I I ) I X. y * ) i ANNALIUM AUSTRIA PARS II. . \ A, r i \, ANNALIUM AUSTRIA PARS II. RES JETATIS MEDIA? SUB BABENBERGIC.® STIRPIS DUCIBUS USQUE AD HABSBURGICiE GENTIS PRINCIPES IN AUSTRIA GESm SUBJUNCTIS UBIQUE SCRIPTORUM, VETERUMQUE MONUMENTORUM TESTIMONIIS, NOTISQUE. AUTHORE P. SIGISMUNDO CALLES, E SOCIETATE JESU. VIENNAS AUSTRIA i, T**>is LEOPOLD! jOANNIS KALIWODA, Aulae Impcrialis Typographi. ANNO SALUTIS M DCC. I, * 4 1 v V. ANNALIUM AUSTRIA PARTIS II. CONSPECTUS. BREVIARIUM LIBRI I. 'nrici Auflrii in obtinendo Ducis titulo efficax fludium. Confilium de Marcha Bavaria ad Auflriam adjungenda. Henrici Auflrii par¬ tes plures adhuc Optimatum fequuntur. Pia ejus in Salisburgenfe S. Petri Coenobium li- beralitas. Ratisbonse in Conventu Princi- pum primus Dux Auflriae aFriderico I. Imp. renunciatur. Auflria, adjuncta Marcha Ba- varica, quae nunc Auflriae fuperioris nomen obtinet, Ducatus honore augetur. An. 1156. Aullriae fuperioris limites. Cur di- minuto nomine Regiuncula lupra Anafum appelletur. Diploma Privilegiorum Auflriae aFriderico I. datum. Summa eorundem. Henrici Auflriae Ducis cum OttoneFrifmgenfi, fratre fuo, difli- dium. Mors Agnetis, ViduaeS.Leopoldi. Coenobium S. Cru- cis in Sattelbach abfolvitur. An. 1157. Collegium Neubur- genfe deflagrat. Podwina, urbs Boemiae ab Auftriacis exuri- tur. Wladislaus Dux Boemiae, gener S.Leopoldi, Regia di- gnitate ornatur. An. 1158. Turbae Polonicae inter fratres Du¬ ces. Wladislai, generi quondam S. Leopoldi, diuturnum exi¬ lium Altenburgi. Henricus & Otto, fratresAuflriaci, recon- ciliantur. Scotomm Viennenfium fundatio Henrici Ducis di~ plomate firmatur : contenta eo Jura & Privilegia. Status ur- bis Yiennenfis. Bellum a Frideiico I. Imp. in Mediolanenfes. Wladislaus Rex Bohemiae, & Flenricus Dux Auflriae Caefarem in Italiam fequuntur. Eckebertus Putinenfis in Auflria Comes a Mediolanenfibus caefus. Wladislai Regis, & Henrici Auflrii virtus bellica. Horum deprecatione ufi Mediolanenfes pacem, veniamque impetrant: quibus conditionibus. Ottonis Frifm- genfis mors, & fepultura : laudes poflhumae. Natales cla- rifTimi: Religiofa ejus fludia in inflaurandis, & condendis Coe- nobiis: felix in reconciliandis diffidentibus conatus : Paflora- lis cura : candor veritatis in ejus fcriptis: multiplex fcientia. Schifma Pontificium inter Oclavianum Victorem, & Alexandrum III. verumPontificem. An. 1159. ZwetlenfeCoenobium a Con- rado, PalTavienfi Epifcopo, & Henrici Ducis fratre confecra- tum. Religiofae Coenobiorum res per Auflriam. Hofpitale ad radices Semeringii montis ab Ottocaro Styriae Marchione ere- ctum. An. 1160. Henrici Ducis, & Conradi ff atris diflidiunu a 3 Con- BREVIARIUM Conradus idem fit Salisburgenfis Archi-Epilcopus. An. 1164. Alexandri III. PP. partes fequitur, Caefaris ingratiis. B. Hart- manni, Neuburgenfis quondam Praepofiti in Auftria, Brixi- nenfis poftea Antiftitis mors. Vitae feries : Res Neuburgi, & alibi locorum ab eo geftae. Terror divinitus eidem injeftus. Ejus in tuendis Alexandri III. Pontificis partibus conftantia. Vitae fanctitas reliqua. Friderici I. Imp. fchiima Aufixiam etiam turbat, Henrico Duce in Imperatoris partes pertracto. Ste- phanus III. Rex. Hung’. Agnetem, Henrici Auftrii filiam, fibi deljpondet Viennae, praefente Caefare. An. 1165. Idem Impe- rator Conradum Salisburgenlem Archi- Epifcopum profcribit. An. 1166. Henrico Duce, ac fratre ejus adManuelem,Grae¬ corum Imperatorem millo, Salisburgenles exagitat. An. 1167. Conradi Salisburgenfis Antiftitis in Neuburgenfes Canonicos benignitas. Mors in Admontenfi Coenobio obita. Ejus ge¬ nus, & dignitas. Fortis in cauia Ecclefiae animus, & aerum- nis invi&us. Conrado inSalisburgenfi Ecclefia fuccedit Adal¬ berts, Wladislai, Bohemiae Pvegis, ac Gertrudis fororis fuae filius. An. 1168. HenricusDux, & avunculus Adalberto au¬ thor eft, ut eo fe honore abdicet; rie Caefarem gravius irri- taret, Salisburgo jam imminentem. An. 1170. S. CruxMel- jicii furto ablata, & mirabiliter recuperata. Principes ali¬ quot in Palaeftinam profe&i, & ab Henrico Auftrio honorifice accepti, inHungariam deducuntur. Agnes Henrici Ducis fi- lia per eos dies marito Stephano Hungariae Rege orbata. An. 1171. Fridericusl. Imp. Wladislao, Bohemiae Regi, ejusque filio Adalberto, Salisburgenfi Archi - Epifcopo infeftus. An. 1173. Leopoldus natu major filiorum HenriciDucis Auftriae, Helenam, Belae III. Hungariae Regis fororem, ducit conjugem. Fridericus eo ex conjugio nafcitur VII. Cal.Januarii anni fequen- tis, quo Adalberto Salisburgenfi exauthorato luffectus eftHen- ricus, Praepofitus Berchtoldsgadenfis An. 1174. Bellici tu- multus per Aufixiam a Styris, Moravis, Bohemis An. 1175. Sobieslaus, Dux Bohemiae, Auftriam evafiat. An. 1176. Hen¬ rici Auftriae Ducis primi obitus. 1177. Ejus mores candidi: religiofa munificentia. Conjuges, Liberia Henricus Medlin- genfis fenior, natu minor Henrici Ducis filius. BREVIARIUM LIBRI II. L Eopoldus, Henrici major filiorum, hyeme adhuc in Italiam proficifcitur, & VI. Cal. Martii An. 1177. ad caftrum Can- dalarium prope Pifaurum fuccefior in Ducatu Auftriae a Fride- rico I. Caefare confirmatur. Anno fequente bellum Moraviae infert, luperiorum annorum clades ulturus. Refiituta Ecclefiae, ac L I B R I II. ac Imperii pace, An. 1180. Henricus Leo, Dux Bavariae exauthoratur. Ottocarus Marchio Styriae, Dux renunciatur. Fridericus, feptennis Leopoldi Ducis filius, Erfordiae . fuc- cellor olim Patris in Ducatu a Friderico Caefare inftituitur. An. 1181. Leopoldus iple in Palaeftinam proficifcitur. Cre- mifanenfe Coenobium turbatur. Reichzae, Henrico Medlingenft nuptae, & Alberonis Chunringii obitus. Leopoldi Ducis ex Pa¬ laeftina reditus. An. 1182. Idem Neuburgenft Collegio Cano- nicorum favet, Frifingenfis vero Ecclefiae querelas folatur. Adalbertus nuper exauthoratus, in fedem Salisburgenfem re- ponitur. An. 1183. Theodorae, Henrici I. viduae obitus. An. 1184. Leopoldus Comitem Ortenburgicum capit. Frideri- cum, Bohemiae Ducem, propinquum luum, in Principatum fuum reftituit. An. 118 5- Ottocarus Dux Styriae fuccefforem fibi defignat Leopoldum Ducem Auftriae. Publicae ea de re literae. An. 1186. Palaeftina aSaracenis occupata. An. 1187- Bellum in eos a Friderico I. Imp. decretum An. 1188- Iter exercitus Cruce fignati per Auftriam. Quid Viennae actum. Cur Leopoldus in Palaeftinam non moverit. Cruce fignatos fub- fidiis juvat. Quae exercitui in Hungaria, Servia, Bulgaria ac- ciderint, ex literis Dietpoldi Pairavienlis Epilcopi ad Leopol¬ dum Ducem Auftriae. Iiaacii Graecorum Imperatoris Orator in caftra venit: Iiaacii querelae,legesque imperiolae a Friderico Caefare modelle rejectae. Legati Friderici Imp. Conltantino- poli redeunt: quanta laetitia recepti. Oratoris Graecorum po- Rulata. Friderici Imp. relponfum, & fever a de dandis obfidibus denuntiatio. Leopoldus quamprimum le adjungere Cbriftiano exercitui exoptat. Friderici I. ad eum Literae. An. 1189. Traje&us in Afiam: res ibidem ab eo geftae: mors ejus intem- peftiva : milera Chriftiani exercitus conditio: illuftrium Viro- rum in ea expeditione funera. Holpitale ad Pyrum montem in fuperiore Aultria fub hoc tempus erectum ab Ottone II. cogno- mento Largo , Bambergenfi Epifcopo. An. 1190. Leopoldus Dux Auftriae in Palaeftinam mo vet: Ptolemais urbs obftdetur, & capitur. Leopoldi Ducis cum Richardo Angliae Rege dis- cordia : unde nata. Quae de fcuti Auftriaci hodierna forma fit opinio. Leopoldi ex Palaeftina reditus. An. 1191. Otto- cari Styriae Ducis mors. Adita Styriae pofTeflio. Turbis Ba- yaricis milcetur Dux Leopoldus: e^ Alberti de Bogen exilio finiuntur. Richardus Rex Angliae ex Palaeftina redux, nau- fragium pad'us clam in Auftriam tendit: capitur propeViennam. An. 1192. Henrico Caelari traditur, magnaque lytri fumma redemtus libertati redditur. Fama capti P v egis in Gallia, An¬ glia, Romae quos motus cierit. An. 1193. Leopoldus Dux aPon- B RE VIARIUM aPontifice excommunicatus, lytri reliqimm non fine gtavibus minis exigit: fracto inter equitandum pede, &refe£to, ad extre¬ ma dedu&us Ecclefise pacem pofcit, recipitque primum aPa- rocho HartbergenR, turn vero ab Ar chiepifcopo Sal isburgenfi, pieque moritur. An. 1194. Dilatse ejus fepulturse, & tandem ad S. Crucem in AuRria datse quse caufa. An. 1195. Laos ejus Principis a belli, pacisque Rudiis, virtutibus, AuRrise tub eo acceRionibus. Conjux, & Liberi. BREVIARIUM LIBRI III. F Ridericus, major filiorum Leopoldi, Dux AuRrise III. patri fuccedit in AuRria, Styria Leopoldo juniori ffatri conceRa. 1195. Principatus exordia perturbata a publicis calamitati- bus. LocuRse AuRriam depafcunt. Saladino Syrise, atque AEgypti Sultano mortuo, oblata ChriRianis ipes PalseRinam re- cuperandi. Expeditionis facree coniilium Fridericus Dux Au* Rrise ample£titur cum aliis multis GermanisePrincipibus. Ejus in Religiotos homines benevolentia, uti &WolfgeriPaRavien- RsEpilcopi. Confllium deEpifcopatuViennsc erigendo. Fri- derici Ducis AuRrise iter in PalseRinam per Italiam. An. 1197. Adventus in portum Ptolemaidis. PalseRinae Ratus miferabilis capta Joppe, csefis, qui in urbe erant, Teutonieis, Henrico Hie- rofolymorum Rege, fortuito ex fumma sedium parte lapfu, extincto. Adventu ChriRianse claRis territi Saraceni, captse Tyrus, Sidon, Berythus PalseRinse urbes. ProgreRIis ulterlo- res rumor de Henrici VI. Imp. morte RRit. Fridericus II. in Regem Germanise in PalseRina eligitur: Almericus in Regem Hierofolymitanum. LyRrse, &Gybel oppida a Principe An- tiocheno capta. Chorutanum caRrum a ChriRianis obfeRum, & deditioni proximum, hoRibus relicfum. Reverfis in Germa- niam plerisque Principibus, Fridericus Dux AuRrise in Palse- Rina manet: morbo proRratus, ipfo in reditu XVII. Kal. Maji moritur An. 1198. Corpus defuncti a Woltgero, PaRavienR AntiRite, qui morienti prsefidio fuit, ad S. Crucem in AuRriam, ut moriturus poRularat, deportatum, V. Idus Octobris ab eo- dem terrse mandatum eR. Coelebs fuit, nomenque Catholici ex belli Saracenici memoria apud poReros tulit. Friderico Leopold dus frater, Dux Styrise, in AuRria fuccedit. Mota iterum de lytro Anglise Regis querela, fed Richardi Regis, ut videtur, morte confcpita. Wildbergenfe caRrum in AuRria genti Stahren- bergicse a Woltgero PaRavienR Epitcopo collatum. Turbse in Hungaria inter Emericum, & Andream tr atres. Andreas ex Au¬ Rria, quo profugerat, reverfus, vincit primo, mox vincitur. Leo- poldus reje&o in Hungarian!, qui AuRriam invaferat, Emerico, Hun- L I B R I III. Hungarise Rege, communionem meritorum a facra Ciftercienfium Familia petit, & impetrat. Germanise perturbatio ex electione duorum Germanise Regum. Innocentius III. PP. pro Ottone IV. plures Germanise Principes pro Philippo Rege nituntur, & cum his Leopoldus Dux Auftrise. Idem conciliare inter fe fratres, Hungarise Reges, ftudet, fed fpe meliori, quam eventu. An¬ dreas ab Emerico Rege fratre in cuftodiam datur. Neofta- dium in finibus Auflrise conditur. An. 1200. Novum item Pa- latium Principum Viennse. Novum Lilienfeldse Coenobium Ci- ftercienfis inftituti defignatum. Leopoldi Ducis in Admonten- fe, & Zwetlenfe Coenobia benevolentia. Terrse motus An. 1201. Alexius Ifaacii Comneni filius in Germaniam venit, fuppetias captivo patri laturus An. 1202. Leopoldus Auftrius Conju- gem ducit Theodoram, Grseco item Comnenorum fanguine ori- undam. An. 1203. Alexius interim, Latinorum auxilio, Con- ftantinopolim occupat: fed dum beneficio maleficium repen- dit, Conftantinopolis in poteftatem Latinorum venit, Balduino, Flandrise Comite, Imperatore renunciato. An. 1203. Mori- tur Emericus Rex Hungarise, cui Andreas frater e carcere ex- tractus, Vicarii primum pro Ladislao pupillo nomine; hoc ve- ro Viennse, quo mater illam Conftantia, patrui metu, traduxe- rat, brevi extincto, fummo jure in folium fuccedit. An. 1205. Leopoldus Dux Auftrise, reftituta Regni Corona, Ladislai cor- pore Albam regalem ad Regiam fepulturam milfo, copias ad Philippum Germanise Regem adducit. Nafcitur eidem Marga- reta filia, Regina olim Germanix*, ac hxres Auftrise futura An. 1205. quam An. 1206. proles altera, Agnes, in Familiam olim Anhaltinam enuptura, conlecuta eft. Campililienfis Coenobii, dedutta ex S. Crucis Monafterio Ciftercienfium Colonia, aufpi- catum exordium: in quod poftea acceptam a Balduino Imp. SS. Crucis particulam Leopoldus Dux, Parensque Coenobii trans- tulit. Erigendi Viennse Epifcopatus confilium iterum refum- ptum, tavente Innocentio III. PP. fed Manegoldo, Paftavienft Epilcopo, intercedente iterum fufftaminatum. Leopoldo Duci nafcitur ejusdem nominis filius. An. 1207. quern An. fequenti excepit Henricus alter filius, gravis fubinde Parentibus futurus. Philipptis Rex ab Ottone de Witelfpach occiditur. Leopoldus Auftrius, qui Crucis telleram Neuburgi lacrse expeditionis caufa fufceperat, voluntatePontificis in partes Ottonis IV. tran¬ sit, nuptiasque inter eundem, &Beatricem, Philippi Regis fi- liam conciliat. Ottone vero cum Rom. Pontifice collifo partes Friderici II. ample&itur. An. 1209. Repertse ad S. Hippo- lytum Sanftorum Reliquise fignis, & prodigiis clarse. Hofpi- tale pauperum Cremfii a Leopoldo Duce inftitutum. Sponfalia Pars II. b inter BREVIARIUM inter Leopoldi filium , & filiam Marchionis Misnise agitata. An. 1210. Leopoldo Duci Fridericus films, ac utriusque Principatus poftea hseres, Neoftadii nalcitur An. 1211. quo Fridericus II. Rex Siciliae, in Germaniam vocatus eft. Leo- poldus Dux copias per Galliam, ubi cum Albigenfibus turn bellum erat, in Hiipaniam ducit. An. 1212. Conftantia filia, Misnenfi poftea Marchioni nupta, Leopoldo interea nafcitur: qui redux ex HifpaniaFridericum II. Caelarem ad Comitia alfe- ftatur. An. 1213. Sacellum S. Catharinse prope Raftlicam S. Stephani ereftum. Nata iterum Leopoldo filia, Gertrudis, Henrico Thuringiee Landgravio poftea nuptura. An. 1214, quo cladem a Francis accepit Otto IV. & Fridericus II. Aquis- granum irrito conatu obfedit. Leopoldi Ducis cum Manegol- do, Palfavienfi Antiftite, controverfiae de jure Patron atus Ec- clelise Viennenfis aliisque, moderatione Ducis fublatae. An. 1215. Mors Manegoldi, cui Udalricus, Leopoldi quondam Psedago- gus, ac poftea Cancellarius fucceflitp led anno primum lequen- ti, ob contraria Cleri, populique ftudia, in pofteftionem Ca¬ thedra; millus. Aquisgranum Friderico II. Ceefari le fubmitti.t, ubi is expeditionem in Saracenos vovit. Udalricus, Pallayi- enlis Epilcopus, Perchtoldsdorffenli Ecclefise jus Parochiae tri- buit. LeopoldusDux Auftriae cognominem.libi decennem liolum 5 ex arbore lapfum, &extinctum, luget. An. 1216. BREVIARIUM LIBRI IV. L Eopoldus Dux Auftriae ad expeditionem in Saracenos fe accingit. Iter cum Andrea, Hungarise Rege, per Dalma¬ tian! : adventus inPalaeftinam: aPatriarchaHierolblymorumex- cipitur. Thaborsei montis caftrum a Chriftiano exercitu obft- detur. An. 1217. A coepto deliftitur. Andreas Rex ePalse- ftina non fine nota redit: remanet Leopoldus. De iEgypto fubi- genda confilium initur. Damiatse aggreftio. Turris,Nili clau- ftrum, a Leopoldo Duce oppugnatur, & tandem deditione ca- pitur. Saracenorum inde confternatio : mors Saphadini. An. 1218. Nili Jitus adverfum a Chriftianis occupatur. Damiata undique obfidione clauditur: ultimi Saracenorum con atus, de- tenlione ponds a Leopoldo Duce retunduntur. Ejus in Euro- pam reditus. Liberalitas in rem Chriftianam Palseftinse. Cora- dinus Hierofolymorum moenia diruit: minis promiftisque Chri- ftianos Damiatam obfidentes tentat; capitur Damiata. Leo¬ poldus in Styriam reverfus Seccovienfem Epifcopatum, cujus caufa, agente Theodora ejus conjuge, in ipfius reditum dilata erat, confirmat: annofam inter Peilfteinios Comites de Waid- hoft: & Cunratsheimenfi caftro, & Frifmgenfem Epifcopum di- L I B R I IV. rimit: mfignem SS. Crucis portionemCampililienfiCoenobio do- nat. An. 1219. Fridericus II. Romse Imperii coronam fufcipit: vovet expeditionem in Terram Sanftam. An. 1220. Nova in Saraeenos iEgypti expeditio, fed infelix : Damiata Saracenis reddita. An. 1221. Gebhardus PaiTav. Epifcopus e Comitibus dePleygen controverfias quasdam in Auftria componit: Agnes Leopoldi Ducis filia AnhaltinoPrincipinubit. An. 1222. . Hen- ricus Senior Medlingenfis moritur : quse per Aullriam in ejus ditione fuerint: ejus modeftia, & sequitatis lludium: conjux, filius. An. 1223. Ordo FF. Minorum S. Francifci Viennam, Steinamque, Aullrise urbem introdu&us. An. 1224. Biennio poll Ordo Prsedicatorum Viennse etiam fedem accepit, ex Hun- garia propagatus ea forte occafione, qua de Bela Hungarise Principe ( quem Andreas Rex ac pater, Marise conjugis caufa graviter exagitarat, Leopoldus Dux profogum receperat) in integrum rellituendo, agebatur. De Carmelitis Viennam primo introduces. Leopoldus Dux Aullrise Schardingam callrum munit. An. 1225. Eodemque anno Conventui ad S. Germa- num in Italia intereft. Margareta Leopoldi filiarum natu ma¬ xima Henrico Pvegi, Friderici II. Imp. filio nubit. Flenricus contra, Leopoldi Ducis filius fenior, Agnetem, Hermanni Thu¬ ringia Landgravii filiam ducit conjugem. Conllantia denique, Leopoldi filiarum natu tertia Henrico, Misnise Marchioni de- lpondetur. An. 122 5. Fridericus natu minor filiorum Leopol¬ di Ducis, Gertrudem primo Brunswicenfem; eaque paulo poll extinfta, Sophiam, Theodori Lafcari filiam ducit. Leopoldus Dux in Italiam ad Cremonenfem Conventum Imperii proficifcitur. Henricus major natu filius interim inTheodoram matrem infur- git , eamque Heimburgo expellit: fed reverfus ex Italia pater filium repente opprimit, nunquam tamenbona fide in gratiam cum patre rediturum. An. 1226. Margareta natu major filia, Regina Germanise inauguratur. An. 1227. Fridericus II. Imp. ad expeditionem in Palseilinam urgetur: dilata navigatione, ana- themate feritur: in Palseilinam trajicit. Leopoldus Dux vitse periculum aditStraubingse, Henricifilii, ut turn rumor erat,fce- lere: qui VI.Cal. Oclobris,facti tamenpoenitens obiit. An. 1228. Henrici Germanise Regis Privilegium AullrisePrincipibus concef- fum. Pax Saracenis aFriderico II. data, quibus conditionibus. Redit in Apuliam Csefar, amilfa facile recuperat. Leopoldus Dux a Gregorio IX. PP. Uteris excitatur ad tuendam Ecclefise caufam. Fridericus Leopoldi filius, repudiata Sophia Lafcaride, Agnetem, Meranise Ducis filiam, ducit conjugem. Leopoldus feuda qusedam Frifingenfis Ecclefise in Marchia emit An. 1229. Proficifcitur in Italiam ad concordiam inter Pontificem, &Fri- Pars II. b 2 deri- B RE VIARIUM dericum II. Csefarem fanciendam: ejus in hac caufa labores, ac itinera: morbus, mors, fepultura. Ofla in Auftriam relata, & Campililii a Salisbury. Archiep. Eberhardo terrse mandata. An. 1230. Gregorius IX. PP. Theodoram Viduam literis folatur. Leopoldi Ducis claritudo a rebus bello, paceque geftis: a lite- ris, facundia, gratia apud Pontifices, Csefaresque: Religionis ftudium, muniiicentia in res facras: Emolumenta in Provincias, nominatim in Viennam urbem profe&a. Accefliones publics© rei: Liberi. BREVIARIUM LIBRI V. F Ridericus II. Dux Auftrise & Sty rise, a Chunringiis dolo ,* bello a AVenceslao Bohemise Rege appetitur. Hoc inBo- hemiam recedente, Chunringios caftris fuis exuit, captosque in gratiam recipit. Friderici II. Imp. filius, HenricusRex, dotem Margaretae Reginse conjugis ab ejus fratre Duce per Conra- dum, S. Galli Abbatem, pofcit, fed ob belli injurias, aliasque caufas non impetrat. 1231. Fridericus Dux armis non fine fingulari pompa, cum CC. Nobilibus accinttus, iter in Italiam ad Imperatorem fufcipit. 1232. Reverfus inde Eckbertum Bambergenfem Epifcopum, aCarinthis captum libertati vindi- cat: in Moraviam, ulturus belli nuperi injurias, irrumpit, Veto- vium cafirum occupat: cum Hungaris interim, pofi: Styros clade aftefros, Auftriam populantibus, pax coaluit. Sed novum in Bavaria bellum exarfit, Friderico Duce Henrici Regis, adver- fus Ottonem Bavarise Ducem, partes per Wefenum tuente: mu* tua inter Auftrios, & Bavaros damna sequatis odiis accepta. Henrici junioris, Medlingenfis Ducis, acpropinqui res, mors, ac fepultura. 1233. Fridericus Dux, Conftantiam fororem fuam, jam Carniolise Dominus poll: Angilberti Crainburgi Mar- chionis obitum, Henrico Misniae Marchioni nuptui dat cum ampla dote, jam ante a Leopoldo patre confiituta. 1234. Fridericus II. Imp. in Styriam venit, falutatus a Friderico Duce fimul, &ofienfus: Henricum Regem ac filium exauthoratum, in Apuliam cum Margareta Regina, parvisque duobus filiis ab- ftrahit. DuxAufirise, partaapud Hungaros nonnulla bellies© indolis gratia, in fpemRegni pellectus, cum exercitu inHunga- riam mo vet: audito Belse, Hungarise Regis, cum totius Regni viribus adventu, Auftriaci diffugiunt: Hungari Auftriam inva- dunt. Alii geminatum terrorem a Bohemis ferunt, nonnifi elu- vione ab Auftrise populatione revocatis: hinc necetfariam a Fri¬ derico Duce pacem cum Hungaris initam, nec nifi caro redem- ptani. 1235. Fridericus Dux Auftrise luis iratus, levere tri- butum exigit: Theodorse matris timor,Iugaque, Auftriacorum cri- L I B R I V. criminationes ad Csefarem delatse. Dux ipfe ad varios Impe¬ rii Conventus evocatus nequidquam, a Csefare profcribitur. Quid Scriptores de caufis profcriptionis hujus memorent, ac inprimis defuga Matris, de lacellitis Principibus, defsevitia & libidine, de perfidis inCsefarem confiliis, de extorta per me- tum Conftantite fororis dote. Bello ex omoi parte ingruente Fridericus Neoftadium fe recipit. Vienna poft lactam deditio- nem Burggravii Norimbergenfis fidei commendata usque ad adventure Csefaris, qui capta Agnete, Friderici Ducis conjuge, Styriam interim in deditionem accepit. 1236- Viennam fub finem anni profectus Fridericus II. Imp. prseter data, aut con- firmata Coenobiorum prjvilegia, Viennam inlmperialiumCivita- tum numerum refert: privilegio & iplam, & Scholam Viennenfem ornat: Aprili menfe ex Auftria difcedit, Vienna Eckeberti Bam- bergenfis Ep. fidei commendata. Eo defuncto paulo poll Vien¬ na, Fridericus Dux ad recuperandam Auftriam animum adjicit: Styros Caefaris auxiliares rejicit, Epifcopos duos capit, ac pau¬ lo poft liberos dimittit. 1237. Eberlteinium Viennenfibus Prae- feftum, ab urbis accefiu prohibere nititur: pacifcitur cum Bo- hemo Rege, promifta illi Aufiria Transdanubiana: reliquam Auftriam paulatim recuperat. 1238. Gertrudem for orem Hen¬ rico Thuringise Landgravio celebratis Neoftadii nuptiis in ma- trimonio collocat. Viennam obfidet, 1239. ac longa fame ad deditionem cogit: Csefarem fibi reconciliat: & reftituta fibi Styria, pa£ta cunrBohemo Rege, conciliato jam Csefare, irri- ta declarat. Wenceslaus bellum idcirco Auftrise infert, hyeme . primo, paulo poft pace, pactisque Gertrudis, quae Henrici fra- tris erat filia, cum Wladislao Bohemias Regis filio nuptiis di- remptum. 124.0. Agnes Friderici Ducis conjux ad maritum redit: cum Epifcopo Paftavienfi, &Frifingenfi pacifice tranfi- git. Tartarorum in Poloniam, & Hungariam irruptio: Cuma- norum cum Tartaris amicitia. Fridericus Dux cum copiis in Hungariam advolat: Gutanum Cumanorum Principem oppri- mit, incertum, an factae cum Tartaris confpirationis reum. Be- lam Regem in Auftriam invitatum efuga, poft cladem Hungarise a Tartaris illatam, adegilfe feribitur ad reftituendam magnam auri fummam , & cedendos tres Hungariae Comitatus: diripuifte Pannoniam fuperiorem; confugas ipfos maximis exactionum oneribus pene ad incitas redegifte. 1241. Tartaros hinc ex Moravia, illinc exHungaria procurrentes Auftria arcuit, loluta quod obfedifte videntur, Neoftadii obfidione. 1242. Agne- tem,MeraniaeDucis filiam, fuamque per annosXIV. conjugem, in praefentia Epifcoporum repudiat. 1243. Ob Waldeckios cum Ottone, Bavariae Duce, & Rudigero, Paftavienfi Epifcopo, b 3 colli- BREVIARIUM collifus, Albertum Bohemum , Pontifidum legatum , & ab utroque diflidentem fibi conciliat: folennem S. Colomanni M. eultum per Auftriam, & Epifcopatus Viennenfts erigendi cau- famurget. 1244. OrdiniTeutonico auxiliares ex Auftria co- pias, duce Sehrettenthalio, in Pruffiam & Pomeraniam mittit: quo in bello Henrici Liechtenfteinii virtus egregie eluxit. Fri¬ dericus Dux Auftriae ad Caefarem in Italiam proficifcitur, qui praeter alia privilegia aucta, firmataque, Regium illi nomen, Auftria,Styria, acCarniolia unum in Regnum coalituris, obtu- lit, ft admittere eum honorem Dux Auftriae voluiflet. Ad Du- eis ex Italia reditum Otto Bavarus Obernbergenfts caftri ob- ftdionem folvit. Sub hyemem deindeRex Bohemia, ac Dux Carinthiae bellum Auftriae intulit, quod Fridericus Dux, verfts in fugam Bohemis, Udalrico etiam, Carinthiae Ducis filio, e fuga retrafto, feliciter profiigavit. Pax fubinde, reftituto li- bertati Udalrico, Gertrude, Henrici tratris ftlia, WladislaoBo- hemiae Regis filio in matrimonium tradita, cum Bohemis redin- tegrata. 1245. Noviftimum ex Hungaria bellum, in quo vi¬ ctor ad Leytham ft. Fridericus Dux Auftriae ad diem XV. Ju- nii An. 1246. hoftili telo fauciatus cecidit. Sepultus ad S. Cru- cem in Auftria. Obitus Theodorae matris viduae. Friderici Ducis mores, & virtutes: orbitas liberorum, Carnioliae acceftio. BREVIARIUM LIBRI VI. A Uftriae perturbatio extin£to Friderico II. Duce. . Margareta Germaniae Regina viclua, Friderici II. foror, d Leopoldi Glorioii Primogenita, cui jus fuccedendi competebat, Treviris voluntario in feceiTu pietati vacat. Gertrudis Henrici (qui ante Leopoldum patrem obiit, nec unquam Dux Auftriae fuit) filia Wladislao Moraviae Marchioni, Wenceslai Bohemiae Re¬ gis ieniori filio, nupta in ipem Auftriae venit, quam Fridericus II. Imp. & Margaretae Nurus fuae cauia, & Imperii nomine prenlabat. An. 12 46. Wladislaus, Gertrudis maritus, moritur. Innocentius IV. PP. quo Auftriam,StiriamqueFriderico II. quon¬ dam Imp. lubtraheret, Margaretam Reginam Viduam ad fecun- das cum Marchionis Misnenfis fratre nuptias hortatur: Wilhel- mo Germaniae Regi, Belam Plungariae Regem, nefcio quae jura in Styriam & Auftriam obtendentem commendat. Margareta Pvegina Vidua, luafu Pontificis in Auftriam redit. Redit & Ger¬ trudis , Henrici fratris ejus filia. Auftria a Bavaris & Hunga- ris laceflitur, Interdicto alioquin Pontificio fubjefta propter Fridericum II. Caefarem An. 1247. cujus Vicarius,Eberfteinius Comes, rebus diffifus luis ex Auftria dil'cedit. Miift ex Auftria & Styria ad Caefarem Oratores in Italiam, qui Fridericum, • < v Mar- LIBRi V I Margaretse Reginse filium, Principem fibi peterent; fed in ejus confpectum nunquam admifli. Thefaurus Friderici II. Ducis, in arce Starchenbergica fervatus, inter Friderici Ducis forores, Marg aretam & Conftantiam, & ejus ex Henrico fratre neptem dividitur. Gertrudis Auftriaca novis nuptiis Hermanno Ba- denfi jungitur, qui ab Ottone Duce Bavarise in Auftriam dedu- ctus,abInnocentioIV.Pontifice Wilhelmo Germanise, Vfences- lao Bohemias, BelseHungarise Regibus commendatus ,in Auftria tamen a paucis, a nemine in Styria pro Duce eft receptus. An. 1248. Hermannus relictis ex Gertrude Friderico filio An. 12 4.9. nato, & Agnete filiola, moritur IV. O&obr. An. 1250. & Clau- ftro - Neoburg i fepelitur. Bela Rex Hungarise in vadit Auftriam inferiorem; fuperiorem Dux Bavaria: Styriam Philippus, Du¬ cis Carinthise frater, & electus Salisburgenfis Archiepifcopus. Margareta Regina Vidua iterum ad nuptias a Rom. Pontifice, cum Florentio, Wilhelmi Germanise Regis fratre, invitatur, fed incaHum. An. 1250. Comitiis ab Auftriacis ad Trebenfeam indi£tis, mittuntur Oratores in Misniam, ad petendum fibi Prin¬ cipem , unum de Henrici Marchionis ex Conftantia Auftriaca filiis: detinentur aWenceslao, Bohemise Rege, & minis pro- miflisque abftracti, in Auftriam redeunt. Wenceslaus Rex, miffo continuo in Auftriam Ottocaro, filio fuo, Auftriacos fibi conciliat: Margaretam Viduam, Ottocaro filio prenfat conju- gem, An. 1251. cujus confenfum segre tamen impetrat. Mar¬ garetse cum Ottocaro fponlalia, petita a Rom. Pontifice ea de caufa difpenfatio: nuptise Heimburgi celebratse: communicata palam a Margareta Ottocaro Principatus jura. Gertrudis, Mar¬ garetse sernula, jus, quale fe habere rebatur in Auftriam & Sty¬ riam , transfcribit Bel^e, Hungarise Regi. Bela Auftriam imma- niter populatur: Gertrudi maritum tertium in caftro Flindberg defpondet Romanum, Ruffise Principem. Styri in fectiones fcilli Henricus, Ducis Bavarise filius, Styrorum quorundam votis in Styriam invitatur: Belse Hungarise Regis, ac foceri confilium & auxilium poftulat: Sed is pro Stephano filio fufff a- gia colligit. Auftria inferior feme vexatur: fuperior in fidem ab Ottocaro fufcipitur. An. 1252. Bellum ab Hungaris Au- ftrise & Moravise infertur. Wenceslai Regis morte, fiunt indu- cise inter Ottocarum &Belam R. An. 1253. & annitente Rom. Pontifice, pax Pofonii: Styria, ultra Semeringium montem, Hungaris relicta. An. 1254. Ottocarus in Pruffos mo vet, & quid eo bello geftum. In Auftria efumma annonse inopia fum- ma copia. 1255. OttocarusPhilippum Carinthium copiis ju- vat, cum F rifmgenfi Epifcopo controverfias componit. An. 12 56. Richardus, & Alphonfus Cartelise Rex eodem pene tempore, BREVIARIUM Germanise Reges ele&i. Ottocarus ex armorum cum Philippo Carinthio focietate cum Duce Bavarise collifus, Bavariam ho- jffciliter irrumpit: adventu Ludovici Palatini territus, non fine clade in Auftriam refugit. An. 1257. Vienna incendio depafci- tur. Turbse in Styria. An. 1258. Styri Nobiles in Stepha- num Prsefectum infur gunt, &coorto populari tumultu, Hunga- ros tota Styria expellunt. 1259. Oratores ad Ottocarum mit- tunt, qui pacem cauffatus primum, Hardeckium tamen Comb tem lubfidio iis elfe permittit. In Styriam iple venit, fed fine cop iis; omnia tamen ad bellum prseparat, quod seftate proxi- ma cum Hung aris geftum eft. Hardeckii Comites inter ipia belli prseludia cum non paucis ab Hungaris cseduntur. Ottocarus copias ad Marcham Hungaris objicit: morse pertsefus trajectum fluminis iis ultra permittit: pugna ante finitas adhuc inducias ab Hungaris coepta: Ottocari victoria. Pads capita: Styria Ottocaro permilla. An Rudolphus Habsburgicus in caftris Ot¬ tocari exercitum duxerit. An. 1260. Ottocarus dote jam in tuto collocata, Margaretam conjugem repudiat: repudii caufa a Rege prsetenla. Eandem Cremfium relegat: nuptias cum Cunegunde, Hoftislai Matfovise Ducis filia, Belse Regis nepte celebrat. Gertrudem Medlingeniem Judenburgo Feuftrizium ; turn vero tota plane Styria extrudit: quse inMisniam profuga, in Coenobio Virginum ibi extinfta eft. An. 1261. An hoc pa- cto jus in Auftriam & Styriam habuerit Ottocarus: ad fingula juris capita reipondetur. Fames & incendia per Auftriam: Vienna magnam partem deflagrat. Bertholdi, viri fanctiftimi ex Ordine Minorum in Auftriam adventus. Ottocarus confi- lium de evehendo ad Regnum Germanise Conradino, Friderici II. Cseiaris nepote, ad Pontificem defert. A11.1262. Udalri- cus, Dux Carinthise, extincta Agnete Meranienfi, uxorem ducit Agnetem, Flermanni Badenfis & Gertrudis Medlingenfis filiam; An. 1263. Bela junior, Belse Hungarise Regis filius,nuptias celebrat in campo ad Vifcham cum Brandeburgica, Ottocari Regis nepte. An. 1264. Ottocarus cum Duce Bavarise ite- rum collifus , Ottonem Meyfiavium, & Benefium Bohemum in carcere occidi jubet: An. 1265. bellum in Salisburgenlem agrum, & Bavariam movet: Ratisbona neutras partes ample- ftitur: Paftavium a Bavaris pene jam captum deferitur. Schad- wienna oppidum nubifragio pene everfum. An. 1266. Pax inter Ottocarum, Ducemque Bavarise reftituta. Concilium Viennse in Auftria celebratur: ejusdem Deer eta, & Sanctiones de]u- dseis. Coenobium ad CoeliPortam Viennse, &Domus Lepro- forum in Clagbaum, extra urbem, dedicatur. Terrse motus Viennse, & in Styria. Mors Margaretse, quondam Germanise* poft L I B R I VI. poft Rohemise Reginse, Cremfii 28* Oftobr. obita. Ejus genus, matrimonium infelix cum Henrico Germanise Rege, aFrideri- co II. Imp. patre poft exauthorato, cap to, & in Apuliam cum duobus filiis, & Regina Conjuge traducto, ac in cuftodia ex- tin£to. Margaretse facer receilus in Coenobium Treverenfe, ab obitu primi mariti fui: ubi tamen Monafticam non eft pro- fefta. Invitata a Pontifice lemel, iterumque ad nuptias cum Marchionis Misnenfis fratre, cum Florentio Hollandise Comite, Ottocaro Rohemo tandem nupfit: a quo repudiata, vitam Cremfii in Auftria claufit, lepulta Campililii. Magnanima ejus indoles & pia liberalitas: adverfus geminam obtre&ationem deienditur. An. 1267. BREVIARIUM LIBRI VII. O Ttocari in Prufliam expeditio. Flagellantium fecta in Pro- vincias Auftriacas ex Italia digrelfa: eorundem inftituta principio haud mala, fed brevi in luperftitionem verfa. Be- guini, feu Beguardi Neoftadii in Auftria quid hominum. An. 1267. Styrise optimates complures, inter quos Comites Phan- nebergici, Wildonius, Petovius, Liechtenfteinius, Stubenber- gicus ab Ottocaro in cuftodiam dati, caftrisque fuis exuti, fic- que liber tati redditi. Marcheggium ad March am PL ab eodem conditur. Fridericus Hermanni Badenfis ex Gertrude Medlin- genfi filius Conradinum ad bellum Italicum comitatus, poft ac- ceptam cladem e fuga retrahitur, capite damnatur An. 1268* Conradini ac Friderici mors, aliaque in indigna eorum csede memoratu digna. Udalrico Carinthise Duci mortuo luccedit ex pacto Ottocarus. Eidem negotium facelTunt Stephanus Rex Hung. & Philippus Udalrici Ducis defuncti frater. Ottocarus Carnioliam fnbigit, Carinthiam in deditionem accipit. In redi¬ tu infidias ad Semeringium montem ab Hungaris locatas diffi- cili per nives itinere declinat, dCampililio in Auftriam evadit. Hungari elufis infidiis Auftriam finitimam populantur. An. 1269. Auftriaci Hungaris vicem reddituri, rupta glacie,in lacu mer- guntur. Ottocarus bellum in Hungaros apparat: Aprili menfe Pofonium, aliaque ejus tractus oppida capit; bello in citerio- rem Hungariam translato Altenburgum, & ut volunt aliqui, Oedenburgum occupat. Bellum Henrici Gufllngii Comitis do- lo retardatum primo, turn annonse inopia abruptum, poft red- ditam ab Hungaris Auftrise ac Moravise populationem, pace con- cluditur. An. 1270. Annonse caritas, & morbi peftilentes per Auftriam. Ottocaro, ut Bohemi Scriptores narrant, Imperium detertur, quod iile Riczani, regio serario prselecti, fuafu non acceptat. An. 1271. Siffiidi Marenbergici, Pragse e patibulo Pars II. c pedi- BREVIARIUM pedibus fufpenfi indigna caedcs. Stephano Hungariae Regi mor- tuo fuccedit Ladislaus, decennis filiolus. iEgidius Comes ex Hungaria profugus, ab Ottocaro, conftitutis inAuftria vectiga- libus, benigne fufcipitur. lledit in Hungariam ejus aemulusHen- ricus Comes Guffmgius, Relam Mafoviae Ducem Ottocaro co- gnatum barbare necat. Bellum in Hungaros ab Ottocaro in- ftauratur. Eluviones per Auflriam. An. 1272. HungariAu- ftriam, Moraviam, Styriam incur fan t: Auftriaci Jaurinum ca- piunt. iEgidius Comes iterum in Hungariam redit. Auftriaci, ac Moravi in fuperiorem Hungariam excurrunt. Henricus Co¬ mes Guffingius magnis cum copiis Auftriam invadit: receden- tem Ottocarus cum exercitu fequitur, fuperiorem primo, mox & citeriorem Hungariam late percurrit: Sopronium, ut volunt quidam, iterum capit, eodemque cum Auftriacis jure gaudere finit. Rudolphus I. ex Habfpurgica gente ad Imperium voca- tur, quibus potifllmum autboribus: in conferendis primo feudis Crucis figno pro fceptro utitur: Filias PrincipibusElectoribus deipondet. Ottocari Regis exRudolphi eledtione, & fuorum odio folicitudo: fbedus cum Henrico, Duce Bavariae, init: ob- fides ab Auftriacis, Styrisque exigit. An. 1273. Gregorius X. PP. electionem Rudolp'hi I. adverfus Alphonfum Caftellse, & Otto car urn Bohemiae lieges tuetur, Regemque &ipfe nuncupat Varii Imperii conventus in caufa Ottocari, &Henrici,Bavariae Ducis. An. 1274. Ottocarus Salisburgenfis juris oppida in Carinthia vaftat: Decreta in Lug dun. Concilio Palaeftinae fub- fidia prohibet: Sacramento adigit Epifcopos, ne vel Caefaris, vel Pontificis mandato, fi fuis rationibus non expediret, obtem- perent. Philippus Carinthius, fpe recuperandi Principatus fui ad Rudolphum I. Caefarem confugit: fecuti hunc quidam Au- ftriae, Styriaeque Proceres, fe fuosque in fummum difcrimen adducunt. Ottocarus imperatis pluribus obfidibus, Viennam munit. Ad Conventum Auguftanum, Oratorem mittit Bernar* dum, Seccovienfem Epifcopum. Bernardi vehemens oratio: Rudolphi Caefaris modefta refponfio. Ira Principum in Ottocari Oratorem, & fententia in Ottocarum, quam Caefaris nomine, Burggravius Norimbergenfis Viennam ad Ottocarum perfert, ab eo cum ftomachorejectam. Ladislaus, RexHungariseLega- turn ad Caefarem mittit: Caelar ipfe cum omni fere familia iua Gregorium X. PP. Laufann^ convenit: res ibidem actae. Ru¬ dolph! Caefaris ad Henricum, Ducem Bavariae, in caufa Palatini, & Ottocari monita. Vienna iterum amplificata: An. 1275, Sed repetito incendio miferrime depafta. Ottocari in reftitu- enda ea urbe folicitudo, & munificentia. Rudolphus Caefar bellum adverfus Ottocarum parat: ejus auxilia ex Rhenanis, Sue- L I B R I VIII. Suevis, &Franconibus. Ottocarus tabellarios Caefaris Praise fufpendio necat. An. 1276. BREVIARIUM LIBRI VIII. R Udolpbus Imp. in Ottocarum movet: Bohemia , Egram verl'us ? prsefidiis firmata, confilium mutat eo copias tradu- cendi ; miffoque in Carinthiam, ac Carniolam Meinhardo, Tyro- lenfi Comite, Alberti filii fui focero, cum auxiliaribus copiis, per Bavariam qua terrore, qua promilTis fibi conciliatam, re- £ta in AuRriam tendit. Acceptis in deditionern Lincio, Anal’o, Tulna; Neuburgo aRu intercepto, copias ad obfidendam Au- Rrise MetropolimViennam admovet, Ottocaro interim Frey Ra¬ dii, Drofendorffii cum exercitu operole nihil agente. Styria paulatim Bohemis erepta: Meinhardus in earn provinciam a Csefare nuper millus, cum opportunis fubfidiis in CaRra Rudol- phi venit, Viennam adhuc obfidione prementis. Urbs ea ter¬ rore opportune inje£to ad deditionis conRlia fle&itur. Bruno Olomuc. Epifcopus, ea de caufa ad Ottocarum R. mittitur, qui segre quidem, pacis tamen mentionem admittit. Deliguntur concordiae arbitri: aRudolpho Csefare LudovicusPalatinus, & BertholdusWirzburgenfisEp.; ab Ottocaro OttoBrandeburgi- cus, & Bruno OlomucenfisEp. Concordise capita liberorum nu- ptiis Rabilita. Ottocarus feuda lua a Rudolpho Csefare accipit: non una de loco, modove opinio. Ottocari triRis ex AuRria difcellus. Rudolphi Privilegia Neuburgenfi Civitati data: ejus urbis nuper captae latum: alia aliis indulta privilegia. An. 1276. MeyRavius AuRrise Praetor cum offenla Chunringiorum creatur. Rudolphus militaris Ripendii caufa tributa auget. Annaelmpera- tricis in AuRriam adventus. Pves Italiae per Oratores agi coepta. Nova inter Rudolphum, & Ottocarum a Cunegunde Regina conjuge concitatum, diflidia. Ottocarus R. iuorum quosdam opprimit, filiamHablpurgicodefponfam inMonaRerium detru- dit. Belli novi metus. Rudolphus Imp. Ladislaum Hun garise Regem novo foedere fibi adRringit: Henricum Chunringium, & Paltramum in exilium ejicit. HoRiles excurfiones in AuRriam, Styriam. An. 1277. Res cum Rom. Pontifice compofitae a Rudolpho Caefare: qua occalione geminae calumniae refellun- tur. Ottocarus R. Principes Germaniae diducere a Cael’are fat- agit: copias auxiliares ingentes contrahit, adLaam, & Dro- lendorffium cum exercitu confidet. Rudolphi Caefaris tenues adhuc copiae, alise aut retardatae, aut impeditse: augentur ta- men magnis Hungarorum auxiliis, Ladislao R. ipfo paulo poR caRra cum Rudolpho Csefare conjungente. Felix Hungarorum excurfio. Rudolphus Csefar ante pugnam Ottocarum Pv. de fuorum BREVIARIUM LIBRI VIII. fuorum infidiis edocet, fed malam refert gratiam. Pugna fu- prema, aciei ordines, vexilla, telfera militarjs: fortuitum prae- lii initium: aemula nationum ftudia. Rudolphi Caefaris gemi- num in pugna difcrimen. Fraus militaris pugnam inclinat. Ot- tocarus a luis deftitutus, ab hoftibus occiditur: cladis magni¬ tude, fpolia, captivi: Rudolphi Caefaris dementia. Cada¬ ver Ottocari repertum, XVII. vulneribus deformatum, quod Marcheckium primo, turn Viennam deportatum, apud Sco- tos depofitum; ac deinde ad Templum Minorum, a S. Cruce di&um, defertur. Quae fuerint exitii ejus caufae : quae con¬ tra virtus , quae magnificentia. Rudolphus triduo in loco prselii perftat. No£turnus terror a Cumanis, ut opinio eft, excitatus. Ladislaus R. in Hungariam redit: Rudolphus in Moraviam movet: pacis confilia, a Regina Bohemiae oblata, Otto Rrandeburgicus turbat: itum tamen in concordiam pa-” £tis Wenceslai pupilli Regis cum Habsburgica nuptiis. Ru¬ dolphus Imp. agit cum Ladislao Hung. Rege de Joanne Guf- fmgio Comite: cum Henrico Bavariae Duce in gratiam redit, recepta fuperiore Auftria illi oppignorata. Res cum Ponti- fice transactae. Philippi Carinthii, electi quondam Salisburg. & Aquilegienlis obitus Cremfii. Res cum Agnete, Gertru- dis Medlingenfis filia, a Rudolpho Imp. compolitae. An. 1279. Henricus Chunringius, Weitra caftro Caefari dedito, in exilium milfus. Novus ex Bohemia belli metus. Tulnenie Virginum Coenobium a Rudolpho I. fundatur. Bohemicae turbae amice componuntur. dementia, Rudolphi I. Imp. filia, in Italiam mittitur ad Iponfum fuum, Caroli Salernitani filium. An. 1280. Anna, Rudolphi Caefaris Conjux Augufta Viennae moritur, & Bafileae lepelitur. Hartmannus filius Rudolphi I. in Rheno fubmerfus perit. Rudolphus Caelar Vienna digrediens, Alber- tum,filiorum maximum, Auftriae, Styriaeque Vicarium conftituit. Albertus quaedam circa Mercatores exteros Viennae, de con- filio tamen PP. Praedicatorum, & Minorum mutat. An. 1281. Alberto eidem Henricus Rofenbergicus,Bohemus, Ragezenle caftrum tranfcribit. Rudolphus I. Imp. Auguftae Vindelico- rum Auftriam, Styriam, Carnioliam &Marchiam, de confenlu Principum, & Electorum, confert Alberto, ac Rudolpho filiis Anno 1282. apud Alberti tamen pofteros manfuras. liber I LIBER PRIMUS. A.C, X quo Caroli Magni armis extorta Hunnis Auftria , Marchionatus no¬ mine, fub Comitibus, Provincias prae- fe&is, Imperio parebat, anni exie- rant Fupra trecentos, quatuor ac (e- xaginta : (a) au£ta interea Bojorum, ac Slavorum coloniis, munita caftris ac urbibus, Templis ac Coenobiis or- nata earn formam induerat, ut deefle Principibus jam ni¬ hil videretur , prater amplioris tituli dignitatem. Eum etiam, quanquam ex Bavaria mutuatum, Leopoldus 8c Henricus, fratres ac Duces jam gerebant : (b) quo ne Henricus Friderici Caelaris lententia deinceps excideret, id vero fumma ope, contentioneque fatagebat. ,/Equa Videbatur CaeFari petitio, qui, qua erat ipfe incenfus glo¬ ria: cupiditate, fatis providerat, Fufceptas pacis negotium, nifi Fublato hoc objice, haud Fatis feliciter proceflurum. Noverat Henrici animos, jam inde a fufcepti Prin- cipatus exordio , non vulgaris gloriae Audio incitatos : noverat ar£fcos cum Bohemian, Polonixque Ducibus affi- nitatum nexus : (c) neque nihil 8c Fanguinis propinqua cognatio, & Ottonis Frifingenfium Antiftitis, quern in oculis ferebat, reipe&us , ad communis famili# decus Pars II. A tuen- Henrici Auflrii in reti- nenrlo ti¬ tuli bo - nore ef- fictix flu- dium. (a) AbAn. 79T. ad An. 1155. ut (c) De his conftat ex di£tis de conftat ex ftipra di6Hs ad An. 791. filiabus S. Leofoldi Marchionis Au- (b) Dehisautemad Annum 1139. ftrise. 8c 1142. a ANNALIUM AUSTRIA tuendum ac fovendum permoverat. (a) Reputabat A.c, praeterea animo, quas turbas datura eflent in Germania nobiliflimarum familiarum diffidia, fi quid hoftile rur- fum, ut nuper, in Italia increparet. Ergo de priftino honoris titulo Henrico Auftrio affirmando non multa erat deliberatio : illud reftabat u- num, quibus modis & tantae Provinciae, quam Conra- di, patrui Cadaris, voluntate adierat, ja&iuram} & bel¬ li, quod tot annis continenter gerendum erat, expenfas - refarciret. (b) Meminerat Fridericus Bojarise Marcham (id enim nomen regioni iEnum inter atque Anafum interje£te (c) per id tempus fuit) a Norico olim avul- fam, Bojisque, quorum fedes in Rhaetia erant, a Fran¬ cis quondam Regibus contributam : (d) nec ignorabat, Bavariam fe fola non fiifficere modo ad Ducatus hono- rem 5 fed terrarum etiam amplitudine, agri bonitate, ur- bium, oppidorumque frequentia plerasque, quae Ducum imperio regerentur, provincias fuperare : atque fi futu- ra ex praeteritis aeftimarentur, invidiofam Boicorum Prin- cipum potentiam , quae Tub Francicis, Saxonicis, acSue- vicis Regibus, & Imperatoribus, turbarum tantum de- derit, ac fanguinis, detrada Ducatus portione non igno- bili, haud paulo quietius aduram. (c) Cwfiitum Earn igitur viam ineundam fibi ratus Caefar , fie Mir-, quid fibi placeret, quid ex aequitate, reque publica ex- thtad/iu- pedire videretur, cum Henrico Leone, Auftrioque com- iiriamad- municat, Leo, quo in quietam Bavariae pofleffioneni jungenda. m i tte . (a) Otto Frifing. de Rebus Geft. Fridericil. Imperat. 1 .2. c. 2. „ Prin- „ cipes ergo non folum induftriam, „ ac virtutem jam fepe didi Juvenis ,> ( Fridericil. Imper.) fed etiam hoc, 31 quod utriusque fanguinis confors, ij tanquam angularis lapis, utrorum- 33 que horum parietum diflidentiam „ unire poffet, confiderantes, caput „ regni eum conftituere adjudicave- „ runt. „ Quantum porro apudFri- dericum I. Otto Frifing. valeret, li¬ quet ex Epiftola ejusdem Lib. i. de „ Geft. Imperat. Friderici I. prtefixa. (b) De his fupra a&um eft ab An. J1 39-ad ntf. ( c ) Lit. Frid.I. Imp. ad An. 1156. ® a1 -®: „ Litem & controverfiam - - 3, fupra Ducatum Bavaria , & fuper „ Marchiam , a fuperiore parteAnafi flu- „ minis terminavimus hoc modo. „ (d) Colligi htccpoftuntex iis,quse d eClodovei Regis vidoria deAleman- nis, & Theodorici, filii ejus,legibus Bo- jaricis ad An. 496. & fequentibus di- £ta funt. (e) Turbarum a Ducibus Boicis motarum exempla occurrunt paftim, ut in Garibaldo 1. lit Hone, Tajjilone , Ar- nulpho, Henrico Rixofo &c. de quibus fuis locis. Chron.Auguftenfe Steroni adfcriptum ad An. n Adalberone de Purchartisdorff, - - » & aliis multis de Minifterialibus » noftris, certos ipfius prati fines in »> P r *ffntia Abbaus, & fratrum ejus » defignavimus, &c. Anno Domin. „ Incarn. MCLVI. „ (c) Chron. Z-wettlenfe Vetuft. & Chron. Mellic. ad An. 1156. „ Hen - „ rico Duci Saxonix Ducatus Bawa* „ rise reftituitur : Heinricus Dux Au- „ ftrise prseficitur IV. Id. Sept, fcili- „ cet tertia die poft Nativitatem S. „ Marise. ,, (d) Otto Frifing.de Gelt. Frider. I. 1 . 2. cap. 32. ,, Igitur mediante jam „ Septembre, Principes Ratisponx „ conveniunt, ac per aliquot dies „ prsefentiam Imperatoris prseftola- „ bantur. Dehinc Principe patrua ,, fuo in campum occurrente, mane- ,, bat enim ille ad duo Teutonics „ milliaria fub papilionibus, cundtis „ proceribus, virisque magnis accur- „ rentibus, confilium, quod jam din „ fecreto retentum celabatur,publi- „ catum eft. „ Diploma Privileg. Auftr. Datum a Friderico I. Imper. XV. Cal. Odtobr. An. 1156. „ De „ Confilio Principum, Illuftri WU* „ dislao Duce Bohemiae fententiam „ promujgante, quam exteri Princi- j, pes approbabant, Marchionatum » Au/lrict , & didtam Marchiam fuptr „ Anafum commutavimus in Duca- „ turn, Sec. ,, (e) Dehocfupramentio eftfadta* LIBER PRIMUS. 5 c. honorificentius futurum Iciret. Sed quo tellata ma¬ gi s res eflet, moreque majorum magnificentius gereren- tur , omnia 5 Henricus Auftrius in confeftu Principum, Bavariae Ducatum per vexilla feptem j Marchiam Boja- rias veterem, cui nunc Auftriae fuperiori nomen eft, Leo Henricus per vexilla duo , in manus Caelaris configna- vit. Abdicatis utriusque juribus nova reddita : & Leo in Ducatus Boici j Auftrius in Marchiae Bavaricae poffef fionem mifliis, quae tamen Auftriae conjun&a veteri, in eandem nominis, & honoris communionem Ducatus ti- tulo perveniret. (a) Nova Auftriae acceffio ab Analo fluvio ad rivum, AuftrU fylvamque Rotenfaliam Paftavio vicinam pertinebat Comitatus in ea Scriptores noftri tres numerant j quo A 3 no- CA) Otto Frifing. de Geft.Frider. I. I. 2. cap. 32. „ Erat autem hsec fum- „ ma,utrecolo, concordiae. Hen- „ ricus major natu f Auflriacus ) Du- „ catum Bajoariae per VII. vexilla rc- „ fignavit. Quibus minori ( Henrico „ Leoni') traditis, ille duobus vexil- ,, lis Marchiam Orientalam cum co- „ mitatibus ad earn ex antiquo per- „ tinentibus reddidit. „ Rikardus. Newburg. „ Henricus - - remiffa „ Bawaria , fadus eft primus Dux Au- » Jiria An. MCLVI. acquifivit Pro- „ vinciam fupra Anafum fluvium. „ Diploma Friderici I. fupra laudatum apud Arenpeckium in Chron. Bavar. & Auftr. apud Tolnerum inter Di- plom. & Docum. varia. apud Golda- ftum inStatut. & Refcript. Imperial, apud Lunigium, & Fuggerum, alios- que paflim. „ Quamquam rerum „ commutatio, &c. Noverit igitur, „ omnium Chrifti, Imperiique no- „ ftri fidelium prsefens atas, & futu- » ra pofteritas, qualiter Nos - - in J} generali noftra Curia Ratisponae, j> in Nativitate S. Maki^ celebrata — „ litem, & controverfiam, quae in- >’ ^harifluuum Henricum Ducem » Aultrne, & { nter ne p 0tem noftrum » chariliimum, Henricum Ducem Sa- )j xonias, dm agitata exftitit, fuper „ Ducatu Bavaria, Sc fupet . Ma / chi(t ,, a fuperiori parte Anaft fluminis , ter- ,, minavimus hoc modo : quod Dux „ Aujiria refignavit Ducatum Bava- „ riae, & didam Marchiam , quos te- „ nebat. Qua refignatione fada, „ mox eundem Ducatum Bavaria: „ contulimus in beneficium Duci ,, Saxoniai. Praedidus vero Dux Sa- „ xonise cefllt, & renunciavit omni „ juri, & adioni, quas habebat ad „ didam Marchiam , cum omnibus „ juribus, & beneficiis. Ne autem „ in hoc fado honor & gloria Patrui „ noftri chariftimi. aliquatenus mi- „ nuatur, de confilio Principum, II- „ luftri Wladislao , Duce Bohemiae, ,, fententiam promulgante, quam cx- „ teri Principes approbabant, Mar- ,, chionatum Aujiria , & didam Mar- „ chiam fuper Anafum commutavimus „ in Ducatum : eundemque Duca- „ turn cum fupradidis juribus, pri- „ vilegiis & gratiis omnibus, libera- „ litate Csefarea contulimus praedi- ,, do Heinrico , patruo noftro carifli- „ mo, ac prasnobili fuse uxori Iheo- ,, dor a , <&■ liberis eorundem, ob fingu- ,, larem favorem , quo erga DilediR „ fimum patruum noftrum Heinricum t „ Auftriae Ducem, ejusque contho- „ ralem pramobilem, Theodoram , & „ eorum fucceflores, nec non erga ,, ter ram Aufrite , quae clypeus & cor „ Sacri Imperii Romani effe digno- „ fcitur, amcimur, &c. de confilio „ & aflenfu Principum Imperii, di- „ dis Conjugibus, eorum m eodem „ Ducatu Succefforibus , nec non ,, praefatcc Terra Aujlria , fubnotatas „ Conftitutiones, Concemones, & „ Indulta, Audoritate Imperiali in „ Jura plena , &■ perpetua redadas » „ donavimus liberaliter vigore pr«- „ feutium, & donamus. „ • (A>Ot- Unde no- men M; Au- Jtnd fupe- riori ti(t- tum. 6 ANNAUUM AUSTRIA nomine , non produnt: (a) id certum, Trungovienfem, cui Styra & Traunkirchium parebatj & Welfenfem, feu Lambacenfem, ad Marchiam Bojariae veterem perti- nuifle : (b) ii tamen an jus, ditionemque Auftriae Du¬ ds novi ftatim agnoverint, pro certo baud affirmem > quod fatis conftet, Trungovienfem, cui Styrenfes Mar- chiones praeerant, non nifi Styria ad Auftriae Princi- pes devoluta , in ditionem Du cum Auftriae pervenifle. Sunt , qui Machlandise Comitatum his adjiciant : fed enim Walchunus de Machland paulo ante, (c) & fepe alias, inter teftes addu&us, Comitis honore appellatus nusquam legitur. Supereft , ut cetera , quae cis, trans- que Danubium in fuperiori Aufiria Dominos, uni Impe- rio fubjedos, non habebant, translata in Ducem Au- ftriae exiftimemus, nifi & ipfi fortafle fiduciariae deinceps clientele jura a Duce Auftriae recipere tenerentur. (d) Verum hxc utcunque fint: iliud non dubium videtur, quod Richardus Streinius, Schwarzenaviae Dominus, exifti- mat, enatum turn primum propter angufios provincias no¬ vae Mmites,Regwvcu/te fupra Anafum nomen, feuadlevan- dam ignominiam id a Bavaris repertum, feu ad doloreni de fubtradla fibi Bavaria ab Auftriis fit excogitatum. (e) Con- (a) Otto Frifing. fupra laud. „ E- ,, xinde de eadem Marchia cum prte- „ di&is Comitatibus, quos tres di- „ cunt, judicio Principum Ducatum ,, fecit, eumque non folum fibi, fed „ & uxori cum duobus vexillis tra- „ didit. Neve in pofterum ab aliquo ,, fuccefforum fuorum mutari poffet, „ aut infringi, privilegio confirma- „ vit. „ Ghron. Augultenfe Steroni attrib. ad An. 11^2. „ Quosdam ei „ Comitatus de Bavaria adjungen- „ do, convertit in Ducatum, judi- „ ciariam poteftatem Principi Au- „ ftri* ab Anafo ufque ad fylvam, „ prope Pataviarn, qua: dicitur Ro- „ tenjela, protendendo. „ Ortilo ad An. 11^6. Fridericus Rex compla- cens fibi in modeftia, & obedientia Hetnrici , Marchionis Auftria, eum cre- avit primum Ducem Auftralem, & de Bavaria, fupra Anajum fluvium, nota- Bilem partem detrahens, earn cum Aujlria univit. ( E ) Vide Rdflimi Abbat. Chron. viottwic. de pago Trunpova : de Co- IMtatu Welas , &t Lam hack fupra adtutn m vitaB. Adalhronh ad An, 1090, (c) Lit. Heinrici Duels An. 1156. Coenobio S. Petri Salisburg. datas: paulo antea addudfce. (d) Prcvenhuberus inProcemio ad hiftoriam Auftr. fup. feribit Comita¬ tum Styrenfem, Welfenfem , feu Lam- bacenfen , Machlandenfem , & qua; Schaumburgki poftea Comites fupe- rior. AuftrLe poffederunt, feoda fuif- fe Imperii: nec diflentit Streinius in fuper. Auftria. Cum vero clara fint verba DiplomatisFridericiani: „ Im- „ perium nullum quoque Feodum „ habere debet in Ducatu Auftria;,,, confequi videtur, feoda ilia, antea Imperii, deinceps fuifle ab Auftria; Ducibus petenda. Sed his in rebus alieno malim , quam meo judicio uti. (e) Richardus Streinius In feiners Erklatrungen der Oeft. Lands-Frey- heiten liber das Privilegium Frid. I. spud Prevenhuberum in Prooem. ad hiftoriam Auftria: fup. & in excer- ptis ejusdem e x Cod. MS. Fundat. Manager, ubi agit inter cetera de no¬ mine MM. A* C» LIBER PRIMUS. 7 a.c. Concordia inter geminos Duces reftitufca , ingens totis caftris Isetitia, & gratulatio exorta eft, Friderici C■> ftria de nullis oppofitionibus, vel ,, objedis quibuscunque, nec coram ,, Imperio, nec aliis quibuslibet cui- „ quam refpondere , nifi id fua „ propria & fpontanea fecerit vo- „ luntate : fed fi voluerit , unum „ locare poteric de fuis Vafallis, feu „ Homolegiis, & coram illo fecun- „ dum terminos prsefixos parere po- teft, & debet juftitke complemen- ■» to - Infuper poteft idem Dux Au- » firia ^ quando impugnatUS fuerit „ ab aliquo de duello , per virum ,, ldoneum, non in enormitatis ma- »> cula detentum, vices fuas prorfus „ fupplere : & ilium ipfa eadem die, „ feu Princeps, feu alius quisquam „ pro alicujus nota infamicenon po- „ tefl impetere, >nec debet impu- „ gnare. „ (c) Idem. „ Prteterea quidquid „ Dux Au/lritt in terris fuis feu diftri- „ dibus fecerit, vel ftatuerit, hoc „ nec Imperium, nec alia potentia, „ modis,feu viis quibuscunque, de- „ bet alio quoquo modo impofterum „ commutare. ,, (d) Idem. „ Et poteft interns fuis „ omnibus tenere Judxos & Llfura- „ rios publicos, quos vulgus vocat, „ Gnvertban, fine Imperii moleftia 6c „ offenfa. „ ( e) Idem. „ Si quis in dido Du- „ catu refidens, vel in eo poffeflio- „ nes habens, fecerit contra Ducem „ Auftritz occulte vel publice, eft di- „ do Duci, in rebus & corpore, fi- „ ne gratia condemnatus. Imperium ,, dido Duci Aujlria contra omnes „ fuos injuriatores debet auxiliari, „ & fuccurrere, quoad juftitiam af- „ fequatur. „ ( F ) Idem. „ Dux AujlrU principa- ,, li amidus vefte, fuperimpofito pi- „ leo Ducali, circumdato ferto pin- „ nito, baculum habens in manibus, » equo infidens, & infuper more a- n Iiorum Principum Imperii condu- „ cere feoda fua ab Imperio debet. „ Eadem privilege ^EneasSylv. inHift. Frid. HE fuis verbis explicat, quorum parte nonnulla hoc loco utimur. LIBER PRIMUS. 9 A ' e * ad Imperii Comitia, conventusque accederent, in nume- ro Palatinorum Archiducum haberentur, locumque ad dexteram Caefaris, ab Ele£toribus Principibus proximum obtinerent. (a) Principum deinde fucceffioni, ut cave- /** sec¬ ret fingulariter, lege imprimis lancitum eft, ut Duci fine ce ^ miu virilis ftirpis haerede mortuo, natu major, quam relique- rit, filia fuccedat : (b) fi ne lequior quidem lexus fuper- ftes fit, jus ac poteftatem habeat, Principatum, cuicunque vellet, fuprema voluntate tranlcribendi. (c) Quodfi contra plures lupereflent melioris lexus liberi, setatis ha- beretur ratio, Auftriaeque Dominatus ad leniorem defer- retur : qua in re tamen duplex adjundta eft cautio, ne vel ab ejusdem familias ftipite recedatur 5 neve Ducatus Auftriae ullo unquam tempore divifionem patiatur. (d) Haec cum Ducibus liberaliffime decerneretlmperator, Au- ftriam ipfam quoque immunitatum omnium, juriumque, quibus gauderent Germanise Ducatus ceteri, participem reddidit : 8c tanquam futurae ampiicudinis praefcius, jura ea omnia, ac privilegia ad acceffiones Auftriae , quoquo tandem pa&o dim faciendas, pertinere juffit. (e) Firmata fic pace publica, Auftriaque novo Iplen- dore tituli, ac provinciae acceflione autfta, Henricus Dux Viennam fe retulit. Facile mihi perfuadeo, annum hunc, 8c lequentem in ordinandis novi Ducatus rebus, rationi- busque fuifte conlumptum : nam cum multa per occa- fionem adje&ae fuperioris Auftriae, novorumque jurium, Pars II. B Caela- (a) Diplom. FridericI I. „ Si qui- ,, bus curiis Imperii Dux Au(hi■> ) eniorem quam rtliquerit , de- „ volvatur. (c) Idem. „ Dux Auflria, donandi & „ deputandi terras fu as} cuicunque jy voluerit, hftbcic debet poteftatem ,, lib eram, fi quo dab fit, fine hseredi- „ bus liberis decederet, nec in hoc ,, per Imperium debet aliqualiter im- „ pediri. „ (d) Idem. „ Inter Duces Auflria , „ qui fenior fuerit, Dominium dictse „ Terra: teneat, ad cujusetiam filitm ,, feniorejn Dominium jure haeredita- ,, rio deducatur : ita tamen, quod ,, ab ejusdem fanguinis ftipite non „ recedatur, nec Ducatus Auflria ul- „ lo unquam tempore divifionis all- „ cujus recipiat fe&ionem. „ (e) Idem. „ Pr^efatusquoqueDu- „ catus Auflria habere debet omnia, „ & fingula jura, privilegia & indul- „ ta, qua: obtinere reliqui Principa- „ tus Imperii dignofeuntur. Volu* „ mus etiam , ut fi diftricfus , _ & „ ditiones di uim difti Dominii Auflrii 6 plena- n rie referantur. „ 10 ANNALIUM AUSTRIA Caefareis nuper literis conceftorum, immutata eflent $ fieri non potuit, quin turbarum aliquid hinc, illinc na- Hewiti ^ ceretur * Et quanquam recenti adeo pace, Auftrio ni- Vuds hil cum Duce Bavaro eftet negotii j cum Ottone tamea sum otto- fratre, Frifingenfi Antiftite, nonnulla diffidia font exorta. 7 jiTr Extant paffim in Auftria, Styria & Carniolia multa Fri- fingenfis Ecclefiae oppida, caftra, praedia fuperiorum con- ceflii Caefarum collata : quorum, quae in Auftria funt, jura cum Henricus Dux in controverfiam vocaret, acri- ter quidem obftitit Otto frater 5 fed quod adverfus vim apertam in verbis parum praefidii eflet, rem omnem ad aequitatem Caefaris fapienter retulit. (a) Mors a- Inter haec filiorum diffidia, Agnes mater, o&qge- gmthvi- naria major, mortalitatem explevifle fcribitur, Princeps Leopold? & ^ u * s virtut ibus, & Augufto, quem accepit, deditque, e ' fanguine in paucis inclytaj Imperatorum Proneptis, Ne-» ptis, Filia, Soror, Mater, Avia,* ac numerofa ad hxc Regum, Ducumque pofteritate gloriofa. Dies illi fiipre- ma in VIfI. Calendas O&obris incidit : quae anniverfa- ria deinde memoria Neuburgi , ubi fepulta eft, magna- que accurrentis populi frequentia celebrari coepit. (e) Henricus interea , S. Crucis in Auftria Coenobio, quod Leopoldus Parens ac conditor , imperfe&um reliquerat, fummam manum admovit. (c) Vix iftud fteterat, cum Neuburgenfe Canonicorum Collegium fortuito incendio deflagravit. (d) At Dux Cot - nobium S. Crucis abjolvit. (a) Radevic. de Geft.Fridericil. I. i. cap. 13. „ Idem eciam patruos „ fuos Ottonem Frifingenfem Epifco- ), pum , & Henricum Ducem Auftria ,, diflidentes eo, quod praefatus An- ,, tides Germano fratri, prsedia Ec- » clefiae illicite fibi ufurpare volenti, >5 omnino contradiceret, in prifti- „ nam pacem, & fraternam concor- „ diam revocavit. „ (b) Quae fit Chronographi Saxo- nis, & Montis Sereni de Anno mor¬ tis Agnetis fententia, fupra ad Annum 1143. indicatum eft. Rikardus ta- tnen Newburg. feribit: „ Domina »» Agnes, Lnxpoldi Pii pia COnjUX, & s» foecunda mater, beato fine Vitam ,, longaevam claufit VIII. Kal.Odob. ” An. MCLVII. Etatis LXXXI. „ y-ui confentit Ortilo in Not. pofter. m An. II57» „ Agnes piiflima ,, ter Hainrtci novi Duds, Liupoldi „ PH Marchionis relida , pio fine „ quievit. „ Arenpeck. in Chron. Auftrise. „ Pius itaque Marchio, „ S. Leopoldus , & ejus devotiflima „ uxor poft eum confepeliri fimul „ volebant. - - In quorum cujusli- „ bet obitus die eorum fepulcra, 3 „ circum viemis populis, fingulis an* „ nis, vifitari confuevere. „ Cetera ex didtis conftant. (c) Not. Ortilonisad Ann. 1157. „ Dux vero Q Henricus ) aedificium „ clauftri in Sattelbach ( S. Crucis ) » perfecit. „ (d) Chron. Auftrale ad An. 1157^ „ Clauftrum Ueuburg combuftu eft. „ fed Chron. Clauftro-Neob. id ad An. 1158 - refert. ,, Niwenburcb CIau« „ ftrum combuftum eft. „ LIBER PRIMUS. n C ' At vero, quid irarum, aut hoftilium excurfionum ^ u jf r ; a Auftriisin Bohemiam fuerit, conje&uravixailequor : Po- optima- dewinam tamen , Bohemici juris urbem, ab Auftriacis in cineres reda&am Annales noftri memorant. Cum enim di[cordi(t> conftaret inter affines Principes amicitia j populi, nefcio qua injuria irritati, rabies fuerit, aut prasfecftorum infolentia, quae ab amico alias oppido poenas tarn acerbas exegerit. (a) Neque vero Wladislaum, Bohemias Ducem, ad vin- dicandam atrocis fa&i injuriam , arma movifle usquam conftat : qui cum Ratisbonae per id tempus Regiis infi- gnibus a Friderico Casfare ornatus eflet, (b) cum Hen¬ rico Auftrio amiciflime eft verfatus, eoque ad Longo- bardicum poftea bellum expeditionis fuae focio, ac collega eft ufus. ^ Non alienum ab hoc loco fuerit, paucis afferre, quae Fridericum Imperatorem moverint, ut Wladislaum wiadis- Ducem , Regem Bohemias renunciaret. Bellum jam dudum in Polonia exarferat , Wladislai Ducis ambitio- Regia di¬ ne , qui cum Poloniam , quae inter fratres aequa forte partienda erat, fibi uni vendicaret, gentem earn fratrum querelis concitatam , infenfam fibi reddidit : cumque caufa. jun&is animis , viribusque in eum unum coorirentur . fratres ceteri, eje&us Ducatu fuo Wladislaus, ad Con- Tur p dPo . radum , Germaniae Regem , confugere necefle habuit, Ionic & in- ejus ut armis, vel imperiis in priftinum honoris gradum reponeretur. Conradus, quamquam Agnetis Auftriacse, Sororis fuae, caufa nihil non ageret, ut Ducem exulem fuam in patriam revocaret 5 efficere tamen, aliis atque aliis implicatus bellis , turbisque, nihil potuit. (c) At Pars II. B 2 Fri- (a) Chron. Auftrale, & Clauftro- Neuburg. adAn. 1157. „ UrbsBoe- „ morutn Godwin igne combufta eft „ a populo Auftrise „ At Chron. Mellicenf. ad An. 1158* hsec habet: « Munitiflimum Boemiae oppidum, 1 ‘odvtin diftum, abfente Duce Hen- ” a Minifterialibus ipfius poten- ,, ter expugnatum, & incendio va- „ ftatum eft , pluribus igne confum- ,, ptis. „ _ (b) Radevic. 1. 1 „ j n ea _ „ dem curia ( Wtisbonenfi') Dux Boe- ,, morum Lakzlnus vir ingenio vali- ,, dus , viribus iprafltans , confiHo „ manu, audaciaque magnus, cujus „ antehac induftrise, obfequii multa „ praccefferant experimenta, maxi- meque nuper in expeditione Po- lonica magna virtus claruerat, a- deo , ut ob merita fua omnibus charus eflet, ab Imperatore , ac Imperii prirnis ex Duce Rex crea- „ tur anno ab incarnatione Domini „ MCLVIII. „ (c) Chronograph. Saxo ad An. 1146. „ Cunradus Rex dum Cum# „ curiam haberet, Wlodtsclazo (Lon- „ ginus feu Dlugoflus Hift. Polonicae „ L. 5. Wladislaum i Radevicus L. 1. „ C.2 . Lobislaum\ Scriptores Aultria- ci Boleslaum , fed perperarn, appel- „ lant) qui erar fenior inter fratres,& „ qui fororemRegis (Conradi zxAgnete „ Matre, S. Leopold} conjuge) habebat „ in conjugio, Regem adiit,ac fufce- » P« 12 ANNALIUM AUSTRIA Bokslaus obfequill Frider. 1. Imp. pro- mittit : Fridericus, in Imperio fucceflor, pertra6lo in fbcietatem A. c, armorum Wladislao, Bohemorum Duce, Poloniae de- mum clauftra, diu Germano militi inaccefla perrupit $ tradudftoque per Oderam exercitu , Polonis fugientibus ita incubuit, ut Posnanienfi agro ferro, igneque deva- jftato , Boleslaum, Wladislai a^mulum, fratremque eas in anguftias redigeret, quas nullam pads conditionem recu- faturae viderentur. (a) Non defuit tamen rebus fuis Boleslaus, conciliatis- que fibi, qua precibus, qua promiffis Germanise Princi- pibus , in gratiam demum Olaris hac lege receptus eft : juraret primo, ftio faaeque gentis nomine Wladis- laum fratrem, odio Germanici nominis, in exilium non faille eje£tum : Imperatori auri libras mille, quingen- tas „ pta patria, ut folus Ducatum ob- „ tineret, fratres exhsredare cona- „ tus eft. Denique cum reverfus „ civitatem Posnen cum exercitu ob- „ fideret, fratres colle&is paucis ex „ improvifo hoftes ingenti ftrage „ vulneraverunt. Deinde fratri col- „ loquentes , jurejurando fidem 5c „ pacem cum eis confirmavit. - - - „ Poftea multas clades inferens fra- „ tribus, favente DEO, expulfus a „ Patria, Regem adiit, contra fratres „ auxilium fiagitando. Rex autem „ cum Principibus Saxonke collo- „ quio habito,menfe Augufto, coad- „ unato exercitu, Poloniam ad re- „ ftituendum Ducem aggreflus eft. Fratres vero prajmunitas ingenti „ exercitu itineris femitas obferva- „ bant, Regi prohibentes introi- „ turn. „ Dlugofliis Flift, Polon. 1. 5. ad An. 1147. Radewicus 1. 1. cap. 2. „ Boitzlaus, Cazimerus, & „ tertius item Lobizlaus, qui Gntru- « dem ( Agnetem noftri Scriptoresvo- i, cant) - - filiam Leopoldi Marchio- « nis Auftria:, fortitus fuerat uxo- „ rem, totam terram funiculo hx- „ reditatis tenere debebant: majore „ natu, quem ultimo pofuimus lo- ,, co, nomen, 6c honorem Duels „ habente. Quo a fratribusper vim, „ cum regalis languinis uxore pro- j, je&o, & ad Comadum Romani Im- » perii tunc Principem perfuga pro- » fefto, 6c clementer recepto: mif- ” ^ ad prtenominatos tyrannos cre- » bra legatione, ut in priftinum fta- « turn fratrem reciperent, Rex fpr e . ,, tus eft, Ducisque exilium ufque ad „ Regis obitum duravit. „ Chron, Luneburg. Eccardianum Co!. 1379. „ De Hertoge van Polenen delte fin „ Erve linen dre Sbnen : deme alde- „ ren let he dat Hertogdom, de nam „ Koning Konrades Suffer. ,, Enar- ratis deinde fratrum diflidiis, 6c ten- tata per Conradum Regem fratrum re- conciliatione fubjungit : „ Do he „ des nicht donne mochte, he vorde „ mit ime wider den Hertogen, un- „ de unthelt ine to Aldenburch mit „ groten eren. „ Agnettm tamen Au- ftriacam, & Conradi Regis fororem , jam An. 1139. mortuam,hoc eft,an~ nis VII. ante mariti exilium, feribit Rikardus Newburgenfis. (a) Radewic. 1.1. c. 3. „ Impe- „ rator ( Fridericus l. ) ergo cum ma- „ gnis copiis Poloniam penetravit, „ 6c XI. Calend. Septembris prasno- „ minatum amnem ( Oderam ) - - ,, cum magno exercitu transvada~ ,, vie. - - Quo vifo Poloni de tarn „ improvifo malo perculfi - - in fo- „ la fuga fpem vitaj conftituunt: adeo ,, defperatione correpti, utproprimn „ folum, propriam patriam fuis ma- „ nibus incendendo vaftarent, infu- „ per & arces, ac munitiones de- „ ftruerent. - - Imperator fugien- „ tes inlecutus, & territorium EpR „ fcopii, quod vocatur Vratislavia 3 „ transcurrens, in Epifcopatum Pos¬ it nanienfem, totamque terram etiam » ipfe igne, 6c gladio depopulatus n eft, indignum reftimans eis parce- „ re, qui in feipfos tarn crudeles ho- „ lies invent! fuiflent. „ Confule Dlugoflum L. 5. ad An. 1157. LIBER PRIMUS. 15 .c. tas Principibus, Conjugi Auguftae decern,* Curiae vero argenti libras centum muldse nomine perfolveret : ha- ftatos trecentos ad Longobardicum bellum in Italiam mitteret, proximisque fub natales Chrifti ferias Comi- tiis Magdeburgum fe conferret , expulfi e Polonia fra- tris fui rationem Principibus redditurus : obfidem ad hsec cum aliis nobilibus, Cafimirum, juniorem fratrem, daretj acWladislaum Ducem in veterem Ducatuum duo- rum poflefllonem reftitueret. (a) Quae quanquam vio- lata facramenti religione , a Boleslao minime fervata fint 5 (b) adeo tamen Caefarem Fridericum affecere, ut Wladislaum Bohemum , cujus maxime opera ea cum Boleslao pax confe£fca erat, ejus pnecipue meriti caufa regio diademate infigniret. (c) Proxima deinde cura Ratisbonenfibus in Comitiis , conciliandae inter Henri- cum Ducem , Ottonemque Antiftitem concordiae, 2Lf ratrts 9 * Carfare data eft : redudti fratres ambo in mutuam ite- Auftriad , rum gratiam,quae ortis nuper, Frifingenfium jurium cau- fa, litibus exulcerata videbatur. (d) His rebus Ratisbonae conftitutis, Caefar ad belli Ita- lici curas 3 HenricusDux fuam in Auftriam fe retulit, ubi B 3 6c (a) Radevicus deGeft. Fridericil. 1 .1. c. 5. „ Itaque in prasdi&o terri- „ torio Epifcopatus Fofananienfts, cir- „ ca partes Crisguuar, prsefatus Dux „ pedibus Imperatoris provolutus , „ mterventu Principum , hoc teno- „ re in gratiam receptus eft. Primo „ juravit pro fe, & pro omnibus Po- „ lonis,quod frater fuus exul ad igno- ,, miniam Romani Imperii non fue- „ rit expulfus. Deinde pollicitus eft „ dare duo millia marcarum Impe- „ ratori, & Principibus mille, Impe- „ ratriciXX. marcas auri, curise CC. n Marcas argenti, ob earn negligen- « tiam, quod ad curiam non vene- r> rat, nec de terra debitam fecerat r> fidelitatem. Juravit quoque Ita- » “? am expeditionem. Deinde jura- « vl F. ut j n proxima Nativitate Do- 15 iriinl a Curiam Mapdtburp cele- „ brandam venire deberet, juxta ju- „ dicium 6c lententiam Polonorum, „ & Boemorum ,, fuper querimonia „ fratris fui expulfi plenarie refpon- „ furus. Sicque jurata Principi fi_ „ delitate, (icut mos eft, & dc fupra- „ di&is omnibus fideliter adimplen- „ dis acceptis obfidibus , Gazimero „ videlicet fratre Ducis, 6c aliis no- „ bilibus , gloriofam adeptus vi&o- „ riam, DEO duce, feliciter Augu- „ ftus revertitur. „ Dlugoffus 1 .5. ha;c habet: „ Interponunturpoft hsec „ de pace, & reconciliatione tra&a- „ tus inter Imperatorem Fridericum , „ 6c Duces Polonorum, fub duabus- „ que conditionibus pax compo- „ nitur. lit videlicet fratrem Wli- „ dislaum luis Ducatibus Duces Po- „ lonorum reftituant, & trecentas „ lanceas Cseferi in bellum Mediola- „ nenfe mittant. „ (k) Radevic. 1 .1. c. 5. „ Ipfeta- „ men Dux dolis plenus - - jamjam „ fuis promiflionibus, ut poftmo- „ dum patuit, moliebatur infidias. „ Nam nec ad curiam venit, riec fuf- „ ficientes pro fe procuratores mi- „ fit: Italicam quoque expedition „ nem, violato facramento, menti- „ tus eft. „ (c) Vide paulo ante di&a ex Ra« devico 1.1. c. 13. (d) Radevic. 1 . i.c. 13. - - ,, Ibl- „ dem etiam patruos luos, Ottonem „ Frifingenfem Epifcopum, 6c flew- „ ricum Ducem Auftrise diflidentes -- „ in priftinam pacem 6c fraternara „ concordiam revocavit. „ Scotorum Vicnnenf fundatio Diploma - te firma- tur. Contmta ibi jura & privi- legia. 14 ANNALIUM AUSTRIA Sc Palatio fuo , & Scotorum Caenobio Viennenfi, fum- a.c. ma interca manus impofita videtur. Deerant adhuc fb- lennes liters , quibus ad perpetui firmitatem temporis Henrici beneficium ftabiliretur. Eas igitur Viennae hoc anno dedit, favente , ut iisdem in literis fubjungitur, Theodora conjuge , annuentibus Leopoldo, Henrico, & Agnete liberis : (a) quanquam Annales noftri Leo- poldum Anno MCLVII. Henricum vero hoc ipfb an-115S no, natum contendant. (b) Literarum porro haec fumma eft : Coenobium, quod in D EI Optimi, Ma- ximi honorem , laudem deinde gloriofe Matris Virgi- nis, fanbHque Gregorii Magni venerationem , fuo in praedio, territorii Viennenfis, afe conftrubtum eftetj fuo fub patrocinio, quemadmodum alia multa DEO dicata loca, contineri : (c) id vero Religiofis Divi Beneditfti Sodalibus fic adfcriptum , ut Hybernos tantum, quo¬ rum laudabilem vitas candorem, probitatemque, non publica magis fama, quam certa fcientia , ufuque com- pertum haberet, in ejus familiae communionem admit- terent, exciufis omnibus, alterius feu nationis, feu infti- tuti Monachis, quo firmiore inter fe pace, animorum* que conjundtione uterentur. (d) Eum (a) Prim# Fundation. Liter# Mo- nafterio Scotorum Vienn. ab Henri¬ co I. Duce. An. n^8* Vienn# dat#. Apud Bern. Pezium in Cod. Diplom. P. 1. Num. cxliii. „ Fadfta funt hsec „ Theodora , Venerabili Ducifla faven- „ te, annuentibus quoque filiis ejus ,, Leopoldo , & Henrico , nec non Agne- „ te filia ipfius. „ Rikardus New- burg. „ Hemicus - - fundavitSco- „ tos Wienne , & ibi primam curiam „ pofuit. „ (b) Chron. Auftral. ad An. „ Henrico Duci nafcitur filius Leopold r> nomine. „ Idem An. 1158- „ Hen- r, ricus - nafcitur, filius Homer Ducis „ Auftriae. „ Eadem habet Chron. Clauftro-Neoburg. & Anon. Leob. (c) De anno Coenobii hujus con- di coepti non confentiunt Scriptores, aliis An. 1150. cum Martino Abbatein Senatorio fuo cap. i!vif nno * ncarn ationc Domini „ Miilefirno,centefimo,quinguageG- „ mo o6tavo:„ ubi tamen per erro- rem IndiBioX. qu# An. 1162. refpon® det, perperam adjefta eft. Earum ini- tium eft : „ Ad yiam falutis tendit, „ &c. inter alias noftri Patrocinatus „ Ecclefias Abbatiam in honorem Dei, „ & laudem fu# Genitricis gloriofiR „ iimx , Virginis Marine , dein com- „ memorationem Bead Gregorii, in „ prsedio noftro fundavimus, in ter- „ ritorio fcilicet Flavie , quse a mo* „ dernis Wienna nuncupatur. „ (d) Ibid. „Submonafticaregulaad „ eandem noftram fundationem no- „ vellam folos elegimus Hybernienfes , „ eo quod relatione Religioforum,ic „ de certa fcientia novlmus ipforum „ laudabilem fimplicitatem. „ & i n - „ fra paulo : „ Prsfentis Privilegii » teftimonio alius gentis Monacho- „ rum, leu alterius profeflionis Fra- „ trum fubftitutionem penitus ex- j, cludentes, fed ipfi in loco, & lo- j) cus ipfis perpetuo maneat incom- >> mutabilis, & inconvulfus. „ Idem in aliis duobus Diplomat, confirma- toriis ad An. 1161. datis itidem re- petit , ubi tamen Hybernienfes difer- te Scotos appellat. LIBER PRIMUS* 15 c. Hum in finem turn locum ipfum, turn res omnes iis finibus contentas , cum jure partis decimae eorum omnium, quae ad coquinam Regiae fuae, jure Auftriaco, pertinerent 5 praedia deinde quaedam, jusque fori, citra caufas capitales, & plenam in deligendo fibi Coenobii Praefule libertatem concedit. (a) Ac ne facri quidquam juris, quod conferri Religiofis familiis folet, novo Mo- nafterio deeflet j a Conrado fratre, Paflavienfi Antiftite, Herbergeri, Viennenfis Curionis facri permifiii, impe- trafle fe teftatur, uc fibi, totique Curiae fax , ac familiae, quin & advenis, & hofpitibus toto illo agri tradfcu, qui a Palatii fofla ad Alfii rivuli cum Danubio confluentem patet, & fepulchri locum, 8 c Divina Myfteria, perinde ac in Paroecia, capere apud eosdem Coenobitas liceat. Qua in re tamen, nequid Viennenfis Curionis Sacri ju- ribus damni fieret, cautum eft fedulo , quorundamque in vico Wollzeiliano jurium acceffione', annui frudtus dis- pendium refarciri juftum. (b) Ea munificentia non contentus Dux pius, eadem adhuc die, 8c jura fua in facella quaedam, intra urbis Vien¬ nenfis ambitum fita, S. Marle videlicet in litore, SS. Pe¬ tri, C a ) Lit. eaedem. „ Locum jam ,» nominatum cum omni plenitudi- „ ne poteftatis, cum univerfis rebus, „ mobilibus & immobilibus , cul- ,, tis, & incultis, ac decimationem „ coquina noftrae , quam a capitu- „ lo Neveenburgenfis Ecclefiae cogno- „ fcimur abfolvifle : Viliam quoque ,, in Wirochberg cum adjacentibus , s praediis, ad ulus, & fubfidium fu- „ ftentationis, Abbati & Conventui „ ejusdem noftrae fundationis depu- „ tavimus, irrevocabiliterperpetuo „ poflidendas. - - Volentes etiam „ ac firmiter ftatuentes, nequi de co- „ lonis, mancipiis, ac alias de atti- nentibus jam di£to Abbati, &Con- » vencui, pro requirendo judicio ad „ nos, vel Judices noftros trahi de- „ beanc, aut valeant, nift pro fan- » § uim ? ) u dicio, quo ad perfonarum „ decapitationem , & membrorum „ mutilationem difcernitur pertine- „ re. - - Donantes infuper talem la> „ pe memoratae Ecclefia; libertatem „ ut in Abbatis ele£tione, noft raj ve | „ fucceflorum noftrorum non inter- „ fit, ceu fub jure Fundatoris, vel „ Patroni, praefentia, petitio,vel prae- „ ceptum. „ (b) Lit. exdcm : „ Csterum uti- ,, que in die Confecrationis Cimite- „ rii ex fyncera benevolentia Domi- „ ni, ac Fratris noftri Cbunradi , Pa- „ tavienfis Epifcopt, & ex libera per- „ miflione Herbergeri Plebani, & to- „ tius cleri fViennenfis obtinuimus, „ ut circa fitum Monafterii a foffato „ Curia nofira ufque ad Ecclefiam S. „ Joannisin^A : fimulque ufque ad „ locum, ubi fe rivus, qui nomina- „ tur A Is , recipere videtur in flu- „ vium Danubii, hujusmodi habita- „ toribus territorii, liceat fe cum „ noftrae curiae familia , hofpitibus „ etiam, & peregrinis, in fepulturis, ,, ac alias omnia; ficut in Parochia- „ liEcclefia, apud Fratres Monafte- „ rii, Ecclefiaftica recipere Sacra- „ menta. Veruntamen ne quis de ,, indulta hujusmodi gratia noftras „ fundationis tarn folemni , piam ,, Matrem Ecclefiam fuo jure repu- ,, tare valeat defraudatam, pofleffio- ,, nes quasdam in fir at a lanarum , quag „ vulgar iter dicitur Woll%eil , trade- ,, re in recompenlationem duximus „ prtemiffarum eidem Plebano , ut „ patet in inftrumentis per nos fibi „ prseftitis, & confirmatis. „ is ANNALIUM AUSTRIA tri, Ruperti, ac Pancratii: acdieulas deinde facras S. Cru- a.g. cis Tulin*, S. Stephani Crembfii, 6c S. Colomanni La* conditas, cum Pulckenfi, 6c Eckendorffenfi Paroecia ad. jecit, 6c Scotorum Monafterio perpetua efle voluit. (a) Ad extremum facri quoque Afyli jus integrum eidem Coenobio affirmavit in quosvis, qui capitalium criminum metu, receptum, ac perfugium intra religiofa ejus fepta quxrerent; reosque Majeftatis pronunciavit, qui aut ma« nus injicerent , aut temerario ilios aufu , inde cxtrahe- rent. (b) „ Ceterum iisdem ex litteris ea, quae fupra de urbis bn vkln. Viennenfis ftatu allata funt, egregie firmantur : urbem nempe ipfam, Aulamque Ducis , vico, cui profundce nunc Fojfa nomen eft, incumbentem, fofla, muroque cindfcam fuifle : contentas urbis ambitu facras, quas rc- cenfuimus, sediculas j plateam, quas a Lanificio acceptum olim nomen hodiedum retinet, urbi aut inclufam, aut adjundlam. Ejus etiam rei, quam noftri Scriptores me- morant de Templis quibusdam, aut Saceilis, Caroli Ma- gni jam asvo, eo loci exaedificatis , fundamentum haud leve his ex literis efle poteft. Quorfum enim tot asdes facrae ? aut quo authore conditae? fi Vindobon*, aut Fa- vianae nulla fuperfuiflent rudera : fi urbs ipfa heri nata, 6c ab Henrico magis condita, quam inftaurata eflet. Hasc inter bellum in Longobardos refumptum eft. Mediolanenfes abfente in Germania Caefare in rem fuam ufi, „ perfonaj, pro commifTo quocun- „ que delifto intra fepta Clauftri pro- „ fugus venerit, cuipiam extrahere „ non liceat, vel aufu temerario ei „ manus imponere violentas. Si „ quis vero huic noftrse ordinationi „ controiei-it, reus Majeftatis debi» ,, tx animadverfioni fubjacebit. „ In¬ ter teftes occurrunt poft Abbatcs Heinricum de S. Cruce, Herchenfridum Mellicenfem, & Joannem Gottwicen- fem; De Ordine Nob ilium ; Liutoldus de Bleicn, & Engelbertus de Gors, Comites ; Adelbertus de Berga, &c. De,Ordine Minifterictlium : Bernardus de Lanzendorff, Albero de Burchers* dorff, Heinricus de Miftelbach, &c. De Ordine Capellanorum : Marquardus de Niwenburch, Rudbertus de Mun- fter I'mpofiti: Herandus de Dreskir- chen , Henricus de Polan, Peregri- nus de Zwettl, Dietricus de Miftel¬ bach* (a) Lit. exdem. ,, Eodem fiqui- „ dem die didam fundationem no- ,, ftram magis ac magis promovere „ cupientes, Panda: Maria in litore , „ fandi Petri, fandi Rudberti , ac fan- •)> di Pancratii infra muros oppidi „ Capellas: Capellam quoque fandi Cbolomanni in Loup ( Laa nunc, ut cenfet Bern. Pezius in Not. mar- j> ) & fandi Stephani in Crembs , „ ac etiam fandas Crucis in Tullna $ in „ Puic{a , & i n Eckendorff parochias, „ quarum patronatus ad nos plene „ dignofcebatur pertinere , tradidi- „ mus mera libertate, quidquid juris „ habere videbamur in jam didis „ Capellis, & Parochiis, fub regimi- » ne Abbatis, & Conventus confi- a> ftendum. „ C B ) Ibid. ,, Statuimus etiam, ac n ro °°re noftrae Authoritatis confir- „ mamus, ut quicunque metu fuse 'LIBER PRIMUS. 17 c. ufi, Tertonam , a Friderico nuper in cineres reda&am, inftaurant iterum 5 Vigevanum , oppidum tenui prafi- dio munitum, capiunt, ac Ticinum ipfum acri obfidio- nenfes a ne premunt. (a.) Triflius etiam de Laudis Pompejae ci- vibus confultum, quos cum ve6fcigales fibi, ac obnoxios mtm/ Mediolanenfes dicerent, minis ac terroribus eo adege- runt, ut reli&a urbe fua Pizigethonem ad unum omnes fugerent, 6c nobile alias oppidum ad praedam 6c incen- dium hoftibus relinquerent. (b) Earum rerum fama in Germaniam perlata mirum quantum Cadaris animum af- fecit: jamque anno fuperiori convocatis per literas Ger¬ manise Principibus, de bello totis viribus Longobardias inferendo confiiltarat : fed enim Polonico bello impedi- tus, vix tandem hoc Anno MCLVIII. centum millium gravem exercitum in Italiam traduxit. (c) Primi alpes transgrefli funt Reinaldus Cancellarius, 6c Otto Palatinus , ut Longobardiae civitates, quae in fi¬ de adhuc perftiterant, ad Caefaris adventum idonee com- pararent : (d) hos fecutus Wladislaus Bohemia: Rex whJh- eft , Regni aufpicia haud illuftriora fe fa&urum ratus, lau f %~ ex quam ii militari ope, ac opera ndem foam Caelari appro- Hemkus baret. Henricus Dux Auftriae, alterque ejus nominis DuxAuji. Dux Carentaniae, praeter numerofam ex utraque Provin- cia Nobilitatem, fexcentos Hungaros fagitds terribiies, ad /"«?«««- horrorem fimul militarem, 6c praefidium adjunxere. (e) tKU Pars II. C Pri- (a) Otto Frifing.l. 2. deGeft. Fri- dcnf. pag. 816. „ Hac eadem teftate, derici I. cap. 30. „ Mediolanenfes „ quse fuit in MCLVIII. in Menfe »> fiquidem mox rexdificata TerJona „ Julii, venit Dominus FriJericus Im- Papienfium renovant bejlum, duo- „ perator una cum Rege Bohemia:, „ bus funer Ticinum fabricatis pon- „ maxima multitudine Archiepifco- j> tibus, fines eorumirrumpunt; op- „ porum , Epiicoporum , Ducum, ,> pidum Vigevenum - - obfidione val- „ Marchionum & Comitum , alio- „ Iant, ac tandem artificiofe ad de- „ rumque Principum plurium,cum „ ditionem coados pacem petere, & „ maximo & innumerabili exercitu »> obfides dare compellunt. „ „ in Lombardiam. „ ( B ) Moreno res Laudenfes apud (d) Radevic. 1 . i.c. 17. „ Fjeinal- Leibmt. T.I, p. gi 5. „ Omnes Lau- „ Jus Cancellarius, & Otto Palatinus „ denies mafculi fceminx , tarn „ Comes - - jam dudum Italiam » quam parvi v relidis eorum „ intraverant. „ « us & omnibus aliis rebus (e) Radevic. 1 .1. cap. 25. „ Dux » * uis >) an as uarum domorum clau- Auftria: Henricus, & item Henricus » de . r ?^ 5 . s » 0 l lS „ Cani , bus & gattis ibi „ Dux Carentanus, & fimul cum eis „ relidis, ad Ptztgfntonit caftrum , copix Ungarorum ferme DC. fa- „ quodeftinter Abduam, & Serium, gittarii eledi, pariterque Comites s > per cotam nodem unanimiter f u . >} & Barones illarum terrarum, per „ gerunt. „ ^ J} Canalem, & Forum Julii , atque (c) Radevic. 1 .1. c. 25;. Chron. „ Marchiam Veronenfem - . Princeps Urfperg. & Affligemenfe ad Annum „ ipfe habens in Comitatu fuo R«- 1158. Otto Morena de rebus Lau- „ gemBoemije, 6tc. „ 18 ANNALIUM AUSTRIA Prima Italicarum urbium le Caelari oppofuit Brixia : led a.c, Wladislaus Rex acerrima impreffione tantam ftragem inter erumpentes lemel iterumque cives fecit, ut in be- neficii loco ducerent, vitam lalutemque ceterorum, re- praelentato auri magno pondere, datis lexaginta obfidibus a Cxlare redemptam. (a) Deditione urbis fa&a Fride- ricus Caelar, tradudtis per Abduam copiis univerfis, ad VIII. Calendas Augufti Mediolanum obfidione claudit, (b) Cives, qui armatorum lexaginta millia intra mce- nia concluferant, & liiopte ingenio, & tanta militum multitudine feroces , nullam nocendi opportunitatem praetermittunt. Severn Prima hoftici furoris vi&ima Eckebertus, Butinenfis in jhinAu- Auftria Comes, cecidit,vir ingens animi, & virium confi- (iria Co- dentia pene nimius. Is pridie, quam univerlus exercitus ac jhuc i n conlpe£tu urbis eflet, rapta lecum voluntaria mille fere capitum cohorte, cum Cselaris injuflu praecur- reret longius, ipfisque pene portis obequitaret, arma- tam civium manum bene magnam in le concitavit. Pu- gna fuit atrocior, quam pro militum paucitate : & ut prima erat, ita omen quoddam belli futura credebatur. Caefi ab utraque parte plurimi : led cum recentia lem- per ab urbe auxilia feBis pradii contentione civibus fuccederent, virtus tandem numero fuccubuit. Fit fu- ga , quae Eckbertum quoque Comitem vel invitum abripuit : led cum milerabilem unius fuorum cafum animadverteret, quern equo effufum hoftes magnis cla- moribus urgebant, tenere jam impetum non potuit Co¬ mes, led obverla in hoftem fronte, oculis ferroque mi* nax, in mediam le hoftium turbam injicit, amicum eo- rum e manibus erepturus. Verum dum obftantium ho- Rium cuneum audacius irrumpit, dum fugientes ad val- &• mors lum usque perlequitur, exorti a fronte , alateribus armati wdigna. cives Comitem circumfundunt , detra6lumque equo, galeaque & lorica nudatum, aut in veftigioj aut ut fe- runt (a) Radevic.l.i.c.25. „ Jam in „ attrita, deinde in adventu Prin- „ planis. Italia campeftribus caftra „ cipis datis LX. obfidibus fimulque „ metati fuerant,primaque venien- „ non modicapecuniain deditionem « tium impetum Brixia, temere in lo- „ paftionis recepta. „ » cismunitis& militum fuorummul- (b) Radevic. 1.1. c. 52. „ VIII. ” titudine confi!a,armis aufa fuit ex- „ Kalend. Augufti Fridericus ad ob- ” ppere, fed momento temporis, „ fidionem civitatis ducens exerci- » laceratis ejus viribus fubada eft. „ turn, omnes copias fuas in VII. le* ” irrimoaKege Boeraorum graviter ,, giones partitus,&c, „ LIBER PRIMUS. 19 • c - runt alii, raptatum in urbem, intra moenia obtruncant. (a) Is exitus fuit viri inter Auftrios Bojosque Proceres Ipe&atiffimi, ultimique ejus familiae, quae Neuburgen- fem ad Ainum & Butinenfem in Auftriae Styriaeque fi- nibus Comitatum poffidebat: (b) cu i us * n i ura Ottoca -tuskJns rus Styriae Marchio fucceffit. (e) ommut J Styria Marchio. Mediolanenfes hoc fucceflii elati, quanquam val- lo, foflaque cinfti , contineri non poterant, quin fre- quentibus in caftra eruptionibus, nunc hos , nunc illos laceflerent. Conradum Rheni Palatinum , ac fratrem Caeiaris cum Friderico Sueviae Duce confpicati eminu^,^ 5 } oe in extrema caftrorum parte negligentius agentem, repen- te opprimunt : & accepta haud dubie ingens clades fo- ret, nifi pugnantum fremitu excitatus Rex Bohemias, Pars II. C 2 & (a) Radevic. 