CARIN THI & DVCATVS H EL IVLIARVM alpium traFlus nJera ac perutma delineatio peocrraphica . S TIRJLMARCHIA DVCATVS SL V TAVRIS lis acuratus ac corum oricorum / Sa/tr^ii Srhttllnlo) i Neulues btrucZsF^*? > \ ^ ^ I SSSpTflrviA*«'^. «Kr\Li'?'fr/«g Jft KsL&zN?*'^ j^L ndLtS^ -jta. J^j^l' !ac %V rhe ( m ‘‘ AtuUNo - , a. i i *"ir 'g™“*5i - Š Saeorj^i&H^ ^ sJkš&t*** A$(\r...~.....L ^TjgrL^p lujnluraer Set rndt/frtn ° A*- ( M Sj ^T 5 i y As^A TZRRARIA- ^ ^ ČARNO'" S --Lamprecht . RVM- ^ X r Wildom tUU-' 0 ^ t rifal J MU* *sy %r aM L.emlaih ... - L tfr morttium Strah o rus JMatrl\pf. d 3 a^* rn>!s ** i 'AČ-ŠV" 1 ; * 5 L*: Schauiet CAR INTHIAE DVCATVS. C Arinthia a Carnis popnlis nomen finim obtinuifle videtur, qui vetufti eius loči incola funt,vtpote quorum & Plinius & rdicjui m hoc loto mennncrunt Geographi. V trum vero a Carnunro veteri oppido, cunis crebra apud Anthores menfioeft, nome hi fiium traxerint,ah vero ipfi a (e fuam vrbe m denominarint, dubium facit rei vetuftas. Eli is locus in ripeii Pannonia,ie«,tem fere a Vienna milliaribus diftans, vbi no obfcuraccleberrima olim vrb is indicia, monumentaac rudera etiamnum extant, ei nune Diua Pe- tronella nomen eft.Dicuntur vero & Carmoli,Germanice Kjrnten , Krain } K^arji. De his vero hoc modo fcribit Volaterranus : Supra Iftros Čarni funt,lata regio a Forouilienftbusincipies,atquead mon- tana pertinens.Germani etia Carinthiam vocant,quafi Carnithiam, corrupto vocabulo, quanquam nonnulli alteram faciunt, eadem ta- men eftgens.Dalmatica quidem & ducibus Auftria fubieda. In hac Iulium Carnicti Ptolomao, Pliniocjue, quod ex loči fitu Golitiam quidam efle contendunt.Eft etiam in hac Labatum oppidum ex no- nnne fluuij vicini,que Plinius Neuporrum appellat,vnde defcendit Argo nauis ad Iftros.Dalmata, Luiblanam hoc oppidum vocant,ex Lugea vicinapalude. Hancregionem imprifnis bonam fertilemcjne efle Ludouicus Imperator monftrauit, quiei Arnulphum pnmoge- nitumfiliumducem conftituit.Modrufaquoquenouo nomineciui- tas in hac parteinter montes fita eft . Magiftratum habent Carniti Archiducem , Auftralibus hodie fubiedum. Morem praterea hunc Barbarum, vt non folum in furto deprehenfum, fed furti fufpedum extemplo fufpendant, poft triduum de fnlpitioneiudicant. Si lure mortuumammaduerterunt, pendere eumfinunt: fi minus,contu- mulant,eique iufta faciunt.Hadenus ille.Dicebatur autem olim hac regio Noncum, & inter Illyriciprouincias etiam Noricum duplex annumerabatur. Norici vero mitiu eft ab Oeno fluuio,qui Rhetiam fecundam a Norico difterminat.Huius pars qua Danubio imminet, &veteremprofpicit Germaniam,Noricum ripenfedicitur,pars vero qua Drauo fluuio propinqua eft, Noricum mediterraneumappella- tur, cuius etiamnum pars qua Lifero fluuio perluitur Norica voca^ tur,Germanice Im Tsloring dicunt. Nomen vero id a Noraco oppido defcendiflc verifimile eftieius Stephanus meminit in Pannonia,citčis Epaphroditum,qui in Comentarijs inHomerum dicat m Pannonia prouenireferrum,quodfi qui$ perpoliat,fplendidifsinnim reddatur. Vnde Poeta dixerit vm/ots«. ^aAxc'u t Noricum ferrum feu as, quafi yajpctxio»,pro are valde fplcndcte. Carnuntheniem Chalybem procul dubio intelligit,cuius inclyta farna hodie durat,&vlus apud Germa- noscrebernmusexiftit. Nam Carnuntum Noricilocuseft. Com- mendat etiam