KRALJEVINA JUGOSLAVIJA
UPRAVA ZA ZAŠTITU
KLASA 61 (1).
INDUSTRISKE SVOJINE
IZDAN 1 FEBRUARA 1936.
PATENTNI SPIS BR. 12035
Horak Jan, fabrikant, Praha, Č.S. R.
Venlil za ispuštanje izdisanog vazduha kod maski protiv gasova.
Prijava od 19 juna 1934.	Važi od 1 juna 193
Ako izvesna maska protiv gasova treba da pruži pouzdano sredstvo za zaštitu, to ona mora biti potpuno zaptivena za vazduh. Sa ovoga gledišta kao najosetijivije mesto jedne maske protiv gasova važi ventil za ispuštanje disanog vazduha, od kojega se zahteva da propušta samo izdisani vazduh, i to pri veoma malom otporu disanja, a da se ipak pouzdano zatvara, čim prestane pritisak od izdisanja.
Kod poznatih izvođenja se na primer upotrebljuje gumeni tanjir ili ploča iz lisku-na na koju pritiskuje opruga sa gumenom pločom, i koja se ugiba oko čvrstog središta.
Sve ove poznate konstrukcije ipak se nisu pokazale kao izdržljive pri upotrebi jačih koncentracija dražečih gasova. Razlog neiz-držljivosti ležao je u tome, što se zatvaranje ventila po prestanku pritiska od izdisanja vršilo malo zakašnjeno, u kojem se trenutku dražeči gasovi imali prilike, da po završenom izdisaju prodru u gasnu masku.
Pronalaskom se ove nezgode otklanjaju na taj način, što se umesto poznatih ven-tilnih ploča i sličnih oblika upotrebljuje gumena membrana, koja je po celom svom obimu zaptiveno za gas uklještena i izlaz za izdisani vazduh se oslobađa njenim međule-žećim oscilišućim delom, gde njen elastični materijal, n.pr. guma ili t.sl. pruža najmanji otpor deformisanju, ali jednovremeno obez-beđuje pouzdano trenutno priljubljivanje na svima mestima otvora za izdisanje, usled sop-stvene elastičnosti membrane upravo na mestu na kojem treba da se izvede zaptivanje. Ma da prema tome poznati tanjirasti ventili rade pomoću opruga ili uz iskorišćenje izve-
sne određene elastičnosti njihovoga materijal ipak se ove ploče na ležište koje treba da se zaptiva ne priljubljuju neistegnutim materijalom i dakle ne mogu da pouzdano zapte sva mesta ovoga obima.
Na priloženom nacrtu je pokazano u preseku nekoliko oblika izvođenja predmeta pronalaska. Si. 1 pokazuje impregniranu tkaninu 1 ili sličnu materiju same maske, na koju je cev 2 ventila za izdisanje priključena zaptiveno za gas, i čiji je drugi deo obrazovan iz poklopca 4. Između oba ova dela 2 i 4 uklještena je membrana 3 iz gume ili kakvog drugog elastičnog materijala, tako, da je zaptivena za gas. Membrana ima kod ovog oblika izvođenja oblik ploče, koja je po obimu uklještena i koja se u sredini naslanja na ispad (bradavicu) 4’ na poklopcu 4 i na suprotnoj strani se oslanja na prstenasto ležište 2’ cevi 2 za izdisanje. U cevi 2 za izdisanje predviđeno je sa jedne strane membrane 3 više otvora 6; isto tako poklopac 4 sa druge strane membrane 3 ima jedan ili više otvora 5, tako, da vazduh pri izdi-sanju biva istiskivan preko ivice cevi 2’ u smeru ucrtanih strela kroz otvore 6, uz trbu-šenje membrane 3 u črtasto pokazani položaj 3’. Ovo trbušenje je na nacrtu namerno uveličano pokazano, ma da je isto u stvarnosti veoma malo. Ovo neznatno trbušenje gumene membrane 3 potpuno je dovojno, pošto je njena elastičnost u predstavljenom položaju cevi 2’, u odnosu na površinu membrane, tj. u sredini rastojanja između oba stežuća odnosno podupiruća mesta, pri najmanjem otporu najveća. Kod svakog izdisanja dakle membrana se trbuši samo prema
Din. 10.—
napred, dok se ona pri prestanku pritiska iz-disanja usled svoje sopstvene elastičnosti odmah povlači u pravcu prema maski.
