaje ta poteškoća što oscilacije sa učestanošču f-f-2fm zajedno sa lokalno proizvedenem učestanošču f-f-fm takode daju učestanost razlike fm. U ovom se slučaju pored oscilacije željene učestanosti primaju se i oscilacije sa učestanošču f + 2fm koja se zove „ogledalna učestanost”.
Ovaj se nedostatak može delimično u-kloniti time, što se primljene oscilacije dovode u prvu detektorsku cev visoke uče-
stanosti, koia leži ispred te detektorske cevi, kroz filtar za izdvajanje opsega učestanosti, koji je intoniran na željenu učestanost. Ovaj će filtar ipak, i ako u manjoj meri, propuštati oscilacije sa ogledalnom učestanošču tako da nisu potpuno isključene mogućnosti smetnji zbog prijema oscilacija sa ogledalnom učestanošču.
Prema ovom pronalasku postiže se još veće suzbijanje ogledalne učestanosti na taj način što je u superheterodinskom prijemnom rasporedenju — u kom je učestanost lokalno proizvedenih oscilacija viša od učestanosti primljenih oscilacija i u kom. se primljene oscilacije dovode u pojačivačku cev visoke učestanosti ili u detektorsku cev kroz filtar za izdvajanje opsega učestanosti, koji se sastoji od dva ili više intoniranih kola struje koja su međusobno spregnuta a od kojih je prvo spregnuto, sa antenom odn. izlaznim kolom pojačivačke cevi visoke učestanosti, koja leži ispred filtra za izdvajanje opsega, dok je jedna tačka (Q) prvog kola spojena sa zemljoveznom spojkom i (odn. ili) sa katodom naredne pojačivačke cevi visoke učestanosti ili detektorske cevi — ante-novezna spojka odn. anoda pojačivačke cevi visoke učetsanosti koja leži ispred filtra za izdvajanje opsega, vezana preko nekog kondenzatora sa nekom tačkom (P) prvog kola struje filtra za izdvajanje opsega koja je vezana sa tačkom (Q) s jedne strane preko elemenata za uključivanje koji uglavnom uslovljavaju intoniranje kola, a s druge strane preko elemenata za uključivanje koji su spregnuti sa
Din. 15.—
drugim kolom filtra za izdvajanje opsega.
Ovaj je pronalazak objašnjen podrobnije u primerima na crtežu.
Na sl. 1 pretstavljeno je ulazno kolo superheterodinskog prijemnog raspore-đenja u kom je primenjen ovaj pronalazak. Oscilacije koje je uhvatila antena dovode se u cev V kroz filtar za opseg učestanosti koji se sastoji od dva intonirana kola struje koji su međusobno spregnuti. Prvo kolo L,, L2, C5, Ca spregnuto je sa antenom, koliko induktivno posredstvom međusobne induktanse kalemova L„ i L,, tojiko kapacitivno posredstvom kondenzatora C3. Pri tome je predznak induktivne sprege između kalemova L„ i L, izabran tako da ta sprega podupire dejstvo kapa-citivne sprege posredstvom kondenzatora C3. Tačka Q prvog kola spojena je sa zem-noveznom spojkom E. Drugo kolo L.j, C5, C2 filtra za opseg učestanosti spregnuto je sa prvim kolom koliko induktivno posredstvom međusobne induktanse kalemova L2 i Ls, toliko kapacitivno posredstvom kondenzatora Cv Sprega između prvog i drugog kola filtra za opseg učestanosti može se ipak izvesti i na drugi način. Oba kola su pomoću promenljivih kondenzatora C, i C2 intonirana na učestanost oscilacija koje treba da se prime. Resonantnu učestanost prvog kola uslovljavaju uglavnom samoindukcija L, i kapacitet C,, t. j. samoindikcija L, je velika naspram samo-indukciji L2, a kapacitet C-, je veliki naspram kapacitetu C,. Prema ovom pronalasku je tačka P prvog kola, koja leži između kalemova Lj i L2, preko kondenzatora C4 vezane sa antenoveznom spojkom A, pri čemu je kondenzator C4 odmeren tako da se suzbijaju oscilacije sa ogledal-nom učestanošću koje nastaju u drugom kolu.
Prvo kolo filtra za opseg učestanosti rnože da bude ne proizvoljan način spregnuto sa antenom. Ipak će uopšte pri proizvoljnoj sprezi sa antenom za svaku učestanost biti različita vrednost kapaciteta C4 pri kojoj će se suzbiti ogledalna učestanost u drugom kolu. Način sprege pret-stavljen na sl. 1, u kom je prvo kolo filtra za Opseg učestanosti koliko induktivno toliko kapacitivno spregnuto sa antenom tako da se obe sprege međusobno podupiru u dejstvu, daje to naročito preimuć-stvo da se pri podesnom izboru obe ju sprega može postići suzbijanje ogledalne učestanosti u drugom koiu filtra za opseg u-čestanosti za veliko područje učestanosti pomoću iste vrednosti kapaciteta C,.