NoricosenfesHoratius Flaccus lib... Carmi. Oda i 6 . QuasnequeNoricus deterret enfis. Laudatam enim ferri venam,in Noricis extitifle fcribit Plinius Secunduscapite 14.. lib* 34.. hiftor. mundi.Nec minor gloria eft hodie Norico ferro,Pafiauwer klingen & Styrijs cultris. Hos vero & Taunfcos Straboni didos nonnulli contendunt, quos tame Styrios potius eflecredidcrim,partim ipfius Strabonis verbis motus.qui eos penes Aquileiam locat,partim quod Taurus monsineorum regionefitus, videatur nominirationem de- difie,&quod Stier etiam Germanis Taurum fonat. Eft autem fita Carinthia regio in Iulianum Alpium tradu vtnnque inter Salza & Lauanda fluuiorum fontes, quorum hic regioni ad ortum a Scpten- trione fluit,Drauoquejniicetur,illeadOccafum regioni fitus verfus Septentrionem ruit.Mendianum autem latus Drauus flu.fubtendit, fub quo Carnia duplex vulgo Kjatn, Carniola regio,Gorici* princi- patus itu paiatinatus pofitalunt,de qmbus priuata exhibetur charta. Diuiditur autem Carinthia in fuperiore qua Lyfero fluuio rigatur, & inferiorem qua Lauanda fluuio alluitur,Germanice ober end onder kernten . Compleditur pra*terea comitatum Ortenburgenfem ad dexteram Draui fluuij ripam , item Soluendenfem Coloniam anti- quatibus refertam,initer Glaueckcj & Olzsefluuiorum fluenta.vrbes ac oppuia habet pracipua Villacum in pla'nitie ad Dram quoque ripam dextram,ornatam acpcrpolitain vrbem. Clagenfertum olim Claudiam.Elsc illaeft,in quafenmt eum que fupra ex Volaterrano adlcnpiimus morem feruari funbus dunlsimum. Sarrdus Vitus, ea regionis Merropolis eft ad Glauam flu.fita, Haynpurgum ad Draui flu.finiftram ripam,emporio ac mercatu fadix eft.vvolfspergum La¬ uanda flu.adiacet. Regio iplamontana, multx inča vallescollefcjUe feraces tritici.Solinuscap. 3 o. ait agrum Noricum frigidu,8c parcius fruduofum ,qua vero fubducitura iugis Alpium admodum latum. Multi lacus,multi amnes,quoru pracipuus Drauus,qui per Sryriam ac Pannoniam in Danubium fertur, haud infenor Sauo, Glana, Schleinicza, Lauanda, quos omnes Drauus lorbet. Muraquoque eidem Drauo miicetur . Lacus funt Mulftetter-lee, Ofsiach-lee, Werd fee,Lauandt-fee,Iudenburger-fee,Vveyf'fee. Plerique autem pradidorum fluuiorum huic regioni fontes fuos debet,ac in eadem etiam oftia fiia habent. Valles omnes abperluentibus amnibusno- minafua fortiuntur. Montibus vndequaqueattumulatur. Excelfa enim Alpium capita (vt Strabonis v tar verbis) continuahadenus extenduntur,& vnius montis faciem exhibent,remifta inde &incli- nata,plures in partes,& plures in vertices attolluntur. Tauri portio- nes iugaquecrediderim, vndeab incolis fuis nominibus diftinda. ab OccidenteGaftein,Taurn,Vilachertaurn,Raftattertaurn,Karntaurn vocantur. Nonnulli vero vertices, Alpium nomina cuftodiunt, vt funt Modringalbin, Serbizalbn, Sauabn, Stubnalbn, Piberalbn, Scwanbergeralbn,&Drauo flu.Dietzpergus imminet: & fuper hunc Monsargentatuseftaccolarum lingua Silberberg. Rafpergus mons Muraaclfara fontes habet, altero inMeridiem, alteroin Ortum fluente. Inter hos vero Tauri Alpiumque editifšimos colles, fyluae lucique fparguntur. Hercynia fylua tradus portiones , vti funt Hirfchpnhel,Priewaldt,Adelwaldt.Eremus vulgo mderAnotd, fylu$. Minaris pradidi Alpes turgent iuxta Virdunum , quod Vriefacum nuncdicut-Carnorum ferrarias funt, nec