Kod oblika izvođenja prema si. 2 otvori 6 za izdisanje predviđeni su u ventilnom poklopcu 4, pri čemu gumena membrana ima otvore 5’, tako, da izdisani vazduh preko ivice cevi 2’ dospeva napolje kroz otvore 5’ membrane 3 i kroz otvore 6 u poklopcu. Otvori 5’ smanjuju sopstveni otpor membrane 3, a da njeno elastično dejstvo na mestu ležišta cevi 2’ ne trpi ni malo štete, tako, da se ovo izvođenje pri podesnom izboru materijala membrane i za određene ciljeve pokazuje kao povoljnije no izvođenje prema si. 1.
Kod oblika izvođenja prema si. 3 na spoljnom ventilnom delu 4 našrafljena je patrona F za disanje, preko koje se filtrirani vazduh udiše kroz srednji ventilni deo, a izdisani vazduh se istiskuje preko ivice cevi 2’ drugog ventilnog dela 2. Između oba ova dela je zaptiveno za gas uklještena prstenasta membrana 3 sa otvoiima 5’ na isti način kao i kod oblika izvođenja prema si. 2. I ovde se gumena membrana najjače trbuši u svojoj sredini i ponovo se opet automatski usled svoje sopstvene elastičnosti odmah priljubljuje na ovo ležište, čim je nadpritisak od izdisanja popustio.
Dalji oblik izvođenja prema si. 4 slaže se sa oblikom izvođenja iz si. 1, samo sa tom razlikom, što je pločasta membrana 3 izvedena konusno, tako, da pri nepromenje-noj visini ventilnog tela između oba mesta za stezanje i središne oslone tačke membrane biva postignut veći raspon, usled čega otpor za izdisanje pri istom trbušenju membrane biva jako smanjen.
Oblik izvođenja prema si. 5 slaže se sa oblikom iz si. 3 i razlikuje se samo konusnim oblikom prstenaste membrane 3, pri
čemu se kao i kod izvođenja prema si 4 postiže slično povećano dejstvo.
Patentni zahtevi:
1.	Ventil za ispuštanje izdisanog vaz-duha kod maski prottv gasova, naznačen membranom (3) iz gume ili sličnog elastičnog materijala, koja je na svima mestima svoga obima zaptiveno za gas uklještena, i u srednjem delu između oba dela (2,4) za stezanje odnosno za podupiranje elastično naleže na ležišnu ivicu cevi (2,2’) za izdisanje.
2.	Ventil za izpuštanje izdisanog vaz-duha po zahtevu 1, naznačen time, što membrana ima kružan odnosno konusan oblik i po svome obimu je uklještena između oba dela (2,4) ventilnog tela i u svojoj sredini je pomoću ispada (bradavice) (4’) jednog od ovih delova i to na poklopcu (4) poduprta, pri čemu ležišna ivica cevi (2,2’) za izdisanje dospeva do naslanjanja na ovu membranu izvan prave spoljne linije između mesta za stezanje odnosno za podupiranje membrane time, što je ona (ležišna ivica) pome-rena iz ove ravni.
3.	Ventil za ispuštanje izdisanog vaz-duha po zahtevu 1, naznačen time, što je membrana izvedena ili kao ravan ili kao konusni prsten, koji je na oba svoja obima zaptiveno za gas uklješten i svojim se srednjim delom, između oba ova mesta za pri-tvrđivanje, priljubljuje na ležišnu ivicu ventilnog tela.
4.	Ventil za ispuštanje izdisanog vaz-duha po zahtevu 1 do 3, naznačen time, što je membrana izvan svoga mesta za za-ptivanje snabdevena redom propusnih otvora (5’).
Ad patbr.12035
4
)
5
31
/	3
^	l'iiw'- -^vvvvv.'T.1^^
2'^
n& * 'f *
FIG- 2