1 . i.c.31. „ Progre- „ diente autem eo in hoftilem ter- ,, ram, quidam de exercitu male af- „ fedatse laudis avidi, praevenire a- „ lios, 6c de virtute certando alter „ alteri fuperior inveniri defidera- ,, bant. Inter quos erat EJybertus de „ Putene vir nobilitate, divitiis, & „ virtute animi ac corporis infignis, 5, cum quibusdam aliis nobilibus 6c „ regalis familias militibus. Ifti coe- „ untes in unum, circiter mille equi- „ tes armati, fperantes fe aliquid me- „ morabile fadturos, ad civitatem ,, properant, & pene ufque ad por- „ tarn affultum faciunt, viri digni „ pro fortitudine , qui meliore for- „ tuna ufi fuiffent. Nam etfi coep- „ tum cafus invidit, tamen non qua- „ liter cefferit, fed quid decreverint, „ attendendum. Excipiuntur fiqui- „ dem valida hoftium multitudine, „ certatur haftis primo, dein ftri- „ dis enfibus dimicatur. - - Ne- » que enim fugse vel perfecutioni »» locus erat, led qui inter primos » ftetiffent, aut cadendi, aut oca¬ s’ dendi necellitatem habebant, quia » terugere non dabatur : - - cum ,, autem hoftiurn multitudo noftro- „ rum animos & peritiam vinceret, „ jamque tota aaes pe i leretur „ didus Comes £^w« SU nifuor Um , „ qui dejedus fuerat , opem ferre „ cupiens, fubito equo profilit, m j_ j, litem liberat: jamque vincentes „ holies pene folus perturbat, 6c ad „ vallum ufque civitatis perfecutus „ eft. Fugiebant eum univerfi, ne» „ que vimhominis, neque audaciam „ fuftinentes. Verum profedo fa- „ ta virurn perfequebantur, qua: ab „ homine vitari non poffunt. Mul- „ titudine quippe adverfariorum un- „ dique circumfufus, ad terram lan- „ cea proftratus eft, 6c detrada ga- „ lea, atque thorace capite caefus, ne- „ mine fuccurrente, quod locus in- ,, tercludebat auxilium ferre cupien- „ tern. iEgre itaque nobiliflimus „ Comes, 6c vir regalis fanguinis per- „ imitur, magnam de fe querelam „ non tantum apud fuos, fed etiam ,, exteros relinquens. Didum ta- „ men memini a quibusdam, vivum „ eum captum, 6c intra civitatem „ decollatum. „ Chron. Reicher- lperg. ad Annum 1158. „ Imperator „ Mediolanum obfedit, 6c non poll „ multum coadi ei fe dediderunt. „ Ibi Egbert us Comes de Pufine occifus „ eft, innonis Auguft. - - Eberhar* „ dm quoque de Witerun Minifteria- „ lis ipfius Comitis ibidem cum eo „ occubuit. „ (b) De Ekfeberti familia fupra di¬ dum eft ad An. 1090. cum de Beat. Adalberone Wiirzburgenfi Epifcopo ageretur. (c) Codex Diplom.Admont. apud Bern. Pezium. Tom. Ill* Anecdot. N.96. Col. 758* » Marchio autem „ Styrenfis otagrius , cui haereditas » Comitis QEtyebertty de Putins per „ mortem ipfius acceffit, &c» w &■ Henri¬ es Ducis A it [l via '•virtus bd~ lica. 20 ANNALIUM AUSTRIA) & periculum difcufliflet, & caefis captisque Mediolanen- a fium non paucis , efferatum longa obfidione hoftem in urbem rejeciftet. (a) Affinem Regem imitatus Henricus Auftrius gravio- rc adhuc plaga hoftem perculit. Infeftari diu no&uque ca- ftra fuatelis hoftilibus fentiebat: dolebat Principi magnani* mo iniquum hoc certaminis genus, quo hoftium tela fuo- rum corporibus $ fua vero moenium tantum objedu hebe- tarentur. Ergo ut audaciam earn civibus excuteret, con- vocatis in auxilium Hungaris, fuos omnes in armis efle ju- bet, & conglobatos praeeuntem fequi, ad infeftam toties caftris fuis portam oppugnandam. Succedentem in ob- jedlam portae molem, hoftile ex urbe agmen truci cla- more excipit 5 nihil provifum erat Duci, qui caeco im- petu erumpentes, immifta horribili telorum procella, tanta clade in urbem repulit, ut ftrato cadaveribus fblo, locus certaminis multo civium fanguine reftagnaret 5 caeloque in acie Statio, Optimatum praecipuo, quern Principem fi- bi,fi belli fortuna fineret, deOgnafte feruntur, quietam deinceps a folitis eruptionibus ftationem fuis in caftris ob- tineret. (b) (a) fcadevic. 1.1. c. 34. „ Erat in ,, extrema parte exercitus Conradus ,, Palatinus Comes de Rheno, ger- „ manus Imperatoris, & Dux Sue- ,, vorum fridericus cum Suevis, ca> „ terisque ip forum commilitonibus, „ obfidionis agentes negotia circa ,, partem fibi deftinatam. Mediola- ,, nenfes opportunum rati, vel pro ,, eo , quod pauciores aliis agmmi- ,, bus 6c juniores setate, vel quod fe- „ queftrati a fortitudine exercitus, „ auxilium invenire non poffent, „ eos invadere ftatuunt. - - Itaque „ poll occafum folis, cum prater vi- » giles tantum totus miles feffa la- » bore corpora fomni quiete recre- 5 > anda fperaret, apertis portis cum „ pugnaciffimis egrefli, disjedis cu- „ ftodibus ufque ad jam didorum „ heroum caftra excurrunt, oppu- „ gnant, fauciant. Alemanni- „ mopinata re, ac improvifa percul- „ fi, alter apud alterum formidinem „ fimul & tumultum fecere.- » Non procul abhinc Rex Boemo- « rum caftra fixerat: is ex quo bel- » licum clamorem accepit - - comi- « nus acriter inftare, laborantibus Ad „ luccurrere, hoftem ferire, ftrenui „ militis 6c boni Regis officia fimul „ exequebatur. Oppidani ubi vi- „ dent, contra ac rati erant, fe in „ medios hoftes devenifle, nec im- „ petum Regis fuftinere pofle, terga „ vertunt. Noftri fugientibus in- „ ftant, 6c ufque ad anguftias por- „ tarum perfecuti, in reliquum tem- „ pus pacem fibi de incurfionibus „ illorum peperere. „ (b) Idem. cap. 36. „ Ad portam „ itaque , quam obfervabat Dux „ Auftriae Henricus , vir nobilitata „ gentis & animi clariftimus, Pa- „ truusque Imperatoris, dum faepius „ hanc exercerent iniquitatem, non „ dignum ratus facinus hoc fine ul- „ tionepraeterire - - univerfis, quos „ fecum habcbat, armatis, auxiliariis „ Ungarorum copiis in fagittando ,, optimis, cum caetera'heroum, qui „ fibi fociati fuerant, cohorte af- » fumptis, omni conamine oppug- „ nationem portae difponebat. Non „ hoc latere poterat Mediolanen-> » fes. - - Per turmas ergo 6c cohor- » tes fuas egrelli committunt fe „ „ feque mutuo maxima vi caedunt, v fan- LIBER PRIMUS. 21 ft.c> Ad funeftas tot civium fuorum clades fames po- ftremo , & quse jufti alimenti inopiam confequi fere fo- let, morborum quaedam contagio acceffit : (a) cum- que obftinaflet animum Oefar, exercitum, nifi capta per- duelli civitate, non deducendi; fracfta tandem eft civium contumt - contumacia, & ad veniam pacemque ab irato Caefare pe- tendam verfa. Deprecatoribus opus erat magnis, & apud Principem gratiofis : tales Wladislaus Bohemus, & Hen- ricus Auftrius videbantur, non cognato magis (anguine, quam ingentibus eo bello fabtis fuper ceteros inclyti. Et erant ambo, qui exorari fe paterentur. (V) Data in eas leges pax ad VI. Idus Sept. An. MCLVIII. Tkpreca. ut fidem ac oblequium facramenti fponfione renovarent: muldbe nomine libras quater mille , quingentas pende- dislao R. rent : Regium, quod in urbe nuper fiia diruerant, Pa- ^ C0 ™T latium fuis fumptibus reftituerent : obfides fidei darent trecentos nobiles : Cumam, Laudemque Pompejam ur- bes libertati redderent : abdicarent, qux perperam ufiir- paflent cudendae monetae , ac vebtigalium jura : Confu- Veniam les, qui nunc eflent, in poteftate fe Caefaris futuros fpon- derent j qui in futurum, magiftratum ante non adirent, trant: quam a populo probati, ab Imperatore confirmentur, (c) C 3 Haec tionibus « » » fauciant, capiunt, fugant. - - Po- ftremo omnia conftrata telis, ar- mis, cadaveribus, & imbuta fan- guine cellus. Ex parte oppidano- rum iterum male pugnatum eft ; ipfeque Dux , cujus ibi probicas mirifice probata eft, haud dubie vietor, eos intra mcenia fugavit, & a folita in pofterum eruptione compefcuit. Inter alios, qui de Medtolarienfibus eo pradio cecide- runt, occifus eft quidam de nobi- „ liftimis illorum, nomine Statius , „ quern, ut tunc fama fuerat, Regu- „ lum fuper fe creare cogitaverant: » auditaque morte ejus, tota civitas »> luftum affumpfit, corpusquemor- >’ cum vivis, quos de noftris ha- » bebant , & copiofa pecunia conj- „ mutantes redemerunt, & regalibus „ exequilS honorando lepelierunt. „ (a) Radevic. l.i ;Cap<40> Cr ” „ fcebat autem in civitate cum fame defperaticu - - Hue acceffk ukio divinte animadverfionis,totamque pene civitatem morbus aut pefti, lentia vexabat. Urgentibus ita- que paricer fame, pefte,ferro, po- » „ pulus ad deditionem commotus » ,, (b) Idem cap. 41. „ Unanimes „ itaque fa£H per Confides & primos „ civitatis , primo Regem Kotmioi , „ Ducemque Auftrim. conveniunt: de- „ hinc mediantibus illis, alios Prin-’ „ cipes: eosque ad Imperatoremde „ pace fupplicaturos dirigunt. „ fc) Idem ibidem. ,,Hajceftcon- „ ventio per quam Mediolanenfes ,, communiter ab annis XIIII. & lu- „ pra, ufque ad annos LXX. fidelita- „ tem Domino Imperatorijurabunt: „ - - Palatium Imperiale ad hono- „ rem Domini Imperatoris arbitra- „ tu bonorum elevabunt. - - Pe- „ cunia pro emendatione injuriarum „ Domino Imperatori, vel Dominx „ Imperatrici, five Curiae promiffam „ ftatutis temporibus perfolvent. - - „ Pro his tantum prtetaxatis capi- „ tulis bona fide complendis &con- „ fervandis CCC. obfides dabunt, „ Capitaneos, Vavaffores, popula- „ res - - Confules vero, qui nunc „ funt, ex authoritate & conceffionc » Domini Imperatoris, ufque ad Ca- „ lend. Miferahi- le fu[ ! p li¬ cit m ctg- mcn. ANNALIUM AUSTRIA Haec fi fa&uros fe reciperent, veniam haberent paeem- a.c, que : fi abnuerentj aliud ne expe&arent, quam ut tan* ta ex urbe propediem nulla elfet. Accepta a civibus conditio, diesque folenni iacra* mento a Csefare conftituta. Quae cum adeflet, Impera- tor medio in campo ere&o magnificentilfimi operis fo¬ lio, velut pro tribunali confidebat : ftipabat latus nu- merofiffimus Principum , & Antiftitum ordo, totusque exercitusper turmas ac cohortes diftributus, viam, quaa a tentorio Caefaris ad proximam urbis portam longiffime ferebat, continenti hinc, illinc agmine ad Ipe&aculum fimul ac terrorem muniebat. (a) Hsec cum in caftris fie- rent maxime, porta urbis referata, prodibat miferabi- le agmen civium , denfosque inter miiitum ordines ad Caelaris tribunal lento fe gradu ducebat. Praeibat Ar- chiepifoopus , cultu quidem Pontificio indutus, fed nudis pedibus, & prono in terram capite ad petendam fuppli- citerSuperum pacem compofitus: Antiftitem longus Ec- clefiae Minifirorum , ac Sacerdotum ordo fequebatur, lugubri 8c ipfi habitu, pedibusque nudis, lacrasque Di- vorum Reliquias deferebant. Turn vero Confoles, Proceres, ac Optimates, cum promifeua omnium ordinum multitudine, reorum more nudis pedibus, brevibusque in fagulis, & quod Ipeda- culi genus erat omnium moeftiffimum, firidto fingulo- rum cervicibus gladio incumbente. Ad Caeferem ut quisque propius adibat, ita provolutus in genua, Maje- ftatis fe reum, & verbis, & compofitis ad fie&endum vi&oris animum geftibus fatebatur. Perftabat eodem vultu Csfer, voceque ad majeftatem compofita, contu- maces eorum aufos increpitans, non lamenta $ fed fidem, 8c lendasFebruariiproxime venturas 3 > perfeverent, & pro Confulatu luo 3 , Domino Imperacori jurent. Ven- » turi vero Confules a populo eli- „ gantur, & ab ipfo Imperatore con- „ firmentur-Regalia, veluti mo- 3) netam, telonium, pedaticum, por- „ tus, comitatus & alia fimilia, fi „ qua funt, commune Mediolanen- 3 ) fium dimittet, &c. ,, 00 OttodeS.Blafioc.il. „ Pa- ” ^ ata dies ftatuitur, in qua cives ” e luaque omnia in manus Cjela- » ris.contraderent; deque obtentu „ I rmcipum gratiam ejus invent „ rent. Qua veniente Imperatot „ procul a civitate per quatuor fer- „ me milliaria Latina feceflit, inque „ tribunali ambitiofiflime inftru&o „ cum frequentia Principum refedit, „ cundto exercitu per turmas fuas ,, tradtu longifiimo a civitate ulque „ ad locum tribunals extento, to- „ tiusque militaris gloria: apparatu „ decentiffimo inftrudto. „ Diem reconciliatse urbis Radevicus 1. 1 . cap. 43* indicat: „ Adtus eft hie trium- n phus VI. Id. Septemb. „ Confir- mant etiam Annales Pifani. - - Sex- „ to Idus Septembris Imperatori fe „ dedit Mediolanum. „ A.C. LIBER PRIMUS. 23 & obfequium poffolare & ajebat. Sed cum reorum la- chrymis, preces quoque foas mifoerent Principes* fledH fo paflus Caefar, vitam , civitatem , priftinos honores poft juratam fidei Iponfionem , fupplicibus reddidit, (a) Subadta in hunc modum urbe maxima, pacata fore ra- tus cetera, exercitus magnam partem cum Imperii Prin- cipibus in Germaniam remifit j libi vero, fuisque oppor- tuna recreando militi hyberna in Italia conftituit. (b) Henricus Dux Auftrix, ingenti au£tus gloria, per Forum Julium in foam Provinciam rediit, amilfis eo bello prae- Auftrhm ter vulgus ignotum, Eckberto Butinenfi Comite, & Diet- «- maro Spilbergas in Auftria Domino, a Mediolanenfibus dtU interfe&o. (c) Prsevertit ejus ex Italia reditum , Ottonis Frifin- Ottonis genfis Antiftitis, ac Fratris foi obitus X. Cal. Odtobres Anno MCLVIII. Morimundi in Gallia extin&i (d) mors, Fri- (a) Radevicus 1. I. c. 42. „ Me- „ diolanum in gratiam reditura, hoc „ ordine, talique fpecie, fide publi- „ ca accepta, cum fuis ad curiam ve* „ nit. Inprimis Clerus omnis, 6c „ quique fuerant Ecclefiaftici Ordi- „ nis Miniftri, cum Archiepifcopo ,, fuo , pr®latis crucibus, nudis pe- „ dibus, humili habitu: deinde Con- „ fules, & majores civitatis item ab- „ jeda vefte ? pedibus nudis, exertos „ fuper cervices gladios ferentes. „ Otto deS.Blafio cap. 11. „ Via ita- „ que per medium exercitum ufque „ ad Imperatorem civibus patefada: „ primo procedit Archiepifcopus, „ Sacerdotalibus indutus, nudis pe- „ dibus, cum omni Clero, & csete- „ ris ordinibus Ecclefiafticis, fimili „ habitu , lugubri facie , reliquias „ Sandorum geftantes. Poft hos „ Confides, aliarumque dignitatum „ Barones, cum omnibus liber® con- „ ditionis, nudis pedibus, fagis in- n duti, exertis gladiis collo impofi- ” us. Port; hos fervilis conditionis „ cum omni vulgo, torque collo in- ,, nexo, eadem via fuo quisque or- „ dine vementes , pedibus C®faris » provolvuntur f e n ue Majeftatis „ reos, verbis, & geftibus profiten- „ tur. Pnncipibus ergo pro eisfup- „ plicantibus, futyechoneque omni- ,, moda facramentis firmata , Imp e „ ,, rator ad mifericordiarn fleditur „ ipfosque vit®, civitati, priftinisque „ honoribus redditos , de mails pe- „ jores - - reddidit: ficque foluta ob~ „ fidione cum exercitu difcefiit. „ (b) Radevic. 1.1. c.44. „ Cum- „ que in fubadione tant® civitatis „ ex maxima parte motus Italorum „ repreffos fperaret , magnam par- „ tern exercitus cum fuis optimati- „ bus ad propria redire permifit. In- „ ter quos primus erat Rex Boemo- „ rum , Dux quoque Aujlria cum CO- „ piis Ungarorum. 6cc. „ (c) De Echberto Butinenfi paulo an- „ te adum eft : de Dietmaro h®c ha- „ bet Chron. Zwettlenfe, ad Annum „ 1159. „ Mediolanum datis CCC. „ obiidibus capta eft - - ubi 6c Ecfc „ bertus comesoccifuseft. Eel bietmar „ de SpMerg occifus eft. „ ,( D ) Mortem ottonis Frifing. Rade¬ vic. 1.2. cap.xi. & duo pene fynchro- na Chronica Zwetlenfia apud Abba- tem Linckium. Chron. item Mellic, ad An. 1159.confignant: 6c confir- marent etiam epiftol® du®, quas af- fert Bernard. Pez. Codic. Diplomat. P. 1. Col. 392. 6c 393. Si Alexan- dri III. Pontificis, ut pr®fefert titu- Ius, e® eflent; 6c non magis Adria- ni IV. PP. annis prioribus jam exa- rat® : quod colligi facile poteft ex Menfe Decembri, quo dat® flint am- b®. Error! anfam pr®buit litera: A, qua: &c Adrians, & Alexandri no- men fignificare poteft; hoc loco ta- men, uc legend patebit, pro Adria. w 24 ANNALIUM AUSTRIA Fricferico Caelare in Italian* tendente, Otto quoque pa- truus, cujus in confiliis mire acquielcere foleoat Caelar, adMediolanenfe bellum profedurus credebatur. Depre¬ cates gravem Epifcopo provinciam, facilem prater Ipem na&us eft Fridericum. Interceffifte ea in re altius humano confiiium , dubium efle vix poteft, fi &: ce- lerem Ottonis e vita excefliim , & tenacem propofiti animum in Caelare attendamus. Ottoni certe fu- prema fati neceflitas ignota efle non potuit, qui profe- d:uro trans alpes Csefari nihil impenlius commendavit, quam ne libertas eligendi novi Antiftitis, liquid humani- tus fibi contingeret, impediretur. Nec abnuit jufta po- ftulata Csefar, led collaudato Ecclefiae fuse Audio, magna benevolentiae fignificatione Frilingam remiflt. Verum Otto, qui nihil magis optabat,quam lacro in otio, in¬ ter Religiolbs familiae fuae fratres, vitam & agere, & fini- re 5 per Ipeciem adeundi lui Ordinis comitia, Morimun- denfe in Coenobium proficifcitur. Hoc itinere tam molefto fra&'us penitus, &: pro- ftratus, ut erat imbecilla corporis valetudine, in morbum incidit, qui illi lupremus fuit. (a) Dies non multos te- nuit vis mali, cum vicini exitus pralagus, lupremis mo- rientium prafidiis procurari fe voluit: nuncupata deinde . ulti¬ mo eft pofita. Caterum veriorem ef- fe AntoniiPagii fententiam, qui mor¬ tem Ottonis Fnf. ad An. n^g. refert, &: argumenta, qua: affert; & Chron. Clauftro-Neoburg. & Fr. Ortilonis None oftendunt , fie enim habent: 3) MCLVIII. obiit Otto Epifcopus „ Frifingenfis, Frater Ducis. „ Con- fentit earn in rem Lewpoldus de Newburga: „ Otto - (inquit) obiic „ X.Kal. Oftobris An. MCLVIII. „ St ipfe Radevicus 1. 2. c. 12. qui in- cendium Frifingenfe paucis poll obi- tum menfibus, menfe nimirum Aprili An. 1159. conlignat, innuit, mendum in caput pracedens irrepfifle. Conful. Pagius in Crit. Baron, ad An. 1159. (a) Radevic. 1 .2.C. 12. „ Frideri- „ co y patruo fuo, in Italicam expedi- „ tionem iter agente, cum & ipfe, „ ficut neceffarius, ita perutilis Im- » perii negotiis, ire debuiflet, nu- tu Divino contigic, if>fum iter de- » treftare, ut vir Religiofus inter 3> manus Fratrum oranuum potius, ” quam inter ftrepitum praftiantium « expxrans dicers poffet ; Doming 3> fufcipe me , ut cum frtttrilus mtis ,) finiy &c.' Benigne vero ab Impe- ,, ratore dimiffus, multis gemitibus „ commifiam fibi fuse benignitad „ commendavit Ecclefiam, ac quo- „ dam Spiritu Prophedco de fine fuo „ prasfcius, ne poll mortem fuam „ ipfam aliquo modo gravaret, & „ libertate eledtionis - - earn nul- „ lo modo privaret, poftulavit. Ac- „ cepto de hac probabili petitionc „ fideli laudamento, ad propria re- „ verfus eft. At cum aliquibus de „ morte lua, feu per vifiones, feu „ per fomnia revelatum fuiffe, re- 33 ferentibus , & _ commonentibus ,, quibusdam religiofis cognoviffetj 3, (alutatisjfraterna charitate media, 3, quam intime fratribus, & valedi- 33 qo , occafione vifitandi Cifter- „ cienfe Capitulum , viam carpit, » & jam dudum languore, ac debi- j) litate corporis invalidus, laborio* j } fo itinere, nihil tamen adhuc fuis, 33 qui fecum erant, metuentibus, ad }) prsnominatum Morimundenfc Mg* ,, nafterium pervenit. „ LIBER PRIMUS. 29 c. ultima voluntate fiia , codicem fibi fuurh, in quo res ab orbe condito ad fuam ulque aetatem geftas complexus eft, offerri petiit, quern manu ipfe fiia, Religiofis , do- , eft. Deinde multa prius cordis „ Virum Scriptores melioris not® 5> contritione, & humili confeflione „ omnes. HscRaderus : - - Magni reatum fuum recognofcens, fum- „ cognomen illi paflim dari ex Sa* Ptjs facrofandis Myfteriis, in me- „ lisb. Metrop. cognofcitur. - - „ »» m ultitudinis fandorum, tam Agit de eodemB. Othone Chryfofto- w Epifcoporum, quam Abbatum,Do- mus Henriquez in Faft. Sandorum »> mmo fpiritum reddidit. „ Ord. Cifterc. 1 . 2. diftind. 10. c. 7. (b; Idem ibid. „ Cum autem ad- & in Menologio ejusdem Ordin. ad „ hue vivens ocum fepulturae fuae diem 7. Septemb. quem pofteriorem n fratribus lgito prasmonftraflet , locum in laudem incomparaMis Viri „ extra Eccleham, in loco humili, hue tranferibo : „ Morimundi in „ ubi feiheet ab omnibus fratribus „ Gallia, depofitio B. Othonis, ad* „ calcaridebuiffet; hincejus ultimo „ mirandae fanditatis Viri, qui no- ,, voluntati obviandum putabatur t „ bilitatem generis , & feculi deli- » & intra fepta EccleGs, juxta ma- „ das contemnens, ibidem habitum n relic Lauries pojtbuma. Naiales clarijfimi, Religiofa ejus jiuclia in injlau- randisj 2 $ ANNALIUM AUSTRIA Tanti viri memoriam , ut qui in Auftria natus , a Patre S. Leopoldo, Auftriae clariffimo Principe, ac Mar- chione, Avo, Majoribus Auftriacis oriundus, Henrici IV. Nepos, quinti Sororius, Conradi III. Frater, Friderici I. Imperatoris Patruus eflet, praeterire mihi nefas fit, in tanto praefertim Scriptorum confenfu, natalcs , formas dignitatem , do&rinam, pietatem , veritatis ftudium , quod in fcriptis ejus ubique elucet, miris laudibus cele- brantium. (a) Non repeto ea, quae de primae aetatis moribus, literarum ftudiis, rerum humanarum fuga,ac de/picientia fupra relata font : ea tantum perftringere paucis confilium eft, quae in publica orbis luce, adcom- munem Ecclefiae utilitatem jam Antiftes egit. Acceperat regendam Ecclefiam earn, quae tempo* rum injuria eo reda&a erat, ut averfis alio facultatibus, collapfis aedificiis, imminuta , quae facris Myfteriis ope- ram daret, familia , reiigio ipfa, cultusque Divinus pe- ne elanguefceret : fed enim is Otto erat, qui & facro Ordini religionem, & aedificiis fplendorem, & Ecclefiae neceflarias ad alendum Divini cujtus minifterium faculta- tes fic reftitueret, ut Divino quodam munere conceflus huic Ecclefiae eo tempore videretur. (c) 4 a 5 , religionis affumpfit, 5c poftmo- „ dum in Abbatem illius loci eledus, „ veras humilitatis, St perfedionis „ Monafticse fe exemplar exhibuit. „ Unde in Epifcopum Frifingenfem „ affumptus, dodrina, pietare, mo- „ rum gravitate totam Europam mi- „ rabiliter illuftravit, Sc poft multa » Sanditatis opera in proprio Mo- 3, nafterio felicitcr vitam finivit. „ Hadenus Malinckrotius. Nos Beati titulo, quod Ecclefias judicio necdum firmatus fit, confulto abftinuimus. (a) Radev. ibid. „ Nempe Impera- » torum Henrici IV. Nepos, Sororius r> Quinti Henrici , Conradi Regis Fra- „ teruterinus, Friderici Imperatoris „ Auguftiffimi hujus, qui jam feli- „ citer regnat, patruus : ex clarifli- „ mo regni Principe, Leopoldo Mar- „ chione Patre, Sc Matre Agnete , fi- „ lia Henrici IV. Imperatoris : pari- ter cum Fratribus fuis germanis, » Conrado , Patavienfi Epifcopo, Leo- ?’> Mdo Duce Bajoarise, & Henrico » Duce Auftriae • nec non Sc Soro- » “bus Gertruda Duciffa Boemiae, & »» &mha C 4giut$ ) Duciffa Polono- Ini- „ rum : ac Ita MarchionifladeMon- „ teferrato - - de tanta inquam s „ tainque illuftri parentela proles „ ipfanobilifiima traxit originem. „ Plurain ejus laudem congerit iEneas Sylvius in Hid. Friderici III. Impe¬ ratoris. (b) Radevic. 1.2. c. n. „ Is pri- „ mo velut coelitus, Sc a DEO mifi. „ fus, cum eandem Ecclefiam repe- „ riffet omnibus fere bonis deftitu- „ tam, diftradas facultates, collapfai „ palatia, familiam attritam, Reli- „ gionis monalteriorum nullam, veil „ parvam memoriam , ope Divina „ tandem ipfam in eum locum redu- „ xerat., ut Clero religionem, fami- » lias libertatem , facultatibus co- „ piam, asdificiis decorem , ab hac „ luce fubtradus reftituiffet; ejus- „ que cura , labor , meritum circa » ledem , & gentem fuam perinde » fuerat, ac fi non tam inftaurator, » quam fundator illius extitiffet. n Huic negotio praeftabat adminicu- „ lum, & opem turn genus viri, turn „ probitas, turn converfationis sefti- , matio. }> LIBER PRIMUS. 27 Initium magnarum rerum a lacris DEO dieato- rum hominum familiis fecit, ut fi ex eo quafi fonte ce¬ tera in Ecclefiam omnem commoda dimanarent. Wey- henftephanenfi, quod prope Frifingam eft, Monafterio Sigmarum clari nominis Abbatem dedit : verfa deinde ad SchefFclarium cura, Ccenobium id ftiis ab incolis de- & con - lertum, in Divi Norberti Sodales tranftulit. (a) In- f^nolut ftaurato id loci cultu Divino , Novae-Cellx novum Re- ligiofbrum hominum ex eadem Pramonftratenfium fami- lia, contubernium inftituit, munificentia tanto majori, quanto plus erat, molem operis tanti fufcipere, quam fufceptam promovere. (b) Tot piae molitiones Ottonis animum adeo non fregerant, ut ad plura etiam, ac majo- ra indies incitarent. Jacebant deferta pene , inclyta quondam religione, Coenobia Schlechdorftenfe, 8c Schlier- feenle : id adeo dolebat viro Divini honoris ftudiofiftl- mo, ut vocatis eo Canonicis Divi Auguftini inftituta pro- feffis, quos fingulari in pretio habebat, ac charitate, utri- usque Monafterii pofteffionem tranfcriberet, 8c intermit fam Divinas decantandi laudes confuetudinem poftliminio revocaret. (c) Sicdum facros Ecclefise fuae proventus, fru&usque in Juri- in commiffi fibi gregis utilitatem difpenlat, 6c res, ratio- um Sa ~ 5 r . , . crorum nesque munens iui, lumma cura , vigtlantiaque tuetur j defenfu- longum fit referre, quas lites, 8c moleftias ea de caufa Ke * cum Bojariae Ducibus, ac Palatinis fufceperit. Multum Ottoni noftro Otto Witelfpachius Palatinus, in caufa Ro- tenfis, 8c Tegernfeenfis Coenobii negotii facefiivit : (d) Pars II. D 2 Sed Ca) Confuli de his meretur V. Cl. Carol. Meichelbeckius in Hift. Frifing. T. I. in Ottone I. Epifcopo XXII. §. II. ubi etiam liters inftaurati Coenobii Scbefftlarienfis referuntur. (b) Idem ibid. §. III. ubi & Bulla Pontificia in ea caufa legi poteft : & lit. Ottonis Epifcopi earn ob rem dats. (c) Idem ibidem : §. IV. quem confulere licebit. (d) De hoc Meichelbeckius itidem §• ‘W conf \di poteft. Extant prsterea bins epiftol* apu d Bernar. Pezium Cod. Diplom.p.j. prima Adrian: IV. Pontificis Q neciue enim Alexandri III. ut idem vir c ] a _ riff, exiftimat, quod Otto Epifcopus integro pene anno ante Alexandri III. creationem mortuus eft) ad Ottonem Epifcopum Frifing. Signite XVI. Cal. Decembris data : altera ejusdem A - driani IV. PP. ad Eierhurdum Archl- epifcopum Salzburg, in caufa Tegern- feenfium , quos idem otto Witelfpa- chius impetiit, exarats : ex quibus patet, Ottoni Epifcopo fspius adver- fus Palatini hujus iniqua poftulata fuiffe confligendum. Earum Epifto- larum prioris initium eft : „ ottoni ,, Frifingenfi Epifcopo. Ad noftrum ,, fpeCtat officium, 6tc. Ideoquedi- ,, ledos filios noftros C. Abbatem, „ & Fratres Tegrinfeexfis Monafterii - „ fraternitati tus duximus commen. „ dandos rogantes, ut — de que- „ rimonia decimarum , 6c CUjusdain „ pr^dii, quam habent adverfus O. „ Palatinum Comitem, cum apud te „ conquefti fuerint, debitam eis ]u< „ ftitiam facias, See. „ J Felix in reconcili- andaPon- tificem in¬ ter , Cafa- remque gratia co- flatus. 28 ANNALIUM AUSTRIA Sed vix compofita ea lite, multo gravius in Tegernfe- enfe Coenobium, ipfumque Ottonem Frifingenfem Anti- ftitem infurrexit Witelfpachius Comes, Ottonis Palatini filius. Conftat fane ex Pontificis ad Eberhardum Salis- burgenfem Metropolitam literis , ufque adeo frontem perfricuifle juvenem hunc Comitem, ut Ottonem Anti- ftitem, inter ipfa Divini Sacrificii tremenda myfteria pro- terve aggredi, gravibusque contumeliis laceffere non for- midaret. (a) Felicior paulo rei compofitio Ottoni cum Henrico Duce, fratre, & Henrico Leone fuit, Frideri- co Carfare ipfo conciliatoris partes naviter agente : at quae Leopoldus, germanus item frater , ac Dux Bava- riac 5 quae Henricus fucceflor, feu verius, horum mill- tes belli injuria Frifingenfibus damna intulere, tam gra- viter, molefteque tulit Otto, ut ne in libris quidem fliis fadti atrocitatem difTimularit. (b) Jam vero qui Ecclefiae fuas injuriis it a movebatur* non potuit non graviter exortis Pontificem inter, aclm- peratorem diffidiis angi. Enata verbi unius caufa ingens quiritandi materia, quod Fridericus Casfar Beneficiarium Pontificis appellatum fe crederet : Adrianus , qui bene- voli animi pignus, Imperii coronam, Beneficium appel- larat, intelleda difcordise caufa animum facile induxit, ut notionem ejus vocis aliis verbis declararet. Sed hce- rebat altius laefi honoris ille aculeus, quam, ut evelli pofle ex animo Caefaris videretur: audendum tamen ratus Ot¬ to nofter pro ea, quaspatruo cum Csefare Augufto con- ftituta erat gratia, tanta dexteritate Friderici verfavit ani- mum, (a) Adrian! IV. PP. epiftola ad Eberhardum Archiep. Salzburg, apud Bernard. Pezium Cod. Diplom. P. I. Col. 393. „ Ex parte Venerabilis r> Fratris noftri 0. Frifingenfis Epi- „ Icopi adverfus Ottonem , filium Ot~ „ tonh Palatini Comitis , gravem „ querelam accepimus , qui eum , „ dum Miflarum folemnia celebra- „ ret, gravibus contumeliis affice- „ ret, & reverentia DEI poftpofita, „ inhonefte tra&avit: quod, quam „ grave, & quam diftri&a fit anim- » adverfione ple&endum , eorum, »» qui rede fapiunt, difcretio non n ignorat. Ne igitur tantus excefi- ** ius m Ecclefia DEI maneat impu- 3> mtus, - - mandamus, quatenus „ prsdidum Ottonem diftritte com- „ moneas, ut de tanto exceffii prae- ,, difto Fratri noftro condignam la- ,, tisfa&ionem exhibeat. Quod ll „ monitis tuis obedire contempfe- ,, rit, ipliim ottonem excommunica- „ turn denunties, &c. Data Sieni* „ XI. Kal.Decembr. „ 6 (b) De hoc fupra a&um exRade- vic. 1 . i.c. 13. De controverfiacum Henrico Leone confuli poteft Meichel- peckius T. I. Hift. Frifing. in Otto- ne I. §. VIII. De Leopoldi , itemque de Henrici Ducis, fratrum iuorum in Frifing- agrum irruptionibus a&um ex Otcone Frifing. 1 .7. cap. 25. & 26* fupra. A.C. LIBER PRIMUS. 29 a.c. mum, ut alienates gravi fimultate Principes, in gratiam, ac concordiam revocaret. (a) Jam verp Paftorales illius curas nemo pro merito fatis dilaudarit. Extat ejus plena gravitatis, pietatisque M°rdh conftitutio, qua Sc quantum curae, ac fblicitudinis pro Cur(ic fuis, & quantum liberalitatis in Frifingenle majus Ca- nonicorum Collegium exhiberet, abunde demonftravit. Cavet imprimis, ne humanarum rerum tumultuofis ne- gotiis, turbarum quidpiam , aut impediment lacris ho- neftisque eorum ftudiis objiceretur 5 neve a receptis, piisque lummi Collegii conluetudinibus, quae legis vim haberent, vel in Divini Officii folenni cantu, vel in re- liqui convidfcus probatis moribus, vel paululum defledle- rent: pueris adeo ipfis, Sc adolelcentibus, quos pro aetatis lubrico ad lalciviam proniores continere freno paulo magis addudto necefle fit, (alubriter profpicit, ut fcholaftiae di- Iciplinae fubje£ti, ne vagari, neve literarum caufa alio pro- ficifci, nifi majoribus jam infignesOrdinibus permittantur. Denique ut vir erat, modeftiae ac fandtimoniae fingularis, ita omnes, quorum cura peculiars ad le pertineret, Sc ca- fte ac modefte agere, 8c omnis virtutis exempla non vul- garia prodere volebat. (b) Quae viri eflet do&rina, quis pietatis fenfiis, quae Candor modeffia, conlcripti ab co libri teftes funt locupletes: vtrimis nusquam familiae fuae, nusquam Fratrum fuorum, Ma- jorumve praecipuum quoddam ftudium in iis apparet: ut quas lemel abjecerat in Religioli Inftituti profeftlone res humanas, titulosque, earum ne memoriam quidem fuftinere videretur. Quos in lacra ilia in Palaeftinam ex- peditione labores fufceperint, quas aerumnas pertulerint Conradus Rex, ceterique itineris comites, luculenta qui- & dem feriptione refert, quantum diferiminis ipfe exhaufe- odtjiia. rit, quas moleftias fubierit, quibus incommodis turn in Graecia, turn in Alia conflidatus fit, qui Divina ope D 3 tot OO Radevic. 1. 1. c.9.10. 1^. 16. „ benigna interpretatione expofitis diffenfione, & cap. 22.ifta „ literis , Imperator mitigatus eft, in ejus Scriptis, mo* fubjungic : Poft haec verba litteras „ efterunt ( Legati Pontif.) quee Ve- » nerabili Ottom Frifingenfi ad le- „ gendum , iimul & vnterpretandum „ datas funt, Virum utique, qui f m . „ gularem habebat dolorem de con- „ troverfia inter Regnum, & Sacer- „ dotium. „ Etrecitatis Adrianiiy, PP. Literis, totam caufam fie conclu¬ de Radevicus cap. 23. „ Ledis, 6c 339. quern confulere licebit. „ clementiorque fadus - - Pacem „ & amicitiam tam Summo Pontifi- „ ci, quam omni Clero Romano red- ,, didit, eamque figno pacis, & ofeu* „ lo abfentibus per pr«Ientes defti- » navit. „ (b) Conftitutio Ottonis I. Epifcopi Frifing. apud Meichelpeck. T.I. paj» t Scientia multi¬ plex. Scbifma Pontifi- tium. 30 ANNALIUM AUSTRIA tot barbarorum tela inermis effugerit, ne verbo quidem a- g meminit. (a) Quam modeftus, tam a partium Audio inta&us erat Octonis calamus : laudem idcirco earn a maximo Scriptore promeritus, quod Hiftorise leges in argumento tam ancipiti ita religiole obfervarit, ut neque cognation! veritas, neque cognatio officeret veritati. (b) Jam, ut fcribendi laude, ea tempeftate eminebat unus j ita & elo¬ quential humanae , Divinaeque Philofophiae cognitio- ne paucos fibi pares reperit. Idem primus dilputandi artem, & fubtilioris Diale&icae ingeniofas concertationes Bavariae creditor, Auftriseque intuliffe: (c) plane, ut non dubitem, omnium, quiadeum diem ex AuftriaprodierinC, Scriptorum vei primum fuiile , vel maximum, (d) Privatum Auftriae ludhim, longa ex Imperii ac Sacerdotii fummi ofienfione calamitas excepit. Diem obierat Adrianus IV. Pontifex Maximus, eique in Vica- rii Chriffi munere Alexander III. fucceffit, juffis fiffi fragiis a majore Cardinalium parte eledus VII. Idus Septembris An. MCLIX. Non defuere tamen alii, 1159 quanquam perpauci, qui O&avianum , S. Caeciliae Car- dinalem, Pontificem dicerent, Vidoris deinceps nomine appellandum. (e) Hinc fcilla in contrarium ftudia mul- (a) Id oblervari poteft in defcri- ptione bellorum potilfimum pro Ba¬ varia inter Fratres, & Guelphicos Prin- cipesgeftorum : in Expeditione Sacra Conradi Regis, & toto palfim opere. (b) ASneas Sylvius in Hiftor. Fri- derici III. Imp. p. 10. „ IUud in Ot- „ tom dignum laude : qui licet Fra- „ tris, Nepotisque gelta memorise „ traderet, qui Romanorum Ponti- „ ficum holies fuere, ita tamen Hi- „ ftorise legem lervavit, ut neque co- « gnatio veritati, neque veritas co- „ gnationi officeret. „ CO Radevic. 1 . 2. c. II. „ Litera- „ li fcientia non mediocriter, aut „ vulgariter inftru&us, inter Epifco- „ pos AltmannU vel primus, vel in- „ ter primos habebatur, in tantum, ,, ut prseter lacrse paginse cognitio- „ nem , cujus fecretis & fententia- s, rum abditis prsepollebat, Philofo- 7» phicorum, & Ariftotelicorum li- » brorum lubtilitatem , in Topicis, ” Analyticis , atque Elenchis, fere »» primus noftris finibus apportave- » rit « r * .00 De laude Scriptorum Ottonis L Frifingenf. legi meretur V. Cl. Caro¬ lus Meichelpeck. in Aftis Ottonis I. §. IX. T. I. Thomaffin. de Vet. & Nov. Eccl. Difcipl. T. I. L. 1. cap. 1^. N. 5. „ Otto Frifingenfis Epifcopus ea „ turn eruditionis , turn San&itatis „ laude prsefulgens, quse natalium „ Iplendorem poffet obfcurare.,, (e) Chron. Reicherfperg. ad An. 1159. „ Adrianus defun&us eft apud ,, Anagniam II. Kal. Septembr. — „ Poll hunc duo funt elefti, qui le „ Papas dixerunt : Bjtolandus , tunc „ Cancellarius Sac. Rom. Ecclefia „ qui fuit ab omnibus fere Cardina- „ libus eledus prater duos, & duo- „ decima die poll ele&ionem fuam „ a legitimis ordinatoribus confe- „ cratus, qui & didlus eft Alexander . j) Et 03avianu$ Presbyter Cardinalis » S. Ca:cilke; qui a duobus tantum jj Cardinalibusfuiteleftus,--qui Sc i> diftus eft Vittor. „ Aliter paulo rem narrat Otto deS.Blafio cap. 13. Confulatur Francifcus Pagius in Akr xandro III. LIBER PRIMUS. 31 A.e. multorum annorum ferie continuata. Fridcricus Ccfar, qui Alexandrum, Rolandum antea dicftum, S. Marci Cardinalem, offenfus ejus in dicendo libertate, infeftum (ibi fore metuebat, in Viftoris partes tranfiit. (a) Caefarem fecuta pars magna Principum Germa¬ nic, quos inter Moguntinus , & Colonienfis Archiepi- fcopi eminebant : at vero Salisburgenfis , aliique partes Alexandri III. cum Chriftiano orbe reliquo, magna con- flantia funt amplexi. Idem confilium fequendum fibi putavit Religiofiftimus Ciftercienfium Ordo: magnas ea de caufa bonorum clades , ab obfirmato jam Cxfare perpefius. (b) In Auftria tamen nihil adhuc a ftato Re- ligionis cultu deflexum videtur, Henrico Duce, aut Conrado fratri, atque Epifcopo Patavienfi, tantum tri- buente, aut Pontificise caufae exitum nullo in dilcrimine ponente. Summa interea manus Monafterio , Temploque Zwettlenfi hoc anno acceffit: quare Conradus , Pafla- Zmtlen- vienfis Antilles, cujus in Dioecefi cum reliqua fere Au- fe C&nobi- ftria id Coenobium eft, invitatu Alberonis Ghunringii, Templum una,ac Monafterium ftatis Ecclefiae ceremo- niis confecravit. Res ad XIV. Calend. Odfcobr. a&a, & peradtaeft. (g) Bene- (a) Chron.Reicherfp. ad An.i 160. „ Tertia itaque Idus Februarii, quia „ nec Alexander venerat, nec Legati „ ejus, nec aliquis pro parte ejus fir- „ miter ftabat; Imperator omnes E- „ piFcopos convocans, in hunc eos „ confenfum deduxit, ut omnes Vi- Borem Papam fufciperent, &c. „ Agit ea de re Radevicus 1 . 2. fufe a cap. 64. ufque ad cap. 73. & Guillel. Neubrigenf. 1 .2. c. 6. ( b) Helmold. in Chron. Slav. cap. 90. uel 91. „ Venit ad eum ( Csfa- »» rem) Victor in caftra, qute erant ,, apud Papiam, & recepit eum: adu- „ natoque concilio, receperunteum „ WnoiauS' Colonienfis, & Conradus „ MoguntinuselecU,, (fed Conradus paulo poll ad partes Alexandri III. acceffit, in iisque ad extremum uf que manfit) „ & omnes, q Uos j m _ „ perialis aut timor, aut favor age- „ bat. Porro Alexandrum recepit „ Jerofolymitana Ecclefia, & Antio- „ chena , praeterea omnis Francia, „ Anglia, Hifpania, Dania, & omnia „ regna, qute funt ubique terrarum. „ Infuper Ciftercienfis Ordo eidem „ univerfus accefferat: - - quamob- » rem iratus Caefar propofuit edi- „ £tum, ut omnes Monachi Cifter- ,, cienfis Ordinis, qui confiftebant in ,, regno fuo, aut ViElori fiibfcriberent, „ aut regno pellerentur. „ (c) Chron. Zwetl. vet. An. 1159. „ Dedicatum Monafterium Zyvetel a „ Chunrado Patavienfi, poftea Archi- „ epifcopo fa&o. „ Abbas Ebro apud Rdiffimum Linck. An. 1159. ,, Ifte Adalbero ( Chunringius ) muros „ Zwettlenfis Monafterii imperfe- „ &os dicitur inftauraffe, praedi&um- „ que Dnum Cbunradum Epifcopum „ Patavienfem propter confecratio- „ nem Monafterii propriisfumptibus „ in Zwettlam deduxiffe.^ Eft autem „ confecratio Monafterii noftri per- „ a£taAnnoDominiMCLIX.IndiQ- „ VII. XIIII. Kal. Oftob, yicefimo „ Anno Fundationis. „ 32 ANNALIUM AUSTRLE Religioj'k Cano bio¬ rum res per Au- iiriam » Bcncficium facro, quem & ipfe ad fan&ae Crucis in Auftria olim profeflus erat, Ordinia Chunringio im» penfum, remuneraturus Praeful , Ecclefiam Zizerftorf- fenfem, folenni more inauguratam anno proxime confecu- to Paroeciam efle juffitj fignatisque,quofacra loci jurisdi» £tio pertineret, terminis, decimarum partem tertiam ad- jecif. Litene ea de re datae font CrembOi III. Id. Apri- Jes Anno MCLX. (a) teftesque donationis adfcripti, Il6c prater quatuor Prapofitos S. Georgii, S.Hippolyti, Ar- dackerenfem, & Neuburgenfem, Auftriae Optimates ali¬ quot $ Dedalricus nempe Perneckius, Pabo Sleunzenfis, Erneftus Traunius, Eckebertus Geraflenfis : quorum poftremus , Dedalrici Perneckii parens, aut frater fuifle foribitur, & cum eodem Geraflenfe hoc anno $ Pernec- kenfe vero An. MCLXXI. Pramonftratenfium primo Virginum , fobinde virorum ejus inftituti collegia condi- difle : id , quod ca, qua accepi, fide, (antiquiora enim monumenta defont) referendum hue putavi. (b) Certius illud , quanquam ad Styriam magis 9 Hofpitale quam Auftriam pertineat, Hofpitalem illam domum ad Semeringii montis radicem , a qua locus ipfe nomeri hodiedum retinet, in ufom pauperum & peregrinorum 9 ab Ottocaro V. Styriae Marchione Anno MCLX. con- ditam efle , ae dotatam. Silvae incultae partem, cui Cerwald ab accolis nomen, Eckebertus Butinenfis Co¬ mes Formbacenfibus donarat j earn Ottocarus, Eckber- ti propinquus, redemptam nunc aliquot exculti jam agri fundis ad Wilhelmfpurgum in Auftria, & Neufldlam* adjundamque filvae reliquae in partem dotis Ptochotro* phio ad Seme¬ ring. M. (a) Liters Conrad PafTav. Epifco- pi data Alberoni Chunringio in caufa Ecclefiae Cyjlcftorf: Crembtii III. Idus April. An. MCLX. Indidt. VII. refe- runtur ex Abbate Ebrone apud Lin- ckium in Annal. Zwetl. ad An. 1160. quarum initiuni eft : „ Proprie pro- „ prium eft bonorum Principum , a » (b) Topographia Auftrias Rev. P. Caroli Granelli S. J. Egcbertum Comi- tem a Eerwec^ ftatuit conditorem Ge- raffenfis & p e mec{en/is Prsmonftraten- Coenobiorum pag. 17. Auftria f^appis Geograph. diftin&aR.P. Se- alt ‘ Jfufprugger hjEc habet: „ Ge- ” r <\JJenfe , - - fund, a Com. de Per - » wcc \> Eclgerto Patre, & ulrieo filio „ fub An. 1160. primum quidemprn „ Canonillis Praemonftrat. led his „ Perneckium translatis an. 1171. ,, traditum eft Canonicis Prsemonftr. „ - - L’erneckenfc fundat. Ut fupr. a „ Com. Perneck An. 1171. p ro Ca- „ noniflis: dein vero ejusdem Ordin. „ viris Canonicis habitari tradi- „ turn. „ Cufpinian. in fua Auftr. pag. 63. vocat conditorem Geraffen* fem^ Equardum Comitem in Perneck, additque fratrem ejus Uddricum Mo- nafterium Monialium extruxifle. In re incerta illud verifimilius videtur, fratrem fuifle Ecbertum Vdalrici \ alio- „ quin priori utique loco fubfcripfif» fet Pater Eckbertus in literis CunraS Epiftopi nunc ailatis. LIBER PRIMUS. 33 a, ci. phio novo contulit. (a) Qua ex permutatione & illud aliquomodo firmatur, quod vetuftus rerum noftratium Scriptor de dote Elifebethae, Ottocaro, Coenobii Gar- ftenfis Conditori nuptae, ad Wilhelmspurgum, & Hert- zogenburgum a patre, Leopoldo Pulchro, conftituta me- morat. (b) Nihilo his parcior Dux Auftriae Henricus, agrorum 1161 bonam partem, ac praediorum Viennenfi Scotorum Mo- nafterio, repetita liberalitate adjecit: (c) ut adeo propius tas. fidem fit, eundem aut fufpenfo in caula Pontificia judi- cio, expe&afle turbulent* rei exitum, aut Alexandri III. partibus ad eum adhuc diem adhaefifie. Conftat certe il6 ^anno ejus Seculi lexagefimo ac fecundo, quanquam No- nisjunii Ticini apud Caelarem fuifle legaturj (d) Neu- burgenfe tamen Canonicorum Collegium , tutelse fuae ac patrocinio commendatum, datis ab eo literis commu- PaRS II. E nitum, (a) Lit. Ottocari V. Styr. March, data: An. 1160. ex Tabul. Coenob. Neuperg. quarum initium : „ Quo „ magnificentia copiofior , &c. - - „ Attendentes DEI mifericordiam „ promptam, & fixam fuper eos efle, „ qui aliorum mifericorditer fuble- „ yant miferiam, ftatuimus peregri- ,, norum & pauperum per terram j, noftram leviareinopiam. Indeed, „ quod nos incultam partem lylvse „ Cerwald , quam propinquus nofter, „ Eitherdus Comes de Butina Varmba- „ cenfibus dediderat , datis tribus ,, maniericis in loco, qui vocatur „ Neufidl , & quarto Wilhalmesburck^ ,, cum Ortholpho Abbate, adftipu- „ lantibus fratribus fuis concambium, ,, (deefl aliquid : fort, fecimus,&) con- „ fulentibus fidelibus, ac Minifteria- „ libus noftris in ea Hofpitale, in hono- •>■> rem DEI Genitricis, perpetuse Vir- r> ginis MARIAi, fundavimus, ad cu- » jus ufum tradidimus refiduum ejus- » dem fylvae, quod noftrum cogno- » fcitur furffe , tarn ego ( Ota\arus „ Marchio de styrja ) quam uxor „ mea, aeque nobilis Cbunegundis Mar- chioniila, occ« (b) Enenckelius im Fiirftenbuch. „ DerMarchgrave Leupolt vonOefter" „ reich, gab fein tochter dem Gra- „ ve Otacbern von Steyr > undgab im v darzu aigen , Swaz dez ift in der „ gegent ze Wilbalmjpurch unz in n die Piejiinck j darzu Herzogenburcb , ,, Chelichdorf , Osbrcim , Grufperch , K> manfus cum attinentibus : in By- „ pelinflorff XVIIII. manfus cum at- » tinentibus : in Gribt Sanjletten cu- „ riam villicariam cum attinentibus: „ in Bufpach curiam villicariam, & „ unum manfum cum attinentibus: ,, in Erpurcb jUXta' Tcilcl^enjiein VIIII, „ manfus cum attingentibus. In Ful- ,> drat»Jtorjf V. manfusl : in Schwe- „ cbent II. manfus : In Wolffpeizin* „ gen I. manfus: in HoumathY. man- „ fus. Nos quoque, & omnem po- » fteritatem noftram, univerfam fa- ,, miliam noftram, in eodem mona- „ fterio ftatuimus fepeliri. ,, (d) Dipl. Friderici I. Imp. Genuen- fibus datum Papiae V. Jun. An. 11 62. apud Murator. Antiq. Ital. T.IV.DilT. 48. cui fubfcripfereTeftes : „ Cunra* „ dus, Palatinus Rheni, frater Domi- „ nilmperat. Henricus Dux Aujirifi. »» patruus Domini Imperatoris. 3 , 34 ANNALIUM AUSTRIA Jienrici DucisAu- Jtria a Conrado fratre , 1‘ajfav. Antiftite dijjidium. Conradus Auflr. ex Anti jit te Pajfav. fit Salhbur- genfls Ar“ chiepifco- pus. nitum, (a) nequem alium ab Auftriae Principe Advoca* a*c> turn , fui vicarium, nifi ita colliberet Religiofiffimae illi Familiar, deligere teneretur : id quod fa< 5 fcurum haud ve- rifimile fit, fi jam tunc ab Alexandri Pontificis, cujus caufam Neuburgenfes Canonici conftantiflime tueban- tur, partibus fe abrupiflet. Verum quid caufie fuerit , cur a Conrado fratre odio tarn pertinaci diffideret, ut nec Eberhardi Saiis- burgenfium Archiepifcopi, qui in conciiianda inter utrum- que pace, quanquam fra&is jam viribus , mortique vi¬ cious, iaborabat piurimum, authoritati cedendum fibi pu- tarit, in incerto eft. (b) Sed Eberhardus, quas vivus non potuit, mortuus compofuit fratrum Auftriacorum lites. Exceilit ille ad beatam immortalitatem XI. Cal. Quintiles Anno MCLXIV. meritorum dives, ac code- 1164 ftium donorum : dignus , qui fub mendiculi perlona Chriftum pauperem hofpitio excepiftet. (c) Jacfturam tanti viri Conradi fuccefloris eledio compenfavit. Is a Paftavienfi, cui ab annis fedecim ma- gna laude praefuit , ad Salisburgenfetn translatus Eccle- fiam III. Cal. Julii, lites, quae cum Henrico fibi fratre interceflerant, abrupit potius, quam fopivit. Tantae in eligendo feftinationis fuafor metus erat, ne Cae/ar inteL leda Eberhardi morte virum introduceret, fuarum par. tium fequacem , caufeque Pontificias inimicum. Idem tamen (a) Diplom.Henrici I. Duds Auflr. Datum Clauftro-Neob. Anno 1162. Wiennxapud Bernard. Pez. in Cod. Diplom. N. clxiv. „ Quiaverople- „ risque Ecdefiis multa gravamina „ per importunitatem fubadvocato- „ rum evenifte cognovimus, ne fimi- „.lia contingant, ubi karifluni pro- », genitores noftri fibi fepulturae lo- » cum elegerunt, precavere volu- „ mus. Ideoque veftigiis Patris no- „ ftri inhterentes immobili firmitate „ ftatuimus de fubadvocatis, ut nul- „ Ius, nifi ad arbitrium Praepofiti, in- „ ftituatur. Qui fi forte inutilisap- „ paruerit, vel alicjuod gravamen „ Ecclefise intulerit, itidem ad volun- „ tatem Prxpofiti removeatur. „ O) Biograph. S. EberhardiI. Salz¬ burg. apud H. Canif, T. III. „ Ap- *> propinquante igitur vocationis fux »» tempore, cum jam pridem viribus » corporis coepiffet deftitui, de pace „ ibidem negotium habuit. - - DiA „ fidebant morefuo turn inter ft Dux „ Orientalis Bavarix ( Aujfria ) nec „ non & frater fuus valde excellen- „ tiflimus, tunc Patavienfis Prxful. - - „ Hinc concordare fratrem in vifil „ beatus prseful non leviter, utpote „ in mortis vicinia, Iaborabat. Quid ,, frater ? quam infraterne , quam „ procula conftituto colloquio abe- „ rat? - - Defiderium vero fuum, „ jufto datum, juxtaSalomonemeft » inter pads adiones, ad ceternam „ eft pacem translatus „ verborum hxc obfcuritas, rem totam utcunque tamen indicat, licet caufam diflidii non aflignet. (c) Chron. Mell. An. 1164. ,, B. » Eberhardus Salzburgenf. Ecclefiae » Epifcopus felidter obdormivit in „ Chrifto XI. Kalend. Julii : „ Vi¬ de, qux de die obitus dofte difcepta- vit Marc. Hanfiz. T. II. pag. 276. LIBER PRIMUS. 35 tamen metus Conradi ele&ionem difficiliorem reddi¬ dit. (a) Notus erat viri animus a ftudio Pontificiae caufae minime alienus : led quod idem eflet Carfaris Patruusj quod Papienfi , adverfus Alexandrum III. coa&o, con- ventui interfuiftet ( quanquam turn etiam fuam fenten- tiam ex univerfalis Ecclefiae judicio fulpenfam vellet ) (b) quod denique a Friderici partibus fe nondum aperte fatis abrupiflet 5 eledtoribus curam injecit, ne quam ea- tenus tenuiflent incorruptse in Romanos Pontifices fidei laudem, fucceflor Archiepifcopus Iabefa6taret. Ergo adji- cere ad fua fufffagia conditionem vifam eft : Conradum omnium confenfu ad ejus Ecclefiae Pontificatum deligi, modo animum induceret ad partes , quas Eberhardus ad mortem ufque conftanter tuitus eflet, Alexandri fu- ftinendas. Accepta conditio eft a Conrado, promiffis- que tarn prolixe fa£tum fatis, ut vita eum ante deficeret, quam fponfionis tarn fan&ae fides. (c) Ne quid tamen in limine offenderet Conradus, Se- ptembri ftatim menfe, Ticinum ad Cadarem profe&us eft, Epifcoporum, qui Salisburgenfi fubfunt Metropoli, literis commendatus. Acceptus a Cadare perbenigne eft, & ut fumma ejus nobilitas, perpetuaque apud Principem gratia poftulabat : fed cum multis ille Guidonem fuum, ^ cum quern ex Cremenfi Epifcopo, Pafchalis III. nomine, Vi- ufare <* &ori Anti-Papae, hoc anno extindto, fuffecerat, Conrado de re a ~ Pars II. E 2 dilau- Bum, (a) Hiftor. Calamic. Eccl. Salzbur. apud Bern. Pezium T. II. Anecdoc. „ Poftquam vivendi finem fecit Eber. „ barclus Epifcopus, timentes hi, qui ,, majores videbantur in eadem Ec- „ clefia, ne cognita morte ejus Im- „ perator pro beneplacito volunta- „ tis fuse fchismaticum eis daret,cui contradicere non poffent, & com. r> naunicare periculofum eflet; fub „ magna feftinatione elegerunt Chun - ?> radum , tunc Patavienfem Epifco- »> P um » ma § na anxietate, eo quod „ Patruus eflet Itnperatoris, & amo- „ re carnis 6c fangui n i s facile prceci- ,, pitari timeretur. ,, (b) Epift. Umrici PraepofitiPerch- toldsgadenfis ad Ehnhardum Salzburg. Epifcopum apud. Radevic. 1 .2. c.7.2. ,, Dominus vero Patriarcha ( A^»i~ ,, leienf .) 6c quidam alii, falva mpo. „ Jlerum Catholic# £cc left# ce»/«nJ,pro- „ pter memoratas Imperii neceflita- » tes obedierunt. - - Domini Ba- » benbergenfis , \Patavkn fis , 6c Ra- », tisponenfis Patriarcham funt imi- „ tati. „ (c) Chron. Reicherfperg. ad An. 1164. „ Succeffit Dominus Chuma- „ dus , Patavienfis Epifcopus, ab om- „ ni Clero 6c populo unanimiter ele- „ ftus cum gaudio omnium, ea cau- „ tione, ut cum Alexandra ftaret, fi- „ cut Praedeceflbr fuus. „ Ortilo Campililienf. An. 1164. „ Chumadus „ prasdi&us, ( nempe is , ut paulo ante feribit idem Ortilo : ) » „ fine Anni MCXLVIIL ex Abbate „ Clauftri in Sattelbach fadtus eft E- „ pifeopus Patavienfis , ex Patavia „ tranfit ad metropolitanam fedem „ Saltzburgenfem. „ Rikard. New- burg. „ Cbunradui fit Archiepifcopus „ Salzeburgenfis An.MCLXIV. „ B. Hart, manni Epifcopi mors, Vita Sy- nopfis. 3 6 ANNALIUM AUSTRIA dilaudaret j totusque in eo efiet, ut fidem Sc obfequium illi, a. c. quod totus propediem orbis fu a opera exhibiturus eflet, Conradus quoque addicat : hasfit in vado negotium, 8 c Conradus, qui ad partes Pafchalis flecfti non poterat, bo¬ na quidem Caefaris pace 5 fed fpei tamen irritus, in Ger- naaniam recdlit. (a) Tot Ecdefiae calamitatibus cumulum adjecit mors tot illuftrium virorum , quorum precibus, meritisque coeleftes adhuc irae placari pofle videbantur. Eberhar- dum enim Salisburgenfem, excellentis fancftimoniae An- tiftitem, fex to ftatim poft menfe ad beatiorem in coelo vitam confecutus Hartmannus eft , Brixinenfis Epifco- pus, & altera labantis per Germaniam Ecclefise colum- na. (b) Hunc virum, ne a ceteris, qui in Auftria no- ftra claruerunt, facris Praefulibus abjungerem, turn anfta, quae cum S. Leopoldo eidem interceflerat, confiietudo, turn Neuburgenfis Canonicorum Collegii, cui ejusdem S. Marchionis voluntate annos aliquot praefuerat, ratio- nes non patiuntur. (c) Ortu erat Bavarus in Pollingenfi agro, haud pro® cul Paflavio, natus : literas, & qua una valebat maxi- me, virtutem ac pietatem e Divi Nicolai, quod ei urbi proximum, collegio hauftt. (d) Salisburgum deinde translatus, a Conrado f. Archiepifcopo inter ejus Eccle- fiae Canonicos facra ftipendia primum meruit: dum (a) Chron. Reicherfperg. ad An. 2164. „ Stacim in menfe Septembri „ QConradus ) ad Imperatorem Pa- „ truelem fuum pro regalibus ab eo „ fufcipiendis Papiam profe&us eft, „ cum prsfentatione literarum Epi- „ fcoporum fuffraganeorum. Quo „ perveniens cum benigne ab Impe- „ ratore fufceptus effet, poft multa, „ qus ibi ab Imperatore in fecreco & in publico di£ta funt, qus & in » fcripto comprehenfa funtaPrspo- „ fito Reicherfpergenfi, qui cum E- „ pifcopo venerac, illuc qualiter fci- „ licet eum Imperator ad habendum , Papam Pafchalem provocaverit , „ quern ipfe tanquam Catholicum „ fucceflorem modis omnibus com- „ mendabat, feque effe&urum inbre- vi, ut omnes eum reciperent, mi- »> nabatur : fed eledus Epifcopus ad r> partem illam nullo modo fledi po- »> terat. Tandem fine regalibus, cum ” & ra , c . ia farnen & pace ab Imperato- „ re dimifiUs eft. n * per- ( B) Chron. incerti auth. apud Hen- ricum Canif. T. III. ad Ann. 1164. ,, Multi quoque Epifcopi, & Princi- „ pes ipfo anno mortui funt. Hart - „ mannus etiam beats mem oris Bri- „ xinenfu Epifcopus in fine ejusdem „ anni ad cceleftia migravit X. Ca- „ lendas Januarii. „ Et confentit Chron. Reicherfperg. Sc Salzburg, apud Hieron. Pezium Tom. I. & Ad- „ mont. Tom. II. (c) Vide fupra dida ad An. 1133, ex Chron. Clauftro-Neoburgenfi. ( D ) Biograph. B. Hartmanni apud Hieron. Pezium T. I. „ Beatus igi- ,, tur Hartmannus in territorio Paffa- „ vienfi - ortus eft - - infantia te- » neriori decurfa, parentum obla- » tione traditus eft Monafterio S» » Nicolai in Paffavienfi civitate lite- „ ris erudiendus, fecundum regula- „ rem Canonicorum profeilione® „ Domino ibi famulaturus.,, LIBER PRIMUS. 37 pedpe&a ejus infigni virtute ac prudentia , Chiemenfis fa* claw primum Ecclefiae, turn Neuburgenfis in Auftria Cano-^f^’ nicorum Collegii praefedluram gerere, Praepofiti nomine, e0 ge(i« t juberetur. (a) Quas hie plenas fapientiae, moderatio¬ ns ac pietatis leges fanxit, iis vitae landtiffimae exemplis vim roburque addidit. Quanquam nec alia deerant viri decora, quae perennem ejus memoriam in Auftria con- fervarent. Donorum coeleftium mira imprimis vis, ac crebris prodigiis teftata. Fuit, cum lacrae intentus ledlioni do- mo fe repente proriperet, & Ibdalium quosdam vicinis in aedibus agentes, exefie quantocyus juberet: paruere illi evocantis imperioj at vix delerta ea ftatione, domus ingenti cum fragore corruit. (b) Fuit cum nautas &: ve£tores , quos impa£ta in fcopulos navis haud procul a Coenobio in Danubium pene jam effudit, falvos & in- columes fuis precibus praeftaret. (c) Alias cum puer nobilis , haerente intra fauces officulo, haud procul ab & alihi ultimo diferimine abefiet j operatus (acris Flartmannus , locorum „ periculum difpulit, transverfo oITis fragmento cum mul- ta languinis copia fine noxa rejefto. (d) Aquam in vi- num alias, alias in medicinam vertit, lividumque oris tumorem in muliere abfterfit. (e) E 3 Bed „ darum regrefla , Hberata eft fimul „ cum nautis depericulo mortis „ (d) Idem cap. 20. „ Quidam de „ domicellis B. Viri, nomine Gebe- „ hardus, frater Lodewici de Reopen s „ dum quadam vice pullum come- „ deret, os pulligutturi ejus inhsefit, „ ille autem, cum ficut puer, pueri- „ liter agens, periculum fibi lmmi- „ nens non attenderet, guttur & col- „ lumadeo intumuit, quod nec lo (a) Biograph. B. Hartmanni c. 3. 4. 5.fufe, quern confulas, licebit. (b) Idem cap. 7 . ,, Quadamitaque „ die, cum ipfefecundum conluetu- „ dinem Monafterii ad leftionem „ cum fratribus confediflet, & alii, „ quibus exterior cura commiffa erat, „ in quadam domo comiffa difpone- „ rent ; vir DEI de ledtione furrexit, „ & contra moremfeftinanter egret „ fus, perveniens ad fores domus il- „ lius, quafi comminando dixit: exi- „ qui potuit,necaliquid‘glutirepr^ „ te cito, exite. Illis autem cum 1 „ magna velocitate egreflis ftatim » corruit domus ilia. „ (c) Biograph. B. Hartmann . c. 8. „ Alio tempore cum defeenderet na- » vis per alveum Danubii, - & ibi 5 > traniitum, ficut moris eft, facere m deberet, appuir a e q- p er i_ „ culofo, unde de facili liberari non ,, poffet, & cum jam prope effet, ut ,, mergeretur - - accurric etiam vir, „ & videns eos impetu fluminis f er - „ ri in profundum, exclamavit: 7y juvet vos DEUS, 6t B. V. Maria, „ Ad vocem itaque viri DEI fubfti- „ tit navis, & contra procellas un- ter aquam, vel aliquid liquidum -- „ fequenti vero die cum beatusPon- tifex Miflam celebraret, puero pro- ftrato ibi in oratione , candela » „ etiam accenfa juxta mandatum vi- „ ri DEI, cum in Canone ventum et „ fet ad locum ilium, ubi fit merao- „ ria vivorum; fubito cum quodam „ impetu os illud erupit de ore pue- „ ri, & multa fanie fequente libera* „ tus eft puer, &c. „ (e) Idemc.i^. quod vide:& C.19, „ Mulier habens vultum tumidum „ &lividum, acceflit ad Miniftrum „ Pontificis, qui ei abluendis mani- » bus praparabat, fupplicans utpoft Terror ei- Jem divi- Tiitus in - jedut. 38 ANNALIUM AUSTRIA Sed cum aliis multis faluti ac praefidio fuiflet$ prae- fentiorem nulli opem tulit, quam hornini manifefti ho- micidii reo : hunc frater occifi cum ad necem quaereret, jamque in veftigio confoflurus diet, Hartmanni , ad cujus pedes fe abjecerat, confpedia gra vitas, aut terror potius divinitus injedus percufforibus fervavit , ftri- d:umque in ejus caedem pugionem a jugulo avertit. (a) Haec cum & magna Viri apud DEUM merita, & in. gentem apud omnes venerationem fatis oftendant j ne- fcio tamen, quid majus habet animi ilia perfpicacia, qua arcana pe&orum , Sc latentes animorum lenfus pervi- debat. Nemo ilium accedebat, cujus mores, caftam- que aut contaminatam mentem exploratam non habe- ret : ex quo fiebat, ut, fi quis impuris delufus imagini- bus, aut pravis cogitationibus irretitus, obviam fe ferret, aut vultus feveritate coerceret incompofitum hominis animumj aut fi res locusque pateretur, vel mittere im- puritates ill as, vel fuo e confpedu fe auferre juberet. (b) Hoc ccelefii lumine illuftratus cum abditifllmos quosque aliorum fenfus, intimasque animorum latebras rimaretur facile j mirum eft , piaculi genus quoddam, in quod imprudens incurrerat, Virum integerrimum non vidif- „ manuum ablutionem Epifcopi ean- „ dem aquam fibi porrigerec: & cum „ port ablutionem manuum Epifcopi „ minifter ille aquam projicere vel- „ let, ilia parata erat cum vafe fuo, „ 6c earn recepit - - cum autem in „ reditu fuo beatus Pontifex iterum ,, effet in Rjdano in eodem loco - - „ praedi&a mulier acceffit ad mini- „ ftrum, dicens ei: quid veftrce uti- „ litati deperiit in hoc, quod per ab- „ lutionem illius aquae, quam mihi „ negaftis, coelefte beneficium fenfi, „ 6c fanitatem recuperavi ? Ille ve- ,, ro non fine magna amiratione con- „ fiderabat in ea mutationem dexte- „ rx Excelfi videlicet, quod tamve- „ lociter, de tarn foeda in tarn pul- „ chram mutata fuerat. „ (a) Idem c. 16. „ Quidam, qui „ occiderat fratrem Tholonisde Truch- „ fen - - iple fe ad pedes Epifcopi „ ponebat, ut ibi quali in tuto effet. » ibolo autem cognofcens eum illic 3> e ffe, acceffit ad locum, prcecipiens si milicibus fuis, ut, etiamll in gre- » mio Epifcopi eum inveniflent, non »» ei parcerent, fed potius occiderent. „ Cum autem Introiffent domum, „ in qua fedebat Epifcopus, 6c ilium „ ad pedes Epifcopi fedentem cerne- ,, rent; talis 6c tantus metus inva- „ fit Tholonem , 6cita contremuerunt „ omnia offa ejus, quod ipfe nimio „ terrore correptus prcecepit fuis, ut „ ilium nullo modo offenderent. Et „ ita egreffus eft. Admirantibus au- „ tern fuis 6c quierentibus, quare ilia „ peperciflet - - refpondit tacite; „ Nunquam in talibus anguftiis fui 5 „ fi iftum S. Epifcopum offendiflem, „ omnes mortui effemus. „ (b) Idem cap. 12 . „ Heinrim vir „ religiofus 6c timens Deum referre „ folitus erat, quod cum ipfeadhuc „ laicus conftitutus effet, in obfe- „ quio B. yivi, fi quandoque coram „ eo ftans immundadefideriain cor- ,, de fuo concepiflet, 6c in eis dele- „ ftaretur, ftatim homo DEI, quafi ,, confcius cogitationum fuarum 3 »> cum tanta indignatione & iracun- » dia refpiciebat, quod neceffe erat, „ ut vel cogitationes illas defere- „ ret, vel a confpe&u ejus abfcede- LIBER PRIMUS. 39 a.c, vidifie. E vita nuper exceflerat Optimatum quispiam, clarus alioquin vir, & opibus &nobiIitatej fed a facro- rum communione, piorumque confuetudine, merito fiio, motus. Jacebat exanime hominis cadaver aliquamdiu infepultum, quod in gratiam cum Ecclefia nec vivens, nec moriens rediiflet. Urebat fupplicii infamia cognatos graviter, frater- que defun&i, ut tumulum intra Templi facraria cadaveri impetraret, offerre Hartmanno argenteum calicem non dubitavit. CelEt ille importunis precibus, iocumque execrando cadaveri inter piorum fepulturas conceflit. Nulla interim fadi religio pulfabat animum : fed quas dies offuderat tenebras , nox proxime confecuta brevi disjecit. Ad quietem conceflerat Hartmannus fui fecu- rusj fed fomnum brevifllmum atrox vifii fpedaculum, fenfuque horrificum difcufllt. Adfunt famulantium fpe- cie, nefcio, quas hominum larvae , ignemque pone le¬ dum decumbentis luculentum excitant. ^Eftuare vir pius, ac fudare non jam metu, fed flammae violentia , quae latera, carnem , ofla depaftura videbatur. Hos inter terrores illud maxime formidolofum , quod de capite fuoco nfultantes, & jam vim manumque ad ma- dandum ifto fe fupplicio illaturos audiret. Neque intra minas ftatura res videbatur, nifi imperiofior aliquis inter hos buftuarios, converfa ad Hartmannum oratione , & avaritiam exprobaflet improbam, & fpem venise una, fi fadi poeniteret, oftendiflet. Non erat pluribus opus, ut vir optimus, & errore magis, quam culpa lapfus, fadi gravitatem agnofceret, & inter poenitentis animi gemitus, meliora omnia polliceretur. Apparebat dolen- tis his animi lacrymis vindidae divinx adminiftris fadum fatis : nam & ignem extinxere, & fuis fe iterum tene- bris condidere : manfit tamen in afiedo corpore idem ardor, quern e ledo confurgens, admifla per apertam feneftram aura, mitigare fruftra contendebat. (a) In- )) 9 ) r> yy (a) Bjpgraphus idem capite 12. In prae 1 a Ecclefia ( Rrixinenfi ) tale quid accidie b eat o Vi ro : qui- dam nobilis & potens, & dives de Dioecefi fua deceflit, conftitutus in excommunicatione; fratervero defun&i accedens ad Epifcoputn,& ofFerens ei cifum argenteum, Ec- clefiafticam fepulturam fratri fuo n poftulavit, & Impetravit. • Eadem ,, node cum vir DEI effet in ledo , „ vigilans tamen, vidit introire vi- „ ros ad fe quosdam, quafi ad mini- ,, fterium aliquod deputations, qui ac- „ cedentes ad leftum, copiofum ig« „ nem fecerunt, unde tarn maximum „ fenfit calorem. Et cum diu ita »» ureretur, dixerunt illi: tempus eft, 4 o ANNALIUM AUSTRIA Inambulantem ad id no&is Conradusaudiit, quoad a. res (acras miniftro utebatur: accedit Sandtum fuum Antifti- tem, rogat, ecquid fibi vellent intempeftiva; vigiliae, remque omnem ex ordine cognofcit. Sed cum a;fi:us non remitte- ret, ambo in proximum D. Nicolai Sacelium digreffi, pla- cando Numini pfalmos aliquot alternis recitant. Nihil in¬ terim refedit dolor 5 id tamen precibus piis datum creditor, ut Hartmannus agnofceret, ardorem eum corporis ex cra- tere, adhuc domi condito, in vifcera dimanare. Ergo ai¬ ds adhuc tcnebris reddi infelix donum imperat, fimulque Templi Praefidi fevere prohibet, ne cadaver, diris devo- tionibus adhuc obftri&ium , i£di inferri iacrae pateretur. Cratere amoto dirum illud offium incendium momento conquievit. (a) Ea a propitio Numine immifia illi poena, falutaris plane, ut viris fan&is fere ufuvenit, deinceps fuit: neque enim aut metus, aut cupiditas extorquere pofthaG quidquam potuit, quod a Chriftiana sequitate abhorreret. Em in Magna ejus erat apud Fridericum Caefarem gra- Z'r^Pon tia * ut ^ ne e l us con fi^° gravioris pene rei nihil aggre- tifice con- diendum fibi putaret : eamque , quod mirum , gratiam flantia. Hartmannus etiam turn retinuit, cum Ecclefiae fan£he caufa adverfus Cadarem ageretur. (11) Ceilere Germa¬ nise „ mittamus eum in ignem. Qui au- „ tem inter eos major videbatur, di- „ xitei, quid eft hoc? quid fecifti? „ officium tuum & religionem tuam „ commodo honorafti ? Propterea ,, itaque mittendus es in ignem. Ve- „ rum tamen , fi fadum iftud emen- ,, dare (volueris) liberaberis ab igne. „ Illo itaque firmiter promittente , „ evanuit ignis, & miniftri, qui eum „ incenderant; calor tamen in eo ac- „ cenfus non recedebat. Surgens itaq; ,, de ledo acceflit ad feneftram, ten- „ tans,!! per aurd aliquid refrigerii in- i, venire poflit, & nihil profidebat. n (a) Biogr. B. Hartmanni cap. 13. „ Evigilans autem lupradidus Chun- „ radut Capellanus, mirabatur, qua- ,, re contra confuetudinem fuam ita „ deambularet: & ingreffi Capellam „ S. Nicolai , XV. gradus dixerunt. „ Epifcopus autem ardorem ilium di- „ vinitus ferre non fuftinens, contra » legem filentii pracepit Chunrado^ » quatenus fcyphum i lum remitte- ” ret illi > q U i eum dederat: & fra- » tribus, apud quostumulandus erat, ,, in virtute obedientiae prseciperet. »> ne eum aliquo modo fepelirent. „ Recedente igitur nuntio, receffic „ pariter & calor, & ficliberatuseft „ homo DEI de periculo incendii. „ (b) Idem cap. 23. „ Beaturn Hart- „ mannum pracundis filial! diledtio- „ nc, tanquam patrem, colebat, & „ ei in omnibus deferebat ( Frideri - „ cus l. Imp.) adeo, quod cum aliis „ Epifcopis vedigalia, & alia onera „ fifcalia, rationeRegalium,impone- ,, rentur; ifte immunis ab his exi- „ ftebat. Et quoties Imperator lui „ copiam habere potuit, confeflto- „ nem peccatorum cum omni humi- „ litate faciens , orationibus fuis le „ fuppliciter commendavit. „ Item cap. 25. „ Imperator aliquando tran- „ fitum faciens per terrain noftram, „ rogavit Beatum virum, ut fibi ta- » bulam itinerariam ^alias altars por- „ tatile) confecraret. Illo autem di- » cente, le ad hoc promptum exifte- ,, re, fi lub obedientia Alexandri Pa* » pa earn confecrare deberet - - Im- » perator, quamvis Alexandra con- » trarius,gratanter recepit,& bene- ,, didione paterna a beato viro per- „ cepta, cum gaudio & gratiarura „ adione receflit. JS LIBER PRIMUS. 41 A.c. nisc Epifcopi plerique Cseteris blanditiis, aut minis: Hart- mannus inter pauciffimos in fide Alexandri Pontificis im- motus ftetit j (a) recepitque conftantiae fuae praemium viu Smm ampliffimum , cum poft ten 6 fr(IImam , afperrimamque re. jejuniis, ac voluntariis cruciatibus vitam, (b) ex his tur- bis ad quietem fempiternam evolavit. Hartmanno, Eberhardo , Ottone , fpe&atiflimis ea tempeftate Germanise Epilcopis uno prope tempore extindlis, non poterat Germania in ruinam non impel- li. Fridericus Caster , quern bellici adhuc fucceflus im- mane quantum inflaverant, inftin£tus ad haec Reinaldi Colonienfis monitu, confilium cepit lu&uofum Eccle- fiae, perniciofum fibi, Germanise exitiale. Adds enim 116^ fub Pentecoften An. MCLXV. Wirzburgi Comitiis, Epifcopos, Principesque tecramento adegit, ut ejuratis Alexandri III. partibus, Fafchalem fecuturos fe profite- rentur : neque his contentus , mandata quoque ad Epi¬ fcopos dedit, ut & Sacerdotum Collegia, & Coenobia Religiote ad eandem fententiam adsgerentj & fi imperia detre£fcarent, Coenobiis, patrioque fblo exturbatos, te- crorum pariter , ac civilis confuetudinis communions prohiberent. (c) Pars II. F Ea (a) Idem cap. 22. & 2%. „ In Ale- „ mannia autem pauciffimi inventi „ funt - - qui negle&o metu Impe- ,, riali publice auderent profiteri o- „ bedientiam AlexandriVapx. - - Ifti „ ergo duo ( EberharJus Salzburgenfi „ & Hrtr?wflK««iBrixinenfis) - - po- „ fuerunc fe murura pro domo Isra- ,, hel, & poftpofito regali metu - - „ dixerunt : & fi omnes genres obe- „ dirent Imperatori,ut difcedat unus- „ quisque ab obedientia Romanic „ Sedis; nos obedientiam Romans „ Eccleliaz inconcuffam debitam fer- „ vabimus. „ (b) Idem fparfim cap. 10.11. &c. « Ad honores autem infolitos, & ,, mopinatos fibi exhibitos coepit ex- ,, pavefcere, - - nec ulla gloria: ma- r> g n , entia gloriofum eum fecit. - » E ac ' em in viftu parcitas, in vefti- » tu humilitas fuit, & quadam de- „ centi temperantia talis in habitu „ apparebat, ut nec de vilitate no- „ tari polfet, nec de fuperfluitate. - „ Ab infantia - per vitaz munditiem „ - - fe ab omni lafcivia immunem, „ & mente, & corpore virginem ex- „ hibuit. - - Talem fibi Dominus „ vivendi regulam prazfcripfit , ut „ fingulis diebus, prazterdies Domi- „ nicos, & fummas folennitates, non „ nifi femel reficeretur, & tantum ,, cibis quadragefimalibus. - - Ad „ carnem vero non veftiebatur, ni- „ fi cilicio. - - Dorfum fuum quo- „ tidie ad flagella pofuit. - Oratio- „ nibus pene femper intentus , fibi » parcus, alios pafcebat corpore, le ,, lpfum autem per le&ionem facra- „ rum Scripturarum reficiebat men- rc. ji (c) Chron. incerti Author, apud Henr. Canif.Tom. III. ad An. 1156. „ Dominus Imperator curiam cele- „ bravit in civitate Wirzburg. vel „ Herbipolenfi in Menfe Majo , in „ diebus Pentecoftes, quodevenerat „ tunc X. Kalend. Junii, ubi Epifco- „ pi, & elefti numero fere quadra- „ ginta de Regno Teutonico, jura- ,, verunt obedientiam Pafcbali , & ,, ejus fuccefforibus , ipfo Imperato- „ re primum , & ante omnes , id „ ipfum jurante fuper Evangelia & „ Reliquias. PofteaEpifcopis, &in« » de 42 ANNA LIU M AUSTRIA Ea res, cum ad ceteras Germanise partes, turn ad Jclffma 1 ' Auftriam noftram maxime pertinebat. Fuit ea ad id etiamAu- tempus nobiliffimse provinciae rara felicitas , ut turbata fi uantumv * s Ecclefiae Germanics pace, pacem tamen tur at * ipfa, ac cum Romano Pontifice concordiam confervaret. Henrico Quarto, Quintoque omnia mifcentibus, & Mar- chionum, & Antiftitum fide intaminata, falva pene, ac ^rK«/w-incoIumis ftetit. (a) At pndentis anni turbo, facras tum Paf- res una, ac civiies in Auftria afflixit. Principium cladis a Ruperto fuit, Conradi in Paflavienfi Ecclefia fucceflo- fcopum. re : is cum magno jam natu, annisque obfitus, fuorum fufFragiis ad eamlnfulam ele&us efietj Pafchali nonmodo ipfe facramentum dixit j fed eadem jurisjurandi religio- ne fubjedlos Ecclefiae fuse Prsefules obftridtos voluit, (b) Henricum porro Auftriae Ducem Caefar ipfe fiib- ruendum fibi fumpfit. Stephanus per id tempus Hun¬ gary imperitabat, Rex ejus nominis tertius : is ut Re- gnu m fibi debitum adverfus Comnenos Orientis Impera- tores defenderet, ac firmaret, Agnetem, Henrici Ducis Auftriae filiam, in matrimonium petiit, habiturus hoc pa- < 5 to in foceri ope 5 & fi res pofceret, in Caefaris Frideri- ci viribus certum praefidium. (c) Henricus Dux , qui poten- „ de omnibus Regni Principibus, qui „ aderant. Poflea autem multi Prin- „ cipes, &Epifcopi, qui ibi nonade- „ rant , juraverunt. Tenor autem „ juramenti hie erat, ut videlicet „ decedente Pafcha/i , nullum in Pa- „ pam reciperent, nifi unum de ipfius „ fautoribus : & ut obeunte Impe- „ ratore, nullus in Regem, aut Im- „ peratorem levaretur , nifi qui il- „ lam partem defenderet, 5c manu „ teneret contra Romanam Eccle- „ flam : 5c ut Epifcopi, qui jura- „ rent, idem juramentum ab omni- „ bus fuis fubditis, & Pradatis exi- 5> gerent : 5c quicunque non jura- ?> ret, omni Ecclefiaftico honore, 5c „ beneficio, 5c poteftate, poftremd „ 5c omnibus bonis fuis privaretur. „ Eadem pene ad verbu repetit Chron. Reicherfperg. ad An. 1165. 5c confir- mat Godefridus Colonienf. in Chro- nico ad hunc annum. (a) De hoc fupra a&um eft fub Leopoldo Pulchro , 5c Leopoldo Sando ■Marchionibus. (») Chron. Reicherfperg. ad An. „ In proximo menfe Julio Im- „ perator venit in partes EawarU> „ 5c Pmviam venit III. Kal. ejusdera „ menfis,quando epifeopus ejusdera „ loci omnes fere Pradatos ejus- „ dem epifeopatus propter praefen- „ tiam Imperatoris jurare coegit, 5c „ deinceps cogere difpofuerat. „ Eadem habet Author incertus Chro-* nici Canifiani ad hunc annum. In utroque vero Chronico haec de perto adjiciuntur „ Hie poft epifeo- „ pum Cbuonradum ele&us quidem „ fuit, fenexvalde, ac plenus die- ,, rum : fed in proxima curia Impe- ,, ratoris, videlicet Winburgenf: , fi- „ mul cum aliis epifeopis juraverat, „ ubi etiam fine licentia, 5c absque „ voluntate, 5c confenfu Metropoli- „ tani fui in Epifcopum confecratus „ erat. Ipfe etiam fuosPraelatosmo- „ dis omnibus jurare coegerat. lln- „ de pauci fafti fijnt dies Epifcopa- „ tus ejus. „ (c) Chron. Auftrale ad An. 1165. » Stephanus Rex Ungarise duxit uxo- » rem Agnetem, filiam Henrici Du- „ cisAuftrhe. „ idem refert Chron. Clauftro-Neoburg. ad hunc annum : fed Zvf'ettlenfe in An. 1166. rejicit* A.C< LIBER PRIMUS. 43 A. c. potentis ac vicini Regis affinitatem magni pro merito fa- ceret, Iponfalia Viennae fomma magnificentia apparat. In- vitatus Sc Henrici nonnulla ad Oefarem gratia, Sc auri, ut ferunt, ab Rege Hungaro emungendi Ipe propinqua, Viennam, pronubus ipfe, defcendit Fridericus Imperator. Hie dum nuptialia tradantur pa&a, Caefar fuse adverfus * Pontificem caufae minime indormivit : fed a£tis Vienna Ducem per menfis fere dimidium hilariis, ludisque, Stephanum ’”?**** Regem ad exfolvendam fibi auri bene magnam fum- mam 5 Henricum vero Ducem , Sc qui Carlarem eo conle&atus eft, Ratisbonenfem Epifcopum ad preftan- dum Palchali Antipapas facramentum induxit. (a) Duce itaque, ac Provinciae Antiftite in eas par¬ tes abreptis, deterrimo res (acre loco erant in Auftria : Sc quanquam Henricus nihil admodum turbaret 5 con- ftat tamen Rupertum Pleudoepifcopum nullum non Ia- pidem movifle, ut Coenobiorum Prefules, omnemque facrum ordinem, qua minis, qua hortatibus in faeftionis fuse communionem pertraheret. Illuftre ea tempeftate conftantiae exemplum Neuburgenle Canonicorum Col¬ legium prebuit, quod a fide Alexandri Pontificis, quid- quid Rupertus prevaricator fremeret, quidquid odiorum ac diferiminum aut a Duce, aut ab ipfo Caelare ingrue- ret, abduci non poterat. (b) Et affuifte DEUM labo- ranti per Auftriam caufae fuae, inde liquet, quod Ru¬ pertum Novembri adhuc ejus anni menfe e vivorum numero exturbarit : ne, quod agebat improbus, furere Pars II. F 2 in (a) Chron. Reicherlperg. ad. An. 1165- „ A Patavia Q Fridericus Imp.) „ per Danubium navali idnere par- tes Orientis intrans, Wiennam ve- „ nit, ubi fere XIV. diebus manfit. „ Ibi elettus Ratisponenfis juravit, „ & Dux Auftrise Henricus , patruus Imperatoris, & alii Principes. „ Idem refert Author incertus Chron. Camfiani ad hunc annum, qui difer- te icnbit juratam effe Pafckali Anti- papae obedientiam. (W de Stepba- n° Rege adjefta funt, Aventini £ 6. Boic. fide dicta ftinto, fic enim habet: „ Hifce confettis Au gu ft us in Au _ „ ftriam movet, recepcis XL. uncia- ,, rum auri millibus a StephanoRe- „ ge Ugrorum, 8cc. „ Confirmari tamen poffunt ex Appendice ad Ra- devicum , quse fic habet ad Annum 1164. „ Puer ( Goizonis R. Hun- » garix filius ) _ Imperatorem dads „ quinque millibus marcarum fuac „ parti adjungit. „ (b) Appendix Chron. Clauftro- Neoburg. MS. Authoris Synchron. apud M.Hanfizium T.I. p. 324. „Ec- „ clefia Niwenburgenfis Divx me- „ morise Eberbardum Salzburgenfem, „ 8c ejus Succefforem Cbumadum imi- „ tata, quanquam Imperialibus nun- „ ciis ad Dominum Ducem Auftriae „ Henricum , ut earn averteret, dire- „ £tis quateretur; quantumeunque „ ab Epifcopo Rudberto, fupra mo- ,, dum Schismatico, vexaretur , a ,, fano capite , Alexandra videlicet „ Apoftolico, avellinon potuit; imo „ etiam ftabilitate fua totam Au« „ ftriam ad idem caput, ad eandem „ Sedem, DEO favente, fecum tra- xit. „ 44 ANNALIUM AUSTRIA! in Pontificem, ac facrum Ordincm diutius poftet. (a) a - Suffe&us eidem Albo Epifcopus, externa potius fpecie, quam animo a Pontiflcia caufa alienus: (b) neque Hen- ricus e Pergenfium Comitum familia Alboni fubrogatus, infiftere Ruperti veftigiis aufus eft $ fed falutari Pontiff- cii fulminis terrore iiftus , fedem inaufpicato captam Theobaldo fratri, bona Csefaris gratia tranfcripfic. (e) Verum haec poftea. Interea dum has vices fubiret Paftavienfis Ecclefia $ Salisburgenfis in metu erat , Friderico Caefare graves jam turn iras in Conradum Archiepifcopum coquente. Tertio ille ad Caefarem profe 6 tus erat, jurium regalium caufa, Papiam, Bambergam, ac Norimbergam , depre- catore ufiis etiam Henrico Bavarian Duce, at fruftra : (d) cum (a) Chron. Reicherfperg. ad An. 1165. „Tunc etiam mortuuseftDo- „ minus Ruodbertus presbyter, & De- ,, canus Patavienfis Ecclefiae in no- „ nis Novemb. Hie poft epifeopum ,, Cbunradum eledus quidem fuit, fe- „ nex valde, ac plenus dierum. - - ,, Ipfe etiam fuos pradatos modis om- ,, nibus jurarecoegerat. Undepauci ,, fadi funt dies epifeopatus ejus. „ Diem & annum mortis eundem po- nit etiam Chron. Canifianum Auth. incerti. (b) Chron. Reicherfperg. ad. An. 1165. „ Poft hunc ( Budbertum) do- „ minus Albert, praepofitus, diaconus „ autem ejusdem Patavienfis Eccle- „ fiae eledus eft in III. Idus Novem- „ bris : „ Appendix ad Radevicum An. 1170. „ Albanum Patavienfem „ eledum a fuis ab Epifcopio pro- „ turbatum , fpe tantum in Epifco- „ patum reftituit, effedu minime. „ Nam offenfus erat ei propterea, „ quod a Cbri/liano f Moguntino „ Schifmatico Archiepifc.) confecra- ,, ri abnuit. „ (c) Chron. Auguft. ad An. 1172. „ Heinricus Patavienfis Epifcopus „ fponte ceflit, ne fchifmate contra )y Ecclefiam obediat Friderico Impe- „ ratori : cui fucceflit Tbeobaldus. „ Chron. Reicherfperg. ad eundem an¬ num: „ Quoniam Dominus Heinricus » Patavienfis eledus ipfum epifeo- » patum fuperiori anno fponte refi- 5> gnaverit, ex confenfu, & collau- s> datione Imperatoris , eledus eft „ pro eo Frater ipfius Domini Hein- „ rid, pnefente Imperatore, videli- „ cet Dominus Dietpoldus, juvenis ad- „ modum, (imiliter fororius Comi- „ tis Pertboldi ( de Andecbs .) „ (d) Chronic, incerti Authoris apud Canifium T. III. ad An. 1x64. „ Qui ( Cbunradus') bis eodem anno „ adlmperatorem, fratruelem fuum * ,, veniens Papiam, & Babenberch pro „ regalibus ab eo fufeipiendis, utra- „ que. vice absque regalibus ab eo „ dimiflus eft, quia Pafchalem reci- „ pere nolebat. „ Idem vero ad An. 1166. „ Imperator celebravit curiam »> apud Hurrinberch. XVI. Kal. Mar- „ tii: illucque venit Archiepifcophs >1 Cbuonradus poft tertiam vocatio- „ nem, & tertiam curiam, quam de- „ derat ei Imperator a fefto S. Mi- „ chaelis , 6. feptimanis unicuique „ vocationi deputatis. Ibi ergo cum ,, conftanter refpondiflet coramPrin- ,, cipibusad omnia, quae ei Impera- „ tor objiciebat : quod fcilicet per „ rapinam teneret Epifcopatum Salz- „ burgenfem ; cum nec ab eo un- „ quam Regalia ejusdem Epifcopa- „ tus, nec a Papa fuo, Pafcbali, fpiri- „ tualia fufcepiifet: ipfeque per pro- „ locutorem fuum Ducem Bawaria; ,, refpondiflet: fe non per rapinam, „ fed per legitimam, & canonicam „ eledionem cleri, & minifteria- » lium, & totius plebis eundem Epi- » fcopatum fufeepifle: fequoqueju- „ ftitiam fuam, id eft, regalia tribus „ vicibus ab eo requifivifle eodem „ anno: A.C. xi66 LIBER PRIMUS. 45 cum tandem ad IV. Cal. Aprilis An. MCLXVI. Laufenar, Salisburgenfis ditionis oppido , inditftus a Caelare con- Fnder. /. ventus eft, haud dubie in caput pii Antiftitis comparatus. Caefar, nequid praecipiti confilio in cognatum Principem fufcepifle videretur, Henrico Auftrio, Conradi germano, Anhiepi- negotium dat, fratris ut animum tentaret, & conftantem ^ 2 ™" propofiti virum fequiorem in fententiam infledfceret. At enim Conradus non minus firmus adverfas gratiam, quam terrorem, fledti non poterat, ut ejurato per fumum nefas legitimo Pontifice, in adverlam Pafchalis Anti-Pa- pae fa&ionem fe daret. Quare Fridericus Cxfar, cogni- ta viri conftantia , atroci fententia Conradum profcri- pfit, praediaque , ac caftra Salisburgenfis Ecclefiae inter fiios partiarios divifit. (a) Conradus , qui provife du- dum ante hac procella, loca quaedam ad fui defenfionem, foffis, aggeribusque munieratj Frifacum in Carinthiam fe recepit, haud nullam fortafle opem ab ejus Provin¬ ce Optimatibus, aut a Styris, Auftriisque praeftolatus. Sed Caefar gnarus, quas vires habeat fraterni fan- guinis conjundtio, Henricum, Conradi fratrem, alio in fpeciem confilio, procul in Serviam, ac Bulgariam ab- ftraxerat , ut earn etiam columnam labantibus Conradi rebus fubduceret. Manuel Comnenus Orientis Impera- tor, diuturnis Friderici Cxfaris cum Pontifice diftidiis op¬ portune in rem fuam ufus , Occidentis Imperio , bona, ut optabat, Alexandri III. pace, poftliminio ad Graecos revocando inhiabat : (b) earn ob rem Mediolanenfes F 3 Caefa- ,, anno: hocqueteftibus probare vo- „ luiffe : hancque fibi negaram fuif- »> fe tribus vicibus pro eo, quod nol- „ let, cum necdeberet, recipere Pa- „ fcbatem , qui non effet legitimus pa- ,, ftor ecclefiae. Tandem poft mul- n ta hinc inde difta, tunc primum »> fine gratia Imperatoris receflit. „ ( A ) Idem ibid. „ Imperator rur- »> , ce lebravit curiam apud Lauf- „ fe» in. partibus Bawarix : XIY. » j A pril. in tertia hebdomada „ quadragefimas. Cumque iterum „ Archiepifcopus } quii nvicino „ nullo modo poffet inclinari per „ fratrem fuum , Ducem Auftrise ,, Heinricunty & alios Principes, q u f ,, internuncii erant, ad partem , & n voluntatem Imperatoris; Impera- „ tor ftatim, quafi ex jufta fenten- „ tia, & judicio Principum, inbe- „ neficiavit Laicis omnes polfefiio- ,, nes ejusdem Ecclefiac. Profcripfit „ etiam , & perlecutioni expofuit „ omnia Coenobia, qua: erant in eo- „ dem Epifcopatu; vel qua jure fun- „ di eo pertinebant , fimul cum „ Prslatis, & omnibus poffeffioni- „ bus fuis, quafi qui fui effent pro- „ fcripti, 6t excommunicati Fnfcba- „ In. „ Eadem totidem verbis re~ fert Chron. Reicherfpergenfe ad An¬ num 1166. (b) Nicetas Choniates de Rebus Manuel. Comneni 1.7. cap. i- » Ac „ Italos contra Alemannue Regem „ Fridericum -- fepe concitavit Q „ ttuel Comnenus Imp. Orient A - Papa „ per literas monito, ne fuam gloria »» a iteri daret, neve limites Patrum » trans- Henricus Dux Au~ Jlria ad Manue- lem Gra- corum Imperat. mittitur. 46 ANNALIUM AUSTRIA Caefari perduelles non modo pecunia juvabat j fed Illyri- a.c, cum quoque vi, & armis aggrefTus , perrupto eo latere viam in Italiam rimabatur. (a) Neque nullam ejus rei exequendae opportunitatem Hungarica cum Manuele bel- la praebebant. In turbido is pifcandum ratus, arma nu- per in Dalmatiam verterat, provinciam Graecorum Im- perio dudum obnoxiamj fed ante hos annos partim ab Hungariae Regibus, partim a Venetorum Republica oc- cupatam. Armorum is fucceftus erat, ut urbes amplius quinquaginta Graecorum jugum reciperent. (b) Fridericus Caefar, qui Regni Hungariae defenfio- nem, accepta nuper bis milie, ac quingentarum auri li» brarum fumma patftus, fidem Stephano Regi adftri&iam, turbis Italicis praepeditus, liberare nondum poteratj miC fis e Germania Legatis nobiliflimis, componendam inter partes concordiam fperabat. Earn in rem Henricus Dux Auftriae, Stephani fbcer, deftinatus : cui Ottonem Pala- tinum Gomitem adjungunt noftri. Acceptus a Manuele 116? Sardicae, quae nobis Sophia eft, magna honoris fignifica- tione, & cum Theodora conjuge, pro anftifllmo fangui- nis nexu , multis muneribus donatus. Sed praeter belli inducias Stephano Hungariae Regi conCeftas , nihil impe- tratum. Irritus amplioris fpei Henricus Dux in Auftrian* rediic, arma deinceps pro Rege genero , cui defponfam nuper Agnetem filiam, jufto nunc matrimonio collocarat, in Graecos diftridlurus. (c) Quae „ transferret, &c. „ Godefrid. Co- „ pervenerat, idoneus fuit,nifilm- lonienf. ad An. 1172. „ Imperator- „ perator (Manuel') qui pecuniis,ar- „ congueftus de Italicis & lllis, qui „ tibusque aliis, & in hoc quoque „ partibus favebant Rulandi ( Ale- „ illi obftitit, & Alexandrum rurfus „ xandri 111 . Papae ) quod coronam „ in thronum impofuit. „ ,, Imperii Graeco irnponere vellent, (b) Cinnamus 1.5.0.8- » Hun- „ judicio cundorum Principum, ex- „ gariam - - fibi comparare totis „ peditionem in Italiam iterum in- „ viribus fatagebat ( Manuel ) „ „ dixit. „ Etl. 6. c. 1. „ Tumenimin Roma- (a) Nicet. ibid. ,, Nec ulla fuit „ norum jus conceffere Tragurinm , „ urbs Italiae, aut etiam ab Italia re- „ lk.Se/?enicus - - Salona , omnesque „ motior, in qua Imperator {Manuet) „ alice civitates, qua; in Dalmatia fi- „ non unum conjuratum, & homi- „ tx funt, numero in univerfumfe- „ nem fibi fidelem haberet. - - Im- „ ptem & quinquaginta. „ „ peratorii vero legati (ex Graecia) (c) Appendix ad Radevicum An. „ - - DEUM teftati affirmarunt, 1167. „ Eodem anno Dux Auftria; „ Imperatorem {Manuelem') omnes „ Henricus, & Otto Palatii Comes ma¬ il belli impenfas perfoluturum, &c. „ „ jor, in Graeciam deftinati, fine ef- Hsec Nicetas de Anconitanis. Cinna- „ fe6tu, praeter quod magnifice do- mus veroHift. I.5. c. 13. - - „ Ne- „ nati funt, revertuntur. Henricus ” mo tamen ad refiftendum Frederi - „ Dux filiam luam Regi Hungarias »> co, qui ad id poteftatis, & virium „ conjugio copulavit. „ Cinnamus A.C. LIBER PRIMUS. 47 Quae interea Conrado fratri tempeftas incubuit, exaequari verbis haud poteft : immiffi ab omni parte holies in Salisburgenlem agrutn, & Friderici Caefaris li- /. teris ad audendum fortiter excitati : in his Plejenfes in imf. sa- primis Comites erant, quorum ftrenuam in ea re ope- ram multis dilaudat: atque ut deinceps quoque ftudium tat. in fe approbent fuum, fpem injicit, habituros brevi ar- morum focios Auftriae Ducem, ac Paffavienfem Antifti- tem,quibus mandata jam dederit, uteum totum agrum ferro, flammaque depopulentur. (a) At vero Henrico Duci nec voluntas, nec facultas aderat in fratrem fk- viendi: & Paflavienlis iras fimulabat magis, quam exer- cebat : ut adeo Conrado otium fuerit, per addi£fcos fi- bi Carinthiae Proceres, Facris profanisque armis utcunquc le tuendi. Accepta tamen per id tempus calamitas ingens eft, Salisburgo urbe, cum Divi Ruperti Balilica, injedto , ut fama eft, igne in cineres redadta. Vaftata adhaec , quae tota Regione erant, dicatorum DEO hominum praedia, & quidquid pecorum, fatorumque erat, in fpoliis nu- meratum. (b) Nec Henrico Duci, cui generi potior, quam 1. 6. cap. 4. „ Interea dum hsec ge- >, runtur, Auftrise Dux Henricus, cum j, uxore T heodora , Imptratoris agnata , )j Sardicam venit, tumut Fredericum , „ Alemannorum Regem Imperatori „ (Manueli) reconciliaret, turn etiam „ ut belli inducias pro Hungaris ex- „ peteret. - - Sed ubi id Imperatori ,, compertum eft, Henricum quidem » multa comitate excepit, inducias- „ que pro Hungaris expetenti indul- „ lit : eorum vero, qua: ad Frederi- „ cum fpedabant, nihil eft executus. „ Henricus autem domum rediens, „ cum in Hungarian! perveniffet, » Stephana periuafit, ut remiffa, ac j> pulfa Taurofcythica puella , filiam » fuam in matrimonium ducerct. ,, Quo fado , Hungari non multo „ polt occupare iterum Dalmatiam „ ftatuerunt. „ (a) Epiftoh Friderici I. Imp. apud Lazium I.7. deMigr. Gentium. „Fri- „ dericus Rom. Imper. Temper’Au- „ guftus fidelibus fuis Comitibus de „ Hejen gratiam fuam, & omne bo- „ nu. Diledioni Veftrae grates uber- „ rimas referimus , quod tarn ftre~ „ nue, tamque fideliter ac virilicer „ ad honorem Imperii, Salisl/urgenfes „ hoftes Imperii, 6cEcclefiae manifc- „ ftos, infeftare, ac debellare non ,, ceffatis. Scietis itaque pro certo, ,, quod nos eo majori affectu vos di- „ ligimus. Quidquid damni pro ea- „ dem guerra fuftinuiftis, juxta ho- „ norem veftrum , 6t voluntatem „ noftram, totum vobis reftituemus. „ Sed quia honor vefter in guerra „ ifta confiftit, monemus fidehtatem „ veftram , quatenus in ea viriliter ,, perfeveretis, & mala, qutecunque „ poteftis , praedidis Salisburgenfibus „ inferatis , dignas remunerationes „ omni tempore a nobis recepturos. „ Nos etiam prsecepimus Duci Att- „ Jiridt , & Epifcopo Fatavienfi , ut vi- „ riliter eos infeftent, & perfequan- ,, tur. ,, (b) Chron. Reicherfperg. Anno 1166. „ Exin toto illo anno incen- „ diis ac rapinis , alternisque obfi- „ dionibus , quafi ex praecepto, aut „ pro voluntatelmperatoris idem E* „ pifcopatus ex magna parte vafta- „ tus eft, militibus tamen Archie- „ pifcopi Te contra violentias iniquo- „ rum hominum fortiter 6c viriliter » op- Conradi Arcbiep. Salisbur- genfis in Claultro- tdeobur- genfes Ca¬ nonical hemgni* tas. 48 ANNALIUM AUSTRIA) quam fratris cura erat, fat dignum extitit bellicae opera pretium. Adjun&ae Hungaris Auftriacae copiae, totis- que viribus in Gracos itum : fed quod novis tumulti. bus Hungaria a Stephani fratre milceretur 5 Gracique non jam Dalmatian! tantum, fed Italiam omnem fpe ac votis devorarent; confici adverfus hoftem tarn potentem armis nihil admodum potuit. (a) Anno has inter bellorum offenfiones exa&o, Neu- burgenfibus Canonicis copia fuit ex Auftria in Carin- thiam ad fufcipiendos a legitimo Antiftite facros Ordi- nes proficifcendi. Frifaci adhuc agebat Conradus exul, cujus in confpedtum cum agmen religiofum veniretj te- nere fe non potuit Prafui fandhllimus, quin in comple- xus eorum rueret, & facrum in fingulos ofculum dis- pertiret. (b) Neque vero minor iili vel in exilio libe- ralitas erat, quam comitas, cujus & ad Frilacenfis pau- perum contubernii, & Admontenfis Coenobii utilitates, monumenta extant luculenta. (c) Sed cum ad ceteras Antiftitis optimi calamitates corporis quoque invaletudo gravifltma accederet 5 calculi tandem dolore ad extrema dedudtus , Admontenfi in Monaflerio , quo deportari „ opponentibus. „ Et Anno 1167. „ Loc\isSalnf>urgenfnhnw\\ cumClau- „ ftro & Monafterio Canonicorum „ combuftus eft no&urno igne no- „ nis Aprilis. „ Appendix ad Rade- yicum. „ Juvavia jam dudum pro- 5, pter Aiexandrum proCcripta, crema- „ tur : dubium, an hoftium patratu, „ an proprio cafu. „ Fufe rem exe- quitur Henricus Archidiacon. Syn- chron. in Hift. calamit. Eccl. Salzb. apud Hanfiz. T. 2. p. 281. ubi de Ba- lilica S. % utbtrti hac addit: „ Hac „ enim cum tota civitate confumpta, „ ufque hodie miferabilem, & lamen- „ tabilem prabet omnibus afpicien- » tibus faciem. „ (a) Chron. vetuft. Zwetl. ad An. 1167. „ Hiinricus Dux Auftria in „ Ungariam profe£tus in auxilium „ eorum adverfus Graecos. „ Ap¬ pendix ad Radevicum. „ Ungarus, „ fibi auxilium praftante Henrico Du- „ ce Auftria, focero fuo, bellum mo- „ vec Gracorum Imperatori, pro » eo , quod fratrem fuum regnum » affectantem fufcepir, & fovit, con- »> jngio Alias ditavit. „ AgitdehoC BeUo Cinnamus Hift. lib. 6. cap. 4. oc y# (b) Chron. Auftrale ad An. n6g, „ Nivrenbargenjes apud Frijacum a Do- „ mino Salzburgenfi Archiepifcopo ,, Chumado confecrad funt. „ Chron. Clauftro-Neoburg. MS. apud Han- fizium T. II. p. 280. hac ad An. 1167. habet : „ Circiter triginta ClericI „ ex. Auftria - - ordines noftros acce- „ pimus. Qualiter autem, & quam „ paterne nos receperit, & quomo- „ do in ofcula fingulorum irruerit -- ,, fcripds commendare necefle non „ erat. „ Id certum eft, hoc Anno 1166. ad quern Chron.Clauftro-Neo- burg. typis vulgatum conjicit , fa- dtum non efle : quod Author MS. Chronici Prapofitum fuum vocatfy/- digerum : cum Marquardui primoobie- rit Anno. 1167. ut conftat ex Chron. Reicherfpergenfi, & Chron. Canifis- no incerti Authoris. (c) Lit. Conradi Archiep. Salisb. data Frifaci An. 1167. Indift. XV. Et altera data Admont. Anno ii6g, Indidt. I. pro Admontenfi Ccenobio. Alia demum pro Xenodochio Frifa* cenfi data Frifaci An. 1167.vel 1168* Nam Indiftionis II. nota manifefto erronea eft : apudBern.PeziumT.III* Anecdot. Col. 718. & 719. LIBER PRIMUS. 