Način dejstva ovog raspoređen ja može se objasniti ovako: pošto je ogledalna učestanost viša od učestanosti na koju je
intoniran filtar za opseg učestanosti, to je reaktansa kondenzatora C, za ogledal-nu učestanost manje od reaktanse kalema Lt. Zbog toga se kondenzatori C3 i C, vladaju prema ogledalnoj učestanosti kao neki kapacitivni raspodeljivač napona, tako da je potencijal tačke P naspram tački Q približno u fazi sa potencijalom anteno-vezne spojke A naspram tački Q. Osim toga se, zbog induktivnog odnosa sa kale-mom L„, u kalemu L, indukuje elektromotorna sila koja je takođe u fazi sa potencijalom antenovezne spojke A naspram tački Q. Kolo koje sačinjavaju kalemovi L, i L2 i kondenzator C-, pretstavlja induktivnu impedancu za ogledalnu učestanost, tako da kroz kalem L, na tački P teče struja sa ogledalnom učestanošću koja zaostaje približno za ugao od 90° od napona između tačaka A i Q. Impedanca kola struje, koje sačinjavaju samoindukcija L2 i kapacitet C,, mala je za ogledalnu učestanost naspram impedanci kola koje sačinjavaju samoindukcija L, i kapacitet Cj. Kolo struje koje sačinjavaju kondenzator C4, kalem L2 i kondenzator Cr, pretstavlja kapacitativnu impedancu za ogledalnu učestanost, tako da će kroz kondenzator C4 teći na tački P struja sa ogledalnom učestanošću koja približno za ugao od 90° prethodi naponu između tačaka A i Q. Vidi se da će pri pravilnom izboru kondenzatora C4 obe struje sa ogledalnom učestanošću koje teku ka tački P jedna drugu potpuno ili delimično suzbiti.
Tačka P izabraće se shodno tako da je ta tačka vezana sa tačkom Q s jedne strane preko elemenata uključivača (L3, C,) koji su spregnuti samo sa antenom, a s druge strane preko elemenata uključivanja (L„, Cr,) koji su spregnuti samo sa drugim kolom filtra za opseg učestanosti. Kod su-perheterocftnskih prijemnih raspoređerija za više od jednog područja učestanosti, da bi se mogla da se upotrebi ista vrednost kapaciteta C4 i za područje najdužeg talasa, koji treba da se primi, pokazalo se da bi moglo biti povoljno ako spojna putanja između tačke P i tačke Q, koja sadrži elemente uključivanja spregnute sa antenom, sadrži takođe jedan ili više elemenata u-ključivanja koji su spregnuti sa drugim kolom. Kada se na pr. kondenzator C, izabere tako da se za područje talasa od 200 do 600 m postiže dobro uključivanje ogledalne učestanosti, onda pri izvesnim vrednostima elemenata uključivanja proizlazi da pri vezi istog kondenzatora C4 sa odgovarajućom tačkom prvog kola nastaje za podrčje dugačkih radio-talasa su-perkompenzacija. Napred opisanim poduzimanjem može se i za područje najdužih
talasa koji treba da se prime postići dobro suzbijanje ugledalne učestanosti.
Na slikama 2 i 3 pretstavljena su prijemna raspoređenja prema ovom pronalasku koja su dobro sposobna za prijem dvaju područja talasne dužine. Pri prijemu područja najkraćih talasa uključivači S su zatvoreni pa oba raspoređenja potpuno odgovaraju raspoređenju na si. 1. Pri prijemu područja najdužih talasa uključivači S su otvoreni pa se u spojnu putanju između tačaka P i Q, koja sadrži elemente uključivanja spregnute sa antenom, uključuju jedan ili više elemenata uključivanja (kondenzator C”5 na si. 2 odn. kalem L”, na si. 3) koji su spregnuti sa drugim kolom filtra za opseg učestanosti.
Patentni zahtevi:
1)	Superheterodinsko prijemno ras-poređenje u kom je učesianost lokalno proizvedenih oscilacija viša od učestanosti oscilacija koje treba da se prime i u kom se primljene oscilacije dovode u pojačivač-ku cev visoke učestanosti ili detektorsku cev kroz filtar za izdvajanje opsega učestanosti koji se sastoji od dva ili više intoniranih kola struje koja su međusobno spregnuta sa antenom, odn. sa izlaznim, kolom pojačivačke cevi visoke učestanosti koja leži ispred filtra za opseg učestanosti, međutim je neka tačka (Q) prvog kola vezana sa zemljoveznom spojkom i (odn. ili) sa katodom naredne pojačivačke cevi visoke učestanosti ili detektorske cevi, naznačeno time, što je, radi suzbijanja struje sa ogle-
dalnom učestanošću u drugom kolu filtra za opseg učestanosti, antenovezna spojka odn. anoda pojačivačke cevi visoke učestanosti, koja leži ispred filtra za opseg učestanosti, preko nekog kondenzatora vezana sa nekom tačkom (P) prvog kola tog filtra koja je (tačka P) vezana sa tačkom Q s jedne strane preko elemenata uključivanja, koji uglavnom uslovljavaju intoniranje tog kola a s druge strane preko elemenata uključivanja koji su spregnuti sa drugim kolom filtra za opseg učestanosti.
2)	Raspoređenje prema zahtevu 1, naznačeno time, što je prvo kolo filtra za opseg učestanosti koliko induktivno toliko kapacitativno spregnuto sa antenom, ili sa izlaznim kolom1 pojačivačke cevi visoke u-čestanosti koja leži ispred tog filtra, tako da se obe sprege međusobno podupiru u dejstvu.
3)	Raspoređenje prema zahtevu 1 ili 2, naznačeno time, što je tačka P vezana sa tačkom Q s jedne strane preke elemenata uključivanja koji su spregnuti samo sa antenom a s druge strane preko elemenata uključivanja koji su spregnuti samo sa drugim kolom filtra za opseg učestanosti.
4)	Superheterodinsko prijemno raspoređenje prema zahtevu 3, sposobno za prijem više od jednog područja talasne dužine, naznačeno time, što za područje najdužih talasa, koji treba da se prime, spojna putanja između tačaka P i Q, koja sadrži elemente uključivanja spregnute sa antenom, sadrži i jedan iii više elemenata uključivanja koji su spregnuti sa drugim kolom filtra za opseg učestanosti.

Ad pat. br. 13458
AA/VW—r\W\A



■