procul abcoloco Silbergus ac Goltbergus a fui nominis metallis nomina fortiti funt. Kafpergus quoque mons ob niinaras perfoditur.Necthermis hic locus deftitui- tur, natura fubindeex metalli feris montibus falubres aquas proten- dente, vnde iuxta Gaftlimum infuperiori Carinthia, amoeno loco, faluberrima extanttherma. Habet aute Carinthia ab Ortu Styriam, vicinam, a Meridie Carniolam & Carnias, ab Occafu Saltzburgen- fem dicecefim, a Septentrione Anaffonam regionem contiguam ha¬ bet. Incipitab Occidente inlongitudinegrad. 3 1. minut.y o. vbieft Veltfpital oppidum,aedefuntin Orientein longitud.graduum 3 3. minut. 2 7. vbi Lauamundaefl ad Lauanda fluuij oftia. A Meridie initiumfumit fub gradu latitudinis 4 6. vbiPleiburgum Carniola oppidum, acin Septentrionem extenditur ad latit.grad. 4 6. minut. 47. vbiIndenburgum vrbs,Mura flu.adiacet. Subiacet itaque poft initium feptimiclimatis, quodefl per medium pontum Euxinum, fub Parallello 16.vbi dies artificialis prolixior horarum iy|. Ion- . gitudinemergo habet ab Occafu in Ortum milliar. Germa. ay.feu Italicorum loo.latitudinem autem ab Auftro in Boream milliar. German. 1 1 ^.feu Italicorum 47- d - 3S-S h(?nmh t.v.K-r / f XIII STYR AEMARCHIAE ET CARIN- ; THItE d v c a t v S- Tyriam aTauro didamefle vixdubiu eft,cuiopinioni fubfcribif etiam AEgydiusTfchudus: vbirefert cx Pli- •nio Catonem Lepontios & Salaflos Taurifca gentis al- !feuerare(inquit enim)fuerunt autem E aurifci lfti Gadi, ‘quorum natioinantiquifsimis Gallorum prcelijs federn collocauit vitra alpes, dequibus Polybiuslib. 2. debello Gallico lic fcribit.In Alpibus ab vtroque latere loca montuofa habitant,ad eam partem qua verfus Rhodanum,& Septentrionem fpedat. Galli qui Tranfalpini appellantur, adeam vero quacampis imminet. Tau- rifci,Agones,& ahapleraque Barbarorum genera,a quibus Tranfal¬ pini non genere,fed differentialocidifferuntudeo Tranfalpini didi, quod trans montes colant&c. Ifti T aurifci poftea emigrantes,alia quafieruntloca,occupaueruntqueregionem lllam qua modocomi- catus Goertz appellatur, ac deinde profedi funtin Syriam , nomen fuum illiterra relinquentes.Significatenim Taurus Germanis Stier. Fuderunt fe quoque in Auftriam 8c Hungariam,de qua rehlcno eft locus diflerendi.Hac ille.Styriam vero Valeriam olim didam fuifle affirmantnonnulli, ficque appellatam fuifle in honorem Valeria?, Diocletiani filiže, quemadmodnm Marcellinus memoriaprodidit. Quados ahquando hac loca tenuifleexeo emicat,quod Sext. Rufus fcribit. Sub lulio Marcomannos & Quados de locis Valena, qua .funt inter Danubium & Drauum flu . pulfos efle . Eft vero 8c hac regio Norici mediterraneipars,quemadmodu &Carinthia,&Illyrici prouincijs annumeranda.Germania quoquepoftenus accelsit,quan- quam Styriani hodie cultu & fermone Germani funt, prater Draui accolas, qui Illyrica vtuntur lingua. Marchionatusolim Pannonia prima crat,vnde Styriamarchiadidafuit. Marca autem limitem lo- nat:per limitaneu itaque comitem admimftrabatur,vti Lazius often- dit. Deinceps ducatus dignitatem adepta, Auftrijs ducibus accefsit, quibus etiamnum paret.Diftinguitur autem infuperiorem Styriam, vbi Mura fluuij diuertigium,& inferiorem iuxta Draui & Mura con- fluentes, qua Pannonia fecundafeu Hungaria proxima eft, vnde is locus am Hungcrifchen vocatur. Vrbes Styria funt famata Bruga ad Muram flu.acibide Grazium.Viana voytfperg vulgo adKaynacham flu. Wolfspergum ad Lauandam flu. Marchpurgum Metropolitana ad Draui flniftraripam, ac ex eadem parte Petouiam feu Coloniam Poetouicam, Trans flumen eft Warafinum, Caftra Variana vocant. Rackelfpurgum Mura fluminis finiftra ripa adiacet,vbi Sauariaregio initium habet. Eft in Styria incolarum numerus haud exiguus, ftru- mis maximc deformis,qua in aliquibus tanta reperiuntur magnitu- dinis, vtloqueIam non parum impediant,quas mulieres(vtcommo- dius infantes ladet)ad humeros reijciunt,alioquin pedus feu vbera velaturas ladantibus.Earum caufam plerique,nec(vt opinor) inepte dicunt aquam efle qua illiepotatur. Terra eft vndique montibus obfira,qua Orientem refpicit Solem, vbi fpatiofaeftplanities deeius fertilitateparum polliccriauiim. Fluuijsrigatur, Drauo, Lauanda, Sackan, Sulmo, Kaynacho, Muera, Murtza, Arrabone, Veyftritza, Laufnitio, ac infinitis propemodum torrentibus acriuulis, qui om¬ nes tandem Danubio mifcentur. Montium hic numertis non eft, auare fingulorum nomina afcnberevixlicet, omnes pene generali nomincNorica Alpes vocantur. vnde Alpium adhucpra leferunt nomina, vti in Carinthia paulo ante monftrauimus, cuiufmodi funt Rauchalbn,Stubalbn, Savvabn, Schvvanbergeralbin flu. In confinijs Auftria , Carinthia & Styria Taurus mons eft. Mura flu. GefaCus mons imminet, nune vulgo der Scbockel vocatur, & Sattli, Manfen- pergjAVcinfberg, iuxtaSalzam fluuium vocatur Ina Savvrueflel, hoc eft,os porcinum,Z)«j'£;//ftž^.i.Diaboli pracipitium. Infra Muram di- citur, Im Gaiflal, Stainperg, & Kainacheralbn,paulo inferiusfunt, Kreiczpergus, & Flertzpergus montes, & verfus Ortum Radel, 8c Plaitzbergus montes. Vitra Drauum verfus Meridiem Claudius mons eft, nune Dracimberg dicitur. Refert Vadianus quodfuperio- ribus annis Vienna Auftria conftans farna increbuerit,ardere in Sty- riacoepifle montem, quo pelledus Maximilianus Cafar Auguftus, nuncijs ad inquirendum mifsis,itaefle,vt ferebatur,copererit,quod nnraculi loco,hic recenferelibuit. Hac vero accidiffe verifimile eft, circaannum Chrifti 1 y 20. quo tempore Vadianus hac videturfen- phfle. Pradidi vero montes pafsim , fparflmcjue fyluis veftiuntur, Minaris regio vniuerfa turget,verum Principum incuria parcius foditur. Argentarias fodinas habet in Alpibus, quas Stbvvenberger albn ipli vocant. Ferrarias iuxta Anilum fluuium Thermas habet in Dobla, inter Muram & Raynachum flu.Salis quoqueingentemco- piam Styrianicoquunt, queminalias regiones exportant,aclucrum ingens recipiunt. Terminatur autem hac regio ob Ortu quideni Hungaria, ab Meridie Carniola, Carniacjueab Occafu Carinthia, a Septentrione Auftria. Incipit autem ab Occafu fub gradib.longit. 3 3.minut.2 7.vbi Lauamunda Carinthia eft: definitque in Oriente adlongitudincmgrad.3 jr.minut.j-f. vbi Schaken oppidu adMurae & Draui confluentes. A Meridie initiumfumit fublatitudinegra- duum 4.6 .vbi Plaiburgurgum oppidu in comitatu Siliefl,ac Septen¬ trionem verfus extenditur, ad latitudinem graduum 47. minut. 30. vbi Hogenpergum in cofinibus Auftria.Subeft itaque poft initium feptimi climatis, quod eft per medium pontum Euxinum,fub Paral* Jello 1 if.longitudinem vero habet ab Occafu in Ortum,millia- riorumGermanicorum4o. feu Italicorum i