49 A ’ c ' ip(e voluit, vitam meritorum juxta, ac Iaborum plenam, cum tranquilla, omnisque calus experte altera ad IV. Cal. 1168 O&obres Anno MCLXVII1. commutavit. (a) chief if:. Is finis erat Antiftitis optimi, qui Leopoldo iancto mm - Auftrise Marchione natus, aetatis florem in landfoe Cru- GemiS)&* cis Monafterio DEO confecrarat : unde ad Paflavien- &&»****• fes primum Infulas, deinde ad Salisburgenfes eft transla¬ tes. ( b ) Quanquam ea illi dignitas non tarn honori, quam oneri fuit, quinquennio toto, quo ejus Ecclefiae clavum tenuit, cum cognati Caelaris ira, cum hoftibus Ecclefiae, cum exilii aerumnis confticftato. Scires tamen vel inter decumanos flu&us , fuper- Fortii in greffum humanos cafus animum, 6c omnibus, quos con- jurati in ejus exitium Caefaris clientes alios fuper alios in- J mui , gefterant , terroribus invidfcum. Noftes nobiliffimum Auftriacorum Principum fanguinem , qui 6c avitam in DEUM, ac DEI Vicarium pietatem, 6c excellentem quandam adverfus Ecclefiae hoftes fortitudinem prae fe fer¬ ret. Hac armatus agnatum fibi Caefarem impavidus adiit : hac periculofa Henrici fratris monita rejecit : hac impaftas fibi Norimbergae calumnias, vel cum capitis fui periculo, fortiftime propulfavit. (c) Sed cum Antiftitis boni partes impleret omnes, Principistamenperfonam, cum res, 6c locus pofceret, mi- nime neglexit. Nondum lata in eum exilii fententia erat Pars II. G ab (a) Chron. Reicherfperg. ad An. Il68. „ Chuonytidus Salzburgenfis ar- „ chiepifcopus poft multa gravami- „ na, quae paflus eft a fratruele fuo „ Imp. Friderico , ob defenfionem S. ,, Ecclefiae, 8c poft plurimas infefta- „ tiones iniquorum hominum, con- „ tra eum, Sc Ecclefiam fuam, pro „ juftu , Sc voluntate Imperatoris » faevientium, tandem adjutorio Dei, » ejusque nobili providentia, Sc in- „ duftria , fopitis omnibus majori- ,, bus, & minoribus, qui adverfum „ eum arma tulerant, Sc in gratiam „ receptis , ab excommunicatione ,, quoque, qua eos alligaverat, abfo- » lutis, lpfe dolore calculi laborans „ feliciter obnt, IV. Kal. Odobr. ,, apud Coenobium Admuntenfe , ibil „ que fepultus eft, juxta petitionem ,, ejus. „ Eundem annum, diemque ponit Chronic. Admontenfe : Sc Fr. Ortilo Campililienfis, Sc Rikard. Newburg. „ ChoHuradus- - obiit An. „ MCLXVIII. „ Item Append, ad Radevicum ad An. 1168• >, Conradm „ Juvavienfis conftanter cum Rolan- „ do ( Alexandra 111 . ) perfeverans, „ defundus eft : eique Adelbeytus , „ filius Regis Boemici, Sororius ejus, ,, fubrogatur. (b) Fr. Ortilo CampiJilienf. hxc de Chunrado habet : „ In fine Anni „ MCXLVIII. ex Abbate Clauftri „ in Snttelbacb fadus eft Epifcopus Pa- „ tavienfis. MCLXIV. Chunvadus „ prtedidus ex Patavia tranfiit ad „ Metropolitanam fedem Salzbur- ,, genfem; fed poft multam tribula- „ tionem propter obedientiam Pa- „ pae, montur An. MCLXVIII* IV. „ Kal. Odobr. apud Atmunt , ubl ,, feliciter paufat. „ Baronius eum pro magnis ejus in Ecclefiam meritig „ immobilcm veritatis columnam ,. honorifice appellat. (c) Dehisfupra adumeftper hps annos. So ANNALIUM AUSTRIA & arum' m$ invim 8ns, Co nr ado Adalber¬ ts , for.o- ris fuafi¬ lms fuffi- titur* ab irato Caefarej cum munire cate , milites confcribere, a.c» Gptimatum, bonae caufe patronorum, amicitiam, fidam- que cuftodiam adjungere fibi ledulo ccepit. (a) Qua folicitudine, cum primos ruentium in fe impetus forth ter retudiftet $ brevi modeftia, manfiietudine, ac Fonti- ficiae gravitatis pondere id efiecit, ut fummos , infimos- que a tentato nefariae incurfionis fcelere deterritos , ad fa<5fci poenitentiam adduceret, abruptisque, in quas fe in- duerant, execrationum vinculis, fibi una, atque Eccle- iix reconciliaret. ( b ) Foft jufta funebria, quae fepulto apud fe optimo Antiftiti Admontenfes inter lachrymas peregerunt, Adah bertus Wladislai Bohemiae Regis ex Gertrude Auftria* ca , Conradi fbrore, filius a Salisburgenfibus ad Metro- politici honoris faftigium, juvenis admodum , eve&:us eft , haires non dignitatis magis, quam caiamitatis futu- rus. (c) Henricus Dux Auftriae, Adalberti avunculus, qui per id tempus Admontenfis Goenobii tutelam a Geb- ll6g hardi Burghufini obitu in fe fufceperat, (d) quanquam Adalberto impenfe ftuderet j quod tamen exulceratum Friderici Caefaris animum probe noflet, Adalberto in tempore author fuit, honore periculi pleno fe abdicandi. (e) Et vero in eo jam res erat , ut immiflo Salisbur- genfem in agrum Gaefareo milite, fuperiorum annorum clades ( a ) Hilt. calamitat. Ecclefi Salz¬ burg. apud Bern. Pezium , Anecdot. T.II. p. 278. „ Quod utique fadum, „ ut in auribus Principis ( Friderici l. „ Imper.) fonuit, quad leo infre- „ muit, dansque rugitum , unde to- „ tumregnum contremuit, Salzbur- „ genfes omnes profcripfit , quad „ publicos holies totius Imperii, eo „ quod patruum ipfius a vifceribus „ fuis avulfum, contra ipfum arma „ corripere feciffent, videns eum ca- » ftra munire, & cuftodes , atque „ propugnatores ordinare , ftipen- „ diaque , & qusecunque neceffaria „ videbantur ad repellendas adverli- „ tates, munitionibus providere. „ ( b ) Chron. Reicherfperg. loco paulo ante allato „ Sopitis omnibus „ majoribus, & minoribus, qui ad- „ verfum eum arma tulerunt, & in » gratiam receptis, ab excommuni- » catione quoque, qua eos alligave- » rat, folutis, &c. „ *kid. » Tunc communi » cleri, & minifterialium, „ totiusque plebis ele&us eft in Io~ „ cum ejus Sororius ejusdem Epi- „ fcopi, filius Regis Boemorum , „ Adalberts nomine, diaconus ado- „ lefcens, &c. „ Confirmat id Ap¬ pendix ad Radevic. ad Annum Ii68« ut paulo ante notavimus. ( d ) Lit. Henrici I. Ducis Auftri* Vienna; data: Admontenfibus Anno 1169. apud Bern. Pezium T. Ill, A- „ necdot. Col. 767. „ Fratrum Ad- „ montenfium nos Advocatum effe co- „ gnofcentes - - - ficut & pradecet „ forem noftrum Gebehardum Conii- „ tern de Purcbhufm ipfam Advoca- „ tiam habuifle cognolcimus. „ ( e ) Chron. ^ Reicherfperg. ad An. 1169. „ Archiepifcopus ( Adalberts ) „ autem perfuafus aPrincipibus, ma- ,5 xime vero a Duce Aujlria , Avun- » culo fuo, ut pro tempore cederet, „ quia dies mali eftent - - refigna- „ vit ipfum Epifcopatum , & omnia „ regalia in gratiam ejus ( Iwperato- „ rii ) praefentibus Principibus. }J LIBER PRIMUS. $x AvC - clades nova violentia recrudefceret. (a) Sed quanquam omnia tentaret Caefar, ipfeque & Salisburgi , & Leub- H7onitiiin Styria, anno proxime confecuto, ad eligendum in Adalberti locum fuccefiorem, Ecclefiae ejus primo- res impelleretj (b) nihil tamen in praefens mutatum eft : led quod nusquam Adalberto tuta exilii fedes et let, e Carinthia in Styriam, Auftriaeque fines, Henrico Duce, & Avunculo non invito, fe recepit. (c) Referunt ad hunc annum Mellicenfia Monumen- ta infignia duo prodigia, quae quod annua illuftri illo in Monafterio memoria celebrentur, defiderari hoc loco a fubiata, me non debent. Ligni facrofanbti, ex quo Chriftus Servator nofter pependit , portio non exigua, aureae Cruci inclula, ab Adalberto Marchione e Babenbergicis Tertio, Mellicenfibus dono obvenerat, in magna, ut par erat, veneratione ab omnibus habita : (d) hanc furto furreptam Rupertus quidam , homo altaris minifterio alias deftinatus, Viennam detulit, & Scotorum Coeno- bio, incertum an dono, an pretio addixit. (e) Tam_* pretiofi thefauri jadura non poterat Mellicenfium ftu- dia non acuere, ut pignus venerabiie tota late provincia inveftigarent. Deprehenfam, nefcio quibus indiciis, fe- Pars II. G 2 mel (a) Idem ibid. „ Jam enim Impe- „ prope Neoftadium ) ordines cele- ,, rator firmaverat faciem fuam ad- „ bravit. „ „ verfum ecclefiam Salzburgenfem, (d} Aloldi Not. ad Annum 1042. „ & ut exequeretur, quod diu men- ,, Adalbntus magnam (alvificte Crucis „ te conceperat, venit in partes Ba- „ particulam accepit, quae olim S. „ waria, 6c fic Salzburg, in principio „ Stepbano Regi donata fuit. „ ad „ mends Augufti propofitum habens Annum vero 1045. addit: „ Adal- »» va ftare, & diflipare_ totum epifco- „ bntus Marchio , non fortitudine » patum, fiquis reftitiffet. ,, ,, tantum , fed etiam pietate, pru- „ dentia, & aquitate infignis, fan- (B) Chron. Salzburg. Anno 1169. „ dtas Crucis particulam in Ecclefia „ MCLXIX. Imperator ad Salzbur- „ Medelic{ religiofe, & folemniter „ cboven curiam celebrans, epilcopa- „ deponit. „ ,> turn Salzburgenfem in deditionem (ej Hill, de Partic. S. Crucis Mel- ,5 accepit. MCLXX. Imperator Salz- lic.ap_udHier.PeziumT.il. „ Anno »> burc. XIV. Kal. Martii venit, ad „ quippe Incarn. Domini MCLXX. »» Pf"'? CUm Prcelatis colloquium „ - - portionem falutiferse Crucis, « nabuit. „ Chron. Admont. ad An. „ aurea; Cruci cum aliis reliquiis in- „ II 7 0, ” hridericus Imperator uf- „ clufam, quidam clericus, minifter „ que ad Li m% montana noftra in- „ Sathanas, Rupertus nomine , auri „ travit. „ A nnai. Garftenfes MS. „ cupidine illedus, furatus erat: de apudPrevenhub. . 1. p. 16. addunt: „ quo furto propter communem ad „ Diem Palmarum apud Garjien cele- „ DEUM, & devotum Ecclefiae cla- „ bravit ,, morem, publicatus eft, & depre- „ henfus, & judiciali infuper fenten- (c) Chron.Admont. ad An. 1172. „ tia fufpendio vitam finivit. Ea- „ Adelbertus Archiepifcopus apud Vi- dem refert Chron. Mellic. An 1170" n ( locus eft hodie in Auftria & Hift. Fundat. Mellic. ’ ' 52 ANNALIUM AUSTRIA mel iterumque repetunt : fed Scotorum Praeful, ne the- A C - fauro juftis, ut rebatur, titulis nuper acquifito excideret, acerrime repugnat. Tandem pia fimplicitas litem ex- ac mira- pedivit. Pofita in medio Crux, caufae arbitra futura, ea lege, ut utram in partem propius accederet , penes ,lta ° earn jus vindiciaeque eftent. Ferunt hie ultro Crucem in Mellicenfis Abbatis manus properafte, & ingenti pro- digio jus fuum veteri Domino affirmafle. Sed quo con- fpe&iius eftet rei miraculum, fama eft , impofitum utri- usque Praefulis voluntate naviculae facrum id pignus, fi¬ ne nautis, remorumque minifterio Vienna, adverfb Da- nubio, NusdorfSium deportatum. (a) At enim furem facrilegum, quod rei geftae Scriptores proaunt, judicum fententia in furcam fuiffe a£lum, inter cruda rudiorum temporum Juftitiae exempla merito annumeres. Principes Sequens annus MCLXXI. nobiliffimos peregri-1171 p'bfiUs nos * n ^ u ^ r ^ am deduxit, Henricum Leonem Bavarian, ;;r & Saxoniae Ducem,& Fridericum Sulzpacenfem , in Pa- femtur. Ixftinam profedturos. Acceftere piae peregrination! Co¬ mites ex Optimatibus complures, & ante alios Worma- tienfium Antiftes, Conftantinopolim a Caefare Iegatus, ut fponfam Henrico filio e Manuelis Graecorum Impe- ratoris fobole impetraret. Dux Auftriae, qui pro cete¬ ra magnificentia, naves omni opulentia inftrudfcas, claft fis in modum, toto litore apparaverat, Neuburgumex- currit ipfe , exceptosque illuftres advenas, omni hono¬ ris, ac benevolentias fignificatione, Viennam deduxit. (b) Ac- (a) Eadem Hift. Fundat. Melllc. „ Invent® autem gloriofa ac venera- ,, bill Cruce Wienna apud Scotos, ,, orta eft inter Venerabiles Patres „ Dominos, Dominum Abbatem 3 , Mtllicenfem, & Dominum Abbatem ■>■> Scotorum diflenfio pro obtinendaS. ,) Cruce, quis earn Ecclefi® fu® tol- „ leret. Cumque diutius mutuo dis- „ ceptaffent , tandem per arbitros „ decretum eft, ut eis fegregatis S. „ ipfa Crux in medio poneretur: 6c „ cui ipforum fine mortali ammini- „ culo, implorato Divino auxilio, „ in manus donaretur, ea perpetua „ jurisdi&ione pacifice frueretur. Et m cum placuiflet utrique , occulto- « rum cognitor DELIS - - Domino Abbati MelHcenfi in ftias manus » dudum furreptam Crucem miracu- „ lofe recommendavit. Denique ut „ plenius comprobaret Dominus y „ earn fuam efle, a Wimna ufque ad „ Nufdorff navicul® impofita , fine ,, nautis & ampluftribus fupernata- „ vit. „ Addit Hiftor. de Partic. S. Crucis Mellic. „ Propter quod - , „ Adalbertw , fan£t® Salzburgenfis „ Ecclefi® Archiepifcopus - -°hanc „ folennitatem (invent® Crucis hu- „ jus) in MellkenfiKcclefa, XIII. die menfis Februarii folemniter cele- „ brandam inftituit, 6c prout decet, „ inftituta folemniter celebratur. 5) (b) Chron.Slavorum Arnold! Lu- becenf. Abbat. ad An. 1171. „ Dux jj autem ( Henricus Leo ) cum magna j, gloria profedus eft de Brunfwich „ poft Ottavam Epiphani®, 8c venic „ cum omni comitatu fuo Ratisbo- „ nam LIBER PRIMUS. 53 a. c. Accepti ibidem mira omnium ordinum laetitia : illud etiam honori, & praefidio illuftrium hofpitum ab eo da¬ tum, ut naves vino, ceterique commeatus apparatu lau-<*^»«- tiflimo onerata; pone fequerentur, curaque ac annonse f 0K0 "^ e ce fblicitudine hofpitiorum metatores abfolverent, qui len-4ccf/>/i, tiori itinere equeftrem comitatum deducebant. Auftriae Dux proficifcentes & ipfe magno navium numero ho¬ noris caula profecutus , Miefenburgum primo, ubi Flo- rentius, Hungarorum Regis Legatus, primis officiis am- bos Duces honorificentiflime falutavit j turn vero Stri- gonium, urbem ad Granam fluvium fitam, locique in- genio, & arce rupi impofita, adverfus vim hoftium egre- r'tamdt - gie communitam, comitatus eft. (a) duBL Sed adventum magnorum Ducum , publicamque Isetitiam ingens repente lu£hjs, ac moeftitia fcdavit. Ea enim ipia no&e veneno fublatus eft Rex Stephanus: neque nulla fulpicio fuit, peftiferam earn potionem a fra- G 3 tre „ nam, ibique folemniter egit diem „ Purificationis cum Optimatibus „ terra. Quorum etiam nobiliores „ peregrinationis fuse focios fecit, „ Marchionem videlicet Fretheri- „ cum de Sudbacb (^Sulzbach') 8cMar- „ chionem de St ire. Et ita proceflit „ in regnum Orientale, ad vitricum „ fiium, nobilem Ducem Henricum. ,, Qui totus feftinus occurrit ei in caftro Nuenburg, cum maximo cle- ri tripudio, ubi Mater ejus, Do- mina Gertrudis , memorabilem for- tita eft fepulturam. Inde hono- rifice deduxit eum in civitatem „ Metropolitanam Went. „ DeMar- chione de Stire dubitant plerique, an non mendofe infertus fit Chronico Slavor. is enim Ottocarus erat, puer novennis, quern nemo facile tantum in iter admiffum effe comitem fibi perfuadebit. ( A ) Arnoldi Lubec. in Chron. Slavorum Supplemento cap. 3. „ In- „ de honorifice deduxit eum in ci- j> vitatem metropolitanam Went , „ ubi comparatis navibus, frumen- » to, & vino , cteterisque necefla- „ riis copiofe onuftatis , Dux cum „ fuis navale iter per dev'exa Danu- „ bii arripuit: fervi tamen cum e - „ quis via terreftri perrexerunt, ve- „ fpertino tempore femper venientes „ ad locum determinatum, ubi na- „ ves applicuiffent. Nec prsetereun- dum, quodDominusWormacien- fis huic itineri fe fociavit, non pe¬ regrinationis gratia , fed legatio- nefunftus Imperatoris ad Regem Grsecorum, Manuelem, pro filia ipfi- us nlio liio in matrimonium fo- cianda. Verius tamen ob com- modum Ducis fa&um creditur, ut tarn familiari legatione accepta , benigne Ducem Rex Grsecorum fufciperet, & benignius per ter¬ rain fuam ducatum ei prseberet. Dux etiam Orientalis Aujlria , in- ftaurata clafle, profecutus eft Du¬ cem Saxonise , ducatum ei prse- bens, & neceffaria hofpitalitatis a- bundantiflime adminiftrans. Cum magna ergo commoditate ad civi- ,, tatem, quae Mejenburg ( Mofonium , „ alias M'itfenburg , nunc Wifelburg ) „ dicitur, pervenerunt, quse fita eft „ in confinio terras Ungarise, ubiLe~ „ gatus Regis Ungarorum, Florentius „ di&us, paratus fuit ad excipien- „ dum Ducem, una cum DuceOrien- „ talis Auftria , cujus fororem (Jgliam fcribere debebat) Rexhabebat, & ita procedentes cum fumma tran- quillitate, applicuerunt ad urbem quandam, quas naturaliter eft mu- nitiflima : nam ex uno latere cin-, gitur Danubio, ex alio alveo pro. fundiftimo,qui Gy ana dicitur, a quo arx & civitas, quas in altera ripa » ftta eft, nomen accepit. „ 5) jy 54 ANNALIUM AUSTRIA tre, jam dudum regno inhiante, fratri Regi propinatam. a.c, Ea calamitas non ad Regni magis ordines, quam ad Duces in Hungarian! pridie adve£fcos pertinebat. Ec Henricum quidem Leonem itineris, quod ingreftus erat, pericula in hoc tumultu rerum folicitabant : at vero Auftriae Ducem , non fmitimi Regis modo, fed amici, generi fui interitus j Viduas deinde , quae & filia erat lamltlto ^ ua » & prole gravida, infaufta orbitas j turbae denique Stephana regni, finitimis nunquam non metuendae, graviter an- fata.° r ' gebant. Curae tamen partem Strigonienfis Antiftitis hu- manitas detraxit, qui Henrico Leoni, praeter publici com- meatus literas, Florentium quoque itineris Ducem addi- dit, honoris caufa ad Regni fines ufque, illuftrcs adve- nas dedudlurum. (a) Henricus nofter in Auftriam reverfiis , triftiores fiibinde alias ex aliis fortune vices expertus eft : nam & Adaiberti Salisburgenfts caufa, qui facros Ordines ad Vi- fcham in Auftria Sacerdotii candidatis contulit, (b) ni- hilo melius apud Ofarem obfirmatum habuit, quamvis Salisburgum , ubi ad XI. Calend. Martii An. MCLXXII. 1172 Imperator Curiae conventum habuit, ultro accefliftet : (c) & Wladislai Patris ac Bohemias Regis repentina ca¬ lamitas, quae anno proximo coniecutaeft, metum Henri¬ co Duci, 8 c Regis affini geminavit. Non alius Princi- pum ( a ) Idem ibid. „ Gravis autem „ moeftitia Ducem illic perculit. „ Nam ipfa node, Rex veneno in- „ teriic, appotiatus , ut dicitur, a „ fratrefuo, quern de terra ejecerat. „ Unde gravi affli&ione conftri&i „ ignorabant, quid facerent. Dux ,, enim cum fuis graviter angebatur, „ quod in peregrinatione confticu- „ tus, tuto ulterius progredi non „ poffet, quia morte Regis quafiprae- „ focatus , Ducem vise habere non „ poterat. Nec minus alter afflige- „ batur de tam fubito Regis interi- } , tu, eo quod inteftatus obiiffet, & fororem ( filiam ) fuam viduam, „ praegnantem tamen, quad exortem „ Regni, line hsrede reliquiflet. „ Confilio autem habito, milli funt » ad Archiepifcopum , qui tunc in » civitate conftitutus erat, regii fu- ?> neris exequiis occupatus, Conradus V %ifcopus, Henricus Abbas, Bertol • » «* Abbas , ut ipfius ordinatione *> Saxoniae Ducem itineris ha- „ bere poffet. Qui benevolum fe „ huic negotio exhibuit, & convo- „ catis Principibus tandem ordina- „ turn eft, ut Florentius fupra memo. „ ratus,cum Duce procederet via, „ qua coeperat. „ (b) Chron. Admont. Anno 1172. „ Adelbertus Archiepifcopus apud Fi- ,, fcha ordines celebravit. „ (c) Chron. Reicherfperg. ad An. 1172. „ Imperator celebravit Cu- „ riam in civitate Salzburg in heb- „ domadaQuinquagefimse, quaeeve- „ nerat tunc in XI. Kal. Martii. Illuc „ quoque Archiepifcopus, licet non ,, vocatus ab Imperatore, repente ,, tamen, dum curia haberetur, cum „ pauciftimis (upervenit : fed gra- j? tiam Imperatoris non obtinuit. „ Chron. Salzburg, ad Annum 1172. j, Imperator curiam Salzburc habuit, }) volens A. ( Adelberto) Archiepifco- „ po alium fuperponere, fed dilatum „ eft tunc. Eadem habet Chron* Auguft. LIBER PRIMUS. 55 a.c. pum ftrenuam magis , ac fidelem in bellis operam Fri- derico praftitit, quam Wladislaus: nec quisquam, quoad indigna Caefaris odia in Alexandrum Pontificem fovit, majore apud ilium in pretio, ac honore fuit : idem om¬ nium bellorum , ac confiliorum particeps : idem Regio nomine, ac diademate a Carfare infignitus : idem, vel unus, vel pracipuus fuit, cujus precibus ac poftulatis plurimum tribueret. (a) Sed ubi Adalberto filio du- ce,ac monitore, refpicere fefe ipfe, & caufae Pontificis, quam ad eum diem oppugnarat , arquiorem fe indies prabere inciperetj amor repente in odium vertit, Prin- cipique optimo exitium maturavit. Vitio dabatur Wla- dislao, quod Fridericum filium, inconfulto Caefare, Bo¬ hemias prafeciflet. Ea res, & quod Alexandri Pontificis partes, quibus JWisr. /. Henricus etiam Auftrius , Wladislao affinitate jun£fcus, l tf[ldisito favere videbatur , toto jam pe£tore fequeretur 5 Caefa- Bohemia IJ 73 rem eo abripuit, ut Auguftanis in Comitiis menfe De-^» cembri celebratis, Wladisl&um patrem , filiumque una Fridericum avito Bohemia jure excidifle declararet. Suf¬ fers eidem Sobieslaus, fratris filiusj ied ne honoris no- vi faftigio infolefceret , Ducis tantum nomine Regno ampiiflimo prafuturus. (b) Nec obfcurum erat Caefa- ris ea in re confilium, ut qui prater detra&um Adalber¬ to Archiepifcopo prafentiflimum fubfidium , Auftriae quoque Ducem, cujus fufpedfcum erat pro eodem patro- cinium, exarmatum una, eademque opera vellet. Haec 1 (a) Conftare ifta poffunt ex Rade- vico 1 .i. c. 13. & iis, quaj ad Annum 1158. allata funt, quo regiam digni¬ tatem, aut ( fi Balbino credimus in Notis ad cap. X. lib. III. Epit. Rerum Bohemic.) circuli aurei geftandi po- teftatem accepit, regia corona po- ftea donandus : Otto tamen de S. Blafio, quern hujus fententiaelujefuf- fragatorem jaudat Balbinus, nihil ea de re meminit; i mo a d An. i icg. dlfcrte jam R,ege»j Bohemia appellat. (b) Chron. Salzburg. Admonten- le, Augultenle, ad An. 1175. , Im- „ perator Bohemia Regem ’depo- „ fuit, & patruelem ejus illi fuper- „ pofuit, nomine Zohzlnum. „ Bal- binus in Epitome Rerum Bohemic. I.3. c. 12. tacentibus Dubravio, & Ainea Sylvio, aut fa&um colore ali- quo diluentibus, hsec habet. „ Anno » 1173. ait Henricus Stero : Fride- „ ricus Imperator Regem Bohemia: „ ( Wladislaum') depoiuit, &Patrue- „ lem ejus illi fuperpofuit, nomine „ Sohieslaum. Idem habent noftri „ Scriptores, caufamque adjiciunt: „ quod Wladislaus filium Fridericum s „ inconfulto Caefare pro fe Bohe- „ mise praefeciifet. - - - Mihi plera- „ que eorum temporum a£ta vol- „ venti, nihil certius videtur, quam „ Wladidaum optimum & Catholi- „ cum Principem, Friderici Cxfaris s „ quern a communione Ecclefiae Ale* „ xander Pontifex anathemate fepa- „ rarat ; pravis conatibus offenfum, „ avertiffe a Csfare animum, & Se- „ dem Apoftolicam refpicientem, ali, „ quam mutatae voluntatis fignifica- » tionemdediffe, &c. „ dr Adal- herto ejus filio infe- Jius. 56 ANNALIUM AUSTRIA Hzec inter triftia malorum omina laetum illud Hen- A rico Auftriotamen accidit, quod Leopoldum natu ma- jorem filium & nuptiaii hoc anno foedere cum Helena, Beke III. Hungarian Regis lorore, copulatum; Sc au£tum, anno mox fequenti, Friderico filio videret. (a) Sed brevem hanc laetitiam longa calamitatum feries continuo excepit. SpifFa ilia, quae in animo Cxfaris fe intenderat, nubes ingentem brevi procellam in Auftriam effudit. Ra- tisbonae Imperii Gonventus ad VII. Calend. Julii Anno MCLXXIV. coa£tus eft, incredibili omnium Ordinum 1174 concurfu : caufa praeter alias erat eadem, quae fepe jam tra- &ata, Adalberti, Archiepifcopi Salisburgenfis, exauthoran- di confilium. Non facile injuftam in fententiam tot fuf- fragia convenere : confoftus , oppreffus, non Caefaris modo infeftiffimi, fed Principum quoque , ac Optima- turn judiciis Adalbertus, Sc quidquid ipfe, quidquid Hen- ricus Auftrius, avunculus, adverfus fententiam tarn in¬ juftam tenderet, exauthoratus eft, fuffe&o in ejus locum Henrico, Berchtoldsgadenfium Praepofito, viro, fi praden- tem culpamdemas, minime alioquin malo. (b) Au¬ ftrius , (a) GrtiloinNot. pofterior. adAn. SI95. deLeopoldo Virtuofo. „ Re- 3, liquic Lutpoldus Sextus , dictus Vir- 5 , tuofiis, duos filios, Fridericum , & „ Luipoldum Septimum, prater filiam ,, Agnetem , ex conjuge fua Helena , „ Geiza Secundi, Regis Ungarise, fi- „ lia : cum qua nuptias celebrave- „ rat Anno MCLXXIII. Fridericus ,, primogenitus natus anno fequenti „ VII.Kal. Januarii. -- Luipoldus na- „ tus Idib. Odob. An. MCLXXVI. „ biennio minor. ,, At Chron. Au- ftrale & Mellicenfe nuptias Leopol- di in eundem , quo gladios accepe- l'unt, An. 1174. conjiciunt. Ex his Chron. Mellic. fichabet ad An. 1174* „ Luifoldus , & frater ejus Heinricus, „ filii Hdnrici Ducis de Auftria , gla- „ dium acceperunt. Idem Luipoldus 3, duxit uxorem Helenam , fororem „ Regis Avarorum. „ Chronicon ve- ro Auftrale ad eundem Annum 1174. „ Leupoldus , & Halnricus frater ejus, 9, Duces accindifuntgladio. Eodem »> die leupoldo copulatur uxor , filia %■> Regis ( Geija') Hungarian. „ ( B ) Chron. Reicherfperg. ad An. * 174 . Imperator celebravit Cu- nam in civitate Ratispona VII. „ Kal. junii tarn celeberrimam, quod „ nulla memoria eft, unquam talem „ habitam in partibus Bawariae. Om- „ nes enim Principes ex regno Teu- „ tonico ibi aderant cummagnaam- „ bitione. Omnes quoque Suffraga- „ nei Epifcopi ex Epifcopatu Salzbur- „ genfi, uno Frifingenfi excepto, 6c ,, omnes pene ejusdem Salzburg. Ec- „ clefice Praftati cum minifterialibus „ prtecipuis - - Archiepifcopus etiam „ Salzburgenfis cum avunculo fuo, „ Duce Auftrfte, Heinrico , conftan- „ ter afFuit. - - Imperator colleda curia- - omnesSuffiraganeosejus- „ dem Archiepifcopi ad hoc dedu- 9 , xit, ut in fententiam Brixinenfis e- „ ledi, Magiftri Rjcberi confentirent, „ qui - - - fententiam depofitio- „ nis in Archiepifcopum nimis pro- „ terve dederat. - - Prafatae igitur „ eledioni, quia & Principes regni 7, pro gratia Imperatoris confentire „ cogebantur, excepto uno Principe, „ Duce Auftriae Heinrico, omnis ilia „ congregatio Salzburgenfis , quae „ aderat, fimul cum Minifterialibus, „ omnes quendam Heinricum , Pra> ,, pofitum tunc BerthesgadrnenJemyCum 33 favorePrincipum, 6c Imperatoris „ ele- LIBER PRIMUS. 57 A.c. ftrius, quanquam fpei irritus, prater navatae tamen , in caufa optima, fidei conftantis gloriam, frudtum fane tu- lit uberrimum, redintegratam cum Pontifice gratiam j ma. gno tamen fibi, magno Patriae ftaturam. Bellum enim multiplex, nec certa fatis caufa, Ca- rinthiam, Styriam, Auftriam, Moraviam, ac Bohemiam, continenti fere incendio involvit. Haud omnino tamen improvifum fuiffe Henrico Duci noftro, illud conje&u- ram praebet,quod ambosfimul filios Leopoldum, & Hen- ricum ( nifi aut nuptiis, aut conventui Ratisbonenfi , cui ipfe interfuit, id datum fit) bello equeftribus armis, fupe- riore jam anno, authorarit. (a) Sunt, qui calamitatis to- tius caufam in Henrici Auftrii,ac Conradi Moraviae Mar- Mititu- chionis diflidia conjiciant : (V) funt, qui Sobieslai, Bo- m " ltus ' hemiae Ducis, inquietam indolem incufent, pacem vicino- rum Principum ubique fblicitantis : (c) fed quod uno, eodemque tempore , Sc Styria in armis eftet, & Carin- • thia 5 Sc jurato quafi foedere, cum Bohemis ac Moravis in Henricum Auftrium inimicitias fufciperent 5 veteri Seri- ptori facile aflentior, caufam belli exitialis ab inveteratoin Adalbertum Archiepifcopum Caefaris odio repetenti. (d) Oftenfus nempe Imperator, Henrici pro Adalberto acer- rime tendentis conftantia, Styris Optimatibus, per Ottoca- ri setatem, bello nondum habilem, Bohemisque negotium dedit, Auftrium Ducem, nifi patrocinium, receptumque Adalberto renunciaret, jundlis viribus laceftendi. Fceda belli facies : igne potius, quam ferro graftati Styri,Fanum S. Viti, quo fe trecenti fere homines receperunt, barbara immanitate concremarunt. (e) Auftriaci ne ceflifle fe- Pars II. H rocia „ ele&um, collaudant, conclamant, „ & inthronizant, nihil reclamante „ illo. „ Confentiunt Chron. Au¬ guft. & Admont. ad An. 1174. cum Chron. Salisburg. & Auftrali. (a) Chron. Admont. & Auguft. ad An. 1. i7 prasdas & incendia invicem exa- » 8 ltant * Ecclefia S. Viti „ cum CqL.. hominibus arfit. „ (b) Dubrav. Bohem. Hift. 1 I? (c) BalbinusRer. Bohem. Epitom. 1. 3. cap. 12. (d) Fr. Ortilon. Campililienf. Not. ad An. 1175. „ Fridericus Imperator „ Adalbertum Archiepifcopum Salz- „ burgenfem in comitiis exauthora- ,, re voluit. Cui cum Heinricus DuX „ Auftriae confentire nollet, iratus „ Imperator Zobeslaum Bohemum in „ Auftriam irruere juflit : qui ma- „ xima mala provincial intulit. Hie „ Adalbertus fuit filius Wladislai , Bo- „ hemiae Regis ex Gertrud , fororc „ Heimici Ducis Auftriae, pius Pra> fill. ,, (e) Chron. Auguft. & Admont. ad Annum 1 17s;. ut fupra. Chron. incerti Authoris Auftriacum Zwec- lae fervatum haec habet ad An. 1175* „ Dux Bohemia: 'Zebeslaus , & Mini- „ fteriales Mar chionis dt Styria , cum „ ipfo Domino fuo Otol^aro , adhuc „ puero , contra Ducem Auftri* „ Hsinrieum confpirant, & conjura- 58 ANNALIUM AUSTRIA) rocia violentis hoftibus viderentur, 6c Vifcham oppidum, a.c, 6c Laureacum, agrumque omnem utrique finitimum ferro, igneque populati, triftem in folitudinem redegerunt. (a) Ad cumulum totmalorum Sobieslai, Bohemiae Du- S °^D*x c * s » P ro ftudia acceflerunt. Is 6c Casfaris hortatu, Bohemia 6c fuapte turbandae pads libidine in Auftriam irruit, Ret- MMam z j um expugnat, diripitque, ac vidnum 'Thejae agrum fu- evajiat. ^ terroreque complet: mox ut Polonorum, Saxonum, Ruthenorum nova auxilia acceflere, fuo illo fexaginta fere millium exerdtu, torrentis inftar totam, quae intra The- jam, Marcham, ac Danubium includitur , Auftriam in- undat : exufta paffim oppida, crematae villas, nihil u£ quam a ferro intatftum, nihil integrum reli&um eft, fed ruinis 6c ignibus omnia deleta. Haec Sextili menfe a etiam Ducis Anaftm ( Enm ) civita- „ tem Marchionis Styriae olim , & 3) circumjacentia incendiis vaftave- „ runt circa Annum Domini 1175. „ (b) Chron. Reicherfperg. ad An. 1176. „ Dux Boemorum intravit „ partes Orientis in menfe Augufto „ cum exercitu multo Boemorum, » Ungarorum, Polonorum, Ruthe- j> norum ufque ad LX. fermemillia. » Et cum Dux Orientis Heinricus non ” fufficeret ad refiftendum, illi totas s> partesOrientis ufque ad Danubium « ra P 1IUs > & incendiis crudeliffime „ devaftarunt , nullo refiftente. ,, Chronic. Auftriae. incerti Authoris Zwetlenfe ad An. 1176. „ Boemj „ affumptis llngaris, Polonis, Sa- „ xonibus coadunati contra Ducem „ Heimicum , terram fua ex parte fe- „ ptentrionali, ufque ad Danubium „ incendio vaftaverunt, Ecclefias , „ manubias, & praedaminfinitam de- „ duxerunt. Tunc & multae civita- „ tes, & villse incendio deflagrave- „ runt. Rurfus Boemi affumptis eis~ „ dem coadjutoribus fuis, quidquid „ priori devaftationi refiduum fuit, „ defolaverunt , Zwettl combufte- „ runt. „ Confentiunt Chron. Au- ftrale, Admont. Salisburg. Mellic. ad hunc Annum. Chronicon Clauftro- Neoburg. haze ad An. 117^. rejicit. (c) Dubrav. Rerum Bohem. 1.13. „ Non deftituit Conradum ( Mora. „ vum) Sobieslm , amboque Auftri- ,, am ingrefli, oppidum ibi Rhetiuttt „ expugnant, diripiuntque, ac terro-. ,, re , ac fuga circum omnia com- „ plent. Opponit mox illis aciem „ Hmricus ( Dux Auftrhe ) in prae- lioque male acceptus, feorfum ab „ aliis fugte fe mandat, ad arcem >, fuam bene munitam, fed per pon- „ tem peflime concinnatum celerans : „ quo interrupto cadit cum equo, „ crureque frafto, tertium poll; diem ex dolore moritur. „ LIBER PRIMUS. 59 AC - nizii infeftis armis Viennam eo dirae neceflltatis adadfcam, ut, quo infultantem fuis agris, villisque Comitem, in Mo¬ ravian! averteret, moenibus, quod mirere, ipfa fe nudaret fuis: Wilhelmum fubinde, poft facra profanaque dirum in modum eo bello evaftata, religione tatftum , Romam petiiffe; ubi cum in paenam fceleris extruere Coenobium juflus eflet, iilud centum Virginibus , D. Norberti infti- tuta profeffis , Kauniczii pofuifte. (a) Sed ut poftre- mum hoc authoris ignoti fidei relinquamus : de everfis Viennae moenibus nulla ulquam, neque apud noftros, ne- que externos Scriptores fit mentio : & Henricum Ducem Auftriae fatis conftat, ante pri'ncipium anni fequentis diem haud obiifle. Is enim fenedtute, ac finiftris tot cafibus, quibuscum poftrema maxime hac aetate conflidbatus eft, * J 77 indies fradtior, Idibusdemum Januariis An. MGLXXVII. vivereViennae deftit,atqueinCoenobioScotorum,quod ipfe conftruxerat, ad XVIII. Cal. Februarii eft fepultus. (b) Mortis genus incertum : flint, qui equi prolapfu in JufirU glacie graviter afRidfcum, & paucos intra dies ad extrema Dutisi. dedudtum prodant: (c) alii nulla ant morbi, aut vulne- obitliU ris mentione fadlaj poft multa pietatis, ac virtutis exem- Pars II. H 2 pla, (a) Balbin.Epit.Bohem.l. 3.C.12. ,, Wilhtlmus Comes de Kauniz, qui una „ cum Conrado Znoymenfi Duce, & „ Sobieslao II.. Anno 1176. in Auftria „ barbarum in morem, nihil facra a „ profanis.difcernens, Ccenobia, & „ Templa incenderat, religione ta- „ &us, Romam proficifcitur, atque „ in poenam fcelerum, Ccenobium ,, aliquod extruere juffus , centum „ virginibus Religiofis, fub inftitu- „ to S. Horberti alendis , Partheno- „ nem in ditione fua Kaunicz extru- xit. Erat hie Wilbelmus ftrenuus bel- » lo miles. - - qui ipfam Viennam ad » demolitionem moenium coegerat. « - ~ Extat de hac fundatione Coe- »» nfbtiCauKiccnfis, deque Vilhelmi, » clan ffimi Ducis facinoribus, anti- »> hohemomm lingua confcripta » atl ° ’ cujus fragmentum retu- „ htPaprocius. „ InSpecul. Morav. de Kauniciis. (b) Chroil. Admont. ad. Annum 1177. „ Heinricus DuxAuftrise obiit. „ Chron. Clauftro-Neoburg. „ Hein- „ ricus Dux Auftrix obiit Wienna, „ & in Monafterio Scotorum, quod „ ipfe fundaverat, fepelitur. „ Lew- pold. Campil. in Excerpto Rikardi Newburg. „ Heinricus - - obiit An. „ MGLXXVII. „ Necrolog. vero Clauftro-Neoburg. „ Idib. Januar. ,, Heinricus Dux Auftris : „ & Ne- crol. Scotor. Vienn. „ Idus Januar. „ Hainrici Johiamergot, Fundatoris „ noftri - Anniverfarius. „ Cc) Thomas Hafelbach. Chronic. Auftr. Col. 711. „ Idus Januarii in „ oppido Wienna. obiit, &. ibidem in „ Monafterio - quod ipfe fundave- „ rat, XVIII. Cal. Febr. in medio „ EcclefiiE fepelitur An. 1177. Quem „ quidam per cafum de equo in qua- „ dam glacie, in qua incaute curfum agitaverat, aflerunt fie lethaliter offenfum , aut alias in folatiis cum luis militibushabitis. „ Fr. Ortil. Notse ad An. 1177. „ Hainricus Dux ,, Auftriae obiit , equo lapfus, & in ,, Fundatione fua Monafterii Scoto- „ rum Wienna requiefeit. Cogno- „ men habuit Jafomergott , quod ver- „ bum fepe in ore habuit. „ Ita fen- „ tiunt Arenpeckius in Chron. Auft Sundheimius in Tab. Clauftro-Neol burg. &c. Ejus ma¬ rts. Lite! &“ conten- tiones. 6o ANNALIUM AUSTRIA pla , ad meliorem exceffifle vitam fcribunt. (a) Cete- a.g rum Princeps erat Henricus, quo non alter rebus Auftriae commodior exftitit, eredra Viennae regia; urbe ipla , aut condita, aut inftaurata j illatis in nobilillimam familiam Ducis titulis, ampliffimis privilegiis ac immunitatibus ad pofteros transmiffis 5 nec aetate magis in annum tertium, ac fexagefimum extra&a, quam rerum geftarum gloria venerabilis. Mores illi candidi, & prifca quadam fimplici- tate ingenui: tenax propoliti animus, & jurium,vel cumCae- farum offenlione retinens. ( b ) Bello non perinde felix, ac ftrenuus : facile ut appareat, manu potius, quam confilio valuifle. (c) Religionem colebat fedulo , & quod jus, fasque aperte poftulabat, in id haud difficul- ter defcendebat. Monafticum ordinem am ore , cultu- que non vulgari comple&ebatur , quoad civilis le rei nihil mifceret : in eo pietatem, Religionis ftudium , antiqui moris ingenia, aperta, fitnplicia requirebat. (d) Pontificum caufas juraque, pro temporum ignorantia, haud magno in dilcrimine ponebat : & quanquam in poftrema Alexandri ac Friderici difcordia, partes fere Caelaris fequeretur; nullum tamen extat gravius ejus fa¬ ctum , quo vel Ciftercienfes , vel Neuburgenfes Ca- nonicos , Pontificiae caufae femper addicftos, laefifte in- telligatur : (e) ut venia pene dignus haberi poffit, qui in eum errorem, tot Principum , Antiftitumque excmplo, imprudens praecipitaftet. (f) lllud excufatu non tam facile, quod Ottoni, & Con- rado fratribus, ac Epilcopis, pertinacius adverfatus, vix tan¬ dem interpofitae Caefaris authoritati, aut precibus Archiepi- fcopi cederefuftinuerit. (g) Neque nullam in ea re Ducis culpam exiftimem,quod, quae piorum largitione, fe incon- fulto, Coenobiorum ufibusfunt deftinata, authoritate is fua, (a) Chron. Auftral. Anno 1177. (d) Id fupra annotatumeftinFun- „ Hainricus Dux Auftriae poft multa dationeMonafteriiScotor. Vienn. „ vircututn, & probitatum infignia (e) De hoc itidem fuperius a> chos inftituit, & Clericos, qui ibi „ erant, in Munfter locavit. „ Nec diffentit Hundius in Metropol. Salzb. T. II. pag. 346. (f) Literae ea de re Henrici 1. Ducis Auftriae datae Vienna: An. 1169. apud Bern. Pezium T. III. Anecdot. Col. 767. » Fratrum Admuntenfium nos „ Advocation effe cognofcentes,&c. „ (g) De hoc fupra ad An. 1142. Ex Ottone Frifing. 1.7. c. 26. & ad An. U43. ExChron. S. Pantaleon. ( h) De hoc fupra ad An. 1148. ex Ottone deS. Blafio c.3. aliisque. Cin- namus Hift. I. 5. c. 16. „ Henricus , „ qui ut laepius a me narratum eft, „ Theodoram Imperatoris ( Manuelis ) „ ex fratre neptim uxorem duxe- ,, rat. „ Vide fupra An. 1148. in No- tis. Carolus porro du Frefnein No- tis ad Cinnami Hiftor. lib. ■> fp er l,- ~ ■ -Hie Hainricus Dominia „ fualfub montanis ccepit regere an- „ no Domini 1177. & bene ea 46. ft annis rexic. „ Eadem habent Ta¬ bula: Clauftro-Neoburg. (d) Chron. Zwetl. incerti Auth. ad An.1177. „ Heinricus Dux Auftriae, » vir inclytae recordationis , Divini ), cu tus, 5 c cultorum amator, obiit; „ cui Luipoldus , filius ejus major fuc- „ ceflit. Heinricus hater ipfius, filiam „ Wazlay RegisBoemoru, duxituxo- „ rem. „ Arenpeck. inChron. Auftr. „ Huic uxor erat Domina R,eyza,f[- „ Ha Regis Bohemia, ex quagenuit „ Hemkum de Medling Juniorem. „ Confentiunt Tabulae Clauftro-Neob. (e) Wladislaus Rex Bohemia con- Jugem habuit S. leopoldi Marchionis filiam, Henrici l. Ducis fororem, Hen- rici Medlingenfis amitam : ea defun- dba Juditham fibi Wladislaus conjun- xit, ex qua natam poftea filiam Hen¬ ricus Medlingenfis duxerit. Vide Bal- binumEpit. I.3. c. 12. (f) Fr. Ortil. Not. ad An. 1177. „ Succefllt ei ( Henrico ) filius fenior „ Luipoldus fextus: junior Hainricus „ fedit in Medling* „ Idem fentiunC Chron. Auftr. Admont. Zwetlenfe incerti Auth. &c. LIBER SECUNDUS. turn loco Auftriae res erant, ut Leo* poldus hseres, nifi placato , quem_* Henrico Parenti infenfum annis his poftremis fuifle noverat, Caefare, ad- eundam fibi provinciam non putaret. Aberat in Italia Fridericus Imperator; fed amifTo exercitu jam multo tra- dabilior, & redintegrandae cum Pon- tifice pad unice intentus. (a) Leopoldus Dux Auftriae Leopol. • paucis a fblenni Parentis funere diebus , afperrima liqet hyeme alpes transgreflus, ad VI. Kal. Martias, confirma- JcJfr- tionem Principatus a Caefare petiit, & impetravit. Res rzm in folenni more ad caftrum Candalarium prope Pifaurum , praefentibus magno numero Germanise Principibus , per- ada. (b) Neque nihil hie adum reor de ulcifcenda nu- pera Bohemorum injuria, ne fumpta fub Principatus ex¬ ordium de hoftibus vindida, fufpicaci alioquin Caefari, criminandi materiam praeberet. Sunt, (a) Afta Alexandri III. Papjeapud „ Viennse fuit) dc marm Imperatoris Baron.ad An.1176. Num.xx. &apud „ fufeeperat, iterum fufeepit Impe- Ant. Pagiura ad An. 1176. Num. v. „ riali invefticura coramPrincipibus, & vi. quae conluli po unt. juxta Pefauriam in montanis ad ca- . „ drum, quondam Candalare nomine: O) Chron. Zwetlerneincerti Au- ,, prsefente Patriarcha Aquilegienfe thorisadAn. 1177. „ Similiter Lui. „ udalrico , Archiepifcopo Treveren- „ poldus, filius Pii Ducis Auftrise Hein- „ fe Amoldo, Epifcopo Babenbergen- „ rieiy terramPatris, quam priusvivo „ fe, Epifcopo Patavienfe Diepoldo & „ Patre (forte ad An. ji 65. quo Caefar „ cateris. „ Helium Moravicf, (kb Att- ftriis ilia- tum , 64 ANNALIUM AUSTRIA Sunt, qui Leopoldum fubftitifle in Italia velint , a. c. Caefaremque Venetias comitatum , ubi commemorabili pace dirum annorum duodeviginti Sacerdotii, regnique diffidium fublatum, ac Fridericus, & Alexander III. mu. tuam in gratiam ad IX. Kal. Sextiles rediere : (a) led temporisbellique Bohemici ratio tantum vix otii bono Principi reliquerit, ut procul a Patria tot undique ho- ftibus circumfepta, compofitis necdum domi rebus, fpe- dator tantum pompae in Italia haereret. Anno certe, 1178 qui hunc proxime excepit, comparato jufto exercitu,in Moraviam movit: hie cum nusquam fui copiam hoftes facerent, caftra ad Olomucium figit : quam urbem in¬ terim dum arda obfidione premit, rapta fecum exerci- tus parte, cladem circumjedo agro, vaftitatemque red- dit. Ultus hoc modo illatas nuper Parenti injurias, di- vitem praeda militem, ut turn bella erant acria magis, quam diuturna, in Auftriam revocat. (b) Leopoldo Henricum fratrem expeditionis focium , & adjutorem plerique jungunt: id quod, pro perpetua fratrum inter fe gratia ac concordia, a veri fpecie minime abhorret. (e) Incidit in id tempus res didu parva, fed quod ea- dem Leopoldi piam pro religiofa pace folicitudinem com- mendet, haud omnino praetereunda. Interceflerat Iis an- nofa de Decimarum jure, vineisque Parceciarum Med- licenfis, & Draskirchenfis, celeberrima duo inter Au- ftriae Coenobia, Mellicenfe, & fanda: Grucis j nec faci¬ le (b) Chron. Auftr. Zwetl. incerti Author, ad Annum 1178* „ Luipoldus „ Dux ulturus injuriam Patris, ma- „ nu forti Moraviam intravit, & ci- „ vitatem Olmuntz obfedic, viciniam „ totam incendio & preedis devafta- „ vie. ,, Chron. Clauftro-Neob. ad An. 1178- ■)■> Luipoldus Dux Auftritc „ contrado exercicu terminos Bohe- „ morum ingreditur, devaftans ora- j> nia. „ (c) Arenpeck. in Chron. Auftr. „ Dux Hainricus una cum fratre fuo „ Duce Leopoldo procindum in Mo- j) raviam mover, & apud olomun - cenfem (urbem) & Brunnam terrain » Ionge, lateque devaftant. „ Quje quanquam in An. 1176. Arenpeckius rejiciat; verius tamen ad An. 1178- pertinent , ut conftat ex Chronic. Zwetl. Clauftro-Neob. & Thorn. Hafelbachio. (a) Thom. Hafelbach. in Chron. Auftr. „ Nepos Pii Marchionis An. „ 1177. fucceflit feliciter VIII. Cal. „ Augufti, & eodem anno fe media- „ torem inter Alexandrum Papam , ,, & Fridericum 1 . Imperatorem con- ,, ftituit. Eo mediante turbulentifli- ,, mum inter eosdem fchifma exfuf- „ flatum eft ad valvas S. Marci Ve- „ netiis, in celeberrimo Germanics, „ Italianque Epifcoporum conven- „ tu. „ Arenpeck. in Chron. Au- „ ftral. „ Hie Leopoldus praefens fuit, „ quando Papa Alexander III. & Im- „ perator Fridericus reconciliati funt „ apud Venetias An. 1178. IX. Kal. „ Aug. , IdemhabentTabuk,CIau- ftro-Neob. Sed Leopoldus Dux Auftr. in Dipl. Fridericil. Imp. Ayuilejenfibus dato apud Ughel. T.V. XIII.Cal.Aug. An. 1177. i nC er tot teftes Principes non legitur: quod indicio eft, eum V enetus per id tempus non fuifle. LIBER SECUNDUS. 6$ a. c. l e ftatui poterat, utri parti jus, 8c aequum patrocinaretur. Liti, ut finem imponeret Leopoldus, ex mente Pontificis Maximi, Diepoldum Paflavienfem Epifcopum caufae ar- bitrum delegit. Coaluere facile in ftabilem pacem arnica diffidia, Crembfiique in Divi Viti Bafilica padtorum fi- des jurejurando eft firmata. (a) Pacem interea fuperiori bello partam, felicior alte¬ ra confecuta eft in Auftria, quae quietem Ecclefiae reddi- Rufina a dit, Paflavienfium Antiftitum, Friderico Caelari adverfus Pontificem militantium , fadtionibus eatenus turbatam. 1 tra a ° Frudtus ejus rei ad Neuburgenfes Canonicos pertinebat maxime, qui cum Alexandri III. partes conftantiffime fe- cuti eflentp multisannis non habebant, a quo facris Or- dinibus initiarentur. Reddita nunc Ecclefiae pace , Die- 1179 poldus Paflavienfium Antilles An. MCLXXIX. & Wernherum Praepofitum ex veteri Ecclefiae forma confe- cravit, 8c Sacerdotii candidatos complures facris Ordini- bus impertivit. (b) A Bohemis, Moravisque hoc anno quies fuit, in- teftino nempe bello diftentis. Sobieslaum 8c fanguina- ria indoles, 6c profefla in Germanos odia , quae recen- tem ad Caefarem gratiam facile effunderent, no vis turbis involvere. Quin fi noftratibus ea in re fides eft, nonnui- la 6c Leopoldi 8c Henrici, Auftriacorum fratrum, col- ledla apud Caefarem gratia, veterem Wladislai memo- Tri(ler ’ L riam, 8c praeftantem omnibus in bellis operam, in men- madh- tem revocavit: quo fadlum, ut Friderico, Wladislai fi- 1 *°$**- lio, non modo aequiorem fe Imperator , fed benevolum ^ utor ° etiam exhiberet. (c) Ufus eo favore Caefaris in rem Pars II. * I fuam (a) Lit. Leopoldi VI. Pucis Au- ftriae datse Mellic. An. 1178. Indid. VI. XIII. Kal. Jul. apud Philib. Hu- berum in Auftria ex Archiv. Mellic. Uluftr. „ Notum fit omnibus, &c. »> quod ego Luipoldus DEI gratia Dux j> Auftria: controverfiam inter Mo¬ tt nafterium S. Crucis a & S. Cholo- « manni Medlicba fuper decimis, inPa- n rochia Medeltcl^ & Drasbircken fltis, „ ex praecepto Domini Apoftolici, » Alexandria & confilip Dm Ueoialdi ,, Patavienfis Epncopi Anno ab In- ,, carnat. Dni MCLXXVIII. Indid. ,, VI. cum haereditarius utriusque lol „ ci effem Advocatus , hoc fine tan- „ dem terminavi, &c. „ Meminime sridiffe & legiffe literas ea de re inte- gras, qua: caufam CremfiiinTemplo S. Viti compofitam diferce affirmant: extantque apud Mellic. & S. Crucem in Auftria : ex quibus pariter con- ftat, litem fuifie de vineis in Drumau & Halern. (b) Chron. Clauftro-Neoburg. ad An. 1179. „ Uiwnburgenfes a Domi- „ no Diepoldo , Patavienfe Epifcopo „ confecrati funt, in civitate Ana ft t „ fub Wernbero Praepofito. „ (c) Chron. Zwetl. incerti Autho- ris ad Annum 1177- „ Fridericus filius „ ejus ( Wladislai ) terra Patris, quarn „ Zebeslaus occupaverat, ab Impera- „ tore in Italia reinveftitus eft. Si- » militer Luipoldus , filius Pii Ducis » Au. Henricus Leo t Dux Bavaria^ exautho- ratur. 66 ANNALIUM AUSTRIA fuam Dux Fridericus, Conradi &; Ottonis , Moraviae A.e. Marchionum, copiis fuos ad Bohemos adjunclis, Sobies*. laum ingenti pugna ad Pragam vicit , Regnoque exa- 6tum in exilium ejecit. (a) Bohemia; vices ingens mox etiam rerum converfio in Bavaria confecuta eft. Fride¬ ricus Gefar jam dudum Henrico Leoni iratus , quod le tempore maxime alieno in Italia deftituiftet, vindidtee oc- cafionem opportunam reperit ex querelis Principum % Henricum Ducem multis criminibus onerantium. Cau- fa in Annum Seculi o&ogefimum extradta eft, quo com- pofitapace Italia, bellis undique filentibus, excitatis in- terea magnarum Ipe Provinciarum aemulis, judicio tan¬ dem oppreftus eft. Res non uno loco adfca : Wormatiae, Magdebur- gi, Goslariae anno jam fiiperiore : menfe demum Mar - 1180 tio Geilenhufii, ac poftremo Ratisbonae ad III. Cal. Julii, atrocibus Principum fententiis confoftus, exauthoratus, ac prolcriptus eft Henricus: (b) duarum Provinciarum, quas Ducis nomine ampliffimas rexerat, altera, Saxonia Bernardo Anhaltino demandata $ altera , Bavaria Otto- ni Witelfpachio Palatino tradita, ex quo hodierni Ba* variae Duces, transmiflo per ampliftimam Schyrenfium Comitum gentem fanguine, nomen , ac originem du- cunt. Au ft rise Heinrich „ CseteraexDu- brav. I.13. Peftinal.3. cap. 5'. Chri- ftoph. HofFmanni Chron. Bohemia cap. 49. peti poflunt. Sundhemius in tabulis Clauftro-Neob. de Leopoldo Tirtuofo haec haber : „ Er hat auch „ feinem Vetter, Herzog Fridrkben „ von Behem - - geholfen, das er „ dafelbft zu Behem wieder eingefezt „ warde. „ (a) Chron. Bohem. apud Lude- ^igiuminReliquiisMS. T. XI. c. 66. ,, Soiieslaus de regno paterno a Boe- mis expellitur , & Fridericus - - „ in paterno regali Bohemia: folio „ collocatur. Eodem etiam anno „ Sobieslaus pnedidus in exilio mor- „ tuus eft. „ Conful. Balbin. Epit. Bohem. I.3. c. 12. (b) Godefrid. Monach. Annal. ad An. n 7g . n Imperator - - curiam- » in odava Epiphanise Wormatia ha- j> buit, - - curia apud Magdeburg fa- »> tis Celebris , ubi querimonia om- „ mum fere Prmcipum habita eft de 3, Duce Saxonum ( Henrico leone') „ qui jam per annum ad audientiam „ vocatus, venire aut noluit, aut ti- „ muit, ibique fraus ejus & perfidia „ primum Imperatori deteda eft. „ Idem An. 1180. „ Imperator in mc- „ dii Quadragefima curiam apud „ Geilenbufen habuit. Ibi fententia „ ipfius Caefaris, & judicio cundo- „ rum Principum, Dux Saxonia: Du- „ catu fuo pnvatur, &c. „ Arnold. Lubec. in Chron. Slavorum cap. 24. „ Exinde Imperator tertiam ei cu~ „ riam Goslaria praefixit; nec minus „ illam fuperfedendo neglexit. , 9 Chron. Reicherfperg. ad An. 1180. „ Imperator curiam celebravit Batis- » bona. III. Kal. Julii. - - Ibiinpra:- „ fentia curice Imperator publice con- „ queftus eft de Duce Bawarias Hen- ,» r/co, cognato fuo, quod videlicet 3, jam multo tempore, & regni, 6 c „ vita: ipfius Imperatoris infidiatoi? „ fuerit. - - Tunc ex communifen- tentia Principum adjudicatum eft, „ eum debere removeri, &c. „ LIBER SECUNDUS. 67 &.e. cunt, (a) Saxonia ac Bavaria divulfis, foluto velutma- gno Imperii corpore, minora complura regna enata lunt. Turn primum Comitum Tyrolenfium, & Goritienfium nova audita nomina : turn Bertholdus Andechfius Mera- niae 5 Styriae Ottocarus Ducum titulis a Caefare flint or- otiocarus nati. (b) Leopoldus Auftrius,quanquam provinciarum Styria his ex fpoliis partem ad fe nullam traheret, Ipfium tamen, «»«»- & Pefenbeugum, Semptenfium quondam Comitum, per ciatur Auftriam juribus obnoxia, patrimonio adjecifte fertur. (c) 1181 Anno fequenti MCLXXXI. Annales noftri me. morant, Fridericum, Leopoldi Auftriae Ducis filium, Erfordiae in Comitiis, Principatus Auftriaci infignibus, a Caefare decoratum : ex quo (fi error non eft) neceflario id confequitur, Leopoldum, feptenni vix dum filiolo Du- Leofo i_ cis jura, titulosque a Caefare impetrafle. (d) Quo vero JusDu* confilio id fa&um fit, ex itinere conje£tura eft , quod Leopoldus Tub id tempus in Palaeftinam fufcepit. Iter ftinam n82ingreflus per Hungariam, a Bela Rege, cujus fororem in matrimonio habebat, magna honoris, amorisque fignifi- ' catione exceptus eft : qua decurfa in Graeciam venit, ab Alexio item Imperatore , qui Manueli Patri nuper de- fun&o fucceflerat, ea humanitate ac magnificentia in-. Afiam transmiflus, fatis, ut appareret, Auguftum , co- gnatumque fibi fanguinem in Leopoldo fe agnofcere. (e) Pars II. I 2 Inter (a) Chron.Reicherlperg.An.ufto. fuiffe An. 1186. De Merania Ducatu „ Poll finitam curiam Palatinus Co- per id tempus exorto fidem facitBrun- ,, mes, Dominus Otto Senior, Duca- ner. Boic.P.III. Lib. III. exAventino. „ turn Bavariae de manu Imperatoris (c) Palatius Tom. III. Imp. p. 60. ,, fufcepit. „ Arnold. Lubec. c. 24. Enenckel. im Fiirftenb. aliter fcribit: „ Imperator - - lternardum Comt- „ Der Marggraff Leufold von Oefter- „ tern de Anbalt ^ pro eo Ducem ( Sa- „ reich gab zu einer tochter den „ xoniae) conftituit. „ Godefridus „ Marckht zu T^undBerfenieug und Colon. Monach. An. il8o. ,, Epi- ,, allesaigen, das darzuegehort, Leuc „ fcopus Colonienfis in fua Dioecefi, „ und Guet, die ftarb an Erben, da ge- „ & per omnem Wejipbaliam , & An- „ viel das aigen wider an das landt. „ „ griam eidem Ducatui praeficitur. (d) Chron. Zwetl. incerti Auth. » Reliqua autem pars per omnem Sa. ad An. ngi. „ Hermmnus Dux Ka- » xoniam^ Comiti Bernardo de Hannhalt „ rinthiae obiit: cujus filius, & filius „ obvenit. „ Conf. Chron. Auguft. „ Luipoldi Ducis Auftriae, Ducalibus (b) Chron. Auguftenfe ad Annum „ Patrum fuorum in praefata curia Il8°- » Styrenfis Marchio Otokar „ QErfordu) ab Imperatore invefti* » mutato antiquitatis nomine Dux „ untur. „ „ appellan g omtur. „ Chron. Ad- (e) Chron. Auftriacum Zwetlen- mont. An. 1180. „ 0 ufo ex Mar- feadAn. 1182. „ LuiP old us Dux An- ?> chione Styrenli Ducis nomen eft „ ftriae per Ungariam a Bela Rege, & ,, adeptus eo anno , quo 8c gladio „ per Graeciam ab Alexio , filio Ma- „ accin&us eft. ,, Extat Diplom. o- „ nuelu Imperatoris Graecorum qui tafyri Ducis Styriae in Cod. Admont. „ Patri in Regno (uccefferat ho- ad An. 1176. fed adjun&a India. IV. „ norifice condu&us, Jerofolvmam fatis indicat, proAn.i 176. fcribendum „ vadit. „ 1 Cmobiti Cremifa- nenf. ab EjjifcoPo Paffavi- enfi tur * butur. BJcheza Medlin- genfis mors . 68 ANNALIUM AUSTRIA Inter multa lacrae peregrinationis incommoda, illud lane graviter molefteque tulit,quod Udalricum, Cremifanen- fem Abbatem ac itineris comitem, in via amilerit, mor» bo ad V. Idus Junias An. MCLXXXI1. extin£fcum. (a) Mors ea in Auftriam nunciata turbis non levibus anti- quiffimum id Monafterium involvit. OccaOonem confiliis fuis opportunam ratus Pafla* vienfis Antilles Diepoldus, Manigoldum S. Georgii Ab¬ batem , ac fratrem fuum Cremifanenlibus obtrufit, ho- minem impotentem liii, cuique verecundia non eflet, vio- lentas manus Coenobii bonis, atque ipfis adeo Monafterii inquilinis injecifle. Caula ad Lucium III. Pontificem de- lata : led quod alia fuper alia inciderant, quae litis mole- ftae ampliationem pofeerent, quarto primum anno, ab Urbano III. Lucii fuccelfore , Garftenfi & Seittenftetenfi Abbatibus, nec non Salisburgenfi, ac Florianenfi Praepo- fitis negotium datum eft, caulam Monafterii cognofcen- di. Fa&um id ledulo, ac diligenter : led quod ejus Coe¬ nobii Religioli Sodales praccipiti confilio in elebh’onem Manegoldi confenfiflent,* hseftt res in vado, eaque Coeno- bio, alienatis turn praediis, turn venerandis Sanctorum Reliquiis damna illata lunt, quae leris deinceps Iachry- mis incaflum deplorarunt. (b) Sed haec poftea : hoc an¬ no Mannleenflum Benedibtinorum res, juraque Lucius Pontifex literis amplilfimis confirmavit, quae inter, Tem- pla Steinenkirchenfe, ac Wifeiburgenfe , cum vinetis Crembfio vicinis, nominatim exprimuntur. (c) Ablente facra in peregrinatione Leopoldo Duce s Henrici fratris conjux Richeza diem fupremum claufit, & (a) Bern. Noric. in CatalogoAb- „ bat. Cremifan. „ Ifte Abbas {ill- „ ficus') auxit reditus in Vichtwancb ,, per Leupoldum 1 . Auftrfe Ducem, j, & cum eodem mare transfretavit, )5 fed rediens apud Akfaron eft mor- tuus, ac fepultus. „ C b) Bern. Noric. in Catalogo Abb. Cremifan. An. 1183. item in Append. Chron.Lauriacenf. Pontif. „ Multa „ mala intulit Ecclefise Crembsmun- „ flrenfi , tarn in Abbatia , quam in „ Epifcopatu : quia Abbatiam cum », Epifcopatu tenuit, ut dicitur, fere tribus annis, & multas Sandorum »> Reliquias, ac privilegia multa af- -» portavit, praedia etiam plurima VC alie ^ ic * ” de Die P°ld° vero fra- ac Epifeopo hvec habet ; „ Die^ol- „ dus - - intulit nobis poftea multa „ mala per violentam intrufionem „ ad Abbatiam fratris fui Mamgoldi . „ Unde magna & diu perfeverans dis- „ cordia inter fratres Monafterii, &; „ Epifcopum eft exorta, &adSedem „ Apoftolicam devoluta , fub Lu- „ cio & Urbano III, ,, Extant pree- terea Urbani III. pp. Litene ad cau- fa; cognitores Garfienfem, & Sitanjkten- fem Abbates, nec non Salzburgenfem , oc S. floriani Prapofitos, apud Bern. Pezium Cod. Diplomat. P. II. p. 33. (c) Lit. Lucii III. PP. ad Hetnricurn Manfeenfem Abbatem dat. An. 1182. lnditt. II. (redius XV.) Pontif. an¬ no II. VII. Kal. Mart, quae videri pofe funt apud Bern. Pezium Cod. Dipl. P.II* P a S*34« LIBER SECUNDUS. 69 *• c; 8c ad fan£fcae Crucis, quo in Coenobio tumulari poftea Henricus & ipfe voluit, terras mandata eft. (a) Ultimam iili diem XIII. Cal. Majas fuifle, ex monumentis Neubur- genfium colligo, quorum ufibus Roreinwifenfem agrum Princeps religiofiffima tranfcripfit: (b) Menfe Sextili ipfa Aflumptae in Ccelum DEI-Parentis fefta luce fecu- tus ad fpem beatorum eft Albero Chunringius, familiae ejus nominis author, ac parens, clarus Vir, non tarn fan- rmgn guinis aviti nobilitate, quern ex Azzone, Auftriae heroe, obltw - avo fuo traxit$ quam pietatis ftudio, ac religiofce in cul- tum Divinum munificentiae exemplo , quo magnam Au¬ ftriae, maxime trans-Danubianae, partem illuftravit. Se- pultus eft intra Zwetlenfis Monafterii ambitum, quod vivens multis beneficiis auxit. (c) Leopoldus interea, luftratis magna pietate Palae- uopoia ftinae locis, navali itinere in Apuliam transmifit, unde Duds ex traje 6 to Adriatico finu per Styriam in Auftriam rediit. £d) Viennam Tub ipfes Natalis Chrifti ferias attigit, the- tus . fauro dives luculento, quern ex triumphali fandfcas Cru¬ cis ligno defeblum, Coenobio ejus nomini in Auftria du- dum dicato intulit, adhuc inter pretiofa Religionis mo* numenta ipfa magnitudine vifendum. ( e) Qua religio- ne erga res facras, ea benignitate erga religiofos 8c facros I 3 An- (a) Chron. Auftr. Zwetl. Anno H82. „ i{ycbza , uxor Heinrici Ducis „ obiic. „ Tab. Clauftro-Neoburg. „ Frau Reytza ligc begrabcn zum Hei- „ ligm Creutz im Clofter im Capitel, 3, bey Herzog Heinrich - ihrem Ge- „ mahel. „ (b) Necrolog. Clauftro-Neoburg. ,, XIII. Kal. Maji. B.eichza, filia Regis „ L. Bohemorum. Hcec tradidit fto- „ reinmfen cum omnibus appendiciis » fuis. „ (c) Ebro Abb. Zwetl. apud Lin- ckium in Annal. Zwetl. ad An. 1182. » ^Ibero ( Chunringius ) poll multa be- ,, nencia Zwetlenfi Monafterio im- „ penfa obiit An. Dili MCLXXXII. „ in AnumptioneB.M arine, Temper „ Virginis glonofe C *tera ^ eundem Reverendiffimum Abb T in ckium legi poffunt. >Lm ' (d) Chron. Auftr. Zwetl. Anno 1182. „ Dux Liupoldus per Apuliam „ toto anno illo moratus, Jerofoly! „ mis circa Natalem Domini rever. „ titur. „ Iter Leopolds in Palsefti- nam conformant Chron. Auftral. 6c Auguft. ad An. 1182. Chron. item Clauftro-Neoburg. & Mellic. ,, Liu- „ poldus Dux Auftrke cum magno „ comitatu Hierofolymam profici- „ fcitur, & revertitur. „ (e) Chron.Auftral.Clauftro-Neo¬ burg. An. 1182. „ Liupoldus Dux Au- „ ftris Jerofolymam ivit , & inde „ revertitur, afferens portionem fan- „ 8 Cum univerfaliter, &c. Quia „ vero plerisque Ecclefiis multa gra- „ vaminaperimportunitatem fubad- „ vocatoruin evenifle cognovimus, „ ne fimilia contingant Ecclefix, ubi kariflimi progenitores noftri fibi » Tepulturse locum elegerunt, dili- « gencer prsccavere volumus. Ideo- » queyeftigiis Patris noftri adhaeren- 35 ^ » j^mobili firmitate ftatuimus 9> aS advoc 5 ls > « nullus, nifi ad „ arbitnum, & deCtiouem Prapo- „ fiti inftituatur. Qui fi forte inu. „ tilis apparuerit, vel aliquod gra- „ vamen Ecclefue intulerit , itidem „ advoluntatem Prsepofiti removea- ,, tur, ficut ha&enus a Patre noftro, & a nobis oblervatum cognofci* „ tur. „ ( b ) Ibidem : „ Subjun&is tefti- „ bus, qui prsefentes erant, liberis, 33 & minifterialibus : Rads- 33 ponenfis PrxfeCtus, Cunradus Prae- >3 fe&us de Nurinberch, Cunradui „ Comes de Pilftein. Luipoldus , & „ frater fuus Heinricus Comites de „ Pleigen, otto de Lengenbach, &c. 33 & C * 3 ) LIBER SECUNDUS. 71 A * e - Ecclefiae oppida, pradiaque a molefto deinceps exa&io- num onere fore libera : reftituta , quae dudum alienata erant per injuriam praedia ab Udalrico Hintpergio , Ge- roido Sachfengangio , & Rapotone Butinenfi : caufam fuperefle unam, fed earn quoque brevi finiendam, cum Hartnido Sachfengangio, jus 8c aequum pertinaciter ab- nuente. Jus fori praeterea fie effe confirmatum, ut pra¬ ter furti crimina, caufe cetera a Frifingenfibus Prafe6tis tranfigantur : obtulifle fe Principi vediigalium aliquid, fed id perexiguum, ex Ebersdorffenfi, Alarnenfi , En- zersdorffenfi agro, idque a Duce benigne acceptum, cau- tumque, ne quid praeterea exigeretur. (a) Confe&o feliciter negotio Frifingam fe retulit Albertus, fru&u ta- men itineris haud diu fruiturus per mortem, quae anno eum fequenti e vivis eripuit. Dum hi rerum fiiarum apud Leopoldum naviter 1183 fatagunt, in Bavaria Dux Otto An. MCLXXXIIL mor- te prareptus, 8c Conradus, Salisburgenfium Archiepi- fcopus, Chrifhani Moguntini obitu ad priftini honoris Sedem revocatus, fiicceffores accepere : Bavariae Ludo- vicus Ottonis filius 5 Salisburgo Albertus nuper exul, poft exauthoratus, praefle jufli, magna Leopold^ Auftrii lae- titia, (A) Lit. Alberti Frifing. Epifcopi „ fada officiales noftri judicabunt. apud Meichelpeck. T. I. Frifing. re- „ Haec omnia nobis Divinse diledio- rum p. 372. „ Ego Albertus Frifin- „ nis, & orationum noftrarum intui- ,, genfis Ecclefiae Epifcopus fignifico ,, tu fic firmavit,uttoto tempore vi- „ fratribus meis , quantam favente „ tae fuse & noftrae, de judicibus, & „ Divina dementia, aput Ducem „ officialibus luis, nihil amplius bo- „ Auftriae gratiam inveni. Audito „ nis, 5 c hominibus noftris timere „ adventu meo in Auftriam, praeve- „ debeamus. Haec ideo vobis fcri- » nit me nuntiis fuis, quae me cum ,, pfimus, ut in exemplum fucceffo- „ multa oiligentia^ invitarent ad fe. ,, ribus noftris relinquatur, ut & ipfi „ Venientem officiofe fufcepit, be- ,, eandem gratiam impetrare non ne- „ nigne tradavit, petitiones meas „ gligant." Praeterea alia Ecclefix „ omnes exaudivit, ita, ut Ecclefiae „ nonraebona, quae longo tempore „ noftrae bona a cottidiana exadio- „ nobis alienata fuerunt, per iplum » ne fic penitus libera dimitteret, ut „ Ducem rehabere meruimus, ho- « nullus Judicum vel officialium fuo- „ minibus fuis tamNobilibus, quam » r um i n eis quidquam tradare ha- „ Minifterialibus ad hoc deftinatis, N°s veroparvumeideprae- „ a quodam Ulrica de Hintfere , a Ge- » dmtis bonis noftris obtulimus cen- „ roldo de Sachfenganc , a kaf> atone de „ jum, quem an nuat i m jg Domini- „ Uutene. Solus Hartnidus de Sachfen- „ bus no ris, sc nihil amplius acci- „ ganc contentiofe nobis adhuc re- ,, piendum impetravimus. De bonis „ fiftit, cuius etiam contentionem »> in Eberfiorjj tarn noftris, quam No- „ in brevi terminandam fperamus. ,„ „ va CelU duas libras, & quadragin- Caufam hanc Frifing. hue conjeci- », ta nummos. Item de Alnm duas mus, quod Annum certum rei geftae „ libras, & quadraginta nummos. D e liters non adjungant, & Albertus „ Enzinesdorjf tredccim libras, & ft Anno fequente fuccefforem jam ac- „ invent! fuerint ibifures, foli illi ceperit,utconftat ex Chron,2wet- „ tradantur judicibus, reliqua foris lenli, TfnodorA Aiatris 0 bitHS, 72 ANNALIUM AUSTRIA titia, quern materno, ut alias di&um, Anguine attinge- a. % bat. (a) Sed earn, haud fcio, an non Matris Theodorse confecuta fob id tempus mors aut turbaric, aut reftrin- xerit. Defundtam certe ad IV. Nonas Januarias Anni MCLXXXIV. Annales ex noftratibus complures tra- dunt 5 (b) tametfi alibi vitam ad annum Seculi Odoge- fimum Odavum produxifle legatur. (c) Principem fuifle nulla non laude infignem, inde conjicio, quod earn Sc Fridericus Imp. & Henricus conjux, liberique impenfo quodam Audio, cultuque profequerentur : nihil Graeci faftus, aut aftutiae moribus pradetulifle, illud argumento eft , quod Leopoldus, Henrici Ducis nepos, conjugem fibi rurfom Byzantio petierit, negledurus facile peregri- nam mercem, ft vitii aliquid in Aviae moribus haefiffet. (d) Acrem tamen fuifle , & futuri providam, dubium efle non poteft. Zwxtlenfi Monafterio praedia duo nu- per ( a ) Chron. Salisburg. Anno 1183. „ Chunradus Moguntiaz, AlhertusSodz- „ burgle Epifcopi reftituuntur. Otto ,, Dux Bavaria: obiit: Ludovicus filius „ ei fuccedic. ,, ( b ) Chron. Clauftro - N.eoburg. An. 1184* » T beodora Ducifla, Hen- „ rici Ducis Auftrise obiit. „ Chron. Auftr. Zwetl. An. 1184. » Theodora „ nobiliflima Ducifla Auftriae Pii Du- ,, cis Henrici , obiit IV. Non. Janua- „ rii. „ &confentitNecrolog.CIau- ftro-Neoburg. Sed Mellic. III. Non. Januar. aut morti ejus, aut fepultu- rae aflignat. (c) Extant in Cod. Diplom. Pezia- no P. II. N. 63. Liters Leopoldi Du¬ cis , in guibus profitetur, donare fe Cosnobio S. Crucis partem filvs an - nuente , & ftmul tradente Theodora, Ma- trefua : fadamque earn a fe donatio- nem literis aliis Num. 64. ibi relatis confirmat. Nec ea de re ullum du¬ bium : fed autographas non fuifle, quas CodexDipl. nobis exhibet Num. 63. literas, conjedura non levis eft, quod Leopoldus jam Anno 1188* Dux Stpria in iis fcribacur, contra ac in bi- nis aliis ejusdem anni literis, in qui- bus folum Dux Auftria, qualis reapfe turn folum erat, appellatur. Aliud mendum occurrit in principio litera- tum, ubi paBum dr quietem precatur cgentibus : cum pacem , dr quietem , M^emadmodum in fecundis literis Sum 4 ’ lcgi 5 ur > fcribere debuiflet. Demumcumxnbims aliis, ejusdem Ccenobii, Ducis, annique literis Num. 62. & 64. ibi relatis, locus , menfts 3 dies , de more accurate adfcriptus le¬ gatur; in his folum Num. 63. pofitis, omnia defiderantur ; led folum fcri- bitur : „ Anno Domini Millefimo, „ Centefimo , Oduagefimo Oda- „ vo. „ Ea porro anni nota an vc- ra fit, dubitari poteft : commemorac his in literis Leopoldus fuam in Princi¬ pal fucceflionem,id quod decimo vel XI. qualis erat, Ducatusannoparum convenit : deinde, cum ex fide Ne- crologiorum conftet, Iheodoram ma- trem fecunda Januarii obiifle; literas hae die alia, quam prima Januarii dari non potuiflent , eo quod pridie Cal . Junii Anni 1188* earn non amplius in vivis fuifle, conftet ex Lit. Num. 64. pofitis. At die tarn fefta, in re momen- ti non maximi, Matre in extremis agente, nulla prtefertim fupremi ejus temporis mentione fada, convoca- tos undique teftes, confcriptas lite¬ ras & expeditas, vix credible videa- tur. Demum vix mihi perfuadeo , viros ulos religiofiflimos, ac mode- ftiflimos, fi Januario menfe An. 1188. filvaz primo partem a Duce obtinuif- lent; Majoftatim fequente, alteram quogue filvaz partem, quae prid. Cal. Junii An. 1188- iis adjeda eft, ue conftat ex Lit. Num. 64. ibi recenfi- tis, petere voluifle. Quare verifimi- le eft, priores illas literas Num. 63. aliquot annis prius efle datas. C°) De his fuo loco. LIBER SECUNDUS. 73 A.c, per erepta erant, vixque jam fpes fupererat, vetcres ad Dominos ulla ut state redirent : viam difficili caufe ftra- vit Theodora, eaque fibi prsdia ita vindicavit, ut a mor- te fua, quae longe abefte non poterat, in jus, ditionem- que Coenobii traderentur. Datum id libentibus animis pis alioquin Principi: nec filii Leopoldi adftri6fca in earn rem fides fefellit, 6c praedium utrumque non ita poll legi- timis Dominis reftitutum eft. (a) A triftibus Theodorae exequiis Moguntiam Leo- poldus (e contulit, qua in urbe fub Pentecoften frequen- tiflimus Principum Conventus fuit, & Henricus Fride- rici Augufti filius militari baltheo eft accin&us. (b) Con* firmata per earn occaflonem Admontenfium in Styriaj res ac jura publicis a Friderico Csfare literis , quibus Leopoldus etiam, cujus in tutela ac patrocinio id Coeno- bium erat, primus poft Epifcopos fubferipfit. ( g ) Hare Bobcmictt inter Bohemia iterum turbari caepta. Fridericus Dux turb *' ejus gentis ( neque enim Regium illi nomen deferri Impe- rator voluit ) grave apud luos odium incurrerat nominis Teutonici caufa, quod ille magno ubique ftudio tueba- tur. Difplicebat Slavics Genti, fuam & linguam, 8c mores paulatim exolefcere : adhiberi ad Principis confi* Pars II. K lia, (a) Abbas Ebro apud Reverendiff. DD. Linckium in Annal. Zwetlenf. adAn. nB3- » Notum fit omnibus, ,, &c. qualiter LeopoldusDux. Auflrise, „ Nobilisque Mater fua de Gracia - - „ delegaveruntvillam videlicet Tyud- „ mares , quam ha&enus ex violen- „ tia Dominorum injufte amiferant, „ ad Ccenobium S. DEI Genitricis „ Marine in Zwetel. - - Eadem ita- „ que Domina Ducifia, nomine Theo- „ dora , voluntate atque confenfu „ Fratrum fupradi&i CcEnobii, con- „ ditionaliter obtinuit praefatam vil- »> lam cum omnibus redditibus fuis, ,, quoadufque ipfa viveret; poftmo- „ dum vero libere ac jugiter eidem „ Monafterio delerviret. Quo circa » adjacentem grangiam fcuicet Rer- „ fchen tradiderunt pradidi fratres „ Dominae Duciflie in propriam pof- „ feffionem libere, omnique occafio- „ ne femota, quatenus fecundum „ fuam voluntatem in difponendis re- bus fuis per omnia fibi vendicaret. „ Atta funt haec in Wienna coram „ Duce, &c. „ Idem An, 1184. fub- jungit aliud Ebronis Abbat. teftimo- nium ? „ Notum fit omnibus, &c. „ qualiter Leopoldns Dux Auftriaz - * „ poft mortem Matris fuas nobilis „ Duciflae, nomine Theodora , tradi- „ dit grangiam, fcilicet Retfchen ad- ,, junfta villa udmares poteftativa „ manu S. DEI Genitrici Maria in „ Zwetel, &c. „ ( B ) Godefrid. Colonienf Anno 1184- » Imperator curiam adeo ce- „ lebrem, ac famofam omni Roma- „ no orbi habuit in civitate Mogun - „ tienfi , ut nulla comparatione ante- „ ceflibrum ejus curiae huic compa- „ rari poflint. - - Caufa tantte fre- „ quentiae fuit, quod filius Impera- „ toris Henricus enfe accingendus „ erat. „ (c) Patet ex literis Fridericil. Im- perat. Moguntiae An. n84- IndiB- 11 • datis Admontenfi Coenobio.. Apud Bern. PeziumT.III. Anecdot. inCod. Diplom. Admont. Col. 676. ubi inter teftes funt : „ Chunradus Mogunti- „ nus - - i chunradus Lubecenfis ele- „ ttus, Luipoldus Dux Auftrise, Tridu » ricus Dux Suevwe, &c, „ Leopol¬ d's Dux Comitem Orten- burgicfi copit. 74 ANNALIUM AUSTRIA lia, ad tra&anda reipublicas munia, ad fumma , infima- a. c, que aulae minifteria externos homines 5 fuos aut nullo, aut poftremo in loco haberi: & jam Ducis fui, in alienos mores linguamque digreffi, inquietam plebeculam txde- bat. (a) Glifcentem odii flammam Conradus Moraviaa Marchio non ipfe modo nutrivit; fed Wenceslaumetiam, ac Udalricum, Sobieslai filios in feditionem traxit. Fri- dericus Dux fatis gnarus, quas in turbas fefe conjeciflet, Leopoldum Ducem Auftriae:, Albertumque fratrem, Sa- lisburgenfem Archiepifcopum, in auxilium vocavit. Leopoldus Majo adhuc menfe in Italia erat, ubi datum a Friderico I. fmperatore Volaterranenfi Ecclefiac Privilegium Cremae ad XVI. Cal. Junii inter tefks affir- mavit. ( b ) Non defuifle tamen cognato Principi Du- cem Auftrium ex Bohemias Annalibus conftat, quati- quam raptis ante fecum in Bavariam copiis, Ortenburgi-ns? cum Comitem, nefcio qua de caufa cum Leopoldo col- lifum, in cafTes egerit, captumque in Auftriam deporta- rit. (c) Qua occafione fa&um opinor, ut Biburgenfi Bavarian Coenobio, Laureaci, decimas Tangrintlenfi ex fundo, patrocinii jure, poft Henrici, Ratisbonenfis Burg- gravii, mortem ad fe devoluto , una cum nemore tran- fcripferit. (d) Leopoldo fubinde in Bohemiam tenden- ti Henricum fratrem, ac Medlingenfem Ducem , focia arma junxifte nihil dubitem : perftabat Auftriacis fratri- bus inviolata ad mortem ufque fides ac gratia, & caufa Friderici Ducis Henricum magis, quam Leopoldum tan- gebat: erat in eo militare ingenium, fuperiori cum Bo* hemis (a) Chriftoph. Hoffmann. Chron. Boh. c. 49. ,, Fridricb kam an fein „ ftatt. Derbeguntederfeinennicht „ achten , fundern er hat lieb die r> Teutfchen, &c. „ (b) Diplom.Frider.I. Imp. datum Ecelef. Volaterran. apud CremamAn. 1 185. India. III. XVI. Kalend. Junii. Apud Ugheil. T. I. Col. 1442. „ Hu- 33 jus rei teftes funt, Conradus Mo- „ guntinenfis Archiep. - - Lupoldus „ Dux Auftrise, &c. „ (c) Chron. Mellicenf. An. 118s'. „ Liupoldus Dux Auftrke, exercitum 3 , ducens contra Comitem de Orten- »> burcb, ipfum captivum in Auftriam 53 duxit. „ Nemo quidem alius Scri- ptorum veterum de hoc meminit: didli Henrici poftidere velit: pro- 33 inde decimationes inibi de rediti- „ bus eorum, & quidquid reliquutn „ juris in bonis ipforum habuit, una „ cum quodam nemore, prxdido „ Monafterio donavit. A&um apud 33 Ens, An. 1x85* LIBER SECUNDUS. 75 c. hemis bello multis ftrenue fa&is commendatum: & quan- quam Richeza conjux, ac Friderici foror jam diem obi- erit, amicitiae tamen vinculum, quod iis nuptiis contex- tum eft, tarn recenti ejus morte vix folutum reor. Ce- terum non inanem fuifle Friderici Ducis Bohemi curam, res ipfa oftendit. Conradus, &: quos fuos fpe Principatus fecerat, Wenceslaus &Udalricus, colle&o ex Polonia, Hunga- ria, ac Moravia milite jam in eo erant, ut Pragam ipfam, Regni fedem, aemulo eriperent. A£lum erat de potenti urbe, ft aut hoftes majori, aut minori Fridericus celeri- tate ufus eftet. (a) Ergo in Auftriam contento curfu ipfe provolat, arma, viros, Sc quibus opus eftet rebus, aut confiliis, poftulat : negat in fuis fibi quidquam efte pneftdii, quos Germanic# gentis odium ad hoftes tradu- xiflet : monet, obfecratque , videret etiam, atque etiam, ne, ft in praefens fuppetias negaret; bellum, incendia, po- pulationes , vaftitatem a fuperbo vi&ore iilata Auftriae confpiceret. Non erat opus his hortatibus Leopoldo , rrideria qui contradla fuorum, Sc qhos Albertus, Salisburgenfts in Bobe- Antiftes, adjunxerat, valida manu, tantum terroris fa- m ^tum £ftofis asmulis injecit, ut fbluta confeftim urbis Regiae ob- rejatuit. fidione, non Pragenfi modo ex agro, fed tota fe Bohe¬ mia ejicerent. (b) Difcufta hac procella Fridericus de Leopoldi, ac Alberti fententia, Optimates fuos facramen- to novo adigit, ne quem alium praeter fe Principem tota Bohemia agnofcerent. A6tis deinde Leopoldo, Alberto- que gratiis, copiarum partem apud fe retinet, novo tu* multui, qui non ita poft rurfum eruperat, profpe6fcurus. Pars II. K 2 Leo- (a) Chron. Bohem. apud Men¬ cken. &Ludewigiumc. 65. „ Anno ,, MCLXXXIV. Conradus Dux Mo- t, raviae, frater di&i Sobieslai , Pragam i, obfedic: deinde anno imediate fe- ,> quenti Boemi cum Moravis bellum „ comUerunt, vi&oresque fuerunt. „ Poltea vero Anno MCLXXX V. ,> odalricus Dux frater fenior Friderici „ praediai Pragam coadus obfedic, „ & fpe fraudatus deceffit. „ Du- bravius 1.14. p. 565. (b) Chron. Auftr. Zwetl. ad An. u8s- » Fridericus Dux Boemi* ex- 3, pulfus, per L/iipoldum Ducem Au- } , ftri*, cujus auxilium implorave- „ rat, & ad quem confugerat, fu* „ dignitati valida manureftituitur. „ Chron. MS. Clauftro-Neuburg. apud M. Hanfizium T. II. pag. 305. „ Fri - „ dericus Dux Bohemi*, confpiran- ,, tibus adverfum fe Bohemis in Au- „ ftriam profugus venit. Sed auxi- „ lio fratris fui Alberti, Salzburgen- ,, fis Archiepifcopi, & confanguinei „ fui Leupoldi Ducis Auftr ice, valida „ militum manu colle&a,totam Bo- ,, hemorum terram in deditionem ,, cum obfidibus recepit, & eum, „ quem pro ipfo Ducem inftituerant, „ violenter ejecit. „ Fufe ea de re tra- £tat Dubravius Bohem. Rerum 1 . 14. breviter Balbin. Epitom.l. 3. cap. 12. Peflina Mart. Moravici 1 .4. c. <^. fed multum a noftris Chronicis abeunt tametfi Fridericuw & odio Germani ci nominis pulfum,& reftitutumBg. hemice fateantur. Ottocarus Dux Sty- ria fuc- cejforem ftbi ileft- gnatLeo- poldum Due. Au- Jlrict. J\es pro¬ fs Law reacum a£ia. 76 ANNALIUM AUSTRIA Leopoldo Duci quantum glorise hoc anno, tantum a. e, honoris, ac utilitatis fequenti acceffit. Ottocarus Sty- riam regebat, Princeps reiigione, ac boni publici Audio inclytus : is, quod lenta fe tabe, fanguinisque corruption ne carpi paulatim, confumique videret, ( a ) confiiium cepit, haud fcio, an falutare magis reipublicae, an nomini fiio ad poAeros gloriofum, haeredem Principatus fui, fuc- cefloremque nominandi. Nonerat difficiiis dele&us, Leo¬ poldo AuArio, & fanguinis comiminione, & quod multis aliquando placuit, loceri jure, haereditati proximo, (b) In ilio deliberation^ aiiquid fuit, pretione, an donatione, id quidquid in provinciam juris effet , in Leopoldum transferret: primum Ottocaro, poAerius Styrix Optima- tibus placebat, haud pacate laturis , fi cum amplo terra- rum tra&u alieno Domino , velut pretio, addicerentur. (c) Facile locum reperit xqua petitio, vifumque eA Prin- cipi, Sc luo honori, Sc publics rei commodo confultius, fi beneficio potius, quam pa&ione fibi hseredem adopta- ret. (d) Ergo Comitia primo quoque tempore, in Montem S. Georgii Laureaco propinquum An. MCLXXXVI. 1186 Sexto decimo Kal. Septembr. indicuntur. AdeA Leo- poldus Aufirius, honorifica eodem legatione, ut produnt ejus gentis Scriptores, ab Ottocaro invitatus, locusque is (a) Thom.Hafelbach. Chron. Au- ftriae Col. 713. „ Dum jam & Mar- „ chio Styriae Dux creatus effet - - „ contagione leprae perfufus obiir. „ Idem docec Hageni Chron. Auftr. Enenchelius im Fiirftenbuch, & alii omnes. ( b) Leopoldum Auflriae Ducem ot- tocari Ducis Styriae Socerum aperte vo- cat Thom. Hafelbach. Ioc. laud. Ha- genus item Col. 1063. Arenpeck. in Chron. Auftr. Cufptnianus in fua Auftria, &c. Sedquod Ottocarus in li- teris , quibus transfert Styriam in Leopoldum , verbum nullum faciat de conjuge Leopoldi filia : nec etiam cre¬ dible fit, leprofo Principi Ducis Au- ftrii filiam fuifle matrimonioconjun- gendam : imo nec nubilis adhuc filia An. 1186. Leopoldo fuerit, inter com- menta eas nuptias referendas puto. ( c ) Lit. Ottocari Ducis Styriae I. t-fe Voravienfibus Anno 1184. a Sigism. Pufchium Chronol.S. Sty P. II. pag. 20. „ Quia tefte facraScri- „ ptura , eleemolynarum Iargitate „ peccata remittuntur fidelibus. Id- „ circo - - cogitavimus terram Sty- „ rise dile&o confanguineo noftro „ Luipoldo , Duci Aujlria , ex nimia „ noftri corporis infirmitate venun- „ dare - - excepto quingentos man- „ fus pro falute noftra ad Coenobia - eosdem redditus ad prxdi&a loca diftribuendo, &c. ,, (d) Apparet ex literis Traditionis Styria, in quibus nulla emptionis men- tio, ut infra mox videbitur. Quan- quam noftri Scriptores emptam pe¬ cuniae fumrna perexigua magnam Pro¬ vinciam velint : ut Hagenus,Thom. Hafelbachius, Arenpeckius in Chron, & ante hos Enenchelius im Fiirften-. buch. At enim vetuftiflimum Chron. Auftr. Zwetlenfe ad An. 1186. feri- bit teftamento Styriam Leopoldo tran- feriptam. „ Dux Styrenfis omnem „ hsereditatem teftatus eft Luipoldo „ Duci Auftrise. », A.C LIBER SECUNDUS. 77 * is omnis, conSuente ex utraque Provincia Nobilitate prima, urbis frequentiam referebat. (a) Hie dum Du¬ ces ambo confident, Ottocarus prior confilii fui rationem paucis explicat : conventum hunc omnem, quern fre- quentiffimum laetus alpiceret, non tarn fuo, quam fuo. rum bono coa&um : videre fe etiam, atque etiam , va- letudinem, qua afflidba jam diu uteretur, indies magis defluere: {entire vim morbi progrefiam eo, ut ab huma- nis remediis pene nihil fit reliquum : tentata efie omnia, fed remedia ipfe in peftem verti : neque fe tamen tarn malo fuo, quam Reipublicae, fi quid humanitus fibi con- tingat, orbitate tangi: providere fe fatis, nifi caveret ipfe, dum res eflent integrae, quot in partes contraria fuorum ftudia feindenda , quam multos pulcherrimae Provincial cupiditas candidatos alle&ura; quibus bellis, cladibusque laceranda Patria , & quafi vi&ima quaedam aemulorum ambitioni fit litanda. Haec fecum reputanti, pro ea , quam Patriae fibi chariffimze deberet, charitate, nihil prius potiusque viftim efie, quam ut haeredem , quern natura fibi negaffet, voluntate feriberet, qui pacatam nobiliffimae Provincial pofleffionem, fimul ac ipfe Principatum cum vita pofuiflet, Ordinibus non invitis adiret. Circum(pe6tanti omnia Leopoldo potiorem videri neminem, in quern cum omnia Principum decora, vir- tus, nobilitas, potentia, belli pacisque artes mirabiliter convenient 5 vellc fe, atque etiam renunciare terrarum fuarum haeredem hunc, ac Dominum , liberamque hanc fuam, ac perpetuam voluntatem publicis etiam tabulis fancire. Deberi huic Principi hoc a fe ftudium, non fan- guinis modo jure, quemcommunem a Leopoldo Auftrio Pii parente ambo traherent 5 fed multis ejus gentis offi- ciis, quibus pacem, ac amicitiam Styros inter ac Auftrios integram, fere ad earn diem confervaflent. Deberi hanc Patriae a fe gratiam , ut quam jufti imperii fui obfervan- tem femper na&us eflet, eidem de Duce provideret eo, qui & vicini Principals fui commodo ad auxilium fern- per pnefto eflet 5 & affinitate, quae cum Hungaro illi Re- ge intercederet, id quidquid Styriae inde minaretur diferi- K 3 minis, 00 Conftat ex iisdem Uteris Otto- ,, fum forum , &c. ,, Extant ese lite« tdr*, quae fie finiunt: „ Ada funt haec rae apud Sigism. Pufchium Chronol „ Anno Dfiilncarnat. MCLXXXVI. StyrixP.II. pag. 29.6c apud Prevent „ India IV. - - XVI. Kal. Septem- huberum in Hiftoria Marchion, Sc „ bris in Monte S.Georgii apud Ana- Dueum Styriae, 78 ANNALIUM AUSTRIA Public# ea de re tabula. minis, arceret. (a.) Quanquam, quis metus ab hofte efle poflit, Leopoldo fiias ad copias Styrorum auxiiiis fuffulto? meminiflent, quae ejus Ducis nupero cum Bo- hemis ac Mora vis bello fuerit gloria, ut incubantem Au« ftriae fuae hoftem e finibus ejecerit, compreflerit Moravos, Bohemos ad legitimi Ducis ac Domini fui obfequium 9 quanta celeritate revocarit. Plurlbus ifta exponere (ibi quidem grave , ipfis fu- pervacaneum efle : vultum modo praefentis Ducis, & quern ore praeferret, igneum mentis vigorem afpicerent: crederent famae, haud iniquae rerum arbitral $ & quod bo- num, fauftumque fibi, Patriaeque propitium Numen ve- lit, fuam ad fententiam libentes accederent. Trifles ad- huc & futurae orbitatis imagine confufos folatus deinde eft Ottocarus : nihil, fe vivo, mutatum in Provincia iri: quae cogitaflet, quae fanxiflet, non ad praefentis rationem temporis, fed in cafiim eventurae mortis valitura : ipfis iti tabulis, quarum alteras Proceribus, Leopoldo alteras con* fignaret, rationem fe habuifle libertatis ipforum , & ju- rium, eamque in rem Leopoldum Ducem quoque fuam fidem obftrinxifle. Nihil in praefens poteflatis fe dimitte- re : nihil fbboli, fiqua fibi praeter fpem exifteret, detra- &um velle : cautum modo fe Patriae voluifle , nequid mortuo fe, fine tabulis, fine ultimae voluntatis dedaratio- ne, detrimenti acciperet. (b) Moeflos adhuc, & defixo in terram vultu attonitis fimiles, Leopoldi vox plena vigoris ac dignitatis erexifle fer- (a) Liters Ottocari I. Ducis Sty- rice in prazfenti caufa, quarum initium eft : „ Divinis & humanis legibus „ docemur, &c. Et quia DEUS - - „ nobis magnam contulit in homini- „ bus, & rebus gratiam, follicitudi- „ nem habuimus non minimam, cum „ non haberemus hceredem, cui ora. „ nia noftra cederent in hxredita- „ tem. Communicato igitur melio- „ rum noftrorum prudenti confilio , „ Nobiliflimum, llrenuiflimum, fi- }) deliflimumqueDucem Auftrice Z,eo- „ folium , Confanguineum noflrum , fi „ fine hcerede deceflerimus, fuccef- „ forem nobis defignavimus: cujus „ Provincia cum noftrce fit contigua, « fub unius pacis ( patris ) ac Prin- » cipis facilius valeatutraquemode- »» rari juftitia: quern quia nobis ami- »» ciflimum forecredimus , quam- ” tUu vixerit, nihil mali in nos, & „ noftros eum moliri fatis confidi- „ mus. „ (b) Cetera ex accuratlflimoS.Sty- riaeChronologo Sigismundo Pufchio, & altero Hiftorice Ducum Styrice Scri- ptore anonymo, hue tranltulimus : quorum fidei ha:c tribuirnus, quaede Leopoldi ad ifta Comitia adventu, de utriusque Principis oratione, aut ex ignotis mihi documentis, aut vero- fimili conje&ura meminere. Nec mi- rum videri debet, Leopoldum Ducem, literis ipfis, quibus conditiones ge- rendae Provincia: tot infertas funt, non fubferipfifie; & inter prsfentes tot Comites, Nobilesque, qui inter te- ftes afferuntur, Leopoldi nomen non apparere: fua enim in caufa teftem agere, partes non erant Leopoldi; pa- ftasque conditiones, re&ius in aditu provincia:, quam in prsefenti, firma« re debuerat. LIBER SEGUNDUS. 79 A * a fertur: lecurum Principem, fecuros Styriae Optimates ju- bentis perpetuae fuae in utrosque voluntatis : accipere fe tabulas, non tam fjsonfionis benignae teftes, quam pignus amicitiae, novo, indiflblubilique nexu colligatae : in eo commune fibi cum omnibus votum elle, nulla ut dies fit, quae ufum oblatae fibi Provinciae neceflarium reddat: precari fe optimo Duci, ac cognato fuo vitam, ac vale- tudinem, precari dignos Parente liberos, quorum in mo- ribus ftudiisque fecurus acquiefcat: fin aliud vifum arbi- tro vitae, mortisque fiupremo Domino, tempusque (quod longiiTime, ut abfit, DEUM precaretur) aliquando illu- xerit, quo nobilillimas Provinciae gubernacula capeflat ipfe 5 polliceri fe pofle, nihil clementiae, juftitiae, provi- dentiae a fe praetermifium iri , quo civium fiiorum non modo faluti, led etiam commodis ferviatur. Styros, Auftriosque alioquin eadem e gente fiitosj lingua, mori- bus, commerciis, connubiorum nexibus ita ad huncdiem jam colligatos fuifle, ut non externum fibi populum, fed fuum reperturum fe confideret j ipfique non alienum fi¬ bi Dominum, fed fuae gentis Principem adfcivifle gaude- rent. Plura fe non di&urum, ne captare opimam haere- ditatem videatur. Agerentipfi, viderentque , ut quod e re fua effet, vitam fuo Principi fide, obfequio, charita- te, fufisque ad DEUM precibus prorogarent: fibi ad ho- norem, & fempiterni temporis memoriam id fids fore, dignum fe vifum tam Pio Principi, in quern olim , fatis ita vocantibus, Provinciae fuae curas reclinaret. (a) Haec illis Comitiis a£ta. Conditionum porro, in quas Styria Duci Auftriaco tranfcripta eft, haec fumma erat: Provincia tota in poteftate Leopoldi Ducis Auftri*, ac Friderici ejus filii fit, fi Ottocaro fuperftites exiftant. Horum de nepotibus ac pofteris, quisquis Auftrix Prin- cipatum gerit, is etiam Styriam regat. Coenobiis, a Sty¬ riae Principibus olim conditis, tutelam per fe , fine vica- riis, Dux ipfe praeftet: munitiones, juraque officiorum Integra confervet. Styri, Auftriique connubii foedere in alterutram Provinciam digreffi, ejus, in qua agunt, fecfem- que figunt, jure gaudeant. (b) Si de cemenda haeredi- tate . ( A ) ex taudatorum Sty- „ mul, & mutuse familiaritatis obli- riae Scriptorum. )( tuS,inMinifteraIes, & Comprovin- (B) Lit. Ottocari Ducis fupralauda- , } ciales noftros impie, crudeliterve ta:. „ Verumtampn ne aliquis d e „ prsefumat agere , jura noftrorum (uccefforibus fuis,paterni morisli- „ fecunduin petitionem ipforum fta, n «Ub Quid in iis cau. turn . 8o ANNALIUM AUSTRIA tate Iis extiterit inter provinciales, gravium hominum ju- dicio, non ferro dirimatur. Praedia caftraque fiduciario jure a Styris poftefla, infblitis oneribus ne graventur, ne¬ ve alienentur. Si quid praediorum ex his, quae haeredi Auftriae Duci deftinata flint, Styro interea Nobili a fe do- netur, id ratum firmumque deinceps quoque habeatur. Styrise Provincialibus fas fit praedia fiia Styris aliis vende- re vel donare: aut fi Religiofa in Ccenobia fefe abdere, vel praedia fua fundosque divino cultui mancipare velint, jus piumque habeatur : modo id Duce annuente flat, 8c agri praediaque iis Ccenobiis legentur, quae Styrorum alias Principum aut jura, aut beneficia recognorint. In caufis forenfibus fi cui fatis adhuc fieri non potuit, nefas fit ne- mini juris fententiam a fucceflore Principe expe&are. No¬ biles, quibus Curialium rerum in Provincia curatio eft, Duci Auftriae Styriam ingreftb perinde ac fibi ftata officia perfolvant: iidem vel ad caftra , vel ad comitia profici- fcenti pari tempore, parique fumptu cum Auftriacis prae- fto fint. Ceterum quae peculiares Auftriae leges flint, iis Styria minime teneatur. (a) Ad extremum alia de fuo adje- „ rit,velaltercationegotii; ea inter „ Styrenfes non campione, fed pro- „ babilium & certarum perfonarum „ dirimatur credibili teftimonio, „ Quandocunque querimonia de „ prasdiis fuerit habita , ejusmodi » quaeftio coram judicibus termine- „ tur probatorum , ac credibilium „ teftium fideli teftimonio. Inbene- „ ficiis nullam moleftiam, quie vul- „ go Anevelch dicitur, fuftinere co- „ gantur. Beneficia ab aliis Domi- „ nis aquifita, fi a Duce Auftriae it* „ proprietatem fuerint empta, ei non „ auferat, qui jure beneficii poflideat. „ De prsediis, qu£E Duci Auftrke poft „ obitum noftrum defignavimus, ft „ interim ex his fidelibus minifteriali- „ bus,ac propriis noftris dederimus, „ ratum effedecernimus. Minifteria- „ lisStyrenfis aliiStyrenfiprsediafua „ vendat, vel. etiam gratis tribuat. » Similiter quicunque fe converter® „ ac de redditibus, quod conveniens }, fuerit, DEO offeree difpofueritin » Clauftris fubter nominatis , cuna » licentia noftra facere poterit: fci- j> licet Traunfyrcheny Garjlen , Glunic „ Admundy Seccovve , Vitringe, S.Pau- ,, IS, Qffiachy Rime , Vallis S. Joannis , ,, Sitttche , Forawe , Hoftitatt in Cer* „ i valdy „ tuimus comprehendere, acprivile- ,, giomunire. Imprimis fiquidem fta- „ tuentes, utfi idem Dux (Leopo/dus') „ ac filius ejus FridericuSy quibus noftra „ defignavimus, nos fupervixerint, „ noftros in fua poteftate haberent, „ adeo, quod fi etiam regni gratiam ,, amiferint, a nobis fibi collata amit- j> tere non valeant. Poftea quicun- „ que de fuis nepotibus fibi fucce- ,, dentibus Ducatum tenuerit Au- ,, ftriae, Ducatum quoque regat Sty- „ vixy caeteris nullo modo fuperhoc „ litigantibus. Idem Dux petitiones „ Ecclefiarum, advocatias Monafte- „ riorum, a parentibus noftris fun- „ datorum, fine fubadvocatis, mami „ teneat fua Dominicali. Munitio- » nes, terram, Minifteriales integre „ poffideat , nifi forte petitione pa- „ rentum ex multis filiis unum con- „ tingat alio transferri,.caufa majo- „ ris emolumenti, benigna permif- „ fione Domini. Quicunque de Styi- yy ria, vel Aujlria contraxerint matri- „ monium , ejus Provincial jus ha- „ beant, in qua habitant. „ (a) Literae eaedem Ottocari D. Styr. „ Si Styrenfis inteftatus obie- j, rit, & de jure haeredis, qui proxi- »> mus fuerit fanguinc, lis exorta fue- LIBER SECUNDUS. $i a.c. adjecit capita Ottocarus, voluitque liberam Styris ad Oefarem provocationem efle, fi injufte, inclementer- que a fuo Principe haberentur : iisdem jus poteftatem- que tribuit Aides facras aut ditandi, aut fuo in fundo con- ftruendi : priftinum denique honoris locum facro Ordini in menfa, ceterisque congreflibus vindicat. (a) Dum nova hare Auftriae acceffio maturatur, res Chriftiana in Palaeftina, & Oriente indies inclinatur. Sa- ladinus, infauftum orbi Chriftiano nomen, opprefla Aigy- pto, Mefopotamia, Syria, ac Pakftina vi&oriis peragrata, Quidonem Lufinianum, Hierololymorum Regem, contra- fata. ij 87 prope Tiberiadem gravi pugna An. MCLXXXVI1. vi6tum ceperat cum Raymundo, Montis Regalis Comite, quem poftremum etiam,fua ipfemanu, in confpe&u Qui- donis barbare obtruncarat. Dolorem accepts cladis im- menfum auxit facro - fan<£be Crucis, quam ad fblatiunxj Chrijftiani exercitus, & terrorem Barbarorum in aciei fron- te Rex Quido conftituerat, ab hofte captae jadlura. Hac amifla ruere omnia, atque in exitium praecipitari vifa: profligati milites, equitesque, quos aTemplo & Xenodo- chio Templarios ac Hofpitalarios appellabant : Ptolemais (Acconi turn nomen erat ) bidui terrore ad deditionem Pars II. L ada- „ Wald, Lambacb, Vornbach, S. Lam- „ berti ex quibus queedam parentes „ Sc avi noftri fundarunt, omnia au- ,, tem in multis nobis miniftrave- „ runt. Cuicunque de noltris fuper „ querimonia fua jufta fententia co- „ ram nobis non fuerit terminata, ,, earn habeat optionem, ut gratis „ coram Duce Auftriae fuam renovet ,, caufam. Dapiferi, Pincernte, Ca- „ merarii, Marefchalci, qui de no- „ ftris funt , Styrise partes intranti „ Duci Auftrue finguli cum fuis fub- », ditis per officia fua miniftrent, ea r > difciplina, qua nobis 6c Parentibus „ noftris miniftraverunt. Petenti „ curiam Imperatoris, aut in expe- *> ditionem eunti di£fci Officiarii pa- „ ribus hebdomadibus , paribus die- „ bus , paribusque fumptibus fer- „ viant, ficut & hi, qui d e Auftria „ ferviunt. Ab mfeftationibus, & „ exa&ionibus, quas per praecones ,, Auftria fieri cognovimus, terram „ noftrae ditionis, ficut a&ive exiftit, „ exemptam effe decernimus. „ (a) Liters easdem „ Quisquis ille „ ergo fuerit, qui rerum fummam „ poft nos habuerit, circa noftros vi- „ delicet Clauftrales, Minifteriales , „ Comprovinciales , hanc formam „ petitione eorum confcriptam mo- „ defte confervabit. Quod fi fpre- „ ta xquitate clementer gubernare „ defoexerit, fed quafi tyrannus in. „ noftros fe erexerit; appellandi Sc „ adeundi Imperatoris Curiam , Sc ,, prxtendendi per hoc privilegium, „ fuam coram Principibus juftitiam „ irrefragabilem habeant licentiam. „ Prxterea adjicimus, ut qui de no- „ ftris in fundo fuo ecclefiam con- „ ftruere velit, vel Parochice fine all- „ quid conferre voluerit, conferat. „ Capellanos , Sc clericos noftros „ feflionem nobis proximamin men- „ fa, ficut a Patre noftro habuerunt, „ habere volumus, Sc ne de hotpitiis „ fuis per Marefchalcum expellan- „ tur, interdicimus. A&a funthaec „ An.Dominic. Incar. MCLXXXVI. „ India. IV. XVI. Kal. Septembris „ in monte S. Georg/Vapud Amjum Fo. „ rum. „ Hxc ex Pufchio: nam Pre- venhuberi exemplum multis locis vi- tiofura eft. Capta Jiierofo- lyma. ANN ALIUM AUSTRIA adadta, quam brevi & Berythus, & Biblus urbes lunt A ' c * fecutae. Alcaloni liibinde admotus terror : led cum ea urbs fortunam Hierololymae lecuturam le reciperet j to- ta vis belli ad landiae ejus civitatis obfidium eft convert. (a) Tertio decimo Calendas O&obres Barbarorum exer* citus in conlpe£tu urbis fuit : admotae illico moenibus, qua parte Aquilonibus objacebant, machine, quae no6lu diuque urbem verberabant: ab occafu affiduis aflultibus tentata, quorum cum impetus quotidiani perferri ab im- belli ut plurimum multitudine jam non poftentj ad VI. Nonas O&obres, poft quatuordecim dierum continuata certamina, Saladino deditionem fecit. Ne viri faeminae- que promilcua barbarorum caede involverentur, demen¬ tia, an avaritiae vi&oris fuit, ut pueri decennio minores binis fingillatim aureis, quinis faeminae 3 virilis ftirpis quid- quid decenni majus eflet, denis vitam redimerent, lice- ret. (b) Sic Hierololymorum urbs lantfta, poftquam an- nos o&o fupra o&oginta in ditione Chriftianorum fuit, fub Quidone Regum ultimo in Barbarorum rurfus pote- ftatem (a) Aguntea de re Jacobus deVi- triaco Hiftor. Hierofolym. cap. 94. Oliver. Scholaft. Hift. Terrae Sanctaz c.57.Godefrid.Monach.Co!onienf.ad An. 1187* Otto de S.Blafio cap. 30. Chron. Reicherfperg. ad An. 1187* Chron.Auftr.Zwetlenfe ad An.1187. Arnold. Lubecenf. Chron. Slavorum 1 .3. c. 26. Marin. Sanutus de Secret. Fidel, crucis 1 . 3. a cap. 3. ufque ad 7. quos confulere licebit. Epiftokeitem binaz ex Palaeftina miffaz, quas refert Chronicon Reicherfpergenfe. Quaz fequuntur , brevitatis caufa ex eo- dem Sanuto adfcribo: „ Commiffum „ eft bellum : 6c cum ferverent „ tunc dies, fecundo videlicet Junii „ MCLXXXVIII. Comes Tripolita- „ nus, proditor exercitus, depofitis „ armis, fugit ad caftrum Saphet : A- „ conenfis vero Praeful, fandaz Cru- „ cis portans vexillum , lethaliter „ vulneratur, propter quod Crucem „ Regi tradidit. Rex vero fimul J} cum Cruce capitur. - - Rayrmen- „ Jus quoque nobilis Princeps Mon- 3, tis Regalis - - ante Salajinum de- „ ducitur , ejusque gladio ac manu „ capite truncatur. - - SalaJinus - poll prazdi&am vi&oriam , cum » apparatu fummo PtolemaiJem pro- » perat, & dum civitatem obfidet, ,, earn poft biduum per deditionem >, accepit. - Deinde civitatem Be- ,, riti a defperatis fuadefenfionecivi- ,, bus absque contradi&ionerecepit: „ Bi^lium etiam fine ulla difficultate „ obtinuit. - - Afcalonita vero de „ loci fitu fidentes , munitiflimus „ enim locus eft Afcalon, - - SalaJino „ refpondent, quod luam nulli trade- „ rent civitatem,donee certiores red- „ derentur, an Jerofolymita civitatem „ fuam redderent, vel tenerent. ,, (b) Iidem cum Marino Sanuto ibi¬ dem. „ SalaJinus ante Jerufalem fua „ figit tentoria : 6c a parte occiden- „ tali per decern dies continue dac „ infultus, civibus viriliter fe tuen- „ tibus : a parte Aquilonari muros „ machinis obruit : tandem XIV. „ die obfidionis MCLXXXVIII. f e . „ cunda Odobris, civitatem fubcer- „ tis padis per deditionem accepit: „ ut videlicet duobus aureis infans „ redimi valeat, decern vero, qui „ decern annis exceffit; mulierquin. „ que. „ Chron. Reicherfpergenfe, Auftrale , Auguftenfe , Zwetlenfe Auftriacum captam Jerofolymam una confenfu tradunt An. T187. nec difi. fentit Otto de S. Blafio : 6c rerum geftarum feries, 6c fequens chriftianl populi in Terram fandam expeditio An. 1188. decreta, & fequente lulce- pta manifefte confirmant. LIBER SECUNDUS. $3 c - ftatem concefllt. (a) Multa earn cladem prodigia porten- dere eo anno vifa font j confpe&ae fereno coelo tres pri- mum lunae: paulo pod: totidem foies miraculum intende- re : IV Idus Februarii, appetente die, Luna in terram fo demittere, brevique receptu reftituere fo coelo vifa. At quae VIII. Cal. Apriles, fob horam diei nonam focuta eft Solis defedtio, orbe ejus fyderis non tam imminuto, quam extindfco, tanta formidine omnium animos implevit, ut inftauratum fibi, quod Chrifto moriente contigit, ma¬ gnum Solis deliquium intueri viderentur. (b) Haec fimul Romam nunciata font, incredibile eft, quantum dolorem, quantum recuperandae urbis fan&ae defiderium, turn Pontifici maximo, turn Chriftianis pro- pemodum omnibus Regibus, ac Principibus injecerint. Midi jam Anni MCLXXXVII. principio ab Urbano III. Pontifice Maximo in Germaniam legati erant, quos inter Oftienfis Epifoopus Cardinalis, Theobaldus in Auftriam venit, qui pridie Calendas Februarii Coenobium S. Cru- cis folennibus caeremoniis confocravit. (c) Sed cum in- tegris adhuc Palaeftinae rebus longius confoltatio ducere- tur, idemque Pontifex poft tantam Chriftianse rei cladem ex dolore contabefoeret : nec Gregorius, qui fucceflerat, o&avus ultra menfes duos Pontificatumgereret 5 Clemens tandem III. a Chriftianis Europe Regibus pacem pri- mo , ac concordiam, mox etiam exoptatam repetendae armis Palaeftinae fponfionem impetravit. Quo fadxim, ut Legato, Henrico Albanenfi Cardinali,Fridericus Caefar Co- f 1188 mitia non modo ad VI. Cal. Aprilis An. MCLXXXVIII. Imp e rat. Moguntiam indiceret, fed militiae huic facrae fo quoque ac b r^ m Fridericumfiliumdevoveret. (d) Exemplum Caefaris fecuti in Sdra- Pars II. L 2 Prin- cenos de- cernit. (a) Marin. Sanutus loc. laud. „ Ca- „ pta quoque eft Jerufalem zTuvchis, „ poftquamannisLXXXVIII.fuerat »> fub dominio Latinorum. „ C B ) Idem Jib. 3. c. 5. „ Ipfo anno »> tre s lunje in coelo vife funt, 8t in „ medio fignum Crucis : non mul- » to poll m coelo vifi funt tres Soles. r> Sol etiam obfcuratus eft parum an- „ te nonam, & diu duravit : & 1 U - „ ns eclypfis fuit pene univerfalis „ VIII. Kal. April. Vifa quoque eft „ IV. Idus Februarii paulo ante au- „ roram, fereniflima no£te, ufque ad „ terram in momento luna delcende- „ rej &poftmorulam, quafi refum- „ ptis viribus, ad locum fuum paula- „ tim afcendere. „ His fere fimilia narrat Godefrid. Colon, in Chron. ad An. 1187. & 1188. & Author Chron. Auftr. Zwetl. An. 1187. Sed eclipfin fuiffe Solis, non Luna , perhibent. (c) Chronic. Auftrale An. 1187. „ Dedicatum eftMonafteriumS. Cru- „ cis a Venerabili Cardinali Tbeobaldo „ Hoftienfi & Feltrenfi Epifcopo, II. „ Kal. Februarii. „ / (d) Chron.Auftr.Zwetl.An.Il88, „ Celebrata eft curia generalis - ~ ]\i 0 . ,, guntia in media quadragefima, Do- „ m[mca.LatareJerufaletn. -. cui etiam „ vice Gregorii Pap* ( Urbano nuper 84 * ANNALIUM AUSTRIA Principes ac Antiftites Germanise multi : neque dubitem, AC> quin Leopoldus quoque Dux Auftriae, tacentibus licet Faftis noftris, Comitiorum earn frequentiam auxerit. (a) Iter facrum in lequentis anni vernum tempus dilatum, ut eftet, unde conflandi maximi exercitus, annonaeque, ac ceteri inftrumenti copia haberetur. Anno has inter curas exadlo, cum jam omnia ad iter, facrique belli apparatum per hyemem inftru&a e£ fent, conventum iterum Fridericus Caelar ad III. Calend. iterexer. Maji An. MCLXXXIX. Ratisbonam indixit. (b) Prse- 1189 cttus^r mifPus in Hungarian! Cunradus Moguntinus, qui itineris, fntt u T rerum venalium, pabulationis, viarum muniendarum ra- gariam. tionem iniret : quo munere ad Belam Regem tarn felici- ter fundus eft, ut in fumma rerum abundantia, prctium annonae levillimum exigeretur. (c) Byzantium deinde ad Ilaacium Orientis Imperatorem Antilles Monafterien- fis cum Ruperto Naflovio allegatus eft, ut bona collegas Augufti pace Teutonics copiae in Afiam transportaren- tur. (d) Difpofitis Germaniae rebus, naves confcenfie funt, quae Caefarem & Fridericum Ducem , filiorum al¬ ter um, cum Epifcopis,ac Imperii Principibus in Auftriam deveherent. Hos inter Bifuntinus, Tullenlis, Leodien- jfis, Osnabrugenlis , Bafileenfis , Wirzburgenfis , Ratis- bonenfis, ac Paflavienfis Epifcopi 5 Bertholdus deinde Dux „ mortuo) Iegatus ejus H. Cardinalis teftes plurimi nobiies fubfcripti funt, „ Albanenfis, primus Clarevallenfis qui videntur reducem ex Comitiis „ Abbas, vir religione & fcienda per- Ducem comitati. Extant liters apud „ fpicuus, interfuit. Ubi omnes una- Bernard. Pezium Cod. Diplom. P. II. „ nimivototam Principes, quam in- Col. 43. & 45. „ feriores - ^figilloDorninicgePaflio- (b) Godefrid. Colonienf. Anno ,, nis infignitidevia fuadifponunt, & 1189* 5 > Imperator circa feftum S. ,, aproximoPafchaulqjadfubfequens Georgii curiam celebrem Ratispona: „ fe ad viam parant. „ Conlentiunt „ haSuit, occurrentibus illic comi- Otto de S. Blafio cap. 31. Godefrid. ,, tibus omnibus fignatis , qui cum Colonienf ad An. n88- Chron.Rei- „ eo per terras ire difpofuerant - _ cherlperg. Auftrale , Clauftro-Neo- „ Erat autem exercitus ejus XXX. burg, ad hunc annum. ,, millia hominum, inter quos erant (a) Conje&uram prxbeticer pau- „ XV. millia ele&orum militum. „ lo poftab eodem inPakeftinam fufce- C c ) Idem ad An. ngg. 5J Mogun- ptum : & quod Anno 118 8- prid. „ tinus mittitur ab Imperatore ad Nonas Martii cum magna Nobilium „ Ungarum pro Bulgariaextequanda, frequentia Cremfri fuiffe legatur in li- „ & ftratas, & p ro vi&ualibus pro- teris, quas Zwetlenfi Coenobio de ,, videndis exercitibus lignatorum. villa Rudemars ibidem dedit: quas le- ,, Qui remandat, itadehis ordinal gere eft apud Linckium in Annalib. „ fe } quod centum equorum pabula Zwetl. ad An. 1 1 88- Rurfum quod „ marca emantur, fimilicer quatuor Anno eodem pridieKal. Junii in Mau- „ boves praeftantes marca, & caetera Kprecb prsedium reftitui juflerit, „ in hunc modum. „ fylvse partem donaverit Coenobio (d) De his infra mox recurret •». Tracis , datis ea de re liter is, quarum mentio Lit. (a) v LIBER SECUNDUS. 85 Dux Meranias, Hermannus Badenfis, Otto Burgun- dus , Bertholdus Zaringius , Adelbertus Habfpurgicus, Henricus Solmenfis , Gozbertus Afperimontis, Adol¬ phus Holfatix, &; Henricus Diezius Comes fenior, emi- nebant. (a) Viennam non ante medium Majum Augu- fta ea claffis appulit. Extant Friderici Caelaris Liters ad XV. Calend. Junias Viennse datje, quibus Ottoni II. Fri- fingenfi Epifcopo ad petitionem Leopoldi Ducis, filiique ejus Friderici, jus inftituendi mercatus, exercendi fori, ac judicii, caftrumque exftruendi Hollenpurgi, Eberftorfc fii, & in Alarnenfi, ac Enzerftorffenfi juris fiii vico con- ceditur. (b) Adventanti Csefareae clafti Leopoldus Dux Auftriae cum magno fplendidoque comitatu Nobilium_* obviam progrelTus, Viennam deduxit. Acceptus pro Imperii dignitate Auguftus Hofpes , nec viris Prin- cipibus, ac Palatinis fua dona, lautiaque defuere. Ea in urbe cum dies aliquot Imperator ageret, animadverti pau- latim coepit, quae noxiorum capitum turba Chriftiano exercitui fe mifcuiflet: exefle igitur caftris juffi quinquen- ti fere homines, ne aut pravi exempli contagione fin- ceram alioquin multitudinem corrumperent; aut fur- tis, latrociniisque iter fitcrum infeftius redderent, pium- L 3 que (a) Chron. Auftriac. Zwetlenfe An. 1189* jj Imperator Fridericus - - „ curiam folemnem Ratisponae in ,, Kal. Maji celebrans,ad Divini cer- ,, taminis conflidum amidus, Do- „ minicae expeditionis viam arripit, „ ibique naves intrans per alveum ,, Danubii ufque ad terminos Pan- „ nonise procedit. llbi in diftermi- „ nio terrarum , Aujlria fcilicet Sc „ Ungaria , tentoria fua fixit, aliis „ navigantibus, aliis per terram pro- „ cedentibus: ibidem etiam Ian dam „ Pentecoften celebriter egit. Fue- „ runt autem in comitatu ejus Prin- „ cipes, Epifcopi Leodienfis , hajileenfis, »> VifuntimtS) MiJJinenfn , TuJlienfn , Her- r> K&tispontnfis , PatavienfiSy » & l" u fttis Dux Sueviae, filius Im- ?j peratoris F. & ejusdem nominis, „ Dux Meranije, & Co mes Hollan- », diae. De ordinequoqueComitum „ & Nob ilium, ac IUuftrium Viro- ,, rum innumerabiles. Epifcopum „ autem Monailerienfem , & Comitetti „ de NaJJowe, viros prudentes & ma- , gni confilii Principes , praemiferat 3 , ad Regem Graecorum, Tfachium, n ad prseparandam viam 6c merca- „ turn. „ Anon, de occnp. & amiff. Terra fanda apud Eccardum T. II. Col. 13 V 1 * Ducem Merania. Berthol- dum vocat, & praeter didos adjun- git: „ Monafterienfem, Verdenfem, „ Osnabrugenfem , Tarentafienfem „ Epp. & Hnmannum Marchionem „ de. Baden, &c. „ (?) Lit. Friderici I. Imperat. data: Wienna^XV. Kal. Junii An. 1189. apucl Meichelpeckium T. I. p. 380* ,, Cum diledi noftri confanguinel, „ Dux videlicet Auftriae Leopoldus , „ ejusque filius Fridericus , omnem „ Majeftati noftrae refignaffent jufti- „ tiam, quam per Dominicalia Fri- „ fingenfis Epifcopii quondam ab lm- „ perio poffederantin Aujlria , id eft, „ Marchrecht, & Landgerichte , & Burch- „ tverch , quae fpecialiter ad ufus ipfo* „ rum refpiciebant , tam in officio „ Enzinsdorff, & Alarn , quam etiatfl ,, in Fiolenburg & E&ersdorfy, no$ ob „ inftantefn eorundem petitionem - ,, praedidam juftitiam nobis religna- „ tam Ecclefiae B. Virginis, Tandiqufe „ Corbiniani Frifing^ , donatiotie » regali tradidimus. „ Cur Leo- foldus Dux in FaUJiina non mo- writ. Cruce jt- gnatos fubfidiit juvat. 86 ANNALIUM AUSTRIA que confilium peregrini agminis morum pravitate infama- a.c. rent, (a) His Viennae adtis ad Auftriae , Hungariaeque Iimi- tem caflra promota funt, & Pentecoftes feriae folennes ad Presburgum , primam Hungarian urbem celebrate. (b) Quid Leopoldum Ducem, Religionis alias tam ftu- diofum, in Auflria retinuerit, haud difficilis conje&ura eft, & Scriptor ejus temporis, qui Annales Auftriae, ma- gna fide, ac diligentia compofitos,hoc anno claudit, aper- te innuit. Nempe, quod dudum metuerat Styriae Dux Ottocarus, litem movit de ejus Provincial finibus Rex Hungariae, Bela III. Leopoldus , qui promiflae fibi Sty¬ riae haereditatem ita fufceperat, ut, nifi Caefaris, ac Im¬ perii confenfus accederet , ftipulationem earn haud fatis firmam putaret, rem omnem cum fide ad Caefarem re- tulit. Probavit fupremae voluntatis tabulas Imperator , reique cum Rege Hungaro tranfigendae negotium in fe fufcepit, fed fruftra : Bela arbitrum caufae cognatum-# Duci Caefarem, eumque tot millium gravi exercitu ac- cindfcum abnuente. La res ne in grave diflidium , bel- lumque Chriftianae militiae perincommodum exiret, fub- fiftere in Auflria juflus eft Leopoldus , & nequid detri- menti interim Styria Hungaro ab Rege acciperet, excu- bare. Doluit enimvero Principi optimo mifera necefli- tas pietatem privatam publics rei pofthabendi: fed quod unum poterat, facrae ejus militiae focietatem, non votis mo- do, fed praefenti aere, & annona; fubfidiis adjuvabat. (c) Neque (a) Arnold. Lubec. Chron. Sla- vor. 1 . 3. c. 29. „ Procedens autem „ inde (Ratisbona Fridericus Imper.) „ venit in Aujlriam , cui occurric ,, cummulto comitatuDuxejusdem Provinciaz, magnifice eum & om- „ nes fufcipiens, cunftisque recipe- „ re volentibus donaria fua honori- „ fice diftribuens. Morante autem „ eo in civitate, qua: major eft in „ terra, nomine Wene, tantaper exer- „ citum excrefcere coepit immundi- „ tia, tantusque inceftus, utex con- „ filio five prazcepto Imperatoris, hu- „ jusmodi hominum fornicatorum „ & furum , five aliorum inutilium, j» quingenti viri redire coadi di- 3, cantur. „ (b) Idem ibid. „ Pofthxc iter fa- » ciens, circa Pentecoften venit ad „ Portam Hungariae, ibique dies Pen- „ tecoftes celebrandoquievit. „ Go- defrid.Colonienf. ad An. 1189. „ Ve- „ nerunt in civitatem , quae dicitue „ Brisburc, & eft initium Ungariae. „ Ibi in die Pentecoftes Imperator „ conventum habuit, & jurata eft „ pax ab hominibus, & lex malefa- „ dorum lata eft, & de proceftu iti- „ neris a&um eft. „ (c) Chron. Auftriae. Zwetl. ad An. 1189 * » Erat etiam Luipoldus il- » luftris Dux Auftriae ardentiflimo „ defiderio, ut in hac militia Domi- 3) ni, arma contra inimicos Crucis „ Chrifti cum casteris Principibus „ ferret, cum tamen recenter inde „ reverfus fuerit. Sed gravis diflen- „ fio de terra, quam Styrenfis Dux, „ Nepos ejus , Otakarui elephantiaca 3, A.C. LIBER SECUNDUS. 87 Neque defuere tamen ex Auftriacis multi, Styriisque , qui nomina in hac lacra militia profiterentur : 8c Diepol- do quidem , Paflavienfi Antiftiti, comites ibant Udalri- cus Ardackerae, 8c Marquardus ad S. Andreae in Auftria Praepofiti : (a) quos ex Styria Ifenricus, Admontenfis Abbas (b) 8c Hertwichus Boemus, Styriae Ducis Praetor Palatinus: Conradus item Peilfteinius, 8c Siffridus Lie- benavius Comites, confecuti videntur. (c) Praecipua hos inter memoria dignus eft Tageno, fummi Paftavien- fis Collegii Decanus, 8c Ecclefiae S. Andreae prope Mon¬ tes Comagenos in Auftria Recftor, cujus pio calamo , quidquid hoc itinere ad memoriam fingulare notatum le- gitur, debemus. (d) Per Hungariam non pacatum modo, fed expedi- turn exercitui iter erat, Bela Rege, qui filiam fuam Fri- derico, Caefaris filiorum alteri, ea occafione defponderat, prolixe omnia, magnificeque conference. ( e) Decurfa Hun- ,, ®gritudine percuffus , afftgnave- ,, rat, & coram Imperio fibi tradi- „ derat, inter ipfum & eundem ( Be- „ lam ) Regem verfabatur de difter- „ minio terr® fuse: quam Imperator, „ fumma diligentia conatus , extir- „ pare non potuit. Ipfe vero Dux ,, imperterritus ad tuitionem terras ,, fu® remanens, fumptus, quos ad „ eandem expenderepropoftut viam, „ in omnium peregrinorum ufus di- ,, ftribuit. „ (a) Chron. Reicherfperg. ad An. 1189. ubi enumerateos, qui in facro itinere una cum Diepoldo Paffavienf. Epifcopo obierunt, hos fubjungit: „ Udalricus Praepofitus de Ardacber , „ & Archipresbyter ; - - Marquar- „ dus quoque Praepofitus de S. An¬ ar drea. ,, (b) Chron.Admontenfe An.uBg. » Fridericus Imp. - - in auxilium S. Sepulchri tendit : in cujus comi- » lfinricus Abbas Admuntenfn o- ,, biit, ,, (e) Liter® Herwici Boemi , Sifridi ComitlS de Liebenowe y & Chttnvudi de Pilftain apud Bern. Pezium Cod. „ Admont. qui lnfertus eftT. III. Anec- dotorum Num. cxxi. „ Herwicus Boe- ” ,, mus,Marefcalcus Ducis Styria, it u . ” „ rus Jerofolymam Anno Domini ” „ Incarnat. n88* » Num. cxxn. ” „ Sifridus Comes de Lmbtnow iturus „ „ in expeditionem S. Crucis cum „ „ Domino'Imperatore Triderico,&cc. „ Num.cxxvi. „ Comes Cbunradus de , v Pilfiane in expeditione ilia Jerololy- „ mitana, &c. „ (d) Chron. Reicherfperg. ad An. 1189. „ Dominus Tageno , Patavien- „ fis Ecclefi® Decanus : ipfe eft, qui „ fingulas manfiones - - memoriae „ pofterorum fcripto commenda- „ vit. „ In Diplom. Diepoldi Epifco- pi Paffavienf dato Ofterhofenfibus Anno 1178. quod extat in Addit. Ge- woldi ad Hundii Metrop. Tom. III. p. 10. additur : „ Datum - per ma- „ num Tdgewo?wNotarii, & Presby- „ teri Ecclefi® S. Andrea in Auftria jux- „ ta mantes Comagenos. ,, ( E ) Arnold. Lubec. Chron. Slavor. 1.3. c. 29. ,, Rex autem Ungari® per „ nuncios fuos ipfum gratanter ex- „ cipiens , introitum ei terr® beni- „ gne aperuit, omniumque rerum „ venalium emptionem ad placitum „ promifit. Ut autem in terram ven- ,, turn eft, omnia in via, in fluviis, in „ rivis, in paludibus, pontibus fter- ni prsecepit. Cum autem Domi¬ nus Imperator in civitatem venif- fet, qu® Gran dicitur, qu® Unga- rorum eft Metropolis, Rex ei in propria perfbna cum millemilitum comitatu folenniter occurrit, om- nique devotione fe non modo ho- fpitalem, fed etiam officiofum ex- hibuit. Imperatore autem qua- » tuor Quid ii Servia , 88 ANNALIUM AUSTRIA) Hungaria, ad cujus fines ulque Imperatorem Rex ipfe de- a,c. duxit, in Serviam ventura eft. Sed tetis his lacrse peregrinationis aulpiciis triftiora mox fucceflere. Rem, quod ad Leopoldum Auftrium a Diepoldo Paftavienfi Epifcopo ex itinere perferipta fit, non pigebit afferre. Ad IV. igiturCal. Quintiles Savum trans* greflos, multa fimui pericula ab incurfantibus identidem latronibus exceperunt. Multi ex improvifb telis lauciati, iterque omne barbarorum, ex infidiis carpentium incom- pofita peregrinorum agmina, frequentibus maleficiis infe* (turn eft redditum. Ea res iram noftris copiis movit, u£ quotquot barbarorum in manus inciderent, lulpendio ne- carentur. Ad Niftam humanius adum : nam & ma- gnus Serviae Comes, ad X. Cal. Sextiles honorifico ob- viam progreftus eft comitatu, & donis lautiisque Impera- tori praebitis, vino, mulloque ac multorum dierum cibariis honorem ex more gentis, amicitiamque teftatus eft. (a) Digreffis Nifla per ardas montium fauces in Bulgarian! iter fuit ab hoftibus infefias : ad prima regionis clauftra a morbis, febribus praefertim, & alvi dejedionibus labo- ratum : ad altera ab hoftibus, qui fraude, artibusque ne- fariis „ tuor diebus ibi raoram faciente, „ ex confilio Principum, propter ni- „ miam tumultuantis exercitus info- a) lentiam , ftabilis Sc firma pax in „ exercicu fub juramento firmata eft. „ Regina autem dedit Domino Im- „ peratori tentorium optimum, Sc „ domum defuper de fcarlatico Sc ta- „ pete, juxta latitudinem, Sc longi- „ tudinem ipfius Domus, Sc ledum ,, culcitra, Sc operimento pretiofo „ magnifice ornatum, fedemque e- „ burneam cum cuftino ledo prte- ,, pofitam : - - Sc ne quid excogita- „ tis deeffet deliciis, albus Sc parvus 3, venatorius fuper tapete difcurre- 3) bat caniculus, See. „ Godefridus Colon. An. 1189. » Feriaquarta in- „ de moverunt, 8c in odava Pente- „ coftes occurrit eis Rex Unga- „ ri^ cum Regina, obtulitque Im- „ peratori tentorium operofum , „ quod portare vix poterant tria „ plauftra , Sc alia infignia. Filiam „ quoque fuam filiolmperatoris Fri- s, derico defponfavit, atque per to- „ tamllngariamtranfeunti mifitple- » rumque vidualia gratis, Sc fuffi- 3> cienter, providens etiam , ne in 3» comitatu eis mercatum abundans ^ deeflet. Venientibus namque eis „ ad civitatem S. Georgii praeparari „ jufferat domum plenam farina Sc „ pabulum , ex quibus quisque pro „ libitu accepit. „ (a) Liters Dietpoldi Paffav. Epifco- piad LuipoldumlWuftxzm Ducem Au~ Jlria apud Tagenomm Decanum in de- feript. Expedit. Afiaticae Friderici I. Imp. ex Freheri T. I. Sc Chron. Rei- cherfpergenfi. „ Scire itaque velitis, „ quod IV. Kal. Julii Bulgarian-) in- „ travimus, maximas a Bulgaris fu- „ ftinuimus adverfitates : multos ex „ noftris jaculis fauciarunt, nos quos- „ cunque ex illis deprehendimus, la. „ queo fufpendimus. X. Kal. Augu- „ fti venimus ad civitatem Nijfeam : ,, ibi magnus Comes Servian cum ma- 33 g no apparatu obviam nobis venitj. „ quempominus Imperator honefte „ excepit, Sc multa cum eo pertra- „ dans honefta ei donaria dedit, fi- 3) cut Sc ipfe magna ab eo recepit. 33 Similiter omnes Principes a praedi- „ do Comite vino, medone, Sc ani- „ malibus multum honorati fue- „ runt. „ Plura de his adjungit Ar¬ nold. Lubec. 1.3. c. 29. quselegi apud eundem poffunt. LIBER SECUNDUS. 89 a.c. fariis Brundufini Ducis, objedtu arborum, faxorumque, locum fuopte ingenio acceffu difficilem , inacceffum pene reddidere, contentionis haud parum fuit : perruptae ta- men & illae montium anguftiae a Friderico Sueviae Duce, aUum. qui primam noftrorum aciem regebat $ & altera quoque, quae Duci Meraniae Bertholdo Andechfio parebat, acce- pta nonnulla fuorum clade, quos ingruentibus jam tene- bris hoftes invaferant, in tutum emerfit : capti latro- num viginti quatuor, 6c ad caudas equorum religati, in caftris fubinde e pedibus fufpenfi funt. (a) Brundufinus Dux, cujus infefta ira calamitatum earum caufa fuit, animadverfo, vim haud ex fententia procedere, ad alias artes verfus eft : agreftium multitudo omnis in montes fubdu&a: averfum quidquid tota regione annonae erat, ac pabuli: cumque ad co6ti cibi inopiam, vini quoque penuria efiet ingens j fratfta alioquin itinere, laboreque pe- regrinantium corpora pene fine fanguine funt debellata* (b) Ventum intereaad tertias montium anguftias,XVII. Cal. Septembris : ipfo loci horrore trepidatum totis ca- ftris eft : nam ad ceteras viarum difficultates, quae iter impeditiffimum reddebant , montium fauces tarn arcfte coibant, ut, nifi animi Grxcis, quorum quingenti eo lo¬ ci ftationem habebant , ad primum noftrorum confpe- &um concidiffent, perrumpi vi nulla potuifle viderentur. Fugientium pavore noftris animi rediere : tranfcenfae ex rupium anguftiae, tantumque in fubje&a planitie annonae, Pars II. M fru- (a) Literas eaedem pictpoldi Epi- „ horam vero vefpertinam noscum fcopi: „ III. Kal. Aug. inde tranfivi- ,, Duce Merani tronum & praedonum turbam col- „ mus , 8c eos ibidem pedibus fuf- 5 > le&am oftendimus, ficut Dux Brun- „ pendimus. ,, „ JufUy qui nos fraudulenterpraecef- ( B ) Ibidem „ Apud Smitten- III. „ ferat, ordmavnx fill locietatem „ Id. Aug. nullum fere hominem in* y, Ducis &nevid, qui primam tenebat }> venimus. Praecepto Ducis Brundu • „ aciem , multum moleftaverunt: „ p, homines illius Provincial mon- „ deinde aciem noftram, 8c Ducis n tana confcenderant, 8c vi&ualia „ Merania, qua: media fuit, invaden- fecum detulerant, ibi exercitus „ tes vulneraverunt, rebus eorum „ nofter propter penuriam vini vaL „ ex magna parte fublatis. Circa „ de coepic debilitari. „ ifaacii } Imperat. Oriental. Orator in caflra ve- nit. Jfaacii querela, legesque imperia¬ ls. A Fride- rico 1. lmperat. modefie reject#. 90 ANNALIUM AUSTRIA frugumque recentium repertum eft, ut Ianguentia dudum corpora ad priftinas brevi vires redirent, (a) Quinto poft die, cum jam faas etiam copias Impe- rator ipfe ad reliquum exercitum adjunxiflet 5 affuere Conftantinopoli Oratores duo : Graecus alter Ifaacii Au- gufti nomine, alter Hungarus Comes e Legatione redux* Gnecus multa de Friderico , multa de tota expeditione queftus, non Palseftinam, fed Orientis Imperium ea pie- tatis fimulatione quaeri ajebat : id vero non ex vanis ru- moribus, fed Regum Francis, Angliaeque literis, &Brun- dufini praefertim Ducis monitu Ifaacium didicifle : age- re nimirum id Fridericum, ut poftquam Occidentis Im¬ perium Graccis ereptum eflet; Orientem nunc etiam , in filium, Ducem Suevia;, partiretur : Ifaacium Auguftum* ac Dominum fuum v qua erga Chriftianos Principes eflet charitate, non refpuere quidem Friderici amicitiam, dum fuo cautum eflet imperio : ceterum fufpeda illi efle mu- tua, nimiaque Germanise Regis, ac Servise Comitis ofc ficia : hunc ut fcrupulum animo Ifaacii eximeret, dandos efle obfides, quos peteret ; quas bello eriperet Saracenis- Provincias, earum partem alteram Graecorum Imperio fob-, jungeret: has in leges fi pacifci vellet, mercatum praefto fo¬ re , claflemque, quae copias in Afiam transportaret. (b) Fridericus Caefar quamquam rei indignitate admo- dum commotus, iram tamen in poteftate habuit, modefte tantum (a) Lit. esedem: „ XVII. Kalend. j, Septembr. ad tertiam clauluram „ devenimus, quse itamunita fuit, „ ut difficilem nobis minareturtrans- ,, itum, nihil adverfitatis injundum „ nobis eft: exploratores Ducis Sue* „ vise plusquam D. armatos Grsecos „ ibi viderant. Grseci vifis Impera- „ toris noftri militibus, & Ducis Sue- ,, vorum , filii ipfius ; continuo in „ fugam verfi funt: in illo loco de- „ bilicas exercitus ex nimia abundan- „ tia panis, vini, novorum fruduum ,, optime recreata eft. „ (b) Ibidem. ,, Ibi focietas Domini „ Imperatoris nobis junda fuit. A- „ pud Cirnice quidam Comes Unga- „ rise, nomine Lc-tfopborus , qui in le- „ gatione Domini Imperatoris Con- „ ftantinopolim prseceflerat, cum Le- s, gato Regis Grsecorum ad nos re- i, verfus eft. XII. Kalend. Septembr. v> Rex Grsecorum fuperbe , & arro- 5 > ganter, Angelum DEI, 6c origi- „ nem noftrse fidei, & Romanunx „ Imperatorem fe nominans, Domi- ,, nonoftrolmperatori gratiamfuam „ mandavit, dicens relationem Re- „ gum Francise & Anglise, & Ducis „ Brundufii fe accepifle, quodnofter ,, Dominus ea intentione Graeciam „ intraffet, ut extirpatis , & extin* „ dis Gra:cis regnum illud in pote* ,, ftatem filii fui, Ducis Suevise, trans* „ fundat. Prseterea dixit Grsecorum „ Rex, amicitiam, quam inter Do. ,, minum Imperatorem, & magnum ,, Comitem conflatam audierit, fibi „ valde gravem & fufpedam efle: „ addidit deinde, fi Fridericus Im~ „ perator nofter obfides pro volun- „ tate Grseci de exercitu mitteret, „ tranfitum per brachium, five finum „ S. Georgii daturum, ficut juratum „ fuit, & forum conceflurum. lll- ,, timo Grseci poftulabant medieta- , tern terrse Saracenorurn, quam no- „ fter exercitus caperet. „ LIBER SECUNDUS. 91 a.c tantum queftus, Legatos fuos, viros Principes, in caufatam pia, a Chriftiano Impcratore, eo ipfb tempore, quo Saladini, Saracenorum tyranni, Oratores Conftantinopoli tanto ho- nore eflent excepti; (a) conje&osin carcerem, rebus om¬ nibus fpoliatos, & ad contemptum non Majeftatis modo, led Chriftianaeetiam Religionis, in Barbarorufti confpe£tutam indigne habitos: hos ft remitteret Ifaacius, nihil futurum in fe morae, quin conditionibus, quae ex aequo, bonoque in rem praelentem futurae eflent, amice fubfcriberet. Quod Caefa- ris reponfum fapiens Principum confenfu approbatum eft. Dimiflo in hanc fententiam Oratore Graeco, quar¬ to poftdie, qui in VIII. Kal. Septembres inciderat, Phi- lippopolim tenuere noftri, urbem civibus vacuam, om- n^o- nium tamen rerum, quae ad vitftum, lautiorisque fortu- nae commodum facerent, opulentia refertam. Non de- fuere tamen rebus fuis Gneci, inque omnem nocendi op- c portunitatem intend, a latere nusquam dilceffere. No¬ ftri , feu ut explorarent, quid ad hoftes ageretur , feu viarum ignoratione longius evebli a fummo difcrimine parum aberant. Graecorum ingentibus copiis Ifaacii Au- gufti germanus praeerant, magnam ftragem fraud du- bie daturus, nifi Graecula levitate, aut panico, nefcio quo terrore percitus, fe fuga fubduxiflet. Ea res quanquam metum in praefens fuftuiit, curam non minuit; Ifaacio, fra- treque ejus, tametfi in confpebtum nusquam fe darent, noftrorum itinera cum exercitu remorante. Le&ti Tandem exeunte jam Sextili menfe, Oratores noftri in caftra rediere, exhaufti, fquallentes, & fuis, quas vultu Conflan - praeferebant, aerumnis miferabiles. (b) Audito eorum re. tinopo i i p«s II. M 2 ditu (a) Ibid. „ Iftis auditis Dominus „ vacuam hominibus, fedplenamvi- „ Imperator , & Principes, tametfi „ no, & frumento, aliisque divitiis. „ valde commoti erant, tamen pro „ Eadem tempeftate IV. Kalend. Se- j, tempore & loco, blande & fapien- „ ptembr. frater Regis Grxcorum „ ter refponderunt, dicentes: quan- „ cum magno exercitu ad fex millia- „ do nuncios fiios rehaberent, qui „ ria a nobis confedit. Ad hunc no- „ rebus fpoliati eo tempore ad inful- „ ftri quodam die minus provide ac~ » tatlo ” e ™ \ & derifionem nuncio- „ cedentes, tamen in fugamGrtecos „ rum Saladmi, turpiter, & inhuma- „ verterunt, ita, ut in pofterum his „ ne tractati, iqualonbus carcerum „ regionibus, & locis nunquam am- „ mancipati Gonftantinopoli crucia- „ plius Grajci apparerent. Poftea „ rentur, fe fecundum honoremDEi „ Rex Grtecorum, & frater ejus cum « & Imperii ad voluntatem Graeciaj ,, exercitu temper nobis infefti nos »> Regis benignos pofle inveniri. circumvenire tentabant, diu nos „ detinuerunt, tamen per gratiam (b) Lit. eadem. „ Inde procedi- „ DEI, multo labore, multoquein. j, mus , & VIII. Kal. Septembr. ad „ genio nuncios noftros feminudos „ civitatem Pbilitfopolim venimus, „ recepimus. „ quanta iatitia accept!. Gracus Orator in Senatu PrincipZ auditus. 92 ANNALIUM AUSTRIA ditu contineri non poterat laetitia publica: equites ter mille, & ampliuscumFriderico, Sueviae Duce, multisqueQptima- tibusobviamiis per fex milliaria progreffi, equorum ornatu, pulchroque armorum horrore, quae gentis more haftati or* dinum Principes corufcabant, Graecos Oratores ita terruere, ut in infidias prdlapfi, perditique fibi viderentur. Frideri- cus Dux animadverfa legatorum formidine, fpe&aculi ejus pompam continuo temperavit demiflo, quod fublime exultantis in morem extulerat, fcuto, Oratoribus fa&um excufans , quod id ludi genus apud Germanos non ad praeliorum tantum conflicts , fed ad laetitiae, honoris- que, magni nominis hofpitibus habendi, fignificationem adhiberetur. (a) Legatis Graecorum fubinde domum* dedu&is, Oratores Germanos inter fefta fetitiae figna ad Imperatorem comitatur. Non exfpe&avit Fridericus Cae- far adventum illorum, fed ultro e palatio progrefTus, in amplexus Epifcopi, Comitisque Legatorum ruit, Caefaris- que pofita quodammodo perfona, Patrem induens, ami£ fos diu filios, & velut ab inferis revocatos, finceris lae- titiae lachrymis perfudit. Alteras poftridie lachrymas Principibus Antiftes Legatus excuflit , cum & carceris aerumnas, & Graecorum injurias coram frequenti Proce- rum coetu exponeret. (b) Datus deinde fenatus eft ffaacii Legato, fan&ioris tabularii Praefedo : qui cum ex Augufti fui mente tra- jedum in Afiam proxima hyeme promitteret, obfides vero interea fidei, quam Norimbergae dediflet, teftes a Friderico exigeretj Imperator, ut erat Imperii infignibus confpicuus, & magna frequentia Principum cin pofi- (a) Ibidem. „ Quantum vero „ gaudium ea die, qua nuncios no- „ ftros recepimus, apud nos fuerit, „ vobis vix explicare poflumus: plus „ quam tria millia electiflimorum ,, militum cum lanceis & fcutis, e- „ quos in gyrum vertentes crebro, „ fex pene milliaria noftris nunciis n occurrerunt, ita, ut Cancellarius Graecorum, & alii Graecorum Op- timates multum terrerentur, time- ” bant infidias paratas fuiffe. Quod ,, cum audiffet Dux Sueviae, & alii „ proceres, ftatim depofitis fcutis „ Graecos benigne exceperunt, dice- » bant talem idfe confuetudinem » Teutonicorum, & fa&um fuiffe ad » laetitiam, St honorem excipiendo- )> rum, & gloriam Graecorum. „ (b) Lit. Dietpoldi Paffav. Epifco¬ pi : „ Deinde nunciis Graecorum ir» „ hofpitiis collocatis, nuncii noftri „ ad Imperatorem ufque magno tri- „ pudiodeducuntur,quibusdamcan- „ tantibus : Adveniflis deader abiks , & „ etiam quibusdam clamantibus : ,, Hiute ijl Herre din tach. Dominus „ vero Imperator de domo fua exiens „ in amplexus Epifcopi, & Comitis „ irruit, cum multis lachrymis eos » fufcepit, dicens : Gratias ago DEo , quia filii mei mortui fuerant , dr re- » vixerunt: perierant , dr inventi funt, „ Sequenti vero die Epifcopus la- „ chrymabiliter aerumnas captivita- „ tis fuse Principibus expofuit, ita ,, quod & ipfi ad lachrymas commo- „ verentur. „ A.C* LIBER SECUNDUS. 93 c. pofito ad Majeftatem vultu, indignanti propior Legato refpondit : mirari fe enimvero, neque One jufto dolore recordari poile injuriae, nuper in Legatis accept* : nunc vero cum ad graviflimam illam Imperio , gentique Ger- Fr{ j er L manic* illatam ignominiam & illud accederet contemptus Imperat. haud dubii argumentum, quod Ifaacius ternis jam epi- ftolis ad fe dads nec nomen, nec Imperatoris appellatio- tio. nem adfcriberet j premere fe dolorem ultra, juftamque indignationem non poffe. Equidem haud cum fe efle, qui gefto tot annis Imperio, rebus tot in Germania, ac Italia confe£lis, dubitare poflit, an Friderici nomen inL. Gneciam penetrarit : novifle id Manuelem ejus Imperii quondam Dominum , & quamvis bello fecum collifum, nunquam tamen fuis in literis Friderici nomen omififle , nec de Imperii honore, titulisque controverOam moviO fe : (a) earn 0 Ifaacio movere primo libeatj fciret, qua- dringentos jam pene annos efle, ex quo tempore Caro¬ lus divae memoriae primus Romanum Imperium ad Ger- manos tranfluliflet: continuatam tot jam feculis ejus Inv perii majeftatem ifta in gente fua : fe quoque, 0 id ne- fciret Ifaacius, au&ore D EO, liberaque Principum ele- M 3 <5tione (a) Lit. esedem. „ Nuncii vero „ Graecorum legationem fuam pere- » gerunt, 8c Dominus Imperator (fi- ,, cut fupra di&um eft) breviter iis » refpondit, fe nihil aliud velle, quam „ fupradi&os obfides. Quamobrem >, Grasci valde perturbati, & pave- „ fa&i fuerant. Quia autem Rex „ Graecorum in literis, quas ter Do- „ mino Imperatori mific , nomen „ hujus tacuit, nec ipfum Impera- „ torem vocavit; in prsefentia Gras- „ corum 8c noftrorum Principum, Fridericus Imperiali fretus habitu , j> 8c lingua dixit : Non poffumus jj fatis mirari, 8c indignum valde ge- »> rimus, quod frater nofter nomen „ nollrum, quod multis Regibus 8c ” ■> & Provinciis notum ,, eft Q quod Fridericus eft) in literis „ fuis ponere non conluevit. Ante- „ ceflor vero ipfius, pi* recordatio- „ nis Emanuel, 8c quando inimici era- „ mus adinvicem, nomen noftrum „ exprefte pofuit in literis (ids, nec , in aliquo dignitatibus noftrae ma- „ jeftatis derogavit, quod & nos vi- „ ciftim erga eundem fecimus. „ Conditiones porro ultro citroque pofitaehs erant,uc idem fcribit Diet- poldus : „ Tunc primum Rex Grce- „ cus nobis tranfitum hyemali tern* „ pore promifit, ft obfides ei dare- „ mus , ut pax terras obfervaretur, ,, & alia, ficut. apud Nurenberg jura- „ turn fuerat. Dominus Imperator „ videns hasc omnia fraudulenter fie- „ ri, nequaquam acquiefcere voluit, „ eo quod nuncii fui valde inhuma- ,, ne, & inhonefte tra&ati fuerant : „ & nulla ratione fe, & exercitum „ fandas peregrinationis iniquisGras- „ corum juramentis committere vo- „ luit: 8c ficut prius humiliter, uc „ reciperet nuncios fuos , locutus „ fuit, ita receptis nunciis imperia- „ li more dixit : fi Rex Grxcorum „ filium fuum, 8c fratrem fuum , 8c „ avunculum fuum ( in quo con- „ filium fuum , 8c totius Graecias „ pendet) 8c Cancellarium , 8c Ma- 5 , refchallum, 8c Dapiferum fuum „ nobis obfides dabit, ut cum pace „ 8c fecuritate, 8c bono foro per ter- „ ram, 8c brachium atque mare S. „ Georgii tranfitum praebere velit „ ipfe viciflim quoscunq; de exercit „ tu noftro elegerit, jurare faciam » nos nulla mala intentione, nec re- „ gni ambitione Graeciam adiiffe. w 94 ANNALIUM AUSTRIA &ione ad id faftigium eve&um : Coronam, Imperii infi- gne, Romas, quae rerum Domina, ac Caput orbis fit, mo¬ re majorum fufcepifle: inauguratum ab Adriano IV. ejus nominis Sum mo in terris Chrifti Vicario, ac Pondfice Maximo : rerum denique fummam annos fere duode- quadraginta penes fe effej quo intervallo temporis res eas fe geffifle, quas ignorare nec pnefens aetas, nec futura poflet. Atque haec eo di&a Graeci acciperent, ne Impe¬ rii Collega , fraterque Ifaacius ignorationem deinceps aut nominis, aut fummae poteftatis caufetur. Ceterum ver¬ bis ifta fuis ad eum referrent : ratum fibi efle, fixumque nullas pofihac literas ab eo recipere, nifi Nominis ac Ma- jeftatis titulos in fronte praeferrent. Equidem huic fe of¬ ficio defuifle nunquam, quoties ad eundem literarum de- difiet aliquid, mutuam proinde vicem pro jure fuo exige- re : quod vero Sanclum fefe ilie, nefcio qua infblita tituli formula, appellaret, id fe aflequi omnino non pofie : mi- ram enimvero fan&itatem, qua? viros DEO dicatos; Le¬ gates publicos Chrifiiani, ac Principis terrarum populi $ nullius fraudis, nullius culpae compertos in carcerem de- trudat 5 fame, fqualore, nuditate, ac omnibus, quas vix a barbaris, aut hoftibus perpeti pofient, acerbitadbus cru- ciet, ac divexet: equidem DEUM fe, ac omnes Coelites precari, iftam a fe fan&itatem procul ut arceant: debe- re fe tamen vel eo nomine imortales DEO gratias, quod ifto exemplo didicifiet, quam parum Grxcx fidei, ver- bisque fibi in Germania fa&is fit tribuendum. (a) Qua- re (a) Friderici I. Oratio ad Legatos , Graze, ex epiftola Dietpoldi Paflav. , Epifc. „ Siquidem Carolus victoria , „ felix prazdeceffor nofter Diva; me- , „ moria; Monarchiam urbis Roma; , „ obtinuit, & plus quam quingen- , „ tis annis ( forte quadringentis ) fine , „ interruptione ad tempora noftra , „ ufque derivata eft, & nos autho- , „ re DEO, & Principum libera ele- , ,, dione, celfitudine Sacri Romani , ,, Imperii jam ferme triginta odo , „ annis poceftative gloriamur. In , „ urbe enim Roma (quazDomina, & , „ Caput orbis dicitur) coronam & , „ Imperium totius Chriftianitatis de , « altari B. Petri, Apoftolorum Prin- , ,, cipis accepimus , ab Hadriano Pa- , » fucceffore Petri folenniter un- , ” °l eo exultationis prae partici- , 5> pious noftrisfumus,& nomen no- , ftrum celebre, & gloriofum in ea habetur. Haze idcirco diximus, ft forfitan Dominus vefter nomen, & dignitatem noftram ignorat. Nos decaztero, ut feiatis, literas ejus non recipiemus, nifi folenni- tas nominis & Majeftatis noftra expreffe in iis contineatur. Nos enim eum fuo nomine appellavi- mus, 6c appellamus. Dominus ve¬ fter Santtum fe appellat: mirabilis eft fanditas, qua; fandos viros , honeftos, religiofos, benigne, ut- pote fideles nuncios, in olculo pa- cis exceptos, in quorum ore non eft inventum mendacium, nec ini- quitas, fubito confuevit incarce¬ rate, & fame, ac nuditate ufque ad mortem macerare: longe fa- ciat a nobis DEUS talem fandi- tatem. „ A.C. liber secundus, 95 a.c. re fi rata ea vellet Ifaacius, quas Norimbergae fancita funt,* Smera obfides daret filium, fratrem , avunculum , totidemque ex primis aulas purpuratis : nihil in fe mora futurum , dandis quominus Ipedtatiffimi quique de exercitu fuo , quos idoneos earn ad rem cenferet ipfe, fponfionis fblenne fa- cramentum renovarent. In haec verba difceftum eft. (a) Subjungit his Dietpoldus, quae a Calendis Q&o- berreUm bribus, ad III. Idus Novembres memoratu digna puta- quum vit: Macedonian! totam, Thraciamque ad Byzantii uf- J que moenia , imperata facere: arces , urbes, oppida in_» poteftateFriderici Imperatoris efle : Blachos, Armenosque caufo fuae addi< 5 fcos: tributum in tres partes exercitum fta- tivis loca cepifte : Fridcricum Caefarem Phiiippopoli Ha- drianopolim digreftum , partem copiarum tamen illic in hybernis reliquifte , ubi maxima rerum venalium efleO copia : fe demum, focios , ac exercitum valere 5 & in fumma rerum aliarum abundantia id unum moleftum ac- cidere , quod cum Graecos omnes, qui ipfos velut impiis de religione opinionibus imbutos defugerent, infeftos ha- berent 5 turn maxime a Sacerdotali ac Monaftico ordi- ne modis tam indignis acciperentur, ut non modo nulli verborum contumelix parcerent } fed maleficiis etiam, ubi ubi poflent, omnem in fe animi acerbitatem exprome- rent. (b) Haec ad Auftriae Ducem Diepoldus : quae quo animo is legerit, verbis confequi haud poflim. Opta- bat non in glorias modo, fed laboris etiam partem veni¬ re praecipuam, quern Chriftianus exercitus tot inter iti- nopol- nerum aerumnas, tot inter fraudes Graecorum, ac Barba- iu \ ^ u7l ~ rorum incurfus fuftineret: damnabat interdum fortunam, fZdfuZ quae cum novae Provinciae ad Auftriam adjungendse fpem & ere ex ~ incertam fibi relinqueret, certam materiam glorise , ma- * tm% 11 'l -**--*». • --7 v/m- -„ nibus bonis abundamus ;& quod « P ur ( ? • Macedonia & „ fociinoftri adhuc omnes fani & in¬ s’ Thracia ui que ad muros Conftanti- „ columes funt. III. Kal. O&obr. in » nopoln no is fubjecda eft, & ad vo- „ maximo foetore fuerunt Peregrini „ luntatem no tram (ervit, urbes & n noftri propter innumerabilia ca- „ caftella in manu noftra funt : nec ,, davera apud PhUippopolim. Nonis ,, eft , qui audeat audito noftro no- Novembribus Dominus Imperator r> mine mutire. Bluci nobilcum funt, receflit a Phiiippopoli, & ivit Hrt- Armtni fideles noftri funt. Domi- w drianopolim : qui apud FMippopolim „ nus nofter Imperatorintendit apud „ remanferunt, in maxima abundan „ mippopolirn hyemare. Dux Sue- „ tia rerum venalium effe coene- „ vise apud Beroe. Exercitus in tribus runt. „ v gno- (a) Vid. paulo ante addu&a Fri- derici Csefaris verba de obfidibus. „ locis fe recepit. Grseci hsereticos „ nos appellant: Clerici &Monachi „ diciis & fadis maxime nos perfe- „ quuntur. Scire debetis, quod om- Frider.l. Imp. ad Leopolds Ducem liter#* 96 ANNALIUM AUSTRIA gnorumque pro Chriftiano nomine meritorum fegetem a.c. fubduceret : incufabat moras omnes , quas Rex Hunga- rus identidem objiceret j totusque in eo erat, ut compo- fitis quamprimum domi rebus firis, laboranti inter Sa- racenos Chriftians militiae fbcium fe adjungeret. (a) Fri- derici deinde Csfaris, quas ex itinere Novembri menfe ad Leopoldum dedit, liters Ducis animum haud paulo ampiius inflammarunt. In his cum violatam a Graecis promifforum fidem, receptos e diuturna cuftodia Legatos fuos , fuum denique de hybernis ad Philippopolim & Hadrianopolim conlilium expofuiflet j fe exercitusque fuos, infigni pietate, Leopoldi precibus commendavit, adjebta fimul epiftola, quam ad Romanum Pontificate, perferendam curaret. (a) Interea anceps illud de Styriae finibus cum Bela Rege diffidium, arnica pace componi coeptum eft. Ls- tis earn ob rem omnibus, Leopoldus, gravi cura defun- £his, omnia ad facram expeditionem apparavit. (c) Iter tamen in anni fequentis aeftatem jam fenefcentenL* conjedlum eft 5 in quod cum ex reliqua etiam Germania nomi- (a) Chron. Auftr. Zwetlenfe ad An. 1189- )> Erat etiam Liupo/dus il- „ luftris Dux Auftrite, ardentiflimo „ defiderio, ut in hac militia Domi- „ ni, arma contra inimicos Crucis „ cum cseteris Principibus ferret, „ cum tamen recenter inde reverfus „ fuerit. „ (b ) Epiftola Friderici I. Imper. ad Leopoldum Ducem Auftr. ex Tagenon. Defcriptio. Expedit. Afiat. apud Fre- her. T. I. „ Fridericus DEI gratia Ro- „ man. Imp. & Temper Auguftus, di- „ ledo confanguineo Luipoldo Duci „ Auftriasgratiam fuam,&omnebo~ „ num. Significandum duximus di- „ ledioni tux , quod Frater nofter „ Conftantinopohtanus, jure nuda- j, tus fraterno, univerfa, qua a Can- „ cellario fuo apud Nuremberg , pra- „ fentibus Imperii Principibus defe- „ euro tranfitu noftro, foro, atque concambio nofeuntur jurata,prima „ fronte infregit, infuper & legatos „ noftros , Monafterienfem Epifco- „ pum, Comitem Rupertum, Mar- „ quardum Camerarium noftrum, ,> cum univerfo iplorum comitatu j, ( quos vivifica Crucis pro pacifico j, tranfitu noftro, & pace confirman- » da deftinaveramus ) captivavit, at- j» que ignominiofe in carcerem de- „ trufit. Tandem autem poft multas „ legationes in hyemis afperitatetn „ tranfitum noftrum dolofe produ- „ cens, prsedidos legatos noftros, „ quafi. rebus bene geftis, in fefto Si- „ monis & Judae, noftrae remifit Ex- „ cellentiae; iterato forum bonum, „ & concambium confuetum, atque „ navium abundantiam nobis polli- „ cens. Verum quod uftus timet uri, „ verbis & juramentis Grtecorum de „ caAero nullam poifumus adhibere „ fidem j fed hyemalem declinantes „ inclementiam , Fhilippopoli , atque „ Adrietnopoli tendimus hyemare, op- „ portuno tempore verfus Conftanti- „ nopolim tranfituri. Itaque quamvis „ copiofo gaudeamus exercitu , in „ orationibus tamen ad Divinum eft: „ recurrendum prafidium. Eapro- » pter tuam rogantes commonemus „ diledionein, quatenus orationibus ,, puedevotionis ftudionosunacum „ Crucis exercitu velis commenda- » re DEO. Ad hsec tuam pruden- „ tiam rogamus, ut literas, quas Pa- „ pae dirigimus, ad ipfum tua indu- „ ftria & labore perveniant, quia per „ te competentius, quam per alium „ id poterit ordinari. „ (c) H Domini MUXC. otto Babenbergen- „ exivit Hadrianopoli cum fuo agmi- „ lis pi copus conftruxic Hofpitale in ,, ne ; fequenti die Dominus Impe- „ Pirno mont cujus Presbyterum in- „ rator cum fuo exercitu. - - X. » ftituere debent Abbates, Admunten- „ Kalend. April, in Parafceve, trans¬ it fis , Gluntcenjts , Gar/tenlis , &Praepo- „ fretavit finum Dux Suevke pri- r> fitus S.Floriani , ut dicitur inPri- „ mus cum fuo agmine, — V.Kal „ vilegio. „ Cetera ex obfervatio- „ April, quod erat IV. feria, tranfi’ nibus praeviis V. Cl. Hieron. Pezii ad „ vit Dominus Imperator poft tran' Hiltoriam Fundat. Collegii Hofpita- „ fitum omnium peregrinorum. lenfis ad Pirum montem , peti poffunt. t A \ rA n 98 ANNALIUM AUSTRIA dericum explevifle. Caefa hoftium barbarorum multa a. & miilia, eorumque exercitus profligati: captas urbes, ca- ftra, oppida direpta, fuccenfaque: omnia denique eo ar- dore, ac felicitate gefta, DEO ut aufpice, ducibus Su- peris, & auxiliatoribus, ultima barbaris pernicies impen- dere videretur. (a) Sed fortunata ea belli principia, miferabilis primo Friderici exitus j immifta dein corporibus lues , animis difcordia foedavit. Imperator enim, cum Iconio capto, Mm in.ex Lycaonia in Ciliciam movet, poft exhauftas afperri- tempeju- m j j^ ner j s moleftias, IV. Idus Junii haud procul Seleucia repente extindtus eft, morte tarn ludtuola rebus noftris, quam Principi Optimo fortunata. Plerique ignoti flu- minis gurgitibus abreptum, hauftumque fcribunt: (b) non defiint tamen, qui triduo fuperfuifle, lacrisque mo- rientium prsefidiis munitum exceiTifle velint, grandem jam natu, & leptuagenario haud multo minorem. (c) Is cafus fluduantem amiflb capite exercitum Antio- chiam flexit, quo Sue vise Ducem, ac Catfaris filium, ex- peditionis jam Principem filutatum, copiarum pars ma¬ jor lecuta eft. ( D ) Ibi celebratis magna pompa Impera- tori (a) Tageno In Defcript. Expedlt. Afiar. Arnoldus Lubec. in Chron. Slavorum 1 . 2 . a cap. 32. usque ad 34. Godefridus Colonienf ad An. 1190. Otto deS. Blafio cap. 34. See. qui confuli poffunt. (b) Tageno laud. „ IV.IdusJu- ,, nii, qui erat tunc dies folis, circa ,, vefperam Seleucia fubito Impera- „ tor obiit. „ Godefrid. Colonienf. Anno 1190. ,, Imperator autem die „ Dominica contra omnium volun- ,, tatem cum diutino labore seftua- „ ret, in fluvium defeendit refrige- „ randi gratia. Nec mora jubente „ eo, qui aufert fpiritum Principum, aquis prxfocatus obiit. „ Idem mortis genus affignant Arnold. Lu¬ bec. 1 . 3. c. 35. Otto de S. Blafio c. 35. „ Fertur a quibusdam, hoc in Cidno „ amne accidifle, in quo & Alexan- „ der Magnus , fimili quidem mo- „ do, fed non morte periclitatus. „ Conrad. Urfperg. Henricus Stero, &c. Anonymi epift. anepigrapha apud llr- ftifium p. 560. ex caftris eo menfe feripta. Anon, in Hiftor. occup. & Terrs Sands apud Eccardum _!”??* 11 • Col. 1351. flumen in quo pemt Fridericus , Terlim adpellat additque: „ Fuit autem Frederick „ Imp. vir Chriftianiffimus, bello- „ rum omnium triumphator, ani- „ molusin infinitum, familiaris qui- „ buslibet, - - ftatura mediocris, „ eorpore rufFus, state longsvus, „ (c) Audarium Aquicindinum ad An. 1 rgo. „ Imperator cum in flu- „ mine Tarfar prope Antiochiam la- „ vandi & refrigerandi caufa nata- ,, ret, violentiam aqus non fufti- „ nens , ter in ejusdem aqus pro- „ fundo demerfus eft , & cum ma- „ gno militum labore inde eft ex- ,, tradus. Qui triduo fupervixic „ elinguis, & Corpore Dominico „ accepto cum fiacra undione diem „ ultimum claufit. „ ( d) Godefrid. Colonienf. A. 1190. ,, Mortuo igitur Imperatore, exer- „ citus filium ejus Fridericum Ducem ,, Suevis, virum mirs ftrenuitatis, » & prudentis, fibi prsfecit, qua „ Duce usque Antiochiam procefc „ fum eft. „ Tageno laud. „ Ma- „ jor pars exercitus Ducem Suevis, „ filium Imperatoris, & alios Prin- „ cipes poft ludum fecuta eft: mili- „ tes facramento adadi in verba filii „ Imperatoris jurarunc. „ LIBER SECUNDUS. 99 conditio. A. c. tori exequiis, dum pacem Supcrum fuppliciter expofcunt, repentina calamitas totum exercitum opprellit. Vulgati per urbem, & caftra morbi optimum quemque tanto nu- mifera mero rapuere, ut humandis corporibus vix ceteri fiiflice- rent. (a) Cecidere morti vidiimae, prater alios magni nominis, Rupertus Nafloviae Comes, Byzantinos jam ante carceres, Ifaacii perfidia, expertus j Udalricus Arda- chera, Marquardus S. Andreae in Auftria Prapofiti cum Friderico de Berge magnae per Auftriam claritudinis Opti- mate : quibus fubinde Dietpoldus Pallavienfis Epifcopus III. Non. Novembr. Ptolemaide^ & Tageno ipfe, cujus fide haec pleraque accepimus, ad Tripolim extin&i ac- ceflere. (b) Nondum in Germaniam perlati erant trifles de his cladibus nuncii, cum Leopoldus Dux Auftriae, in pul- chra mortis difcrimen fefe ipfe offerret. Autumno ap- petente contra&is, quantas poterat, copiis, cum Henri- co fratre in viam fe dedit, laboranti in Alia Chriftianae Bus. rei opitulaturus : GO quo tempore & Philippus Gallic, & Richardus Angliae Reges, ex Sicilia in Palaeftinam fol- 1191 vere. (d) Leopoldo Duci Brundulio profe&o Colonien- fes, ceteraque Rhenani tradtus copiae fefe adjunxifle vi- dentur, Henrici fortafle Regis voluntate , quern verofi- mile eft fuas in regendis his facri belli fubfidiis partes Leo- Pars II. N 2 poldo leopol¬ dus Dux Aujtrirt in Pnltc- ftinam .(a) Tageno laud. „ XI. Kal. Ju- j, Hi exercitus incolumis cum omni „ integritate Antiochiam intravit, ,, ubi offa Imperatoris primum hu- ,, mata funt a filio in Templo ante ,, aram S. Petri Antioch:a. Calamitas ,, oppreffit exercitum, fubito cade- „ bant, nec erat, qui fepeliret. „ (b) Tageno in defcript. Expedit. Afiat. „ Dietpoldus , Patavienfis Epi- ,> fcopus III. Non. Nov. obiit, apud ,, Accaron fepultus eft, fex antea Ca- ,, nonici ejus mortui, Burchardus , li- ,> ber de Cham&e Archipresbyter, Ul- „ ricus Pnepofitus de Ardacher, & Ar- „ chipresbyter, Marquardus Prsepo- „ fitUS d e S. Andrea, &c. „ de Tage- 71 one fcribit Chronograph. Reicher- fperg. An. Il89* » Dominus 7ageno „ Paflavienfis Ecclefije Decanus - _ , moriens apud Tripolin , ibique fe- pultus in memoriam fui ea,qu& ipfe viderat, & pertulerat in eadem ex- „ peditione - - diligenter confcri- „ bens, exempla eorum nobis remi- „ fit. ,, De Friderico de Berge agit Chron. Mellic.- An. 1190. „ Frideri- „ cus advocatus nofter de Berge , mo- „ ritur apud Antiochiam , & in Mona- „ fterio S. Georgii fepelitur. „ (c) Chronic. Mellic. Anno 1191. „ Luipoldus Dux Auftrias & frater ejus „ Henricus, contra hoftes Chriftianae „ religionis pugnaturi, Jerofolymam „ proficifcuntur. „ (d) Ortilon. Notte ad An. 1190. „ Idem Dux ( Luipoldus ) Cruce fi- „ gnatus ivit in Palteftinam: - - II- „ luc profedti funt etiam Philippus ,, Francorum, & Richardus Anglorum „ Rex. „ Godefrid. Colonienf. An. 1191. „ Philippus Rex Francke, <5t ,, Bichardus Rex Angliae , & Philip~ „ pus Comes Flandrias cum D. navi- „ bus mare tranfeunt. ,, Chron. Ro- tomag. apud Labbeum. Bibl. Nov T.I. ad An. 1191. „ RexGalli^p^ „ lippus, & Rex Anglite Bickardus iter „ ampuerunt Hierofolymitanum in „ Aprili. „ Vtolemai dem ap- fiellit. Vrbs ect diu ob- JeJfa . IOC* ANNALIUM AUSTRIA - poldo delegafle. (a) Ptolemaidem ubi appulfum eft, ob- a. c. fidio ejus urbis, quae varias inter vices per biennium ex- tra&aeft, majore quam unquam contentione eft inftau- rata. Pilani, Genuenfes , Veneti circumje&a claflej Gaili, Angli, & Germanici quidquid erat roboris, ma- chinis, & reliquo armorum apparatu obfeflos laceflebant. (b) Sed inanem earn operam prater Philippi , & Ri- chardi Regum dilcordes animos, & mutata in horas con- filia , (c) turn moenium firmitas, turn propugnatorum multitudo, & nova peftis, machinis bellicis comparata, ignes Graci reddidere. (d) Vicit tamexi ad extremum Chriftiani exercitus conftantia, urbsque ea poft quotidia- nos, quos fortiffime retudit, aftultus, poft exuftas non femel hoftiles turres & vineas, poft fra&as, ac debilitatas obfidentium copias addeditionem eft adada. (e) Deden- dx urbis confiliumSaraceni Junio jam menfe ceperantj fed quod adjeefta ad ceteras conditiones ilia quoque de refti- tuenda cum captivis facro-fancfta Chrifti Cruce Saladino difplicuitj vix ante inclinantem Quintilem in captae urbis pofleflionem Chriftianus exercitus eft indudtus. co Recu- (a) Otto de S. Blafio cap. 53. ad An. 1190. „ Leopoldus Dux Orienta- „ lis, & exercitus Colonienfis , multi- „ que de inferioribus partibus Rhe- „ ni Cruce peregrinationis accepta, ,, a Brundufio mare transve&i, Acca- „ ron applicuerunt, illucque jam Re- „ ge Anglorum Richardo, nec non & „ Rege Francorum - - cum inftru- „ dta militia tendentibus,Pifanis cum „ Italico exercitu eandem urbem jam „ obfidentibus confociantur, ipfam- „ que totis viribus impugnant, Sala¬ ry dino fuma induftria obfeflls opem „ ferente. (b) Otto deS. Blafio c. 36. „ Igi- „ tur Accaron a Chriftianis obfeffa „ per Regem Francorum, Regemque „ Anglorum, Leopoldumyue Ducem, „ ac per reliquos Principes, diverfis „ machinarum inftrumentis, balifta- ,, rumque tormentis, fortiter terra 7> marique impugnatur : Pilanis cum Genuenfibus, Venetianisque apar- „ te maris inftantibus, quod navium „ affueti erant. „ (c) Anon. deAmiff. Terra Sanda, apud Eccardum. T. II. „ Cum enim „ Francorum Regi pugna contra ci- » vitatem placebat, Anglico difplice- ?• & c l uocl placebat Anglico , ,, uiipucebac Franco : & in tantum „ hujusmodi au&a eft difeordia , „ quod fere inter fe inteftinum bel- „ lum moverunt. „ (d) Jacob, deVitriaco Hift. Hiero- fol.1.2. cap. 99. Marin. Sanutus Seer. Fidel. Cruc. 1 . 3.P.X. cap.4. , ? Qui „ de intus erant, non parvis viribus „ refiftebant: petrarias enim petra- „ riis opponebant, Sc aliquando con- „ fringebant : igneque Grazco ca- „ ftella lignea magnis cedificata fum- „ ptibus incendentes, varias Chri- „ ftianis intulere moleftias. „ (e) Godefrid.Colonienf.An.119r. Arnold. Lubec. cap. 37. „ Necellita- „ te coa&i, qui intus erant, de civita- „ tis deditioneagerecceperunt. , (f) Chron.S.MedardiSueflion.ad An. u88- „ Praedida civitas ( Tolo- „ mats') capta eft a Chriftianis in fe- „ fto S. Chriftophori. „ An. 1191. XXV. Julii. apud Acherium T. II. p- 489 * Marin. Sanutus Secret. Fidel. Cruc. I. 3. P. X. cap. 4. ,, Tandem videntes Saraceni civitatis muros » confringi , nec fe pofle infultus >, Chriftianorum amplius fuftinere „ (A.) MCXCI. XI.Junii poft decur- „ fum fere bienniu, poftquam coepe- „ rat obfideri, hoc pa&o Chriftianis „ civitatem aflignant: ut pro unius- „ cujus- A.C. LIBER SECUNDUS. ioi Recuperate urbis gloriam, quanquam omnibus communem, Richardus Rex Anglie propriam fibi uni UopoM voluit : cumque pro arbitrio ageret omnia, nullamque CU Z\^ fociorum rationem duceret 5 arrogantia, ac impotentia cWo animi, turn Philippum Galliarum Regem, turn nationum ceterarum Principes importuniflimo tempore a fe avertit. coniia (a) Quam vero Leopoldo Auftrio intulit, palmaris inju¬ ria fuit, & cum infigni non Auftrie modo, fed Imperii Ger- manici contumelia conjun&a. Rem foedam di&u Scripto- res ejus etatis modo non uno produnt. Et Anglorum qui- un ^ dem, ut ab his ordiamur, alii cum Bromptono narrant, ema ° Richardum Regem, cum Afcalonis moenia reparare totis Ang i or z viribus niteretur , manusque Regias faciendo ipfe operi, scripto- quo exemplo effet ceteris, admovere non dubitaretj Au- ftrie Ducem Leopoldum, cum per alios, turn ubi eun- dem habuiflet obvium , per fe ipfum multo verborum officio invitafle, partem reparandi muri fibi ut aliquam-j deligeret, quam fuis cum Auftriacis inftaurandam fiifci- peret : Ducem poffulato offenfum non fine fupercilio re- fpondiffe : nec latomum fibi patrem fuifTe, nec ifti labo- ri fuas manus infuevifTe. Eo refponfo graviter commo- tum Regem, excuffifle calcem, ac ne vexillum Ducis, fe prefente, deinceps ufquam explicaretur, inhibuifle : Du¬ cem ferende contumelie imparem , reditum quampri- mum e Palaeftina adornaffe, contefiatum palam, fiqua op- portunitas fe daret vindicandae atrocis injurie, tempori fe nufquam defuturum. (b) ‘ N 3 Alii „ cujusque Saraceni liberatione red- „ deretur Chriftianus captivus ; & „ fuper omnia fanBa Crux redderecur „ cultui Chriftiano. Cum vero Cru- „ cis vexillum nollet reddere Saladi- „ nus, Rex Anglia; medietatem capti- „ vorum Saracenorum, qui fibi ob- » venerant, decapitari juflit : Rex » vero Francis melius agens, fuos „ pro Chriftianis captivis fuftinuit „ commutari. , } Chron. Reicher- fperg. ad An. 1191. ^ Accon, qus& „ Acris leu Ptolemais dicitur, expugna- , } ta tandem eft ab exercitu Chriftia- „ norum IV. Idus Julii, auftoribus „ Rege Francis & Rege Anglis. „ Confuli ea de re poflunt Jacobus de Vitriaco. 1 . z. c. 99. Arnold. Lubec. i. 3. cap. 37. Godefrid. Colon. An. 1191. Matth.Parif. Guiliel. deNan- giaco. Rigordus de Geftis Philippi R. Gall. Otto de S. Blafio c. 36. (a) Otto deS. Blafio c. 36. „ Ca- pta igitur civitate Rex Anglorum figna triumphalia fui exercitus turribus affigi pr seep it , titulum vi&oris extorto fibimet fatis arro- ganter adferibens. - - Prster hsc prsda communi univerforum lu- dore acquifita, inter fuos tantum „ diftributa, reliquos privavit, in fe- „ que odia omnium excitavit. Om- „ nibus enim fortiori militum robo- „ re prsftabat, & ideo pro velle fuo „ cunfta difponens, reliquos Princi- „ pes parvi pendebat. „ (b) Brompton. in Chronic, apud T-wysdenum p. 1242. » R ex ( An- „ glis RJcbardus') itaque omnem ope- „ ram circa muros Afcalonis reparan- „ dos, propriis manibus, ut exem- „ plum aliis daret, adhibuit. In cu- „ jus reparations, ut quidam volunt, » Rex 102 ANNALIUM AUSTRIA Alii cum Matthaeo Parifio Normannum in hominem, a. c, gentismore, ftolide ferociterque omnia agentem, culpas in¬ vidiam transferunt: is, fi Parifio credimus,domum,quam capta in urbe metatores Ducis Auftrias Leopoldo holpitium defignarunt, ingreftus, clamore ac jurgio implevit omnia, fijum id efie diverforium caulatus, cujus jam ante poflefi fionem adierit: minas deinde adjecit, ni loco faceflerent, & amicum Normannum, quam hoftem mallent. Ho- minis incerta fides, os ferreum, ac importuna loquacitas, longius prove&a, iram Auftriacis movit : jamque , ut fit, a contentione ad jurgia, & verborum contumelias u- trinque defcenlum eft : advertit is Regem Richardunc. clamor, & quo erat in hominem Normannum ftudio, in iram tarn impotentem exarfit,utconfilio prascipiti, & Ma- jeftad indecoro, vexillum Leopoldi e domus faftigio dere- ptum, pedibusque proculcatum, in cloacam abjici imperaret. Inlolentis contumeliae fenfus Leopoldum acerrime urebat: cre/cebatqueimenfum animi dolor, cum apud Regem de in¬ juria queftus, praeter fannas & vecordem rifum referret ni¬ hil. (a) Hocftatu rerum, cumneque in Regis aequitate, neque „ RexadDucem An fir! a mifit, nt par- „ tern fuam pro aliqua portione mu- „ ri reparandi cum fuis acciperet. „ Qui indignanter nunciis refpon- „ dens, dixit: quod pater fuus nun- „ quam carpentarius, vel latomus „ erat. Quam refponfionem Rex au- „ diens, Scindigneferens, cum quo- „ dam die caufa fpaciandi ivifTet, & „ didum Ducem fibi obviam habuif- „ fet, ipfum adhuc curialiter ore „ proprio rogavit, ut circa repara- „ tionem murorum pro aliqua por- ,, tione cum fuis infifteret. Qui fu- „ perbo vultu refpondit, ficut fupe- „ rius nunciis fuis refponderat. Un- „ de Rex iratus, ipfum ftatim,uti di- „ citur, cum pede percullk, prohi- „ bens ne de cetero vexillum fuum „ in fua comitiva erigeretur. Qua- „ propter didusDux aRege, & exer- „ citu Chriftiano verfus partes fuas „ divertens dixit : quodfi unquam „ tempus opportunum captaret, fe „ de Rege pro ilia ignominia vindi- ,> caret. (a) Matth. Parif. in Hiftor. Angli. inRichardo I. Rege. „ Circa idem >> tempus venit Dux Auftrise, ut in ** terra Sanda votum fuse peregri- „ nationis perficiendo, in exercitu „ Chriftiano DEO fideliter militaret, „ & Salvatoris veftigia ibidem ado- » taret. . Cumque prsevii ejus Ma- „ refcalli fibi holpitium accepiflent s ,, & neceflaria praepararent, fuperve- „ nit praecipitanter quidam miles de „ familia Regis F\ichardi> nationeNeu- „ fter, & more fuse gentis ebulliens „ ftultitia, cum jadantia aflerebat fe „ majus jus in illo hofpitio habere, „ quam aliquis alius : cum prius il- „ luc adveniens , fibi fuisque fociis „ illudaftignaflet. Multiplicatis con- „ viciis utrobique clamor ad aures „ Regis pervenit. Rex autem nimis’ „ caufse Northmanni favorabilis, & „ crcdulus ,in iram excanduit contra » familiam Ducis - - prajcepit prseci- „ pitanter, & fecus quam deceret, ut „ vexillum Ducis in eodem hofpitio „ j)ro figno affixum in cloacam de- „ jiceretur. Quod fadum, cum Dux „ hofpitio privatus, & turpiter a „ Northmannis garrulis laceftitus „ cognoviflet, Regem querulus adiit; „ fed nihil nifi fannas reportavit. Un- „ de Dux a Rege fpretus, ad Regena „ Regum fe convertens, Dominum „ DEUM invocavit cum lachrymis, ut 1 LIBER SECUNDUS. 103 a.c. neque in armis adverfiis Angliae vires ullum praefidiumeG fet$ DEUM injuriae vindicem conteftatus, urbe egreditur, dieique quod iupererat, nodtemque fub tentorio exigit, memorem contumeliae animumbrevi inPatriam relaturus. At vero Galli, Germanique Scriptores, quanquam aliorum fadti atrocitatera iisdem pene verbis exprimunt , culpae tai \ re tamen authorem unum, Richardum lpium arguunt, qui nts% captaurbe, ad quam inter noviffimos acceflerat, impa- tiens tamen conlortii, figna fua per urbis maenia, turres- que defigi lola voluit: cumque urbem luftrando , vexil- lum Ducis Auftrias e turrium una fufpenfum confpexiflet, alienam virtutem, injuriam ratus fuam, deturbari trium- phale lignum, foedeque difcerptum, ac comminutum, de- mergi in cloacam juflit. (a) Aiiter paulo Scriptores noftri rem memorant. Sunt, qui expugnatx urbis decus, depablo in fiimmis moenibus vexillo Auftrio, Leopoldo adfcribant, ac Richardum , ejus glorix invidia occaeca- tum, ea ignominia triumphale fignum affecifle velint: (b) alii „ ut quemque fuperbum frangens> „ vexillum turre dejici , lutoque ,, tantam paflum injuriam confola- „ conculcari prxcepit : infuper Du- „ retur - - Duxautemcito poft re- „ cem verbis contumeliofisaffedum, „ ditum ad propria confufus, & ve- „ fine caufa injuriavit. „ Godefrid. ,, recundus maturavir. Hoc fado Colonienf. ad An. 1191. ,, Richardus ,, Rex Bjcbardus poftea non medio- „ fufpedam habens virtutem Ale- „ criter exprobratus erubuit. „ Ni- „ mannorum, fignum Ducis Auftrix hil de Normanno Gervaf. Dorobern. „ Lupoldi in culmine cuj'usdam turris in Chron. p. 1581. „ Cum civitatem „ eredum in terram prxcipitari prx- ,, Accon grrumperent Chriftiani, & „ cepit. Quod ille indigne ferens, ,, diverfi diverfa civitatis hofpitia ca- „ fed tamen diflimulans, urbem cum „ perent, in nobiliffimo civitatis pa- „ fuis egrefTus tentoria ante moenia „ latio fignum Ducis (A»y2me) ele- „ civitatis pofuit. „ AnfelmusGem- „ vatum eft. Quod intuensRex(R/- blac. in Chronico tacet de vexillo, „ cbardns ) &invidens, manu mili- fed verborum contumelias non tacet: „ turn valida vexillum dejecit, Du- „ Cum eflet idem Dux( AuftriseZeo- „ cemque tarn grato fpoliavit hofpi- „ poldus') inobfidione urbis Acconen- „ tio : unde Dux, & omnes Teuto- „ fts, Rex Anglorum frequenter ilium „ nici indignantes abierunt. „ Qux „ verborum contumeliis affeeerat. „ narratio proxime ad Germanos Seri- Rigordus deGeft. Philippi Reg. Gall, ptores accedit. ad An. 1191. „ Rex Anglix Ducis (a) Otto deS.Blafioc. 56. „ Ca- „ Auftrix vexillum circa Acbon (Pto~ „ pta igitur civitate Rex Anglorum „ lemaidem JcuidamPrincipi abftulit, „ figna triumphaliafui exercitus tur- „ & in cloacam profundam in oppro- „ ribus affigi pracepit. - - Hacque „ brium Ducis, & dedecus viliflime ,> de caufa cum per civitatem tranfi- ,, confradum dejecit. „ „ ret, vexillum Ducis Leopoldi turri, (b) Cufpinian. in Leopoldo Vir- „ quam lpft cum fuis obtinuerat, af- tuofo : quem fequitur ex BoicisScri- ,, fixum vidlt, luumque non efle re- ptoribus Brunnerus. Part. III. Lib. 3. ,, cognofeens, cujusnam fit, percon- ,, Primus urbis moenia Leopoldus con- „ tatur. Qui Leopoldi Ducis Orienta- „ feenderat, deturbatoque hofte fua ,, lium efle, accepto refponfo, eum- „ figna fuffixerat : ea Anglus, pra- „ que ex parte civitatem ( deeft ver- „ va ambitione primas glorix eripi „ bum : forte occupafle) comperiens, fibi indignatus, dejecit, proculcavit- „ maxima indignatione permotus, „ que. „ io4 ANNALIUM AUSTRIA alii Richardum narrant ante captam adhuc urbem , An- a.c. glorum invidentia permotum , Leopoldi vexillum fup- preflifle : & preflam quidem fapienti filentio ab Duce Auftriae earn turn injuriamj altera tamen die, quod prae- lium inftaret maximum, continenti multarum horarum pugna Leopoldum ita fortiter ad vefperum ufque decer- tafle, utfufis, fugatisque Saladini copiis, Duce interim, & fuo & hoftium cruore madente, veflis Candida, nifi qua cingulo tegeretur, tota purpuram referret, (a) Ejus fa£li monumentum perpetuum ut extaret, expun&as e Scuto Auftriaco Alaudas quinque, &: miniatae clypei area: Qua de nihil prater candidi coloris falciam relidtam. (b) Sed TJ/iTa pr*terquam , quod confenlu fere Scriptorum conftet, inftgni- Ptolemaidem non vi, led deditione in poteflatem Chri- busvui- {^iani exercitus rediifle j (c) de Scuti hodierni origins S*. ’ longe aliter fentiunt, qui veterum Auflriae Marchionum, Ducumque Sigilla inlpexere : nulquam enim aut in Leo. poldi, (a) Hageni Chron. Auftr. apud „ labore ibidem occupata eft, in quo Hier. PeziumT. I. Col. 1064. ,, Die „ labore Liupoldus Dux infigni virtu- „ Chriflen gefigten do wider die „ te enituit. Sed poftquam occupa- „ Hayden, Do gieng dasPanyer des „ ta urbe, vexilla Chriftiana pone- „ von Oeflerreich vor dem Panyer „ bantur in turribus, vexillum Liu- „ des Chunigs von Engelland. Das „ poldi a Rege Anglias contemptum, „ muetden von Engelland, und un- „ & deje&um fuit cum magna Du- „ terdrucket dem von Oefterreich „ cis injuria, & offenfione Germa- „ feyn Panyer. Herzog Leupold wok „ norum. Quia autemDuxin oppu- „ daz dieweil nicht rechen, wan fie „ gnatione tam ftrenue bellavit, ut „ des tags mit den Hayden, und den „ toto corpore plenus eflet hoftium „ llnglaubhafttigen miiften vechten. „ fanguine,exceptaillaveftis fuspar- „ Do der ftreyt ein end nam, Herzog „ te, qua; latuit Tub militari baltheo ; „ Leopold von Oefterreich umb die „ poftea Hainricus Sextus Imperatot „ frevel, die ym getan hett der von „ clypeum Auftriae, in quo hadtenus „ Engelland, vor Chaifer Friderei- „ erant quinque ulauda , mutavit, & „ den fich becldagte. „ Eadem ha- „ diftinxit campo rubro cum media bet Arenpeck. in Chron. Auftriaco. „ femita alba. ,, Hanc ex rubeo , Thomas deHafelbachinChron. ,, Ca- candidoqueScuti fpeciem Formam con* „ fu contingit Leopoldum cum fuo e- fuetam clypei Aujlriaci appellat etiam „ xercitu, ac triumphali vexillo Re- Pernoldus ad Annum 1232. ( de y, gis Angliae exercitum pr£eceflifle. quo fuo loco) perinde, ac fi jam prius „ De quo idem Rex tumore livido in ufu fuiflet. Similia narrant Plage- „ inflatus, vexillum prsefati Ducis nus, Hafelbachius, Arenpeckius in „ projici difpofuit ad terram , quod Chron. Auftr. & fequuntur SundheL „ dure accepit modeftus Princeps, mius in Tabulis Clauftro - Neoburg. „ fed tamen diftulit ultionem expe- Cufpinian. &c. „ tere, quia adhuc bellum praeftola- (c) Jacob, de Vitriaco Hift. Hie- „ baturex adverfo. Poftquamigitur rofol. c. 99. Marinus Sanutus lib. 9. , v populus DEI optata potitus eft vi- P. X. c.4. Arnold. Lubec. 1.3. c. 37. „ ftoria, Dux Leopoldus contra pras- Godefrid. Colon, ad An. 1191. Gui- „ fatum Regem Anglia; fuper violen- liel. Nangius ad An. 1191. Nicolaus „ tils &: injuriis apud Imperatorem TrivetusinChron.ad eundemAnum. » intentat a&ionem. „ Solus Otto deS. Blafio cap. 36. fcribit (b) Ortilon. Notse ad An. 1191. Ptolemaidem vioccupatam. » Accon , feu Ftolemais , fummQ. cum (a) Vi- LIBER SECUNDUS. 105 A,c - poldi, de quo hie agimus, aut filiorum ejus Friderici, ac Leopoldi fignis autvexillis ulla velalaudarum quinque,vel clypei exrubeo 6c candido dilledta Ipecies; ledaquila, qua- lem 6c Henricus Dux Medlingenfis, 6c ceteri Auftriae Prin- cipum, ad Friderici II. tempora fuis infigillisexpreflere, 6c media fui parte Auftria faperior etiamnum exhibet. (a) Ptolemaide cum jam tuti nihil eflet a Rege Angliae, Leopoldus cum reliquiis copiarum propere difeeffit. Se- cuti funt Leopoldum Germani, Italique, quos captas Pto- e PaU- lemaide praedae, inque Anglos tantum ac Normanos mi- lites averlae ja&ura in commune Richardi Regis odium_» r 1 pertraxit. ( b ) Equitesne , quibus ab Hierofolymorum Templo nomen eft, Viennam lecum eo tempore adduxe- rit, donatoque Erdpergenfi praedio, ea in urbe ftabilive- rit, nec affirmare aufim temere, nec inficiari. Culpinia- no ft credimus, Duce hoc Leopoldo ftationem in Auftria cepere. (c) Reverfo ex longo itinere haud longa quies fuit , Ratisbonam ad conventum Principum fab Anni 1I 9 2 MCXCII. exordium evocato : approbavit inter cetera Henricus VI. Imperator permutationem caftri Veldfpur- genlis, quod Wolfgerus, Paffavienlis Antilles, Wichardo Seveldio, majori Ducis Auftriae Dapifero , pro Grafenli prxdio tranfcripfit, Duxque Leopoldus fao teftimonio roboravit. (d) An Laufenam quoque Dux idem, quo frequentes alioquin Antiftites , Duces , Comitesque ad XII. Kal. Maji confluxere, (e) acceflerit; incertumeft: 6c caula faberat, haud longius ab Auftria digrediendi. Ottocarus Dux Styriae poft longam , gravemque invaletudinem ad VIII. demum Idus Maji An. MCXCII. Pars II. O ad (a) Videri id poteft ex Sigillis Philiberti Huberi in Auftria fua ex Archiv. Mellicenf. illuftrata : multo etiam magis in Differtat. V. Clar. ac Reverendiftimi Marquardi Hergotti de veterum Marchionum, Ducumque Auftria: Scutisac Sigillis, (b) Otto deS.Blafio c.36. „Teu- „ tomca militia cum Italica his ad- „ modum exafperata, Regiinfaciem „ reftitiflet , nifi authoritate mili- „ turn Templi repreffa fuiffet. An- „ glicam itaque perfidiam deteftan- tes, Angliaeque fubdi indignantes, „ afeenfis navibus fimul cum Duce „ Leopoldo repatriaverunt. „ (c) Cufpiman. inLeopoldoVirtuo- fo : „ Luijpoldus Dux Auftriae, fratres „ Hierofolymitanos ex Accaron - - „ in Auftriam voluit impiantare„ „ multisque redditibus ac anuis cen- „ fibus locupletavit : & villam il. „ lam prope Viennam, Eriburg di- „ dam - - libere donavit. „ (d) Lit. Henrici VI. Imp. dat. Ra- tisbonae IV. Idus Januarii. apud Marc. Hanfiz. T. I. German. Sacra ex Cod. MS. Biblioth. Csefar. (e) Chron. Reicherfperg. ad An. 1192. „ Fuit illud magnum Collo. „ quium apud Loujen , inter Princi- „ pes majores terra noftra: Epifco- » P v 0 1 s I v i de , li “ t ’.? cDuces »^Cornices » All, Js.au Mail, ,, Ottocari Styritf Dusis mors» Leopol¬ ds Dux Aujlri/Z Styria pojfejfio- ntm adit. lurLa in Bavaria , io 6 ANNALIUM AUSTRIA ad Superos exceffit, (a) commemorabili Princeps pieta- te, & adjun&a ad Auftriam Styria, noftris in faftis cum-, honore nominandus. Leopoldus, ad quern opima has- reditas, jam lex abhinc annis publicis tabulis tranlcripta pertinebat, Wormatiam, qua in urbe Henricus Impera- tor turn agebat, continuo accurrit, ut quam voluntate Ottocari adeptus eflet Provinciam, Caclaris authoritate adiret. Non multis opus erat ad confirmanda ea pada, quae Friderico Patre jam annuente rata habebantur : dies tamen fblemni inaugurationi ad IX. Kal. Junii a Caelare praeftituta : quae cum fpiendido per fe apparatu celebra- ta eflet j illud etiam peculiare habuit , quod Conradus Dux Sueviae, Henrici Caefaris frater, & Ludovicus Ba- varus cum magna Comitum , Nobiliumque frequentia , armis primum equeftribus accingerentur. (b) Adjedo ad Auftriae, Styriae Ducis titulo , quo ante hunc diem_» fapienter abftinuerat, Graecium profedus eft Leopoldus, & recepto Iblenni fxdei facramento a Styriae ordinibus, privilegia eorundern, juraque magna voluntate confirma- vit. (c) Hoc vinculo conftridae Auftriae, Styriaeque gentes, perpetuam deinceps pacem affinitatibus, commer- ciisque firmatam coluere. Nondum quantum momenti rebus fiiis accefliftet, experiri Leopoldo licuerat, cum turbatis Bavariae rebus, in partes & ipfe abripitur. Albertus de Bogen , clarum cetera nomen, led Bavariae turn funeftum, cum Orten- burgicis fratribus ac Comitibus, Rapotone & Henrico (a) Chron. Reicherfp. An. 1192. „ Ipfo eodern anno mortuus fuit Dux ,, Stirenfis, Ota{ar nomine, qui an- „ tea dicebatur Marchio Stirenfis. „ Chron. Admontenle ad Annum 1192. „ Otakar Dux Styria: absque liberis ,, decedens, Luipoldum , Ducem Au- „ ftrise, terra: fuae ac patrimonii ex „ teftamento haredem prius inftitu- „ turn , fuccefforem reliquit. „ Ha- felbachius in Chron. Auflr. „ Obiit ,, leprofus C OtbalbirDax ) Anno Do- „ mini 1192. „ (b) Chron. Reicherfperg. Anno II92. „ Et quia haredem non habe- „ bat ( Otafyr ) Dux Auftrte Luipol- „ dus fucceflit ei, & accepit eundem j, Ducatum de manu Imperatoris „ valde folenniter apud Wormatiam , »> in proximo Pentecoftes, quod eve- 5, nerat tunc in IX. Kal. Junii. Ibi „ etiam in eadem folennitate, & in „ prsefentia Imperatoris,accinfti funt ,, gladio Dux Sue via, frater Impera- „ toris, & Dux Bavaria Ludmcus , fi- „lius Ducis Ottonis , quondam Palati- „ ni, Comites quoque multi, & alii „ nobiles quam plurimi. „ Et con- fentit Chron. Claultro-Neoburg. ad An. 1192. & Auftrale. (c) Conftare id poteftex ufu Pro¬ vince, & literis ab Leopoldo Duce An. 1192. Indidb. X. Gracii Seccovienii Canonicorum Collegio dads apud Si- gism. Pufchium in Chronol. S. Sty¬ ria:. P. II. pag. 68. Ortilo quoque m Not. ad Annum 1192. „ Paulo poR „ reditum Luipoldi obiit Otockarut „ Dux primus in Styria. Quare Lui- „ poldus ex padtis, a tota provincia. „ probatis, Auftria: fimul & Styrias „ Dux eft falutatus. „ LIBER SEGUNDUS. 107 a.c. de Ccenobiorum tutela, ac nefcio quibus agrorum limi- tibus , juribusque contendebat. Alberti cauiam Berth ol- dus Dux Meraniae amplexus eft, & quos fubfidio fibi in perniciem Patriae vocarat Comes, Bohemi : Ortenbur- gicos fratres Ludovicus Dux Bavarus adjutum ibat. Jam- que ad tumultum fpe&abant omnia, cum Odfcobri men- fe Leopoldus Dux Auftriae, Styriaeque cum multo exerci- 3 ™***f e tu Bavariam perrumpens, agrum eum omnem, qui Or- dus mi- tenburgicis fratribus parebat, turbinis in morem pervo- /«*• lat. Id belli fignum. (a) Ludovicus Dux Bavariae, qui tumultuarias raptim copias & ipie contraxit,a Bo- hemis Alberti auxiliaribus vidtus, fugatusque; (b) Bava¬ ria omnis cxdibus, incendiis, populationibus deformata: atque ubi (emel difcrimen redbe, perperamque fa<5ti con- fuiiimeft, direptis Coenobiis, Templisque profanatis, in vafa adeo facra , Sandtorumque exuvias facrilegae manus inje£he : (c) nec ante finis infelicium turbarum , quam Caefar , lamentabili omnium ordinum queftu fatigatus , British, tumultus authores ad ponenda arma , & reddendam tur- . batae pacis rationem pro imperio adegiftet. Comitiis earn compT- ob rein ad VIII. Idus Decembres Ratisbonam indidtis, mntur - fententia in Albertum deBogen, feditionis facem & au- thorem lata, folum utverteret, patriaque extorrisin Apu- liam abiret: quanquam exilii poenam, reconciliata brevi Caslaris gratia, haud multo poft cum patria commuta- vit. (d) Pars II. O 2 Leo- (a) Chroy. Reicherfperg. Anno „ riisregularibus.vel aliis ecclefiis pe- 1192. „ Principes & Judices terras „ percerunt, fed paflim ubique omnia „ noftrae majores & minores, omnes „ DEO facrata I oca aut exufferunt „ adverfum fe invicem graviter dif- „ aut vi effregerunt, & altaria Do- „ fidentes, totam Provinciam Bava- „ mini contaminaverunt, auferentes „ rise flammis & rapinis crudeliflime, „ inde more latronum, & ipfas San- „ ac fine mifericordia devaftarunt. „ dorum Reliquias, veftes facerdo- „ - - In MenfeOdobriDux Auftriae „ turn confecratas, & res pauperum, „ Luitpoldus , cum multo exercitu ex „ quascunque inveniebant ibi recon- » oriente, quafi turbo, Sc veluttor- „ ditas, Sc fideiSandorum commen- „ rens inundans in parte Bavariae, „ datas. Htec non folum hoftibus r> adverfum duos fratres Comites de „ fuis, fed Sc amicis, Sc innocentibus „ Ortenberc veniens , belli initium „ mala inferebant, non parcentes fe- „ fuit, conlpirante cum eo in idem „ xui, autsetati. ,, „ DuceMeramae Pertkoldo. „ (d) Chron. Reicherfperg. ibidem. ( B ) Chron.. Augutt. ad Annum „ Poftnimiam itaque teme devafta- 1193. ,, Bavari inter. le diffidentes „ tionem, tandem excitatus Domi- ,, omnem regionem incendio deva- nus lachrymis & fingultibus affli— „ ftant, ubi Albertus de Pogen Comes, „ dorum - - liberavit eos de ma- „ Ludovicum Ducem fugavit auxilio nibus opprimentium. Lubente „ Boemorum. „ „ Imperatore, pax fada inter eos- (c) Chron. Reicherfperg. ad An. „ dem eft, Sc confirmata. Intrante 1192. „ Denique non ipfis monafte- me io8 ANNALIUM AUSTRIA Leopoldo ut parum decora ea expeditio fuitj ita A - c ?fr." v “ 1( ^^ 2e confiiium, quod Richardi Regis Anglia; calami- Awfu tas nec opinanti fuggeilit, exitiofum. Redierat is ex Pa- mEuro. Beftina, mutato repente confilio obfidendae, cujus gratia nZ^gat. tantum itineris, lumptuumque feciflet, Hierofolymae, quod turbarum aliquid in Gallia, Angliaque jam mente praeciperet. Trahebat is in Alia fecum lexaginta armato- rum miilia, claflemque, quae Barbarorum eos portus con- tinere, metuque percellere una poflet: ferviebat jam Cy¬ prus, Graecorum Imperio ejus armis extorta : quemque unum Hiis officere luminibus metuebat, Galliae Regem Philippum, elapfo jam anno, ex Afia removerat. Afca- lone, Gaza, Daruno, Joppe, Ptolemaide moeniis, praefi- diisque adverfus hoftes firmatis, Hierofolymae jam immi- nebat, cum pace repente Chriftianos inter ac Saladinum compofita, Cyproque infula Quidoni Luliniano tranfcri- Pa jf us pta, in Europam renavigat. (a) Adriatico finu inve- naufragiu dum gravis tempeftas excepit, quae navigio procella ac “jquiUja turbine diffra&o, flu&uantem in portum Aquilejae vici- vicinum num expulit. Hie ilie latis gnarus, quas in turbas Pto- expelhtur. | ema iq e fe conjeciflet, quae ubique odia finiftris rumori- Tempia- bus concitata incurriflet, pofito cultu Regio, equitis Tern- mbabitu pj ar jj perfonam induit, paucisque viae comitibus ex om- ni numero adle&is, itineri jfe per Italiae ilia clauftra , irL, Brunswicenfem occultus agrum evafurus, comittit. (b) Non 9 , menfe Decembris. VIII. Idus ejus- „ dem menfis indida curia Ratispo- „ nsegeneralis. Ille quoquePrinceps, „ qui hujus mali audor & inventor, „ & quafi fignifer extitit, Comes vi- „ delicet de Pogen , propter innume- „ rabilia , & inaudita mala, quae in „ Chriftianos in partibus fuis exer- „ cuit : & quia induxit luper eos ,, gentem barbaram & feram, Boe- „ mos feilicet, digna poena coercitus „ eft, publicus hoftis regni coram „ Imperatoreadjudicatus. Pofteata- ,, men in gratiam receptus eft. ,, (a) Marin. Sanut. I. 3. P. X. C.VI. Rex vero pkbardus cum exercitu iuo pergens, Afcaloncm reaedificavit, tota hyeme multum laborans, mul- tumque de thefauris fuis evacuans: Durum etiam resedificans, munitum „ reliquit : Gazam quoque repara- „ tam Templariis, quorum prius fue- « rat, tradidit conlervandam: & mu- ” n * ta diligenter Joppe , Btolemaidam » Profeduseft. „ & cap. VII. „ Fa- „ do autem vere, convenerunt ito „ rum Rex Biccardus cum fuo exer- „ citu, casterique, communi animo „ ad oblidendum Jerufa/em , & pro- „ cefferunt ufque ad locum Betbnoile: „ quo cum perveniffent, Rex RJccar- „ dus mutatusin virum alterum, ait, „ fe penitus velle ad fuam redire pa- „ triam. „ Csetera ex RogerioHo- vedeno Anna!, parte pofteriore in Pi¬ chardo primo peti poflunt, & ex Gui- lielmo Neubrig. Rerum Angl. lib.4. a cap. XIX. ufque ad cap. XXVIII. Ex Nangio, & Nicolao Triveto apud D. Acherium T. HI. (b) Arnold. Lubec. in Chron.Sla- vorum 1 . 3. c. 37. „ Cum tranfiffet „ Ungariam peregrino more ( nam ,, Templariorum habitu fe fuosque in- „ duerat) captivatus eft a Duce Ori- „ entalis Auftrix. „ Addit Audariu Aquicindinum ad An. 1193. „ lit fe- „ cretius adnepotem fuum,DucemSa- „ xonia: pervenire poflet, terram Leo- „ /W^DucisAuftriae ingrefluseft. „ LIBER SECUNDUS. 109 / e a. c. Non fefellit tamen intentos in fe oculos perfonatus eques : primusque Meinhardus, Goritienfium Comes, offtoefamiliaribus afleclis incuftodiam abduxit. Elapfum eo periculo Regem Fridericus Petovius terruit, qui Fri- faci in Carinthia ejus e comitatu fex alios abftraxit. Re¬ ft aba nt tres modo itineris focii, quod ilium , quanquam errore peffimo, re&a in Auftriam deduxit. Leopoldus de cafii naufragi Regis mature edodftus, vias jam omnes excubiis munierat, ne praeda nobilis fuas manus evaderet. (a) Viennam delatus , urbe quidem confulto abftinuit j iriam Richardusj led vile in diverforium Erdpurgae, ut vetus elabitur: eft: & vulgata opinio , fe abdidit. ( b ) Latentem pueri Regii imprudentia perdidille fertur : is cum in urbem fe- mel, iterumque regreftus, forum mercatus caufa obiret laepius, regiasque chirothecas fub zona incautius geftaret, fufpicionem primo civibus movit: re fubinde ad Magi- ftratum delata, quaeftioni admotus, indicium fecit: Prae¬ tor urbanus, expedito ad Ducem nuncio, tabernam illam magni hofpitis receptricem , armata interea manu cin- git, Regemque ut fponte fe dederet, hortatur. (c) Ille ^°t e O 3 Ma- capitur. (a) Liters Henrici VI. Imperat. ad Fhilippum Regem Franc, apud Roge- rium Hovedenum in Annal. Angl, ,, Nobilitad tux prxfentium tenore ,, declarare duximus, quod inimicus „ Imperii noftri, & turbator Regni „ tui, RJchardus Rex Anglia;, cum ef- ,, fet in tranfeundo mare ad partes „ Fuas reverfurus; accidit, ut ventus „ rupta navi fua, in qua ipfe erat, du~ ,, ceret earn verfus partes Hiftria ad „ locum, qui eft inter Aquilejam & *, Venctias , ubi ipfe Rex, DEI permit 1 „ fione pafliis naufragium cum pau- „ cis evalit. Quidam itaque fidelis „ nofter Comes Mainardus de Gortu , & populus Regionis illius,audito, quod in terra erat - - infecutifunt » intendentes eum captivare. Ipfo „ autem Rege in fugam converfo, „ ceperunt de fuis odo milites. Poft- ,, modum proceffit Rex ad Burgum „ in Archiepifcopatu Saltzeburgenfi, „ qui vocatur Trifacum , ubi Fridericus „ de Potefowe ( Petowe ) Rege cum „ tribus tantum verfus Auftriam pro- , perante nodu, fex milites de fuis ' cepit. Diledus autem confangui- neus nofter Limpoldus ( Luipoldus ) ' Dux Auftriae, obfervata ftrata, im- „ pofitis ubique cuftodibus , faepe di- „ dum Regem juxta Weneim , in vil- „ la viciniori, in domo defpeda ca« „ ptivavit, &c. „ (b) Cufpinianus in fua Auftria fub Leopoldn Virtuofo. ,, Ut in vetuftifli- „ mis Annalibus Auftrix, & fide di- „ gnis reperi, invillula prope Vien- „ naw \ nq-ipa Danubii, cui nomen „ patria lingua eft Erdpurg , a Lutpolda „ Rjckardus capitur , & Hadmiro de „ Chunring Baroni in caftrum Tyeren- „ Jlein affervandus traditur. „ (c) Matthxus Parif. ad An. 1192. „ Dum puer Regis fepius neceffariis „ emendis ad forum publicum regre- „ ditur,accidit, quod die fandi Thoma „ Apoftoli chirothecas domini Re- „ gis fub zona incautius fecum gefta- „ ret, quas urbisMagiftratus intuen- „ tes, puerumque - - apprehenden- „ tes dirifiime torquent. - - Puer „ intolerabili cruciatu compulfus eis- „ dem, ut res fe habebat, intimavit. „ At continuo hxc omnia Duci inti- „ mantes , hofpitium Regis circum- „ valiant, & ut fponte fe reddat, acri- „ ter infiftunt. „ Joannes Bromt. in Chron. deRichardoI. aliique. (a) Mat- iio ANNALIUM AUSTRIA Majeftatis vel ifto in cafu memor, negat le poteftatem fui, a.c. qxM & praterquam Duci, fadturum : adeflet ille , haud recufa- bocAn- turum neceflitati parere, & Principis fidei Regem com- &l,i mittere. Incredibili haec gaudio Leopoldus accepit,rapto- que fecum armatorum globo ad diverforium accurrit. Adventanti Rex uitro progreflus obviam , oblato captivi in morem gladio fefe tradidit. (a) Haec Scriptor An- glus : nec longe ab hujus fententia abeunt Scriptores ejus gentis ceteri : nifi quod alii in vincula conjedtum $ (b) alii vulgi accurrentis importunitate, omni verborum con- tumelia violatum 5 (c) alii demum cuftodum inhumanis (a) Matthseus Parif. ad An. 1192. „ Rex - - jullit adefle Ducem, ipfi „ foli fe redditurum promittens. Du- „ ci autem illico adventanti Rex ob- „ viam proceflit, fequeei cum gladio „ tradidit. „ (b) Rogerius Hovedenus in Pi¬ chardo I. „ Node venit prope Ween. „ nam , & non longe ab ea, in qua- ,, dam parva villa, ipfe & comes fuus ,, hofpitium ceperunt. Et dum co- „ mes Regis pergeret ad emendum „ cibum : rex ex labore itineris fati- „ gatus ftatim incubuit fuper ledum, ,, & dormivit. Interim comes fuus ,, dum intenderet concambire dena- „ rios,aquodamfervienteDucis Au- „ ftriaz cognitus eft, & captus, & du- „ dus ante Ducem; & cum diutius „ celare non potuit, indicavit ei ho- „ fpitium Regis: & venientes inve- ,, nerunt eum dormientem , & ce- „ perunt. „ Guilielm. Neubrigenfls Rer. Angl. 1. 4. c. 29. „ Humboldus „ ( Luipoldus ) Dux Auftrite, qui - - „ ftipendiarius ejus in exercitu Do- „ mini fuerat, profulam ejus circa fe „ largitatem, cum egeret, expertus: „ oblitus beneficii, atque in ultio- „ nem cujusdam laefioms exiguae fe- „ viens, magis autem opum Angli- „ canarum, homo avarus, & perfidus „ fitiens, cautiflimos per omnes via- „ rum tranfitus , & diverticula, ut ,, infigni profugo evadendi locus „ non eflet,cuftodesdifpofuit: quern „ tandem in fuburbano quodam, in- „ dicio, utdicitur, cujusdam exco- „ mitibus ejus, dum efcas lautiores „ emeret, caute notati, & ad proden- » dum, cuinam peregrino talia pro- ,1 curaret, intentata morte coadi, » inventum, per immiffos fatellites ,, captivavic. Denique ingrefli ad excu- „ eum,follicite occultantem fe, dire* „ di a Duce armati: Ave, inquiunt, „ Rex Anglorum, fruftra perfonam „ tuam pallias, facies tua manifeftum „ tefacit. Cumquevir ingentisani- „ mi gladium arriperet : Noli, in- „ quiunt,Rex vel timere, vel teme- ,, re agere, non enim morieris , fed „ potius a morte fervaberis in medio „ hoftium tuorum , propinquorum ,, fcilicet Conradi Marchionis - - Ca- „ ptus igitur Rex nobilis a Duce ne- ,, quiffimo anno gratiaz M C X C 11 . „ menfe Decembri, citra decus re- „ gium in vinculis fervabatur. „ Qua; hie de ftipendiis Regiis, de ege- ftate Leopoldi, de argenti Anglici cu- piditate, ex infenfo acmaligno animo feripta funt, adeo parum verofimilia funt, ut refutari nonmereantur. (c) Gervaf. Dorobern. in Chron. ,, picardus Rex - - in terram Ducis „ Olirici trifti infortunio appulfus „ eft. Cumque Rex Angliae mutato ,, habitu incederet, ut Templarius , „ puerique fui ftomachantes - nimis ,, infolenter agerent, & dicerent in- „ quirentibus aftute, quod hominis „ effent mercatoris, compulfi funt „ Regis hofpitium indicare. Nuncia- „ turn eft illico Duci, Regem Anglia: „ adefle, & miftis nunciis lubito in- „ terceptus eft. Difperfus eft itaque „ rumor in populo de captione re- „ gia , concurrente vulgo turpiter, » & probrofe dudus eft. Ab his & „ ille proditor appellatus, ab aliis la- „ pidandus, ab aliis capite pleden- „ dus , a nonnullis patibulo fufpen- „ dendus videbatur. Vix tandem e- „ reptus eft, & inimico fuo, Duci vi- „ delicet Ojirici prsefentatus, & po- „ ftremo Imperatori traditus eft. ,, LIBER SECUNDUS. hi A * c * excubiis ita coar&atum memorent, nihil ut mitius, quam inter compedes, haberetur. (a) Aliter paulo rem geftam Annales noftri exequun- tur. Richardum nempe Viennam fuga delatum, ad ta- quid »ff- bernam meritoriam extra urbis mcenia divertifle , atque ut exploratorum fagaces falleret oculos, fervili in opere li- mem o- xarum munia obiifle : veru ad ignem verfantem annuli nnU primum, haud latis cum reliquo cultus fqualore confen- tientis, indicio 5 turn vero vultu ipfo, liberalioris haud pau¬ lo, quam pro vili minifterio , dignitatis retinente prodi- tum. Id cum e Palatina Ducis familia quispiam, qui ad Ptolemaidem Richardum noverat, eaque die ( XXI. De- cembris erat) tabernam regali coquo infignem fubierat, anhelo curfu ad Ducem retuliflet j advolafle continuo cum equeftri fuorum manu Leopoldum , Regemque inlueto operi naviter adhuc infudantem obruifle. Confufum hie terrore pudoreque Regem, compofito ad acerbam huma- nitatem vultu, Dux prior allocutus fertur : indignum_* enimvero regali faftigio minifterium poneret, manusque feeptro afliietas tra£fondo veru ne dehoneftaret: praeeun- tem Rex Ducem fequeretur , nec hofpitium peregrino, nec cudodiam fecuritati defuturam. Signum inde datum Pr«toriano militi, qui captivum Regem in urbem, vel ut vulgaris ed opinio, Tierendeinenfem in arcem, arduae rupi impofitam, deducerent, fidxque Hadmari Chunrin- cajlri cu- gii, potentilTimi ea tempedate in Audria Optimatis, cu- dodise commendarent. (b) (a) Radulfus deDiceto Ymag.Hift. Col. 668* „ XIII. Kal. Januani, Re- „ gem Anglorum Dux Auftria com- „ prehendit apuc Wenam. Qui licet „ pedes Regis in compedibus non hu- j, miliaverit ; importunitate tamen » cuftodum plus ad malam manfio- ,> nem perduxit, quam fi duris ar- » taffet in vinculis. „ (b) Otto de S. Blafio c. 38. „ Rex rt Anglorum Ricbardus - - dimiffo „ regali obfequio , privato habitu „ furtim, celenterque tranfire cu- „ piens , in quo.ddam diverforium ,, apud Viennam civitatem neceffitate „ prandii divertit, fociis praeter pau- „ cos dimiffis. Itaque fervili opere „ ne agnofeeretur, in coftione pul- „ mentorum per fe dans operam, al- „ tile ligno affixum propria njanu Chron. tur . Ex- „ vertens affabat, annulum egregium „ digito oblitus. Quidam igitur de y> familia Ducis, qui cum Duce apud „ Accaronitasv ifum Regem notum ha- „ bebat, de civitate fortuito egreffus, „ tabernam regali coquo infignem „ intravit, & ex confideratione an- „ nuli ilium refpiciens, & recogno- „ feens, agnitum diffimulavit: con- „ citoque curfu in civitatem rever- „ fus, Ducem, qui turn forte aderat, „ de prsefentia Regis certificans, ad- „ modum exhilaravit. Igitur fine „ mora afeenfis equis cum frequen- „ tia militum Dux accurrens, Regem „ frixam carnem manu tenentem ca- „ ptivavit : irrifumque tali opere in „ civitatem duxit, eumque ardtidi- „ mx cuftodis mancipavit. „ Si- milia fere narrant Scriptores noftri: Nunciide capto Re- ge ad Ca- farem,<&‘ Gallia Regem* Ricbar. dus R. Henrico lmperat. traditur. U2 ANNALIUM AUSTRIA Expediti confeftim ad Caefarem de capto Angliae A - c< Rege nuncii, nec minore laetitia accepti. (a) Extant gefti- entis animiteftes liters, quasV.adhuc Kal. Januarii, adPhi- lippum Galliae Regem Henricus Imperator dedit, veterem Richardi aemulum, & in comunis laetitiae focietatem haud dubie venturum. (b) Leopoidus non contentus nunciis certiorem reddidifle Caelarem, Regem iplum Ratisbonam addudtum, ubi ad VII. Kal. Januarii, ordines Bavarian fre- quentes convenerant, Henrico Imperatori fiftit: led quod tranfigendae rei maturitas nondum adeftet, redudum in priftinam cuftodiam, exeunte primum menle Martio An¬ no MCXGIII. Spirae, aut Moguntiae in manus Caefaris tra- H95 didit. (c) Quid caufie fuerit, quod a Duce ad Caefarem captivus Regius fit translatus, Scriptor Anglus eorunL* temporum literis prodidit : indecorum nimirum Regio id faftigio efie, ut in Ducis potentate Rex tantus tenere- tur: auri tamen cupiditatem , quique ex lytri magnitu- dine ingens ad Caefarem rediturus eftet, quaeftum permo- vifle Cadarem, fuam ut in cuftodiam Regem fufciperet, haud obfcure innuit, Sc res ipla poftmodum oftendit. (d)' Acce- Chron. Reicherlpergenfe , Admon- tenfe, Auguftenfe : Hageni, & Ha- felbachii Chron. Auftr. Cufpinianus in fua Auftria fub Leopoldo Virtuo- fo paulo fupra relatus. (a) Guiliel. Neubrig.l.4. cap. go. „ Regem Francorum fus laetitis fie- „ rivolens participem, gratiffimum „ illi fuper aurum & topazion. V. „ Cal. Januarii a Rinhuza nuntium „ deftinavit. „ (b) Lit. Henrici VI. lmperat. ad Philippum Francis R. fupra relats ex Roger. Hovedeno , datsque Rithien- cie P. Kal. Januarii , redius forte Rin- hufio. (c) Chron. Reicherfperg. Anno 1195. „ Imperator celebravit curiam „ Ratispons, ut indidum erat, VII. ,, Kal. Januar. - - Rex quoque An- „ glis addudus eft illuc a Duce Au- „ Jiria, & inde redudus in Orien- „ tern. Circa dies quoque Pafchs, „ quod eveneratinV. Kal.April, ite- „ rum idem Rex addudus eft a Du- » ce adlmperatorem : &tuncdeve- 5 , nit in poteftatem & captivitatem >, Imperatoris. „ Matthsus Parif. addudum feria III. majoris Hebdo¬ mad* ad Imperatorem fcribit. Eun- dem diem ponitRadulfus de Diceto: „ Feria III. poll ramos palmarum „ Dux Auftria Regem Angliae tradi- „ dit Imperatori, &c. „ spira vero conventum per id tempus fuifle Im¬ perii conftat ex literis Henrici VI. Im- perat. Wolfgero Paflavienfi Epifc. da- tis Spira V. Kal. April, in Sanda die Pafchas An. 1193. Indid. XI. quibus fubfcripfere ante csteros Principes : Leopoidus Dux Auftr is , & Leopoidus ejus filius. Extant has liters apud Hund. in Metrop. T. I. p. 251. Gui- lielmus tamen Brito L. IV. Philipp. Moguntia vult pradentatum Imperato¬ ri Regem Richardum. „ - - Moram Moguntina faciebat in urbe, „ Cum Regem Anglorum DuxAuftri- cus obtulitilli. ( Henrico .) (d) Guil. Neubrig. lib. 4. cap. 31. „ Imperator allegans, Regem non de- ,, bere teneri a Duce, nec efle inde- ,, cens, fi ab Imperatoria Celfitudine ,, decus Regium teneretur, infignem „ ad fe trahere curavitcaptivum. - - „ Quid non mortalia pedora cogis „ auri Facra fames? Imperator Ro- „ manus, prohpudor! prs commo. „ di efurie ad omne honeftum, om* „ ne jus fasque oculos claufit. ,, A. C. LIBER SECUNDUS. 113 Accepto interim capti Regis nuncio , quern primus certum ac indubitatum Waltherus Rothomagenfium Ar- chiepifcopus ad Hugonem Dunelmenfem Antifiitem per- ^[cet™ fcripfifle videtur, (a) dici vix poteft, quantum tota An¬ glia turbatum fit. Joannes Moretonius, Regis frater, quo negle< 5 k> Richardus Regni curas Guilielmo, Elienll , Epifcopo, demandarat, opportunum vindi£tee tempus ratus, ard:o fe foedere cum Philippo Galliarum Rege , eodemque Richardi hofte infenfiliimo devinxerat. (b) Aleonora , amborum Mater , Anglix Regina , captivo filiorum altero, altero in perniciem fratris cum hoftibus confpirante, quo fe verteret, aut cujus opem imploraret, praeter Chrifti Vicarium, Coeleftinum Pontificem , non Romam habebat. Praevertere id officium Normanniae Epifcopi, ? erceUlt ' gravique, fed modefta epiftola Pontificiam authoritatem ad reftituendum libertati Regem interponendam flagita- runt. (c) Haerere tamen negotium Romana in Curia, aut lentius procedere videbatur : urget Regina mater fe- mel, iterum, ac tertio : precibus lachrymas, minas que- relis mifcet, jamque dolentis modum egrefla , Romanae Curiae ceflationem acerbius perftringit. Eloquentem non tam cafus acerbitas, quam Petri Blefenfis, cujus verbis eae concepts erant epiftolas, aculeata, ac pene tragicum in modum exaggerata facundia fecit, (d) Pars II. P Hen- (a) Rogerius Hovedenus in Ri- „ tenus compellatur, vel in eundo chardo I. « His itaque per Angliam ,, vel in reditu, quicunque Hierofo- „ publicatis de captione Regis An- „ lymitanaz peregrinationis profecu- „ gliaz rumoribus, Waltberus Rotho- „ tor exiftit, See. ,, „ magenfisArchiepifcopusin hac for- (d) Epiftola prima Aleonora Regi- „ ma fcripfit Hugoni DunelmenfiEpi- nae ad Coeleftinum III. PP. quse ex- „ fcopo. „ Subjungit dein ipfas lite- tat inter epiftolas Petri Blefenfis ras, quaz videri apud eum poflunt. Num.^.Biblioth. PatrumT.XXIV. (b) Guilielm. Neubrig. I.4. c. 30. cujus initium : „ Reverendo Patri „ Accepto ergo idem (Joannes Mon- „ & Domino Ccelejlino DEI Gratia „ tonius ) in Anglia conftitutus fra- „ Summo Pontifici, Aleonora in ha ,1 ternaz captionis nuncio - - inito „ DEI Keg/wd/ 4 wg/or«>K,DuciflaNorth- ■>■> cumeis foedere, & fratris „ manniaz, Comitifta Andegavenfis, „ in periculo pofiti fidelitate exfuf- „ miferaz matri exhibere fe Patrem. „ flata, ejus fe hoftem inverecundif- „ Silere decreveram, See. Sec.,, Se¬ ll lime declaravic. „ cunda acerbior fie incipit: „ Taedet (c) Liters iValtheri Rothomagen- ,, animam meam vitaz meae : quid- fis SeSuftraganeorum ad Coeleftinum „ quid enim verebar, accidit, See.,, III. PP. apud Baron. Annal.Ecclefiaft. „ Extat apud Petrum Blefenf. Num. T. XII. ad An* 1192* quarum initium 145. Tertise, quse inter Petri BlelenC eft ,, Vulgariter dicitur, quia nova epiftolas eft 146. initium eft : ,, In- „ St infolitamorborum genera nova „ vidente locorum diftantia prohi- „ indigene medicina. Ab ufu fiqui- „ beor beatiffime Papa, vobis prae- „ dem noftrorum temporum pror- fentialiter loqui : neceffe tamen „ fus credimus alienum, quod capia- „ eft, utplangampaululumdoloretn „ tur, aut ad redemptionem aliqua- „ meum, See. „ 114 ANNALIUM AUSTRIA Henricus lmperat. cum Ri- cbardo graviter expojki- iat . Rkbardi Regis dt~ fenfio. Henricus Gefar, ne nihil agere videretur, per in¬ ternuncios primum cum Richardo agit: fed cum ex fer- rentur conditionum leges, quibus fubfcribere falva digni- tate Richardus non poflet j poftridie addu6lum ad fe Re¬ gem apparata ad terrorem oratione Gefar aggredirur: ad Leopoldi, propinqui fiii, injuriam, fraudem fibi in Sicilia concinnatam : injuftam Cypri oppreffionem : Marchio- nisConradi, qui Tyri,ac Montis Ferrati Princeps erat, csedem immiflis ficariis perpetratam : violata denique pa- , juraque, magna verborum, vultusque afperitate ob- jicit. (a) Rex, qua dignum erat libertate, in caufam in- grefius, illatam Duci contumeliam seftu, quo abreptum fe longius fatebatur, excufat molliter : ad Siciliae mentio- nem, quanquam adhaerefceret paulum copiofus alioquin fermo, pneter nuptias Arthuri nepotis fui, cum Tancre- di Siculi filia, nihil in jura Gefaris a fe peccatum ajebat: de Cypri Regno Ifaacio, Graeco homini, ac tyranno ere- pto gloriam fibi, non culpam objici: Conradi Marchio- nis caedem non ad fe magis, quam reliquos Chriftianos Principes pertinere : nec defuturum veterem Montanum, caedis authorem, qui, fi opus fit, impofitum fibi crimen juratus depellat. (b) Hen* A. Ci > 6c libera refponfioneita obje&a di- „ ftum, & Dominum Vficbardum If- ,, luit, ut Jmperator quoque non ad „ luftrem Regcm Anglic. Dominus ,, folam mifericordiam, verum etiam „ Imperatormictet nuntios fuoscum „ ad veneratkmem.ejus flefti vide. „ nuntiis Domini Regis, qui Lundo- „ rctur. Multis enim pree gaudio in „ nias ibunt, &,ibi recipient centum „ lachrymas refolutis , mclinatum „ millia marcarum ( marca eft media „ Regem dignanter epexit, uberio- „ libra) puri argenti ad pondus Colo- rem de cxtero gratiam, & fufiora „ nia. - - Alia quoque quinquagin- „ folatia pollicens, &c. „ Teftimo- „ ta millia marcarum argenti dabit mum Veteris de Monte , quo Rfcbardum „ rex Imperatori, 8c duci Auftrise, a cxde Marchionis abfolvit, extat in „ Sc pro illis ponet obfides fcilicet Chron. Nicol. Trivetti apud Ache- „ Domino Imperatori pro triginta rium Tom. III. cujus initium eft: „ millibus marcarum fexaginta obfi- ,, LimpoldoDaci Auftris Vetui deAlon- ,, des; Duci vero AuftriseIeptem ob- j> te ( fie I'rincefis Hajfacenorum, feu Af- „ lides pro viginti marcarum milli- „ fajfinorum appsllatur) falutem. Cum „ bus, folutis ergo centum millibus „ plunrnv Reges, See. dicimus vobis „ marcarum, 6c datis obfidibus; rex ,, in veritate, quod Dominus Hichar- „ libere recedet. - - Praeterea rex „ dus Rex Anglic , in hac Marchifi „ fecit jurarein animam fuam, quod ,, morte nullam culpam habuit,&c.,, ^ neptem fuam, filiam Comitis Bri- (a) Forma compofitionis inter ,, tannine tradet nuptui filio Ducis H^nricum Imperatorem, & R^ichardum ,, Auftrise, infra Ieptem menfes, poft- Regem Anglis : apud RogeriumHo- „ quam liberatus fuerit, 8c in terram vedenum m Richapdo. I.. „ Hjec eft „ fuam redierit, 8c earn transmittec „ forma compofitionis inter Domi- ,„ ufque ad introitum Imperii, fi eam „ num Imperatorem Temper Augu- „ recipere voluerint j etfi noluerint, » erit jitigUa terror , luStui - j»e, 116 ANNALIUM AUSTRIA Ha?c dum in Germania Csefarem inter, Regemque A. tradfcantur, Anglia omnis in ludfcu, Sc Iqualore erat: at ubi padtionum tabulae, in Infulam perlatae fimul cum lit- teris Regis funt, quibus quartam annuorum frudtuum partem ab Antiftitibus, Praefulibus, & utriusque fori Op- timatibus in lytri pretium exigebatj (a) jamque ad earn conficiendam argenti fummam, & vafa facra Templo- rum, & quidquid auro, argentoque pretiofum habebant Divorum iacraria, in pecuniam conflarentur : turn vero non jam gemitus, Sc mutae querelas 5 fed dirae, atque exe- crationes in Cxfarem, ac Ducem Auftriae malorum om¬ nium authorem audiebantur. „ erit abfolutus. Item - - - quin- „ quaginta millia marcarum, qux re- „ fidua funt, lolventur infra feptem „ menles , poftquam Dominus Rex „ in terram fuam redierit. Cum au- „ tem Rex liberatus fuerit, Sc redire „ voluerit, Imperator dabit ei con- „ dudum per terram fuam ufque ad „ fines Imperii fui, 8c in porcu illo, „ ubi mare intrabic, quamdiu ibi fta- „ bic, donee profpero vento rece- ,, dat, &c. ,, Sed enim Radulfus de Diceto Col. 670. plus ab Imperatore extortum fcribic : ,, Totius Aleman- „ nix generalis conventus, Magna- „ tes folummodo comprehendens , „ habitus ell apud Warmatiam tercio „ Idusjulii. Tradatum eftibidere- „ demptione Regis Anglorum : tan- „ dem fub audientia plurimorum „ propalatum ell precium apreciati, „ quern apreciavit Henricus Imperat. „ Romanus ab Auftrix Duce Limpol- „ do , fcilicet quinquaginta milia mar- ,, carum argenti. Sed ut Imperator „ egregius feenerator - - centum „ milia marcarum fibi fuo tempore „ folvendarum extorfit a Rege,&c. „ Rigordus in Philippo Aug. Franc. Rege fummam in duplum auget: „ Tandem ( leribit ) datis ducentis „ millibus marcarum argenti pro re- n demptione Imperatori, per mare trajedus eft (Richardus Rex) in „ Angliam. „ (a) Epiftola I{ichardi R. ad Alcno~ ram Matrem, & Juflitiarios Anglix apud Hovedenum in Rjchardo l. „Ve- » nit ad nos chariliimus Cancellarius » nofter Willielmus , Elienfis Epifco- »> pus, Sc eo inter Dominum Impe- (b) Nemo impotentius ea in >> ratorem, 8c nos fideliter interlo- „ quente , eo ufque res pervenit, „ quod de Caftello de Trivellis , in „ quo detinebamur, obviamyenimus „ Imperatori apud Hagenou , ubi ho- „ norifice ab ipfo Imperatore, 8c to~ „ ta curia recepti fuimus, ibiqueDo- „ minus, 8c Domina Imperatrix nos „ magnis Sc variis muneribus hono- ,, raverunt, & quod prxcipuum eft, ,, mutuum foedus amoris , 8c indif- ,, folubile inter Dominum Impeta- „ torem contradum eft, 8c nos - - ,, honefte autem circa ipfum Impe- „ ratorem moram facimus , donee „ ipfius 8c noftra negotia perfician- „ tur, 8c donee ei leptuaginta mil- ,, lia marcarum argenti folverimus. „ Quare yos rogamus, 8c in fide , „ qua nobis tenemini, adjuramus, „ quatenus in hac pecunia perquiren-. „ da folliciti litis, 8cc. „ Data eft hxc epiftola apud Eagenou Xlll. Cal. Maji. Addit Rog. Hovedenus: „ Au- „ toritate igitur litterarum iftarum „ mater Regis, 8c Juftitiarii Anglix „ ftatuerunt, quod univerfi tarn Cle- „ rici quam Laici quartam partem ,, redditus fui de hoc anno darenc „ adredemptionem Domini Regis - - „ 8c univerfum aurum, 8c argentum „ Eccleliarum, ficut rex in mandato „ luo prxeeperat. ,, Voluit tamen Rex in litteris fupra allatis, ut Eccle- liis, de reftitutione plena argenti fa- cienda, folemni jurejurando cave- retur. (b) Guilielm.Neubrig. I.4. c. 35* „ Urgebant ergo negotium in cun- „ dis Anglix finibus executores re- „ gii, nulli parcentes , nec erat ulla „ di- LIBER SECUNDUS. 117 a.c. in rerum perturbatione fe ja&abat Petro, de quo fiipra, Blefenfi, homine Gallo, 8c Bathonienfis Eccleliae Archi- diacono. Extat dirum Carmen, quodam effervefcentis animi impetu, in caput Leopoldi Ducis compofitum : ex¬ tat epiftola ad Conradum Moguntiae Archiepifcopum da¬ ta, horrendo triftium minarum, atque execrationum fra- gore debacchata j nihil verborum, nihil funeftorum omi- num praetermiflum, quse jadtari in fceleftillimum quem- que poflent. (a) Quibus vocibus, cum non Anglia mo- tomamts do, led Romana quoque curia quotidie perfbnaret5 Coe- leftinus tandem Pontifex diftringenda fibi arma facra , a mtht- Ducemque Auftriae, Leopoldum, diro Ecclefix fulmino percellendum putavit: (b) idem 8c Imperatori, & Regi " P 3 Fran- „ diftin&io Clerici, & Laid, Saecula- Num. cxliii. cujus initium ; „ Quia, ,, ris & Religiofi . - poftremo - - quandoque in Scholaribus caftris „ ad vafa facra ventum eft, - - ita- „ militavimus, &c. ----- Vir „ que per oranem regni Anglici la- „ fanguinum , & cruentse confcien- ,, tirudinem traduntur Calices facri „ tiae dux Auftrue non eft yeritusin „ exaftoribus regiis, &c. „ Quan- „ Chriftum Domini facrilegas ma- quam nontacet, argentiejusmagnam „ nus injicere, & pedes calceatos in partem in fuos ufus a publicanis, & „ Evangelio pads, ferreis humiliarc quaftoribus efle averlam. „ compedibus. Terribilis in judidis „ DEUS deftruat ilium in finem, CO Dine in Leopoldum Ducem J} & evellat de tabernaculo fuo, & Auftrise infert* leguntur Carmini >} radicem ejus de terra viventium, Rythmico de luBu oarnis fpiritus ad* }) pro eo, quod non eft recordatus juncbo ad epiftola PetriBlefenf.LVII. facere milericordiam, fed perfecu. T. XXIV. Bibuoth. Patrum. Dira- ,, tus eft hominem innocentem, Sc rum porro, quap medium in eo Car- n peregrinum adhuc in obfequioCru- mine locum obtinent,hoc eft initium: ,, cifixi - - & qui eum vendidit, & „ Quis aquam tuo capiti, »» qui emit, in fortem Judse Ifcario- „ Quis dabittibi lacrymas? » tls > & ln maledidione fraudis Ju- „ Ut laudes Regis inclyti, » daica: reputcntur; ut fit cum eis „ Fraudesque Ducis exprimas, 8cc. >» ipforum pecunia in perditionem : ,, Foeda rubigo mentium »» c V m Dathan & Abiron terra eos ,, Te peftis avaritise »> viventes abforbeac, fuccefloresju- „ Dux duxit in fiagitium » » hll ? s a ™ > fervos Mam- „ Damnabilis memorise, >» m . onIE ’ emen Chanaan, genimina „ Hoftis Herodes impie, » viperarum, membra diaboli, mini- „ Invafor Chrifti Gloria! » ^os Sathanae, prseambulos Anti- „ Namregise non noces ifiocentise » Chrifti. - - Confumetur quidem „ SedChrifto, fedEcclefise, &c. » pecunia, fed nota perdmonis non „ Judas Chriftum diftraxerat « delebitur : tanti fcelens immanitas „ Dux regem vendit Anglia:* »> derivabitur in pofteros, & in un- ,, Sed crimen hoc exaggerat * „ g ue adamantino hsec iniquitas Icri- „ Idololatra pecunia:, & c . „ betur. „ „ Bibe nunc avaritia „ Dum puteos argenteos (b) Affirmat id Baronius ad An. „ Large diffundit Anglia. 1193. Verum haudfcio, anexcom- „ Tua tecum pecunia municationis fententia in Leopoldum „ Sit in perditionem, &c. &c. hoc ftatim anno prolatafit; an intra minas tantum Ecclefiaftica feveritas Epiftola Petri Btefenfis ad C. Mo- fteteric, anno fequenti fulmen da- guntinum Archiep. inter ejus epift, tura. ii8 ANNALIUM AUSTRIA Bjcbar- dus !{ex libertati redditur. Roma queri- monia injiau- TUiHT. Franciae minatus, fi hoftili in Richardum animo efle per- A C * gerent. (a) H *c ad annum Seculi tertium ac nonagefimum a&a, fequentis anni vere multo tumultuofius inftaurata font. Recepto ex Anglia argento, & obfidibus Richardus Rex prid. Nonas Februarias Anno MCXCIV. urgente iplb IJ 94 Leopoldo Auftria; Duce turn praefente, libertati, Matri- que Aleonons a Moguntino, & Colonienfi Archiepifco- pis reffcitutus, in Angliam navigavit. (b) Hie vero, quas diuturno quatuordecim fere menfium fpatio iras college- rat , fimul omnes in calamitatis fuae authores exprompfit. Midi continuo Romani Oratores, qui aut lytrum & ob- fides j aut diras in Csefarem ac Leopoldum extorquerent. Legationis ea fumma fuit : Richardum Regem, ac Do¬ rn inum fuum ex facra peregrinatione revertentem, a Du¬ ce Auftriae iniquiffime captum, tradatum indignius , ac noviffime vilis inftar jumenti Caefari Henrico venditum, implorare ejus aequitatem, quam , nifi apud fummurru Chrifti Vicarium, lacerato bellis regno, opibusque fcele- ftilllma nundinatione exhauftis, reperire nufquam po£ let. Reputaret fecum animo , quae ifta , non tam Regi, quam Chriftiano nomini, cujus Frinceps, caputque Ro- manus eflet Pontifex, probrola fit injuria : Regem Chri- ftianum relido, quod vix adiiflet, regno 3 parente, quam unam fibi mors reliquam fecifiet , filii difeetfu pietate pene impia deffituta 3 repudiatis, quas Regni fortuna , quas propinqua Ipes novarum provinciarum obtulifiet, deliciis, opibusque 3 caput fuum pro Religione , pro re* cuperanda e barbara lervitute Palaefiina Chrifti veftigiis conlecrata devoventem, captum a duce Chriftiani nomi¬ nis (a) Roger. Hoved. „ Dominus ,, vero Papa Ceele/linus fimiliter pro ,, iplo rege feripfit univerfis viris Ec- „ clefiafticis regni Anglic, ut Impe- „ rator, & totum ipfius regnum fiib- ,, jicerentur anathemati, nifi rex An- „ glise celerius liberaretur a captio- „ ne illius. Similiter praecepit, ut „ Rex Francis; & regnum ejus ana- ,, themati fubjacerent, nifi ipfe de- „ fifteret a perfecutione regis A nglia?, „ quamdiu fuiflet in captione Impe- „ ratoris. „ (b) Rog. Hoved. „ Moguntinus » & Colonienfis Archiepifc. tradi- » derunt eum ( Richardum Regem) ” in manu Alienor Matris fuae libe- ” rum 3 & quietum ex parte Impera- „ toris , prid. Nonas Februarias fe- „ ria VI. „ Idem Hovedenus cum narraflet, Imperatorem propter litte- ras Regis Franciae, & Joannis Moretonii voluiffe a padis refilire, fubjungit: „ Rexplurimumturbatuseft, &con- „ fufus, defperans de liberatione fua. „ Convenit ergo per confiliarium „ fuum fuper hoc Moguntinum, & „ Colonienlem , & Saxeburgenfem „ archiepifcopos - - & de Suave, „ fratrem Imperatoris, & de OJiricio „ (Auftria) & de Luvain ( Lovanio} „ Duces - - quiauda&er introierunc „ ad Imperatorem - - & elfecerunt „ adverfus eum, quod ipfe liberum „ & quietum dimifit Regem Anglias „ a captione fua. „ LIBER SECUNDUS. 119 a,c. nis, a quo manus vel Saladinus ipfe, barbarorum deterri- mus abftinuiftet: (a) videret etiam atque etiam, quan¬ ta cum labe fandfciffimarum religionum , quanta cum Pontificias authoritatis imminutione tanti fceletis impuni- tas fit conjun£fca : quem enim Principem daturum facram in militiam deinceps nomen fuum, fi poft exhaufta infi- nita itineris incommoda, poft iabores innumeros, ac vitae difcrimina inter barbaros faperata, nec tranquillus in pa- triam reditus concedatur? fi quae fandte jurata , quae Tub poenarum, quas Ecclefia habet, graviilimarum intenta- ta feveritate fancita funt, vel interdi£fca , pro libidine, Sc quod caput eft, impune violentur ? earum vero rerum exemplum Regem ie omnibus futurum 5 fubiifie Religio- nis, Pontificiaeque voluntatis caula, iter periculis labori- busque infeftifTimum 3 biennio & amplius eas res geffifi j(e, quas fi Principes ceteri per turpiffimam ignaviam fab- terfugere non voluiflentj ftaturam omnino Chriftianam • rem in Oriente , Urbemque lan6tam jam nunc in pote¬ ntate Chriftiani populi futuram : rediifte poft confe&am cum Saladino pacem, fecurum fui, fretumque PontifTcis authoritate, quam pro eo, ac deceret, fandte obfervatu- ri Chriftiani omnes Principes eflent. Secus cecidifleTpem optimam : inermi, naufrago , atque a copiis imparato vim allatam, cui armato obviam fe ferre nemo aufus e£ fet: ereptam libertatem, nec nifi diftra&is Regni, Tem- plorumque opibus reparandam : (b) fruftra appellatum ad (a) Matthsus Parifi in Hill. Angl. „ lida patria, parentibus & amicis di- Legationem ea de caufa Romam ad „ micaturus afcendit. Sciret forfitan Cceleftinum III.PP. miffam ficinftau- „ regis generofitati fimul & probita- raffe querelas fuas fcribit: „ Pater „ ti, five Majeftati nimirum deferre : „ fande, fajutat excellentiam ve- „ cui ilia gens barbara St cervicofa „ ftram dominus nofter Rex Anglo- „ deferre nefcivit. Sed fortaffe hoc „ rum Hichardus , St poftulat fibi ju- „ fecerunt, ut fibi tanti regis captio „ ftitiam exhiberi de duce Auftris, „ prolaudabilividoriaimputaretur; jj qui ipfum de peregrinatione fua „ cum nunquam ipfum bello appe- ,5 tam laboriofa revertentem cepit, „ tere pradumpfiffent , fi bellicofo „ & aliter, quam tantum principem „ fuo exercitu vallatus fuiflet. „ „ decuit, affiixit; Imperatori quafi (b) Idem ibidem. „ Movet prse- »» bos vel aimus effet, vendidit, qui „ terea non mediocriter Dominum „ poltmodum ambo regnum ejus „ noftrum regem, quod fub pace & „ intolerable redemptionis debito „ protedione veftra omnibus pere- „ contriverunt. Ipfi mfuper a Chri- „ grinis ulque ad triennium concefi- „ Ilians ridel legibus non alieni, in ,, la, & in poenam exeomunicatio- „ tali cafu regi detento graviora ex- „ n is inflida & firmata, ipfum a pe- ,, ercuerunt judicia, quam iple Sain- ^ regrinatione venientem, St iterum „ dinus faceret, fi in manibus ipfius „ redire difponentem ceperunt, at- „ per fimile infortunium incidiffec: „ que fub cuftodia carcerali detru- „ contra quem ipfe rex a finibuster- „ dentes, ad gravifiimam redemption „ rae, relido regno nuperadepto, re- n nis fummam coegerunt. „ Leopol. dus Dux ad minas Pontifi- cins im- motus pcrjiat. 120 ANNALIUM AUSTRIA) ad Pontificem , cujus in tutela adhuc, nondum elapfb A - c triennio, Regem efle conftabat : Regnumque adeo , ac Sacerdotium nefario illo fcelere violatum. Ageret pro- inde pro coilata fibi divinitus in populos, Principesque poteftate : obfides primum, qui adhuc apud Ducem Au- ftriae pro refidua lytri parte in vinculis hsererent, liberta- ti aflereretj turn pecuniae fummam,fceleris pretium,quod Leopoldus jam accepiflet, reffituendam imperaret: poffie- mo, ut pro illata regio nomini tanta injuria fatisfaceret Dux impius, Pontificia omni authoritate ac leveritate adi- geret. (a) Magno aflenfo approbata erat Legatorum oratio , midique continuo in Auffiiam, qui Pontificis nomine Ducem' officii commonerent, minisque ac jfacri fulminis terrore argentum, obOdesque repeterent. (b) Obffinaverat jam animum Princeps, nec ullam de reddendo Jytro, de remittendis in Angliam obfidibus co- gitationem admittebat. Itanevero, ajebat, Regem vin- dicis DEI ira in manus meas prolapfum fine noxa dimit- terem? nec Jsefi honoris per atrocem contumeliam dam- na, vel sere imperato, re/arciam ? fed pacis in triennium fancitse fidem prevaricator Pontificiae legis fregi ? ille in- nocens, qui clandeffinis literis, padtisque cum Saladino ini- tis, Regem Gallise, Principes Germanise, Italiseque, rem, ut verbo abfclvam, Chriffianam omnem prodidit, & oppu- gnavit ? pacis confervator ille , qui captae urbis ipoiia a Chriffiano exercitu ad fe unum , fuosque avertit ? qui Conradum, agnatum mihi Principem, per barbaros fica- rios de medio fuftulit? qui, quantum improbse ejus iru. Cyprum molitiones merebantur, totum in nos Graeco- rum Imperium in arma egit? Poenas ille, quas debet, Ec- clefiae dependat primus $ turn vero, quid de nobis ftatu- endum fit, conjfiilatur. Lytri ad me quantilla pars per- venit! (a) Matthseus Parif. laud. „ Ju- „ beat ergo excellentia veftra, utob- „ fides Domini noftri regis,qui ad- „ hue pro parte redemptions , qux „ folvenda reftat, detinentur in vin- n culis , liberos exire dux ille per- „ mittat, & pecuniarn illam , quam „ a Domino noftro excommunica- „ tus recepic, ex integro reftituat, „ nec non fibi fuisque illatam inju- „ riam digna fatisfatiione emendet. (b) Idem ibid. „ Cumquehaec& »» alia multa coram Summo Pontifi- n ce re gii nuntii allegaffent: domi- „ nus Papa illico poll trinam moni- „ tionem, quam dux exaudire recu- » lavitfurgens cum fuis Cardinal*- „ bus, iplum ducem nominatim ex- „ communicavit, &c. „ Ortilo in Not. pofter. ad An. 1194. „ Calefli- „ nus Papa tertius ob graviffimam „ inftantiam RJchardi regis jam libe- „ rj, qui cum Anglis fuis Leopoldo du- „ ci fumme iratus fuit, Duci anathe- „ ma intentavit, nifi pecuniarn , a „ rege jam acceptam reftitueret, & „ obfides pro recipienda dimitte- LIBER SECUNDUS. 121 AiC ' venit! earn, ut eripi mihi veftris terroribus patiar, nun- quam committam. Quid Principibus in ifta juris fit, non nunc primum mihi difcendum eft. Fa 6 fci mei au- thorem habeo Caefarem : ille fi obfides, fi pecuniam re- miferit j turn vero confilii res eric, qualem me habituri fids, (a) Hoc refponfo tametfi, quo animo Dux eflet, con- ftare fatis poterat, iterum tamen, ac tertio, pro recepto Ecclefiae more , Pontificis mandata , minaeque repetitae funt. Sed ubi adlum fe agere viderunt, re ad Pontificem relata, Coeleftinus in magna facri Senatus frequentia fera- lem fententiam in Ducem Auftriae nominatim , turn ge¬ nerating in omnes, qui Regi, Regiaeque families violentas injeciflent manus, pronunciat, Auftriamque omnem, in¬ digo aris, Templisque trifti filentio, facrorum ufu pro- hibet. (b) Haec ad VIII. Idus jDnias Romae a&a, datum- que Veronenfi Epifcopo negotium, ut quo certius terror ad omnes perveniret, feftis quibusque diebus edicftum to- ta Auftria promulgaretur. Erat per id tempus Verona Epifcopus, Adelhardus Cataneus, clari vir nominis, ma¬ xim isque in rebus & a Lucio III. qui ilium inter Cardina- les adlegerat} & a Clemente III. qui Philippo, & Richar- do Regibus comitem in Pakftinam adjunxerat, adhibi- Pars II. tus: (a) Refponfi ratio conftare ex iis poteft, quse fupra ex Henrici Impera- toris allocutione de Vjcbardi crimini- bus allata funt, quse fingulatim recen- fet Matthceus Paris, 6c paflim a Scri- ptoribus aliis eidem regi objiciuntur. Sic Bjgordus in Geftis Philippi Augufti Regis Franc. „ Rex Francorum Re- „ gem Anglise valde fufpedum ha- „ bebat, quia rege celato frequences „ nuncios ad Sahulinum mittebat } 6c ,, mutua dona ab eo accipiebat. „ De averfis capta? Ptolemaidis Ipoliis, offenfis Germanise , Italiseque Prin¬ cipibus agit Otto de S. Blafio cap. 36. De csede Conradi Marchionis con- filio Hichardi perpetrata narrat Gode- fridus Colonienfis. Arnold. Lubec. Chronicon Auguftenfe. De Cypro ljaacio erepta fupra adum eft. (b) Matthseus Parif. Hift. Angl. „ Dominus Papa illico poft trinam n admonitionem , quam Dux exau- „ dire recufavit, furgens cum fuis „ Cardinalibus, ipfum Ducem no- „ minatim excommunicavit, 6c in „ genere omnes, qui in Regem 6c „ fuos manus irqecerant violentas. „ Terramque Ducis totam Ecdefia- „ ftico fupponens incerdido, Vero- „ nenfi Epifcopo dedit in mandatis, „ quatenus hanc interdidi, 6c ex- „ communicationis fententiam, fin- „ gulis diebus Dominicis 6c feftivis, „ per totum Auftrias Ducatum face- „ ret publicari. „ Fruftra hie dubi- tat A. Pagius ad Annum 1195. an non pro Veronenfi , Viennenfi Epifcopo Pontificis fententia promulgandafit commiffa : conftat enim fatis Vkn- nenfem Epifcopatum ante feculi XV. finem inAuftria haud efle eredum. Et vero Radulphus de Diceto in imag. Hift. pag.675. rc ^ erc literas Coelefti- ni III. Veronenfi Epifcopo inferiptas, datasqueRomarapudS.Petrum VIII. Idus Junii , Pontificatus ejus anno quarto , anno fcilicet 1194. Chron. Admontenfe ad An. 1194. ,, Ccele- „ ftinus Papa Liupoldum Ducem cum „ omni terra fua, fub interdido ana- „ thematis pofuit, pro captione Re- „ gis Anglorum. „ Eadem habet Chron. Salisburg. ad An. 1194. Excom- munica - tio pro. mulgari jukinr* 122 ANNALIUM AUSTRIA tus: (a) Sed is num in AuAriam admifliis, Iatam a Coe- leftino Pontifice fententiam aut pertulerit ipie 5 aut per alios promulgandam curarit, affirmare non aufim. Id in Styria certe fa&um non efle, argumento dint liters, ab Adalberto Salisburgenfi Archiepifcopo ad CodeftinumL* Pontifieem poftea datae: neque enim ex vulgi tantum ru- moribus habuiflet ejus rei notitiam, fi promulgatum pub- lice, 0 valvis Templorum, ut moris eft, affixum Pontifi- cium id edidum fuiflet. (b) Non erat tamen, quod magnopere miraretur Adal- bertus, caufam tam ancipitem aut celatam, aut fuse etiam fidei a Pontifice non efle delegatam : ut enim pius, ac ftre- nuus, ut Apoftolioe Sedis obfervantifiimus eflet Praefulj amitinus tamen erat Leopoldi,, 8c Cadari obnoxius^ at- que adeo vereri poterat Pontifex, ne in re tam odiofa, aut Gseiaris aliquid gratis, cujus caufa a caufa Ducisnon niul- tum aberat j aut propinquo fanguini daretur. (c) Alia omnia in Adalhardo erant, quern & Legati dignitas , re- rumque, quae inter partes in Palaeftina interceflerant, pro- pior cognitio adjuvabat^ 8c transalpina fedes a periculo re- movebat. Non defuifle virum Pontificiis mandatis, per- fuafum penitus habeo : quid tamen ab eo adfcum, aut qua tandem via tentatum negotium, tacentibus Scriptoribus noftris, in obfcuro ed. Acceflere ad hunc terrores alii, coeleflium irarum, ut multi exidimabant, indices: aquarum eluviones, mor- bi, incendia oppidorum, urbiumque : quas inter Vienna ipla magna fui parte in cineres refedit. Danubius , flu- men alias ipfa magnitudine tranquillum, litorum impa- tiens, riparum aggeres feme! ac iterum egreflus , milera- bili flrage, lata, pecudes, hominesque involvit : nec fa¬ mes, nec terraemotus defuere. (d) Quae uti non in Au- flria (a) Ughellusltal. Sac.T.V.inVe- „ vulgari quidem fama aliquando ron.Epp. Col. Soy. & feqq. Ciacco- „ hoc ipfum audieramus; fed nulla- nius, & Oldoinus in Hift. Pontif. & „ tcnus fine literis veftris credere Cardinal. T.I. Col. 1119. „ poteramus. „ (b) Lit. Adalberti Salzburg. Ar» (c) Conftat ex Chronico Reicher- chiep. ad Coeleftinum PP. apudMarc, fperg. ad An. 1168. ut fupra ad eutn Hanfizium T. II. Germ. Sac. p. 9^4. annum notavimus. „ Sicinde receffimus plurimum mi- ( D ) Rogerius Iioveden. in Rich. I. „ rantes, & apud nos ftupentes, quo- „ Eodem anno, cum Dux „ modo fententia anathematis per „ Auftrfis adhuc permaneret in len- s , Vos in tantum virum lata,unquam „ tentia excommunicationis, quam » a Vobisfuerit abfeondita, nec no- „ DominusPapa ineum tuleratpro- » bis per nuncium, aut laltem literis „ pter captionem RJchardi Regis An- ■>■> veftris medio tempore denunciata: „ glice , nec poeniteret , flagellavit 5) oc ut verum coram DEO teftemur, ji tJo- LIBER SECUNDUS. 123 c - flria fblum, fed in reliqua etiam Germania, nec uno om¬ nia tempore contigere 5 ita a Duce in fortuitis temporum cafibus numerata font. Menfis interea feptimus, qui nu- numerando lytri reliquo reftitutum tempus fuit, jam in exitu eratj neque tamen , quod ad duo librarum millia ex denis adhuc deerat, ufquam comparebat : excanduit Min* enimvero fopra modum Princeps, diroque fe facramento Leop ,ff obftringit, nifi pa&orum fide liberarent fefe Angli obfi- ” des, vita fiaturum Richardi perjurium. Ea pcenae denun- ciatio, per Balduinum Betunium, ex obfidum numero ad Regem ablegatum, Richardum tandem infiexit, ut Leo- poldi poftulatis fatisfaceret, 8c Arthuri Ducis fororem, Friderico Auftrio Leopoldi filio fponfam, cum regia Ifaa- cii Comneni Cyprii filia deducendam, Betunio committe- ret. (a) Eae ne in Auftriam ex Anglia pervenirent, in Pars II. caufa „ Dominusterramfuaminhuncmo- „ bunt.,, Chronicon-CIauftro-Neo- „ dum. Imprimis quidem incenfte burg, ad An. 1193. „ Winna incen- „ funt omnes civitates terrae fuse, nec ,, dio flagrat. Danubius jam vice „ alicui nota fuit caufa incendii. Se- „ altera contra folitum inundans, vi- „ cundo ex inundatione Danubii flu- „ cina loca occupat. An.MCXCIV. „ vii fubmerfa eft qu*dam terra ad- „ fames valida eft in Teutonia. „ „ jacens, in qua decern millia homi- Chron. Mellic. ad An. 1195. „ Ter- „ num, vel eo amplius perierunt. „ ra iftapeftilentia, & incendio, & „ Tertio cum in media *ftate foleat, „ inundatione aquarum miferabili- „ & debeat omnis terra virere, tota „ ter humiliatur. „ Similia referunt „ terra ejus tunctemporis, contra Chron. Auftrale,& Anonym. Leo- „ folitum, & debitum curfum exa- bienf. per hos annos „ ruit. Quarto cum femina frugum (a) Rogerius Hovedenus loc. cit. „ deberent in herbam procefliffe, in „ Quamvis tot Sc tantis flagellalTet „ vermesconverfafunt. Quinto no- ,, Dominusterramfuamplagis,no- „ biliores terr* fu* mortalitate per- „ luit tamen poenitere; fed indura- „ cuflifunt. „ EademconfirmatGui- „ turn eft cor ejus adeo , quod ipfe. lielm.Neubrig. 1.5. cap.6. Matthaeus „ juravit, quod omnes obfides Re- Parif. & ex parte Petrus Blefenf. epift. „ gis Angli*, quos ipfe habebat, ca- 143. Ex noftris Ortilo in Not. ad „ pitalem fubirent fententiam , nifi An. 119^. ,, Fuerunt autem ante, „ m proximo perficerentur ei a Re- „ & poftea lu&uofa tempora, nunc „ ge Anglic omnes conventiones , ob ariditatem terrae,nunc e contra- „ quas cum. illo fecerat. Unde fa- „ rio ob exundationem fluminum, „ ctum eft, quod Baldewinus de Be- „ incendia fulminum, aut terrae mo- „ tun, qui unus erat ex illis, qui dati „ turn & alia infolita mala in Aujlria , „ fuerant Duci Aufiri* pro redem- „ & aliisProvinciis, fere in tertium „ ptione Regis Angli* obfides , ex „ annum. ,, Addit tamen Ortilo: „ communi obfidum confilio miffus „ Irati vero Angli haec mala in Au- „ eft ad Regem Angli*, ad indican- „ firia , & fubitam Ducis mortem, ac „ dum ei Ducis propofitum : qui „ poenate mortis genus, funeris quo- ,, cum veniflet, milertus eft illorum „ que dilati morarn, & natos ver- „ Rex, tradidit ei Rex fororem Ar~ „ mes, omnia veluti manifeftas pee- „ tburi Ducis Brittaniae, & filiam Im- „ nas DEI, ob captivitatem fui R eg i s „ peratoris Cypri ad ducendum eas „ ore & calamo divulgabant , cum „ ufque ad Ducem Auftriae, fororem „ multa Ducis diffamatione : quod „ fcilicet Arthuri , ad maritandum fi- ego, qui in fantla Cruce tunc libros „ lio Ducis Auftri*, & filiam Impe- „ tranferibebam, jam ipfe legi. Qui „ ratoris de Cypro tradendam inma- „ hos fequentur , errores femina- „ nu Ducis Auftri* quietam. „ 124 ANNALIUM AUSTRIA Leopol¬ ds Dux Gracii pedis talo inter equitan- dum fra- 3 0 , sum pe- dem ftbi refecan- dumprdt- buijjety caufa mors fuit, quae Leopoldum Ducem eo adhuc anno oppreflit. Ex Auftria in Styriam profe&us, Graecii poftridie Natalis Chrifti, amplo cum nobilium comitatu , ad lu- dos equeftres, pro gentis more, in campum prodierat, ar- duus ipfe equo, & militaris indolis ad ceteram pampas di¬ gnitatem documenta daturus. Hie ferocientis equi lafci- via feu allifus, feu excuffus tanta vi, ac impetu eft, ut diffra&o talo pedis, crure uno continenti vuinere attrito, referri continuo in palatium necefle haberet. Nulli ope¬ ra: parcitum, ut comminuta offium fragmenta fuum iru. locum coirentj fed vis mali remedia fuperabat. Jamque 3c ignis facri indicia luculenta , atratis fe puftulis prode- bant 5 3c doloris infania remedia refpuebat : quern cum ferre nonpoflet Princeps, cruciatum cruciatu redemptu- rus, refeindi quaflatam tibiam, ne peftem earn in corpus reliquum propagaret, imperat. Nemo erat, qui trifle officium, 3c affeefto jam pedi nihil profuturum praeftare auderet. Ergo de domefticis fliis aliquem imperio adigit, ut crudeli remedio manum admoveret. Horrentem, ac a lie- no vuinere, plusquam fuo trepidantem, voce, vultuque adjuvat: dolabram pedi ipfeadmovet, icfcumque, ut quan¬ ta vi poflet, nulla feu reverentia Principis, feu miferatio- ne perferret, imperat. Paret atrocis fpe&aculi adminifter, pedemque, adadto in vivam carnem ferro, ad tertium tan¬ dem icftum refecat. (a) Penetrarat altius malum, quam (a) Idem ibid. „ Convocatls raa- „ joribus terrs fuas ad celebrandum „ feftum Natalis Domini, dum idem „ Dux (Leopolds ) die bead Stephani „ exiret, utcummilkibus fuis lude- „ ret, cecidit equus fuus fuper eum, „ & confregit pedem ejus : adeo, „ quod ofla hinc inde confra&a per „ mediam cutem exeuntia ad latitu- „ dinem palms exterius cornparue- „ runt : & accedentes medici, quae ,, credebanc ei expedire, pedi illius „ appofuerunt. In craftino pes ejus „ denigratus inventus eft, & in eum „ ftatum converfus, quod oportuit „ eum affentientibus medicis ob- „ truncari : quod cum ipfe fieri po- >, ftularet, non eft inventus, qui vo- >, luntati ejus acquiefceret, non enim j> aufus eft aliquis, vel potuit praedo- » lore in Domrnum fuum manum im- Ut „ ponere. Tandem filium & haere- „ dem fuum convenit rogans , & „ praecipiens, quod pedem ilium am- „ putando, dolori fuo finem impo- „ neret : quod cum nec Ipfe facere ,, velletj accito Camerario fuo, & „ ad hocada&o, dux ipfe dolarium „ manu propria tibiae appofuit, & „ ipfe Camerarius malleo vibrato, „ vix trina percuflione, pedem ob~ „ truncavit. „ Eadem narrat Guil. Neubrig. 1. c. 6. Putidius rem nar¬ rat Gervaf. Dorobern. in Chron. pag. 1588* ,, Menfe Decembri mirandum „ acciditprodigium: cum enim pue- „ ri civitatis Ojirici de congefta nive „ pro modulo fuo caftellumcompo- „ fuiffent, & quidam ex eis extrin- ,, lecus oppugnarent, aliique intrin- „ fecus virilicer repugnarent, & prae- „ valerent; contigit Ducem ojtrrti, » q ui A.c. LIBER SECUNDUS. 125 A c * ut fifti hac plaga pofletj nec jam aliud reftabat, quam ut defperata lanitate corporis , animi rationes cum DEO componeret. Iffcud, ut ageret, non adftantium magis hor- tatibus, quam fuapte voiuntate impellebatur. Appare- bat Divino confilio haec omnia contigifle , adeo fradti li¬ mn l cum corpore feroces illi funt fpiritus: Sc qui nihil an¬ te tarn indecorum ratus Frincipi, quam terrori cedere 5 tanta repente erroris fui deteftatione concuti animo coe- pit, nemini dubium ut eflet, quin vere Sc ex animo, quae per vindi£he ftudium, Sc irse impotentiam, in Regem ac Pontificem peccaflet, in pradens retracftaret. Circumfta- bant decumbentis le&um immifti Proceribus Sacerdotes aliquot: hos, ut diris atque execrationibus Pontificis fgj exolverent, pacemque fibi Ecclefiae, Sc communionem redderent, flagitare non deftitit j dum firmata jurejurando promifll fide, quo fe obfides Anglos cuftodia a£fcutum fbl- vere, haeredes filios ad reddendam lytri injufti pecuniam obligare, Pontifici quoad cetera etiam morcm gerere re* ceperat, fublatis diri anathematis vinculis cum Ecclefia in gratiam rediret. (a) CL 3 Ardutim „ qui Regem Anglic primo captiva- „ verat, cominus tranfire, turbaco- „ mitante fuorum. Qui cum pau- „ lulum prxftolaretur, & feditiones „ fimulatorias inrpiceret puerorum, „ conquefti funt pueri, quod non „ poffent refiftentrbus prsevalere, e- ,, jusque implorabant auxilium, quo „ facilius caftellum niveum expu- „ gnarent. Annuit petitionibuspue- „ rorum , & illico emiffarium , quo „ fedebac, calcaribus urgens, prrefa- „ turn niveum afcendit caftellum: „ quo de facili confra&o, cum equus „ non haberet, quo certius pedes fi- „ geret, nimirum corruit, Ducem- „ que dejecit. Cujus tibia tam fu- „ bito , tamque perverfe confrafta „ eft, uc oftis fra&ura cutem perfo- „ raret. Domum delatus tanto do- „ lore, & fe tore repletus eft, ut eum ,, vix Medici,vel Cubicularii vifita- „ rent: tandem Medici defaluteDu- J} cis defperati perfualerunt ei, ut ,, pedem putidum , Sc foetentem ,, amputari permitteret, fi forte vel ,, fic vivere valeret. Annuit Dux, &c. „ Ortilo in Not. ad An. 1194. „ Apud Gr&t% in Stiria , poft Miifas „ Natalis Domini, altera die, fe 5c „ milites fuos exercens, labanteequo 3 , pedem fregit, & quaffavit. Nulla » medela profuit pedi: & poftquant „ hunc abfqindendum improvide 3, prsebuiffet, neque profuit reliquo „ corpori incenfo „ (a) Rogerius Hovedenus loc. cit. „ Medici vero appofitis medicamini- „ bus , cum eum in craftino vifita- „ rent, non invenerunt in eo fpem „ vits. Dux igitur defperatus Ar- „ chiepifcopos, 5c Epifcopos, & ter- „ rx fnx Magnates, qui folemniis il- ,, lis intererant, convocari fecit, & „ cum petiit abfolvi a fententia,quam „ Dominus Papa in eum tulerat pro „ injuriis, quasipfe Regi Anglia: fe- „ cerat, refponfum eft ei ab univer- „ fo Clero, quod nullatenusabfolve- „ retur,nifi jurando caveret, quod „ fuper memoratis injuriis judicio „ Ecclefia: ftaret, 5c nifi alii majores „ de Ducatu fuo idem curn eo jura- „ rent: & fi de eo humamtus con- „ tingeret, quo minus judicium Ec- ,, clefiafticum per eum procederet,, „ ipfi omnibus modis procurarent t „ quod fanftse Ecclefia: fatisfieret; „ qui abfolutus mediante judicio , ,, oranes obfides Regis Anglite, quos „ habuit, liberari prfecepit, & pecu- „ niam fibi debitam Regi Anglia: re- ,, ttiilit. j, Eadem omnino refert Gui- (td extre*■ ma de- duCi us s Ecclefia gacem repofcit , recfit- primum a Parocbo Hartber- gtnft. 12 6 ANNALIUM AUSTRIA Arduum per fe munus Hartbergenfis Ecclefiae re- A - 6tor, vir egregius, &: facri juris non imperitus, in fe fuf cepit, Ducemque facramenti religione, ut fi vita fuperaf fet, in Romani fe Pontificis poteftate futurum , ejusque judicio ftaturum promitteret, prius obftridium , fublato anathematis vinculo, cum Ecclefia reconciliavit. (a) Sa¬ tis id efle poterat ad pacem Sc quietem animo reddendam; fed pio Principi, Sc errorem fuum cum fummo animi do- lore recognofcenti, fatis non fuit. Quare cum Adalber- tum, Salisburgenfem Archiepifcopum, haud longe Grae- cio ( Leibnizii fortafle ) abefle fciretj multis precibus, nunciisque inftitit moribundus Princeps, eo ut rerum ar- ticulo Guillelm. Neubrig. 1 . <>. c. 6. At Mat- thaeus Parif. totam tragoediam his verbis defcribit : „ Sed cum in his omnibus non fit averfus furor Du- „ cis, imo in deterius aggravatus : „ ipfe Divino judicio terribiliterper- „ cuffus eft. Diefiquidem S. Stephani „ cum equitando lufam pergeret, fo- „ ciis corrritantibus, equus, cui Dux ,, infidebat, violenter pedem offen- „ dens, tibiam fedentis cum pede in- „ fanabiliter concrivit. Nam tibia „ cum pede protinus conjun&a ni- „ gredinequadam intumefcens, nul- „ lo medicorum potuit cataplasmate „ fedari, quin igni quern infernalem „ vocant, tumori admixto, intole- „ rabiliter cruciaretur. QuemDux „ cruciatum ferre non valens, pedem „ a crure fecit detruncari, ipfo inte- „ rim dolabrum tenente, cjeteris om- „ nibus pra; nimio horrore hoc fa- „ cere renuentibus. Sed non fie do- „ loris cruciatus evafit : nam illico „ femur cum corpore reliquo, igne „ illo execrabiliter depafcebatur. „ Tandem vero culpam agnofcens „ iniquam, quam in Regem & fuos „ malitiofe exercuerat, luadentibus „ Epifcopis, qui aderant, obfidesab- „ folvit, & refiduum pecunhe dere- „ demptione Regis, & quod recepe- „ rat, feredditurumfpopondit. Tunc Epifcopi, qui aderant,videntes eum „ in tanta miferia & calamitate con- „ ftitutum, a fententia excommuni- „ cationis abfolventes, ad coramu- j, nionem fidelium admiferunt : & s» fic cum intolerabili cruciatu fpiri- » tu pa exhalavit. „ Haec Scriptores Angli; quid noftri ea de re fentiant, mox referetur. 3 > (a) Lit. Adalberti Salzburg. Ar- chiep. ad Cceleftinum III. PP. Anno 1195. datse ex Supplem. Chron.Rei- cherfperg. apud Marcum Hanfizium T. II. Germ. Sac. in Coroll, pag.954. „ Cum Leopoldus quondam Dux An - „ firie , & Styrie, in natali Domini gra¬ tia folempnizandi veniffet ad quas- ,, dam partes Ducatus fui Styrie , con- „ tigit eum in die B. Stephani pro- „ tomartyris in campum cum aliis „ militibus exire, & ibidem exerci- „ tio , & ludo militari tempus de- „ ducere. Csterum cum fic effetin » magno gaudio, & fecundum opi- „ nionem humanam , in plenitudi- » ne fue glorie; Divina permiffio- ne cum equo in terram fubito cor- ruit, & pedem in medio tali con- fregit ulque adeo, ut & tibiam me¬ dians poftmodum cum pede preci- dere jufferit. Eapropter incidens in defperationem hujus vita;, unum de Sacerdotibus melioribus , qui tunc aderant,videlicetW. de Hart- perch plebanum vocatum, & per DEI gratiam in maxima humilita- te, & cordis contritione, quod a Vobis vinculo anathematis effet innodatus, publice manifeftatum, abfolutionern 6c communionem cum Viatico petens, de comrniflis emendationem, & debitam fatisfa- ftionem promittens: cujus juftis poftulationibus Sacerdos, videns eutn in extreme pofitum articulo mortis annuit; prius tamen jura- mento recepto, ut fi convalefcerer, lemota omni fraude& dolo, ftaret judicio , & omni mandato Apo- ftolico. „ . T . (a) Lit. » » >> 3 > LIBER SECUNDUS. 127 ticulo fibi praefto eflet, pacemque Ecckfe confirmaret. AfRiit ille, jusque jurandum a Leopoido, & quern vadem fibi parens conftituerat, Friderico ejus filio turn praefente exegit, de obfidibus Regis Anglic, quos pro XXI. mar- carum millibus retinuerat adhuc, deque aliis IV. ejusdem ponderis miflibus, quae de fumma undetriginta milliunij eflent reiiqua, quantocyus in Angliam remittendis: prae- ftari deinde ceterarum damna expenfarumj Richardum Regem jurata promiflorum fide abfolvij moremque in ceteris Pontifici Romano geri, eadem facramenti religione juffit: nihil reculantem Ducem diris execrationibus ite- rum exfolvit, redditaque Ecclefiae, feu verius confirmata pace , ultimis morientium prxfidiis ad beatae aeternitatis aditum communivit. (a) Trepidantem adhuc, ac Divi- ni judicii arcana formidantem (bJatus eft Praefui optimus, ac le DEO, ejusque in terris Vicario rationem pro iplo redditurum promifit. (b) Exemptus hac cura, lanbtis de reliquo defideriis, ac fufpiriis indulgebat, ingeminare frequenter auditus: uti- nam vel mutilo hoc corporis habitu pafcendi fibi greges turn ab Adelber- to Salis- burgenf. Arcbitp, con- (a) Lit. esedem. „ Poftmodum » autem, cum eflemus in eadem vi- ,1 cinia, bene circa duas raftas, per « plurimos nuncios etiam nos vo- »> cavit, & in maxima compundio- 5 > ne, & timore DEI, cum lachry- ,, mis ante pedes noftros provolu- „ tus, abfolutionem ejusdem anathe- „ matis, cujus confcientia incus plu- ,, rimum torquebatur, & cumcopia „ veftre Sanditatis fibi celitus ne- „ gata eflet, fe noilre poteftati, vice „ veftra, totum fubjecit: cujus ita- „ que devotionem attendentes, & „ debitam reverentiam Sedi Rorra- ne fervare cupientes, hoc potiffi- „ mum elegimus , ut data fide in „ manum noftram, que ufu & con- ,, fuetudine terre noftre, feptem ju- ,, ramentis dicitur jequipollere, pro- ,, mitteret, quatinus vita fuperftite, „ lemota omni fraude & dolo, man- „ dato Apoftolico in omnibus, pro „ quibus excommunicari meruerat a „ Vobis, obtemperaret, & cetera, ,, ficut coram Sacerdote prius jura- n verat, obfervaret. Ad hsec quo- queauthoritate noftra injunximus , ei, ut Regem Anglice a juramento „ abfolveret; obfides quoque ejus- „ dem Regis, quos pro XX. milli- >» bus marcarum, & uno adhuc tene*> „ bat, dimitteret, & quatuor mi!- „ lia marcarum , que confeflus eft „ de pecunia Regis Anglie adhuc fe ,, tunc habere, redderet; de reiiquo „ vero, quidquid expendi debuerat, „ pro libitu, & prtEcepto veftro fa* „ tisfaceret , & componeret: que „ omnia devotus adimplere, ficutdL ,, ximus, promifit, & Yridnicum fi- „ lium fuum , qui prsefens aderat, „ reum pro fe, fi moreretur, confti- „ tuit, qui data etiam fide-hsec in „ manum noftram firmavit. His er- „ go omnibus rite peradis, authori- „ tate DEI omnipotentis, qui non „ vult mortem p. f. u. c. & v. & ve« „ ftra eum abfolvimus audoritate, „ & communionem Ecclefiae tradi- „ dimus, Oleo Inftrmorum eum in- „ ungentes, & Communionem Do- „ rninici Corporis, & Sanguinis im- „ pertientes. ,, (b) Lit. ea:dem. ,, Cum quidem „ vidiffemus eum non pofle evade* „ re, ne in defperationem falutis eter- „ ne caderet, promifimus, ut de am* „ ma ipfius DEO, & Vobis rationem „ vellemus reddere, & fic inde re« „ ceflimus. „ 128 ANNALIUM AUSTRIA &• pie moritur. contingerent, quc>sfan6tas Crucis in Auftria Coenobium A * c ' fuos in ufus enutriret. (a) Sunt, qui Ciftercienfium ve* fte, Tub vitae extrema indui voluifle5 (b) funt, qui inejus Ordinis inftituta tranfiifle Leopoldum fcribant} nec jam Ducem, fed Monachum deceffifle : (c) quanquam ma- ritum conjux Helena, non nifi quinto port anno ad me- liorem in coelo vitam fit fecuta. (d) Leopoldus igitur jam fibi, piorumque communioni redditus, ac fupremis morientium praefidiis ad obitum rite procuratus, magno pietatis fenfu e vita exceffit IV. vel ut pleraque habent monumenta nofixa, pridie Calendas Januarii: (e) poft- quam annos nonnifi feptem ac triginta, fi Annalibus no- ftris ea inrefides eft, expleviflet. (f) Prin- 55 (a) Arenpeckius in Chron. Auftr. Deinde Monachalem habitum in- duens, ait: utinam oves fan&aj Crucis pafcere deberem cum - - - & in habitu religiofo fpiritumDEO reddidit. „ Idem referunt Tabulae Clauftro-Neoburgenfes. Hiatum ve- ro Arenpeckii Nai-rado Genealog. Pofterorum S. Leopoldi fic explet: „ Unde amputate) crure , indutoque ,, habitu Monachali dixit : Utinam „ cum mea ftipula contingat me pa- „ feere oves fandae Crucis. „ (b) Arenpeck. Chron. Auftral. & Author Genealogiae S. Leopoldi Mar- chionis mox laudati. (c) Fragm. Chron olog. Biblioth. Cafar. Vien. apud Pufchium Chron. Styriae P. II. p. 84. ,, Luipoldus Dux „ Auftriae, & Styriae lapfo pede, & „ confra&o monachus efficitur, , darnach mit groflenSchmerzen. „ (d) Chron. Auftrale, & Clauftro- Meoburg. ad An. xiq 9 . „ HelenaD U- 55 cuTa Auftrias obiit, 55 55 (e) Dilcrepant Scriptores noftri non de die modo, led de anno mor¬ tis Leopoldi. Chron. Clauftro-Neob. An. 1193. „ Eodem anno pkememo- „ riae Liupoldus Dux Auftriae &Sty- „ rice, lequenti die Natalis Domini „ circa caftrum Gratz , equo laplus, „ II. Kal. Jan. moritur, & in domo „ S. Crucis fepelitur. „ Chron. Mel- lie. Chron. Salisburg. Bern. Noric. in Chron. Auftr. ad An. 1195. affigunt Leopoldi obitum : fed more eorum temporum, Annum a Natali Domini inchoant. Chronicon Admontenfc Annum & diem mortis notat, vi¬ delicet MCXCIV. II. Kal. Janua¬ rii : & quoad diem quidem confentit Chronicon Mellic. & Clauftro-Neob. Et Anonym. Leobienf. & Necrolo- gium Parthenon. Admont. & Clau- ftro-Neoburg. & Mellicenf. & Sco- tenfe. OrtiloinNot. pofter. in anno MCXCIV. convenit; indie dilfentit, vultquc Leopoldum obiifle „ paulo „ ante medium nodlis IV. Kal. Ja- „ nuarii. „ At marmori fepulchrali inferiptum legitur : „ III. Kal. Ja- „ nuarii ©• Liupoldus Dux Auftrite , ,, & Styriae. „ (f) Chron. Auftrale ad An. 1157. natum feribit Luipoldum , a quo tem¬ pore ad An. 1194. ann i lunt triginta. feptem, fed quod idem Leopoldus, cum Henrico fratre, & forore Agnete , Anno jam ii<> 8. annuifle Fundacioni Scotorum, in Uteris Hemici l. Ducis ac Patris, perhibeantur; cum cetate unius anni non bene congruit, pras- fertim , quod idem natu major el- let filiorum, & Henricus natu minor eo ipfo primum anno natus fit, telle eodem Chron. Auftrali. LIBER SECUNDUS 129 c. Princeps erat praeter hanc unam labem, & bello Or- tenburgico illatas Templis, aliorum tamen culpa 9 injurias (a) vitae laudatiffimae, & omnibus virtutibus ornatae: exemplum tamen pofteris futurus, quas in turbas vel una commoti feme! animi perturbatio Principes alioquin opti- mos conjiciat. Noftris tamen in Annalibus, quod mire- re , nulla ulquam latse a Pontifice in Leopoldum triftis ien- tentiae extat mention minae tantum & terrores ab Autho- re, nuper admodum reperto, afleruntur : (b) ut adeo ea, quae hoc loco de Pontificia execratione fcripta funt, exte- rorum duntaxat Scriptorum, atque Anglorum praecipue hoftium fide unice niti videantur. (c) Verum Cceleftini Pontificis, itemque Innocentii fiicceflbris,qux extant inhac cauia, literae dubio locum vix relinquunt. (d) Nihil tamen abfiirdum eft, Auftriacos famam etiam mortui Ducis fui Pars II. R officio- (a) Dehis paulo ante a&um eft ex Chron. Reicherfipergenfi, quod maxi- me in Bohemos, auxiliaries Alberti de togen , invehitur. (b) Ortilo in Not. poller, ad An. 1194. „ Catleftinus Papa tertius - - ,, Duci anathema intentavit, nifi pe- „ cuniam, a Rege jam acceptam,re- ,, ftitueret, & obfides pro accipien- „ da dimitteret. Difficili praecepto „ ex reverentia tamen obedire pro- ,, mifit Li up oldm ; led fpatium vi- „ vendi non longum ei fuperfuit. - - ,, Chriftiano itaque more, fe coram „ Adalberto Archiepifcopo Saltzebur- „ genfi, tunc in vicinia exiftente, ex. „ piavit, & fi quam incurriffet Sum- „ mi Pontificis cenfuram propter ob- „ fides Anglos , ob brevius tempus „ cum pecunianondumdimiffos,ab- „ folvi humiliter petiit. - - „ (c) PraterParilium, Hovedenum, Sc Neubrigenfem, teftantur Leopol¬ dum fuiffe excommunicatum Baron. T. XII. Chron. Salisburg. Sc Admon- tenfe ad An. 1194. C D ) Cceleftini Literas affert Ra- dulphus deDiceto in Imag. Hill. pag. 675. & funt fequentes : „ Ccelefti- „ nusPapa Veronenfi Epifcopo. Vo- „ lumus , & per Apoftolica fcripta ,, mandamus , atque praecipimus , ,, quatenus a Duce Auftriae juramen- 3 , turn recipias cum alia cautione, quam expedire noveris, quod man- datis nouris, quee fibi per te vel li- 3> teras, aut nuntium vel nuncios no- „ Bros, fecerimus, per omnia fine >, fraude parebit. Quo recepto, in „ ejus virtute fibi praecipias, ut ob- „ fides Regis Anglorum univerfos „ abfolvat. Conditiones omnes , » quas exegit ab ipfo, relaxet,Sc ob- „ lata fibi per eum, Sc fuos, & quas „ de ipfius Regis iniqua redemptio- „ ne percepit, fibi per univerfa re- „ ftituens, eosdem obfides faciat cum „ fecuritate ad propria remeare, 8c „ ut amodo talia non attemptet. Ni- ,, hilominus etiam de injuria, & dam- „ pnis congrue fatisfaciat irrogatis. „ His demum rite completis, Sc per- „ a&is, ei & fuis abjolutionis mumts „ impendas , & interdictum, cui erat ipfius „ terra fubficla, relaxes. Illud etiam ei- ,, dem Duci, & fuis, nihilominus p r<£. „ JUtajibi abfolutionc , fub debito prsedi- „ di juramenti prtecipias, quod quam ,, citius poterunt, ad partes Jerofoly- ,, mitanas accedant, & tanto tempore „ moram in fervitio Chrifti faciant, „ quanto preefatus Rex in caption e „ dinofeitur extitiffe. Quod fi non „ obfervaverint, ipfum Sc lixos in ean~ ,, dem excommunication!s jententiam , „ appellatione remota, reducas. Dat. „ Romas apud S. Petrum VIII. Idus „ Junii, Pontificatusnoftriafioquar- „ to. „ qui eft An. C. 1194- Inno¬ centii vero III. literas affert Baluzius T. I. epift. in Regiftro de negot. Imp. N. 70. ,, igicbardi Regis Anglorum, „ injuftiflime capti - - cujus captores „ detent ores, Sc fautores eorum Romal » Ecclefia excommunicationh vin •* „ culo innodavit. „ Sep a!ta¬ ro, honos rlilatas } ac demit dutus ad S.Crucem in Au- Jlria. 130 ANN ALIUM AUSTRIA) officiofb hociilentiotuerivoluiile, quern vivum ob egregias anirni dotes, amplaqueejus in omnes Auftriaeordines bene- ficia & merita colebant maximej & mortuum incredibili dolore, ludtuque profequebantur. (a) Cadaver Ducis Grse¬ ek) in Auftriam ad S. Crucis Coenobium deportatum 5 led quod hseres filius feu fuapte fponte, feu quorundam in- ftindtu Procerum, promiffis, quae de obfidibus, argento- que Anglicano quantocyus ad Richardum Regem remit- tendo fecerat moriturus Pater, Rare cundfcaretur 5 nega- bant Antiftites, Praefulesque fe aut funeris honores Chri- ftiano moredaturos, aut extin&i corpus terras mandatu- ros, ni mos ante Pontificis mandato, & fupremae Patris voluntati gereretur. Ea Praefulum conftantia haefurum.. alioquin negotium expedivit. Poteftas redeundi fuam in Patriam Anglis obfidibus fadfo : addita, quae ex accepto lytri pretio reftabant, libra- rum argenti duo rnillia : fed ii, quo expeditius, minorique diferimine in Angliam revolarent, periculofam hanc farci- nam, & Regis fui, majorem forte fummam expedtantis, ingratiis referendam deprecati funt. Sic ubi Praefulum poftulatis fatisfadhim eft , honor fupremus Ducis cadaveri eft habitus, quod fblemni demum pompa, quanquam ver- naibus jamarrofum, tumulo illatum eft. (b) Vul- (a) Ortilo in Not. pofter. paulo ante relatus. Thomas Hafelbach. in Chron. Auftr. „ Rexit Auftriam in „ bona pace 16. annis; & Styriam in ,, bona pace uno anno, & medio :cu- ,, jus lugubrem cafum fibi fubditi plu- „ rimum deplanxerunt. „ (b) Guilieim.Neubrigenf. I.5.C.6. „ Verum cum poft modicum ingra- „ vefeente moleftia exfpiraffet, fuc- „ cedens filius, paterns quoque ava- „ ritise hseres effe voluit, & ne ulti- „ ma Patris voluntas impleretur, ad- „ jundfcis fibi quibusdam nobilibus „ obftitit. Unde fadum per lauda- „ bilem cleri zelum, ut panti Ducis „ corpus diebus aliquot inhumatum „ inobedienti filio maculam irroga- „ ret. Qui tandem confternatus , „ memoratos obfides abfolute rela- „ xavit, eisejue quatuor marcarum „ rnillia Regi Angtorum reportanda „ contradere voluit. At illi propter j, viarum pericula expediti repatria- « remaluerunt. „ Matthseus Parif. »oc. ck. „ Corpus diutius jacuit in- „ humatum, donee horribilibus fca- „ teretvermibus: eo quod filius ejus „ mandatum exequi nollet: fed tan- „ dem ab amicis compulfus obfides „ abfolvit, 6c repatriandi licentiatn „ concellit. „ Gervafius Dorobern. in Chron. Col. 1589* » Amputate „ pede cum tibia, cum feetor orri- „ dus augeretur indies, Dux tandem „ obiit; fed fepeliri non potuit: quia „ pro captione Regis Anglia: fuerat „ excommunicatus. Cumque per „ dies feptem inhumatus jaceret, & „ deterrimus feetor intolerabilis ef- „ fetj filius ipfius compulfus eftAn- ,, glos obfides , quos pro pecunia „ nondum foluta tenebat, folvere, ,, &c. „ Rog, Hoveden. in Richar- do I. „ Cum ipfe decederet, & hx- n r es ipfius cum quibusdam magnati- „ bus refifteret, quo minus pradifta „ fierent; Clerus ejusdem Ducis cor- „ pus nullo modo fepeliri permifit: „ imo per VIII. dies detentum eft fu- „ per terram corpus illius, donee om- „ nes obfides Regis Anglia liberaren- „ tur: LIBER SECUNDUS. 131 Vulgata per Auftriam opinio eft, nonnullis, haud du- bium, fabulis afperfa, Angiicana pecunia & extimum urbis Vieonenfis murum, & magnam civitatis partem, cum agge- ribus, ac munitionibus efte adjun<5tam. (a) Plura comemo- rant quid am Scriptores noftri, certa non magis fide: Enfium videlicet & Heymburgum , Vifcham & Marcheggium, Novamque Civitatem fuis e buftis aut ruinis inftauratam 5 (b) conditam iisdem fumptibus Fridbergamj adjuncftos ad Auftriae ditionem Comitatus Neuburgenfem, Peiiftei- nenfem, & Putenenfem, cum Welfio ac Lincio urbi- bus, caftrisque Kiingenbergae, & Huntzbergze, quos re- fellere non eft animus: (c) quanquam, qui eidem nun- Pars II. R 2 dina- „ tur: quorum quidam inAngliam ve- „ nientes narraverunt hxc omnia, fl¬ ip cutea, qua: viderant, Sc audierant. „ Qui etiam afferebant, quod in re- ,, ceflu fuo expofita iis erant, St ob- ,, lata IV. millia marcarum, & am- ,, plius, reportandade pecunia Regis „ Anglia: recepta : qua: propter via- „ rum pericula nullatenus aufi fue- „ rant recipere. „ Atvero Ortiloin Not. poller, ad An. 1195. remficnar- rat: „ Quia propter pavorem & do- ,, lorem filiorum, & Minifterialium, „ obfides Angli tarn cito cxpediri „ non poterant : Adalberts Archi- „ epifcopus aliquot diebus fepultu- } , ram prohibuit ob metum St reve- „ rentiam Papa: , ac Regis, donee „ voluntati utriusque integre effet „ fatisfadum. Corpus yero adu- j, Hum, Sc ideo multis partibus per „ fe putridum, tanto facilius St citius generavit vermes. Poft obfidum „ vero difeeffum transveStum eft ad „ fanBam Crucem, Sc ibi tandem idibus „ Janmrii , me fpedtante, Sc ad funus „ pfallente, in capitulohumatumeft, „ maximo hominum concurfu : qui „ omnes valdebonum Principem,ac „ clementem fleverunt. „ (a) Cufpinian. in fua Auftr. de Leopoldo Virtuofo : „ Dux Auftrke ne „ avaritiae infimularetur, fuam fibi „ donatam pecuniam in conftrudtio- „ nem urbium fuarum Auftrise,po- „ tiflimum in exteriorem urbis Vien- „ nenfis murum, ac pompium ejus- „ dem, cum congeftis illis aggeribus „ per urbis circuitum, qui hodie ad- „ hue extant, expendit. }> (b) Thom, de Haielbach inChron. Auftr. „ Dato redemptionis pretio „ maximo, unde murus Viennenfis di- ,, latatus eft; novum cjuoquc foJfatum t „ quod hodie cernitur effbftbm ; ci- „ vitas, qua: etiam Vifcha dicebatur, „ nuncadparvulum redadla oppidu- lum, St Rus ad radices fluvii Fijcha „ fituatum ignis conflagratione ad „ folum ufque proftrata extiterat, re- „ novataeft in parte: nee non Ana- „ fum , Heymburga , Marchegg, Sc alia; „ plures, hoc redemptionis adventa- „ gio, fua: firmationis haud parvum „ commodum, quod St nunc ufque „ cernitur, perfenferunt. „ Arenpe- ckius in Chron. Auftr. „ Coadtus fuic „ (RexAnglke ) ampliare muros ci- „ vitatis Wiennenfis, St foflatum : Sc „ Anefnm, Eaymburgum, St Novam Ci~ „ vitatem innovare fuis propriis im- „ penfis. „ Similia refert Sundhe- mius in Tab. Clauftro- Neoburg. Sc Hagenus in Chron. Auftr. (c) Anonym. Leob. in Chron. ad An. 1193. „ Magna pecunia ex ipfo „ (Rege Anglia:) torquebatur : de „ qua poftea ftatim nova civitas , Sc „ Iridberg font tedificat^, St munitse, ,, St circumvallatEe. „ Pontus Heu- terus de Origin. Auftriac. cap. 15-. „ Non potuitRex Richardus libera- „ ri, necCaefaris juflione,necSummi „ Pontificis intentata proferiptione, „ nil! perfoluta tarn ingenti pecunfte „ fumma, ut ea Leopo/dus Ducatum ,, Stirid, ac Niburgi emeret, cum Co- „ mitatu Linizii &■ Welfii , Vknnamque „ infuper novo muro cingeret, eique „ novam Civitatem cum novis muni- ,» tionibus adjiceret. „Fugger.Spec. Hon. 132 ANNALIUM AUSTRIA) dinationi Ducatum quoque Styriae fubjsciunt, erroris ma- jceejfa. nifefti ex ipfa temporum ratione convincuntur. nesa Leo- Nolirn tamen negare, Principem populo tarn charum, f Duce ad & nomen a Virtute patriis in Annalibus confecutum, ad /undos urbium fplendorem * ac Provinciae amplitudinem non-* LYmci- pluritxium contulifte : (a) led ad tantas operum moli- tiones , quas magno numero a noftris Scriptoribus re- cenfentur, & fumma argenti minor, & poll acceptam-. ab Anglis pecuniam, anftior vitae ufus Leopoldo conceC fus efle videtur , quam ut fufcipi , nedum confici re¬ rum tanta moles poftet. Nec eft, cur falfi honoris um¬ bra earn liberali, divitique Hon. Auftr.1.,2. c.3. „ Hertzog Leo- „ pold erkauffte damit das Hertzog- „ cum Steyr , fambt etlichen Grav- „ fchafften, als Neuburg, Lintz , Weis, ,, Peiljlein , Klingenberg , Pudten , und „ Huntzberg an Oefterreich. „ Ex his Putenenfis Comitatus ex hcereditate Ot- tocari Ducis Stylise, qui Eckpberti bare- idem fe ipfe fcribit in Codice Diplom. Admont. fupra relato, ad Leopoldum pervenit : Nova civitas a Leopoldo Leopoldihujus filio sedificatalcribicur apud Cufpinianum ; AJarcbeggium ab Ottocaro Rege Bohemia & Duce Au- ftrise poll vi&oriam ab Ungaris rela- tam, condi coeptum. Styria vero Du- catus Jam An. 11 g6. hoc eft annis o&o ante extortarn ab Anglis pecuniam, Leopoldo eft cranfcripcus, ejusquepof- feftio jam An. 1192. capta : uc adeo mirum fic, fabulam emptae hac pecu- nia Sty rim potuifle fidem reperire. (a ) Enenckelius im Fiirftenbuch plures enumerac Auftrise accefliones Tub Leopoldo, incertum patre, an filio Duce fa&as non tamen uno anno, aut Anglicana tantum pecunia. Sic enim ille: „ Der Grav von Clame, der dingt „ dem Hertzog Leopolden Chlamme „ die Gravfchafft , und Clingenberg , „ und andere aigen zu Oefterreich, „ das darzue gehort, der ftarb jen- ,, halb Meers, und gefiel das aigen an „ dasLandt. Item der Grav Fridrich, . „ der dingt dem Hertzogen fein ai- }} gen, das er hett in Ojlerreicb , der „ ftarb ohne Erben, da gewan er wi- „ der diewittibdasLeibgeding. Die » Wittib nam der Marchgrav von jj Vocbburg, dem verleih der Hertzog ’> das aigen feinen Chinden an Ho- „ cbenec das lihe er Herrn Rudolfen alioquin Principi inuramus notam, „ von Pottendorjf. Mehr: der Thum- ,, Vogt Ott zu ifegenfpurg dingt dem „ Hertzogen zu Bjchberg auf dem „ Haus, Leut, aigen, und burg, und „ alles fein Guetc, das er zu Ofter- „ reich hecte, damit ift das auch ge- „ fallen an das Landt. Item der Grav ,, Ulrich des Graven EckJ>recbts Sohn; ,, der was ein Narr, und ein Thor, ,, und ift noch heut ein narr, der was „ des nicht werth, das er das aigen „ hett , und des unterwandt lich ,, Hertzog Leopold ,fo ift es herkomen. „ Der Herzog Leopold kaufft wider „ den Burggraven von Nurenberg , und „ fein Muetter die Gravfchafft zuifa- „ (Retz) und den Marckht, und „ das darzue gehort, umb 2000. „ March Silber. Grav Gebbard von „ Sulzbach dingt dem alten Herzo- ,, gen Leopold Haimbttrch , und das „ urbar, und die Leuth, das waren „ Pot endorser , l.andectyer, Chalfperger t „ Leinizer , und alles fein aigen, der „ ftarb auch ohne Erben, Frau Per - 0 „ richt Herrn lllrichs Tochter von A- ,, fpern, desThumvogt Otten Schwe- a „ fter Tochter, die namb Herrn Con- ,, radtn von Valchenberch , die dingt „ dem Hertzog Leopolden , Afpern , „ Wo Ifst ball, Walkpmtyrcken, und after ,, ihr aigen, Leuth, und Gueth, und „ ftarben ohn Erben danen. Von ,, dem Hertzog Hainrich von Medlichy ,, -iftgefahlen zu dem Landt Medlichy „ Dreslyrchen , Salcbenave , Neudorff , „ und alles das aigen: das darzue ge- „ hort. Item die Landgrivin von Ste- „ veningen dingt dem Hertzog Hain - „ rich van Medlich, IValtcr/lorjf, fLeifen- ,, berg und Wtfen, und das aigen, das ,, darzue gehort, und das geviell auch „ herzue von Hertzog Hainrich. „ LIBER SECUNDUS. 133 • c ” notam, tanquam ad ifta domefticum asrarium non fuf- feciflet, nifi alienis, partisque modo iilaudato Ipoliis cu- mulum adjeciftet. Et certe, fi fides eft documentis veteribus, non alias majoribus incrementis patrimonium Principum_j Auftriacorum au< 5 tum eft , quam Tub Leopoldo , & cognomine ejus filio : praeter Styriam enim , parem_* propemodum ipfi Auftriae acceffionem, multa in fii- periore , multa in inferiore Auftria , oppida , caftra- que ad privatum jus Principis , ac dominatum redie- Pads, ae re, (a) quae recenfere longum fit. Ut beilo ftrenuus ^ A f 0 ' erat j ita pacis itudia dorm alebat : nunquam tranquil- dia, liores res Auftriae ab externo hofte erant , quam hoc Principe : reprefils initio Bohemis, Moravisque; Hun- garis nuptiarum foedere fibi adftriais, (b) ad bella tan- tum facra curam intendebat. Et iturus tertio in Palae- R 3 ftinam (a) Enenckelius im Fiirftenbuch. >, Hertzog Leopold kaufft wider den ,, Bifchoff von "Wurzburg Weis, und „ dieLeuth, und allesdas aigen, das „ zuderfelbenftatt gehort. Der Gott- ,, Jchallicb von Hinizberch gab Hertzog „ Leopoldtn Lyntz, undallesdas aigen, ,, das darzue gehort her zu Thai von ,, dem Rindershoh. Item kaufft wi- „ der Herrn Often von Schleunz Wech- „ fenberg, Othensheim, Grein, Harten- „ Leuth, und guettumb 600. tt. „ Der Vogt von Verge hett vill aigens, „ und vill Leuth in dem Landt, da „ hett Hertzog Leopold ein Richter zu Neunburch, und auf dem March - „ feldy derhiels Sintram, derthet des „ Vogts Leiden fo wehe , und fo „ laidt, das er ihn zu jiingft erlchlueg „ zu Neunburch , der muelt das Landt „ nach ungemach raumen, doch ge- „ wan er wider Huld, und gab (Ten „ Hertzog Leupolden auf all fein ai- „ gen,und nambs wider zu lehen von „ ihm, und dingt es wider nach fei- „ nen todt dem Hertzog, der ftarb ,, auch ohn Erben. Zu dem aigen „ gehbiten diefe Heiiler, Hausbercb, ,, Albrechtsberch, Chuleup , und andere ,, aigen, vill Leuth und Guett. Alfo „ hat auch diefer Hertzog Leopold „ nach abgang derGraven vonPeiljtein „ was zu der Gravfchafft in Oefter- reich gelegen, gehort, vom Reich zu lehen uberkommen. - Es gehort zu I’eilliein, Horn die Statt, und der „ Marckht, zu do/ew, undaindorffzu ,, Normbach , und Malt , und ander „ Dorffer vill. Ain Grafffchafft geht „ fur die Burg Scholia , und geht fiir „ den Marckht,und das Haus Ramp am „ gehthinz Wei [Jen bach , und raichec ,, anZe//e,und hinz Schuldhai[fen , Tanne, „ undin die Erlajj, und gehort zu Peil- „ flam. Ein andere Gravfchafft geht „ in die Erlafi, und gehort zu Peilflain , „ und geht auf gehn.Strenberch,vind an ,, dem groffen Wald, und von dem „ groffen Wald unz in die Donau: „ aber ein andere Gravfchafft dar- „ bey, die geht in die Erlajf, und hinz „ Hurben , und hinz Melckfl in die „ Thonau, und geht an dem groffen „ Wald, und gehort zu Peilflain , und „ darzue Steuderdorjf, Fronhoffen, und „ ein grofs Dorffbey der Leitha, heiff „ fet Sorgeflorfl j Stedeldorff, das nun ha. „ ben die Liecbtenflainer, und das neu „ llrfahr zu Nusdorff, das der Preujel „ hat zu Lehen, die Pfarr zu St. Leon- „ hardt, die iff ledig worden von der „ Herrlchafft, und leiht fie nun des „ Lands Herr, und gehort weilan zu „ Peilflain , Die Pfarr zu Scheibbs, und „ die Kirchen zu Bijchoffsflatten , und „ das darzue gehort, wie das dann fet „ kommen, dasweisichnicht. „ Ita ibi: quorum tamen pleraque fub Leo- poldo primum Gloriofo , Leopoldi hujUS filio, rediiffe ad Ducis jura videntur, utcolligitur ex Arenpeckio, infra af- ferendo, & ex fequentibus patebit. (b) De his fuprafuo loco. Conjux , & libtri. 134 ANNAL. AUSTR. LIBER SECUNtiUS. ftinam erat, nifi fuprema calamitas pia confilia difcu£ a.c, Met. (a) Doluere immaturum Ducis obitum non Re- ligiofa modo Coenobia , in quae piam prae ceteris mu- nificentiam exprompfit} (b) led fummi, infimique, qui fe Patriae Patrem , & germanum boni Principis exem- plu m amififle lugebant. (c) Reliquit ex Helena con- juge, prater Agnetem filiam, duos praeftantis indolis filios , Fridericum, 8c Leopoldum , (d) quorum res geftas ex ordine exequemur. LIBER (a) Thom. Hafelbach. in Chron. Ortilo in Not. potter, ad An. 1194. Arenpeck. in Chron. Auftr. „ Hie „ Virtue fits Dux volens jam tertia vice „ in Terrain Sandam trans mare, pro „ Chrifti fide, tranfire, apud caftrum „ Gretz cadens de equo crus fregit, n Sect # t (b) Arenpeck. ibid. „ Nidemfulz, „ & Paumgarten cum magna fylvaMo- „ nafterio S. Crucis donavit. Dotavit ,, infuper Monafterium Gottwicenfe. „ quodTab. Clauft.Neob. confirmant. r ^?8 en * in Chron. Auftr. Ha- lelbach, in Chron. Sc Ortilo in Not. potter, humatum elfe feribit: „Cum „ maximo provinciarum ludu - - ,, maximo hominum concurfii, qui „ omnes valde bonum Principem, ac „ clementem fleverunt. „ (d) De his fupra Ortilo in Not. po¬ tter. ad An. 1195. „ Reliquit Leo- „ poldus VI. didus Virtuofus, duos fi- ,, lios, Fridericum & Luipoldum Vll- „ prater filiam Agnetem, ex conjuge „ fua Helena Geiza 11 . Regis Ungariie „ filia: cumquanuptiascelebraverat „ Anno MCLXXIII. „ LIBER TERTIUS. Morte Leopoldi, Auftria Styriaque fine controverfia ad Fridericum natu Frideri- majorem filium rediiflet, nifi aut Pa- tris voluntate, aut Friderici modefiia, “ ex Styria nihil, prater Ducis titulum fibi refervantis, fa&um eflet, ut Leo- poldus aetate minor in Styria fiiccede- ret. (a) Nequid tamen aut juribus fuis, aut fupremae Ducis Ottocari voluntati decederet ; cautum provide a Friderico videtur, ut, cum Auftrhe fe ipfe, Styriaeque Ducem appellaret j Leopoldus frater omi£ fo Aufiriae, Styriae tantum Ducis titulum ufurparet. (b) Quam (a) Hagenus in Chron. Thom, de Hafelbach in Chron. Auftr. Chron. Clauftro-Neoburg. Chron. Anonym. Leobienf. Bern.Norici Chron.Auftr. Chron. Mellic. ad An. 1195.. „ Uu- „ poldus Dux Auftriae & Styriae apud „ Graze moritur II. Kal. Januar. pro „ quo filius ejus Fridericus primoge- „ nit us Auflria praeponitur, & frater „ ejus Liupoldus Styria fubftituitur. „ Idem refert Chronicon Admont. ad An. 1194- (b) Diploma Ottocari Ducis Styria, quo Ducatum fuum Leopoldo & filio ejus Friderico tranfcribit, apud Sigis- mundum PufchiumS. J. in Chronol. Sac. Styr. P. II. p. 50. „ Imprimis fi- „ quidem ftatuentes, ut fi idem Dux „ (Liupoldus ) acfilius ejus Fridericus , cjuibus nofira defynavimus, nos fuper- „ vixerint , noftros in fua poteftate „ habeantj - - poftea, yuicunque de „ fuis Nepotibus fibi fuccedentibus Duca - ,, turn tenuerit Aujlria, ducatum tpuocpue „ regat Styria : ceteris fratribus nul- „ lo modo fuperhoc litigantibus. „ Diftin&io porro titulorum obfervari poteft in literis donationis Friderici Ducis , datis Monafterio S. Crucis An.MCXCVI. IX.Kal. Maji, quarutn initium : „ Fridericus Dux Aujlrie , & „ Styrie , &c. „ itemque in literis Leopoldi Ducis datis SeizenfiCartufiae An. MCXCV. Marburgi: ubific ha- betur : „ Ego igitur Leopoldus Divi- „ na gratia Dux Styrenfis , teftimonio „ Icripti praefentis, &c. ,, Ambo Di- plomata extant apud Bernard. Pezium Cod. Diplom. P.II. p.48. 49 * Quatn- quam non ignorem, Fridericum lnter- dum titulum Ducis Styria omififfe, ut in Diplom. proxime his adjun&o, & eodem anno dato Erlabenfi Parthe¬ non!. F rind pa- tus exor¬ dia per¬ turb at a. Loculi# Auftriam elepa- Jcunt. 136 ANNALIUM AUSTRIA Quam egregias Principi, primum ac vicefimum setatis an- a num nuper ingreflo, laudes (a) a fortune dignitate, a pietate, & flagrantillimo Religionis ftudio uno confenfti Scriptores omnes tribuunt; tam parum dilucide , diftin- fteque per annorum intervalla res ejus geftae delcribuntur. (b) Principatus exordia non Patris tantum cafus mifera- bilis, & funeris controverts $ led annonai etiam caritas, & morborum contagio foedavit : nec eluviorum incen- diorumque adhuc finis erat: adeo in Auftriae perniciem conlpirafle elementa ipla videbantur. (c) Sed nihil leu ad terrorem praelentius, leu ad exi- tium fame ilia horribili, quae non Auftriam modo, led omnem Germaniam , Galliam , BriCanniam pervagata, homines fimul, acjumenta milerabili lethi genere extin- xit. Peftem earn locuftarum vis immanis ex Hungaria, Croatia, Styria continenti agmine in Auftriam immifla geminavit. Horrendum vifu lpe£fcaculum , & exitu lu- diuofum. Quacunque per aerem ferebantur, tenebras nodtemque importabant: quibus agris campisque incum- bebant, in his praeter ftragem vaftitatemque nihil reli- quum faciebant. Nulla ulquam graminis, nulla herba- rum, frugumque Ipecies extabat, nudique ac fteriles agri hyemem seftivo jam tempore referebant. (d) Has inter (a) Ortilo in Not. pofter. ad An. H95. „ Fridericus primogenitus na- „ tus anno fequenti (1174) VII. Kal. „ Janu. tunc annorum viginti. Suc- >, ceffit Patri in Auftria. Liupoldus , „ natusIdib.O&ob.An.MCLXXVI. ,, biennio minor praefuit Styriae,uter- „ que multae expeftationis. „ (b) Arenbeck. in Chron. Auftr. „ Fridericus diftus Orthodoxies, devo- „ tus, timoratus, elegans Princeps „ tertius Dux Auftria;, &c. „ Idem laudat Sundhemius in Tabul. Clau- ftro-Neoburg. Author narration. Ge- nealog. pofteror.S.Leopoldi „Mor- „ tuo patre primogenitus, hoc eft, „ Fridericus fufcepit Ducatum. Hie „ erat valde virtuofus „ (c) Chron. Mellic. ad An. 1195. „ Terra ifta peftilentia & incendio, & inundatione aquarum miferabi- „ liter humiliatur. „ Confentit Or¬ tilo in notis pofter. ad Annum 1195. » Fuerunt autem ante & poftea, lu- » ftuofa tempora , nunc ob aridita- „ tem terrae , nunc e contrario ob n exundationem fluminum, incen- dia fulminum, aut terra* motum fere „ in annum tertium. „ (d) Arenpeckius in Chron. Auftr. „ Hu jus ( Friderici Ducis ) tempore ,, ingens fames erat, adeo, ut homi- „ nes & jumenta prae fame moreren- „ tur. Ea tempeftate magna turma „ locuftarum quatuor alas haben- „ tium,&volantium per Hungarian!, „ Croatiam & Styriam, cun&a deva- ,, ftantium, & cum volabant, terrain ,, obumbrabant, ut nebula Ipifla. „ Chron. Clauftro-Neoburg. Auftrale item,& Anon. Leobienf. ad An. 1194. „ Hoc tempore fames valida eft in „ Teutonia. „ Nec diflentit Or¬ tilo ad An. 1195. paulo ante addu- 6tus : nec Godefrid. Colonienf. ad An. 1196. „ Penuria frumenti&an- „ nonae magna fa&a eft , quae & in „ fequentem annum duravit. Erat- „ que fames valida, & pene omnium „ vi&ualium penuria inaudita. „ Fa- mem eandem deplorat Guil.Neubrig. I.5. c. 22. „ Famis validae, quae Gal- „ liae, Angliaeque regiones vehemen- „ ter angebat , annus jam quintus „ currebat. „ LIBER TERTIUS. 137 c. calamitates opportuna fe Friderico Duci occafio obtu- lit, fuum pro re Chriftiana ifcudium , ardoremque de- clarandi. E vita anno Seculi hujus tertio ac nonagefimo Sa- Saladini ladinus exceflerat, Babylonia, Syriae, atque iEgypti Sul- tanus, Barbarorum, qui ducentis his annis Pakftinae, Sy- tani mor- rkque incubabant, non felicitate magis, quam virtutum, quales in Saracenum cadere poiliint, adumbratione qua- dam ac fpecie ad pofteros maxime inclytus: qui cum in filios,quos duodecim habebat, imperium partitus, Sapha- dino fratri, bellorumque omnium focio, ac adminiftro nihil reliquiflet j offenfus ea injuria frater, prefib tamen interea doloris fenfu, fiiium Saladini, cui iEgyptus Pro- vincia obtigit, fequi conftituit. Eo poft pauio in vena- done exequo prolapfo, & extin&o, Saphadinus yEgypti Regnum adiit, conciliata fibi non minus populi multi- tudine, quam exercitu, quern ingendbus promiffis lar- gisque ftipendiis obnoxium fibi fecit. Q a) Veritus im- potentem patrui ambitionem Damafci ac Hierofolymo- rumSuitanus, copias & ipfe, quantas maxi mas poterat, contraxit, fed incaffum : Saphadino turbinis in morem Pakftinam, Damafcum & quidquid fere Regnorum erat fratris, excepta Aiapia, opprimente. Hac perturbatione oblata fees rerum, cum mutuis fe cladibus attererent barbari, oblata ch ^t nis Chriftianis opportunitas videbatur Hierofolymam reli- nalrecu- quamque Pakftinam recuperandi. Coeleftinus III. Pon. Frauds. tifex Max. ea SaracenOrum difcordia in fpern bene geren- Pars II. S das (a) Marin. Sanutus de Secret.Fi- del.Crucis 1 .3.P.X. cap. 9. „ Sala- ,, dinus enim moriens XII. filiis fuis „ terram divifit: nullamque terram „ fratri Saphadino reliquit, qui focius „ vidoriarum fuerat. Hie terram „ propriam non habens, cum filio „ Saladini , cui Regnum iEgypti ob- „ venerat, profedus eft. Accidie ,, vero, ut prsedidtus filius Saladini , „ iEgypti Soldanus, ad venationem „ iens, equo priKceps caderet, & pe- „ riret. Tunc Saphadinus terras fu- „ mit dominium: civitaces munit, „ Sccaftra, & undique milites & ar- „ matos, magna promittens ftipen- dia, ad fe vocat. Hsec autem no- va percipiens alius filius Saladini , qui Soldanus erat in Damafco Ocje- rufalem , quantum potuit, coadu- „ vit exercitum, timens, ne fe re- „ gnumque fuum occupet Saphadinus: „ quod & fecit. Et quia non modo „ horum duorum fratrum terras oc- » cupavit, verum etiam omnium „ aliorum terras & regna, excepto „ Regno Aiapia $ multorum Sarace- „ norum corda commota funt, ut in „ novis rebus folet accidere. Tunc ,, tempus aptum acciderat Chriftia- „ nis, fed nulla aderat bellandi fa- „ cultas. „ Guil.de Nangis ad An. 1193. „ Salahadinus Soldanus Baby- „ Ionise & Damafci obiit „ Con- firmat idipfum epiftola Dandoli Du- cis Venetiarum data ad Richardum Regem apud Rogerium Hovedenum, qui addit: ,, Eodem anno dumRex „ Anglise erat in captione Imperato- „ ris, Saladinus obiit in prima heb- „ domade Quadragefimse. „ (a) Go- 138 ANNALIUM AUSTRIA das rei Chriftianx ere&us, Legatos continuo fuos in Ger- a maniam, Gailiam, Angliamque deftinat, qui fublatis in¬ terim's bellorum motibus, Reges ipfos ad ferendas miferis Palasftinae rdiquiis fuppetias incitarent. ( a ) Henricus Imperator Pontificis Epiftolam Argenti¬ na, qua in urbe turn conventum Imperii Procerum habe- Sacrd ex- bat, a Gregorio Cardinali accepit, nec dubitavit in (acram coSS expeditionem fefe ipfe ofFerre, cum primum per motus (°m mm jj ceret . ac nequid moral tam piis conliliis injicere- tur, Imperii comitia Wormatiam in proximum Novem- brem indixit. Convenere frequentes ex omni Imperio Germanise Principes ac Epifcopi, Gregorioque Cardinali Legato totos o£k> dies in ejus urbis Balilica ad tam faluta- rem Chriftianae rei militiam exbortante, tantus fidei reli- gionisque ardor omnium in animis exarfit, ut certatim Antiftites, Duces, Comites, equeftrisque Nobilitas in pras- clari communionem belli venire contenderent. Hos in¬ ter Henricus Palatinus Rheni, Ottoque Marchio Brande- burgicus nomina profeffi jfunt, quos Henricus Dux Bra- bantiae, Hermannus Thuringia Landgravius, Walrave* Tr! dericus nus Limburgi Comes, & Adolphus Schawenburgicus funt Dux Au- lecuti. (b) Fridericus Dux Auftriae cum Hartwico Bre- jpjt tu- men ^> ^ Rndolpho Verdenfi, ferius fortaflc Wormatiam fietiitur. * advc- » wenburg, Duxje Ojlerreicb, Har¬ rs tuicus quoque Archiepifcopus Bre- „ mentis,■& ftudolfus Verdenfis & alii ,, quam plures. ,, Guiliel. Neubrig. 1 . 5. c. 22. „ Porro idem Imperator „ {Henricus VI.) • - anno a Partu facrs Virginis MCXCV. circa fo- „ lennitatem bead Andres Apoftoli „ conventis apud Wormaciam primis „ Imperii Ecclefiafticis pariter , lai- „ cisque Perfonis,& devotionepro- „ pria cun&is declarata, ad smuian- >, dum pro Chriflo fublimi exemplo „ provocavic plurimos, denique fe- „ dente eo folemniter in Cathedrali „ Ecclefia continuis o&o diebus, & » confedente, qui ad hoc ipliim vene- « rat, Apoftolics SedisLegato cum ,, omni frequentia inclytorum, qui j) lapientia dignitate & facundia prs- „ cellebant, per lingulos dies in au- „ ribus Chriftians multitudinis po- „ tenti eloquio declamantibus, tan- „ tus fidei & devotionis in animis „ audientium fervor incanduit, uc ,, fas elfet dicere: Digitus DEI eft bic. „ MagnisPrsfulibus & prsclaris Du- ,, cibus (a) Godefrid. Colon, ad Amnc)^. Dominus Papa Cardinales duos a Latere fuo mittit in Gailiam, & quaquaverfum , convenire & ad- hortari omnern virum bonum & ftrenuum ad fubeundam peregri- ,, nationem pro honore Crucifix! & „ Crucis ejus. „ ( e) Arnold. Lubecenf. Chron. Sla- vor. I. 5. c. 1. „ Imperator Henricus „ * - apud Argentinam in Curiali „ colloquio , acceptis Epiftolis Dn. Paps Cfskftini a Venerabili Cardi¬ nali Gregorio , omni devotione fe huic peregrinationi obfecuturum affirmavit. - - Cujus zelo plurimi accenfi tam magnates, quam mili- tares fignum Dominies Palfionis - - tunc temporis fulceperunt: Henri¬ cus videlicet deRheno Palatinus, & Otbo Marchio de Brandeburgo, qui tamen ipfam peregrinationem non „ peregit, fed perDn. Papam difpen- „ latione earn dimifit: Henricus Dux ,, Brabantis, Hermannus Landgrafius de Turingia, Walraven Comes de >» Limburg, Adolphus Comes de Scha- LIBER TERTIUS. 139 A,c ' ad ve£fcus,'nomen & ipfe fuum earn in militiam dedit, re- ligiofo fuper cetera du6tus argumento, quod Leopoldum Patrem Iciret nihil magis in votis habuille, quam ut ter- tium, quoabitinere eum mors abftraxit, in Palaeftinam iret: adeilele, liquid humanitus accideret, fuccedaneam Patri vi&imam, 8c quo ille votis , le pedibus iturum. (a) Soluto conventu in Italiam Caelar j Fridericus in Auftriam le recepit, longinquse expeditioni, in ea praelertim tempo® rum difficultate, neceflaria curaturus. Hoc cum maxime ageret Princeps bonus, 8c animi prodigusj Wolfgerus Pallavienfis Epifcopus, qui le co- mitem itineris Friderico adjundlurus erat, multa in com- modumfuse, aliarumque per Auftriam Eccleliarum egregie fulcepit, opportune ulus ea gratia 8c authoritate, quam apud Auftrios Principes dodtrinae facundiarque commendatio- ne libi conciliarat. Is jam nuper Aram S. Jacobi ad Sco- tos Viennae, V. Kal. Augufti An. MCXCV. conlecrarat j lI 9 6 C B ) anno vero lequenti Ofterhovenlibus in Bavaria Divi Norberti Sodalibus a Friderico Duce impetrarat, ut in compenlationem damnorum, quas iidem fub LeopoldoPa- tre bello Ortenburgico accepillent, a ve&igalibus imunes eflent, onerariis per Danubium navibus imponi lolitis. (c) Pars II. S 2 Faci- Fridcrici Ducis fia in Religio- fos homi¬ nes Jiu dia. »> cibus cum mukitudine virorum „ forcium Dominicum chara&erem „ per dies fingulos certatim fumen- „ tibus, ipfe quoque Imperator pa- „ ratus fuit eodem (igno cum caete- ,, ris infigniri. Verum hoc ab omni- „ bus altiori confilio difluafum eft, „ allegantibus Chriftianae expeditio- „ ni conducere, ut in Imperio ma- „ nensdevi&ualibusprogreflo exer- „ citui pro tempore transmittendis, „ propenfiori cura fatageret, & cum „ res pofceret, laborantibus fupple- ,, menta militiae mitteret. „ Confir- mant ifta Chron. Salisburgenfe ad Annum 119^. Albertus Stadenfisad hunc annum. Chron. item Admon- tenfe An. 1195. (a.) Otto de S. Blafio c. 42. „ Iis- „ dem diebus ( loquitur de Anno „ H9 approbamus&ftabilimus,&c. „ (b) Liters: Friderici Ducis Auftria: Cal. Maji Hilarienfi Ccenobio datx, in Salchenau , teftibus Wernhero de Gries- bach - Ftidigero de Senfftenberch, Hadmaro de Chunringen : quas Leo - foldus Dux, frater, IV. Kal. Januarii An. 1202. apud Reuenburch confirma- vit. Ex Cod. MS. Annum datarum a Triderico Duce literarum colligo ex his verbis: „ Peregrinationis noftre pro- „ fperitate „ fuifle Anno 1196. vel 1197. Diplom. Friderici Ducis Au¬ ftria: datum Adelheidi Abbatiflie Coc- nobij Erlacbenfis in Auftria apud Erla MCXCVI. III. Nonas Septembris : quod extat apud Bern. Pezium Cod. iplomat. P. II. pag. 50. „ Fridericus „ Dei gratia Dux Auftrise pieanamo- „ nitionis intuitu, nec non pro reme- „ dio anime noftre , Ecclefia: Beat! „ Petri in Erlach , ad peticionem Do- „ mine Adetheidis Abbatifle ejusdem „ Cenobii , annuimus&tradidimus, „ ut bona illius Ecclefie apud Thelo-' „ nea, & Mutas noftras Steine, & //>s- „ burch , vel quocunque transferan- „ tur, liberum absque omni juris per- „ folutione tranfitum habeant, &c. Inter teftes adfcribuntur : „ Domi- „ nus Pilgrim us de 1‘uocheim - -Domi- „ nus Dietricus de Liechtenjleine , &c.,, ( c) Bernard. Noric. in Append. Chron. Laureacenf. & Patavienlium Pontificum poll Ahum MCLXXXI. „ Wolfgerus Epifcopus Patavia: - - „ dedit vel commutavit Monafte- „ rium Cbrembsmunfter Ecclefiam in ,, Vorichdorf fub Leopoldo ll. „ Rem de fe obfcuramilluftratRettenbache- rus in Annal. Cremifan. L. II. c. „ Eccleflk Parochialis in Vorichdorf „ a Wolfke.ro Patavienfl Antiftite „ MCXCVI. prxdio noftro in r«- ,, benirunnen permutata. „ (d) Diploma Wolfgeri Paflav. Epiw Icopi datum Collegio Canon. S. Au- guft. adS. Andreas in Auftria An. 1197. quod extat apud Raymun.Duell. Mi- fcell. T. II. „ Epifcopalis dignitatis ,, pietas exigit, &c. Eapropter pe- ,, titione Diledlorum noftrorum in ,, Chrifto filiorum Ataryuardi, Vene- „ rabilis Prapofiti, & fratrum luo- „ rum in loco S. Andrea Deo viven- 5) tium, petitione fimul nobilis Viri „ Hardwici, Advocati Ratisponenfis „ Ecclefix, & Sandiflimi Andreaa „ Apoftoli intuitu indudi, omnia „ prxdia, quse Vir Nobilis Otto Ec- „ clefiae Ratisponenfis Advocams , „ & filius fuus Hardvvicus praediclus „ de LIBER TERTIUS. 141 A,c * quatuor Imperialium nummum penfionem remifit Wolf, gerus: (a) transmiflo deinde Danubio Zifterftorffenfem primo Paroeciam, turn hofpitalem egentium domum, quae Zwetlenfi Gaenobio ab Hadmaro Chunringio adjundla eft, pontificali authoritate roboravit, &decimarum Rud- marenfium donationem, aliquot jam abhinc annis a Leo- poldo patre fa£tam , unaque Hadmari Chunringii largi- tionem pubiicis literis ratam fecit. ( b ) Qua ex liberali- tate nequid detrimenti Paflavienfis Ecclefire jura accipe- rent, a Cremifanenfibus Tubenprunenfe j a S. Hippolyti Canonicis, fuis, ut iple eos appellat, fratribus, quorum e difciplina fortafle ad Patavienfem Pontificatum tranfie- rat, Wolfspergenfe; ab Auftriae Duce Sprezzenfe, a Chun¬ ringio Rofenavienfe praedium Wolfgerus recepit. Majusadhucaliquid agitatumin Auftria per id tempus, iatis conftat: quae ft res exitumhabuiflet, infigne ornamen- tum Patriae, ac praefidium aliatura erat. Wolfgerus haud dubie Friderici Ducis, cum quo conjun&iffime vivebat, S 3 horta- „ de Ungmbacb , ejusdem EcclefoeAd- ,, vocatus, Ccenobio S. Andrea Apo- „ ftoli, in partibus Auftria: fito, & ,, fratribus ibidem fub Regula S. Au- „ guftini DEO miiitantibus in per- „ petuum poffidenda tradiderunt , ,, feu qutecunque prsdia prtefatteEc- „ cleflse ab eadem progenie hadenus ,, collata funt, vel deinceps collata „ fuerint, fub protedione DEI & ,, bead Stephani Proto - Martyris, & „ noftra, atque fub banno Epifcopali „ tuenda fufcipimus, &c. - Ada haze „ funt Anno ab Incarnat. Domin. „ M C X C V 11 . Indid. XV. II.Kal. » Fsbr. ,, (a) Dipl, ejusdem Wolfgeri datum Canonicis Regul. S. Auguftini ad S. Hippolytum An. 1197. Ind. XV. apud Marc. Hanfizium T. I. Germ. Sacra: P* 342. „ Communicato prudentium „ Virorumconfiliocum diledis filiis „ ac fratribus noftris in fando Hip- „ polyto de pnedio fuo, hoc eft tribus „ beneficiis in Wolfsbergywxe. concam- „ bii convenimus, eo tenore, ut ipfi „ Cathedraticum noftrum , fcilicet „ quatuor talenta^ in parochia fuse „ Capellae perenniter habeant : nos vero & Patavienfis Cathedra me- moratum jam prxdium perpetuo „ jure poffideamus, &c. „ Meminit hujus rei Duellius ini Mifcell. T. II. Pag- 4 S 3 * (b) Diploma Wolfgeri ejusdem apud Reverendiffimum Abb. Linckium in Annal. Zwetl. ad An. 1195. „ De- „ bita follicitudo Pontificalis officii, „ &c. ad memoriam revocamus , ,, qualiter Hudmarus de Chunringen vir „ non folum fanguine patrum nobi- „ lis - - juxta prEefatum Monafte- „ rium ( Zvetlenfe ) Hofpitale Chri- „ ftt pauperibus,cumCapella S.Joan- „ nis Baptiftse conftruxit, ac Domini- „ calibus fuis dotavit, &c. ut autem „ tantffi devotionis ardor in prtefato „ viro, circa opera mifericordiae ma- „ gis ac magis incandefceret, nos - „ prxtaxatam fuse falutis ordinatio- „ nem--Canonicorituroboramus.,, Huic fubjungit Linckius fragmentum alterius Diplomatis de Confirmatio- ne Parochite Zijlerjlorjfenfts : cujus ini- tium eft : „ Quoniam quidem Ca- „ thedrte Patavienfis Ecclefia:, &c. „ Tertium denique ejusdem Wolfgeri Epifcopi Diploma adjungit, cujus ini- tium eft : „ Ne de Contrado, &c. „ Sprezze cum omnibus appendiciis „ fuis in concambio recepimus a „ Duce Auftria: Leopoldo pro decimis „ villa:, qua: dicitur F^udmars - - eo- ,, demdie Hadmarus de Chunringen vil- „ lam nobis in concambio proprie- „ tatis jure, qua: dicitur tyfenovve „ tradidit, &c. „ (A) Li, Confilitt iie Epi¬ feopatu Vienna inftitu- sndo, Frideri- si Dticis iter in Falajli- nam, 142 ANNALIUM AUSTRI-iE hortatu, jam ineo erat, lit in lacratioris curse partem col- A - G legam Antiftitem fibi a Cceleftino Pontifice exoraret , Viennenfi in Urbe conftituendum. Eum ut locum ilia honoris prserogativa ornatum cuperet, multa luadebant: urbis imprimis claritudo, quae poll: Coloniam Agrippi- nam nulli propemodum Germanicarum urbium jam ce- debat, leu populi frequentia, leu laetiffima agri circumje- 6ti Ipecies, leu fluminis Danubii opportunitas fpedare- tur : veteris deinde Favianae gloria, quae cum Epifeopatu quondam efiet nobilis, inftaurata nunc demum,& multis partibus amplificata, ereptum fibi eum honorem poftli- minii quodam jure repolceret : (a) neque nihil credo W olfgero Ipei erat Laureacenfis, dudum e manibus jam dimilfi, Ecclefiae tituli, Paflavienfium juribus iterum vin- dicandi. Sed Pakftina expeditio, Friderici Ducis praema* turus obitus, & Wolfgeri ipfius in Patriarchicam Aqui- lej* Sedem conlecuta brevi translatio , moram conlilio injecere. (b) Haec inter cum e remotiori Germania Principes jam multi, ac Epifcopi fuis cum copiis An, MCXCVII. verno tempore in Italiam trajecifient 5 Tub aeftatis principium Fri- dericus quoque Dux Auftriae cum Henrico, haud fcio, an non Medlingenfi, Patruo, & quo confiJio fimul profe- do, commendata Leopoldo fratri Provincia, ac Wolfge- rus Epilcopus tranfcenfis Italiae clauftris in Apuliam, mox (a) Liters Innoc. III. datse Anno 1207. ad Manegoldum Paflav. Epifco- pum, quse extant apud Stephanum Ba- luziumT. III. Epiftol. Innocent. III. 5 , Venerabilis Frater nofter, Aquile- „ jenfis Patriarcha, dum Patavienfi „ Ecclefiae prsefideret, provide cir- „ cumfpiciens , in votis dicitur ha- „ buiffe, felicis recordationis Calefli- „ no Pap ee, prsedecefiTori noftro, cum „ inftantia fupplicare, ut in Provin- „ cia, feu potius provinciis tam dif- fufis alium prseter fe Antiftitem or- n dinaret, quibus ut expertus agno- verat, per unum immediate Pafto- „ rem fpiritualia Sacramenta non „ poffe congrueminiftrari,dequibus „ inter cceteras partes Epifcopatus » ejusdem Aujiria maximum nofci- « tur fuftinere defedum. „ His fub- Ur v?V- Onde confiderans didus ,, Nobilis ( Leopolds Dux ) - - no- etiam „ bis humiliter fupplicavit, ut fpe- „ cialem ordinare Paftorem fuper „ gregem Dominicum dignaremur, „ locum congruentem defignans, in „ quo decenter conftitui poffet Ec- „ clefia Cathedralis, Viennam videli- „ cet Civitatem, qua; poft Coloniam „ una de melioribus Teutonici Regni „ urbibus effe dicitur, amcena flumi- ,, ne, fitu prtedita, civibus populofa, „ in qua dudum Epilcopalis (edes no- „ fcitur extitiffe. „ Adum porro de Epifeopatu Viennenfi circa Annum 1197. dubitarinon poteft, quod Wolf'• {erus rem cum Cale/lino III. PP. tranfi- gere voluerit, qui annofequenti jam ad VI. Id. Januarii obiit: ante hunc annum vero per turbas ob captum Rj- char dum Regem cum offenfo Pontifice agere vix potuerit. (b) Dehis infra luo loco. LIBER TERTIUS. 143 A>c - etiam in Siciliam tranfivere. (a) Meflana, ubi Cruce fl- gnatorum conventus erat, Kaiendis Septembris vela in O- rientem verfa funt felici navigatione, fic ut X. Kalendas O&obris Acconenfis eos portus incolumes acceperit. (b) Quamlxtisadventum eorum oculis Acconenfes afpe- xerunt, tam trifles nuncii iftc um aures perculerunt. Jop- pen urbem Chrifliani ad eum diem habebant, portu no* bilem, & adverfus vim barbarorum, fi concors fuiflet na- tionum fludium, prsefidio militari fatis munitum. Hanc, lit rebus fuis opportunam, adorti Saraceni, corona circum- dant, admotisque machinis acriter oppugnant. Violatas inducias ulturus Henricus Campaniae Comes, idemque Rex Hierofolymorum, exercitum, quam potefl, celerrime contrahit, Saracenos a ccepta obfidione depulfurus. Ob- fefll, feu ignari auxilii propediem afluturi $ feu majori, quam pro viribus animi confidentia, urbe fe temere eji- ciunt: impetum in hoftem barbarum, totis mox copiis in pugnatorum illam manum exiguam ruiturum, faciunt. Fit clades utrinque maxima 5 fed quam civium paucitas multo luculentiorem $ quam denfi barbarorum cunei acce- pere. Ubi in dextris jam nulla fpes erat, in receptu quse- rebatur : fed earn quoque aut metus, aut occulta civium proditio, qui portis occlufis fibi unis confultum ibant, inanem fecit. Caefi ad unum omnes, & fere Germani erant: turn fa&o in portas impetu urbs capta, Anglisque ac Italis vitae relidtis, quotquotTeutonici erant nominis, a barbaris trucidati. Eo nuncio perculfus Rex Henricus , dum Ptolemaidem redit, conceptumque animi moerorem cosli liberioris afpedlu folatur , confcenfa editiore palatii parte, (a) Ortilo in Not. potter, ad An. 1197. „ Idem Dux (fm/ewajAuftr.) „ iter in Palseftinam per Apuliam cum ,, maxima hominum multitudine ag- „ greffus , Vicariam fratri Auflria ,, fuse gubernationem commifit. „ Chron. Clauflro - Neoburg, ad An. 1197- ” Eodem anno WulftgrusVcL- „ tavienfis Epilcopus,& Dux Auftrise „ FriAr/c«f,&aliipIuresJerofolymam „ profe&i funt. „ Anonym. Gar- ftenfis apud Marcum Hanfizium T. I. p. 343. fcribit „ Chunradum vernali tempore cum multis de Franconia „ & partium Rheni incolis profe- „ dum;aeftivali quoque temporePa- g) tavienfem Epifcopum, & Ducem „ Auftri* ad lpfum iter accindum „ cum multis aliarum terrarum Prin- „ cipibus. „ Ex literis Henrici VI. Imp. Linorise in Sicilia VII. Idus Julii An. MCXCVII. Ind. XV. datis, apud Ludewigium in Reliqu. MS. T. XI. L. 3. Num. lviii. conftat: Fridericum Ducem Auftrise, & Henricum illuftrem Dominum Aujlria (fic enim inter teftes ante Marchionem Ancona, Ducemque Ravenna, fubfcribitur) Linorise in Si¬ cilia fuiffe anno, menle, die notato. (b) Arnold. Lubec. Chron. Slav. 1 .5. cap. 2. „ Circa feftum igitur B, „ zEgidii de Meffana civitate profe- „ Sidonem , fine habicatore & rebus „ earn invenerunt. Videres ibi do- „ mos lapideas & cedrinas diverfis „ ornacibus cultas , quas inhabitare 5 , gloria, deftruerevero eratmiferia. - - Deftru&a itaque Sidone , ad , Sareptam Sidoniorum iter conver- „ tunt, ubi fimilibus perpetratis, ad „ fontem horcorum perveniunt, in- „ de ad Baruth ( Berythum) facies con- „ vertunt, cujus habitatores civi- „ tatem quidem negledam relique- „ runt; caftrum vero nobiliflimum, „ civicati contiguum, viris fortifli- „ mis munierunt, repofitis ibi ciba- „ riis&armorumvafisplurimis. Vi- „ dentes igitur caftellani terreftrem „ contra fe venire exercitum, nava- „ li adhuclatente, apertis portis om- „ nes eis obviam procedunt. Hoc „ vifo, noftrates auxilium de ccelo „ invocantes,contraillos feanimave- „ runt. - - Comes autem Adolfus - - „ Principem ipfius caftri in fervido „ equo, quern dextrarium dicunt, ,, eminus venientem - - vibrata hafta ,, valide ilium transadigit, nec fecun- ,, dum vulnus appofuit. Inter haec „ fit tumultus hoftium auxilium fer- ,, re certantium, quibus cum Comes „ cum fuis viriliter refifteret, capti- „ vati funt de ipfis adverfariis duo „ infignes , & ceffayerunt ab eis. „ (A) Idem o / 146 ANNALIUM AUSTRIA que navales copias invitavit. Non latuere claflls Princi- A - c pern Conradum, Imperatoris Cancellarium , captivi vi- &:orisfigna, clafleque ad litus appulfa, fimul urbem, fi- mul arcem occupat, attonitis ad rei miraculum barbaris, & captae urbis arcisque terrore efFufam in fugam certatim ruentibus. Reperta vis ingens vini & tritici : telorum vero, ac baliftarum , ceterique apparatus bellici is nume- rus , vix ut capere onerariae dux multitudinem tantam poftent. (a) Qua in parte Friderici Ducis fuerit opera, incertum eft $ conjedtura eft, eundem ab Epifcopis, quo¬ rum in comitatu Wolfgerus erat, baud difceffifie. (b) Sed dum muri captae urbis, portaeque inftaurantur, magnarumque fpes rerum ex hoftium fuga trepidatione- que capitur^ obfcurus primo rumor, incertis authoribus, triftiores mox nuncii ex Sicilia afferuntur, Henricum Im- Proo/ejfus peratorem Meftanas exeunte Septembri diem obiifle. Ea ultiores famaper claflem urbemque vulgata, incredibile didlu eft, 2" q uo motu animorum excepta fit. Nemo erat Principum, Henrici quern non aut fpes quaedam, aut metus folicitaret : repu- 11' mor ~ tabant animo infanos Comitiorum fludlus, quibus, ex- tindto procul a Germania Caefare, Imperium jadtaretur: quosdam amittendae dignitatis metus j quosdam transfe- rendi in infeftam fibi familiam Principatus cura coquebat: nec deerant, qui Imperium fibi, fi Comitiis praefto eflent, defponderent. Hos inter fludtuantium animorum seftus ilia injedta eft fapiens cogitatio : Comitia ibi efte , ubi Principum efient praecipui, plurimique $ agerent proinde, & quem DELJS Henrico dediflet filium, ac haeredem , Succefi (a) Idem ibid. „ Cum hcec age- » rentur, navalis exercitus profpere „ velificando urbi defolataj appropia- „ bac, in qua tantum captivi Chri- „ ftiani remanlerant. Qui videntes „ vela quadrangula, Chnftiana intel- „ lexerunt agmina. tlnus autem ex „ eis accedens ad turrim, qua: caeteris „ excelfior erat, & fortior, inftru- ,, mento quodam oftium clanculo „ referabat, & fufpenlis veftigiis, r«- )}i preflbque halitu cuftodes carceris „ paufantes invenit, irruensque fu- „ per quietos, repentino interitu fo- „ porem illorum morte fociat. Ar- ,, reptoque figno, nutu, quo poterat, „ navales ad fubverfionem urbis in- » vitabat. .Quod videntes DEI mi- »> raculum intelligunt, & celerius » a Pplicantes certatim litus appre- „ hendunt. Cancellarius vero, quia „ cum iplis erat, quantocyus iplum ,, caftrum apprehendebat. Holies er- „ goterriti- - per 1 oca deferta& in- „ via fugere cceperunt, nullum vitae „ praefidium,nifi montes& fcopulos, „ & petrarum filfuras.opinantes. Ser- „ vi autem Chrifti civitatem & ca- „ llrum gaudentes intraverunt.,, (b) Arnold. Lubec. 1.5. c. 5. „ Et ,, caftrum quidem, omnibus divitiis „ repletum invenerunt. Vinum au- „ tern & triticum, & castera, quae ad ,, vidlum pertinent, abundantilfime „ illicrepererunt, quae ad tres annos „ habitatoribus illis fufKcere potuiP „ Tent. Telorum autem, baliftarum „ & arcuum tanta illuc fuit liipera- „ bundantia, ut duae naves magn® ex „ his onerari potuiffent. „ LIBER TERTIUS 147 Succeflbrem in Imperio fuffragiis ipfi fiiis confirmarent. Tr} ^ 1L Placuit confilium, fidesque Friderico puero, qui pod Phi- in H{egem lippum, & Ottonern aemulos Imperium deinde gefllt, uno confeniu eft promifta. (a) Ledo fuffragiis novo /«&». Caefare, novus etiam Hierofolymorum Rex foiennibus ceremoniis Ptolemaide eft inaugurates. Aymericus is erat, Rex Cypri, ac Quidonis Lufignani frater, qui ducfta Henrici Regis vidua, dotale Palaeftinae Regnum adiit. (b) Initia Regni aufpicata Princeps Antiochia; reddidit: qui cum clafle rediret numerofa & inftrucfta, Lyftrenfes & Gebalenfes barbaros, quorum urbes praeterve< 5 fcus erat, ita exterruit, ut reli&is fedibus fuis, in montes fe fuga ab- riperent, urbesque geminas Chriftiano Principi, idoneo deinceps praefidio muniendas, relinquerent. (c) Stabat jam Berythus fuis e ruinis fufcitata, fpeciemque novi Re¬ gni cum Tyro, ac Ptolemaide referebatj cum Chriftianis Pars II. T 2 Prin- (a) Arnold, ibid. ,, Moram autem „ fice venit, ibique lo data fibi Regi- „ ibi exerdtu fadente, & muros d. „ na vidua, Rex Hierojolymorum ab „ vitatis deftrudae fufdtante, finiftra „ omnibus eft declaratus. „ Marin. „ fama de morte Imperatoris illuc Sanutus in Secret. Fidel. Crucis 1 .3. „ per venit, qua non parvam popu- P.X. cap. 8* „ Licet autem Henricus „ lo DEI fedt triftitiam. Diftolve- „ Comes (Campanise ) cum Regina „ bantur enim manus virorum for- „ contraxerit, & Ptolemayda, ac Tyri » tium : quia ficut in tali mutatio- „ dominium aflecutus effet, corona- „ ne fieri folet, alius cogitabat per- „ ritamen,&Rex fierirecufavit: nam 3) dere dignitatem fuam, alius bene- „ femper, ficut & cteteri ad reditum „ ficium, alter patrimonium; licque „ intendebat. Contigit tamen , ut „ fluduabant cogitationes fere om- „ cundis prasparatis, dum repatria- „ nium. Alteri forte didabat lua „ revellet, defeneftta domus fuse fu- „ confcientia, fidomieffet, fibi pro- „ per foffatum civitatis Ptolemayda „ venire Imperium. Alius timebat „ decidens, confradis cervicibus ex- „ Principatum fibi contrarium , _& „ piraret. Almaricus (alias Aymericui) „ quo major erat deftrudio, plus dif- ,, autem Rex Cypri, qui Guidoni fratri „ fenfionem fperabat, quani pacis u- „ fucceflerat,MCXCl V. TfaMlam ,, nionem , ut fradis partibus fuis „ Reginam defponfavit MCXCVIII. „ quoquo modo profpiceret eventi- „ & terra adminiftrationem domi- „ bus. Inter has fluduationes non „ niumque fufcepit. „ „ defuit fuis fpiritus confilii, qui col- „ ligationes impietatis in eis diffol- (c) Arnoldus Lubecenfis I. c. 3. „ veret, & in fuo propofito conftan- „ Cum igitur Principibus falutatis „ tes faceret. Nam Principes cele- „ ad fua Princeps Antiochiae remea- „ brato Colloquio hsec ftatuerunt, „ ret, & expands yells Lyjiris propia- „ ut omnes Regni primores ibiprse- „ ret, coelitus exterriti habitatores „ fentes facramentaliter fidem face- „ civitatis, arreptafuga montes cam- „ rent Imperatoris filio. Etficcon- „ posque petierunt. Princeps vero „ quievit commotio. „ . earn intravit, collocatisque ibi mi- (b) Idem ibid. ,, Ahud quoque „ litibus, Chriftianorum praefidium „ ibi habuere confilium, quis Regno „ fecit. Habitatores vero Gebal (alias „ Hierofolymitano digne profpice- „ Gybeiy cognito adventu Antioche- „ ret, quia, ut didunyeft, Rex vita „ norum, fimiliftuporis generecon- 5 , difcefferat. Vifum igitur eft om- „ fufi, relidis fuis fedibus fugaelapfi „ nibus Regem Tyri, (redius fortaffe „ lunt. Princeps vero fuperveniens „ Cypri ) ad talem lufficere principa- „ ipfam civitatem terminis addidit „ turn. Qui vocatus ad eos honori- „ Chriftianorum. „ Cbrijiin- m ca- Jlrttm Cborut abfident: Aeclitioni jam pro- ximum , 148 ANNALIUM AUSTRIA) Principibus vifum eft, Chorutum quoque caftrum, unius A* non amplius diei itinere Tyro remotum, barbariseripere. Tyro igitur egreftus exercitus, caftrum arduo montis ju- go impofitum, vallo foflaque cingit. Rupis inacceftae fi- ducia feroces barbaros novum oppugnationis genus, & ante hunc diem iis gentibus incognitum terruit: a< 5 fcis pro¬ funda fub rupe cuniculis, laboreque pene improbo ex- cavata montis parte, ignis fubjedlus eft, cujus flamma, ae- ftuque liquefadba pauiatim fixa ruinam , ftragemque in- cumbentium murorum minabantur. Menfis hos inter labores exadlus erat, cum veriti exitium barbari, deditio- nem certas in leges cum Henrico Palatino pacifcuntur. Is, nequid privato tantum nomine fufcepifte videretur , rem omnemad Henricum primo Brabantiae Ducem,exer- citus nuper Principem communiter eledtum j mox etiam ad Conradum Cancellarium rejecit. Nihil non proba- tum Brabantino Duci, Cancellarius tamen valetudinem caufatus, quamquam nihil repugnaret 5 padtis non fub- fcripfit. (a) Sed dum cundlantur, dum deliberant, dum Iciffis in contraria ftudiis, alia ex aliis confilia nequidquam afterunt Principes noftri, caulam ipfi fuam, reique Chri- ftianae jugulant. Pertaefi morarum obfefti, dum difcordes inter (a; Idem cap. 4. „ Inftaurata igi- „ tur civitate Beryth - - converla eft ,, tota expeditio ad caftrum nomine „ Chorutum, quod quidem longe non „ erat, fed quafi itinere unius diei a „ Tyro diftabat. Illuc itaque venien- ,, tes, maxima obfidione vallaverant „ ipftim caftrum, & quia locus ille „ prseruptus erat nimis, & quafi inac- „ ceflibilis, novum genus expugnan- „ di, hoftibus veto omnino mcogni- „ turn funt aggrefli. Fuerunt fane ibi „ nonnulli de Saxonia, quibus erat „ notum, qua arte excavatur mons „ argentarius , qui apud Gos/ariam „ multis eft cognitus. - - Cumque „ tali arte montem cavarent, appo- ,, fitoque igne, prout libuit, muros j, cadere facerent : hoftes exterriti „ nefciebant, quid agerent, dum ca- „ ftrum fubrui quafi fine tormento „ murorum viderent. - - Cumque „ per menfem opus inftanter urge- „ retur, hoftibus vero nulla ars eva- ,, dendiinveniretur, confternati - - „ uno dierum ftantes in muro lo- » quebantwrhis, qui excubias ferva- »> bant: rogamus, ut fubpacis con- » ditione copiam nobis detisloquen- „ di vobifcum : - - ad petitionem „ illorum Palatinus ( Rheni) venit, „ dextras dedit, & accepit. „ Nar- rat deinde, qure cum Palatino, & Du- ce Brabantino tra&ata fint, quasquc deditionis conditiones obfefli ipfiob- tulerint: „ Placeat vobis, ut capti~ „ vi veftri fimus : quia pro noftra „ liberatione non jam thefauros plu- „ rimos, fed & Chriftianos infinitos „ recipere poteftis captivos. De his ,, autem, qui in caftro funt, - talis ,, fiat conditio, ut rdi&is omnibus „ egrediantur, nihil praster fimpli- „ cem veftitum , & ipfumtenuifli- „ mum fecum portantes_Placuic „ Principibus talis oblatio - - fir- „ mataque eft pax inter ipfos, & ca- „ ftrum, utres ccepta meliorem ha- „ beret proceftum. Miffum tamen „ fuit ad Dn. Cancellarium, ut fuo „ complacito firmaretur hxc ordina- „ tio. Ille tamen propter corporis „ debilitatem excufatum fe haberl „ petiit, & nee minus pacis indi&io „ rata permanfit. - - Laborabat ta- „ men pacis unitas, quia in omnibus „ non regnabat caritas. „ (a) Ar- LIBER TERTIUS. 149 •c. inter fe, accifam exercitus annonam, Saphadini propin- qua auxilia contemplantur, negant fe padtis ftaturos, fa- dfcoque in operas ac foffores impetu, ferro, flammaque diriflime faeviunt. (a) Has inter difficultates ad IV. Non. Februarias ufque _ fpem inter ac metum in obfidione perftitere. Is nondum illuxerat dies, cum triftis per exercitum manaret rumor, qi lun t. Conradum Cancellarium,aIiosque Principes vafa colligere, & Tyrum reverti. Fidem liiperat, quantum totis caftris ibidem tumultuatum fit : neque enim receptus iserat, fed fiiga aperta, panicoqueterrore tarn confufa, ut abjedba aegrorum ac fauciorum cura per devia ac invia , quocun- que aut error, aut fortuitus ferret impetus, difilpato fe curlu effunderent. Metum ab hofte coeleftes etiam ter- rores curnularunt. Micabant ab omni coeli parte fulgu- ra, &: continuus nubium fragor incufla hinc grandine, iilinc fulminum frequenti lapfu,aures atque ocuios percel- lebat. Neque fugae tamen ante finis fuit, quam aut Ty- ri, aut Ptoiemaide reciperentur. ( b ) Hie cum ad Mar- Keverfis tium ufque menfem An. MCIIC. haererent EOXl! ^ ^ Gc?— tis, quae fupererant, feu annonae feu nummorum fubfidiis, reditum in Germaniam adornabant. (e) Aberat jam-j T 3 dudum (a) Arnoldus Lubecenfis 1 . 5 . c. 5 . „ Gravis fada eft inter eos ( obfef- „ fos) altercatio. Alii dicebant, ifta ,, fe perfolvere non poffe; alii ve- „ ro alios animabant, dicentes : Non- „ ne caftrum firmiffimum tenemus, „ munitum viris fortibus & armis. „ Scientes etiam difeordiam , qua: „ verfabatur inter Principes, nonpa- „ rum funtroborati, ut promifta im- „ mutarent, nec promiflie padioni „ ftarent. - - Nimia enim pollentes „ aftutia, ipfum foffatum - deftru- „ xerunt, 6t plures in eo fuccende- „ runt, aut gladio necaverunt. - - „ Deficiebant inter ifta populo DEI „ cibaria, ScneceflehabebantTyrum „ mittere pro vidualibus comparan- ,, dis. - * Auditum lane fuerat in „ caftris , Saphatinum eis imminere „ cum infinita multitudine de Perfia „ 6c Media, & Damafco , ut ipfos de- „ ftrueret, 6c caftrum liberaret. „ (b) Idem ibid. ,, Scientes igitur ,, Principes, imminere fibi hoftes, „ confilio habito in vigilia purifica- tionis B. Virginis enunciari fece- „ runt in caftris, ut omnes in mane „ parati eftent confligere cum hofti- bus - - cumque omnes craftinam falutem Iperarent, 6c ad certandum „ fe devote preepararent, fubito fer- „ mo exiit inter fratres, quod tota „ familia Cancellarii 6c aliorum Prin- „ cipum, omnibus rebus fuis jumen- „ tis impofitis, verfus Tyrum iter ar- „ riperet. - - Fiunt igitur tumultua- „ tiones fugientium, detali mutatio- „ ne moerentiutn, 6c rerum fuarum „ deftrudione dolentium. Quanti „ illic relidi funtasgroti, quanti vul- „ nerati ? - - Nec inter ifta defuit „ fpiritus procells, tonitruis, 6c co- „ rufeationibus, 6c pluviarum inun- „ dationibus, 6c grandine de ccelo „ fugientes infeftando. „ (c) Idem ibid. „ Cum ergo folu- „ ta obfidione apud Tyrum 6c Accon „ fe recepiflent - cceperunt de redi- „ tu difponere , 6c de ftatu eorum, „ qui remanere difponebant, ordi- „ nare, 6c vidualia vel arrna, qusfi. ,, bi fuperabundabant, indigentibus „ erogare. Igitur adveniente Mar- „ tio afeenfis navibus, favente Ze- „ phyro, omnes fere Principes cum „ melioribus populi ad fua redie- „ runt. „ Frideri¬ cus Dux Auftria in Pa Le¬ ft in a mu- net , indeque revertens pie me¬ rit ur- ! Corpus ex ani me in Au- ftriam re- porta- tum. 150 ANNALIUM AUSTRIA dudum Conradus Moguntinus Archiepifcopus, Berytho, quam ad urbem Cancellarius Cxfaris agebat, in Arme¬ nian! profebtus, ut Lievonum, ejus gentis Regem, Hen- riei Augufti nuper defunbti, nomine, regio diademate in- figniret : is cum Verdenfi Antiftite, 8c Eriderico Au- ftriae Duce, paucisque aliis, quibus folemnis Sacramenti, populique inter barbaros deftituti major cura erat, in Pa- teftina manfit, ceteris Principibus clafTe jam in Italiam di- greffis. (a) Secutus non ita pod: Fridericus Auftrius ed; fed ipfo in procinbtu itineris gravi morbo implicitus, 8c ad extrema dedubfcus ed. Morbum ex tot aerumnis, ac itinerummo- lediis contrablum Medicorum inopia difficiliorem reddi¬ dit : ingravefcentis mali fenfus continuo Principem mo- nuit, longo ut itineri, quod a terredri ad coeledem ed Je- rofolymam , intento fe dudio compararet. Praefidio, hoc in articulo rerum , Wolfgerus erat Paflavienfis Epi- fcopus, qui 8c fupremis morientium myderiis pium Prin¬ cipem procuravit, 8c ultimam ejus voluntatem, qua We- zelendorffenfe pnedium Coenobio S. Crucis in Audria le- gavit, inter plures piae donationis tedes, quos inter nomi- natim Eberhardus Dorenbergicus, 8c Meinhardus Gori- tienfis Comites, cum Conrado Ahufeno, 8c Rapotone Steinio exprimuntur, ex ejus ore excepit. Audria deinde fratri Leopoldo, Styriae Duci $ corpore exanimi fanbbe Crucis Coenobio commendato , Spiritum Procreatori DEO reddidit feptimo decimo Kalendas Maji Anno MCXCVI 1 L setatis quarto, 8c vicefimo : dives piorum operum , ac ingentium pro Religione laborum premia in Beatorum ilia Regia recepturus. (b) Coeli- (a) Idem ibid. „ Remanfit tamen „ Dominus Moguntinus,& Dominus „ Verdenfis, & quidam de nobiliori- ,, bus cum populo DEI, mifericor- „ diam ipfius & confolationem expe- „ Ctantes. Moguntinus tamen tunc ,, aberat in Armenia conftitutus pro „ coronando Rege ejusdem terras : „ ad quod tamen negotium Cancel- „ larius deputatus fuerat, qui, ut di- „ dum eft, in Cypro fimilia perpe- ,> traverat, ut remanente Cancella- >, rio Moguntinus vicem ejus fup- » pleret, & ipfum Regem diademate » unpofito ad titulum Romani Im- » petu coronaret. „ (b) Chron. Admont. ad An. 1195. „ Fridericus Dux Auftriae inperegri- „ natione fan&as Crucis obiit, & Du- „ catum Auftriae fratri fuo Styrenfi „ Duci reliquit. „ Chron. Auftral. ad An. 1198* 5, Fridericus Dux Au- „ ftrice peregre moritur,, Idemfcri- bit Chron. Clauftro-Neoburg. Ano¬ nym. Leob. Sundheim.inTab. Aren- peckius in Chron. Auftr. ad Annum 1198. Ortiloin Not. pofter. ad An. MCXCVIII. „ Idem Dux ( Frideri- „ cus) in Terra San&a remanens, cx- „ teris ob mortem Henrici Sexti Im- „ peratoris redeuntibus, pro amore „ Crucifixi ibidem etiam animam » PO- A. C. LIBER TERTIUS. 151 c * Coelibem egifie vitam, ac fine Iiberis deceffifle, con- fenfu Scriptorum certum eft: (a) haud negaverim ta¬ me n Arthuri, Britanniae Ducis, fororem, fponfam Fride- rico a Leopoldo adhuc patre deftinatam j fed cum Baldui- nus Betunius, comperta Leopoldi morte, regias Angiiae ac Cypri Virgines, e Germania propere ad Richardum revexifletj fponfalia, fiqua fuere, foedera mutuo confenfu funt dirempta. (b) Auftriae ceterum annis non amplius tribus, totidemque menfibus imperitavit: quanquam 8 c de hac fumma temporis per longam in Palaeftina abfen- tiam, feptem, odove menfes detrahendi fint, quibus vi- caria Auftriam poteftate Leopoldus frater gubernavit. (c) Catholici & Orthodoxi nomen, quod vulgo illi tribui- Catholi- tur, a Mauricis in Hifpania j an a Saracenicis in Palaeftina bellis natum fit, dubitant quidam: at enim arma ptusfit. in Mauros ex Africa in Hifpaniam irrumpentes geflifle Fri- „ pofuit XVII.Kal. Maji, poftulans, „ re, utque memoria fui apud eun- „ ut in Auftriam redu&o corpore, „ dem yenerabilem locum omni evo ,, in fanSa Cruce ad Patrem Liupol- „ perfeveraret , tradidit in manus j> dum apponeretur. Cui Ccenobio ,, prxdidi Epifcopi, St Comitutn ,, fibi Chariffimo villam Wezlendorff ,, praedidorum villam Wecilndorf di- » in teftamento legavic. Fratri Au- „ dam, cum omni jure, quo fibi „ ftriam reliquit, line conjuge Sc li- „ nofcicur deferviffe, fuper fandum „ beris defundus. „ Confentit Ca- „ altare delegandum. „ Ex Tabuh talogusPrincipum in Capiculo fan&a ad S. Crucem apud Reverendifllmum, Cruets fepultorum, qui tefte Abb. Lin- Sc Clar. Marquardum Herrgottum. ckio in Annal. Zwetl. ad An. 1198. (a) Prteter Ortilonem Sc Catalo- fic habec: ,, Decimo feptimo Ca- gum S. Crucis mox allatos, Fridsricum ,, lendas Maji obiic Friilericus Dux fine Iiberis deceffifte , teftantur Ha- „ Auftrise. Ifte Fridericus primus - - felbachius & Arenpeckius in Chron. ,, dedic Monafterio Wezeldorjf, fed Auftr. „ Sine uxore Sc Iiberis diem „ morcuus eft fine Iiberis. „ Lit. „ obiit. „ Leopoldi VII. Due. Auftr. An. 1203. (b) Rogerius Hoveden, in Richar- San - Crucenfibus datse VIII. Kalend. do I. „ Interim cum Balduinus de April, ad S. Crucem, quarum ini- „ Betun appropinquafletterram pra*- tium: „ Mundi labentis dignitas, „ didi Ducis Auftriaj , Sc audiiffet „ See. Beate memorie frater meus, „ mortem illius, non proceflit ulte- ,, Fridericus Dux Auftrie , dum eftet in „ rius , fed ad Regem Augliae re- 5, reverfione itineris jerofolimitani, „ diit, St reduxit praefatas puellas, „ ac crebra pulfaretur corporis in- „ St tradidit eas Regi. ,, „ commoditate - - vocatis ad fe (c) Tantum temporis nempe ab „ Wolfgero Venerabili Patavienfi Epi- obitu Leopoldi Patrisin fine An. 1194. „ fcopo, ScEierhardo Comite de Do- usque ad Anni 1198* Aprilem inter- ,, renperoe , nec non Meinhardo Co- cellit. „ mite de Gource , Comite quoque (d) Thomas Hafelbach. in Chron. „ Volrico de Epan , Cbounrado Libero Auftr. Cufpinianus in Auftria fua de ,, de Abufen , Eapotone Libero de Staine, Friderico Duce III. „ Fridericum in „ nec non & reliqins peregrinatio- „ Hifpania Anno 1195. cum Mauris „ nis fuse fociis nobilioribus, fecun- „ congreffum feribunt, eosque in n dum pium, quem Temper erga Fra- „ Africam rejeciffe. „ Sundheimius „ tres [ande Crucis geflerat affedum , in Tab. Clauftro - Neoburg, pugnse Sc corpus Sc animam orationibus meminit, fed in qua Chriftiani ^ 1 ^-= „ eorum committere, Sc locum fibi dem a Mauris acceperint. „ aput eos eligere decrevic fepultu- (a) Ex- ANNALIUM AUSTRIA: Fridericum, nec certum usquam indicium, & temporise, c. ratio vix admittit. (a) Apertius hallucinantur, quiLeo- poldum fratrem pro Friderico in Pakffinam profedfum fcribunt, interque fummos exercitus Principes, qui ca- ftrum Tetonium, feu potius Coruthanum obfedere, con- ffituunt: (b) errorem enim hunc nominis Annalium noftrorum de Friderico confenfus fatis refellit. Wolfge- rus interea Paflavienfis Antilles, e Pakffina in Auftriam Sepuitus reverfus, nequid fupremi officii deeflet bono Principi, a JJ- cadaver Friderici fancfcae Crucis Coenobio intulit, ubi ad Auflria. V.Idus Qftobris & tumulum Leopoldus, & funebres ho- nores frater fratri apparavit. (c) Quo loco, quove morbi genere extindus Fridericus fit, nemo prodidit: quamquam nec did majus potuit, quam quod in facra expeditione vitam pofuerit. Leopolds Orbata Duce fuo Auftria ad Leopoldum, Friderici f dem ft g errnanum » Styriaeque Ducem rediit. Principatus novi edit in exordia ea in tempora inciderunt, quae ob maximas re- Aujiria. rum converfiones, & mortibus erant Principum, & con- fecutis inde difeordiis funefta. Henricus Imperator exe- unteSeptembri menfe Meflanae decefterat, relido magno- rum Regnorum haerede Friderico puero, & jam ad fum- mam Imperii multorum fuffragiis deftinato. (d) Cxfa- (a) Expedition^inMaurosa Tr'ulc- rico Duce fads prater Hafelbachium, Chronica antiqua non meminere. Conftat praeterea Mauros Anno 119^. menfe Juiio vidores fuiffe, & Chri- ftianos Principes alios ad helium Mauricum, telle Anton. Pagio ad hunc annum, primo Decembri men- fe An. 1195. in Cone, montis PelTu- lani invitatos. An. 1x96. Mauros repulfos ab obfidione Toletana, Fe- bruario coepta, in Africam rediiffe. At Fridericus Dux Martio menfe An. 1196. jam Privileg. Ofterhovenfi fub- icripfit: ut proinde Januario menfe A. 1196. ire in Hifpaniam ; Februario ejusdem anni redire in Germaniam debuilfet. Aliam caulam Cathoiici no¬ minis affert Ortilo in Not. poller, ad An. 1198* » Pietas ejus ac zelus pro „ Religione fibi cognomen Cathoiici „ peperit. „ . (b) Anonymus in Hill. deOccup. & amiff. Terra; Sandas apud Eccard. T. II. & iisdem pene verbis Conrad. Urf'pergenf. in Chron. p.318. „ Ale- ” rnanni vero ad obfidionem Tetoni » caltelli accefferunt, ibique menfi- rem „ bus aliquot commorati, audita „ morte Imperatoris Hemici recefle- „ runt: quorum Principes fuerunt „ illi ; Cbunradus Mogundnus Archi- „ epilcopus, Cbunradus Cancellarius „ Imperatoris, Henricus Dus Saxo- „ nise , Luipoldus Dux Auftria;, & „ quos memorare non euro: nulla „ eft enim ambitiomemorandi, quoS „ conftat plurimos fuifle & nullos. „ (c) Ortilo in Not. poller, ad An. 1198. „ Fratrem frater ( Fridericuni „ Leopoldus ) ad tumulum conduxic „ hoc anno V. Idus Odobris , me „ iterum adftante. „ Arenpeckius in Chron. Auftr. de Friderico Duce: ,, Edudus in Auftriam in Capitulo „ fanSld Crucis humatus. „ (d) Roger. Hoveden. inRichard.I. „ Romanorum Imperator obiit in Si- „ cilia apud Meffanam in Vigilia S. „ Michaelis. „ Albertus Stadenfis ad An. 1198. „ Principes peregrinl „ elegerunt filium Imperatoris Fride~ „ ricum adhuc infantem. „ Arnold. Lubec. 1 . 5. Chron. Admont. ad An¬ num 1198. LIBER TERTIUS. 153 A - c. rem fecutus brevi Pontifex Coeleffinus vacuam Petri Sedem InnocentioIILreIiquit,acri imprimis viro, 8c ad resmagnas nato. (a) Opportunum id rebus fuis ingenium ratus An- ^ glia; Rex Richardus, obtundere quereiis aures novi Pontifi- j us % ex cis ante non deftitit,quam literas, minasque facri fulminis im- Anglic petraret in Ducem Auftrige,ac Philippum Henrici Cadaris fratrem intorquendi, nifummam illam argenti,quam Iytri nomine fibi extortam fciret, ex afle reftituerent. (b) Innocentius ne caufe deeilet Regis a Coeleftino jam innmnu approbate , iiteras continuo ad Ducem Auftriae ( Frideri- cum utique , quern paulo ante in Pakftina mortuum , tiomm nondum conftabat Romae ) expedit, III. Kaiendas Junii ur ^° obfignatas: harum principio cum oftenderet, inter mune- ris fui partes earn efle non minimam, ut omnium ac fin- gulorum faluti re&e confuleret , fidemque ac sequitatem fuam implorantibus jus redderetj in memoriam revo- cat Auftriae Duci injuriae gravitatem , quam Leopol- dus Pater Richardo , Anglorum Regi , ex facia mili¬ tia revertenti intuliflet : negat tamen earn Regi Anglise ita propriam, quin in Romanam adeo ipfam Ecclefiam ejus injuria; pars magna , ac ignominia redundaret: igno- rare non polle filium, quid Pater, le praefente, teftibusque familiarium multis, morti jam vicinus de reddenda ea pecunia ftatuiflet, atque folennis etiam facramenti fpon- lione agendum praecepiflet : fluxiile interea annum jam alterum, tertiumque, neque tamen aut Regis injuriae, aut patris fupremx voluntati fatisfa<5fcum : monet deinde, ur- getque, ut quoniam connivere ad tantam ceflationem Ro¬ mano Pontifici fas non efletj abje&a omni cun&atione, 8c argentum reftitueret, 8c de illata Regi injuria quantocyus fatisfaceret: ad extremum minas adjicit Apoftolici fulmi¬ nis , cujus in ceflantem, ac reludantem intorquendi man- datum Salisburgenfi Antiftiti jam dediflet. (c) Pars II. U Mitius (a) Otto de S. Blafio c. 46. „ An- „ Chrifti, pro redemptione tuse vio- „ no Domin. Incarn. M CXCVIII. „ lenter extorfit, & in ultima volun- „ Cxleftino Papadecedente Innocentius „ tate, paenitentia dudus, per eun- „ Tertius fubftituitur. „ }} dem filium fuum tibi reftituendam (b) Conftantiftaexrefponfblnoc. „ mandavit, audoritate Apoftolica III. PP. ad Reg. Angl.in Epift.230. „ cogeremus; noverisnoseidemno- L. I. apud Baluz. T. I. Epift. Innoc.III. „ {Iris literis injunxifle, ut praedidam „ Casterurn fuper eo , quod prasdidi „ pecuniam fine difficultate qualibe'e tui nuncii poftularunt, ut nobilem „ reftituere non omittat : alioquin, ,, Virum , filium Ducis Auftriae ad „ &c. &c. „ , reftituendam pecuniam, quam Pa- (c) Innocentii HI. Epiftola ad Da- „ ter fuus in periculum animce Pure a cem AujirU; quse extatapudBaluzium „ te, dum redires ab obfequio JESU 1 X. I, 154 ANN ALIUM AUSTRIA, Mitius aliquanto cum Philippo» Henrici Caefaris A - c ‘ germano, eadem in caufa atftum : negotium datum Mag- deburgenfi Archiepifcopo, ut quanto poflet ftudio, atque opera, eundem induceret ad reddendam argenti fum- mam, quam Richardo per Henricum Gefarem extortam, Philippus aut tutelar, aut hsereditads nomine haberet in¬ terim j moneretque reftitantem, haud defuturum Ponti- ficem, omni Eccleliafticae pqteftatis leveritate, exigendae ei pecuniae, fi morem gerere juftis poftulatis recufaret. (a) Quid profe&um minacibus hisliteris, non conftat : pro- pius fidem eft, affedam nondum caufam, Richardi Regis mor- T.I. Epift. Ifioc. III. PP. L.I. Epl.242. ,, Nobili Viro, Filio Ducis Auftrise. ,, In eo fumus officio, difponente „ Domino conftituti, ut fingulorum „ & omnium (aluti confulere de- „ beamus, & univerfis petentibus, „ tam majoribus, quam minoribus in „ execucione juftitite providere. Sa- „ ne, quam graves injurias & jaftu- „ ras Cariffimo in Chrifto filio no- „ ftro R. Illuftri Regi Anglorum e ,, Crucis obfequio revertenti Dux „ Auftriaz, pater tuus, intulerit, nul- „ lum Chriftiani nominis profeffo- „ rem credimus ignorare. Quse res „ tanto profundiusRomanam tangit „ Ecclefiam, quanto injuriae Regi ei- ,, dem illatse in ejus injuriam,& igno- ,, miniam nofcuntur gravius redun- „ dare, cumipfi Regi nondum fue- „ rit fatisfadtum, licet non credamus „ a tua memoria excidifle, quod (Di- „ vina gratia infpirante ) praedi&us „ pater tuus fuum recognofcens ex- „ ceffum, ablatam pecuniamipfi Re- „ gi non folum reddi prseceperit; ve- „ rum etiam a te, & ab aliis familia- „ ribus fuis, & fidelibus, qui prtefen- „ tes aderant, fuper folutione ipfius „ pecuniae prceftari fecerit corpora- „ liter juramentum. Quiaigitur tan- „ ti exceflus injuriam claufis oculis „ prteterire non poflumus, nec debe- mus; nobilitatem tuam monemus, & exhortamur in Domino, atque „ in remiffionem injungimus pecca- „ torum, quatenus tam tux , quam „ animae patris tui laluti, juxta prte- „ ftitum a te providens juramentum, „ prasnominato Regi pecuniam fine „ difficultate reftituas antedidam,& „ de injuriis irrogatis, fatisfadionem ■>* congruam non differas exhibere. »» Alioquin noveris, nos Venerabili „ fratri noftro SalzburgenP. Archi- „ epifcopo dedifle firmiter in manda- „ tis, ut te ad hasc per excommunica- ,, tionis fententiam in perfonam, & „ interdi&i in terram, contradidKo- „ nis occafione, & appellatione cef- „ fantibus, monitionepra:mifla,com- „ pellere non omittat. Datum, &c. „ III. Kalend. Junii, Pontificatus no- „ ftri anno primo. „ (a) Innoc. III. Epiftola ad tychar* Jum Regem Anglia: : qua* extat apud BaluziumT.I. L.I. Num.230. „Ve- „ rum quia circa perfonam nobilis „ Viri, Ducis Suevia qutedam audivi- „ mus immutata, eidem ad prtefens „ fcribere, cautela prohibente, ne- „ quivimus, & juxta poftulationem „ tuam, pecuniam, quam a te Henri- ,, cus quondam Imperator, frater ip- „ fius, contra DEtIM & periculum „ animaj fuae extorlerat violenter, „ dum de transmarinis partibus re- „ meares, deberet tibi reftituere; „ praefertim cum ejusdem fratris fui ,, thelaurus ad eum eflet iplb mortuo „ devolutus, & ipfe vel heres fit, vel „ tutor heredis. Verumtamen fcri- „ bimus Venerabili fratri noftro , „ Magdeburgenf. Archiepifcopo, uc „ Ducem ipfum ad reftituendam pe- „ cuniam ipfam moneat diligentius, „ & inducat, alioquin tantam inju- „ riam non poterimus fub diffimula- „ done tranfire, quin in eundem Du- „ cem, & terram ejus, fine cujusli- „ bet acceptione perfona:, noftri of- „ ficii debitum, &feveritatem cure- „ mus Ecclefiafticam , ficut juftum „ fuerit, exercere. „ Extat ejusdem Pontificis Epift. ad Magdeburg. Ar- chiepifc. eadem dieII. Kal. Juniiexa- rata apudBaluz.T. I. L.I. Num.236. LIBER TERTIUS. c * morte,qui anno mox fequente in Chalufbe-arcis oppu- gnatione fagitta ibtus, vivorum e numero exturbatus eft, extindfcam efte penitus, ac confepultam. Redierat interim e Palacftina Wolfgerus, Paflavien- fis Epifcopus, triftesque Friderici Auftrii exuvias, ut fu- pra memoratum, in Auftriam revexerat: qui cum Wilt- w J l *^ m bergenfe caftrum, cum omnibus, quae latiflime patebant, juribus, Paftavienfi Ecclefiae fux a Gottfchalco Hienfper- gmti gio, viro nobili, Jegatum comperiftet, ftudio maxime, CQl ' ta ' operaque Gundaccari de Styra, turn alias fibi familiarita- te junbti, turn multis in rebus Ecclefiae fuae commodis perquam folicite intenti 5 reddidit cumulatam vicem piis Gundaccari officiis, caftrumque ipfum cum Stella monte, & amplis agri circumjedi finibus, eidem ac pofteris fidu- ciario nomine in perpetuum conceftlt. (a) Is eft Gun- daccarus de Styra, cujus e fanguine Stahrenbergicorum in Auftria Comitum nobiliftima familia profluxit. (b) Leopoldo vero Duci diuturnum otium haud fuit, hinc Germania, illinc Hungaria cruentis diflidiis lacerata. Bela III. Rex Hungariae anno fupra nonagefimum Fexto vi¬ ta fundus (c) Emerico natu majori filiorum Regnum $ Andreae minori Ducis Dalmatiae, Croatiae, Ramss, ac Pars If. U 2 Chul- ( a ) Liters Wolfhpri Paflav. Epi- fcopi’datte Gundaccaro de Styra , Paflavii An. 1198. prid. Kal. Julii, quas ex¬ tant apud Ludewigium in Reliquiis MS. T. IV. L. V. inter Diplom. Stab- rembergica gentis Num. i. ,, Quia me- „ moria hominum labilis eft - cum ,, fidelis nofter Gundacberus de Styria „ ab Ecclefia noftra videlicet Pata- ,, vienfi large effet infeodatus, & fe „ fic inter nos haberet mutua con- „ verfatio, quod ipfe ad noftramEc- „ clefiam finceritate perfe&a fe ge- „ reret; nos vero ipfum plena gra- „ tia, & beneficiis continuis ample- ,, xaremur, idem Gundakprus pari for- „ ma — deferens Ecclefiae noftrae „ fua procurationeperegit, quodqui- „ dam Vir nobilis, nomine Gotjchal- ,, de Hienfpercb delegavit libere „ Ecclefia Patavienfi has proprieta- „ tes,videlicet caftrum Wiltpercb , una „ cum omnibus fibi attinentibus tarn „ cultis , quam inculds - - quibus omnibus prtedi&us Gundakerus eft „ a nobis infeodatus ifta vice. Ad- „ didimus ipfi etiam tunc conferen- „ do omnesdecimas ibidem nobis at- „ tinences tam praftentes, quam fu- „ turas, & etiam ibidem fundum Ec- ,, clefias conftruendte. Ad ipfius quo- „ que inftantiam praemiftam memo- „ ratum Gundakprum , una cum omni „ mafculina fua pofteritate haredi- „ tantem in tali jure ftabilimus. - - „ Concedimus etiam, ut fi fexus ma- „ fculinus in generatione ipfa defe- „ cerit, femine ejusdem propaginis ,, fuccedendo utantur in pr£edi<5tis „ jure fub titulo feodali. - - Mons „ etiam vocatus Stella - - eft con- „ numeranduspoffeflionibusantedi. „ ftis, &c. „ (b) Patet id ex literis Rudigeri Pa- tav. Epifcopi Gundaccaro de Stahrenfcrg datis An. 1245. S U3E extant a P u ^ eun- dem Ludewig. ibid. Num. vi. „ Fi- ,, delis nofter Gundakerus de Storcben- ,, bercb nos accedens quoddam nobis „ privilegium przefentavit, aliquan- „ do putri fuo fuper collatione caftri „ Wiltpercb . - a Venerabili Pata- „ vienfis Ecclefite Epifcopo Wolfkpro „ traditum petens, &c. „ (c) Chron. Auftrale. Admont. Clauftro-Neoburg. ad Annum 1196. „ Bela Rex Ungariae obiit : Emricus „ filius ejus (ucceffit. „ I 15 6 • ANNALIUM AUSTRIA Chulmae titulos reliquerat. Res adverfus Croatas, Dal- A C ' - matasque ex lententia geftae, junioris animum Principis VurUin ita inflabant, (a) ut cum Emericus frater natum nuper ex Hunga- Conftantia, Arragonum Regis filia, Ladislaum puerum in Emeri- Ipem Regni diademate coronaret $ injuriam mterpretatus dZrwm ^ uam » arma corr ip eret 9 contra&isque fa£fciolbrum copiis fratns.™ bellum fratri moveret. Vanos aemuli Principis impe¬ tus Emericus facile retudit, fratremque Regno, quod ma¬ le laceffierat, ejecit. (b) Patria profugus Andreas apud Andreas Leopoldum Auftriae Ducem receptum reperit, confilio m ah- rebus fuis utili, led Auftriae funefto. Emericus enim fu- %’ofaus g ieiltem perfecutus An. MCIC. innoxiam Provinciam, & i *99 viBor' iSi ad belli improvifi injurias propullandas neutiquam corn- pimumy paratam, modis tamdiris habuit, ut fxv a hoffilitatis ve- ftigia tota late, quae Leytham , Viennamque interjacet, regione extarent. (c) Graviter pro eo , ac debuit, ac- ceptum id a Leopoldo Duce, qui contra&is furrima cele- ritate provincialibus copiis Andream, belli gerendi baud imperitum ducem, dedit, Regemque Auftriae finibus exa- oldus~) &quia „ Emericus propterea irrupic in Au- „ ftriam, .Leopoldus ilium ho Item for- „ titer repellebat, „ (d) Godefrid. Colonienf. ad An, 1199, „ Bela Rex llngariae vita de- „ cedens duos reliquit filios Hemme- ,, roclum &c Andream : quorum priori „ Regnum dedit, & filiam Principis » Antiochiae; alteri qutedam caftel- „ la, & praedia magna, atque adpe- „ regrinationem Jherufblimitanam, „ quam ipfe voverat, peragendam in- « finitam pecuniam. Adolefcens au- „ tem poll deceffum Patris, cum li- „ bera ufus fuiffet poteftate - - ac- „ ceptam pecuniam cito dilapidavit. „ Quo fado cum ad confuetum lu- „ xum copia non afflueret, ccepit ,, confilio fuorum regnum fratris fi- „ bi ulurpando invadere. Cui, cum „ Rex refifteret, orto inter eos bello, ,, vidoria potitus eft Andreas , auxi- „ lio Ducis Auftriae Lupoldi ,,? A.C. LIBER TERTrUS. 157 ria, hofpitum nomine, led rum reperit, ut offerre fe i horum opera ufus feliciter clade arfedfum quiefcere tantifper compulit. (a) Hos inter bellorum ftrepitus pietatis, quam a pue- ro haujfit, ftudia adeo non neglexit Leopoldus, ut alere etiam, ac majoribus indies incrementis augere videretur. Egregium hoc anno religiofiflimi ejus animi fpecimen ha- bemus iis Iiteris expreflum, quas ad congregates Ciftercii Patres, plenas officii, pietatis, modeffiac, Ian< 5 beque fi» ducia: dedit. Cum enim inter gemini Principatus curas hand ita intentum DEO animum habere fe poffe videret, quam aut Divini oblequii ratio, aut re&iffimae mentis ar¬ dor poffiilaret; precum fuffragia , piorumque operum, quoad liceret, communionem a landliffima ilia Ciftercien- lium familia exorandam fibi putavit, & impetravit. (b) At in Germania, Aprili adhuc menfe, Norimber- gae Comitia magna Principum, quos inter Leopoldus erat, frequentia funt coa&a. Caufa ingens publici conventus Germ* hujusPhilippus Suevi* Dux, & Otto Brunswicenfis erant, nidi, per- eledi ambo Caefares, & paribus fere partium viribus fuf- *™eka!- fulti. Philippi partes Saxoniae , Bavarian , & Auftriae Du- one ['hi- cesj Salisburgenfis, Paflavienlis, Frifingenfis Epifcopi 5 Marchiones item Misniae & Brandeburgi tuebantur, quos iv°Z- • Philippi Galliarum Regis ffiidia haud parum erigebant. (c) U 3 Ab (a) Idem ibid. ,, Quo Pucceflu ela- Junii, quse extant apud Baluz. in Re- „ tus, ficut res eft inquieu, felicitas, giftro Innoc. III. de negotio Imperii „ fecundo contra&is copii?* fratrem Epift. 14. „ Magnitudini veftrse du- ,, invadit. Ille accitis leutonicis, quo- ,, ximus declarandum, quod mortuo „ rum ibi copia magna eft, qui Sc „ inclito Domino noftro Henrico „ Hofpites ibi vocantur, fratrem de- „ Rom. Imperatore Augufto, colle- „ vicit, occifis ex ejus parte multis, ,, da multitudine Principum , ubi „ Sc captis. „ „ nobilium, Sc minifterialium Impe- (b) Lit. Leopoldi Ducis Auftr. ad „ rii numerus aderat copiofus, illu- CapitulumGeneraleCiftercienf. data: „ ftrem Dominum noftrum Philip* „ In Niiwenburch Nonis Januarii „ fum in Imperatorem Romani folii „ Ind. II. Anno Chrifti MCXCIX. „ rite Sc folemniter elegimus. - - „ Ducatus noftri in Auftria Anno „ Verum quoniam propter paucos » primo,inStiriaveroAnno quarto „ M Principes juftitise refvftentes adne- quarum initiurn : ,, SandusConven- ,, gotia Imperii utiliter pertradan- >•, tus vefter, Sec. ,, Referuntur ab „ da, adhtecufquetempora non con- Ortilone deExord. Campililienf. una ,, venimus 5 nunc deliberatione ha- cum Refponfo Guidonis Abb. Cifter- „ bita cum praedido Domino no- cii, totiusque Capituli Generalis apud „ ftroRege Philippo^ apud Nurenhercs Hanthalerum p. 1291. Sc feq. T. II. „ folemnem curiam celebravimus , Faft. Campil. _ . „ See. „ Ex iis literis conftat, qui- (c) Liters Principum AkmannU ad nam Principes Philippo adhxferine { Innoc. III. PP. datae Spir* V. Kal. Archiepifcopi nempe Magdeburgenfl Tre- les habuere Teutonic!, nume- , n pradu calum jam tuto liceret: fugna Rex Emericus, fratrem magna «*»«/«>-. 4 lnoc. 111. VP. pro Qttom nititur : 158 ANNALIUM AUSTRIA Ab Ottone Richardus imprimis Rex Anglize, Adolphus deinde Colonienfis, Mindenfls, & Paderbornenfis Epifco- pi, cum Henrico Brabantise Duce, Sc Balduino Flandria?, Hannoniaeque Comite ftabant. Sed nemo fortius pro Ottone, ac Innocentius ip Pontifex nitebatur. Difplicebat Philippi familia, ex Ho- chenftauffise gentis, Pontificibus tarn infefbe, fanguinederi- vata: neque nihil caufae erat in pecunia Anglicana, Richar- do Regi a Philippo nondum reddita: fed omnium inffor cri- minum perjurii labes erat, quo Fridericum puerum, Hen- rici Imperatoris filiolum, fux tutelae comendatum circum- venifle arguebatur : cui cum fidem, dum adolefceret, pa- remque regendo Imperio aetatem afferret, patruus obligal- fet iuam j vix ab Italia reverfus, coronam Imperii, quam firmare pupillo debuiflet, fuo ipfe capiti defponderet. (a) At in Ottone ingens Romano Anti Aid fpes erat: Guelphicae hunc efle gentis noverat, Pontificibus alias arni¬ cas : partes tuebatur Richardus Anglus, Rex ea tempe¬ rate non bellica magis indole, quam prasflita facro in hel¬ lo Eccleliae opera inclytus : accedebant rumores minime dubii, qui totam fere Italiam in partibus Ottonis die con- firmabant. ( b) Ea res cum folicitos haberet Germanize Prin- „ - - Quod ei nos opponere deceat, „ manifefte videtur ex eo, quod fi, „ prout olim Pacri filius, fic nunc „ immediate fuccederet frater fratri, „ videretur Imperium ei non ex ele~ „ dione conferri, fed ex fuccefftone „ deberi. - - Quod autem expediat „ opponere nos Philippo , liquet om* „ nibus manifefte. Cum enim per- „ fecutor fit, & de genere perfecuto- „ rum fuerit oriundus; fi non op- „ poneremus nos ei, videremur con- „ tra nos armare furentem. - . Nunc „ etiam - nos&EcclefiamRomanam „ perfequitur, & Regnum Sicilk no- „ bis auferre conatur. „ (b) Patent ifta ex Epiftola 32. in Regiftr. Innoc. III. de Negot. Imperii ad Ottonem Regem. „ Novimusenim „ qualiter inclytte recordationis Lo- „ thurius Imperator proavus tuus -• - „ qualiter Avus & Pater tuus, ejus „ veltigiis inhxrentes, pnedeceffori- „ bus noftris exhibuerintfedevotos; „ qualiter etiam Anglicana Domus, „ ex qua ex parte Matris es ortus, „ in devotione Sedis Apoftolicajfere „ Temper perftiterit, & perfiftat. „ Idem Treverenfi Bifuntinus; Epifcopi Ra- tisponenf. Frifingenf. Auguft. Con- ftantienf. Eichftat. Wormat. Spirenf. Brixinenf. Hildesheimenf. Rex Bo¬ hemia;, Dux Saxonk, Bavark, Au- ./Zrw , Merank, Lotharingk : Mar- chio Miffenenfis , Marchio Branden- burgenfis,Marchio Moravia;, &c. (a) Fautores fuos enumerat Otto Rex ipfe in epiftola fua ad Innoc. III. qua; eft in Regiftr. de Negot. Imper. Num. 20. apud Baluz. T. I. Epift. In¬ noc. III. Caufse vero, qua; Innocen- tium III. a Philippo alienabant, afferun- tur in Deliberations Domini Papa Inno- csntii fuper faBo Imperii de tribus Elc&is , quae extat inter Epiftol. Regiftri laud. Num. 29. ,, Verum contra videtur, 5 , quod liceat nos ei ( Philippo ) op- „ ponere. Fuit enim jufte & folem- „ niter per pradeceflorem noftrum „ excommunicationis fententia in- „ nodatus. - - Pmerea cum noto- „ rium fit, ipfum juramentum fide- „ litatis puero pra;ftitifle, & nunc 5 , Regnum Teutonicum , & quan- tum in eo eft, Imperium occupaf- j> fe, conftateum perjurii effe reum. LIBER TERTIUS. 159 Principes, nihil mirum eft, tot uno tempore coa&os efte conventus, tot nova temper confilia pacandis Germanise motibus agitata fuifle. Pars major Principum, audita ftatim Henrici Gar fa- ris morte, ad Philippum fratrem , qui Friderico abten- n upiu.. te, & adhuc puero, vicariam fummi Imperii curam ge- r ' s *™ reret, fiia fuffragia detulere : hos inter & Leopoldum 1 1 fuifle Auftrium latis conftat. ( a ) At pars adverfa, cum Bertholdum primo Zaringium Philippo oppoteiiflet asmulum 5 isque aut metu advertee fa&ionis, aut Ipe lu- cri, honorem eum renuiflet , converfis repente alio ftu- diis, Ottonem hunc Caefarem defignavit. ( b ) Nihil cunctatus ille Aquisgranum, Philippi copiis inteflum, va- lido exercitu obfidet, & quidquid cives niterentur contra, fuam in poteftatem redigit. Urbe capta nihil morae erat, quin ea in tede Regia, coronam etiam Imperii ab Adol- pho Colonienfi acciperet. (c) Earn inaugurationem bre- vi pars magna Germanise ad Rhenum, Motellamque pro- tenlae ratam habuit: (d) donee fortior aemulus Philippus ;, expugnata Bonna, Andernaco, pluribusque Rhenani tra¬ gus urbibus, Ottonem in Saxoniam rejecit. (e) Bed nul¬ la Idem Innoc. III. in Epift. ad Ar» „ Quo non reverfo, vocaverunt Ot- chiep. Colonienf. in Regiftro, haec „ tonem, Henrici quondam Ducis Ba- addic : „ Imo prater Principes A/e - „ varise & Saxonise filium, quem ve- » mannia , qui Regi favenc, eidem „ nientem Regem creaverunt. „ „ ( Ottoni) pene penicus tota Italia (c) Godefrid. Colon, ad An. 1198. „ noftrae prorfus eft expofita volun- „ Cum autem AquisgraniadRegiam », tati. „ „ fedem confecrandus properat ( ot - (a) OctodeS. Blafiocap.46. „ O- „ invenic fibieam oppofitam, 6fc „ riencales itaque Principes - diem „ militibus Philippi Ducis feptam - - „ colloquiiinpartibus Thuringia apud „ Expugnare ergo earn aggreflus , „ villam Arnefperc praftixerunt. Quo ,, multis expends, & gravi labors „ venience Philippo Duce - - iplum „ confumpto, tandem earn in dedi- „ in defenforem Imperii eligere de- „ tionem accepit. „ „ creverunt,quoad ufque nepos fuus, (d) Author Geft. Inoc.III. §.XXII. „ Imperatoris filius, dudum tarn ab „ Itaque terram obtinuit ultra Mo- „ ipfo, quam a cseteris Principibus „ fellam a Cameraco ufque Vidanam „ eledtus, inAlemanniam deveniret. ,, pene totam. „ Godefrid. Colon. „ - - Principes, qui eledbionibus Re- „ Otto etiam Rex poft difeeffum alte- „ gumnoninterfuerant, poftmodum ,, rius, in inferioribus partibus om- „ fe viciflim ad alterum eorum con- ,, nia fibi pro pofle fubjugans, Epi- „ ferebant : LupolJus videlicet Dux „ fcopos, Comites, &nobilesLotha- »> Orientalis > & Rex Bohemia* - - ad „ ringisfibiconciliabat. ,, „ Philippum. ,, ^ Chron. Montis Sereni ad An. (b) Idem ibid. „ Archiepifcopus 1198. „ OJoacrus Rex Bohemia, Phi- „ vero Colonienfis &Treverenfis & „ lippo Regi confoederatus, - - tran- n quidamEpifcopi,& Henricus Palati- „ fito Mofella fluvio, & Ottone Re- „ nusRheni - - ele&ionem filiilm- „ ge, qui vadum ejus occupaverat peratoriscaflantes,vocaverunt Du- „ violenter pulfo, Eunnam civitatem* „ cem Bertholdum de Zaringen ,ipfum ,, reliquaque oppida 6c contermina „ in Regem eligere volentes. - - „ depopulatus eft. „ i6o ANNALIUM AUSTRIA Leopol¬ ds Dux Aujlria concilia, re inter fe frat res Hunga * rid. lieges fludet: fed fpe meliore , quam tventu. la res Ottonis caufam gravius afflixit, ac mors Richard! a. c. Regis : qui cum omnium flagrantiffime fummo aublum Imperio eum cuperet 5 cruenta prius morte fublatus eft, quam firmatum in Regni lolio agnatum fuurrr vidiflet. (a) Et quamquam Joannes, Richardi frater , non in Regni tantum curas, fed Ottonis etiam tuendi partes fuccefliflet; praefentior tamen Philippi virtus erat, quam ut Anglico illo foedere infirmaretur. Leopoldo interim noftro°, cui Helena Mater per id tempus morteerepta eft, (b) curarum plus fatis domierat, vicina Hungaria fraternis adhuc bellis deflagrante. Ar- duurn eratEmericum Regem ad fubmittendum Regni fafti- gium deprimere; turpe Andream fratrem , cujus caufam femel amplexus erat, auxilio deftituere. Opportunum-* tranfigendae rei modum Moguntini Archiepifcopi nuperus ex Palaeftina per Italiam reditus fuggeffit : cujus cum fpe- (ftata virtus authoritatem per le haberet tantam, ut caufie arbitrium aemuli fratres haud gravate deferrent. Eber- hardum tamen Salisburgenlem, & Wolfgerum Paftavien- fem Antiftites adhibendos fibi putavit, quorum confiliis turbulenta fratrum ingenia acquiefcerent. Non afpernari vifi funt tantos caulac arbitros gemini fratres : jamque utriusque conlenfu An. MCC. Ipe meliore, quam even-120° tu pax & concordia in has leges fancita erat, ut ambo Cruce fignati Pakftinam peterent, Regno interim Hun¬ garian, vicariae Leopoldi Ducis folicitudini commendato : quod ft alteruter in itinere mortalitatem exueret; fuper- ftes in Regni jura fuccederet. (c) Confilio exitus defuit: nam uterque domi refides, diu concordiam non tenuere. (d) Au- (A) Godefr. Colon, ad An. 1198. „ FJchardus Anglias, dum quoddam n caftrum Limogite, (in Lemovico territo- „ rio Chaluz , ut fcribit Matthseus Pa- „ ris) fcilicet obfideret - - telo le- „ thaliter percutitur. „ Albericus in Chron. rede haec ad An. 1199. re- fert. De Joanne Rege infra locus fcri- bendi erit. (b) Chron. Auftrale, & Clauftro- Neoburg. ad.An. 1199. „ HalemDu- „ cifla Auftrise obiit „ DiemNecro- log. Clauftro-Neoburg. addit. „VIII. Kal. Jan. Helena Ducifla Auftriae. „ (c) Godefridus Colon, ad Annum * I 99 * u Poll hxc Conradus Epifcopus *» Cioquitur de Archiepifcopo Mo- 75 §V l ( nt i n q ) Ungariam intravic , ut » dncordiam fratrum fedarct, & ab „ utroque honorifice fufceptus eft. „ Inito confilio, & habito confenfu „ utriusque, & DucisAuftrix Lupoldi , „ omniumque Principum llngarise, „ pacem tali modoftatuit, ut fignati » Cruce.maretranfirent, &Regnutn j> Hngariae pratdidto Duci Aujlrifi „ commendarent : utfiquis illorum „ morte praeventus in transmarinis „ partibus debitum carnis exfolve- „ ret, fupervivens rediens ad Patriam „ Regnum poflideret, „ Chron. Au¬ ftrale ad An. 1200. „ Eodem anno „ pax inter Regem llngaris & Du- „ cem Auflria componitur, fratre in „ confortium Regni recepto „ Idem narrat Chron. Clauftro-Neoburg. & Anonym. Leobienfi (dJ Iftaex fequentibus patebunt. LIBER TERTIUS. 161 Auftria tamen eo ex Principum congreftu eum fru&um cepit, utpacatae deinceps, atque ab hoftilibus incurfioni- bus liberse efle liceret. Annalesnoftri hoc loco Andream An * rt ** il l\€P6 fratrem inRegni confortium receptuma fratre memorant: fratre in (a) cujus impatiens omne cum Regnum fit 5 non mirum c ^ i3 eft, eundem Andream non multo poft in cuftodiam da- ‘ uu turn (b) triennium ipfum in vinculis exegifle. Id cer- tum, Leopoldum Ducem , quo tempore Moguntinus ac Salisburgenfis Archiepifcopi in Hungariam movere, Vien¬ na magna cum pompa ac celebritate, a Wolfgero Paila- vienfi Antiftite, militari efle baltheo fuccindtum. Id fo- lemne in feftum Pentecoftes diem incidit, & duorum, quos memoravi, Archiepifcoporum praefentia eft nobili- tatum. (c) Conrado Moguntino ea profebtio egregio- rum operum poftremum fuit: pace enim ihter hos Prin* cipes compofita, cumin Auftriam rediret, naturae debi- tum fblvit VI. Calendas Novembris. (d) A Wolfgero procuratum funus eft, corpusque exanime, ea , qua di- gnum erat, honoris magnificentia Moguntiam deporta- tum j (e) poftquam Scotorum Viennenflum is Coeno- bium folennibus Ecciefix ceremoniis confecraflet, cujus jura, ac beneficia, jam inde ab Henrico, avo fuo, collata, Leopoldus Dux Auftrias, exeunte Februario, Heimburgi confirmavit. (f) Pars II. X Belli (a) Chron.Clauftro-Neoburg. An. 1200. „ Pax inter Regem Hungarke ,, & Ducem Auftria. componitur fra. „ tre inconfortiumRegnirecepto. „ (b) Chron. Clauftro-Neoburg. ad An. 1203. „ Etmricus Rex Ungarise „ data fide per Religiofos viros, fra- „ trem fuum dolo captum, & catenis „ conftri&um perpetualiter incarce- » ravit. „ (c) Chroa. Clauftro-Neoburg. ad An. 1200. „ Luipoldus Dux Auftriai „ & Styrix, in die Pentecoftes, am- „ bitione magna accindus eft gladio: „ prsefente Cbunrado Moguntino Ar- ,, chiepifcopo, Eberbardo , Salzbur- „ genii Archiefcopo. „ (d) Chron. Auftrale: 6cClauftro- Neob. ad An. 1200. „ Chunradus Mo- guntinus Archiepifcopus obiit. „ GodefridusCoIonienP ad An. 1200. „ Moguntinus pace reformata inter „ fratres, regreffus ad partes Auftria „ in territorio Patavienfi carnis de- „ bitum folvit : Epifcopus autem „ Wolferui prsedidae civitatis jam de- „ fundum fufcepit, 6c exequias ce- „ lebravit, 6c corpus cum magno co- „ mitatu Moguntiam direxit. „ C e) Chron. Auftrale, 5 c Clauftro- Neoburg. ad An. 1200. „ Monafte- „ rium S. Marine, 6c S. Gregorii in „ Wienna ad Scotos a Wolfkpro Patavi- „ enfiEpifcopo confecratur. „ (f) Diploma Leopold! Auftrke Du¬ els confirmat. Fundation. Monafterii Scotorum Vienn. datum apud Heim- buyc Anno 1200. III. Kal. Martii. In- did. III. cujus initium eft : „ Pia & „ lalubris eft intentio, 6cc. Cum au- „ tern beate memorie Avus nofter „ Dux Henricus , exules quosdam & „ fimplices, Scotos videlicet, maxime „ pietatis affedu collegiflet, Wiennx „ in pradio fuo liberce fundationis ju- „ re eos collocavit, Monafteriun* „ ibidem, &c. „ Neoffadi- urn con- ditur. 162 ANNALIUM AUSTRIA? Belli Hungarici cura non ita defun&us eft Leopol- dus, quin earn ipfam, quae Auftriae illata eft , populatio- nem in Provincial fiiae commodum verteret. Recenti enim calamitate do 6 fcus, quantum in bene munitis oppi- dis ad falutem civium prsefidii fit $ animum adjecit, ad urbem novam in Auftriae ac Hungariae limitibus conden- dam. Locus opportune inter aquas c terra reftagnantes ca* ptus, ut paluftre fblum, & ligonis impatiens hoftiles cu- niculos, unicum prope expugnandis urbibus inftrumentum, eluderet. Nomen loco ab re datum j Novaeque Civitatis, feu Neapolis Auftriae vocabulum hodiedum perftat. (a) Facile inducor,ut credam, loci primordiahodiernaecelebri- tati haud quaquam refpondifle : fuifle tamen jam turn in¬ ter munita magis Auftriae oppida, ex Friderici, qui Leo- poldum Patrem in Principatu exceperat, Ducis receptu conftat, qua ex arce belli, totam brevi Auftriam ad ob- fequium revocavit. (b) Fabulae haud abfimile videtur, quod Scriptores nonnulli tradunt : certatum Leopol- dum inter, ac Emericum Regem, uter prior urbem no¬ vam , quam dufto etiam fulco finguli defignarint , con- deret : vicifte Leopoldum, ftetifteque ante Neoftadium, quam primam Emericus manum ad fui operis molitio- nem admoviflet. Ejus rei monumentum extare hodie- que, aream videlicet fulco ab Rege Hungaro defcriptamj earn fortafte ipfam, quae paulum ab urbe remota, ex ar¬ ce Neoftadienfi delpicitur. (e) Amplum id fpatium, & ege- ftirpe, Chunradus, & uxor Had- ,, mudis cum filils Vritilone, Leu- „ toldo, & Hermanno, didti a loco, „ in quo hadtenus fedebant, Lilitn- „ veldarii , poftea retrahentes fe in „ montem vicinum, vocabant fe de Monte. - - Mox deinde operarios „ conducens (Dux Leopoldus ) juftit „ ligna caedi, & erui lapides congru- n os, ac durabiles, & convehi dili- „ genter, atque omnia inftanti ope- „ ri prseparari. „ (b) Diploma Leopoldi Ducis IV. da¬ tum Admunt. An. MCCI. Indidt. IV. V. Kal. Septembr. apud Bern. Pezium „ m. Anecd. Col.769. Num. xc. „ „ Monafterio Admontenfi, quod nos „ „ pro fua Religione plurimum dili- „ gimus , liberam quandam CapAlam „ S. Martini in Enstal apud Eich, juxta ,, fluvium Salzach , &c. in proprieta- „ tern omnimodam condonavimus, ,, &c. ,, (c) Leopoldi Ducis prseceptum ad dominicalium fuorum adminiftrato- res : apud Bern. Pezium Cod. Dipl. Admont. Num. xci. Anecdot. T. III. Hujus initium eft : „ Praefenti pagi- „ nx quandam juris noftri, & fimul „ AdmontenftsCcenobii prserogativam „ duximus adnotandam, &c. „ (d) Lit. ejusdem Ducis ad Chuno» nem de Werven , defenforem Admon- tenfis Ccenobii defignatum apud eundem ibidem N. xcii. quarum ini¬ tium eft: ,, Rerum Admontenfium Ad- ,, vocatum nos elfe cognofcentes, ), &c. ,, ( e) Lit. ejusdem Ducis in hac cau- fa apud Bern. Pezium ibid. N. xcnr. „ Nos intuitu DEI, & fratrum Ad- „ montenfjum tam ipfis, quam homi- „ nibus eorum totum jus fori rela- „ xavimus, ftatuentes, ut nullas a vo- bis injurias pati debeant, quoties vel emendi, vel vendendi, vel itl- nerandi caula ipfum forum adire neceflfe habuerint. „ LIBER TERTIUS. 165 Ci Monafterii res, juraque, concefla etiam quorundam ve- diigalium immunitate, V. Calendas Januarii confirma- vit. (a) H«c inter benevola facrum in ordinem ftudia ter- rores non defuere. IV. Nonas Maji, horae fere dimidio terra movit tanto fragore, ac tumultu, multis ut Iocis la- Terra bes fieret, oppidaque ac caftra non fine muitiplici firage wom * hominum quaterentur. Wizenfteinae turris everfa, Har- trodum, caftri praefe&um, feptemque alios fuis minis in- volvit: idem Katfchii, Salisburgenfis ditionis cafiro, idem alibi per eos dies contigit. (b) Ad hos terrores, gravior etiam metus ex Colonienfi Principum conventu acceffit. Guido Pontificius in Germaniam Legatus eo venerat, ut quod ab Innocentio III. in mandatis habebat, non Phi- lippum modo Caefarem, fed quicunque ejus partes adver- fus Ottonem tuerentur , Apoftolico feriendos fulmine pronunciaret. (c) Is terror Principes a Philippo abftra- Tartium xit alios; alios ita perculit, ut Eberhardum Salisburgen- ^ 0 ia fern Archiepifcopum, & Ottonem Misniae Marchionem ad Innocentium III. Romam continuo allegarent, (d) qui X 3 Pon. ( a ) Lit. ejusdem Ducis dats Zmt- UAn. 1201. India. IV. V. Kalend. Januarii apud Linckium in Annal. Zwed. ad hunc annum. Initium eft: „ Quia inermium atque manfueto- „ rum tranquillitas, 6tc. Clauftrum }) igitur in Zwetel , quod omnimodis „ defenlare intendimus, rationefun- „ dationis Progenitorum noftrorum „ - tantummodo noftro Patrocina- „ tui refervamus. - - Infuper fuper „ nominato Coenobio in omnibus „ negotiationibus fuis pertotamter- „ ram noftram, apud omnia pedagia „ noftra jus noftrum remittimus, Sc „ indulgemus. „ ( b ) Chron. Auftrale ad An. 1201. „ Terrs motus fadus eft magnus „ IV. Nonar. Maji.,, Chron. Augu- ftenfe ad An. 1201. „ Terrs motus „ multis terrarunr locis fadus eft ma- „ gnus,ita, utmultasurbes6cEccle- ,, lias deftrueret,6c mortes hominum „ fierent. Ccepit autem idem terrs „ motus IV. Non. Maji. „ Annal. Admontenfes apud Sigism. Pufchium inChronol.Sac.Styris P.II. pag. 115. }) Terrs motus fadus eft magnus per w dimidiam fere horam IV. Non. Maji, acdeincepsfrequenter, adeo „ fortis, ut nonnullas ecclefias fub- „ verteret, ac domus muratas, inter „ qus in caftro Wizenftain ( nunc „ Weitenfiein ) turris corruens, hofpi- „ tem domus, Hartrodum minifteria- „ lem Ducis Styrenfis cum feptem „ viris interemit : fed & caftrum Ar- „ chiepifcopi Cbaets ( five K'atfcb') di- „ rutum, ferme omnes habitatores „ fuos morti dedit. „ (c) Godefrid. Colonienf. ad. An. 1201. ,, Venit etiam Co Ionian? circa „ feftum Apoftol. Petri 8c Pauli Gui- „ do Cardinalis Prsneftinus Epifco- „ pus aSede miftus Apoftolica, rhi- „ lippum, 8c quoslibet ejusdem fau- „ tores excommunicatos pronun- „ cians. „ (d) ConftatexEpift.Innocent.IH. adDucem Zaringia , qus eft inRegi- ftro deNegot. Imperii N. 62. apud Baluz. T. I. „ Venerabilem fratrem „ noftrum Salzburgenfem Archiepi- „ fcopum, 6c diledum filium Abba- „ tem de Salem , 6c nobilem virum „ Marchionem Orientalem, quorun- „ dam Principum nuntios ad Sedem „ Apoftolicam deftinatos , benigne „ recepimus. - - Literas quoque „ quas per eos qutdam nobiles Prinl „ cipes deftinarunt, diligenter per. n legi fecimus, 8cc. „ Alexius , lfaacil Comneni filius, in Germa- niamve- nit. Leopol - dus Dux Auftriti Iheodo - ram e Gracia ducit conju- gem. 166 ANNALIUM AUSTRIA Pontificem de Germanic rebus melius edodtum a fenten- A,c * tia deducerent, adje6fo epiftola, querimoniis referta, cui inter ceteros Leopoldus etiam Dux Auftriae fuum nomen adfcriplit. (a) Quse dum Romae tra&arentur, Alexius Ilaaci Com¬ neni, nuper ex Imperii folio Conftantinopoli in carcerem detrufi, filius An. MCCII. in Germaniam venit, a Phi- 1202 lippo Cadare, qui Irenem fororem ejus in matrimonio ha- bebat, (b) opem atque auxilia petiturus. Philippus quamquam inteftinis Germanise diffidiis undique diftri- £tus, Alexium tamen pro affinitatis jure , laute magnifi- ceque diu apud fc habuit 5 8c revertentem in Graeciam, Principibus , qui per id tempus expeditionem facram e Gallia, Belgio, ac Italia in Palaeftinam adornabant, per li- teras commendavit. (c) Sororemne focum aliquam , aut agnatam, fugae comitem, in Germaniam duxerit A- lexius, an in fororis Regime palatio jam repererit, haud magis fci o, ac quo authore, ac confoafore conciliate fint nuptiae, quas Leopoldus Dux AuRriae cum Theodora, Grae- ca femina, quam Scriptores noftri Comneno ex fanguine oriundam, modo neptem, modo filiam Graecorum Re¬ gis appellant , (d) anno proximo contraxit. Neque enim (a) Liters Principum Philippo R. faventium apud Baluzium Tom. I. in Regiftro de Negot. Imperii Num. lxi. ,, Extimare non valet ratio, &c. „ Nomina Principum Epifcopis fub- junda hint: „ Rex Bohemia:, Dux „ Zaringix, Sc Redor Burgundix, „ Dux Saxonix, Dux Auftr ia Sc Styria, „ DuxMeranix, See. „ (b) Albericus in Chron. ad An. 1202. „ Alexius apud Philippum la- „ tuit, eo quod uxor ejusdem Phi- » lippi* lororfuit Alexii. „ Idem fen- tit Arnold. Lubec. 1.6. cap. 2. &Ur- Ipergenf. inChronico. (c) Godefrid.Colon. ad An. 1201. ,, Per idem tempus Alexio patre fuo „ (ljaacio redius) ejedo & incarce- „ rato, de Grxcia fugiens Alexius , ve- „ nit in Alemanniam ad Philippum „ Regem, fororium fuum ( fororis „ fux maritum ) & ibi per aliquod „ tempus demoratur, & honorifice „ tradatur.,, Nicetas inAlex.Comn. 1.3. cap. 9. < p ) Chron. Clauftro-Neoburg. ad An. 1203. „ Luipoldus Dux Auftrix ,, & Styrix Theodoram , neptetm Regis „ Grxcorum duxit uxorem. „ Idem feribit Anonym. Leob. in Chron. ad An. 1203. & Anonym. Zwetlenf in Chron. Auftr. ad hunc annum, Sc Thomas deHafelbach in Chron. pag. 713. Chron. Mellicenf. ad An. 1203. ,, Luipoldus - - Theodoram, filiam Re- „ gis Grxcorum duxit uxorem. ,, Idem habet Bernard. Noric. inChron. Auftr. ad An. 1195. At veroTabulsC Clauftro-Neoburg. & Arenpecldus in Chron. Auftr. „ AnnoDomini 1203. „ Domina Theodora, cognata Alexii ,, Imperatoris Grxcorum per eun- „ dem Alexium defponfata fuit Duel ,, Leopoldo. „ Enenckelius im Fiir- ftenbuch , filiam Manuelis Comneni Theodoram appellat : Alii Theodori La- fcaris fuiffe exiftimarunt. Sic enim Albericus in Chron. ad Annum 1221- „ Lafcarus ( Theodorus, poftea NicxX „ inBythinia Imperator) plures ha- , v buit filias, de prima uxore Andro - „ nici ( imo Alexii Comneni ) fill 3 / „ quarum unara habuit ifte Catholl- „ corum devaftator Vaflachius; ( alias LIBER TERTIUS. 167 A. C. 1203 tinorum Conjian - tinofo- lim oc- cupat. enim credibile eft, fponfam a Leopoldo, in hac pertur- batione rerum , Byzantio aut petitam , aut expe&atam : contra nihil ad fidem pronius, ac Leopoldum, propenfi ad mifericordiam animi Principem , feminae auguftae ftir- pis, fed moerore, ac fuorum calamitatibus confeblae, mi- feratione motum, promiflo fociali thalamo, ad priftinae fpem fortunae revocare voluifle. Vigebat adhuc in Au- ftria aviae Theodora; nomen , quae Henrico Duci I. e Graecia nupferat, Comneno item Caefarum fanguine pro- gnata : quo facilior aditus ad nuptialia haec foedera, cum Theodora hac altera tranfigenda, aperiebatur. Nuptiae Viennae An. MCCIII. viris Principibus ma- gnonumero confluentibus, pompa apparatiflima funt ce- Alexius lebratae. Q\) Sed Alexius adolefcens, Ifaacii Augufti, quern ljaad f* Alexius frater , nefario fcelere oculis orbatum in car- ll ^ Q u [ a cerem dederat ,filius, jam in Italiam difcefferat, Corcy- ram in Infulam, ubi claffis fignatorum Cruce Principum in „ Vatatza ) aliam duxic Dux Aufirid, marito priore, Ifaacio Sebaftocratore, „ tertiam Rex Bsfo, Regis Andrea fi- ut conftat ex Niceca Choniate de A- „ lius primogenitus, quartam Anfel- lexio Comneno 1. 1. cap. 4. 5. & 6. jj musde Ricu de Pontivo nztus. ,, Sed Sed ea ipfa Theodora privigna , qua- enim Albericus non de Leopoldi , fed drimulaadhucdefponfaeft/^wcoBlac- Tridtrici , filii ejus, fponfa intelligen- choprimum; mox autem Cbryfo iti- n -xt: - dem Blaccho ab Alexio Angelo Com¬ neno Imperatore in uxorem data, ut author eft Nicetas Laudatus in Alexio Comneno 1.3.c.7. „ Imperatorcum „ aliis artibus & dolis Chryfum cir- „ cumvenir, turn neptem Theodoram % mofo, Scbellicofiffimo „ Confen- „ pridem Ibanco defponlam Byzantio tit Georgius Acropolita Hift. cap. 5. „ accerfitam illi in uxorem dedit. „ agens de hoc Alexio Angelo Comneno : Unde certi ftatuere de Theodora pa- „ Tres etenim Alias fufceperat, qua- rentibus nihil aufim, maxime poft- „ rum prima Irene Pakeologo - - fe- quam ex tam numerofa Comneno- „ cunda Anna Theodoro Lafcaridefyon- rum Angelorum, Ducarum, Palseolo- „ fa. Eudociam tertiam - - Ducas Ale- gorum, ac Lafcarorum pofteritate , „ xius , exclufa propria, uxorem du- quam recenfec Du Cangius in Famil. „ xit. „ Sed cum idem Acropolita Byzant. T.XVII. Hift. Byzant. nulla cap. 6. de Theodori Lajcaris liberis ex idonea occurrat Theodora , qurcnubere Anna conjuge fcribat : „ Tres nam- ,, que filia: illi erant, prima Irene , al- „ tera Maria , tertia Eudocia , „ nec quartae leu Theodora Leopoldo Duci nuptae meminerit , dubium effe po- teft, an Albericus rede Theodora Cx- fari filiam Theodor am tribuat. Acce- dit, quod Annam Theodorus paulo ante duxerat, quam Alexius Angelus Comnenus Conftantinopoli pelleretur, ut conftat ex Niceta 1.3. ac proinde nubilem nondum filiam habere po- tuerat. Verum quidem eft,quod Theo¬ dorus Lajcaris privignam habuerit Theo dus videtur. Cjeterum Nicetas Cho- niates in Alexio Comneno lib. 3. cap. 2. fcribit de eodem Alexio Im¬ peratore : ,, Defpondit Irenem Alexio „ Paheologo - - Annam (filiam fuam) Theodora Lalcari, adolefcenti ani- hoc tempore Leopoldo potuerit, (a) Chronicon Anonymi Zwetf. ad An. 1202. „ Leofoldus Dux Au- „ ftriae &Stirise, nuptias Viennse, „ multis Principibus ibi convenien- „ tibus, pompofiffime celebravit, Sc „ Theodor am , neptem Regis Grjeco- „ rum duxit uxorem. „ Confentit Thomas de Hafelbach. Cetera fere Chronica ad An. 1203. has nuptias rejiciunt. Ortilo de Exord. CampL lil. ad An. 1203. „ Dux L. in Wienne „ Dominam Theodoram ex Grseco Im* „ peratorum fanguine illuftriflimam dor am , ex Annas Comnenae conjugis „ conjugem accepit Regia pompa. Beneficio maleficiu reddit. tonflan- tinopolis st Latinis eapta. 168 ANN A LIU M AUSTRIA in anchoris jacebat, traje&urus : ab his magnis precibus A - c promiffisque tandem impetrat, ut tentata Conftantinopo- Ji, quae audito tantum Latinorum nomine , Aiexii pa* trui, ac tyranni odio, deditionem ultra fa&ura fit, pater- no fe folio reftituerent: id fi beneficio ipfbrum confequa- tur, effebturum fe propediem, utpraeter impenfe operse luculentum praemium, Ecclefia fe Graeca Romanae fubji- ciat, 8c Matrem filia, tanto jam tempore diffociata, poft- liminio recognofcat. Accepta conditio eft , 8c admota centum quinquaginta triremium clafie, Conftantinopolis o&avo obfidionis die in poteftatem redadla. (a) Alexio Comneno occulta fe fuga ex urbe proripiente , extra&us diuturna e cuftodia Ifaacius Pater, 8c cum filio adolefcen- te ad Imperium revocatus. Tam recenti beneficio non poterat promifla rata non habere Aiexii adolefcentis Pa¬ ter : quamquam ubi ad rem ventum eft, neuter promif forum fide ftetit. Capta Julio menfe urbe, dum convul- fo Imperii ftatui in ordinem redigendo plufculum tribuunt Gruce fignati Principes, tempus navigationi opportunum exiit. Vere primo, cum iter in Paloeftinam fufcepturi, lt °* mercedem operae ab Imperatore exigunt j mutatum re- pente Aiexii junioris animum, 8c rebus fuis infeftum ex- periuntur. Is enim feu innata genti perfidia, feu Patris, quae multorum erat opinio, perjuris confiliis transverfum a- &us, ne a probris quidem ac contumeliis abftinuit, cum Palatium , quod pignoris loco noftris promiftum erat, a Bonifacio Monferratenfi Marchione, communi nomine adiretur. Sed neutri Principum indigniflimi perjurii lx- titia diuturna fuit, Ifaacio patre morbo, Alexio adole- fcente filio, Murzuphli, qui tyrannidem occuparat, ma- nibusextindbo^ urbe denique ipfa a Latinis capta , atque Imperio Graeciae ad Balduinum, Flandriae Comitem, vibto- rum fuffragiis delato. (b) . Quae (A) Rei totius feriem fufe narrat ( B ) Epiftola Comitis Balduini Flan- Epiftola Comitis de S. Paulo ad Du- dri ad Adolfum Colonienfem Archi- cemBrabant.fcriptaAn.1203.qua: ex- epifc. apud Godefrid. Colonienf. ad tatin Annal. Godef. Colon, adhunc An. 1203. „ Urbe populofa capta annum. Balduinus item Flander. in „ violenter a paucis, tyranno fugato, Epiftola ad Othonem Regem : qua; ex- „ ac filio Tirfacbii {ijaacii) Alexio co- tat apud Arnoldum Lubecenl. L. VI. ,, ronato - - ex inlperato leu inna- Chron. Slavor. c. 19. Nicetas deni- ,, ta malitia, leu Graecorum fedu, daurat. - - Nodu infequenti Do- ,, minum fuum ( Alexium juvencm) ,, latenter laqueo fufFocat in carce- „ re - - cafuquevitam,quam laqueo „ extorferac, confingit ereptam — „ Sic nobis hyemstota perficitur,do- „ nec navibus noflris Icalis aptatis, ,, & inftrumentis bellicis praeparatis „ - - civitas obtinetur. - - Ordina- „ tis igitur, quae difponenda rerum „ pofeebat eventus, ad eledionem „ Imperatoris unanimiter ac devote „ procedimus, & omni ambitione feclufa,cum fexBaronibus Vene- enim, „ torum, VenerabilesViros Epilco- ,, pos noftros - - Imperatoris fub ,, dominio nodro confiituimus ele- „ dores. Qui oratione praemiffa- „ perfonam noftram ( BalJuinum Co- ,, mitem Flandr.) quod a noftrisme- „ ritis procul erat, unanimiter ac fo- „ lenniterelegerunt. „ Nicetas Cho- niates in Ifaacio ttAlexio filio culpamin imanem cupiditatem & avaritiam La- tinorum conjicit,quibus fatisfieri nul- lis thefauris poflet; & in Alexium Du- cam Murzuflum , qui fingebac:,, Co- „ gnatos ejus, Sc plurimos oblcuros ,, homines, imprimis, vero bipenni- „ feros barbaros furiofo impetu in ,, foribus effe, adeum (Alexium lfaa- ,, cii filium) ob initam cum Latinis ,, familiaritatem, & amicitiam, dit „ cerpendum, „ quo fado Alexius ex palatio fugiens in carcerem a Mur- zuflo con jedus, & gutture laqueo eli- fo interfedus fit. Georgius Acropo- lita inChronico compendiario num. 4. hac habet. ,, Pod quadraginta „ itaque dies Conftantinopolis ab „ iplis expugnata ed, duodecimo „ menfis Aprilis : „ qui videri pof. funt Hid. Byzantinae Tom. XIII. (a) Chron. Audrale ad An. 1202. Sc Claudro- Neoburg, ad An. 1203. „ Emericus Rex Ungarise data fide per „ Religiofos viros fratrem fuum do- ,, lo captum, Sc catenis condridum, ,, perpetualiter incarceravit. Sed „ eodem anno divina ultione percufi- „ fus in fata conceflic. Quo defun- ,, do frater de catenis eripitur , & „ fub nomine Tutoris filii fratris fui, ,, quern Pater infantulum coronave- „ rat, fuper Regnum Ungarise fub- » limatur. „ Sed ad Annum 1205, rur- Conjhm- tia Vidua Ladisla- ztmfilio- lum in Aujiriam traduxit. Ladislaus fuer Vienna decedit. <170 ANN ALIUM AUSTRIA enim id erat coronampuero detrahere, matremque ac pu- A,G> pillum ambitiofi patrui iibidini objicere. Non erat is An¬ dreas, qui lecundasin Regno ferre noflet : quaeque ilium ambitio in fratrem nuper Regem y eadem muito magis in puerum, Regis filium armavit. Conftantia Regina haud temere verita, ne ea tutela pernicies eflet filii 5 in Auftriam ad Leopoldum Ducem An. MCCIV. confugit j2Q4 cum Ladislao puero, Regnique infignibus , ac thefauris. Reginam comitati proceres nonnulli ac Antidites, qui fi- dem Regi puero, vivente adhuc Patreobligarant: via per inieda undique Regni clauftra, mediosque hodes vi quae- renda : Viennam tamen feliciter tenuit 5 ubi excepta be- nigne, ac pro veteri dignitate magnifice habita, a fuga pau- lifper, metuque conquievit. (a) At Leopold us Regis, Reginaeque caufam , fuam ratus, militem, arma, viresque gemini Principatus fui omnes colligit, ad injudum pupilli Regii oppredbrem in ordinem redigendum. Andreas fatis gnarus, qua par- j20 f te bellum ingrueret, contrabtis ex omni Regno copiis, at- que in extremis Auftriae Styriaeque confiniis ad excuban- dum difpofitis, Audriaci in Hungariam tranfitum elufit tamdiu, dum cafus belli confilia difcudit. (b) Viennam deportatus Ladislaus , imbecilli corpufculo puer , & ab itinere, fugaeque incommodis male habito, tentari gravi invaletudine coepit: aetas ferendis morbi molediis impar, pue- rurfum ab iisdem Chronicis repetitur hoc modo : „ Emericus Rex Ungarice „ mirum! qua die (per) dolum fra- „ trem ceperat, revoluto tempore, & „ ipfe captus interitu, quern confor- „ tern habere noluic, hseredem reli- „ quit. „ Ortilo de Exord. Campil. ,, MCCIV. Emericus llngarise Rex „ obiit. Andreas frater debebat effe „ Tutor Ladislai filii ejus : fed utRe- „ gem fe geflit. Regina mater Cow- „ Jiantia cum filiolo, Sc Corona Re- „ gia, fugic adL. Ducem. Hie exu- „ les benigne-recepit, Sc pro eorum 3J favore arma paravit. (a) Chron. Admontenfe ad An. 3205. „ Regina Ungarorum Heime- „ rici Regis vidua, fecum habens „ quosdam Epifcoporum Sc Optima- „ turn Ungaricorum, qui propter jus- ,, jurandum, quod infantulo Regi ju- « raverant, adhuc in parte ejus.fta- » bant, per vim occupatis portis, Sc „ cuftodiisterminorumllngariciRe- „ gni verfus Wienn ducens fecum fi- „ lium fuum cum Thefauris, Sc divi- „ tils magnis, Sc comitatu copiofo „ egrefta eft, Sc a Liupoldo Duce, de „ quo propter affinitatem plurimum „ praefumebat, magnifice fufeepta. Chron. Clauftro - Neoburg, ad An. 1205. „ Andreas Reginam, uxorem „ fratris , Sc filium ejus hseredem „ Regni perfequens, terminos Au- „ ftriae ufque Wiennam intrare coe- ?> git r> Eadem narrat Chronicon Anonymi Leobienf ad An. 1205. Sed Ortilo laud, ad An. 1204. (b) Ortilo de Exord. Campil. ad An. MCCV. „ Dux L. in bellum „ proceflit adverfus Andream H n ' „ garum pro Ladislao puero Rege* „ Sed hie, parato jam prelio, Wienne „ defun&us.eft, Sc fic Andreas jam „ legitimusRex erat. ,, LIBER TERTIUS. 171 puerum brevi ad extrema deduxit j regnumque, in cujus fpem ea fuga fufcepta eft, in Patruum tranftulit. Non_. erat jam, cur amici alioquin Principes, fublata bellorum caufa, arma colliderent: id unum a Leopoldo Andreas Andreas poftulabat, ut Regni infignia, thefaurosque, extindlo Re- fi^ ex ge aemulo, referri in Hungariam pateretur. Nihil in Au- ftrio moras erat, modo cautum Regii pueri fupremis ho- noribus, quique eundem in Auftriam fecuti eftent, opti- matum gratia? fciret. Utrumque ex aequo conceftum : funus Vienna Albam Regiam cum honore deportatum a Jaurinenfi Epifcopo , & fepulchralibus Regum Hunga¬ rian monumentis regali apparatu iliatum. Conftantia ve- ro Regina, quod extindlo Ladislao filio, nihil jam inte¬ grum fibi in Hungaria videret, ad fratrem Arragonias Re¬ gem in Hifpaniam rediit. (a) Sed quanquam mors Ladislai concordiam inter Leo- Leoj>ol- poldum & Andream redintegrarat, quieto tamen ab ar- mis Auftrio efte non licuit. Philippum Germania? pars ehMppo major agnorat Caefarem, Agrippina tamen Colonia perti- ead naciter refpuebat : cogendam armis ad obfequium ratus Iwfco., Philippus, exercitum, quam poftet, maximum ad obfidio- loniam nem ejus urbis adduxit. Leopoldus, cui ex Theodora accuniu conjuge prima hoc anno filiarum ad IV. Idus Apriles na- ta eft Margareta, Regina olim Germanize, haeresque Au- ftriae, ac Styriae futura, amico Canlari non defuit. (b) Nu- LrLeo- merofus fub ftgna miles, & quod in multitudine rarum, ledtiffimus quisque confluxit : id Ducis charitati datum, ta% quern fummi, infimique & egregia? virtutis caufa, & fplendidae in quosvis munificentize nomine, amabant uni¬ ce. Multaeo bello & militaris in Duceardoris, & ftre- nuae in armis dexterze facinora laudantur , quae Leopol- Pars II Y 2 dum (a) Chron. Admont. ad An. 1205. „ Paucis ergo transa&is diebus, La~ „ Jislaus infans moritur , corpusque » illius a Jaurino Epifcopo Albam ,, translation, & in fepulchroRegum, „ regio more tumulatum eft. Sicque „ fedata eft controverfia grandis,qu£e „ inter Ducem , & Andream Regem „ orta fuerat, pro repetenda tam Re- „ gina, quam thefauris feu corona, „ quam fimul afportaverat, in tan- J} turn ut contradis utrinque exer- „ cituum copiis, inter fe dimicaturi reliderent. Pod hxc LuipoMus Dux „ Reginam, liberaliffime habitam, & „ honoratam, cum obfequio regali in „ terram Nativitatis fuK fratri fuq „ Hifpaniarum ( al. Arragon. ) Regi „ decenter retransmifit. „ Chron. Clauftro-Neob. Anonym. Leob. Au- ftrale ad An. 1205. „ Ibi puer mo- ,, ritur, & Regina marito, natoque ,, orbata, auxilio Ducis ad terram „ fuam Arragoniam profeda eft. „ (b) Ortilo de Exord. Campil. ad An. i2o tuam monemus attente, & propen- ,5 bus exhortamur , per Apoftolica „ feripta mandantes, quatenus tarn „ falutare propofitufn benevolo pro- „ fequendo favore, lucrumque ani- „ nue temporali quaeftui praponen- „ do, quantum in tefuerit, in hocaf- ,, f'eftum adhibeas, & effedtum, quid „ de (ingulis ejus negotii circumftan- tiis fentias, nobis quantocius re- feripturus. Nos emm Venerabili fratri noftro - - Salfeburgenft Ar- „ chiepifcopo dedimus in mandatis, „ ut memoratum Ducem ad peragen- ,, dum hujusmodi propolitum pieta- „ tispropenfiusexhortetur, & inqui- „ fita fuper iis diligentius veritate» „ nobis earn fub opportunaceleritate „ referibat, determinate fignificans, „ in qua & quanta parte provincias „ memorats, futuri Epifcopatus lo- „ cari Cathedra, & parochia valeae „ congruentius aflignari; ut fic de- „ mum certiores effe&i, ad conlum- „ mationem hujus negotii, ficut in- „ fpiraverit Dominus, procedamus. „ Datum Laterani XVIII. Kal. Maji, „ anno decimo. „ (a) De hoc legi poteft Marc. Han. fiz. T.I. Germ. Sacr. & Bernard. No. ric. in Catal. Abbat. Cremifanenf, <$c in Append. Chron. Laureacenf. & Pa. tavienf.Pontif. retareUm tur ub ijto: 178 ANNALIUM AUSTRIA? vienfibus Epifcopis earn in Duces Aufiria; authoritatem, aA quae vel fuiftet ad earn diem, vel neceflaria foret deinceps, quoties turbarum aliquid, aut litium oriretur. Quti re - His a Manegoldo coram Pontifice expofitis, juffi £°o^T Legati, quid refponfi afferrent a Duce Auftriae, expro- torilus mere. Ac primo quidem negabant ullam vel proven- Duch. tuum, vel bonorum ja&uram fieri 5 ac fi qua efiet dimi- nutio, earn jurisdi&ionis duntaxat efie , non fundorum: neque enim Ducem ex Pafiavienfis Ecclefiae fundis 5 fed ex propriis dotem novo Epifcopo conftituere decrevifle. Ad alcerum planior erat refponfio : Ducem Auftrias quemadmodum Salisburgenfis in Styria Archiepifcopi 5 ita in Aufiria , ac parte nonnulla Styriae, Pafiavienfis An-, tiftitis facram jurisdi&ionem agniturum : interefle hoc privatum inter , ac Principem, quod ifte non unialicui oppido, aut urbi affixus vivat j fed in omni ditionis fuae loco domicilium ac fedem fibi habeat conftitutam. (a) Inde ad Pontificem verfi, Leopoldi Ducis nomine ora- bant, juberet Viennae Epifcopum , eique ftabilem ibi Se- dem in Scotorum Coenobio conftitueret : adderet ter- tiam Auftrias partem cum jure facro , jurisque facri fru- < 5 fcibus : curaturum Principem, ut iidem Coenobitae irL» aliud Monafterium transferantur , rebus tamen eorum, praediisque ac juribus nulla ex parte imminutis : ratum denique haberet Pontifex id , quod facer Vienna Curio concedit ultro, ut annui ejus Ecclefiae proventus, ad confiituendum cum PraepofitoSacerdotum collegium con- ferantur : adje&urum de fuo Leopoldum Ducem nobi* lem Cremfii curiam, cum vinetis, ac praediis, quae trecen- tas facile libras Viennenfes quotannis conficerent: id fatis (a) Lit. Innocentii III. PP. ad Le¬ gatees fuos Hugonem, feu Hugolinum Oftienfem, & Leonem tit. S. Crucis Presbyt. Cardin, in hac caufa : apud Bernard. Pezium Cod. Diplom. P. II. p.6^. Quaruminitium: „ Cumolim „ diledus filius, Nobilis Vir, Dux „ Auftriae, &c. Ob hoc igitur idem „ Epifcopus ( Mamgoldus ) ad praden- „ tiam noftram nuper aepedens, nun- ,, tios praefati Ducis, qui dicebantur „ venturi, aliquamdiu expedavic. ,, Quibus demum una cum ipfo in noftra prxfentia conftitutis, Epi- „ fcopus ipfe propofuit,quod de crea- « tione noviEpifcopatus enormisja- »» ^ ura veteri proveniret, & Dux in „ gravamen hoc poftulabat ipfius,ut „ lie ei fuam audoritatem auferret, „ quam in ejus terra fe dicebat habe- „ re, ac reditus prxtaxatos utique „ non de propriis affignare, fed de „ bonis Ecclefiafticis, vel feudalibus „ intendebat. Praedidi vero nuntii „ aflerebant econtra, quod jure Pa- ,, rochiali duntaxat excepto, in nul- „ lo prorfus ex hoc fado enormem „ jaduram Patavienfis Ecclefia fufti- „ neret, nec audoritacem amitteret, „ quamhabebat in Ducem, cum ra- „ tione medietatis Auftrix, ac ma- „ gnse partis Styriae, quam in Dicece- „ fi ejus habet, remaneret Parochia- „ lis ipfius. „ LIBER TERTIUS. 179 A Cl fore ad novum Epifcopatum idonea cum dote erigen- dum. (a) His utramque in partem difceptatis, cum neque de fundo novi Coenobii, in quod Scoti transferrentur 5 ne¬ que de certa annuorum^ru&uum fumma, refponfum fa- tis apertum ab Oratoribus acciperet Pontifex 5 fufpenfum tium , la °Binterea caufie negotium eft, & anno primum fequente, totius rei arbitrium duobus, quos dixi, in Germaniam le. gatis Cardinalibus demandatum. Summa mandati Pon- tificii hxc erat : viderent etiam atque etiam , ut caufae hujus cognitionem quam certiffimam haberent : fi fine graviftimo damno veteris , novus erigi Epilcopatus pofi fit 5 fi de idonea eidem dote expatrimonio Ducis cautum fit 5 fi fedes commoda Scotis Coenobitis fit affignata j il» lico rem, Pontificia freti authoritate conficerent : fin ho- con[0pi- rum deeftet aliquid, idipfum quamprimum ad fe referrent. tur ' (b) Verum dum fero hx literae, pridie Calendas Junii - Pars II. Z 2 Ana- (a) Lit. Innoc. III. etedem. „ Re- „ gnatio dotis pro novo Epifcopatu „ cjuifiti vero, cujusmodi effent ab „ creando prsecedere debeat divifio- „ ipfo Duceredditus aflignandi, re- „ nem Direcefis,& pramfio noviCce- „ fponderunt, quod determinate ex- „ nobii pro veteri concedendo ad E- j, primere non valebant, quanquam „ pifcopalem Cathedram in ipfo lo- „ aftruerent pro conftanti, quodnec „ candam debeat anteire, quamvis „ inEcclefiafticis, nec feudalibus, fed „ de Monafterio in prima non fuerit » in haereditariis bonis fuis idem Dux „ poftulatione tradatum : unde ad ,, traderedifponebat eosdem,petens, „ confummationem negotii proce- „ ut Sedem Epifcopalem in Scotorum „ derenonpotuimus in inftanti: nos ,, locari Monajlerio mandaremus , & ,, tamen auditishis & aliis, qutefue- „ tertium capitulum, five medieta- „ runt utrinquepropofita coram no- „ tem Auftria cum Ecclefiis, Decimis, „ bis, difcretioni veftrte duximus in- 3, & omni jure fpirituali, conftituen- „ jungendum , quatenus inquiratis „ do Epifcopatui afiignari, ita, quod „ folicite veritatem, qualiter absque „ Scoti adaliud Monafterium transfe- „ gravi & enormi jadura veteris, „ rantur, poffeflionibus, ac redditi- „ novusEpifcopatus valeat ordinari, „ bus fuis in nullo penitus diminu- „ & utrum prsdidos redditus idem „ tis : Praepofituram nihilominus, & „ Dux non quidem inEcclefiafticis & „ prstbendas de redditibus Ecclefise „ feudalibus; fed in hxreditariis bo- „ Wienncnfis , cum Plebanus ipfius „ nis fuis fuerit praraflignare paratus, ,, propter hoc ei cedere fit paratus, „ nec non in quo loco Collegium ,, & de quadam nobili Curia, Crems „ Monachorum comode valeat col- „ videlicet, cum vineis, curiis villi- „ locari. Et fi univerfa rite concur- calibus , pnediis, & univerfis ad „ rerint, vos authoritate noftra fuf- „ eandemcuriam pertinencibus,qute „ fulti, pulfato cujuslibet contradi- „ in xftimatione CCC. librarum „ dionis & appellationis obftaculo, ,, Wiennenfis monette, annualiter in „ ad confummationem negotii pro- „ redditibus computantur, conftitui ,, cedatis. Alioquin univerfa nobis ,, juberemus. >} referre curetis, ut per veftram re- „ lationem de fingulis hujus negotii (b) Lit. etedem. „ Quia vero pra:- H circumftantiis certiores effedi pro- fati nuncii necdeaftignationepro- „ cedamus in eo, ficut fuit de coelo ” ventuum, nec de translatione Mo- „ pravifum. Datum Anagniae II. Ka- ” nachorum certum nobis potue- „ lendas Junii, Pontificatusnoftriaa- runt dare refponfum; cum & affi- „ no XI. „ Philippus Bex Ger¬ mania ab Otto- ne de Wittel- fpacb oc- ciditur. Henricus fil. Leap, najcitur. 180 ANNALIUM AUSTRIA Anagniae fignatse, in Germaniam perferuntur, magna re- rum converfio in Imperio fubinde confecuta, transverfis alio repente curis, negotium difcuftk. Philippus Cadar, cum annuas, quas cum Rege ae* mulo, Cardinalium interventu, lanxerat, induciae jam in exitu eflent, bellum in Ottonem apparabat, Brunswicum propediem cum exercitu moturus. Babenbergam inte- rea ex itinere digreflus , fanguinem incila vena per otium detrahi fibi voluit. Meridiantem Otto Palatinus de.Wi- tellpach convenit, & exerto ludicrum in modum pugio- ne cubiculum oberrat : monenti Philippo, neque locum, neque tempus id efte gladiatorii hujus ludi, pugionem in jugulo defixit. (a) Nefaria ea raedes vel hoftibus Philippi tarn indigna vifa eft, ut Otto ipfe poftea Caefar, Witelfpa- chium hunc Comitem , & Henricum Andechfium Iftriaa Marchionem, execrabilis facinoris confcium, profcriben- dos putarit. (b) Erepto libi tarn amico Cadare, quan- quam altero au£lus filio, Henrico , qui XV. Calendas Junii natus, confirmare/pern familiae poteratj incredibi* li dolore afle£tus eft Leopoldus, atque ut animum reli- giofe relevaret luum , expeditionem lacram in Sarace- nos (a) Arnold. Lubec. Chron. Slav. 1 .7. c. 14. „ Una igitur dierum, Phi- ,, lippo fecretiusin cubiculo confiften- „ tence, quia medianam in utroque „ brachio inciderat, Palatinus ( Otbo ,, de Widelingjpach ) nudo gladio in ,, atrio regaliquafiludens incedebat, 9 , ficque aceedens ad cubiculum Re- „ gis, oftium clanculo pulfabat, & „ ingreffus fimili modo coram Rege „ fefgerebat. Cui Rex, depone, ait, ,, gladium : quia non eft his locus ,, modo. Et tile: imo eft locus, ut ,, tu perfidiam tuam luas. Et ftatim „ uno i&u cervicem ejus tetigit, nec „ fecundum vulnus appofuit. „ llr- fpergenf. in Chron. fcribit : „ Par- „ vulum vulnus in collo dedit, fed „ venam unam organicam amputa- J} vie. „ Albertus Stadenfis ad An* 12 o 8* 5 » & ex Philippus a Comite de „ Witelsbacb in Bavenberg occiditurXI* „ Cal. Julii: „ Similia narrat Gode- frid. Colon. Otto de S. Blafio ad An. 1208. &Hugolinus Oftienfis Cardin, in literis ad Inoc. III. quae extant apud Baluz. T. I. in Regiftro de Neg. Imp. Epift.152. „ Sabbatho proximo ante » fe ^ um S. Johannis Baptiftse, quo „ treugas interpofitas Dominus prte- „ viderat non fine alterius extermi- „ nio terminari, Dominus Philippus „ cum paucis de familia fua, exercitu „ in campo dimiflo, civitatem Bapen- „ bergenfem intravit, eoque hora no- „ na in palatio Epifcopi quiefeente, „ didus Palatinus Comes, cui Do- „ minus Philippus filiam dederat, 5 C „ abftulerat - ingreffus, pulfansque ,, ad oftium camera, more admitti- „ tur confueto, a quo cum Dominus „ Philippus verba jucunda, & jo cui2* „ ria, ficut confueverat, expedaretj ,, ille ftatim cultellum, quo erat ac- „ cindus, exeruit, & Domino Philip - „ po , gladio ludere prohibenti re- „ fpondit: non erit hie tibi ludus; „ & in continenti, DEI timore poft- „ pofito,ipfum transfodit gladio.,, (b) OttodeS.BIafiocap.£0. „ 0/(9 „ (Imp.) - in Epiphania Domini apud „ Auguftam Colloquium habens, Ot- ,, tonem Palatinumde Witilinspach, „ nec non Marchionem de Andechfe , „ lege Bavarica, lententialiter pro- „ pter occifum Philippum prolcri- » pfle. „ • • c LIBER TERTIUS. igi A,c * nos vovit, Crucis infignibus Neuburgi ea caufa iiifceptis. (a) Mentem fortafte earn Malachias Lesmorenfis ex Hy- bernia Epifcopus, in Pakftinam anno fuperiore per Au- ftriam profedtus , injecerit, clarae vir Sandfcimoniae, & Epifcopi vices Zwetlenfi in Coenobio in conferendis facris Ordinibus perfundtus. (b) Moram pio propofito Inno- centius ipfe Pontifex objecit : qui, quod fublato jam se- mulo Ottonem in folio Caroli M. confirmatum videre propediem cuperet; cum alios Principes,tum Leopoldum nominatim Ducem Auftriae ad transferenda in eum fua ftudia, repetita interim benevolentiae fuse in promoven- do Epifcopatus Viennenfis negotio pollicitatione, eft hor- tatus. (c) Et amplexus quidem Ottonis partes Leopoldus eft, quoad cum Pontifice illi conveniret: ac quanquam Hal- berftadii, ac Francofurti, quibusin locis frequens conven- tus erat, & Ottoni liimma Imperii deferebatur, Leopol¬ dus non adeftetj (d) Wirzburgum tamen, ubi nuptiae 1209 An. MCC 1 X. Ottonem inter, & Beatricem, Philippi fi- liam parabantur, acceffit : (e) fuitque in tanta Princi- pum frequentia Leopoldo Auftrio is honos habitus, ut, 2 3 quae (a) Chron. Clauftro-Neoburg.ad „ cum - - Rex Otto , inRom.Impe- An. 1208. ,, Luipoldus DuxAuftrk, „ ratorem ele&us , magnifice proce- „ & Styriae zelo fidei accenfus , cum „ dere jam inceperic, potenter ei fa- ,, pluribus nobilibus terras fuse in Ni~ „ veas, & patenter : quia procul ,, vvenburcb , figno S. Crucis intigni- „ dubio tibi magis credimus expe- „ tur. „ Idem habet Chron. Auftral. „ dire. „ Mellic. Ortilo de Exord. Campil. ad (d) Arnold. Lubec. 1. 7. cap. 15. An. 1208. „ DuxL. Cruce fignatur „ Indifta eft curia fatisfamofa in Hal- ,, contra Saracenos. Cui natus eft „ berftad : ubi convenerat maxima „ hocanno filius alter Hainricus XV. „ parsPrasIatorum, 8tPrincipum Sa- „ Kal. Junii. „ ^ „ xonias, &Turingk. ,, Et cap. 16. (b) Chron. Zwetlenf. apud Lin- ,, Exinde alia curia magis famofa in- ckium ad An. 1207. „ Malachias Epi- „ diSta eft in Fnjw(ewt>0n-/e,infeftoB. >, fcopusLesmiirenfis de Hybernia fa- „ Martini (An. 1208.) ubi cum ma~ „ cros ordines in Zwetel celebravit. „ „ gna folefiitate, Sc numerofitate.oc- (c) Lit. Innocent. III. ad Leopol- „ currerunr Domino Regi Principes dum DucemAuftrias,qua: extant apud „ Franconia, Bavaria , Suevia. „ Baluz. T. I. inRegiftro de Neg. Imp. Nulla hie mentio fit Ducis Auftria. N. 17s* .» Nobili VirOjDuci^w/A/'rf. (e) Idem 1.7. cap. 19. Herbipoli in s>> Nuntium & literas tuas paterna OStava Pentecoftes „ Cum maxima » benignitate recepimus; & cum in- „ folennitate fufeeptus eft (Rex Otto) „ ter alios Principes, perlonam tuam „ _ - Aderant ibi Legati Domini A- ,, fincera diligamus in Domino cari- „ poftolici Hugo Hoftienfis Cardina- ,, tate, petitionem tuam, in quantum ,, lis & Epifcopus, Leo Sabinenfis Car- ,, honeftas potuit gratia praftare fa- dinalis & Epifcopus - - Archiepi- „ vorem, curavimus exaudire. Tu „ fcopus Moguntinus Sigfridus - „ ergo litteris, quas fuper Epifcopa- „ odackprus Rex Bohemia, Marchio „ tus negotio deftinamus, utaris, fi „ deMereren, Luppoldus Dux a lujtria „ videris expedire. Ceterum - - tuas „ Bernards Dux Saxonk, Ludnvicu] „ prudentk confulentes, quatenus „ DuxBavark, See. „ S Leopol¬ dus in partes Ottonis l V.traa fit: J' Nuptias inter tundem & Bea- tricem , Vhi lippi Kegisp- liam con- tiiiat: Ejus Or a tit, 182 ANNALIUM AUSTRIA quae de connubio inter cognatos Principes ineundo Car- A dinalium Legatorum eflet fententia , coram exponeret, Regique Ottoni poteftatem, fubiato cognati fanguinis im- pedimento , contrahendi matrimonii fa 61 am declararet. Conceptam facundiae opinionem, quam Arnoldo tefte, ejus temporis Scriptore, eximiam apud Imperii Principes, Legatosque collegerat Leopoldus, adeo non fefellit, ut fuperafle etiam videretur. (a) Ergo port longam, quae inter Legatos, Epifcopos, Proceresque habita eft,ea in caufa deliberationem, ad Ot- tonem verfus Dux Orator : jam dudum, inquit, video, fufpenfb te animo, quo evafura res eflet, expedlare : exfol- vo, II ita finis, hac cura animum, Principumque, ac qui fummi in terris Chrifli Vicarii authoritate funguntur, Le¬ gatorum Cardinalium mentem declaro. Pax & Concor¬ dia , quae vivo Philippo aemulo coalefcere non poterat, domeftico nunc foedere fancietur. Ea vero tanti, turn facris , quos frequentiffimos hie vides , Germaniae Epi- fcopis, turn fandtiflimi Pontificis Legatis temper vifa eft, ejus ut caufa, quod alias nefas fit, veniam legis, quae de matrimoniis eft inter propinquos fanguine non contrahen- dis, tibi facere non dubitent. Licet igitur, atque adeo expedit, fociare tibi juftis nuptiis Regiam Virginem, dum concordia fic, & tranquillitas Romanum Imperium revi- fat. Ejus rei confuafbres habes, quotquot afpicis colle- &os hie Principes, authores Epifcopos, approbatorem, quern in Legatis his Apoftolicis veneramur, Pontificem Maximum. Hoc authore, quid dubites, Regnum una,fpon-' famque Regiam tibi devincire. Extin&o nefario nuper teelere Philippo, fublata tides eft, quam illi defpondimusj ftudia, quibus magna pars Principum & Philippum , & ejus familiam complexa eft, extindftanon funt :ea tu nunc, fimul ac filiam ejus thalami confortem adlegeris, ad te trans- (a) Idem ibidem: „ Ordinatis lgi- „ veftro nos fubmittimus arbitrio, „ tur ibi multis negotiis, & firmata „ five confilio, ut juxta falutem ani- ,, pace — DominusRex pro fpeciali ,, marum veftrarum fincere delibe- „ negotio affumptis tantrum Cardina- 5) retis, omni fcrupulo poftpofito fa- „ libus, Pradatis, & Principibus, Sa- „ voris five timoris, quid nobis lu- „ cerdotibus cum literatis, & legis- „ per hoc lit faciendum. - - Fa aa „ peritis de legitimanda ei filia Hi - „ igitur longa deliberatione tandem „ lippi Regis fic omnibus generaliter „ ad Dominum Regem reverfi funt. „ exorfus eft - - Tam Celebris con- „ Pofuerat autem verba in ore Lup-^ »> ventus pendet de artieulo filiae Phi- „ poldi, Ducis duflria, Viri facundijfim* « Uppi Ducis Suevi*, quam noftram „ literati, qui, &c. „ » cpnfanguineam effe nemo dubitat, QO A. C. LIBER TERTIUS. 183 transferes omnia , & diftra£hs ante tot Procerum volun- tates in unum colliges. Refidebit tamen quaedam in ani- mo re!igio,velut incedi matrimonii cum Virgine tam pro- pingua contradti: hunc ut fcrupulum ex animo evellant, lapienter ftatuere Pontifices , duo ut Religioforum homi- num Monafteria , ubi ubi collibitum fuerit, ejus rei cau- la conftrueres. Hoc perpetrato velut piaculari facro, fe- curum efle jubent, metuque ac religione liberum. No- ftra vero ftudia, fi ad placandum earn ob caufam Numen conferre aliquid poftiint, nunquam tibi deerunt : pacem Superum Sacerdotes libata caelefti hoftiaj nos, quibus ifta non licent, profufis in pauperes opibus, ac facultatibus expofcemus. (a) Accepta a Rege conditio5 Regiaque Virgo, media inter Leopoidum Auftrium, ac Ludovicum Bavariae Ducem, deducentibus Epifcopis, in conleflurrui addu6ta : explorato deinde ejus in nuptias has confenfu, tefte, Iponforeque iterum Leopoldo Duce, datus, red- ditusque pronubus a Rege annulus, & nequid publicis de- eflet honoribus , Beatrix fponfa, ac Regina ab Ottone conjuge, Legatis, ac Principibus eft falutata. (b) Soluto Wirzburgenft conventu, alter continuo in Junii menfts extremos dies Auguftam Vindelicam eft in- di&us: ubi iter in Italiam decretum eft, ad coronam Im- perii „ vocetur puella. Quaz cum a Pon- „ tificibus, five Principibus gloriole „ addu&a fuiflet : Rex confurgens „ de throno fuo earn cum inclinatio- ,, ne recepit. Qua reinclinante, pro- „ ferens annulum , earn coram ora- „ nibus fubarrhavit, & in ofculo re- „ cepit, & ipfam inter Cardinales , „ quorum Cathedra e regione coram „ facie Regis erat, refidere prEtci- „ piens, fie omnibus ait : Ecce Re- „ gimim habetis; ipfam, ut decet, ho- „ norate. „ Otto vero de S. Blafio cap. 51. lie habet : „ His omnibus „ Rege obediente: puella jam nubi- „ lis a Duce Leopoldo Oriental /, & Lit - „ dovico Duce Bavaria; addu&a, tribu- „ nali fiftitur, ac de confenfu interro- ,, gata, verecundata admodum, ru- „ bore perfufa, fe libenti animo con- „ fentire profitetur. Mox a Duce „ Leopoldo cognato fuo , per manus „ Cardinalium, Lege Francorum,Re-, „ gi Ottoni defponfatur, a quo aman- „ tiftime amplexata , publici figno „ ofeuli, mutationeque annulorum „ fubarrhatur. „ (a) Arnold. Lubec. lib. 7. cap. 19. ,, Qui ( Leopoldus ) fic coram Rege lo- ,, cutus eft : Domine Rex, placet ut „ audiatis refponfum Cardinalium , ,, Pradatorum ScPrincipum? AdhEec „ Rex: Audio. Etille:Noveritfub- „ limitas veftra, qiiod ifte tam cele- „ bris conventus Cardinalium, au- „ toritatem Domini Papa; prteferen- „ tium , fummam Prtelatorum, & « Principum , & omnium literato- i, rum,omnino vobis decrevit expe- „ dire, probono pads, & ftatu Ro- „ mani orbis, ut Virginem, de qua „ mentio habetur, uxorem ducatis: „ hoc addentes, ut auferatur trepi- „ datio, duas congregationesMona- „ chorum prsclaras liberrime con- ,, ftruatis. Nos quoque vobis non „ deerimus,facultates,& eleemofynas „ large erogando : Sacerdotes etiam „ five alii inferioris Ordinis, in Mif- J} fis & orationibus fubveniendo. „ (b) Idem ibidem. „ AdhttcRex: „ Nos confilium fanum , & bonum „ xantEC autoritatis non' refragantes „ yeftris aquiefeimus didis. Igitur Ottone 1 V . cum Roman, Pontifice collifo , Leopol¬ ds partes Jriderici 11 . am- pleditur. SS. Relt- qui& ad S. Hippo- lytum reperta 184 ANNALIUM AUSTRIA perii c manibus Pontificis accipiendam. Leopoldus co- mitiis his affuerit, necne, incompertum habeo : (a) Ro- mam certe, quo plurimi Principes ac Antidites Ottonem comitati funt, profedtus non eft. Indicium id fuerit, gra¬ tis ac amicitiae cum Ottone haud firmiflime conftitutae. Certe cum Imperator novus, accepta ad III. Nonas Q£h> bres Imperii corona, caufam fuam eodem adhuc vefpere afflixiflet, negatisque , quae juratus promiferat, oppidis iram Pontifici moviftetj (b) inter primos erat Dux Au- driae, qui devoto diris execrationibus Ottone Qefare, Fri¬ derici II. partes, hortatu Pontificis funtamplexi. (c) Has inter Imperii turbas, quanquam tranquilly fa- tis Audriae res eftent, tridia tamen non defuere : nam-» & fames anno abhinc quarto incubuerat; (d) & hyems gelu afpera, aedasque fulminibus, imbribusque horrida annum pryfentem vehementer foedarat : (e) magnum interea pio populo folatium attulere facrae Reliquiae, XIII. Kal. Quintiles, ad S. Hippolyti reperta?. Forte JEdis fd- crae cudos, inter muneris fui curas, infra parietinas fa- crarii labem quandam , terryque hiatum , fibi eatenus inobfervatum oftenderat : qui cum miri fuaviffimique odoris fragrantiam afflaret, circumdantes acuit ad info- liti effe&us caufam penitus explorandam. Dum terram moliuntur altius , in tumbam incidunt , duorum cor- porum facris odibus refertam. Ea linteis quidem , co- rioque involuta erant; at fitu carieque ita tabidis, ut ad- moto levi digito in pulveres folverentur. Perdabat fua firmitas facris oflibus, & fpecies j odorisque fuavitate fan- &itatis opinionem affirmabant. (f) Sed nullum certius rei (a) Otto deS.Blafioc. ^2. „ Otto „ Rex Generalem curiam circa fe- ,, Hum Apoftolorum Petri & Pauli, „ apud Augujlam Vindtlicam celebrans, „ pramiflispriusadApoftolicumCar- „ dinalibus, expeditionem movit in „ Italiam. „ Arnold. Lubecenf. 1.7. c.20. „ Curiam indixit celebrem in „ civitate Augujta , ubi convenerunt „ omnes illius terrae Principes. „ (b) Albericus in Chron. ad An. 1209. „ Eodem die, quo coronam „ fufcepic, contra juramentum te. „ mere veniens, fignificavitPaps: fe „ non poffe dimittere ei caftra, qux „ ab antecefforibus aliquibus tempo- ,, ribus fuerant poffeffa. „ Confir- mat id Godef. Colon, ad An. 1209. ( c ) De hoc mox infra. (d) Chron. Mellic. ad An. 1206• „ Fames valida fada elt. „ ( e) Godefrid. Colonienf ad An. 1209. „ Hoc anno erat aeftas toni- „ truis, fulminibus & imbribus val- „ de tempeftuofa, & hyems nimis „ afperrima. „ (f) Hift. Inventionis SS. Reliquia- rum duorum anonymorum Sancto¬ rum ad D. Hippolyti in Auftria apud Dan. Papebrochium in Ad* Sandor. ad XIX. Junii T. III. p. 550. & Hie- ron.Pezium T. 1. c. 2. „ Anno lgi- „ tur Domini M C CIX. in die San- „ dorum Martyrum Gervafii&Pr 0 " „ thafii, cum cuftos Ecclefis noftr* ,, in Sacrario more folito hac iliac luftraret - - accidit, ut qu;edaiU LIBER TERTIUS. 185 A *c. rei indicium, ac miranda ilia, & humanis viribus majora opera, quae coelefti virtute indies ad facras eas Reliquias patrabantur. Nullum prope morbi genus erat, nulla mi- inclart • ferias human* fpecies, quae aut levamen ad facra haec cor- ^ unU pora non reciperet, aut medelam : nullus pene in Auftria locus, quo non coeleftis virtutis fama, vel beneficium per- veniflet. (a) Latent quidem Sandtorum nomina, quo¬ rum meritis, precibusque tot beneficia funt accepta : ve- roOmilis tamen conjedtura eft , ofta fuifte S. Hippolyti Martyris, uniusque de fociis, quorum decern cum S. Con¬ cordia nutrice fufo pro Chrifto fanguine teftimonium fi- deidixere. (b) Hinc cultum S. Hippolyto , hinc loco nomen fluxifte ab odtavo jam inde poft natum DEUM Hominem feculo plerique volunt , qui Adalbertum Sc Otkarium Gomites, authores facrae ejus ALdis fuifte tra- dunt. (c) 1210 Sequens annus nihilo mitior Auftriacis rebus fuit : jEflat continentes enim imbres magnam fatorum, hominumque imbri ~ cladem attulere. Ac III. quidem Kal. Junias tanta vis im- brium coelo dejedla eft, ut rivi, perruptis aggeribus in_, campos efFufi, homines pecudesque abriperent, graviora fubinde damna ad V. Idus Augufti illata funt : nam cum coeleftium aquarum vis ingens feptem continenter dies to- tam late Provinciam inundaftet j Danubius continuis au- < 5 tus turgentium rivulorum, ac torrentium accellionibus, in earn altitudinem excrevit, ut cubits duobus altior , ri- Pars II. A a pisque „ tumba Sanftarum Reliquiarum, „ rate circumvoluta; qua: nunc ta- „ ha&enus occulta, fubito quodam „ men falvis oflibus facris, ad tadurn „ hiatu miraculose pateiceret. Am- „ manuscollapfa(unt,6cinpulverem „ mirantibus autem his , qui tunc „ redada. Quibus auditis, fit popu- „ cum cuftode aderant, quidam ac- „ li concurfus - - 6c fuper invento „ cedentes, 6c hiatus locum vallan- „ venerabili thefauro fit a clero fimul „ tes, quidnam effet, experiri cupie- „ 6c populo cum laudibus immenfa „ bant. Et ecce! tam mira fuaviflimi „ gratiarum adio. „ „ odoris fragrantiadetumuloevapo- (a) Hiftoriaeadempernovemca- ,, ravit,ut 6ccircumftantesincredibi- pita, qua: videri poflunt. „ „ liter obledaret, 6c Sandorum illic (b) Papebrochius in Ad. Sandor. „ latentium Reliquiarum merita li- T. III. Junii ad diem 19. Commentar. „ quido manifeftaret. Illico fratres prtevio Num. 2. qui confuli ea de re „ Ecclefia: accurrere feftinabant, 6c poteft. „ quidnam intus lateret, fcire geftie- (c) Monumenta Tegernfeenfia a- „ bant. — Aperientes itaque turn- pud Bern. Pezium Anecd. T. III. de ,, bam , nec fcientes vere effe tumu- Fundat. Tegernfeenfi cap. 3. Unde n lum, invenerunt pretiofum, 6c diu „ Reliquiis S. Hijpolyti Ecclefia in par- J} obfconditum Reliquiarum thefau- „ tibus Auftria:, qua: adhuc ejusdem rum. Nam vifu pulcherrima, 6c „ Martyris nomine titulatur, hono- v odoratu fuaviffima duorum corpo- „ rificata eft. „ Et Arenpeckius in rum reperta funt ofta; linteamini- Chron. Bojar. 1 .2. c. 29. ut fupra ad „ bus quidem, 6c coriis olim accu- An. 744. Hyems frigore , ventisque acer&a. leopotdt confiliii defpon- Aendafi- lio majo¬ rs Mar- cbionis Misncn- fisfilid. i26 ANNALIUM AUSTRIA) pisque fuperfufus, meflem, tedla, homines, ac armenta A,c ' fludtibus involveret, ac trifti uligine prata, agrosque fe- peliret. Vinearum ftrages maxima, quas ruentes ex edi- tioribus locis torrentes arena , fabuloque ita obduxere, utvindemiae fpem, non unius, led confequentium mul- torum annorum corrumperent. (a) Aftatis incommoda hyems proxime confecuta violentia frigoris 8c ventorum, 8c quod in fumma afperi- tate hyberni gelu hie loci rarum , abundantia nivium, quanta ab hominum memoria nunquam vifo eft, aequa- vit. Viatores multi, dum per deprefta camporum incau- tius graderentur, nivibus demerit 5 brumaque ac vento feviente, quod emergendi fpes nulla eflet, aut poteftas, incumbente vi nivium immani, oppreffi, atque extin&i funt. (b) Leopoldus interea, qui pro perpetuo fuo bene merendi de omnibus ftudio, ptochotrophium Cremfii in ufus miferorum inftituit, 8c sedicula S. Stephani adje&a, Meuslingenfis 8c Drezingenfis ecclefiarum annuis proven- tibus auxit $ (c) ea acceffione Campililienfe mox Coeno- bium, a fe nuper conditum, cumulaturus, (d) ad par¬ tes Pontificis adverfus Ottonem Caefarem magis magisque fe applicabat. Ferunt Leopoldum Ducem, natu major! filio, quantumvis annum vix quartum agenti, de fponfa, Theodorici Misniae Marchionis filia, pro/pexifte: fed quod ar&ior fanguinis nexus veniam Legis poftularet j Inno- centium Pontificem.a Duce exoratum,expediendae rei ne- gotium Salisburgenfi, ac Magdeburgenfi Archiepifcopis dedik (a) Chron. Mellic. ad An. 1210, „ Pluvia maxima repente eflfufa eft, „ & inundatione faaa multi homi- „ nes perierunt III. Kalend. Juniidie „ Dominico circa meridiem. Item „ tempore meffis V. Idus. Augufti, „ pluvia incipiente, & feptem dies „ continuos durante,Danubius aqua- „ rum abundantia fupra duos cubitus „ intumefeens, contiguaaidificia plu- „ rima ingurgitavit: & effufus per „ campeftria, quaz meffa fuerant, au- „ ferens, vineta quoque & prata fa- „ bulo fternens in fuo tra&u maxi- „ mam cladem exercuit. Reliqua pat „ fim per agros, tarn ea, qute meffa „ fuerant, quam quae meti non po* „ terant, putruerunt. „ (?) Idem Anno 1211. „ Maxima jj nix, qualem le nemo in partibus „ noftris vidifle teftatur, eflfufa eft» „ per quam multi, cum caute grade- ,, rentur, incidentes, violentia frigo- „ ris&venti, cumemergerenonpof- „ lent, extintli funt. „ (c) Ortilo de Exord. Campililienf. „ Idem Dux (Leopoldus) adampliora „ bona fe femper extendens, hocan- „ no (MCCX.) inftituit Hofpital® „ Pauperum in Cbremis cum Capella „ S. Stephani, & pro fuftentatione „ pauperum donavit ecclefias in „ iiche i & Drezinge. „ (d) Idem ibidem de Manegoldo Pafl. Epifcopo ad An. 1212. Pr*ci- „ pue confentit in Donationena E. „ Ducis, qua nobis largitus eft Ho- „ fpitale in Cbremis , Capellam S. Ste- „ phani, & ecclefias Parochiales Wtl- „ halmfpurc^ Mn 7 Jicbe* & Drtwnge. ,* LIBER TERTIUS. 187 A,c> dedifte. (a) Sed enim inanem earn curam filii, nondum pueritiam cgreffi, mors reddidit, quam fuo loco referemus. 1211 Babenbergae non multo poll: conventum habuere Princi- pes, Siflrido, Moguntino Antiftite, authore, cui partes fuas Innocentius Pontifex delegarat: ibi de abdicando Ot- tone, & lufficiendo illi Friderico Caefare acriter conful- tatum eft. Acceflere ad lententiam Siffridi Rex Bohe¬ mias, Hermannus Thuringiae Landgravius , & Dux Au- ftriae, Sty risque Leopoldus, aliique non pauci, ceteris ne- quidquam ad fubfcribendum atroci in Ottonem fententiae invitatis. (b) At lerum id erat pro Ottone ftudium, Fri¬ derico aemulo jam An. MCCXI. ad Regnum vocato, (c) menfeque Aprili fequentis anni, luftrata Roma, ad fauces Germaniae progreflo. (d) Hie cum inter Tridentinas Curienfesque alpes oppor- tunum in Regnum aditum praeftolatur Fridericus $ Leo- Pars II. A a 2 pol- ww<. (a) Raynald. Odoric. Annal. Ec- clef. T.XIII. ad An. 1210 . epiftolam Innocentii III. datam feribic ad Salis- burgenfem 6c Magdeburgenfem Ar- chiepifcopos : quse tamen , quod feiam, apud Baluzium non excat. Sic enim feribit: „ Per id tempus cum ,, Auftrise Dux filio fuo Misnienfis „ Marchionis filiam matrimonio con- ,, jungere vellet, pro removendoco- „ gnationis impedimento ad Innocen- ,, tium feripfic, qui Salisburgenfem „ & Magdeburgenfem Archiepifco- 9> posdeeo impedimento inquirere, „ perfpicereque juffit, quas ad rem- „ publicam utilitas ex eo conjugio „ emanare poffet. „ In margine ad- dit. ep. hi. (b) Godefrid. Colon, ad An. 1211 . „ Ipfo etiam anno Syfridus Mogun- „ tienfis Archiepifcopus &Legatusa „ Papa conftitutus cum Eerimanno „ Landgravio, & Rege Boemise, 6c it quibusdam Principibus 6t nobili- „ bus terrs apud Bavinberg colloqui- 5 > um habuic, ubi Epifcopum iplius „ civitatis , propter necem Philippi „ Regis expulfum reftituerunt. Cau- „ fa etiam hujus negotii fuit, ut fe- „ cundum praceptum Papa: ottonem „ Imp.relinquerent,6c Fridericum Re- gem Sicilise, filium Heinrici Impe- ratoris eligerent. Sed cum plures J} affenfum non praeberent, infedo „ negotio recefferunt. „ (c) Conrad. Urfperg, ad An. 1210 . ,> Otto excommunicatus denunciatur. ,, Tunc Principes Alemannue, Rex „ videlicet Bohemias, Dux Auflrix , „ 6c Landgravius Thuringia:, 6c alii ,, complures conveniences, Frideri - „ cum Regem Sicilise elegerunt in Im- „ peratorem coronandum, cui etiam „ olim, cum adhuc in cunis effet, „ juraverunt fidelitatem. Nuncios „ itaque acquirunt, qui hanc fuam „ eledionem, tarn in civitate Roma- ,, na, quam apud - Fridericum regem ,, Sicilise promoveant, & ipfum in „ Alemanniam perducant. Mittun- „ tur in hac Legatione nobilis Vir „ Heinricus de Hi fen , 6c Amhelmus de „ Juflingen vir ingenuus. - - At ipfe „ ( Fridericus) - - iterarripuitadac- „ cipiendum Imperium, & primum „ Romam applicuit. Ubi accepto ,, favore & confdio Domini Papa: Ja- „ nuam pervenit. Hujus itaque civi- „ tatis cives iter fibi parant fecurum „ - - 6c ipfum Papiam ufque perdu- „ cunt. Tunc Papienfes, 6c Cremo- „ nenfes coadunati ufque in vallem „ Tridentinam ipfum conducunt. „ (d) Chron.Foflknovse apud Ray¬ nald. ad An. 1212. „ Fridericus Rex „ Sicilise , fola mifericordia DEI vb- „ catus in Alemanniam eledus Im- „ perator, arripiens iter eundi in A- „ lemanniam XVI. Kalend. Aprilis, „ quod fuitSabbato Palmarum, ap- „ plicavit Cajetam, ibi honorifice re- „ ceptus, & miniftratus manfit pec „ menfem,pofteaivit Romam. „ (a) Or- Ltopoldo nafcitur trideri - cm ft. Albigen- Jes in Gidlhu Adverfus] quosLeo- poldus DuxAu - firia co- fias ad¬ duct t. 188 ANNALIUM AUSTRIA poldus Dux Auftrix, cui ad XVII. Calendas Julii natus eft A,c * in Nova Civitate Fridericus filius, patris fubinde in utro- que Principatu haeres, fucceflorque futurus, (a) confi- lium cepit laboranti in Gallia & Hifpania Ecclefiae fuc- currendi. Bellum in Gallia adverfus Albigenfes haereti- cos erat, foedum hominum genus, 6c febta, 6c moribus execrabile. Deos cum Manicharis ftatuebant duos, bo- norum alterum 5 alterum malorum procreatorem : duos item Chriftos, quorum corporeus alter inCrucem a&usj alter corporis expers fpiritu vixiflet tantum, nec perinde, ut prior, malus fuiflet. His ex principiis Scriptura Di- vinae partes alias probabant, relpuebant alias : Ecclefiae Sacramenta, ritus, cerimonias in fuperftitionibus numera- bant. Nec morum fanior ratio : inceftas libidinis, per- jurii, coedium ac rapinarum nec metus, nec verecundia : ut, qui corporum vitam, prater mortalem hanc, aliam non admitterent, ipfamque adeo DEI Matrem, fceleftifi flma calumnia Virginem pernegarent. (b) In haec nunc talia monftra hominum bellum a Monfortio pracipue Co¬ mite fulceptum. (c) Leopoldus, qui multos e Saxonia, Weftphalia, ac Frifia lacra militias jam accinbtos audie- rat, cum magno & iple equeftris nobilitatis comitatu An. MCCXII. iter ingreditur, poftquam Anafinos cives lar- gis ad X. Calendas Maji privilegiis donavit, (r) Tholo- fatem in agrum, belli fedcm moturus. Sed cum terrors adventantium copiarum in fugam fe darent hoftium alii 5 alii reli&is erroribus, in gratiam cum Ecclefia redirent 5 Leopoldus in Hilpaniam tranfivit, arma in alios Chrifti hoftes, Saracenos 6c Mauros diftri&urus. (e) Sed (a) Ortilo deExord. CanpililienC j, An. MCCXI. L. Duci in NovaCi- „ vitate nafcitur tertius filius Fride- „ ricusXVII. Kal. Julii. „ (b) Petrus Vail. Cernaji in Hiflor. Albigenf. apud DuchesniumT. V. (cj Petrus Vail. Cernaji, feu Val- lifarnenf. in Hiftor. Albig. c. 17. apud Odoric. Raynald. ad An. 1209. (d) Lit. Leopoldi Ducis data; X. Kal. Maji: quaruminitium : „ GIo- „ ria Principum latius, uberiusque, „ &c. ex Villa noftra Anafi X. Kal. „ Maji. „ Anno 1212. Teftes funt: „ Ulricus de Pecka, Herrandus de „ Wildonia,Ulricus deStubenberch, » Reimbertus de Mureck, Otto de F V re ™ s > Duringus de Styra, See. „ tx v^od. MS. (e) Godefrid. Colon, ad An.l2l2» „ Eodem anno multitudo populi „ omni Saxonia , Weftphalia, & „ Frifia, & diverfis partibus CrucS „ fignati ad expugnandos BegginoS ,, proficifcuntur. Quorum multi ter- „ rore exercitus relidis civitatibus „ & caftris fugerunt. Alii mifera- ,, done DEI per Cardinalem - - re " „ lido errore ad fidem Catholicam „ revocantur. - - His ita patratis „ quidam ad natale folum revertun- „ tur; quidam cum Duce Auftriae „ Lutpoldo ad Hifpanias contra eth- ,, nicos pugnaturx progrediuntur. ,» Ltopoldo Auftrio confilium fuifle etiatn in Albigenfes pugnandi, tacentibus li¬ cet Scriptoribus, iter ipfum per Gal- lias fufeeptum, innuere fads videtur. LIBER TERTIUS. J89 * ,c * ' Sed earn illi gloriam Victoria de Mauris, Alphon- fb Caftellas Regi divinitus concefta, praeripuit, coefis ad XV. Kal. Sextiles centum & amplius barbarorum milli- bus, urbeque Ubeda, quae poft Hilpalim Cordubamque, earum partium erat maxima, munitiffimaque, eodem bel- lniein li impetu capta, everfaque. (a) Calatravam reduces mjpa- vkftores, Caftellae, Arragonise, ac Navarrae Reges obviam habuere Leopoldum Auftriae Ducem, magno nobilium, militumque comitatu cin&urn, qui cum illuftrem gratu- latus vibtoriam, ferum adventum excufaftet fuum, ire. Arragoniam cum cognato fibi Rege Petro eft reverfus 5 Conflan - (b) peracftis falutationum officiis, brevi in Germaniam, ubi interim Conftantiam fibi filiam pridie Nonas Maji fdtur. comperit efle natam, (c) rediturus. Interea Fridericus Rex Sicilian, tentatis fruftra Tridentinis alpibus, per Co- menfes, & Gurienfes montium fauces in Germaniam pe- netravit. (d) Elecftus Francofurti VIII. Idus Decembris l\edux in l2I 3 in Germanise Regem, (e) & IV. fubinde Nonas Februa- Germa \ rias Moguntiae, quod Aquisgranum in fide Ottonis IV. dmcnm perfifteret, Iblenni more inauguratus eft. (f) Leopoldum ll \ g ^ co r Ducem affuifle folemni huic Regio, nihil dubitemj (g) A a 3 ut (a) Epiftola Alphonfi Caftelta Re¬ gis ad Innoc. III. PP. apudRainaldum T. XIII. ad An. 1212. „ Fueruntau- » tem milkes Saraceni, utpofteave- ,, ra relatione didicimus - - centum „ oduaginta quinque millia ; pedi- „ turn vero non erat numerus. Oc- „ cubuerunt autem inbello ex parte „ fua centum millia armatorum & „ amplius, fecundum teftimationem „ Saracenorum, quos poftea cepi- „ mus. De exercitu autem Domini „ miraculum eft, vix XXV. Chriftia- „ ni,aut XXX. de toto noftro exer- 3) cituoccubuerunt - - Ubedam, quas ,, fitu loci & artificio fortiftima erat, „ confugerat multitudo hominum ,, infinita. - - Sed & hanc in brevi, „ divina gratia faciente cepimus, & „ funditus deftruximus. „ (b) Rodericus T. oletanus Rerum inHifpan. Geft. Chron. 1. g. c . 7. apud Sigismund. Pufchium inStjrr. S. P. II. „ Redivimus Calatravam , ibique in- ' venimus Ducem Aujiria departibus Teutonic, qui fatis magno vene. rat apparatu. Indeque cum Reg^e „ Aragonum, cui erat confanguini- , tate jundus, in Aragoniam eft re- „ verfus. „ Oliver. Scholaft.inHift. Terras Sandas cap. 65. „ Dux Aujiria ,, propter viarum intervalla tarde ve~ „ nit,nec affequi diem belli valebat. „ (c) Ortilo de Exord. CampililienC. ad An. 1212. „ Interim naftitur ei „ filia tertia Conftantia prid. Non. „ Maji. ,, (d) Rigordus de Geft. Philippi Aug. „ Tranfivit per Comas , tranli- ,, vit alpes, Scintravit Alemanniam, „ &venit Conftantiam. ,, Conrad.de Fabaria Caf. Monaft, S. Galli pag. 77. Urfperg. in Chron. p. 332. (e) Chron. Auguft. ad An. 1212. „ In fefto S. Nicolai Fridericus Rex Si- „ cilise intravit Regnum Patris fui, „ eledus Franc^enfurt. „ (r) Idem ad An. 1213. „ Frideri- „ cus Rex confecratus apud Mogun- „ tiam in Purificatione B. Maria „ Virginis, curiam l\atisbona celebra- „ vit. „ (g ) Id colligi videtur pofte ex Or« tilone de Exord. Campililienf. ad An. 1213. ubi fcribit: „ L. Dux cum „ exercitu tendit Aquisgranum ad Re- „ gem Fridericum . „ "Et ex Literis Zwe*> SitceUum S. Catbci- rin. Vkn. 190 ANNALIUM AUSTRIA ut, qui Ratisbonae eodem adhuc menfe, Sc Egrae Tub A,G Julii menfis principium Regiis in literis inter teftes lega- tur. (a) Sub exitum hujus anni Manegoldus PaflavienfisEpi- fcopus, Canonicorum Collegio ad S. Hippolyti Paraeciam ejus oppidi cum omni jure, proventuque tranfcripfit : ad- je&o tamen onere, ut ejus Collegii Praeful, in conventu Sacerdotum, quem Archidiaconus Auftriae de more indi- &urus eflet, quotannis vel compareret ipie, vel vicarium pro fe eo allegaret. (b) Anno vero fequenti, cum Udal- ricus Paflavienfis Ecclefiae Canonicus, idemque Duci Au¬ ftriae ab Epiftolis, Sacellum, prope Templum S. Stephani Viennae, Tub D. Catharinac honoribus extruxiflet, vinea- que Griinzingenfi, ad alendum ibi Sacerdotem, cujus no- minandi penes fe jus eflecuperet, dotafletj Manegoldus id ratum habuit, literisque ad XIII. Kal. Augufti ftabilivit. Ea JEdicuh, ut a Paraciae juribus immunis eflet, Sigehar- dus Viennenfis tunc Ecclefiae Curio facer, e Paflavienfi iti- dem Canonicorum Collegio , confenfit, poftquam in vi- cem grati animi > annuus quidam, tametfi perexiguus, eX Vien- Zwetlenfi Coenobio ab ipfo Leopol- do datis An. MCCXIII. apud Lincki- um hoc anno ex Ebrone Abb. fic enim ibi : „ Data in Everdingen , cum effe- „ mus cum exercitu noftro in pro- „ cindu itineris verfus Grants-Aquis , „ per manum Hainrici tuncNotarii, „ Plebani de R,etze y Anno Domin. In- ,, earn. MCCXIII. „ Quibus ex te- ftimoniis illud confici pofle videtur: Leopoldo Duci fpem fuiffe, inaugura- tionem Friderici R. Aquisgrani , iufei- piendam. Sed ea urbs non ante An. 1215. deditionem fecit. (a) Diplom. Friderici II.' datum Berchtesgadenfibus Ratisbonae XV. Kal. Mart. Ind. I. An. MCCXII. led legend. An. MCCXIII. cui Indid. I. refpondet. In eo inter Teftes legun- tur : ,, Ludovicus Dux Bavarian, Leo- „ poldus Dux Auftrite 6c Styriae. „ Recitat illud Gewoldus in addit. ad Hund. Tom. III. p. 124. Aliud extat apud eundem in Literis Sigismundi Imp. relatum, datumque Scotis Ratis- bon. a Friderico II. R. XIV. Kalend. Mart, eodem anno, Indid. I. ubi Te¬ ftes iidem Ludovicus, & Leopoldus ^ominantur. Ex Egrano conventu Literas Friderici II. IV.Id. Julii. Ind.I. An. MCCXIII. datas adlnnocentium III- PP.^ refert Bzovius ad hunc an¬ num T. XIII. quibus itidem „ Leo- „ poldus Dux Auftrise , 6c Styrite „ fubferipfit. ( b) Lit .Mctnegoldi Epifc. Paflavienfi XIII. Kal. Januar. Anno 1213. datae apud Raym. Duellium Mifcell. T. L p.336.quibusconfert: „ SifridoVrx- pofito in S. Tpo/ito , 6c Succeffori- bus fuis, 6c Ecclefiae fuae Parochiam in S.Ypolito, cum inveftitura, 6c omni pleno jure, univerfis pro- ventibus ad ftipendium'Praspofiti, 6c Fratrum ibidem degentium de- putandis; eo adjundo, ut Prcepo- fitus loci illius faciat memoratam Parochiam officiari per unum de Fratribus ipfius, quemeunque vo- luerit, diferetiorem tamen, qui ni- hilominus debet cum Fratribus in Capitulo, in Dormitorio, in Refe- dorio, 6c aliis officiis ipforum or- dinem obfervare. Infuper ftatuit, ut Prxpofitus per le, aut per Re- fponfalem liium debeat lemel in an¬ no, fine omni exadione Archidia- conali, conventum Archidiaconl vifitare, 6cc. „ (a) Lit. LIBER TERTIUS. 191 c * Viennenfis urbis fundo cenfus affignaretur. ( a ) Extat hodiedum id Sacellum, domui adjun&um , quae Vien¬ nenfis Ecclefiae Canonicis a Rudolpho IV. poftmodum eft contributa, nomenque curiae Zwetlenfis, quanquam mu- tatis Dominis, etiamnum retinet. (b) Leopoldus, qui poft natam fibi ad VIL Idus Janua- Gertm- rii (c) Gertrudem filiam, Graecium fe, exeunte Aprili, p[ Le n °l' contulitj Sextilidein menfe cum deledta nobilium, mili- /«<«>-, tumque manu ex Auftria profe&us eft Juliacenlem in.* agrum, ubi caftra cum Friderico Caefare conjunxit. (d) a . a j es0im Accelerati itineris caufo, Ottonis, quondam Csefaris, in- toms iv> felix pugna fuit, ad Bovinas, haud procul Tornaco urbe a J a( Eovi ’ VI. Calendas Augufti, cum Philippo, Galliae Rege, inita: (e) quae cum vires, animumque ferocis alias aemuli fre- gillet ita , ut deinceps pro vi< 5 to pene fe gereret $ Fride¬ rico animos auxit, Ipemque potiundae brevi reliquae Ger¬ manise __ 00 Lit. Manegoldi Paftav. Epilco- pi data: An. 1214. Indid. II. in fefto B. Margarethae Patavia:, qua: extant apud ReverendilT. Linckium in An- nal. Zwetl. ad hunc annum „ Cum „ mens humana nihil capiat, 6cc. „ Noverituniverfitas,6cc. quod cum „ Ulricus confrater nofter, Patavien- „ fisEcclefia: Canonicus, Ducis Au- >> ftrije 6c Styria: Prothonotarius, au- „ doritate noftra, & confenfu ple- ,, bani, Sighardi Wiennenfi Ecclefiae „ turn pra:fidentis , ftruxifiet quan- „ dam Capellam Wienna juxta do- „ mum fuam fitam, in honorem bea- „ ta: Katberina Virginis 6c Reginae, „ ipfam pro redemptione animae fuae „ cum quadam vinea in Grinzinge^ an- ,, nuatim tres carradas vini folvens, „ legitime 6c fine omni contradidio- „ ne dotavit. „ Addit Lincldus verbis deinde fuis : ConcefTum fun- datori, ut Sacerdotem fibi in eadem Capella inveftiendum, quemcunque vellet, prxfentaret : jusque Capellae exempturn ab Ecclefia fViennenji per reditus unius talenti ( accipitur talen- tum pro floreno, ut conftat ex ufueo- rum temporum_, feu vor tin P/und "Wienner-Pfenning) in areis quibus- dam in civitatejfitrs. ( b ) Haec ibidem ex Linckio ad hunc annum : „ Quae Capella hodie „ confpicitur ad Coemeterium Divi „ Stephanie cujus domus, in qua fita „ eft, vocatur adhuc Zwttlenfis curia : „ illam modo inhabitant Cathedralis „ Ecclefia Canonici, quibus aRudol- ,, pho IV. Duce Auftria: poft ftabili- „ tarn notiflimam commutationem » fundata eft, „ ut conftat ex literis ejusdem.An. i36i.datis. (c) OrtilodeExord. Campililienfi, adAn. 1214. „ DuciL.nataeftquar- „ ta filia Gertrudis VII. Idus Januar. „ Idem tranfiensin Gmz,cumDomi- ,, na Theodora conjuge, 6c filia Marga- „ retny apud nos egerunt Litaniam „ majorem. „ (d) Conftat ex Diplom. Frider. II. Anno 1214. Indid. II. dato, „ In „ caftris prope Juliacum Nonis Se- ,, ptemb. ,, quo Ordinis Teutonics E~ quitihui conceditur, ut poftefliones eo- rum de bonis feudalibus ampliaripofi- fint. Initium Diplomatis eft : „ Ex- „ cellentia Regalis expofcit, 6cc. „ Subfcripfit poft facri Ordinis Princi* pes „ Lupoldus Auftrke 6c Styria:Dux, „ Henricus Brabantia:, 6cLotharin~ ,, gia: - - Rjidolpbus Comes de Habt* ,, chefpurCy 6cc. (e) Conrad. llrFperg. adAn.1214. „ Otto Imperator, adjundo fibi Rege „ Anglia:, 6c Comite Flandrenfi, 6c „ Comite Bolonis, 6c aliis quamplu- ,, rimis, condunavit exercitum, ut ,, pugnaret contra Pbilippum, regem „ Francia: ~ - Franci vidoriam ob- „ tinuerunt. - - Otto quoque Impe- „ rator, 6c Rex Anglia:, & alii qui. „ dam vix aufugerunt. „ Godefrid. Colon. adAn. 1314. 192 ANNALIUM AUSTRIA A ttitm maniac injecit. Ergo utendum occafione ratus, Sc Aquis- granurn granum, ubi fedes tunc Imperii, ac Caroli Magni folium erat, vi Sc armis ad deditionem adigendum. Aftuere ab TriJ.ii. omni parte auxiliares Principum copiae, quibus Sc Leo- poldus, contradto ex Auftria Styriaque milite, fe conjun- xit. Tentata urbs eft, Sc folia valloque coronae in mo- dum cindta : fed ea erat propugnatorum feu virtus, feu pertinacia, ut annona prius exercitum , quam defenden- dse urbis confilia cives deftituerent. Id vitio datum Fri- derico Caefari, ut qui de magnis folicitus copiis, juftam-» annonae curam in poftremis habuiftet. (a) Non exiguus tamen expeditionis hujus frudxis fuit Germanise trans Mofam parte in fldem Friderici Cacfaris recepta : Mofel- lam enim primo trajicere libuit, ut repentino terrore, agri illius dynaftas ad obfequium revocaret. Profuit confi- lium non ad praefentes modo nobiles in ordinem redigen- dos j fed cum adventus ejus fama in Brabantiam praecur- reret, ftatim trajedlo Mofa Dux ipfe, Ottonianarum alias partium in primis ftudiofus, vim armorum celeritate ob- fequii redemit, datisque interim obfidibus, Sc inter hos fi- lio etiam fuo, fidem Friderico Caefari affirmavit. (b) Leopoldus haud fcio, an expedtato expeditionis fine, in Styriam fe retulit, ubi Nonis Novembribus ejus anni, diuturnas lites, quae Reimbertum Mureckenfem inter, Sc Admontenfes intercefterant, pradente Eberhardo Salisbur- genfi Archiepifopo, Graecii compofuit. (c) Caefar vero a belli (a) Hugo S. Mariani Antiffiodo- renf. ad An. 1214. „ Rex Sicilian Fri- „ dericus - - audiens, quod cemulus ,, fuus Otto a partibus Flandriarum fi- „ ne vi&oria remeaffet, venit, & „ obfedit cum mulco exercitu Aquis- „ granum. - - Sedcummultis diebus „ fediflet ibi, nec poflet frequentes „ incurfus, aut famem ulterius fufti- „ nere, cum multo exercitus fui dam- „ no vixin propria ferecepit. „ (b) Godefrid.CoIon. ad.An.1214. „ Ipfo etiam tempore Fridericus Rex „ Sicilia: cum validiftimo exercitu „ Mofellam tranfivit, & terrore fuo „ quoslibet nobiles terra: illius ad „ favorem fuum inclinavic. Deinde „ Mofam tranfiens Ducem Brabantia: „ petiit: qui celeri adventu ejus ter- „ ritus fupplex ad eum venit, fidelita- „ tern promifit, infuper filium fuum, „ & alios nobiles viros obfides de- » die. „ Id an poll irritam Aquisgra - 711 °bfidionem factum fit, an prius, du- bium eft : quod Henricus Dux Bra- bantia: j'am in caftris prope Juliacurn , Non. Sept. Diplomati Friderici II. in¬ ter teftes fubferipfifle reperiatur. (c) Lit. Eberhardi Salisburg. Ar- chiepifcopi, & Leopoldi Ducis Auftrias ac Styria: Grszii data: „ Nonis No- vembr. An. 1214. apud Bernard. Pe- zium Anecdot. T. III. in Cod. Dipl* Admont. Col. 738. „ Cum lites non „ fufeitare, fed minuere - - ftudea- „ mus. Omni atari duximus decla- „ randum, quod cum controverfia, „ quae vertebatur inter Monafterium „ Admontenfe ex una parte, & Fein- „ bertum de Murekjx ex altera fuperDe- ,, cimisin Gamner, fuiflet diutius agl- ,, tata - - convenimus, quod Reinber- „ tus, acceptis e Monafterio praedicto „ marcis centum quinquaginta Fri- „ lacenfis monetse, renunciaretomni „ juri, quod fe in pra:di£tis decimis „ dicebat habere, pro fe,& hsredibuS ,, fuis habitis & habendis, &c. „ LIBER TERTIUS. 193 A * c - bellicis expeditionibus ad componendas Imperii, Princi- pumque caufas transgreftiis, Auguftas Vindeiicorum, fub I2I S menfem Martium An.MCCXV.conventum coegit. Agebaturinter ceterade gravi controverfia,quae Leo- poldum Auftriacum , & Paflavienlem Antiftitem inter fe Aujiri commiferat. DuxAuftriaePatronum fe ViennenfisEccIe- c “ m L ‘ a f~ fix, Forique S. Hippolyti ferebat; eaque de caufa, 6c jus praetorium, 6c pabulationis, cum aliis in locis, turn praeci- cmtro- pue $wadorffii fibi vendicabat. Id cum grave duceret Ma- ver ^° negoldus, nec ferendum putaret, rem ad Fridericum Caefa- rem modefte retulit. Is pari moderatione ufus, Leopol- dum tarn obfequentem habuit, ut abdicato , quo gaude- ret, jure, totam caufam Caefaris arbitrio permitteret. Cumque per earn occaflonem lis antiqua de ponte Eber- Ipergenfi rurfum excitata efletj huic quoque , ut renun- ciaret controverfiae, Leopoldo perfuafum eft. Fadta hac ceffione juris , Imperator Manegoldo , confentiente ac probante Duce Auftriae, 6c jura Ecclefiarum , 6c pontis, 6c fori ac pabulationis tranfcripfit. Extant teftes ejus rei liters Nonis Aprilibus hujus anni a Friderico Cadare fignatae. (a) Recenti huic beneficio Manegoldus haud diu fuperfuit, IV. Idus Junii Vienna extin&us. (b) Suc- Pars II. B b ceffit (a) Conftat exDiplom. Frider. II. Augufta: dato Nonis Aprilis Anno MCCXV. quod extat apud Hund. in Metrop. P. I. in accefhon. Gewoldi p. 255. cujus inicium eft : „ Quia res „ gefta: diffidentise periculum, &c. „ cum qusedam controverfia verte- „ retur inter diledum fidelem , & „ conianguineum noftrum, Manegol. „ dum Venerabilem Patav. Ecclefise „ Epifcopum, & inter diledum fide- „ lem, & confanguineum noftrum „ Luipoldum Ducem Auftria: & Sty- „ ria: fuper jure patronatus Wiennenf. „ Ecclefe, & fuper Advocatia fori in ,, S. Tpolito , & fuper general! terra: ,, judicio , quod Landgericbt nomina- „ tur, quod idem Dux in quibusdam „ bonis jam dida: Patav. Ecclefuefuo „ juri vendicabat, & in quibusdam bonis ecclefia:: fodrum, quodvul- go dicitur Marcbetfuder, ad fe affere- batpertinere. Nos jamdidis Prin- cipibus in civitate Augufta in pne- fentia rcgise fublimitatis conftitutis, „ amicabilem inter eos concordiam „ fecimus, fiepe didusDuxceflitliti, ,, & in manus noftras renunciavic „ omnijuri, quod habuit, vel quod „ habere videbatur, in prasdido pa- „ tronatu JVienn. ecclefite, & in Ad- „ vocatia S. Tppoliti: fpecialiter etiam „ renunciavitfodro, & Landgcrichte , ,, quod habuit in quodam prsedio „ Patav.Ecclefice, quod dicitur Schwa* „ dorf , & in omnibus illius attinen- „ tiis, & quidquid in his, vel aliis B. „ memorise pater fuus de jure fuo „ Patavienfi Ecclefise contulerat, ipfe „ quoque pro fe, & pro univerfis fuis „ fuccefforibus , eidem recognovit. „ Renunciavit etiam liti, quam ha- „ buit pro ponte in Eherfperg. Nos „ autem eadem, Advocatiam in S. ,, Tppolito & Landgerichte, & Mar- „ ketfuter, &c. de confenfu, & bona „ voluntate Ducis:conceflimuspra> „ dido Epifcopo, & Ecclefise fuse, ju- ,, re perpetuo poflidenda. „ (1?) Necrolog. S. Hippolyti - - „ IV. Idus Junii A/rt«f>goW«jEpifcopus „ Patav. bonus : qui dedit nobis pa- „ ro- Udalri- cus U. Pitjfavi- enfis Epi¬ fcopus. Leopol¬ ds Dux Acjuis- granum proficifci- tur. 194 ANNALIUM AUSTRIA ceffit in ejus locum, non fine turbis, Udalricus If. Eccle- fix ejus Canonicus, &. Vifchenfis in Auftria Curio facer: haud dubie Leopoldi commendatione ad eas infulas eve- d:us, cujus pueritize bonis literis, moribusque formandas olim Preceptor datus , poll: etiam tabulario prxfe&us erat. (a) Inftabat per id tempus Friderici Caefaris inaugura- tio Aquisgrani peragenda : quae urbs, qua voluntate in Caelarem, nuper hoftem, futura eflet , conftare non- dum poterat. Ad haec jam Majo nuper menle Ander- naci adtum eft de nova in Saracenos expeditione : (b) quod negotium, cum poft regiam Aquisgrani inaugura* tionem urgendum fortius crederetur, conjedu pronum eft , Leopoldum , Auftriaeque optimates, qui in praecla- ri focietatem belli aut dediftent, aut daturi eflent nomi- na, certatim ad ea Comitia concurrifte. Et quanquam ad expugnandum Aquisgranum, quod deditionem haud gravate fecit, (c) nihil opus erat milite : Trivellenfe ta- men, ac Ladescronenle caftrum, armorum terrore fubi- gendum fuit : (d) earn in rem quin operam contule* rit Leopoldus, Friderico in paucis addidtus, haud admo- dum dubitem. Sulce- rochiam in civitate pleno jure. „ Chron. Abbar. Tegernfeenf. apud Bernardum Pezium Anecdot. T. III. capic.X. „ Manegoldus Ecclefite Pata- „ vienfi prsficitur. Obiit ibidem V. „ Idus Junii. „ (a) OrcilodeExord. Campililienf. ad An. MCCXV. „ Obiic in Wienne „ Dominus Manegoldus Ven. Epilc. 3 , Patavienf. IV. Id. Junii. - - Cui „ fubftituitur Dominus Udalricus , ,, Praeceptor L. Ducis : fed non fta- ,, tim acceptatur. „ Chron. Au- ftrale , & Auguftenfe ad An. 1215. „ Manegoldus Patavienfis Epilcopus o- „ biit; lllricus ej'usdem Ecclefia: Ca- „ nonicus fuccedit. „ Diplom. Fri¬ derici II. hoc anno Augufts datum, inter teftes numerat Udalricum fic : „ Ulricas Patav. Canonicus & Ple- „ banus in Vifcha. „ Chron. Mellic. ad An. 1214. „ Manigoldas Patavien- „ lis Epifcopus moritur : huic fuc- „ ceffit Ulricas , preceptor Ducis Lia- ,, poldi. „ Liters Manegoldi Epilcopi datsCollegioS. Hippolyti An. 1213. », Ulricas Scriba Ducis Auftriae & „ n Can. Patav. „ & An. 1214. in lit. „ Zwetlenft „ Ulricas Ducis Auftriae - „ Protho - Notarius. „ Chronogra- phus Cremifanenfis fynchronus apud- MarcumHanfizium Tom. I. pag. 360* „ MCCXV. Manegoldus Epifcopus „ apud Wiennam moritur - - Udal- „ ricus Epilcopus apud Everdingtn ell- „ gitur, led ab omni populo Pata- „ vienfi, & a quibusdam Canonicis „ ei refiftitur, donee ab Apoftolico, „ & Rege gloriofe in Epifcopatu con- „ firmatur. „ (b) Godefr. Colonienf. An. 1215* „ Fridericus Rex apud Andernacum coj- „ loquium Kalend. Maji cum Nobi- „ libus terrs illius habuit, ubi DuX „ Bavaris & plurimi Nobiles Cruce „ fignantur. „ (c) Hugo S. Mariani Antiffiodor. ad An. 1215. apud. Frid. Hahniumin Frider. II. Imp. „ Fridericus App u l uS » „ Aquisgranum revertens - - caftrum fine multa difficultate obtinuit, ubi VIII. Kalend. Augufti in Regem Germania: liiblimatus eft. ,, (d) AlbertusStadenf.ad An.i2l|* Rex Fridericus Trives (Trivels) OC Ladescrone cepit. A.C. LIBER TERTIUS. 195 Sufcepta interim Aquisgrani ad VIII. Kalend. Au~ Md. 11. gufti Imperii corona, Fridericus ipfe, quanquam futuri parum providus , folenni le voti fponfione obligavit ad tionem bellum in Saracenos fumma vi gerendum. Csefarem^. longo ordine conlecuti ad idem decus petendum Anti- vet. Rites, Principes, Nobilesque : quos inter tamen Leo- poldum Auftrium non reperio , quanquam unus om¬ nium maxime in religiola poftmodum expeditione foam l ^ ma operam approbarit. (a) Ejus filentii haud obfcura eft Leopolds ratio : quod Leopoldus jam anno abhinc leptimo facrae Crucis infignia, probante Pontifice, Neuburgi in Auftria Zteja-. fufcepit. (b) £lum. Non multo poft, Novembri nempe menfe ex- eunte, magnum Lateranenfe IV. Romae concilium ce- lebratum eft , in quo 8c lacra in Palaeftinam expeditio decreta, Sc confirmata Friderici II. Caelaris ele£tio, Sc infignes duae in Ecclefia DEI familise , SS. Domini- ci, ac Francilci Romae turn praefentium, ab Innocentio III. Pontifice Funt approbate : (c) quae cum magnis Pars II. B b 2 brevi (a) Godefridus Colonienf. ad An. 1215. „ In ipfa etiam Vigilia (S. Ja- » cobi Apoft.) Fridericus Rex Sicilise, „ cum quibusdam Principibus , Sc „ Nobilibus totius Lotharingias, A- „ quisgrani veniens, fequenti die 1c. „ in fefto S. Jacobi - - in Regem un- „ gicur, & in regali fede collocatur. ,, Quo mox conlecrato, Johanne Xan- „ tenfi Scholaftico Crucem ibidem „ prsedicante, ad fubventionem ter- „ xx facrte fignatur. Poft quern Sy fridus Moguntienfis Archiepifco- „ pus, - - & alii plurimi Nobiles, & ,, magna equeftris Ordinis multitu- „ do Cruce fignantur. „ (b) Chron. Auftrale ad An. 1208- ,, Liupoldus Dux Auftriae, Sc Styriae „ zelo fidei accenfus cum pluribus „ nobilibus terrae fuse, in Nieniurcb „ figno S. Crucis infignitur. „ Lite¬ ral Innocent. III. data; ad Leopoldum Ducem Auftriae VI. Kalend. Martii An. 1209. „ Nosenim juxtapetitio- ,, nem tuam vivificae Crucis lignum „ per diledum filium, NicolaumVxyo- 3, rem S. Joannis ( in Sei %) Carthu- „ fienfis Ordinis tibi mittimus impo- „ nendumj indulgentiam, quam pe- „ tiifti, cum confervatoriis quoquc „ literis, nihilominus deftinantes. „ Extant apud BaluziumTom.il. inter Epift. Innocent. III. L. XI. Num. i. Earum initium eft: „ Experimento „ didicimus, &c. „ His adjunct* funt literae confervatorix Num. 2, „ Ut igitur te in pio propofito fo- „ veamus - - ftatuimus,uttam per- „ fona, quam omnia bona tua pari- „ ter & familia, ex quo Crucem ac- „ ceperis, fub Apoftolicae Sedis , & „ noftra - - protedione confidant, „ & donee de tuo reditu vel obitu „ certiflime cognofcatur, integra ma- „ neant, Sc quieta, &c. (c) Godefridus Colonienf. ad An. 1215. „ Papa Concilium Romae ha- „ buit - - in fefto S. Martini in- „ choatum , & ufque ad feftum S. „ Andrese protradum. „ Conful. Tom. VII. Cone. Harduini. Ray- nald. ad hunc Annum, & Francifcus Pagius in Innocentio III. de Ordine S. Dominici& S. Francifci , exTheo- dorico in vita S. Dominici lib. 1, cap. ult. Sc Luca Waddingo in An- nal. Ordinis Minorum ad hunc an¬ num. (a) Go- 196 ANNALIUM AUSTRIA*) brevi rebus in Auftria etiam noftra inclaruerint , hocA-C. etiam loco non fine honore func referenda?. Synodi hu- jus Decreta , anno primum fequente, in Germanism funt 12 16 perlata, ipfisque Calendis Maji Anno MGCX VI. No- rimbergenfibus in Comitiis promulgata. (a) Leopol- dum his affuifle, inde conje&ura eft, quod fummo Pa£ favienfis Ecclefiae Collegio, cum iliuc iter haberet, im- munitatem conceflerit, ea quae ad vidfcum , ufumque domefticum pertinerent , fine confueto exadfionum o- nere navibus importandi. (b) Udalricus Epifcopus, qui tandem hoc anno in pofleftionem Paftavienfis Cathe¬ drae interventu Ducis miftus eft 5 (c) feu Leopold um-» Ducem Norimberga reducem comitatus, feu luftrandae Dioecefis caufa Viennam venit, qua in urbe precibus Ot- Pefch . tonis de PerchtoldftorfF id tribuit, ut Ades facra a vi- toid- ris quibusdam nobilibus in honorem D EI Parentis Vir- fi° r £ en ‘ ginis ibi extru&a, Paraeciae jura confequeretur : Med- ' rack, licenfi Curioni facro, cujus juribus ante erat obnoxia, ex annuls quibusdam praedii Brunnenfis frudlibus fatisda- tum. (d) Annum (a) Godefridus Colonienfis ad Annum 1216. ,, Fridericus Rex in Fefto Apoftolorum Philippi & ja- „ cobi curiam apud Nurenitrch ha- „ buit : ubi Petrus Cardinalis S. Po- „ tentian* a Domino Papa miHus „ fuic. „ (b) Liter* Leopolds Ducis dat* in Scholis Patavi* Anno 1216. Ind. IV. apud Hundium in addit. Gewoldi. Tom. I. pag. 2^3. „ Cum fingularum „ Eccleliarum utilicatibus, &c. ipfi „ Ecclefi* ( Patavienfi ) Matri no- „ Hr* donavimus, ut univerla vi- „ dualia , ad communem menfam , „ & ufum eorundem Cathedralium „ fpedantia, fine muta ? & furfart, & „ fine omni exadione in Danubio li- ,, bere transducantur. „ (c) Ortilo de Exord. Campililienf. ad An. 1216. ,, Hoc primum anno, ,, mediante Duce L. Ulricus in Ca- „ thedra Patavienfi ftabilitur , & a „ Domino Eberhardo Salzeburgenfi „ confecratur. ,, (?) Liter* Udalrici 11 . Paflavienf. tpifeopi in hac caufa dat* Wienn* XIII. Kalend. Odobr. Pontificatus ejus II. id eft Anno 1216. apud Phi- libertum Huberum in Auftria exAr- chiv. Mellic. illuftrata lib. 1. cap. r. Num. 2. „ Cum a nobis petitur, „ quod juftum eft, &c. ad preces di- „ ledi filii noftri Ottonis de Perch- „ to/dsdorj) inclinati, fuper quadam „ ibidem Capella a quibusdam viris „ nobilibus ftruda , Sc in terminis „ Parochialis Ecclefi* Medlicenfis fita, in honore B. Marine Virginis, fibi pro redemptione anim* fu*, de bona voluntate, Sc confenfu H. Medlicenfis Plebani , tunc ibidem refidentis, libertatem dedimus e- ximendi, hac videlicet recompen- fatione , ut idem Otto annuatim ,, matrici Ecclefi* in Brunne pr*di« „ urn tres folidos lblvens - - debeat „ fine omni contradidione liberali- „ ter affignare, &Sacerdotem, quem „ vellet in eadem Capella, cum om- „ ni jure Parochiali inveftiremus , „ nobis vel Jfuccefforibusnoftrisido- „ neum pr*fentaret. „ Pertinere has literas ad Udalricum II. non ad I* Marcus Hanfizius Tom. I. pag. 362* ex teftium nominibus luculenter o- ftendit. ^ „. (a) Rl- » r> LIBER TERTIUS. 197 a, c. Annum hunc cetera felicem Innocentii III. Pon- tificis Maximi obitus fimefhivit, Perufii in Umbria XVI. Kalend. Sextiles extindii : qui cum Leopoldum noftrum, ^opoi. magna temper in charitate habuiflet, (a) ut patet ex literis, quas frequentes ad eundem dedit j vulnus haud copio- dubie geminavit , quod ex cafa miferabili Leopold! fi* lioli parens maeftiflimus accepit. Decimo aetatis anno , i H m teiavilfimi candoris puer, ad fpem fortune maxima, pa- rentumque delicias adoleteebat, morum prasfedo tradi- tus, cujus dudu ac inftitutione , & pietatis, & litera- rum elementa conditeeret. Indulterat is forte, ut porna- rii vicini umbra animum obledaret fuum : fed cum ar¬ biter abeftet oculus , puerili levitate dudus, in arborem fubrepfit clanculum. Vix eludatus in faftigium erat, ex arho- cum, aut ramo defluente, aut fallente veftigio in prae- ceps adus, frada cervice funus fuit. Acerbus rei nuncius , quern Patri dolorem , quas Theodorae Matri iacrymas expreflerit , dici vix poteft. Filiorum natu erat maximus, formaque ac indole paren- ti limiliimus : aetas ad haec ea, quae miterationem per te moveret ipfa, mortis denique genus, quod & paedagogi incuria, & doloris improvifi cruditate non poterat non efle funeftiffimum. Tulit tamenid, quidquid erat ferali ac extin- in hoc cafii acerbitatis Leopoldus , nec praeter ludum, dl!mlu ” & decoras charo pignori exequias humani quidquam pafc fus eft : (b) gravius haud paulo laturus, ft quas in tur- B b 3 bas (a) Richardus a S. Germano in Chronic. „ lnnocentius Papa urbem „ exiens, Perufium vadit, ubi men- „ fe Julio XVII. Kalend. Augufti j, languore correptus , feliciter ex- « piravit. „ Reliqua de benevolen- tia innocentii erga Leopoldum confta- re poflunt ex epift. 17^. in Regift, de Negot.. Imperii. „ Cum inter a- ,, lios Principes perlonam tuam fin- ,, cera diligamus in Domino chari- „ rate, &c. „ & ex epift. 1. L. XI. apud Baluzium. ( b ) Chron. Admont. Auftral. & Clauftro-Neob. ad An. 1216. „ Liu- poldus Dux puer obiit. „ Ortilode Exord. Campilil. ad An. MCCXVI. „ Duci, & Provincix magnus lu- „ &us oritur ob immaturam mor- » tem primogeniti filii fui Liupoldi t „ qui in Nuwenburcb ludum puero~ „ rum frequentans, ex arbore ceci- „ dit XII. Kal. Novembris. „ Cu- jus e calculo, ut qui Wienne mtm eR fet VI 11 . Cal. OBobris , annum aetatis decimum a menfe nondum integro inchoaffet. Aliter confignant diem, locumque natalem Tabulae Clauftro- Neoburgenfes : „ Leopold das Kind, „ ain fchoner, wolgeftalter junger „ Knab bey IX. jaren, Herrn Lew- „ polds des Ernreichen Herzogen zu „ Ofterreich und Steir erftgeborner ,, Sun , ward geboren zu Clofter-* ,, Neubnrg , als man zalt nach Chrk „ fti geburt MCC und VII. jar, an unfer Lieben Frauen Tag der Ver*. „ kundigung, und gieng gen Schul n zu Clofter- Reuburg. Undaufein Zeit Contro¬ vert am inter Melik, dr S. Cruch Cano hid compo- nit. 198 ANNAL. AUSTR. LIBER TERTIUS. bas adolelcerent gemini, qui reftabant filii, providere mens optimi Principis jam turn potuiflet. Pera£fco fu- nere, ad Iblennes publics rei curas continuo fe retulit Princeps Divinis acquiefcere confiliis dudum afluetus. Pendebat multo jam tempore inter Mellicenfe, & S. Cru- cis Coenobia anceps de jure decimarum controverfia: hanc ut ante fuum in Palaeftinam dilceflum inter partes componeret, arbiter cau fx ad III. Idus Novembres Viennas fedit, litemque annolam ex aequo bonoque diremit, (a) LIBER ,, Zeit ward der benannt Letvpold „ von feinen Schul-Maifter geweifet „ in ain Baumgarten dafelbs zu Neu. „ Imrg , und aus unfleis des Schul- „ Maifter ftayg der bemelt Knab auf „ ain Spenling-baum, und viel %h „ ab demfelben baum zu tod , als ” manzalt nachChrilti gepurtMCC „ und XVI. jar. denfein Vattervaft „ claget von feiner tugent wegen, „ und ward von Hertzog LewpolJen „ feinen Vatter gar erfamklich be- „ flatter zu der erden in dem Clo- -» fter zu Clojler - Nerv&urg. ,, Tabu- lis his confentit Chronicon Admon- tenf. ,, MGCVII, Liupoldo Auftri®, „ Styri®que Duci natus eft filius ejus- „ dem nominis, VIII. Kal. Aprilis. „ qu® ell XXV. Martii. Die uno ferius natalem Liupoldi hujus notat Chron. Clauftro - Neoburg. MCCVII- „ Liupoldo Duci Auftri® nafcitur fi- „ lius , Liupoldus nomine, VII. Kal. „ April. „ (a) Liter® Leopoldi Due. in hac caufa dat® Vienn® An. 1216. III. Id. Novembr. apud Philib. Huberum in Auftria ex Arch. Mellic. illufL lib. 1* cap. 2. Num. 3. -Quarum initium: „ Cum inter Monafterium Medi- „ likeh, &. San&am Crucem, &c. „ A.C. LIBER QUARTUS. Nnus MCCXVIL magnarum rerum foecundus a conventu Norimbergen- fi coepit, Januario adhuc menfe ce¬ lebrate : nec abfuit Leopoldus, Prin- ceps, fi quis alius ea tempeftate, belli pacisque confiliis fpe&atiffimus. (a) Norirnberga in Auftriam reverfus, pod: brevilFimi temporis quietem, in Styriam contendit, Campililium ex itinere revifens, ubi facros Chridiano more Cineres ( dies enim Verni Jejunii prima erat, & Februarii menfis ultima ) magna religione lufcepit. Commendata deinde precibus facra in Pakfti- nam expeditione fua, receptisque, quae Religiofidlmi ejus Coenobii incolae fecerant, pfalmorum, precumque quoti- dianarum, quoad lacro in bello abfuturus edet, promiF {is, Graecium movit. (b) Grascio fubinde Admontium venit, Leopol¬ ds Dux Auftria ex No - rimberg. Comitiis reverfuit (a) Diploma Friderici II. datum Ecclefise Paffavienfi „ In folenni cu- ,, ria Nuremberg ( An. MCCXVII. ) ,, XII. Kal. Februar. Indift. V. „ Cui primus interPrincipes fubferipfit: „ Luipoldus Dux Auftrise, ScStyrise.,, Extat in addit. Gewoldi ad Hund. Metrop.T. I. P.2‘5'4. (b) Ortilo de Exord. Campililienf. ad An. 1217. ,» Dux L. impetrat no- ,, bis a Friderico Rege Romanorum aureum Privilegium de Confirma- ” tione judicii Provincialis. Idem ’’ Dux, cum Rege llngariae, ducit ex- ” ercitum Cruciatorum in Pahefti- nam. Prius tamen, a Comitiis No- „ rlmhtrgx veniens, & in Graez per- „ gere volens,tranfivitpernos. Ubi „ in die Carnisprivii cineres devote „ fufeipiens , noftras orationes ar- „ dentius poftulavit, & labores in „ perficienda ecclefia ( Campililien- „ fi) diligentiflime fieri mandavit. „ Nos ei cum magna humilitate,.& ,, devotione valedicentes, & de eju$ „ falute foliciti , promiflmus ei, „ quamdiu in Terra San£ta effet, & „ donee ad propria cum falute rever- „ teretur, omni die pro eo unanimi- „ ter, poll Primam inCapitulo pfal- „ lere Pfalmos Graduates, Colleaatn » pro Fratre in viam dire&o. Sic » ille (id expe- eliiionem in Sara- eenos fe prttpa- rat. 200 ANNALIUM AUSTRIA) venit, ubi Idibus Maji immunitatem a provincialium Ju- A - dicum foro, Cremifanenfibus conceffit, Ortolfo Volchen- ftorffio provinciae Praetore, perfolutis CCCC. argenti li- bris, jus omne, quod in praedia eorundem , hominesque habcbat, remittente : qua de re jam ante Styrenli in ca- ftro, Novaque Civitate, in frequenti provincialium con- ventu adtum erat. (a) Rebus in Auftria, Styriaque compofitis, reli£taque fui prolpera , cum apud ceteros , turn maxime Fieri Ordinis homines memoria, ad lacrum fe bellum in Saracenos accinxit. Nedlebat Fridericus Caefar, qui duobus jam abhinc annis pro recuperanda Pa- laeftina fuum caput devoverat, alias ex aliis moras: ne- que vero tutum videri poterat, vivo Ottone aemulo , quantumvis fradto, & privato velut in otio quiefcente, tarn longe a Germania difcedere, &; materiam novis tur- bis in Imperio exhibere. Sed Leopoldus, cujus animus dudum jam in Pa- lasftina erat, poftquam Andream Hungarian Regem, pro- fe&urum eodem cum exercitu accepifletj retineri non po¬ terat , quin & ipfe in gloriofi focietatem itineris cum egre- gia turn militum, turn Nobilium manu, ex Auftria, Sty¬ riaque „ ille gaudens, ac plenus fiducia in „ DEUM , & Beatam Mariam, ante „ ejus Altare in Oratorio proftra- „ tus, a Domino Gerardo Abbate be- „ nedidionem pro via accepit, & „ cum pio gemitu noftro perrexit in 5 , Graczg, „ (a) Liters Leopoldi Ducis Auftria ac Styriae datte Cremifan. „ Apud „ Admunt Idus Maji, Anno Incarn. „ Domini MCCXVII. India. V. „ Extantque apud Simon. Rettenba- cher in Anrtal. Cremifan. L. II. c. 13. „ Inter alia, quas a nobis in trans- „ adionibus geruntur, &c. declara- „ mus, quod nos Ecclefiam Chrems- „ monafterienfem a feculari judicum „ exadione longis a retro tempori- „ bus enormiter laefam, toto ftudii „ noftri conamine interpofito, ab „ ipforum judicum ftecularium pote- „ Rate hoc modo'liberavimus , & „ abfolvimus. Videlicet quod jam ,, didaEcclefia Ortolfo de VolcbenJlorf y „ Minifteriali noftro judici provin- » cite, in qua eadem Ecclefia fita eft, 5, quadringentas libras publics mo- ” nobis mediantibus perlblvit, 3, oc idem Qrtalfus omne jus , quod ,, in priediis, & in hominibus ejus- „ dem Ecclefia ratione jurisdidio- „ nis fecularis, Ottoni turn Advoca- „ to Ratisponenfi, & ille nobis uter- „ que manu ad manum refignavit* „ Sane quia contradus ifte ad pro- 33 ventum Ecclefite inter nos & ipfum „ Abbatem in Dominica, qua can- 33 tatur : EJlo mihi y in caftro noftro „ Styrite eft celebratus, prtefentibus „ Pnelatis noftne ditionis, & in prae- „ fentia Diepoldi Marchionis de Voch- „ lurch , Baronum quoque , feu Mi- „ nifterialium noftrorum, nos praer „ nominatam Ecclefiam ab omni fas- „ cularis jurisdidionis vinculo pro- „ nunciamus prorfus abfolutam, &c. „ Deinde vocato Abbate ad novam „ civitatem in publico placito no- „ ftro, hoc ipfum fadum declaran- „ tes, plures ei teftes adhibuimus, „ qui funt Liuto/dus Comes de Har- ,, dec {, Ulricus Comes dc Chlam , Ht „ randus de Wildonia y &c. „ Frideri¬ cus II. Rex idem privilegium deinde Paflavii ad XVIII. Kalend. Julii ejus- dem anni confirmavit dato Diploma- te, quod extat in iisdem Annal. pag. 176. Initium eft : ,, Quod ftudio „ piorum geritur,pium eft,&c. „ A.C. LIBER QUARTUS. 201 riaque dele&a veniret. Andreas, qui quorundam fuffragiis ad capeftendum Conftantinopolis Imperium vocatus , re- gnorum inter fiiios partitionem jam quandam defignarat, (a) Ciftercienfi S. Crucis in Auftria Coenobio Legintho- venfis in Hungaria agri modum peramplum, praediaque, cum privilegiis nihilo minoribus donavit, annuique aeris cenfum jam a Patre, fratreque Regibus eidem Monafte- rio defignatum, ratum habuit. (b) His pie, fapienterque conftitutis, iter ingreffi An¬ dreas Rex Hungarian, Leopoldus Dux Auftriae Styriae- que, Otto Dux Meraniae, Eckbertus Bambergenfis E- Hungtir. pilcopus, aliique Spalati in ora Dalmatian ad X. Kalend. Septembres convenere. (c) Leopoldum ex Auftria Leu- ulmT tholdus Comes de Pleigen, Bertholdus de Pogen, Had- marus de Chunring , cum Mellicenfi Abbate itidem-* Hadmaroj ex Styria Udalricus Stubenbergicus, ex Car- nia Engelbertus Aurfpergicus , comitati funt r nec du- bium multos alios ex utraque Provincia Optimates, No- bilesque in praeclarae laudis communionem venifle, quo- Pars II. C c rum Iter ejus- dem cum Andrea (a) HonoriusIII.PP. l.i.epift.211. apudRaynaldum T.XIII. adAn.1217. „ Ilia Diledionis prsrogativa , &c. „ Uaiverfitas Latinorum in Gracia ,, commorantium adte fuos nuncios ,, deftinarunt, in Imperatorem Con- „ ftantinopolitanum te, vel nobilem „ Virum Comitera Antifliodoren- „ fern, tuum focerum eleduros - - „ fuper eo vero , quod de regno, 6c ,, natis tuis deliberadone provida or- „ dinafti - - gratias. agirnus bono- „ rum omnium largitori, a quo hu- „ jusmodi difpofitio creditur prove- „ niffe. „ (b) Diploma Andrew Regis Hung, datum An. 1217. apud Bern. Pezium Cod. Diplom. P. II. p. 70. cujus ini- tium : „ Munificentis Regalis im- ,, menfitas, 6cc. terram quandam, „ nomine£.e|/w/6oz;,quam Bi/feni prius „ incolebant, Abbatis S. Crucis in Au- „ flria contulimus in perpetuum pofi- „ fidendam - - cujus terrs mets fic incipiunt. Prima meta incipit a metis villa; Balus juxta Fer/ei>lacum fits, &c. Yolumus etiam eos efle ** liberos in portibus, pontibus, - - ” & in omnibus locis Regni noftri. ’’ - - Donationem de tribus milli- „ bus Zwannorum, quod noftrorum „ antecefforum Patris, atque Fratris „ Regum inclits memoris diligens „ pietas dido Monafterio contule- „ rat, iterato authoritatis noftrs pri- „ vilegio confirmamus, ita videlicet, ,, ut - - annuatim in Suprun , ad fe- „ ftumS. Regis, jureperpetuolibere „ perfolvantur, 6cc. „ (c) Hscex R.P. Samuele Timone S. J. Hungarian Chronologo accura- to acceppa funt, ad An. 1217. noftri enim Scriptores iter non defcribunt. Ex his Stero in Chronico Auguftenfi ad An. 1217. „ Rex llngaris An- „ dreas , & Lupoldus Dux Auftris , „ DuxMoravis (legendum forte Me- „ rania, utvult Brunnerus 6c Hanfi- „ zius : quanquam vox Moravia , „ etiam in epiftolis Honorii III. PP. „ 6c Magiftri Templariorum occur- „ rat apud Raynaldum ad hunc an- ,, num) Otto, Epifcopus Bambergen- „ fis Ecbertus , 8c Nobiles 6c Comites ,, cum manu valida transfretaruntad „ fuccurfum Terrs Sands. „ Simi- lia narrat Chron.Colmarienf. Erfor- dienfe S. Petri apud Menken. T. III. Admontenf. Auftrale, Clauftro-Neo- burg. Salisbury. Mellic. Godefrid. Colonienf. Oliver. Scholaft. Jacob, de Vitriaco 1. 3 . Ftolemai- dem aj>- fellit. 202 ANNALIUM AUSTRIA rum nomina ignoramus. (a) Ex Dalmatia, condu&is Jadera, Venedis, Ancona navibus, vela in Cyprum pri- mo infulam XVI. haud amplius dierum itinere , moX Ptolemaidem flint converfa. (b) Novembri ineunte ap* pulfa claffis eft incredibili metu barbarorum, qui colle- , exploratoribus pulvis afcendens a „ longe adverlariorum mocum indi- „ cabat: fed incerti fuerunc, utrum „ contra eos , an fugiendo propera- „ rent. Sequenti vero die - - vene- „ runt Bethfaidnm ( Jac. Vitriac. Be- „ thaniam, re&ius fortaffe Bethfan, ut „ habet Marinus Sanut. lib. 3. P. XL „ cap. 6.) ubi caftrafixerat adverfa- „ rius. Sed trium Regum llngariae „ fcilicet, Hierofolimitani, & Cypri „ non fuftinens prtefentiam, fugiens „ terram vaftandam Chriftianis reli- ,, quit. ,, (c) Jacob, de Vitriac. 1 .3. „ Inde „ tranfeuntes Jordanem in Vigilia S. „ Martini, corpora noftra lavimus „ pacificein eo, & quievimus perbi- „ duum ( Godefr. Colon, triduum ) „ ibidem copiam vidualium & pa- „ buli reperientes. Deinde fuper li- ,, tus maris Galilsei tres manfiones „ fecimus. - - Afpeximus Betbfaidam „ civitatem Andrea: & Petri, tunc „ ad cafale modicum reda&am ~ „ & tunc per G'phermittminfamosno- „ ftros pauperes in jumentis portau- „ tes reverb fumus in Action, „ 204 ANNALIUM AUSTRIA expugnandi Ipem fecerat Saracenus puer, qui Joanni Hie- rofolymorum Regi occultum eo aditum detexit. Miiii continue exploratores ab exercitu, qui, num verbis ado- leicentis barbari fua conftaret fides, referrent. Nihil fe- feliifle transfugam, nunciatum in cafira : patere in arcem viam : quae ut occuparetur quamprimum, pradata Sacro- lan&a Cruce, Rex Solymorum ipfe, rapta leeum valida fuorum, fociorumque manu, in montem enititur. Hoc terrore, ac tumultu excitatus loci praefedius, correptis & iple armis, ut in re trepida , cum parte praefidii ex arce erumpens, in obftantes acerrime invehitur : ibi coorto tumuituario certamine, & arcis praefe£fcus, & primi no¬ minis dux alius in pugna caefi , totumque barbarorum-* agmen in fugam verfum eft. (a) Tam faufta initia im- par incepto exitus excepit. Conclufis intra arcem hoftibus, cum omnisundique armorum terror in percullbs expromendus eflet, regiis in caftris per otium deliberatio fuit, coeptone infiftendum efc let, an in hyberna concedendum. Confultationi tam abfurdae Leopoldus Auftrius non interfuit, quod in aver- la montis parte cum hoftibus congrefliis, vocari ad con¬ cilium non poflet. Templariorum Magiftrum, quo mi¬ nus caufae communi adeflet, morbus prohibuit Ptolemai- de abfentem. Wilhelmus Montacutius Holpitalariorum Praefedlus, cui nec fpes potiundae arcis, nec animus dee- toemfr 1 * rat, id modo decernendum Ducum fuffragiis voluit, utra j tyerna P ars a ^ cuftodiam caftrorum, utra ad arcis opugnationem rtditus. relinquenda ellet. Sed major erat Regis, ac Comitis in- primis Tripolitani authoritas, qui ne exercitus Chriftia- nus (a) Godefrid. Colonienf. ad An. 1217. „ Deinde ad montem Tbabor „ pervenerunt, ubi Coradinus caftrum „ fortiflimum cum LXXVII. turri- „ bus conftruxerat, & duo millia „ conductorum militum ad refiften- „ dum Chriftianis locaverat. „ De caftro Itabyrio agit Jofephus de Bell. Judaic, lib. 4. cap. 4. Jacob, de Vi- triaco lib. 3. „ In fecundo equitatu „ adivimus pedem montis lhabor . „ Primo aquarum inopiam, poftmo- ,, dum per defoflionem copiam inve- ,, nientes, defperabant Capitanei no- „ ftri de montis afeenfu, donee pue- „ ro Saracenico mitti ante caftrum, « fore comprehenfibile,confilium in- « ierunt. Prima vero Dominica Ad- ventus,cum legeretur Evangelium: „ Ite in caftellum, quod contra vos eft t ,, Patriarcha proceflit cum fignoCru- ,, cis, Epifcopis & Clero per decli- „ vum montis orantibus, &pfallen- „ tibus, licet mons prteruptus fit un- „ dique & excelfus, & quad impof- „ fibilis ad afeendendum, extra fe- „ mitam ftriftam : milites tamenSc „ fiitellites, equites & pedites virili- „ ter afeenderunt. Joannes, Rex Hie- „ rufalem, cum militia ftravit caftel- „ lanum unum, & Admiraldum u- „ num primo impetu. Defenfores „ caftri, qui intrepidi extra portas ad „ defendendum montem noftris oc- „ currerant, in fugam converfi funt, „ &ftuporem. Sed Rex,utimponituf „ ei, quantum meruit afeendendo, „ tantum demeruit defeendendo. „ LIBER QUARTUS. 20* nus divideretur, omnibus viribus contendere. Ita elapfa de manibus praeclara potiundas arcis opportunitate, in hyber- na eft reditum. (a) Tam foedum rei exiturn quae confe- cuta lint latrocinantium importunitate incommoda, piget referre. Reges Hungariae, Cyprique Tripolim profedti, quidquid Patriarcha Hierofclymorum , quidquid Leopol- dus, aliique Principes orarent, ac obteftarentur, retineri non poterant. Sed enim Cyprium Regem, in primo aetatis flore,Tripoli mors extinxit: Andreas Superis, hominibus- Andrew que invitis, contra promilli fidem e Palaeftina, abftra&is tri- remibus, equis, ac jumentis, in Hungarian! redivit, dira id- patrum circo (ut turn erat opinio) execratione devotus. (b) Gra- redit * ves tamen caufasfuiile Andrew, ante diemut inHungariam rediret, turbatam quorundam perfidia,Rex ipie indicat in literis, quas poftea adHonoriumPontificem dedit. (c) C c 3 Leo (a) Idem ibidem. „ Inclufis enim ,, hoftibus infra caftrum turpiterRe- „ ges Hierufalem, & Cypri, Magifter ,, Hofpitalis , & alii Barones in par- „ tern montis deliberaturi, quid fa- „ cerent, fecefferunt. Nobilis Dux }> Aujlria non interfuit huic delibe- „ rationi, quia ex altera parte mon- „ tis incredulos impugnabat, & ad „ nos, quiin fummitate montis era- „ mus, afcendere de facili non vale- „ bat, nee Magifter Templi, qui re- „ manferat infirmus in Acchon. Cum „ vero Magiftro Hofpitalis fratre G. ,, ( Guarino ) de Monte Acuto confu- ,, lenti, quffi pars exercitus ad cufto- „ dienda caftra rediret, & quas pars „ in monte caftrum obfideret , ad „ quod libens & paratus erat, quia ,, de facili videbatur comprehenfibi- „ le, &reddibilebrevi tempore, cum „ fine oftendiculo ad infultum ne- „ ceftaria poffent erigere; contradi- „ xerunt alii, & maxime Comes Tri- „ polis, dicens effe in periculo exerci- „ turn divilum. — Sed quo DEI ju- „ dicio, vel Principum confilio ex- „ ercitus DEI defcenderit, & inglo- „ rius recefferit, ignoramus. -- Mul- „ ti autem Templarii, &Hofpitalarii „ & quidam Sasculares in fecundo „ montis afcenfu, - quando caftren- „ fes vires receperuny, vulnerati ,, funt, & pauci mortui. Porro in primo & fecundo equitatu , ma- ” ximam multitudinem virorum ca- ” ptivorum, & mulierum, & parvu- ’ lorum fecum adduxerunt. Epifco- ” pus autem Acchon parvulos, quos „ potuit habere prece vel pretio, ba- „ ptizavit, & diftribuens inter reli- ,, giofas mulieres , literis applicare „ difpofuit. „ (b) Godefridus Colonienfis ad An. 1217. „ Intertio equitatu - - mul* „ ta damna & incommoda tarn per „ latrunculos, quam hyemis afperi- „ tatem perpefli funt. - - Poll hate „ militia Domini quadrifariam divi- „ fa eft. Reges llngarite & Cypri, ,, cum magna multitudine peregri- „ norum, & damno terra: promiflio- ,, nis, Tripolim profefti funt , licet „ multa fupplicatio Patriarchs:, & „ aliorum Regi Ungarice fatta pra:- „ cefferit. Rex Cypri adolefcentulus „ poll modicum tempus in Tripoli „ mortuus eft. „ Jac.de Vitr. addit: „ Rextlngaria: brevi tempore com- „ moratus, cum magno damnoTerras „ San&Ee receffit; peregrinos, & ga- „ leas , dextrarios & jumenta cum „ armis fecum traxit, multum admo, „ nitus, ne fic recederet, tandem ex. „ comunicatus cum fua fequela con- „ tumax abiit. „ Eadem iisdem ver¬ bis narrat Oliverius Scholaft. Hift. Dam. cap. 3. Ortilo vero de Exord. Campil.adAn. X2l8. „ Andreas ReX „ Ungaria: fine magna laude e Terra „ Sancfa redit. L. Dux vero, ibidem „ fortiterperfiftit, & apud Damiatam „ cum fama maxima pugnay ,, (c) Literte Andrea Regis Hung, apud Bongarfiumpag. 1192. }> Cum „ ultramarinis partibus, in fufceptte „ Peregrinacionis lervitio morare- » mur, Leopolds) Dues in Vahajli- na rema¬ nents. 20 6 ANNALIUM AUSTRIA*) Leopoldus Auftrius, Rege, itineris nuper comi- A- c ' te, deftitutus, hoc jam magis elaborandum fibi putavit, nequid res publica iis in locis detriment acciperet. Con- filio ea caufa inito, firmare munitiones, & caftella Caefa- reenfi in agro placuit. Rex Hierofolymorum, Dux Au- ftriae, Monafterienlis ac Trajedenfis Epifcopi Caefareae ca¬ ftrum opere, foflaque in Ipem recuperandae urbis brevi tempore munivere. (a) Templarii contra, ac Hofpita- larii Teutonici caftrum, cui a Filio DEI, alias a Peregri- nis nomen erat, edudfts inter geminas teftudines totidem firmiffimi operis turribus, ita inftaurarunt, magna utfpes eflet, totam earn, quae Ptolemaidem, ac Hierofolymam interjacet, regionem a Saracenis repurgandi. (b) Ha zc dum ftrenue, utiliterque in Palaeftina fiunt, Traje&enfis Epifcopus Caefareae diemobiitj ceteri ex Germania anti- ftites, nobilesque reditum in Patriam adornarunt. (g) Leopoldus AuRrius, cujus tota expedition infignis enituit opera , pietati fuae unus fatisfacere non poterat. Commodum ex Germania novaCruce fignatorum manus anni fequentis Majo menfe Ptolemaidem appulit : ea in- gentem ex Golonienfi, Trevirenfi, ac Bremenfi Diaece- fibus „ mur, ineffabile diftenfionis femxna- ,, rium in Regno noftro per frequen- „ tes nuncios procul dubio cogno- „ vimus pululafle. Nos itaque - - „ compulfi, coacti, & inviti a Terra „ San&a feceffimus: & - - cum in „ Hungariampervenimus,multo am- „ pliora perfidiae fcelera, quam prius „ audiveramus, tam per Ecclefiafti- „ cas, quam Laicales perfonas com- „ perimus efle perpetrata, <$cc.„ (a) Jacobus de Vitriac. „ Rex „ vero DEI Hierufalem & Dux Au- „ Jirict cum Hofpitali S. Joannis & „ Epifcopis fupradiftis, & quibusdam 0) aliis caftrum in CaTarea Palasftinse, „ brevi temp ore virili ter, &conftan- „ ter firmaverunt. Licet hoftis ad- „ ventus frequenter nunciaretur: per „ hoc caftrum, DEO dante, civitas „ ipfa recuperabitur. „ Eadem nar- „ rat Godefridus Colonienf. ad An. 1217. (b) Jacob, de Vitriac. I.3. & Go- defrid. Colon, ad An. 1217. » Tem- »> plarii vero cum paucis auxiliatori- » bus peregrinis & hofpitalariis de ” Theutonicorum , caftrum „ Bin Dei , quod olim Diftri&um, ,, nunc caftrum Peregrinorum appella* ,, tur a quibusdam, aedificare ccepe« „ runt: quod pofitum eft in Epifco- „ patu CaTarienfi inter Cayphas & „ CaTaream. - - Ante fontem ca- „ ftri dua: turres sedificantur de lapi- „ dibus quadris. - - lltraque turris ,, duas habet teftudines, fecundum „ quas altitudo difponitur. Inter u- „ tramque turrim murusnovus con- „ fummatus eft, & miro artificio e- „ quites armati afeendere poffunt, & „ defeendere per gradus intrinfecus. „ - - Caftrum hochabetbonum por- „ turn, pifeariis, falinis, pafeuis, agris „ fertilibusabundat, nec eft multum „ remotum a monte Tabor. Unde „ creditur quasdam caufa deftrudtio- ,, nis. caftri Tabor a Saracenis fadta : ,, quia nec feminare, neemeterefe- ,, cure poterant propter habitatores „ caftri Blii DEI. „ (c) Jacobus de Vitriac. „ Mona- ,, fterienfis Epifcopus apud Csefarean* „ obdormivit in Domino - Epifco- „ pi Alemannfte, & multi alii fe prae- „ parabant ad transfretandum, bre- „ vi tempore in terra promiffionis „ commorati. „ LIBER QUARTUS. 207 c< fibus hominum multitudinem advexerat, Maurico bello anno jam fuperiore in Lufitania exercitatam. ( a ) Sed quod Pakftinam aggredi, nifi fubadla /Egypto , ex qua Saracenis identidem vires fuccrefcerent , pierique male /*%*- 1 pi» • r* con* coniultum putarent 5 coniiha omnia, curaeque eo veri* funt, Pontifice, Rege, Principibusque, earn fedem belli uno confenfu approbantibus. (b) Ergo poll diem trium- phalis in caelum Chrifti reditus memoria folennem, fub- latae Ptolemaide anchor* , proraeque in ^Egyptum verf* Hint. Recepti eadem clafle Joannes Rex Hierololymo- rum , Leopoldus Dux Auftri* , Patriarcha, Epifcopi, Ordinum militarium Magiftri, praefedlique , ventis ufi admodum fecundis , paucis diebus iEgyptum tenuere. Damiatam, urbem Regni principem, Niloque ac vicino Damiat* mari adverfas vim omnem egregie munitam, adoriri pla- cuit. Aggrellionem per fe arduam difficiliorem reddidit turris praealta, quae co&o ex latere medio in flumine afc furgebat, ferreaque catena, pedes quinque ac quinquagin- ta longa, hinc a turri, illinc ab extimo urbis muro, Ni- li alveo praetenfa, omnem peregrinis navibus aditum prae- cludebat. (c) Non defuere e Frifonum gente audacio- res quidam, qui transmiflo Nilo caftra ad urbis moenia collo- (a) Idem I.3. „ Anno igitur gratis „ MCCXVIII. Menfe Majo applicare „ coeperunt ad portum Acchon co- ,, gones de Provincia Colonienfi , cum „ aliis paucis de Bremen/t & Treviren- „ ft provinces. „ De rebus in Lufi- tania conful. Godefridus Colonienf. ad An. 1217. (b) Jacob. deVitriac.I.3. „ Con- „ firmatum fuic confilium in Conci- „ lio Lateranenfi - - deintroducen- „ damilitiaChriftianainiEgyptum. „ Godefridus Colonienf. ad An. 1218- ,, Ibi placuic Patriarchs, Regi, Epi- ,, fcopis , Ducibus , Hofpitalariis, „ Templariis , csterisque Cruce fi- „ gnatis, navigio in.iEgyptum de- ,, lcendere , & inimicorum fandts „ Crucis potentiam,auxiliante DEO, „ conterere. „ (c) Godefrid. Colon, ibid. „ Ac- cidit, ut in Afcenfione Domini, ” cum claflis congregatio apud pras- ” didtum callrum ( Filii DEl~) indi&a ’’ fuiffet, & majores diem & locum ” obfervarent, claflis ipfa, Chrifto Duce, profperis ventis ufa, Duma- ,, turn infra triduum applicuit, & abs- „ que Chrillianorum fanguinis im- „ penfa terram viriliter occupavit. „ - - Eft autem Damiata fita inter lit- „ tus maris & ripas Nili. - - Civi- „ tas pulcherrima & firmiflima, in- „ finitis turribys, interius & exte- „ rius decorata, habens verfus fluvi- „ um duplicem murum, verfus fic- „ cum itidem duplicem. Et nota, ,, quod ante Damiatam in medio Ni- „ li erefta eft turris fortiflima: a cu- „ jus pede maxims catens proten- „ duntur ufque ad murum Civitatis, „ ne pateat aditus navigio intranti- „ bus, vel egredientibus iEgyptum, „ nifi de licentia Soldani. „ Jacob, de Vitriaco ibid. ,, Menfe ergo Ma- „ ji, poft Afcenfionem Domini, prs- ,, paratis cogonibus, galeis, & aliis „ navibus oneratis de Acchon ( Ptole¬ my maicle ) profedH funt Joannes Rex „ deHierufalem, Patriarcha cum Epi- „ fcopis - Duce Aujlriaty tribus domi- „ bus, & copiofa multitudine Chri- „ ftianorum. Indi&a fuit colledtio „ navigantium apud caftrum Filii De/, „ &c. „ ut ex Godef. Col. notatum. Tunis , Nili clau- flrum , DuceLeo- foldo op- fugmtur. Nova macbina: 208 ANNALIUM AUSTRIA collocarent : fed praeterquam quod refiflendo tantas ho- ftium multitudini pares non eflent, baud confultum vide- batur Principibus, Saracenos hoftes a tergo relinquere, &: cum duplici murorum ambitu, qui urbi ab ea parte prae- tenfi erant, confli<5fcari. (a) Ergo navium firmiffimas caftellis pontibusque funt inftru&se, terrorque barbaris turritae molis cuftodibus ab omni parte admotus. Pulchri difcriminis gloriam Leo- poldus Auftrius, Hofpitalarii, ac Teutonici inter fe par- titi flint, (b) Primi aflultum tentarunt Auftriaci, & Ho¬ fpitalarii, exeunte menfe Junio : fed ea erat barbarorum in propugnanda turri conftantia, ut qua lapidum imma- ni pondere, qua igne Graeco, cui extinguendo nullum ab aquis remedium , corrupts geminae fcate Hofpitalarios primum, moxetiam Auftriacos in flumen erFunderent. (c) Teutonici, Frifonesque, qui alio paulum artificio, na¬ ve m caftello, ac propugnaculis inftruxerant , falvi qui- dem in caftra , infe£l:o tamen & ipfi negotio rediere. (d) Triftis primorum conatuum exitus animos Chri- ftianorum militum adeo non infregit, ut augeret etiam , & ingenia acueret, ad hoftium pertinaciam , igneamque illam navium peftem retundendam. Menfes duo extru- endae novi operis machinae impenfi funt, caftellaque na- vibus impofita, & nequid ignis in compages trabium po£ fet, (a) Jacobus de Vitriac. ibidem. „ Turris in medio Nili capiendafuit ,, ante tranfitum ipfius. Frifones au- „ tern impatientes more fuo Nilum „ tranfeunteS jumenta Saracenorum „ tulerunt, Sc cupientes in ulterio- „ ri ripa caftra metari, ftabant pu- „ gnantes contra Saracenos, qui ob- „ viam ipfis de civitate procefferunt. „ Revocati funt per obedientiam, „ quia non videbatur Principibus no- „ ftris expedire, quod turris paganis ,, repleta poft tergum relinqueretur ” Agarenorum. „ (b) Idem ibid. „ Interim Dux Au- „ Jiria , Sc Hofpitale S. Joannis duas ’ „ fcalas prxparafVerunt fuper duos ” „ cogones. „ Navigiorum genus ” funt Cogones maximorum,ut oftendit ” Du - Cangius. (c) Jacob.de Vitriac. I.3. „ Sea- „ „ lae Ducis (Aufiria ) Sc Hofpitalis „ diredte funt circa feftum S. Joannis „ Bapt. die Dominica primafublequenr ,, ” 11 * Saracenis earn defendentibus „ „ viriliter : feala Hofpitalariorum „ frada cum malo cecidit, bellato- „ res fuos pra:cipitans : feala Ducis „ fimili modo confrada, eadem fere „ hora, milites ftrenuos, Sc armatos, „ corpore deciduos, fecundum ani- „ mas levavit ad ccelum , gloriolb „ martyrio coronatos. „ Eadem nar- rat Godefr. Colon, ad An. 1218. (d) Idem ibid. „ Theutonici vero Sc Frifones tertiam nayim propu¬ gnaculis muniverunt, caftellulo in fummitate mali compofito, absque fcak fufpenfione. - - Navis au- tem Theutonicorum inter turrim Sc civitatem anchoram habebat fi- xam, damna multa per baliftarios, qui intus locati fuerant, inferens aEgyptiis, - , tandem igne Grasco correpta fuit, Sc cum timerenC Chriftiani, ne confumeretur orn- nino, defenforesillius ignem viri¬ liter extinxerunt, Sc fie tandem - - ad locum fuse ftationis fuic redu- da. „ LIBER QUARTUS. 209 let, corio veftita. (a) Ingens rei gerendas momentum-* publica pietas adjecit : obtavo enim, antequam turri ad- moveretur machina fetalis, die, fupplicatio totis caftris in- PMa dicta eft, Crucisque fecrofenbfee honoribus id datum, nu« chripa- dis ut pedibus flimmi quique, infimique ad venerandum ”j t ** erm felutiferum id trophaeum progreili, Divinum praefidium petas implorarent. (b) IX. demum Kal. Septembres oppugna- tio turris majore contentione , nec minore periculo in- ftauratur : cum asftu fluminis, barbarisque una certandum erat : Nilus in infolitam altitudinem excrefeens vix ad- mittebat, ut naves illae caftellis ac catapultis graves adver- fo flumine ad turrim applicarentur. Saraceni & nupero fucceflu laeti, & omni telorum genere inftrubti, ingenti audacia lapidum, & fegittarum imbrem in fubeuntes e£ fundebant : mox ubi dejeblos fcalarum pontes in turris c ^ u{ faftigium confpexere, ignem, lapidum grandinem ex tur- adverfis ri, una& urbe ejaculati, naves , vebtoresque damnis haud levibus affecerunt. Repertus tamen igneae illi procellac modus, fparfique malleoli, cum in aqua nihil diet pnefi- dii, aceto, fabuloque funt reftindti. (c) Interea militum bellatorum manus Sacerdotum in expofcenda divina ope conftantia roborabat: fecrum vel inde bellum agnofceres, quod proftratus in terram Patri- ctuBa dr archa, Sacerdotalis vero ordo omnis fecris induti ftolis, ^atT nudisque pedibus fetigare Caelum precibus ante non defi- Pars II. D d nerent, (a) Idem ibid. „ Domino demon- „ de qualibet gente, qua: tunc erac „ ftrante, & architedto providente, „ in exercitu, aliquos ad hujusnego- „ fumptibus Theutonicorum 6c Fri- „ tii executionem invitavimus : li- „ fonum , eodemque labore, duos „ cet gens Theutonicorum & Frifo- „ cogones, trabibus 6c funibus for- „ num ad naves implendas fufficerec „ tiflime cohserentes : - - quatuor „ 6c regendas. „ „ malos, 6c totidem antennas in eis „ (c) Idem ibid. „ Die S. Bartho- „ ereximus : in fummitate caftellum „ lomcei. VI. feria, cum Nilus excre- „ unum firmiter afleribus, 6c opere „ viffet, 6c aquarum impetus nego- » reticulato contextum collocantes, „ tium plurimum impediret, cum „ contra machinarum importunita- „ multa difficultate 6c periculo, hoc „ tem, coriis veftivimus ill ud per cir- „ inftrumentum contra torrentem, „ cuitum, & fuper tedium propter „ a loco, ubifabricatum fuerat, tra- „ ignem Grcecum : fub caftello fabri- hebatur ad turrim. Navis una mi- 5, cata fuit fcala funibus fortiflimis „ nori machine focia prteceflit veli- ,, fufpenfa, 6c triginta cubitis ultra „ ficando, - - nec minori periculo ,, proram protenfa. „ prior navis ad pedem turris collo- (b) Idem ibidem. „ Sexta igitur „ cata fubftitit. Ignis Gra:cus coim- „ feria ante feftum S. Bartholomaei, J} nus de turri fluminis , 6c eminus 5 nudis pedibus cum devotione no- „ decivitate, fulminisinflar veniens, ” {Iraj gentis ad (andtam Crucem pro- „ pavorem incutere potuit. Sed per ” ceflionem fecimus. Ubi implora- „ liquorem acetofum , 6c fabulum ” to humiliter auxilio Divino, utres „ fubventum eft ignem extinguere ,* DEI careret invidia 6c jadtantia, „ laborantibus. „ Signifer Aufiria- cus in turrim cnifus , corrupt is igne fcalis in pra- ceps agi- twr , Turns ex- pmnatur. 210 AN'NALIUM AUSTRIA nerent, quam compreffi barbari ad deditionem fint ada* <5li. (a) Lentum certamen erat noftris cum iniquitate loci, cum telis barbarorum, cum infido elemento rapacis fluvii, cum igne Graeco confli&antibus: Auftriacorum uc praecipua hie etiam opera, ita fummum dilcrimen erat: haerebant pontis unius fealae turri jam inje£fcae, afeenfum- que fignifero Ducis Auffcriae fuis cum manipularibus prae- bebant : barbari haud ignari ultimi diferiminis, ad ulti¬ ma etiam prasfidia recurrunt. Oleo, nefcio quo, aut bi- tumine ungunt fcalarum caput, mox ignem, qui luculen- tam in flammam erupit protinus, injiciunt, momento- que temporis machinae faftigium continenti velut incen- dio involvunt. Ad flammae conlpebfcum omnes certa- tim in pontes enituntur 5 dumque alii fuper alios ad re- ftinguendum incendium conglobantur, inclinatae pondere fcatas figniferum in praeceps egere. Auxit noftrorum-* dolorem Saracenorum laetitia, qui vexillo Auftriaco po- titi, vi&oriam inconditis clamoribus celebrabant. (b) At Chriftiani exercitus Duces, militesque, comme- morabili pietatis exemplo, confeftim in pedes defiliere, fupplicumque ritu in pulvere proftrati, pacem Superurp, opemque luis commilitonibus implorabant. (c) Nequc diu is lu£tus, ac comploratio tenuit: miles aetate juvenis, ex Leodienfl agro natus, fumpta ex defperatione audacia in turrim evalit, jfecutus hunc alter e Frifonum gente, juventa & ipfe ferox, & agrefti tantum tribulo armatus, fed quo tantum ilk ftragis dextra, tavaque edidit, nemo ut propius accedere jam auderet. His armis patrata victoria, quo confjpe£l;ior Divina virtus eftet, quae piorum exorata precibus,laboranti Chriftianae rei in tempore affuit. (p) Neque (a) Jacob. deyitriac.L.III. „ Cle- „ rici nudis pedibus per litus ambu- „ lant fupplicantes, „ & paulo poll: „ Jacuit Patriarcha ante lignum Cru- „ cis proftratus in pulvere : ftansCle- „ corruit, Saraceni vexillum tule- „ runt. Babyloniife vicifle putantes, „ vociferati funt, aerem clamore ve- „ xando. ,, (c) Idem ibidem : „ Chriftiani de „ equis defeendentes, ad fupplicatiq- „ nes fe proftraverunt compofitis „ manibus, rigatis vultibus,doIorem> quern pro illis habuerunt, qui dis- „ partem fealse fubterunxerunt oleo, „ crimen in ftuminisprofundo (M* deinde ignem Graecum appofue- ,,rr ° * •"* : — runt, qui erupit in flammas: cum- que Chriftiani, qui in ea erant, „ rus nudis pedibus, indutus ftolis „ clamavit in coelum. ,, ( b) Idem ibid. „ Defenfores tur- „ ris extenfis lanceis , anteriorem D> * . , ,, concurrerent ad ignis fbffocatio- ,, nem, fuo pondere caput feala: de- „ prefferunt in tantum, ut pons tor- 31 natilis fronti appofitus inclinare- » tur. Signifer Ducis Aujiritx, de feala „ iijfent') & totius Chriftianitatis pro- ,, teftando. ,, (D) Idem ibidem. ,, Ad hanc po- „ puli devotionem , & elevationem „ manuum in coelum Jevavit Icalam „ Divina pietas; extinxerunt ignem „ fidelium lachrym*; Scficnoftrire- ,, fum~ LIBER QUARTUS. 211 C, Neque tamen obtineri continuo Ratio famma in_, turri potuic, barbaris igne, fumoque vi£fc>rem miiitem, ut in pontes fe reciperet, adigentibus. At die fequenti deditio turris in Leopoldi Ducis Auftriae manus fa&a, vi- diore exercitu haud gravate in earn conditionem defcen- dente , ut barbaris vitae fieret gratia, ceterarum rerumj permifla vi£loribus poteftate : neque enim tam inta&ae a belli clade triremes noftras, machinaeque erant, ut refu- mi dimicatio tuto iis poflet : laceratae multis locis tabula- torum compages^ trabes , pontesque ignibus corrupti, balifbe ipfae aut fuapte contentione, aut hoftilium telo- rum, Iapidumque grandine vitium fecere. (a) Fame ut adigerentur propugnatores turris, tam vicinaurbe, re« busque omnibus affluente copia, nec fpes erat, nec con- lilium. Ut non immerito ab omni exercitu Regi im- mortali DEO agerentur gratiae, qui terrorem hunc bar¬ baris injecerit, ut tradito firmiffimo urbis propugnaculo, urbem quodammodo ipfam, yEgypti dominam , in ma¬ nus Chriftiani exercitus tradidifte viderentur. Certe ja- Pars II. D d 2 £fcura Deditio turris in manus Leopoldi Ducis Aujlriti fatta* „ fumptis viribus cum defcnforibus „ turris, gladiis, fariflis, clavis, & „ aliis inftrumentis, viriliter pugna- „ verunt cominus. Miles quidam „ juvenis, Leodienfis Dioecefis, pri- „ mus turrem afcendit. Frifo qui- ,, dam juvenculus flagellum,quo gra- ,, num excuti folet, tenens, & adpu- „ gnandum connexione catenarum „ prasparatum, ad dexteram & fini- „ ftram fortiflime percuflit, & quen- 5> damtenentem fignum Soldanicro- „ ceum ftravit, vexillum abftulit. „ Alii poll alios fucceflerunt, fupe- „ ratis hoftibus, quos refiftentes du- „ ros fenferant, & crudeles. „ Go- defrid. Colon, ad An. 1218. breviter: 3) Tandem Magifter Oliverus Scho- „ lafticus Colonienfis, ex puris e- „ leemolynis pauperum, jedificium 33 extruxit, in quo erant propug- 3, nacula & pons. Hoc opus in die ,, Sandi Bartholomaei turri appofi- ,, turn eft, Sarracenis viriliter in ea- „ dem turri fe defendentibus, modo „ fagittis,modo lapidibus, modo lan- 5> ceis, &maxime per ignem. Atta- men Divina dementia orationibus ” & lacrymis pauperum placata, ex- tindus eft ignis in ponte , & tur. ” rim Chriftiani audader intrant & „ capiunt. „ (a) Jacobus de Vitriaco 1. 2 . „In- „ terim Saraceni, qui in inferiore „ parte turris fereceperant, igne fup- „ pofito fuperficiem turris combuffe- „ runt : vidores noftri calorem fu- „ ftinere non valentes , regrefli funt ,, fuper fcalam. Ponsvero, qui in ,, inferiore parte operis praparatus „ erat, divulfus eft ad pedem turris, ,, aquis profundis, & undique cir- „ cumfluentibus : anguftam malleis „ ferreis januam aggreffi funt vido- „ res , defendentibus earn Sarace- „ nis, qui erant intrinfecus. Stabat „ utrumque opus immobile. Afle- „ res fcalie pro parte difcufli funt, & „ ambitus operis fortifllmis funibus „ compofitus, & multis locis perfo- }> ratus, & machinarum idibus. Ab n hora nona, feria VI. ufque adho- n ram decimam fequentis Sabbathi n duravit hoc periculum. - - Tan- „ dem inclufi in turri colloquium „ petebant , & fe fub padione vi- „ tse dederunt Duci Aujlri * • prater ,, illos, qui praecipites node per ie- ,, neftras evaferunt turris anguftias, „ quorum plures in flumine lubiner- „ fi funt, & interfedi. Captivi ve- „ ro numerati funt ad centum vi- „ ros. „ (a) Go- Sarace- norum confer- natio : mors Sa- pbadinu Nili litus adver- [um fumma ope de- fenfem. 212 ANMALIUM AUSTRIA $ura ejus munitionis tanturn dolorem Saphadino Sol- A,c ' dano attulit, ut ferendae jam impar ignominias morbum fibi, mortemque ex mrerore accerferet. Hunc finem ha- buit Tyrannus Afbe, Africaeque, qui exturbatis paterno Imperio fratris fui filiis, Aigyptum ac Syriam violentis armis oppreflerat. (a) Extindlo tyranno tyrannis fubiata non eft, qui enim Patrem in Imperio excepit, Coradinus filius, rem Chri- ftianam deinceps per Aliam fic affiixit, ut fcelere Sapha- dinum, ac crudelitate ablolvifle videretur. Damafci is regiam habebatj Meledino fratri iEgyptus cefiit, cunu Damiata, munitiffima Regni urbe, Earn cum prope- diem valla , foflaque a Chriftianis cingendam videret j copias, quas poterat, maximas contraxit Meledinus, ut Ni¬ li nos tranfitu prohiberet. Atque ut Regni exordia egre- gioaliquo facinore aulpicatiora redderet, caftra Chriftia- na repetita incurfione tentare placuit : rejedtus femel, ac iterum non fine clade, ad defendenda deinceps litto- ra curas vertit. (b) Eum in finem foftas, aggeres, propugnacula, tota Nili ripa, baliftis, ceteroque machi- narum apparatu fic inftruit, certam ut perniciem tranfi- turis iiluc Chriftianorum navibus compararet : ipfb in flumine demerfa plura navigia, palique in folum depa&i 5 teme- Ca) Godefrid. Colonienfis ad An. 32iB* „ Pofl captam fiquidem tur- „ rim, in profundoNili fluminis fi- ,, tam, Saphadinus , inveteratus dierum „ malorum dolore ( ficut afleritur ) ,, nimio tadus, exheredator fratrue- „ lium fuorum, & ufurpator regno- „ rum Afia;, mortuus eft, & fepultus „ in inferno. „ Aliud timoris ar- gumentum refert Honorius III. PP. in literis adSenonenfem Archiepifco- pum fcriptis apud Raynaldum ad An. I2i8‘ „ DEUSetiampropugnatorum „ fuorum devotionem refpiciens, „ eis ex infperato tradidit turrim ,, quamdam mirabilis fortitudinis , „ qua: fita in medio fluminis, & pro- „ tenfis catenis ferreis, acceflum ad „ didam denegans civitatem , earn „ inexpugnabilem reddere videba- „ tur : tantae fiquidem ktitudinis- „ erat, uc trecenti armati confifte- „ rent in eadem, quos omnes cum ea ,, in fuorum fidelium manibus tradi- j> dit Dominus DEUS nofter ; ac » etiam in hoftes fuos tanturn terro- 3 » rem immilk, ut montem Tbabor , „ quern in grande difpendium Chri- „ ftiani populi caftellaverant, & alia „ qutedam munita loca, fufFoftis mu- „ ris prae timore reliquerint, nullum „ locum fibi fatis tutum putantes, ft „ Chriftianus exercitus contra faepe „ didam (Damiatam) praevalueritci- „ vitatem. „ (b) Godefrid. Colon, ad An. iz I g« ,, Poftmodum in fefto S. Dionyfii ,, Sarraceni cumgaleidis armatis im- „ provifi venieptes, & principia ca* „ ftrorum, ubi Romani tentoria ft- „ xerant, invadentes, modica Chri- „ ftianorum manu repulfi funt, re- „ currentes celeriter ad galeidas : SC „ qui gladios perfequentium effuge- „ re poterant, in Nilo fubmerfi funt „ circiter ad MD. numerum. Sane „ in fefto S. Demetrii - - fummo di- „ luculo Templariorum caftra inva- „ ferunt hoftes, & modicum dam- „ num eis inferentes, per expeditos, „ equites fugati funt ad pontem, & ,, ad numerum quingentorum ibi- „ dem interempti. LIBER QUARTUS. 213 temerarium pene lit videretur, traje&um ea a parte ador- nare. (a) Tentata tamen res eft audacia , quam fpe , majorij primique Teutonici, ac Frifones aliquot navigiis ceteris viam prasivere. Eo ne impune fequerentur naves cetera, Meledinus obftitit, triplicate militum ordine litus omne obfideote. (b) Multa fimul Chriftianos preme- bant incommoda : Nilus prater morem exundans ten- toria nuper militum, & annonam abftraxerat. Acceflit malum gravius, peftilentes morbi, contagione corporum per exercitum jam vulgati : nec pauci vedlorum miii- tumque, ar&is obvallati fluminis faucibus, ad certos te- lorum idus expofiti, periere : (c) addidit terrorem no- Viflimum procella ingens, quae vento turbineque horrida, certam perniciem noftris triremibus apportare videbatur. Res contra cecidit, haud obicuro prafentis Numinis indi- in pote - cio: Nonis enim Februarii An. MCCXIX. panico, nefcio quo, timore perculfi barbari liib nodem in eftufam re- ni exer - pente converfi fugam, nydata Nili ripa, pacatum noftris ciUls ve ~ tranfitum prabuere. (r) D d 3 Occu- (a) Idem ibid. ,, Sarraceni peri- „ culum, quod eis imminebat, atten- „ dentes, ripam eis oppofitam fofla- ,, tis 6c argillofa materia, cum pro- » pugnaculisligneis aids munierunt, „ machinas, Sc petrarias locantes ibi- ,, dem. Per fluvium autem navium „ emerfiones fecerunt cum palis in- „ fixis gurgiti, transeundi eis fpem „ auferentes. „ (b) Idem ibid. „ Coccones pro- „ pugnaculis Sc caftellulis, viris etiam „ armatis muniti, Chrifto Duce, prae- „ di&as navium emerfiones evafe- „ runt. Holies vero dilfimulato me. „ tu tres ordines armatorum ftatio- „ ni contrapofuerunt, idibus lapi- „ dum 6c teiorum plurimis eos ve- „ xantes. „ (c) Idem ibidem. „ In Vigilia S. „ Andreae multa incommoda, Scad- „ verfa perpeffi funt fideles. Nam „ media node intumuerunt fludus „ maris crefcentes, Sc excurfumter- 3) ribilem facientes ufque ad caftra „ eorum. At alia parte fluvius inun- dans occupavit incautos : natabant ” tentoria, perierunt cibaria, Sc nifi ” foffatum, quod ad muniendum fe ” fecerant, homines cum jumentis, ” naves cum armis 6c vidualibus de- ” traxiflet ad holies. „ Jacobus de Vitr. lib. 3. „ Invafit preeterea trail- „ tos (morbi fpecies) contra quam „ Phyfici nullum ex arte fuareme- „ dium invenire poterant: dolor re- „ pentinus pedes invafit Sc crura: 6c „ conjundim caro corrupta gingivas ,, Sc dentes obduxit - - tibiashorri- ,, bilis nigredo obfufeavit, See. Poll „ didam tempeftatem naves para- „ bantur ad tranfitum fluminis: quae „ magno periculo furfum afeenden- „ tes, inter civitatem 6c turrim ca- „ ptain, machinis 6c igne Graeco, 6c » jaculis plurimum funt impeditae. „ (d) Jacobus de Vitriac. l.j. „ No- „ deS. Agathae Virginis, 6c Marty- „ ris, cum coadunatus efiet populus „ fidelium, qui fequenti die tiranfi- „ turus erat, pluviae 6c vend mul- „ turn diferiminis 6c difficultads ad- „ diderunt noftris. Sed fidelis Deus „ - - convertit in facilitatem, 6c gau- „ dium, fuse virtutis innovansmira- „ cula. Poft mediam fiquidem no- „ dem tantum pavorem Soldano Ba- „ byloniae, Sc fatrapis fuis incufnt, ,, ut relidis caftris, - - in fola fuga „ fpem poneret. - - Itaque fugien- „ tibus /Egyptiis, noftri certatim 6c „ alacriter absque omni impedimen- „ to hoftium, 6c fanguinis impenfa „ tranfierunc. „ T> ami At a urbs ob- (idione elaudi * tw. Sctrctce- norum in turn- del urbe conatns. 214 ANNALIUM AUSTRIA Occupatum litus erat, non item civitas, cujus len- A * c ' ta obfidio in meofem duodevicefimum eft extradta. Pri- ma curarum Chriftianae militiae erat, ut ponte navali u- tramque Nili ripam conjungerent, caftraque turn ad ur- bem , turn ad portum coliocata , mutuis, ft res ferret, auxiliis defenderent. Nec diu occafio aberat. Meledinus Coradinum fratrem luppetias vocarat: is, ut magnis e Sy¬ ria accindfcus erat copiis, nefcio qua praefedlorum incuria, earn in ftationem penetravit, unde noftri nuper non fine prodigio in adverfum litus evaferant. Succeftus reibar- barcrum auxit audaciam, ut repentino incurfu in foftas ipfas impetum faduri viderentur : nec a fummo diferi- mine multum res aberat, nifi Teutonici Frifonesque in.* tempore fe objeciftentj caftraque, qua: inter mare , Ni- 1 unique erant media , corporum oppofitu defendiflent. Adum erat de portu urbis munitiffimae , noftrique ob- feffis fimiliores, quam obfidentibus futuri erant: ita ab omni parte barbarorum agmina, noftris copiis circumfu- la, in caftrorum foftas irruebant. Sed noftrorum is ex- titit in communem hoftem ardor, ut Soldanus non fine clade fit rejedus. (a) Relpiratum tanti/per eft ab infefto hofte, nontamen quies, aut fecuritas reftituta : inftauratum fubinde certa- men ipla Ramalium fefta luce, eratque ea ferocia barba¬ rorum , ut nifi fuo , noftrove excidio , finem cruentse dimicationi non fore affirmarent : nec fada didis mi- tiora erant : ubi enim rabies exarfit femel, tanto fe im- petu in foftas noftras ab omni parte infudere, ut reflften- do tantae multitudini par nulla noftrorum virtus, belli- que peritia eftet. Vis omnis in pontem Templariorutn verte- „ per divinum confilium caftra, quae „ erant inter mare , & fluvium re- „ tenta fuiffent,maxime perTheuto- „ nicos & Frifones, portus nobis ab- „ latus fuiflet, & negotium pluri- „ mum periclitatum vacillaret. Uc ,, autem tranfitus miraculum magis „ clarefceret, & foli DEO aflcribere- „ tur firmiter, ad tantam Sarraceni „ pervenerunt temeritatem, ut dilu- ,, culo Sabbathi ante Dominicam „ Oculi , &c. nobis tale periculum „ non providentibus cum multitu- „ dine grayi propius accederent, & „ in foflatum fe prsecipitarent: feu „ divino auxilio cum damno equi- „ turn, & peditum flint repulfi. n (a) Jacob, de Vitriac. 1. 3. „ Sic „ per gyrum ac firmiter obfefla eft „ civitas. Igitur divifo exercitu no- „ ftro in duas partes , una videlicet „ in fabulo ad cuftodiam tarn fluvii, „ quam portus; altera ad obfidendam ,, munitam urbem. — Per defidiam „ autem , & inertiam quorundam, „ quorum nomina novit Dominus, „ fafturn eft, ut hoftesrefumptisvi- „ ribus & animis, adveniente etiam „ Coradino cum Halapinis ( Aleppia- „ nh ) & magna multitudine locum » ilium occuparent, a quo noftri mi- » raculofum tranfitum fecerunt: & » fic nos, obfidentes civitatem, ipfi ” periculofms obfederunt : & nifi LIBER QUARTUS. 215 vertebatur, quern Leupoldus Dux Auftriae cum Teuto- uoptM nicis defendendum fiifcepit. (a) Diu conftitere in gra- du noftri, neutram in partem inclinante Victoria: mo- A/ & n * mentum tandem barbari igne Graeco adjecere : cui cum refifti jam humana ope nulla poftet, exufta pars extima_» pontis eft, hoftique ingruenti aditus patefa&us. Id vero Leopoldus optare etiam videbatur, adeo firmi receptus erant, adeo denfa propugnatorum agmina, omnique ap- paratu bellico inftrudla, acclamare etiam militi auditus: locum daret ingruenti hofti, ubi manus conlerere , ubi armis experiri cominus poftet, quid Germanus prseftaret barbaro , Chriftianus Saraceno. Ea confidentia auda- f au » ciam hoftis fregit : nulli barbarorum ad tentandum afliil- turn animus j & quanquam ab hora diei lexta , ad deci- dimiu- mam fere , acerrima contentione decertatum 5 profligati tl0 ° tamen ad extremum font, & reli&o caeforum ingenti nu- mero, e ftatione deturbati. (b) Id vero fupremum erat operum, quae Leopoldus alia luper alia, per menfes o6todecim , quibus in Syria , Pakftina, & Aigypto erat, falutaria Chriftiano nomini, fibique gloriofa praeftitit. Reditum cum ciafUs, turn Im- main perii Auftrkque negotia flagitabant. Nemo erat, qui Eur0 ~ tarn ftrenuum , piumque Ducem non exoptaret unice, non aegerrime a fe dimitteret. Sed quod Otto Caefar nu- per e vivis ereptus; (c) Fridericus vero II. Romana non- dum (a) Idem ibidem. „ In die Palma- „ do, aditum darent inftantibus, & „ rum praefcripti anni ( MCCXIX.) ,, introitum ; fed intrare non prse- „ inimici noftri multa comminatio- „ fumpferunt propter militiam no- „ ne prsmifla, quod feipfos, vel nos „ ftram, quje acies fuas ordinaverat. „ omnes perderent , una die colle- „ - - Eadem die non eft datum fpa- „ dioneterribili,&innumerabiliex- „ tium gerendi alias palmas, quam „ ercitu equitum 6c peditum irrue- ,, baliftas, 6c arcus cum fagittis, lan- „ runt fuper nos, undique foffatum „ ceas 6c gladios cum clypeis; adeo „ noftrum invadentes, 6c maxime „ inftabant, 6c vexabant atrociter, >, pontem Templariorum , 6c Ducis „ qui venerant ad perdendum nos % „ Auftria , quern ipfe cum Theutoni- „ Audio liberandi civitatem, ab ortu „ cis defendere ftuduit. Hoftes cum . „ folis ufqueadhoram fere duodeci- „ eledis militibus fuis de equis fuis „ mam ( Oliverius Scholaft. 6c Go- „ defcendentes , cum Chriftianis a- ,, defrid. Colon, ad haram fere deci~ „ trociter pugnaverunt: ceciderunt ,, mam.') Tandemfugatiretraxerunt „ hinc inde mortui, & vulnerati. „ fe cum damno maximo. „ „ Tandem pontem afcendentes, par- (c) Godefrid. Colon, ad An.i2i8. „ tern ejus combuflerunt. ,, Code- „ Quo Imperator jam perannosodo fridus Colonienfis ad An. 121^. & „ vinculo excommunicationis a duo- Oliver. Scholaft. Colon. deCaptione „ bus Apoftolicis innodatus -- fe- Damiate. „ bre corripitur. Deinde ingrave- (b) Jacobus de Vitr. 1.3. „ Dux „ fcente morbo - - cum mandato „ Auftria prsecepit fuis, ut ponte reli- „ Apoftolici ftare juraffet, ab Epifco- v P° 216 ANNALIUM AUSTRIA dum corona redimitus erat : orbatae praeterea Auftriae, Styriatque provinciae tam beneficum, lalutaremque Prin- cipem diu jam fufpirarent; retineri diutius, evoluto prae* fertim jurato facne expeditionis tempore , nec poterat, Ejus in nec debebat. Ne tamen aetas poftera meritorum ejus ob- taUfiina livifceretur, bellicis laudibus munificentiae cumulum ad- X™' jecit : Teutonicis inprimis domum extruxit amplam: heraiitas, addidit ad emendum iis prsedium libras argenti centum 7 afcrip- 3 novo denique Templariorum caftro auri libras quinque toribus fupra viginti tribuit. ( a ) Oliverius, Golonienlis Scri- P tor > fecrae 8c ipfe expeditionis comes, argenti librarum plus quam tria miliia, a Leopold© Teutonicis dono data commemorat. (b) Omnium certe confenfu ablens prae- fensque earn laudem confecutus eft Leopoldus , ut Jaco¬ bus Vitriacenfis, Scriptor Gallus, 8c inter Romanae po- ftea Ecclefias purpuratos Patres adle&us, ampliftlmum il- li teftimonium , non bellies modo laudis , fed eximia? pietatis, modeftiae, aclargitatis redderet, nullamque ejus commendandi occafionem tota ilia expeditione, cui pne- lens 8c ipleafFuerat, praetermitteret. (c) Ducem imita- tus Comes Aujirice , ut feribit Jacobus de Vitriaco ( Oli¬ verius enim Comitem Cejirice appellat ) quingentas 8C ipfe argenti marcas contulit, ut eftet, unde turrium ac murorum fundamenta in caftro Templariorum jace- rentur. (d) His praedare, munifieeque a&is, omnium fau- „ po abfolvitur. Deindeordinatote- „ ftamento fuo, fadaque confelKone, „ cum perceptione fandse Commu- „ nionis,& facraj Undionis, cum ma- „ gna contritione cordis, in caftro, „ quod dicitur Hartzberg, Idibus Maji „ moritur. „ (a) Jacob, de Vitriac. 1. 3. „ In- „ ftabat jamPaflagium vernale. R.e- „ cefliirus erat Dux Aujiria , qui per „ annum & dimidium Chrifto fide- „ liter militaverat, plenus devotione , „ humilitate, obedientia , largitate : qui „ prater alios fumptus innumerabi- ,, les ( fic ex Oliverio Scholaftico vi- „ tiofus Jacobi Vitriac. locus corri- „ genduseft) quos in negotiis belli- „ cis, ac privatis eleemofynis fece- „ rat, domum fecerat Theutonico- ,, rum. Ducentas marcas vel am- ,, plius ad comparandum pradium „ creditur contulifle, & caftro Tem- » plariorum novo , quinquaginta n m arcas auri. „ (b) Oliverius Scholaft. Colon, de captione Damiatac. ,, Qui prater a- „ lios fumptus innumerabiles, quos „ innegotiis bellicis, ac privatis elee- „ mofynis fecerat, domui Theuto- „ nicorum fex miliia marcharum „ argenti, vel amplius, ad compa- „ randum pradium creditur contu- ,, liffe. ,, (c) Jacob. deVitr. 1.3. Compara- tione fada cum Bavaris, qui in ea ex¬ peditione erant. „ Bavari infolen- „ ter, & contra legem Chriftiano- „ rumfehabuerunt,hortos&pome- „ ria Chriftianorum deftruendo :_nec „ his contend , Chriftianos occide- „ runt,ejicientes de domibus religio- „ fos. Dux Aujlria ficutPrincepsCa- „ tholicus, per omnia Chrifto lau- „ dabiliter militavit. „ (d) IdemI.3. „ Cui (Templario- ,, rum caftro novo) etiam Comes Au-^ „ flria , quingentas marcas argenti „ dona- LIBER QUARTUS. 217 fauftisque precationibus confcenfe naves font. Vela, pro. Ipero ut plurimum curfu retro fa veneratione erat, nifi a Damiatae obftdione ablifteretur. Sed eo quidem in confilio fruftra fuit : neque enim aut Saracenorum ullus tanta impietate erat, ut nefaria loci lan&iflimi demolitione contaminare manus fiiftineret fuasj neque Chriftiani exercitus tarn intempeftiva trepidatio, ut Damiatam, quam manibus prope jam tenebant, de- fererent. (a) Ergo cum minis nihil proficeret, copias fuas omnes in yEgyptum rapit, tentataque femel ac ite- rum fortuna nequidquam fua; ubi vires omnes, impetus- que fruftra confumpfiflet, ad pacis confilia vertitur : (b) conditiones, graves alioquin, longa obfidio, fames, & ex fame prognata peftilitas tolerabiles reddidit, (c) Eae hu- jusmodi erant : Damiatae obfidionem Iblverent Chriftia- ni: Crucem fan£tam, occupata quondam Hierofolyma, a vicftore Saladino captam cum captivis, quotquot u£ Pars II. E e quam „ donavit, admurorum, & turrium „ fundamentum. „ Marca argenti una valet odo imperiales nummos: marca vero auri continet aureos no- ftrates fex ac triginta. Hie tamen va¬ lor neque Temper, nec ubique obti- nuit. Vid. Du - Cangius in Gloflario Latin. (a) Idem ibidem. „ Anno gratis „ Millefimo ducentefimo decimo no- „ no : Regina civitatum Hierufalem , j, quae videbatur inexpugnabiliter munita, deftruda eft a CoraAino, fi- 5 lio SaphacLini , & foris & intus. Mu- ” r i enim cum turribus redadi funt * in acervos lapidum, yrxter Temp lum „ Domini^ & Turrim David. De Se- „ pulchro gloriofo deftruendo ha- „ bueruntSarraceni confilium, & per „ literas comminati funt, quos civi- „ bus Damiatae transmiferunt ad ip- „ forum (blatium. Sedhuic temeri- „ tati nemo manus apponere prae- „ fumpfit propter locireverentiam. „ (b) Fufe haec perfequitur Jacob. Vitriac. 1 . 3. Oliverius Scholafticus in captione Damiatae : & ex his Go- defridus Colonienfis ad Annum 1219. quos confulas, licet. (c) Oliverius Scholafticus laud. 1. „ Interea civitas ( Damiata) obfi dio- „ ne longa, ferro, fame, & peftilentia ,, graviter, & ultra quam feribi pof- „ fit, afflida in fola pace, quam Sol- „ danus promifit civibus, fpem po¬ ll fuit. „ CoradU nus Hie - rofoly - mam mmibus nudat ; minis , promij - fisque abducere Cbrijiia - nos ab obfidio- ne ten - tat. Damlata incertum. yuo mo- do , cafi- tur. 218 ANNALIUM AUSTRIA quam feu in Babylonia, feu Damafci Regno eflent fuper- ftites, fine lytro reciperenc: Hierofolymorum urbs, Re- gnumque totum in Chriftianorum ditionem rediret, dem- ptis modo Craco, &: Monte Regali, munitis Arabiae ca- {Iris: quae tamen, donee inter partes induciae belli eflent, tributa Hierofolymorum Regi penderent : ad reparan- dos fandfoe urbis muros, munitionesque fomptus Soldani fratres redderent: eae conditiones fi placerent, ab armis utrinque difeederetur. (a) Nec afpernanda conditio Joanni Hierofolymorum Regi, Francis, Anglis, ac Teutonicis videbatur, quorum recenti in memoria erat, quanto minori foo commodo pa- cem nuper omnes exoptaffont. Sed obftabat cum Lega- tus Pontificius, & Patriarchal turn Templarii,ac Hofpi- talarii, cum Italic nobilitate omni,quod retineri Hiero- folymam , Regnumque Pakflinae tarn vicino, tarn infi- do iFgypti dominatu, pofle pernegarent. (b) Tamdis- cordibus fontentiis, ubi de pace defperarant barbari, va- nefoenti urbis praefidio novas fuppetias decreverunt. Eae per loca paiuftria pene in urbem jam evaforant : cum vi¬ gil um clamore excitatus miles, alios ferro caecidit, alios e fuga retradtos in vincula conjecit. (c) Nonis deinde Novembribus, incertum quo modo , quibus authoribus, certe non fine Numinis interventu fingulari, urbs capta in Ghriftiani exercitus poteftatem venit. Spedator ac teftis jadurae ac ignominiae Meledinus ipfe aderat, neque aut animus refiftendi, aut copia fuit, Nilo intumefeen- te, (a) Oliverius Scholaft. Colon, de capt. Damiat. „ Soldanus cariftiam ,, timens & famem, edam amore re- „ tinendae Damiata, talem pacem cum „ fratre fuo Coradino Chriftianis ob- „ tulit: ut Crucem fandtam , quaz ,, olim capta fuit in vidtoria Saladini „ cum civitate fandta, & omnibus ca- „ ptivis, qui per Regnum Babyloniae, „ & Damafci vivi reperiri poffent, ,, fumptus etiam ad reparandos mu- „ ros Jerufalem redderent : infuper „ regnum Jerofolymitanumtotaliter „ reftituerent, praeter Cracum & Mon- „ tern Regalem , pro quibus retinendis, „ tributum obtulit, quamdiu treuga „ duraret. „ (b) Idem ibid. „ Hanc compofi- ,, tionem acceptandam effe Chriftia- •>, nitati, Rex & Francigense, Comes t> Ceftri^, cum Capitaneis Theuto- „ » mcor um cenfuerunt pertinaciter. „ „ Nec hoc mirandum fuit: qui Ion- „ ge minori pace, qua prius oblata „ fuerat, contend fuiffent, nifi fano „ confilio eis diet obviatum. Lega- „ tus autem cum Patriarcha, Archi- „ epifeopis, Epifcopis, Templariis, „ & Hofpitalariis, ac omnibus Italian „ Capitaneis, multisque aliis pruden- „ tibus viris, efficaciter huic tradta- „ tui fe oppofuit, oftendens, ante „ omnia Damiatam effe capiendam.» (c) Idem ibid. „ Interea Soldanus „ magnam multitudinem peditum „ clanculo per loca paluftria mifit ad „ civitatem : quorum CCXL. Chri¬ ftianis dormientibus fuerunt m- grefti, Dominica no&epoftfeftu 111 Omnium Sandtorum : tandem prae clamore vigilum, catfi funt & cap- ti, quos ad CC. & plures compu- tavimus. „ LIBER QUARTUS. 219 • c> te, foflasque urbis captae ad Chriftianorum prsefidium_» implente. Ergo fuccenfis ipfe caftris fuis, feftinata ie fu- ga proripuit, Algyptique pofleffionem, cujus clauftfum Damiata eft, in vi&oris exercitus manibus reliquit. (a) Circuma&o interea pene biennio (b) reverfus e Palaeftina Leopoldus Dux Auftriae, per Hungariam Grae- cium in Styriam tetendit, ubi effufa omnium Isetitia fa- lutatus a Conjuge, parvisque liberis , (c) turbata quae- dam fuis in Provinciis, quaedam mutata per Iongam ab- fentiam audiit. In Styria Eberhardus, Salisburgenfis Ar- chiepifcopus, Epifcopatum Seccovieniem inftituit 5 cum ante eum diem Gurcenfis Antiftes prxter Carinthiam, Styriam quoque vicaria poteftate procuraflet. (d) Au- £tus ea dignitate Antiffcitum primus , Carolus Frifacenfis Praepofitus, vir & ante, & poft eum honoris aditum ma- gnis in rebus fpe&atus. (e) Intempeftivum id Theodo- Pars II. E e 2 (a) Id. ib. „ Non. Novembris - - ,, capta eft Damiata absque dedicione, fine defenfione,fine violenta deprs- datione cum tumulcu; ut foli Filio Dei afcriberetur evidenter vi&oria. - - Et cum caperetur civitas in ocu- lis Regis Babylonis , more folito non fuit aufus Chrifti milites ad de- fenfionem paratos perfoflatumno- „ ftrum aggredi. Eodem edam tem¬ pore fluvius excrevit, uberius a- quis foflatum implens : ipfe vero confufiis, caftra propria combuflit, & fugit. „ Eadem omnino nar- rat Jacob. Vitr. 1 . 3. Godefridus ta- men Colon. hsc adjungit. „ Qui- „ dam fiquidem Chriftiani circa me- „ dis no&is filendum confilio(ut „ credimus ) quorundam de civitate „ intromifli fuerunt ; & Legatus a, intromiflis nunciis turres k. ho. „ mines perfids gentis quam pluri-' „ mos captivavit. Alii multi afcen- „ dentes turres fortiores, aurorae lu- „ cem in eis prsftolabantur : exor- ,> taque luce Nonarum Novembrium omnes fe captivos Sarraceni Da- miatrf dediderunt, & civitatem to- „ taliter in poteftatem Chriftiano- „ rum,quamvis inviti, tradiderunt. „ Vide ea de re Epift. Algidii de Levres datam Damiats IV. idus Novembr. An. 1219. apud Martene T. I. p. B74. edit, prims. (b) Chron.Auftral.Clauftro-Neo- burg. ad An. 1219. „ Liupoldus Dux „ Auftris & Styriae gloriofe ad pro- „ priam terram revertitur. „ »> » J> rae, (c) Ortilo de Exord. Campilil. ad 1.1219. » Hoc anno DucemacPa- rentem noftrum L. DELIS feliciter „ ad nos reduxit. Nam poftquam „ fuo maxime confilio, & fua forti- „ tudine in proximo eflet,ut Chri- „ ftiani Damiatam caperent: ipfe de „ praeda non folicitus,Ied magis deFi- „ liis,&y atria fua,& etiam defuoMo- „ nafterio, ut nobis poftea dixit, per „ Unganam redivit in Styriam, &C. „ (d) Liters Honorii III. PP. qui- bus Eberbardo Salisburg. Archiepilco- po poteftatem fecit erigendi Epifco- patus Seccovienfis, extant apud R. P. Sigism. Pufchium Chronol. S. Styris Part. II. pag. 198. Quarum initium: „ Quod non tua, led quae Chrifti „ funt, &c. „ Extant prsterea ibi¬ dem liters Friderici II. Imp. quibus Chiemenfem , & Seccovienfemllpil'copos foli Archiepifcopo obnoxios fore de- cernit, Scconcedit. „ Quod ft prs- „ fatos Epifcopos curiam regiam fre- quentare contigerit, licentiam ha- fa eant Pontifical es fedes deferendi „ dats VII. Kal. Nov. An. 1218. Ini¬ tium earundem eft: „ Religiofs ac „ pis intentionis tus propofitum „ (e) Chronic. Honorii Salisburg. ad An. 1219^ „ Seccovienfis Epifco- ,, patus a Domino Eberbardo Salzbur- „ genfi Archiepifcopo , de licentia ,, Domini Paps Honorii creatur, & „ Karolui , Frifacenfis Prspofitus, ei- „ dem fedi prsficitur. „ Eadem ha- bet Stero in Chronico Auguftano ad An. 1219. Leopoldi Ducis in Styriam advert* tus. Seccovi¬ enfis in Styria £- pi fop a- tus eri - gendits 220 ANNALIUM AUSTRIA Theodora rx , Auftriae, Styriaeque Duci vifum , qua; pro abfente A res Epifcopo ftetit, dum ad veterem tandem Dominum amifta redirent. Vix parta quies erat, cum fublato Fri- derico Comite, frater ac hasres cupiditatis oculum rurfus adjecit. Sed vitae breviflimx curfus, nee ilii, nec filio ufuram injuftae rei conceffit. Extin&is Peilfteiniis reper- tus / (a) Id conftat ex Epiftola Honorii ,, ipfo, non poflemus tequanimitef III. PP. qua: eft inter Epiftolas J. 3. „ fuftinere. Dat.Roma: apud S. Pe- Num. 494. cujus partem recitat Ray- „ trum, Non. Maji, Pontif. noftri an- naldus ad An. 1219. „ Mandamus, „ no III. „ „ quatenus diligenter corrigens per „ temetipfum, quod in ejusdem Du- (b) Inftrumentum Aft. FrifingenC „ cis praqudicium attentafti; ejus ju- apud Carolum Meichelpeck. Tom. I. „ ranonminuas,fed conserves peni- P. II. N. mccclxx. „ Memoriae ,, tusillibata; & donee ipfe, dante „ dignumduximuscommendandum, „ Domino, ad propria revertatur , n quam gravi labore pra:di£tus Pra:- „ nihil in praejudicium fuum, vel ter- „ ful Otto (II.) caftrum Chunratsheinf „ rx fuse attentare praTumas; man- „ cum for0 in fVaidbovn, & fuis attn „ datum noftrum taliter impletu- „ nentiis coram Imperatore Heinri‘ ,, rus, quod propter hoc tibi durius „ co , faciendo querimoniam obti- » feribere non cogamur : quia fibi „ nuerit a Comite Cbunrado de Fi len¬ to lllatam injuriam , immo nobis in „ flam, ,j - LIBER QUARTUS. 221 A -C. tus eft continuo alius, qui cum genus alias fuum, ex ea- dem familia duceret,* haereditatem, ut ajebat, fuam, non clanculariis tantum artibus, fed aperta etiam vi repetebat. Fridericus is Comes erat de Morn, Peilfteiniis fanguine proximus, & ampliflimarum, quae in ea familia ducen- tis jam annis erant, fortunarum haeres. Otto Epifcopus per ea, quae Ottonem ac Fridericum inter Caefares ferve- bant difTidia, ad Leopoldum Ducem caufae arbitrium de- a i e 0 p 0 u ferebat, Principem non aequi magis, quam Religionis a- do Duct mantem. Is ex aequo , bonoque componendam eatib controverliam fie putavit, ut geminis ex caftris alterum Comiti, Epifcopo alterum poffidendum cederet. Aliter tamen DEO vifum, qui fubtra6k> ex hac luce Friderico Comite, tranquillam utriusque caftri poflefTionem Epi¬ fcopo reddidit, (a) Haec quod ad certum annum con- flgnata non fint, neque Otto Frifingenfis Antiftes , plus biennio fuperfuerit, conjicere hunc in locum libuit. Rebus in Styria compofitis, Leopoldus inclinante Quintili menfe, cum Henrico & Friderico filiis Graecio Cam- pililium venit : quibus & Coenobii ejus amorem mirifice comendavit, & facrum ejus loci thefaurum multisSan&o- rum Reliquiis, quas inter Sacrofan&ae Crucis infignis erat portio ante annos jam aliquot a Balduino Imperatore Orien- tis dono accepta, locupletavit. Nec multo poft, cum No- rimbergae inftarent, Novembri adhuc menfe, Imperii comi- tia, quibus Leopoldum affuifle conftat, urbisque ejus Pri- "■ vilegiis fubfcripflfle (b) Efchenavienfe etiam praedium, ad E e 3 reli- (a) Inftrumentum Ad:. Frifingenf. „ querimoniam praedidus Epifcopus mox laudatum. Quo defundo „ coram Duce Aujlria juftitiam obti- ,, ( Conrado ) filius ejus, Fridericus no- ,, nendoliti finem imponerec talker, „ mine, fibi haereditario jure ufurpa- „ ut unum caftrum in Churnatskeim „ vit. A cujus laqueo turn per gra- „ Epifcopo Frifingenfi, & aliud Co- „ ves expenfasSc lab ores obtinuiffet; „ miti cederet. Verum aequitatis a- „ eo defundo, aliud iniquum mem- „ mator Sc juftitiae, qui non derelin- „ brum fuccrevit, videlicet in fratre „ quit fperantes in fe,non paffus inju- „ fuo , qui hasreditario jure prsedi- „ riam, quam prtedidus Comes exer- „ dumprsdium habere voluit. Poft „ cere fatagebat, liti finem impofuit, „ cujus difceffuin filius ejus, qui fa- „ cumeumdehocfeculomigrareper- „ cris.litens fuit imbutus, cingulum mifit, & nc Epifcopus cum quieta „ militare volens aflumere, viam u- 5> pace prsedida bona pofl'edit, nulli „ niverfe carnis ingreftus eft. Poft advocatiam volens conferre. „ „ cujus obitum violenter occupare ( B ) Diploma Friderici II. datum „ incepit Comes Fridericus de Morn , eo Norimbergenf. VI. Idus Novemb. ad „ quod genealogiam de praedidorum An. 1219. cui fubferipfit Leopoldus ■ Comitum profapia duceret, Sc ip- DuxAuftriae. Extat apud Lunig. Ar- ’ fum Frifingenfem Epifcopum adeo chiv. Imp. Part, fpecial. contin. IV. ” damnificare praefumpfit, quod ca- parte II. & apud Goldaft. in Conftit. ’’ ftrum fuum fraudulenter, &vio- Imper. ubi tamen pro Indift.lll, futh „ lenter occuparet, quoadufque per ftituenda eft Ind. VII. fuel 11. Imperii toronam Roma fufeipit. 122 ANNA.LIUM AUSTRIA i reliquam Coenobii hujus dotem munificentiflime adje- a.& cit. (a) Annus lequens Francofurtenfibus primum Comi- 1220 tiis, fufeepto deinde Romam itinere, & Auguftalibus Fri- derici II. honoribus commemorabilis eft. (b) Dubitare vix aufim, quin Leopoldus, cujus perpetua in Fridericum ftudia non nunc primum inclaruere, celeberrimum Prin- cipum conventum auxerit, in quo Henricus , Leopoldi brevi gener futurus, Rex Germanise defignatus eft, & a Friderico Patre, in Italiam mox profe£turo * Imperii Prin- cipibus commendatus. Francofordiam antequam le con- ferret Leopoldus ad Comitia exeunte menfe Aprili cele- branda j Martii adhuc menfis fine donationem Conradi Hardeckii Comitis, Scotorum Coenobio III. Kal. Aprilis fadam, Viennae ad S. Stephani confirmavit. (c) Ro¬ mam cum Caelare profe&um, nemo, quod feiam, prae- ter Cremifanenfium rerum Scriptorem, prodidit, & hunc fortafle extritae unius, alteriusve literae hiatu, quern excu- fum typis Bernardi Norici exemplar affirmare videtur, in errorem indudtum. (d) Neque vero credibile eft, Du- cem (a) Ortilo deExord. Campililienf. ad An. 1219. „ Ex Graez cum arnbo- „ bus filiis, Hainrico, & Friderico , licet „ parvulis, venit advallem noftram „ - - in fefto S. Magdalena. Sed „ non vacuus venit. Honoratus e- „ nim ab Orientalibus multis Reli- „ quiis facris, plurimas nobis, ut cha- „ riftimis filiis, donavit. Sed iuper iy omnia eft infignis valde Particula „ fands Crucis, quam quidem non „ tunc, fed multo ante a Balduino ac~ „ cepit.-Filiis fuis amabili fer- „ mone amorem Monafterii perfua- „ dere laboravit. Die altera iterum „ in viam fe dedit. In autumno do¬ navit nobis bonum prsdium Efche- „ nawe. „ O) Godefrid. Colon, ad An. 1220. „ Fridericus Rex - Franchpnfort curiam p habuit, ubi commeBdato filio fuo „ Heinrico Principibus, & ab eis li- „ centia accepta Romam proficifci- „ tur, &c. „ Albert. Stadenf. ad h. annum : ,, Heinricus t Imperatoris fi- „ lius, patre volente, Franchpnvorde „ in Regem eligitur. „ Idem refert Chron. Colmar, ad hunc annum. (c) Liters Leopoldi Ducis Auftr. n In Ecclefia Sanili Stephani Wienna. „ Anno MCCXX. III. Kal. Aprilis ,, dats. apud Bernard. Pezium in Cod. Diplom. P. II. pag. 72. „ Dominus » Chunradus Comes de Hardechp contu- ,, lit Ecclefis Scotorum lands Maru£ „ in Wierma duas vineas apud Pul - ,, ckpm in loco, qui vocatur Hafel- „ portzi , poft obitum fuum, & ter- ,, ram arabilem, cujus frudtu colun- „ tur vines ills , & ager ille fedet „ juxta Pulckam in locis, qui vocan- „ tur in Rute. &c. „ Comitia porro Francofurtenfia extremo Aprili ha- bita effe, conftat ex Diplom. Trevi- renfibus ibi dato apud Browerum ad An. 1220. „ Apud Francofurtum ,, VI. Kal. Maji. „ (d) Simon Rettenpacher Annal. Cremifan.L. II. cap. 13. „ Rudolphui „ (Abb. Cremifan.) cumDuce Leo - „ poldo Romam profedus, domum „ regreffurus , in civitate quadam „ Langobardprum extindus eft V. ,, Non. Martii An. MCCXIX. ,, At errorem in An. 1219. effe, perfpi- cuum eft, quod Leopoldus Dux men¬ fe Martio, An. 12x9. adhuc Damiata fuerit, ut ftipra oftenlum eft. Bernar- dus vero Noricus in Catalogo Abb. Cremifan. apud Hieron. Pezium fie habet; LIBER QUARTUS. 223 * cem Leopoldum ex Auftria longius digreflum , qui & Gutenfteinium caftrum hoc tempore munierit, & incli- nante in hyemem anno, Campiiilium revifit. (a) Au- guftales Romae honores Fridericus II. ad X. Kal. Decern- bres, cum Imperii diademate fufcepit, ex Honorii ipfius Pontificis manu , quo tempore voto fe rurfum obftrin- xit Caefar facrae adverlus Saracenos expeditionis anno le- quenti fufcipiendce, Crucemque, pii inftituti infigne , fuis humeris affixit. (b) Sed cum parcior promifto voti fol- vendi Friderico cura eflet, ea fubinde rerum in Pakftina & iEgypto confecuta eft rerum converfio , quae Chriftia- num orbem omnem immenfo moerore defixit. Damiata, ut fupra narratum eft, Chriftiani potiti erant, non tarn capta virtute militum, quam Divino quo- dam munere concefla. Rei fuccefius animos Pelagio, Le¬ gato Pontificio dabat, Cairum quoque , regiam Soldani fedem, cum iFgypto reliqua ad Chriftiani Imperii fines adjungendi. Aderant ex omni Europa milites , Duces- que numerofi, hosque inter & LudovicusDux Bavarian, & Paftavienfium Antiftes, Udalricus, Martio menfe, Anno MCCXXI. ,e Sicilia in caftra profe&i. (c) Godefridus Colonienfis, quires ejus temporis in literas mifit, haud pauciora ducentis armatorum millibus Damiata in earn expeditionem edudfo Fcribit: ut adeo, nili tevo, quod habet: „ MCCIX. R?Jo//>JksX. an- „ nis. - - Abfoluta eft Decima in „ Ahliten. Item Steura in Mauttar jp, „ MCCXX.-ObiitV. Nonas „ Martii - - cum duce pradido re- ,, diens a Roma. „ (a) OrtilodeExord.Campililienf. ad An.MCCXX. „ Dux L. quern „ fubditi, & ipfe fubditos unice a- „ mavit, &qui Patriam multumau- ,) xit, atque munivit, hoc anno etiam „ caftrum Kutenjieine muniens, ite- ,, rum venic ad nos in autumno. „ (b) Godefrid.Colon.adAn.1220. „ fridericus ^ Rex - - Romam profi- 5, cifcitur, ibique a Romano Pontifi- „ ce Honorio , & omni Senatu hono- „ rifice fufceptus , in fefto S. Ceci- „ lias in Imperatorem confecratur. „ Lit. Honorii III. ad Conradum Scho- laft. Moguntinum apud Raynald. ad An. 1220. „ Noveris, quod charif- „ fimus in Chrifto filius nofter, fri- 5, dericus Romanorum Imperator II- „ luftris,&RexSiciliae,nuperinDo- ajunt, „ minica, quae praecedit Dominicam „ de adventu, in omni pace & tran- „ quillitate , fufcipiens de manibus „ noftris Imperii diadema, in omni „ devotione affixit fuis humeris pu- „ blice fignum Crucis, pra:ftito ex „ intimo mentis fervore corporali- „ ter juramento,quod in proximo fu- „ turimenfis Augufti paffagio trans- „ fretabit, audore Domino, in fub- „ fidium Terra: Sandae. „ (c) Raynaldusad An. 1221. „ De „ profedione ducis Bavaria in Ori- „ entem extant quidem pontificio „ ad Pelagium Ap.Sed.Leg, Pelufii a- „ gentem literse (epift. 183.) anni „ fuperiorisKal.Nov. data:, quibus „ monet Bavarum cum parte exer- „ citus proximo Martio transfreta- ,, turum. ,, De Udalrico Paffavienu idem colligi poteft : de quo Chron. Clauftro Neob. ad An. 1221. „ Dux „ Bavaria: Ludwicus t & Epifcopus Pa- „ tavienfis Ulricus cum multis aliis, „ heu malo noftro l ad Terrain San- „ dam tendunt, „ Nova in dEgypti- os expe * ditto , fed infe- iix. Damiata. Saracenis redditn. 224 ANNALIUM AUSTRIA ajunt, Numine res tanta fufcepta eflet, non Algyptus modo , fed omnis late barbaria fub Chriftiani nominis imperium redigi potuiflet. Millia procefterant quatuor- decim fere, eoque loco, quo Nilus in duo velut cornua difpefcitur, pontem jam apparabant. Meledinus Solda- nus, quo res evafura eftet, fl Nili alveo potirentur holies, fatis providens j id unum agebat fedulo, ut difpofitis in-* adverlo litore copiis, 8 c pontem, & tranfitum fluminis impediret. Res ex fententia, atque adeo fupra votuitu ceffit : Nilus enim prater folitum aubtior , omnem late planitiem pervagatus, homines ac jumenta trifti uligine demerfit: acceffit ad earn calamitatem acerbior ab hofte clades, qui immiffo in claifem noftram igne Grxco fep- tingentas & amplius naves, cum vedloribus una, ac an- nona exullit. Hoc articulo rerum quid agerent Chriftia- ni, & ab hofte feroci, & ab indomito elemento cintfti* cum nec pugnas diet copia , nec libera ad receptum via? Profuit mitior Soldani indoles, qui pacem 8 c libertatem, reddita fibi Damiata, concedendam putavit. Pax igitur, quam ampliflimis nuper conditionibus idem obtulerat, fed a noftris improvide rejebta, in has leges confedla eft: Damiata ad Saracenos rediret: exercitus Chriftianus fine noxa recederet: folverentur captivi omnes, quotquot leu in Syria, feu fEgypto, in vinculis eflent: Damiatae, qui de noftris fedem fixiftent, alio ft demigrare vellent, qua- ternos finguli imperiales nummos penderent, libertatis vi¬ delicet pretium belli jure ereptae. Nulla recufata conditio eft, dum iftis fe laqueis expedirent. (a) Res per fe indi- (a) GodefridusColonienf. ad An. 3221 . „ Ad inftantiam & hortatum „ Legati Sedis Apoftolicas, csetero- „ rumque primorum Chriftiani ad ,, CC. millia Damiaum ftmt egrefli, „ copiofas naves cum vidualibus fe- „ cum ducentes, Kaer , qua: & Babi- „ Ionia dicitur, regiam civitatem ex- „ pugnaturi. Quatuordecim fere millia proceflerunt ad locum, ubi „ Nilus in duo brachia dividitur, 5J quorum unus verfus Alexandriam, „ ibique pontem extruere anticipa- „ bant. At Soldanushoccornperto, „ cum valida rnanu Aigyptiorum, & ,, aliorum gentilium eis occurrens, „ opus inceptum impedivit, & fagit- „ tis eps laceflivit. Cumquequotidi- « ano infultu multi ex parte utraque gna, m * „ necarentur, & quodam die plurimi „ gentilium cecidiftent, irati genti- „ les feptingentas & quinquaginta „ Chriftianorum naves, cum homi- ,, nibus & vidualibus Graeco igne „ combufferunt : praeterea fluvius „ eo tempore excrefcens, fciffuras » terra: implevit, homines & jumen- „ ta operuit, & delevit. Duplici ar- „ ticulp tam fluviiinundantis, quam „ gentilium continua impugnatione „ primates Chriftianorum artati in „ hocconfenferunt, ut DamiatawSoi^ „ dano refignarent, omnes Chriftia- ,, nos per Regnum ipfius, fivefratris „ fui Coradmi vindos recepturi. An- „ nuit Soldanus, redditisque Chrl- ,, ftianis, Damiatam recepit. ,, Ba- dem fere narrat Petrus de Monte Acu- LIBER QUARTUS. 225 A * c ' gna, hocetiam gravior Chriftianis extitit, quod paulo ante conterritus noftrorum adventu Soldanus, & redden¬ dum Hierofolymorum Regnum, & Urbem fan£lam fuis famptibus inftaurandam j & Damiat* , cum adjacente per XX. milliaria regione, tranquillam poflefllonem ul- tro promiferit, fi modo iis finibus contenti Chriftiani, ab Algypto reliqua abftinerent. (a) Sed enim ferendum quidlibet erat in eum locum adduitis, unde receptus non eflet, nifi ad mortem, aut fervitutem. Rediit in Germaniam Ludovicus Bavarian Dux pu- dore plenus 5 Udalricus Paflavienfis Epifcopus, feu dolo- re accept* ciadis, feu morbo vidtus in itinere deceflit. (b) IKS Succeffor eidem An. MCCXXII. fuffiagiis leflus eft Geb- < ZT hardus, e Pleigenfium Comitum familia prognatus, fra- Piety* ter, ut non nullis videtur, Leutoldi Comitis, qui ad Da- fji ;£* miatam nuper fagitta ictus, vitam in vulnere pofuifleTar- vifii tertio abhinc anno fcribitur. (c) Gebhardus vix au- £tus eo honoris gradu, curas ftatim ad pacanda Auftria- corum quorundam Praefulum cumHardeckiis Comitibus, ac cognatis fuis diflidia contulit. Conradys & Leutoldus Pleigenii Comites decimarum jura Abbati Scotorum, ac S. Hippolyti Praepofito erepta voluere : ea de caufa Prae- fules ambo ad Romanum Pontificem recurrunt, arbitros- que ejus litis fibi dari flagitant. Gebhardus Pulckam in lites Auftriam profedtus, ubi caufie arbitrium a partibus fibi permiflum intellexit, non fine egregia juftiti* laude, ab- judicata cognatis Comitibus lite, fecundum Prsefules pro- Pars II. F f nun- Acuto Templariorum Magifter apud (a) Godefrid. Colon. ibid. „Prius RaynaldumadAn. 1221. His Conra- „ Soldanus eis obtulerat, fefe re- dus llrfpergenf. in Chron. adjungit: „ gnum Jerufalem eis redditurum, „ Soldanus Rex - - de no&e jullic „ urbem reaedificaturum : Damiatam „ demitti aquas tori ends fuper ea- „ cum adjacente regione ad XXmil- „ lira Chriftianorum. Surgentes ita- „ liaria poffidendam , ne ulterius in ,, que de mane tam homines, quam „ terram fuam procederent. „ „ equi fteterunt in aquis profundis: (jb) Chron. Clauft.Neob.ad A. 1221. „ tunc coanguftatos ipfos cum exer- „ Obiit U/wasPatavienfis Epifcopus „ citu circumdedit Soldanus. Fugam „ redeundo a Damiatn. Duxpraedi- „ vero non invenientes, neque co- „ £tus Ludwicus confute: revertitur. „ ,, piam refiftendi habentes, tanquam Eadem habet Chron. Auguft. Auftra- ,, in morte pofiti, pro vita retmen- le. Salisburg. Mell. ad hunc annum. ,, da humiliter fupplicabant. Quibus (c) Chron. Auftralead An. 1222. „ Soldanus, tanquam pius, & bonus „ Gebhardus Comes de Plein confe- ,, vitam conceflit, & reditumad fua, ,, cratus eft in Epifcopum Patavien- „ tali conditione, quatenus Damia- „ fem. „ Hundius in Metrop. P. I. tam fibi reftituerent. Et - ftatuit, p.209. „ Gebhardus, Comes de ” ut finguli homines Chriftiani, qui „ & Hardee^, Leopolds Comitis & Do- 3> effent inea, pro exitu, & libera- „ minas Z/ pus prcmeditatum non perfecit. „ Qua: de reditu Leopolds Ducis exPaU- liinaptr Italiam hienarrantur, conje¬ cture funt: conftat enim fatis, Leo- foldum per Hungariam , non per Ita¬ liam rediiffe : ut fupra indicavimus. Author Topographic Auftriace exor¬ dium hujus Ccenobii in An. 1227* » rejicic; male tamen Frideriswn U, ,, Ducem ejus authorem facit, Leopol- ,, do Patre quippe adhuc uFque ad „ An. 1230. fuperftite. ( b) Author Sec. V. FF. Minorum laudatus c. 4. „ Secundus Conven- ,, tus, qui eft Stainenfis , ubi A. 1224. ,, noftri Patres jam Domicilium ha- „ buerunt: quomodo autem hie „ Conventus fuum Principium ha- „ buerit,ignoratur. „ Author tamen /f«,0n'rfMappis Geographicis diftin&e feribit: „ Stainenfe (Monafterium Mi- „ norum Conventualium ) Fund, ab „ Andrea Reg. Hung. Anno 1224. „ (c) R. P. Timon in Chronolog. Hung. „ M. CC. XXVI. Leopolds „ Dux Auftrise Vienna Ordini Dow/- „ nicano Coenobium conftruit, pri- „ mis Sociis ex Hungaria accitis. „ His plane confentiunt, que V. Cl. Chryf. Hanthalerus P.II. p. 715 affern exSigifm.Ferrario in Chron. Ordin. Pred. cap. 2. De Rebus Pro v. Hung. Author Auftr. Mapp. Geograph, di- ftin&e: „ Viennenfe ( Coenobium „ Ord. S. Dominici ) Fund, primitus „ pro Templariis a Leopoldo VIl. An- „ no 1186. fed his deletis, traditurrf ,, eft PP. Dominicanis a Leopoldo VIU. „ Duce Auftr. Anno 1225. „ Au¬ thor Topographic Auftr. cum fatis fcirct, Tcmplarios non nifi A. 1312* fuiffe cum ordine toto deletos, feri- bere maluit, Tempium adS. Mariam Rotundam ab alio Leopoldo Duce Hab- fpurgica gentis A. 1325. facro Predlca- torum Ordini fuiffe traditum: led enim Leopoldui Dux Auftric ejus tem- poris, non Auftriam, fed Alfatiam rexit, vivo Friderico Pulcbro , & eo anno ex captivitate reverfo. Con¬ ftat preterea ex Anonymi Leobienf. Chron. ad An. 1237. Coenobium Prcdicatorum Wiema eo jam anno fuiffe confecratum. Ordo Pradi- catorum Vienna, Andreas RexHun- garia Ee¬ lam filili adigitad repudian- dam Ma¬ riam COM- jugem* Edam ad Je confu- gientem Leopol¬ ds Dux benigne recipit, 232 ANNALIUM AUSTRIA Bebe filio fuo defponderat, (a) ambosque in fpem Regni diademate ornarat. Biennio jam in matrimonies egerat par nobile Principum ; cum alienato repente animo An¬ dreas Pater nurum abdicat, Belamque filium, invitum-* ac reludtantem , a conjugis complexu abftrahit. Epi- fcopi, quibus, quo perfpe&ior vinculi hujus fan&itas, eo gravius dolebat fa» xagefimo fecundo. „ Apud eun¬ bus Ord. B. Marx/e de Monte Carme- dem ibid. col. 304. quarum initium: li, Provinciae Alemannise fuperioris » Magna; pietatis opus eft, &c. - ' data; apud Ant. Steyererum in Ad- » religiofi viri Fratres Ordinis Beats dit. ad Hift. Alberti Sapient, cap. 3. >, Marie de Carmelo Wienne , noftre col. 302. quarum initium: „ In his, „ piocefis, audoritateSedis Apofto- „ qua; animarum fajutem - - fane » lice , per Magnificum principem „ petitio veftra nobis nuperexhibita y> Dominum Rjtdoljf'um Ducem Au- ,, continebat, quod vos in Dkceft Pa. „ ftrite, de noftri tamen beneplacito, „ tavienfi locum alicjuem veflri Ordinis » & exprefla voluntate noviter fun- ,, nonhahetis, & quod diledus filius dati, & eciam inftituti, &c. „ » nobilis vir Pudolpbus Dux Auftria; (d) Ant. Socherus Hift. S.J.ProV. » in villa Witnncnfi dide Dicece- Auft. 1 . x. p. 47. & leq. LIBER QUARTUS. 235 c * Eo in foro, cum fatis appareret, fententiam fecundum.,* Frifingenfem Epifcopum ferendam 5 Decanus, ceterique palam profeffi font, fo jus nullum in eligendo Praepofi.. to habere , & fiquod etiam fuiflet, ei fe in praefens re- nunciare : earn ob rem fidem obftrinxerunt fuam, nemi- nem fe vel in Decani locum, vei in Collegium fuum co» optaturos, nifi qui facramento ada£tus fimili, juseligern di Praepofiti penes fe nullum efle profiteretur. (a) Leopoldus interea , ut pads tempore bellorum fu- bitis cafibus caveret, Schardingae in extremo Bavarian li- mite An. MCCXXV. cafirum defignarat ; nec Ludovi¬ cos Bavarias Dux, cujus in provincia locus erat, fed du- dum ex Futinenlium Comitum haereditate ad Principes Styriae, & hinc ad Auftriacos devolutus, invitum fe pras- bebat. ( b) Id nunc caftrum Leopoldus conflruere, at- que ad firmitatem munire paulatim coeperat, cum in Ita- liam evocatus, magnum iter, ardente Julio menfe, fufci- pere cogeretur. Gonventus ad S. Germanum in Campa¬ nia Romana indi&us erat. Eo Imperator Fridericus XI. Kalend. Sextiies acceflerat, cum Germanise Principibus nonnullis, quos inter Colonienfis, & Paderbornenlis An- tiftites, quique pro ea, qua apud Caefarem pollebat gra¬ tia , abeffe nusquam poterat, ubi momenti res majoris agebatur , Leopoldus Dux Auftriae Styriaeque, nominan- Pars II. G g 2 tur. (a) Ada Frifing. inhaccaufaapud Meichelpeckium T.I. P. I. pag. 400. „ Quia pod multos labores & ex- „ penfas Ecclefia Frifingenfis, & Ca- „ piculum Ardacenje relpirare defide- „ rant a lice, &intotum defifterefu- ,, per Prspofitura Ardacenfi , coram 3, Venerabili Patre , Gebbardo Pata- 3> vienfi Epifcopo, tanquam Ordina- 33 no, & ejusdem Ecclelke Capitulo, „ Decanus cum Capitulo Ardacenft „ proteftatus eft in- jure, & confef- „ fus, fe non habere jus in eledione J, Prxpofiti Ardacenfis , liquid ha- 3, bet, aut habuit, vel videbatur ha- „ bere in dida Praepofitura, folemp- „ niter renunciavic didus Decanus „ cum ejusdem Ecclefise Capitulo, & „ illam renunciationem juramento „ roboravit folempni, quod in per- „ petuurn recognofcerec Geroldo , Fri- „ fingenfi Epifcopo, & omnibus ejus „ Succeffonbus plenum jus, & li- », beram poteftatemeligendiPrapo- „ fitum, & conferendi Prsepofituram „ Ardacenftm , prafato Domino Geb. „ bar do Patavienfi Epifcopo , judice „ Ordinario. prafente & ejus Capi- „ tulo, ac aliis multis ibidem prsefen- „ tibus. - - Adjecit etiam fuo jura- „ mento Decanus Ardacenfts cum ejus „ Capitulo, quod quicunque de cse- „ tero fuerit in Ecclefia Ardacenft in „ Praepofitum , aut Decanum, vel „ Canonicum afiiimptus; idemprae- „ ftare teneatur juramentum. „ An¬ no Incar. Domini MCCXXIII. 25. Mart. (b) Chron. Auguftenfe ad An. 1225. ,, His diebus Leupoldns Dux „ Aujlria, confenfu Ludwici Duels Ba- „ varice conftruxit caftrum in Scher - „ ding. „ Idem narrat Arenpeck. in Chron. Boic. 1 . 5-. p.265. De haeredi- tate Putinenfis Comitisad Styria Prin- cipem translata fupra mentio eft fa- da ex Cod.Diplom. Admontenfi. (a) Con. Leopol¬ dus Dux Au/lria Scbar- dingam muniU Convene tui ad S. Ger- manum Leopol¬ dus Dux Aufiridi intered . 236 ANNALIUM AUSTRIA tur. (a) Hue cum Legati a Pontifice veniftent Cardi- nales duo, Fridericus, excufata promiffi in Saraceoos bel¬ li dilatione, folenni fe rurfum fponfione in Templo S. Germani obftrinxit ad expeditionem earn baud ultra bien¬ nium difterendam. Ratum habuere promidum Legati Cardinales, annuente tamen ipfb Casfare, diri anathematis fententiam pronunciarunt, fi promiffis jurejurando nunc lirmatis Rare cundiaretur. (b) In has leges difeeftum eft. Redux in Auftriam Leopoldus pnertitae Caefari ope¬ ras pretium haud leve tulit, in foceri dignationem, ab Henrico, Friderici filio , ejusdem voluntate Caelaris ac- ceptus. Hunc Pater vix decennem, anno abhinc quin- to, Francofurtenfibus in Comitiis, aflenfu Principum , Regem defignarat: (c) accepta biennio poft Aquisgrani Germania; corona , Tub Engelberto primum Colonienft Archiepifcopo, turn vero fub Ludovico Bavariie Duce Curatore egit, dum adolefcenti Regi Fridericus Pater de fponfa provideret. (d) Primislai Bohemias Regis filiam dare primunu Henrico placuit, astate perfimilem : affuit deinde exAn- g Iia (A.') Conftat ex Diplomate Frideri¬ ci II. Aretino Epifcopo apud S. Ger- manum dato „ Anno Dom. Incarn. „ 1225. menfe Jul. XIII. Indid. „ quod extat apud Ughellum Tom. I. Ital. facras. p. 420. ubi fubferipti teftes funt: „ Pada Bergenfis, Marfebru- „ genfis, & Colonienfis Epifcopus - - ,, A. Dux Aujlria dr Styria. „ Sed literarum menda fic emendanda funt: Paderbornenfis, Merfeburgenfis, - - L. Dux Aujlria dr Styria. Et confir- mant Liters Friderici II. Imperato- ris Anno 1225’. IndiB. Jill, menfe Ju- lii apud S. Germanum data:, ubi teftis inter Principes primus occurrit Lu- poldus Dux Aujlria. Extant inter In- ftrum. Metropol. Colonienf. N. 5. apud Dionyf. Sanmarth. Gall. Chrift. Tom. III. (b) Richardus a S. Germano ad An. 1225'. apud Ughel. Tom. X. inter Anecdot. „ Ad firndum Germanum „ cum eis fe contulit Imperator 22. „ Julii, ibique ad eum mifli a Papa „ duo veniunt Cardinales , Velagius „ fcilicet Albanenfis Epifcopus , ac „ Gua/oTk. S. Martini PresbyterCar- „ dinalis, & tunc in ipla Ecclefia S. „ Germani,didus Imperator capitula „ hasc fervare juravit,videlicet, quod ,, hinc ad duos annos , in Augufto „ complendos, perfonaliter transfre- „ tab it in fubfidium Teme Sandhe, „ &c. - Ha:c & alia Capitula in ejus „ prtefentia Ieda, praftentibus qui- „ busdam.Alemannice Principibus, „ nonnullis etiam Prtelatis, & regni „ nobilibus , promifit Imperator fe „ publice lervaturum, excomunica- „ tioneadjedain fe, & terram fuam, „ fi hate non fuerint obfervata, & „ hocipfum Rrfmm'w didus DuxSpo- „ leti juravit in anima fu t a. Adum „ prtedido menfe Julii infefto S. Ja~ „ cobi. „ (c) Annal. Colmar, ad An. 1220 „ Henricus , filius friderici ImperatO- „ ris, in Regem Romanorum decla- „ ratur. „ (d) Godefrid. Colonienf. ad An. 1222. „ Henricus - - adhuc puer, „ confecratus eft in Regem Aquisgr*; ,, ni, ab Engelberto Colonienft Archi- „ epifcopo - - VII. Id. Maji.,, pe- fta Trevirenf Archiep. apudHahnium T. IV. in Friderico II. cap. IV. §*XI V. „ Sufcepit tutelam regii pueri Engil - „ bertus , Colonienfis Archiepifco' „ pus. „ Conradus Urfperg. ad An* 1225. „ Ludwicus Dux Bavaria:, cU ‘ „ rator Regis Heinrici , in rebus tarn „ propriis, quam imperialibus in Ale- s , mannia efficitur. „ LIBER QUARTUS. 237 A,c ' glia Epifcopus, qui fbrorem Regis fui , regio Germanise Principi conjugem offerret: fed neutrum confilium exi- tum habuit, Anglam refpuentibus Imperii Optimatibus, (O Bohema forte ad feverius brevi vitae inftitutum , in quo eximia cum fanClitatis fama diem clauflt, fua fponte digrefla. (b) Leopoldo Auftrio fupra virilis ftirpis liberos, qua- Marg*- tuor erant filiae: earum una Alberto Saxoniae Duci nu- per jam in rnatrimonium data , Margareta , Conftantia, Henrico ac Gertrudis fupererant. Margaretam in Regis adole- fcentis thalamum adfcivit Fridericus Pater. Nuptias No- Herman . rimbergae in magna Principum , omniumque Ordinum ”j Ihu ~ frequentia, Calendis Novembribus funt celebrate. (c) Tantra- Auxit celebritatem foedus nuptiale alterum, quod eodem Z’it pltd loco, dieque Henricus, Margaretse frater , ac Leopoldi filiorum natu major , cum Agnete (Richardam noflri ap- mbit. pellantj Hermanni Thuringise Landgravii filia, contraxit. Gg 3 Solen- (a) Godefrid. Colonienf. ad An. „ honorem, & caflimoniam confe- 1225. „ Heinricus Rex curiarn habuit „ cravit, Ccenobium S. Clarx, quod „ Yrankinvort , ubi quidam Epifcopus „ S. Francifci dicitur, in Veteri Urbe „ miffus a Rege Anglia: cum ceteris „ Pragenfi condens : in eo profeffa, » ipfius Legatis afFuit, laborans, uc „ religiofam vitam degit, ibique fe- „ ipfe Rex rnatrimonium contrahe- „ pulta, multis etiam in vita mira- » ret cum forore Regis Anglia:. Sed „ culis corufcans. „ „ cum tails contradus difplicuiflet ,, Principibus, nec potuiffet habere (c) Chron. Auguftenfe ad Annum „ proceffum , nuncii inade rever- i22 fert Eccardus in Hill. Genealog. Prin- cip. Sax. „ Secunda. Agnes (Herman- „ ni Landgravii, & Saxonia Palatini „ Alia ) conjunfta Duci Aujlria. „ Ducem hunc Auliria Eccardus Henri - cum III. led perperam Friderici Ca - tholici Ducis filium appellat, quern conftat fine uxore & liberis obiilfe. Admontenfe vero, Auftrale MS. ad hunc annum addit: „ Filio Margravii „ deMyJfen , filia jam difti Ducis (Liu- „ foldi') eftdefponlata. „ Arenpeck. in Chron. Auftr. ,, Domina Bicharda, ,, foror Ludovici , Lantgravii Thurin- „ gia , mariti S. Elizabeth, per eundem ,, fratrem Ilium fuit defponlata Duci ,, Henrico. - - Eadem die Henricus „ Rex Romanorum cum fua fponfa, „ Margaretha, forore difti Ducis Hein- „ rici 'de Medling, fponfi.in eodem lo- „ co regaliter celebravit (nuptias.) (b) Arenpeck. in Chron. Auftral. „ Solemnes nuptite cum ingentigau- „ dio , haftiludio, & aliis ludis mi- » litaribus Nurenberga faftae lunt, in « pradentia multorum Principum, » cum ltetkia 6c tripudio univerlo- „ rum. „ Sed Stero, Chron. Au¬ ftrale, Clauftro - Neoburg. & Salis- burg. adAn.1225. adjungunt: „ Hbi „ propter frequentiam populi, cir- „ citer XL. perfonte, inter quas qui- „ dam Pradati, Monachi, Clerici e- „ rant, cum aliis opprelli occubue- „ runt. „ (c) Chron. Auftrale ad An. 1226. „ Fridericus, filius Ducis Auftriae in „ Brunswick nuptias celebravit. „ Ita pariter Chron. Clauftro-Neoburg. & Anon. Leob. ad hunc annum. Orti- Io de Exord. Campilil. ad An. 1226. „ Friderico alteri filio ( Leopoldus „ Dux ) uxorem dat Gertrudem de „ Brunswick, led altero menfe defun- „ ft am. „ Gertrudem Brunswicenfurtt primam Friderici uxorem pariter feri- bit, Jiatimque de fun clam Pernoldus Or- dinis Prsedicator. in Chronico apud V. Cl. Chryfoft. Hanthalerum, moX afFerendus. Diem mortis conlignat Necrolog. Campil. XV. Kal. Maji» quae Parafceve erat ejus anni, his ver¬ bis : XV. Cal. Maji Domina Gertrtt - „ dis de Prunswick, Friderici Ducis „ A. 6c S. uxor prima ftatim defun- „ fta. „ Epitaphium vero Ccenob. S. Crucis, ubi fepulta efte feribitur, fic habet: „ XIII.Kal. Maji 0 Gertrudis „ de Brounswich Ducifla Aufirie. « apud Reverendilf. & Qarilf.Marquar- dum Herrgottum inMonumentisSe- pulchr. Auftr. dum hxc feriberem, nondum editis. Ex his patet, quo fundamento Gertrudis BrunswicenfiG refragante III. mem. Eccardo in Dy' fert. peculiari de hoc argumento, m calce Elift. Geneal. Principum Saxon* fup. adjefta, Auftriacis thalainis al- feratur. LIBER QUARTUS. 239 cum Sophia, Theodori Lafcari filia, fororeque Marias, pofl hane quae Belae IV. poft Hungariae Regis, conjuxerat, initae, 2^7 led perpetuum in divortium brevi & ipfe defitura:. (a) fiUam. Quid fapientem alias Patrem ad properandas filii nuptias impuierit, conje&ura probabili confequi mihi pofte vi« deor. Henricus natu major filiorum, du&a nuper conjuge, Henricus principatum jam etiam proprium appctebat. In oculis erant Henricorum jam trium ex eadem , qua natus eflet, ftirpe exempla, quibus Auftriae pars aliqua, ut Medlingenfis nuper principatus, dotis quodammodo nomine, adjedta videbatur : (b) nec defuere e proceribus, qui feu per- t^efi longum Leopoldi dominatum , feu nefcio qua fpe, metuve in earn fententiam tradli , impotentis Principis ambitionem foverent. Aberat in Italia Pater, ad Cre- monenfem Imperii conventum, quanquam is poftea im- peditus eft, cum Henrico Rege, ac genero fuo, profe&us. (c) Theodora Mater Heimburgi, quae urbs eft Hunga- ® riae proxima, caftroque antiqui operis in flimmo montis MaLm Verti- infurgie , (a) Chron. Steronis ad An. 1226. „ Fridericus junior filius Ducis ( Uu- „ poldi ) duxit fororem Regina Un- ,, garia. „ Eadem habet Chron.Salz- burgenfe adhunc annum. Sed quod tres per id tempus occurranc Regi¬ na Ungarise : nempe Gertruclis , Ber- tholdi Ducis Meraniac filia; Jole, Pe¬ tri Antiffiodorenfis, ambas Andrea Hung. Regis conjuges : tercia Maria, Theodori Lafcari filia, uxorque Bela IV. poftea Hung. Regis; nondum li- querec, cujus ex tribus his foror Fri- derico nupferit, nifi AlbericusMona- chus Trium Fontium, 6c Pernoldus difcrimen aperuiflent. Albericus igi- tur in Chron. ad An. 122I. fie habet: 5> Lafcarus Q Theodorus ) plures ha- 5> buit filias de prima uxore> Andro- » nici filia; quarumunam habuit -- ,, Vaflachius, aliam duxit Dux Auftria, „ tertiam Rex Bela , Andrea, Regis fi- ,, lius primogenitus, quartam Anfel- ,, tnus de Kieu de Pontivo natus. „ Sed apertillime Pernoldus agens de Friderici II. Auftria Ducis uxoribus : „ Prima Graca , Zophia, filia Theodori „ Lafiaris , Graci Imperatoris , foror „ Maria, conjugis Be/a Quart! Unga- „ riaRegis,quam duxerat poftGer:r«- dem Brunswicenfem ftatim defun- „ dam; fedvivente 6cfciente Patrc » anno MCCXXIX. repudiavit. „ (e) Henricus I. S. Leopoldi filius, Henricus Medlingenfis fenior, 6c junior. (c) Conrad. Urfperg. ad An. 1226. „ Anno Domini MCCXXVI. ab Im- „ peratore curia Cremona condici- „ tur poftPentecoften. „ Richardus de S. Germano in Chronico ad hunc annum. Cui conlentiunt Chron. Au~ ftrale: Clauftro-Neoburg. Salisburg. 6c Godefrid.'Colonienf. ad An. 1226. „ Eodem anno Imperator Fridericus „ folemnem curiam Cremona indicit, „ pro ftatu Imperii reformando , 6c „ negotiis Terra Sandas : ad quem „ cum multi Principes Teutonic! „ properarent, una cum filio Impe- „ ratoris Rege Heimico , apud Tri« „ dentum per VI. hebdomadas com- „ morantur, non valentes progredi „ propter rebellionem Veronenfium, „ qui clulas Veronenfium tunc ob- „ tinuerunt. Quidam autem Prin- „ cipes de Saxonia alia via per Au- „ firiam funt ad Imp. ingrefli : Rex „ autem a Tridento, non vifo Imper. „ cum Principibus in Alemanniam „ inade revertitur. „ Ortilo de Exord. Campililienfi ad An. 1226. „ Dux L. cum Rege Hainrico in I- „ taliam proficifcitur ad Imperato- „ rem. „ (a) Or* ectmque Hetm- burgo ex- trudit. Leopol¬ ds Dux Auflria tx Italia reverfus Henri- aimfilifi repents opprimit. 240 ANNALIUM AUSTRIA vertice munita, per id tempus refidebat: earn pravis fuis A ‘ c ' confiliis opportunam occafionem ratus major fiiius, Heim- burgum fe confert, 8c qua erat importunitate oris, facef fere hinc Matrem, 8c exefle ea urbe jubet. Theodora perfbnae, quam gerebat, haudimmemor, quiefcere pro- tervum filium, 8c pro Matris, 8c pro Principis imperio mandat: at ille, ut qui frontem perfricuiflet dudum, ubi moved Matrem verbis pofle diffidit j adfcito ad verbo- rum contumeliam, armorum terrore, humani divinique juris praefidia fruftra inclamantem, arce fimul urbeque eji- cit. Immane facinus, 8c ante hunc diem in Auffcria in- auditum, Leopoidum brevi ex Italia excivit. Tempefti* va plane ea celeritas fuit, antequam corroborata Henrici contumacia, viam fibi ad fummam rerum affediantis, vi¬ res acciperet ampliores. Fama erat (verane, an falfo tradita, haud certum habeo) ad fadiiofos quosdam Auftriae Optimates, Ludo- vicum etiam Bavarum, & Andream Hungarian Regem, cujus filium nuper Leopoldus longe alia de caufa paternis imperiis obnitentem, in tutelam acceperat, Henrici fe par- tibus adjunxijle. Sed praevertit Leopoldi in Auftriam fe* ftinata profe£Ho immatura adhuc partium confllia, urbe¬ que Heimburgo obfidione cin&a, imparatum a milite 8c annona filium ad deditionem brevi adegit. (a) Suppli- cem, atque ad Patrjs genua provolutum filium Princeps mitiffimus non alia multavit poena, quam ut fuo deinceps confpe&u arceret longius, & augefcentem Friderici ger- mani apud fe gratiam limis oculis intuendam relinqueret. Id fatis poenarum vifum, fl immane Henrici pedtus man- fuefcere potuiflet. Sed is ambitione , ac invidia coecus, cum pietatem, frontemque excufllffet femel 5 nunquarri deinceps bona fide cum parente in gratiam rediit: nunc fer- ro, nunc veneno, nunc occultis infidiis in vitam optimi Principis graflatus. (b) Modum fceleratis aufibus fefh- nata (a) OrtilodeExord.Campililienft „ rum oppofuit fe Patri fuo, atque ad An. 1226. ,, Interea Hainricus , „ caftrum Haimburg prceoccupavit, „ fenior fiiius fuus, malorum confi- „ matremquefuam inde fans contu- „ lio fedu&us, arma fumic, & caftrum „ meliofe ejiciens : quod tamen pa- „ Haimburgum occupat, cum injuria „ ter caftrum in brevi recepit. „ „ Dominie Theodorse Matris, quam Chron. Auguftenfe ad Annum 1226. „ violenterexpulit. ReduxL.Dux „ Inter Leopoidum Ducem Auftriae, & „ Pater caftrum iterum vindicat j fed „ Haimicum , filium fuum majqrem, „ filio parcit. „ „ guerra eft orta fuper haereditate, (b) Chron. Auftral. ad An. 1226. „ quce tandem mediantibus majori- » Hainricus fiiius Ducis Auftriae, con- „ bus teme ad concordiam revocata 5> filio 6c auxilio quorundam iniquo- » » LIBER QUARTUS. 241 A< c * nata mors fecit, Rata divinitus contumacium filiorum poe¬ na : qua? ilium duobus ante Patris exceftum annis, f'adti poenitentem tamen, vita expulit. (a) Feiicior in altera prole, Margareta, videri poterat f a ar ]V~ Leopoldus Pater : ea biennio jam ante Henrico Germania? Germa - Reginuoferat, fed in thori magis, quam Regni focietatem 132 7 adhuc admifla. Sed cum Anno MGCXXVII. Aquisgra- num ille ad V. Kal. April. Comitia indixiftet, eo quoque ho- nore cumulatam fe afpexit. AfFuere ex Archiepifcopis Mo- guntinus,Trevirenfis, Colonienfis, Salisburgenfis: Duces inter Leopoldus Auftrius, Ludovicus Bavarus, Bernardus Carinthius , cum Brabantino ac Lotharingo eminebant: Principes Germanise ceteri, Epifcopi, Comites, Nobi- lesque, tanto numero confluxere, multis ut retro an® nis, nulla tarn Celebris conventus memoria extaret. Hac Principum , omniumque pene Germanise Ordinum fre- quentia, Margareta Auftriaca regali diademate a Colo- nienfi Antiftite ornata eft, & regio in folio collocata. (b) Sed is dies fortafle poftremus fuit, quern inter confequen- tium temporum triftiffimas vices felicem appellare unum poterat, brevi & averfo conjugis animo, mox & cafu, & fi¬ liorum infelicitate, novis deinde nuptiis, & indigno demum mortis genere miferrima extitura. (c) Pars II. H h Neque eft. „ Idem refert Chron. Salisb. Clauftro-Neoburg. Chron.Paltrami. Anonymus Leobienfis ad An. 1226 . Arenpeckius in Chron. Auftr. „ An- ,> no Domini 1226 . Dux Hainricus tle „ Medling ( fic poftea nominatus eft „ a caftro Medlingenfl , perperam 33 fortafle, quod Henricus junior >, Medlingenfis, hseres patris fui Hen- j> rici Medlingenfis Senioris Anno 1232. 3, adhuc vixerit, ut conftat ex ejus- 5> dem literis Coenobio S. Crucis da- 33 tis.) infurrexit contra Patrem fu- » urn, Leopoldum Ducem confilio ini- 3 , quorum : clam ademit fibi oppi- „ dum & caftrum Haimburgam , & „ Dominam Theodoram genitricem fuam cum fuis virginibus, irreve- „ renter e caftro eodem expulit, & „ Dux Leopoldus genitor ejus idem „ caftrum in brevi recuperavit. „ Chron. Garftenfe relatum a Pufchio ad An. 1225. „ Andreas Rex Hunga- „ rise, & Ludovicus Dux Bavaria: cum „ multis aliis conjurarunt adverfus „ Ducem Luipoldum. „ (a) Chron. Auftrale : Clauftro- Neoburg. Anon. Leob. Paltrami ad An. 1226. ,, Deinde idem filius vitas „ Patris fui multimodis infidiatus ,, eft; fed tamen DEO fe protegente „ evafit manus ejus. ,, (b) Godefrid. Colon, ad An.1227. ,, Henricus Rex filius Friderici Imper. „ Aquisgrani veniens, celeberrimam „ curiam cum Nobilibus totiusTeu- „ tonite habuit, Dominica Judica me. „ inter quos prsecipui erant Salzbur- „ getifis, Moguntienfis, Treverenfis, Colonienfis Archiepifcopi, Aujlria , Bavarian, Karinthiae, Brabantiae, Lotharingix Duces, Landgravius, Ferrandus Comes Flandrur, qui per duodecim annos Parifius in capti- vitate a Rege Francise detentus fue- rat, & priori anno abfolutus. Ibi etiam convenerunt alii quidam E- pifcopi & Comites, & totius Teu¬ tonia: Nobiles , ubi a Colonienfi Archiepifcopo Heinrico, uxor ipfius Regis, fdia Ducis Aujlridy regali be- nediftione confecrata, & corona- „ ta in fede regia collocatur. 3 , 33 33 33 33 S3 33 ?> )) (c) De his infra fuo loco. (a) Go- Frideri- cus II. lmperat. urgetur ad expe- ditionem Jacram. 242 ANNALIUM AUSTRIA Neque vero Leopoldo Patri pacato diu efte licuit. Praeftitutum expeditioni facrae tempus menfe Sextili hujus anni exierat, neque tamen Fridericus Caefar, quod fa 6 tu- rum fe receperat, pedem ex Italia movit. ( a ) Mortali- tatem nempe pofuerat Honorius III. Pontifex ad XV. Ka- lend. Aprilis, (b) quo inftante potiffimum , ac urgente ejus fe voti religione obftrinxerat. Ea Caefari occafio fuit ifto fe onere liberandi. Sed enim Gregorius IX. qui Ho- norio in Sede Vaticana fucceOlt, Hugonis , feu Hugolini Oftienfis nomine Friderico jam ante cognitus, haud qua- quam remiffius earn caufam egit, datisque ftatim Ponti¬ ficals fiii principio ad Caefarem literis, graviter ilium, nec fine minis admonuit, ut itineri fe facro mature ac- cingeret, armaque, quanta vi pofTet ac celeritate, Chriftia- ni nominis hoftibus in Palaeftina inferret, (c) Convenerat interea Brundufii in Italia Chriftiano rum ex omni Europa multitudo ingens, quae duce ac fummo belli Imperatore Friderico Caefare in Pakeftinam transmitteret. (d) Fuere e Germania Eckbertus Bam- bergenfis, ac Sigefridus Ratisbonenfis Epifcopi cum Lu¬ dovico Thuringiae Landgravio , Elifabethae, quae inter San 6 fcas poftea relata eft, conjuge, qui Amalphi cum Im¬ peratore per id tempus fubftitere, ut conftat ex literis, quibus Ciftercienfis inftituti Coenobia per Auftriam, fan- dae videlicet Crucis, & quae inde originem duxiftent^ Zwetlenfe, Paumgartenbergenfe , ac Lilienfeldenfe, in tute- (a) Godefrid. Colon, ad An.1227. „ Eodem anno elefta expeditio Cru- » ce fignatorum, ab omnibus mun- „ di parcibus mota caffatur & diffipa- „ tur, Friderico Imperatore, ficut du- „ dum promiferat, non transfretan- »» te. „ (b) Richardus de S. Germano ad An. 1227. ,, Menfe Martio di&us ,, Honorius Papa obiit. XV. Kalend. ,, April. & Hugolinus Oftienfis Epifco- „ pus in Papam Gregorium fubftitutus „ eftilli. „ (c) Lit. Gregorii IX. ad Frider. II. X.Kal. April, ejusdem An. 1227. da¬ ta; : qute extant apud Raynaldum ad h.a. „ De honore tuo, ac falute fo- „ liciti, qui te, cum eflemus in mi- „ nori officio conftituti, habuimus „ in vifceribus charitatis, ac tuis pro- „ fe&ibus afpiravimus , fublimitati „ tu* primitias literarum noftrarum „ duximus deftinandas, celfitudinem „ tuam rogantes attentius , & rno- „ nentes, & exhortantes in Domino, „ in remiffionem tibi peccaminurn „ injungendo, quatenus - folicito, „ ac efficaci ftudio peragere fatagas „ negotium Terrae Sanaa; - - ad „ praeliandum de corde puro, & fide „ non fi&a praslia Domini transfre- „ tando. - - Alioquin quantumcun- „ que te fincera diligamus in Dotni' „ no charitate,& tibi, quantum cum „ DEO poflumus, deferre velimus, „ id diffimulare nulla poterimus ra- „ done, &c. „ (d) Conrad, tlrfperg. ad An.I227* Eodem anno multi Hierofolymim- „ num iter arripiunt, & plurimi in „ Apulia moriuntur. „ Richard, de S.Germ. Chron. Auguft. Auftralead h. annum. Di- LIBER QUARTUS. 243 tutelam fpecialem le fufcipere profefliis eft Fridericus Im- perator. (a) Sed is tantus belli apparatus repente evanuit, poft- lergiver - quam fimulato, ut fama erat, tridui itinere , Hydrunti repente Caefar fubftitit, morbumque caulatus, Brundu- fium fe retulit, in Puteolana mox balnea profe&iurus. (b) Ea res in caufa fuit, cur ex tanta convenarum multitudi- ne, quae in Palaeftinam jam praeceflerat, millia fere qua- draginta in iuam lefe patriam referrent. (c) Caefar, ut fatftum excufaret Pontifici, Regienlem ac Barenfem An- tiftites continuo allegavit. (d) Sed notior jam videbatur Friderici fimulatio, quam ut ullis verborum integumen- tis celari poflet. Quare quemadmodum diri jam nuper anathematis vinculis, quibus fe iple in conventu illo no- bili ad S. Germanism induiftet, irretitum pronunciarat & ana - Pontifex Anagniae, ubi turn agebat ad III. Kalend. Qcfto bresj ita eandem fententiam Romae Novembri iterurrL, menfe inftauravit. (e) Perculfus ea feveritate Caefar, Roffredum de Benevento Romam mittit cum Iiteris: quae Pars II. H h 2 cum (a) Diploma Friderici II. datum Melpbia(Amalpbi). menfe Augufto An. 1227. Ipd. XV. extatque apud Lin- ekium in Annal. Zwetl. „ Defide- „ rium, quod ad religionis propofi- j> tum,& quietem nofcitur pertine- » re, See. Ea propter - - ad fuppli- „ cationem tuamFr. Bernbere, Vene- 3, rabilis Abbas Monafterii S. Cruris » in Auflria Ciftercienfis Ordinis, fi- »■> delis nofter, perfonam tuam & Mo- 33 nafterium tuum , nec non & Fr. j, Gebbcirdum Venerabilem Abbatem „ Monafterii in Liiienfelde - te Fr. 5 , Uainricum Venerabilem Abbatem » Monafterii in Zwtel - te Fr. Pyudi- „ gerum Abbatem Monafterii in Poum- » gartenberge - - quorum tria Mona- 3» fteria fubfequentia poft Monafte- 3 , rium S’. Cruris , ab eodem Monafte- „ rio derivata fuiffe nofeuntur , iub ,, Imperiali prote&ione, & defenfio- „ ne recipimus fpeciali, &c. Hujus „ rei teftes funt hi : Eckert us Pabin- „ pergenfis Epifcopus, Sifridus Ratis- „ ponenfis Epifcopus. Ludrvicus Lant- „ graviusTuringise, &c. „ ’ (b) Matthseus Parif. Hift. maj. pag. 234. 3> Imperator - - cum parvo comitatu naves afeendit. Sed poft- ” quam per triduum ad terrain Pro- ” miftionis tendere videretur,dixit fe 3, fubita infirmitate praeceptum - un- „ de retortis velis ad p or turn, quo „ mare ingreffus erat, poft tres dies „ applicuit. „ Richard.de S.Germa- no ad An. 1227. „ Imperator - - a „ Brundufio transfretans venit Hy~ ,, druntum - - fuperveniente cegri- „ tudine non tranfivit. „ (c) March. Parif. ibid. ,, Peregri- ,, ni, qui ex diverfis mundi partibus „ ad Terrain Sandtam Imperatorem „ prarvenerant, fperantes ilium du- „ cem habere defenforem - - plus- „ quam XL. millia armatorum funt „ reverfi. „ (d) Richardus de S. Germano ad An. 1227. „ Imperator de Apulia, „ tunc venit ad Balnea Puzol. Grego- „ rius Papade Anagnia - - redit ad „ urbem. Ad quern ad fuam excufa- „ tionem fiios dirigit nuncios Impe* „ rator, Reginum fcilicet, & Baren- „ femArchiepifcopos. „ (e) Richard. deS. Germano ad An. 1227. „ Quamobrem Papa motus „ contra eura, apud Anagniam pen- „ ultimo menfis Septembris - de- ,, nunciavit ipfiim Imperatorem in ,, latam dudum apud S. Germanum „ excommunicationis fententiam in- „ cidiffe. - - In Oct a vis B. Martini „ excommunicatipfum,&pertotum „ Occidentem literas fuper hoc di- „ rigit generales. „ Frid, 11 . Imp. in PaUfli- nam na- vigat. Leopold! ex Italia in Bava¬ rian pro- fecli dis- crimen. 244 ANNALIUM AUSTRIA cum Senatus, populique voluntate in Capitolio legeren- a.c* tur, tantam apud rudes animos, aut partium ftudiofos vim habuere , ut cum tertium jam fulmen V. Sanctions hebdomadis feria An. MCCXXVIII. intorqueret Ponti- fex, Frangepaniis authoribus atfto in rabiem populo, ce- dendum fibi ex urbe putaret. (a) Eadem, qua Roma¬ nos arte, Germanise etiam Principes inflexit, ut caulamin- nocentias Friderici tuendam & ipfi fufciperent. (b) Evo- cati Ravennam non defuturi erant Caefari, nifi Longobar- dis tumultuantibus inaccefta Italiae clauftra reperiflent. (c) Profe&os tamen ea de caula in Italiam, ac Venetiis tantis- per jfubftitifle Eberhardum Salisburgenfem Archiepilco- pum,ac Leopoldum Auftriae Styriaeque Ducem fatis con- ftat. (d) Sed quod Veronenfes ac Mediolanenfes in armis efientj nec multo port Fridericus Caefar, invito licet Pon- tifice, in Palaeftinam tandem trajeciftet, (e) iter quoque Dux Auftriae relegit, & in Bavariam eft digreflus. Magnus Straubingae, quod oppidum Ludovicus Dux Bavarian decennio ante condidit, Principum Pro- cerumque Germanise conventus erat, Rexque Henricus ipfe Ludovici Ducis honoribus id dandum putavit, ut fblenni pompae , qua pro confaetudine eorum tempo- rum Otto Ducis filius militari primum baltheo , enfeque accin- (a) Richardus de S. Germano ad An. 1227. „ Magiftrum Roffridum „ deBeneventomittitadurbemcum „ excufatoriis fuis, quasidem Magi- „ Iter publice legi fecit in Capitolio „ de voluntate Senatus, populique „ Rom. „ Conrad. Urfjjerg. ad An. 1227. „ Quocircaiidem (quidicun- j, tur Trangcntespanem) reverfi, cum „ Papa rurfus excommunicaret Im- „ peratorem, fecerunt, ut a populo „ pelleretur turpiter extra civita- ,, tern-. „ Richard, de S. Germano id fadtum oftendit poll PafchaAno 1228. ( b) Richardus de S. Germano ad An. 1227. „ Tunc Imperator - - & „ in Alemanniam litteras mittit,qui- „ bus fignificat eis, quod ad tranfi- „ turn paratus cum diet, fuperveni- ,, ente aegritudine tranfire non po- „ tuit, quod cum Domino Papte ipfe „ per fuos nuncios intimaret, cum „ nollet fuper hoc ejus nunciis fidem „ dare, contra fe procefferat pro mo- » tu propria voluntatis. „ (c) Gonradus llrfpergenf. ad An. 1228. „ Imperator transfretavit ad » terram Hierofolymitanam, prius „ tamen eodem anno condixerat cu- „ riamPrincipum Alemannia inQua- „ dragefima apud Ravennam, a qua „ fimiliter impeditus fuit Nunciis & „ Legationibus Domini Papae. Nam „ Veronenfes, & Mediolanenfes non „ permiferunt aliquos tranfire per fi- „ nes fuos. „ (d) Honorii Chron. Salisburgenf- ad h. an. ,, Electus Brixinenfis in die „ Palmarum apud Venetias ab Ar- „ chiepifcopo Saltzburgenfi in Epifco- „ pum confecratur, pradentibus Ar- ,, chiepifcopo Magdebursenji , & D^uct „ Aujlria , qui ad occurrendum Im- » peratori Italiam intraverant.,> ( e) