KRALJEVINA JUGOSLAVIJA
UPRAVA ZA ZAŠTITU
Klasa 72 (6).
INDUSTRISKE SVOJINE
Izdan 1 decembra 1934.
PATENTNI SPIS BR. 11213
Abelova společnost driva Šhodovv zavodY v Plzni, Praha, Č S. R. Nišanska sprava za pokretne mete.
Prijava od 21 jula 1933.	Važi od 1 aprila 1934,
Traženo pravo prvenstva od 12 aprila 1933 (Č S. R).
Predmet pronalaska se odnosi na nišan-sku spravu pomoću koje se kod gađanja na pokretnu metu u vazduhu ili na zemlji, čija je brzina i visina odn. udaljenje poznato, ude-šava topovska cev u pravcu u kome leži tačka pogotka.
Predmet pronalaska je šematički pret-stavljen na slikama 1 do,'3 i sastoji se bitno od dva kotura 1 i 2, koji leže jedan iznad drugog i providni su, pri čemu su međusobno okretljivi oko zajedničke osovine 3, koja prolazi kroz centre oba kotura. Jedan od koturova — u nacrtanom primeru donji kotur 1 — ima na površini obeležen polu-prečnik 3—4 i osim toga skalu 5 prednja-čenja, koja je smeštena duž obima na njemu smeštenog drugog providnog kotura, na kome se nalazi ubeležena kazaljka 6, pored čega je na njemu ucrtana i tako zvana kriva 7 prednjačenja.
Podela skale 5 prednjačenja na koturu 1 izrađena je tako, da jedan određeni stupanj te skale 5 odgovara prednjačenju, koje je zavisno od brzine kretanja, otstojanja odn. visine mete 8 i trajanja letenja zrna, pri čemu je prednjačenje dato u odgovarajućim tablicama. Ovo se prednjačenje udešava prema kazaljci 6 kotura 2 i pokazuje se tada kao otstojanje u izvesnoj srazmeri zajedničke sredine 3 koturova 1 i 2 od tačke 9 preseka krive prednjačenja kotura 2 sa poluprečni-kom 3—4, koji je obeležen na koturu 1.
Nišanjenje vrši se na taj način, što se oba kotura 1 i 2 međusobno okrenu tako, da kazaljka 6 dođe do poklapanja sa odgovarajućom oznakom na skali 5 prednjačenja
koja odgovarajući tablicama gađanja daje prednjačenje, koje odgovara poznatom trajanju letenja zrna i u napred poznatoj upravo određenoj ili izmerenoj brzini i otstojanju mete 8, posle čega na taj način međusobno uđešeni koturovi se obrnu oko zajedničke osovine 3 u odnosu na okular 10 inišandžije tako, da vizirna linija to jest spojna linija sredine polja gledanja oku-lara 10 sa metom 8 pretstavlja tangentu na krivoj prednjačenja 7 u tačci 9 u kojoj ta kriva 7 seče poluprečnik 3—4. Time se dobija tako zvana nišanska površina odnosno površina mete, kod koje trougao 10—3 —9 jeste sličan sa trouglom 10—11—8 pri čemu je strana 3-9 paralelna sa pravcem kretanja 8-11 mete tako, da je u pravac 10-11 uđešeno grotlo cevi vatrenog oružja okrenuto tačno tako, da gađa u tačku 11 pogotka.
Opisana sprava može se upotrebiti ili kao slobodni dodatak ili u vezi sa durbinom nišanske sprave eventualno i za merač letenja za određivanje pravca odn. brzine kretanja mete 8 kod poznatog ostajanja iste i to kako kod paljbe na pomičnu metu u prosto’u, tako i na mete. koje se kreću po terenu. Razlika se pokazuje samo u tome, što kod nišanjenja na mete u prostoru koturovi 1 i 2 leže u horizontalnoj ravni, dok kod nišanjenja na mete na zemlji koturovi leže u vertikalnom pravcu.
Razumljivo je da se na bitnosti pronalaska neće ništa promeniti, ako skalu prednjačenja smestimo direktno u poluprečniku 3—4, pri čemu kako kazaljka 6 na koturu 1, tako' i skala 5 na obimu, koja pretstavlja pred
Din. 10,—
njačenja na koturu 1 otpadaju, i kotur 2 se tada prema koturu 1 okreće tako, da kriva 7 prednjačenja prolazi kroz onaj podeok skale 5, koji odgovara datom prednjačenju.
Patentni zahtevi:
1) Nišanska sprava za pokretne mete, naznačena time, što ima dva providna kotura (1 i 2) koja su stavljena aksijalno jedan na drugi i mogu da se međusobno okreću oko iste osovine (3) od kojih je koturova prvi kotur snabdeven kružnom skalom (7) pred njačenja pri čemu je na gornjoj površini toga kotura obeležen poluprečnik (3—4), pri
čemu je drugi kotur (2) snabdeven krivom (7) prednjačenja i kazaljkom (6), prema kojoj se na skali (5) prednjačenja na prvom koturu (1) udesi prednjačenje, koje odgovara trajanju letenja zrna i otstojanju, kao i brzini kretanja mete pri čemu se pokazuje u izvesnoj srazmeri kao otstojanje zajedničke sredine (3) koturova (1 i 2) od presečne tačke (9) krive prednjačenja (7) i obeleženega poluprečnika (3—4).
2) Nišanska sprava za pokretne mete po zahtevu 1, naznačena time, što kriva prednjačenja biva smeštena direktno na polu-prečniku (3—4) prvoga kotura.
Ad patent broj 11213
Figi.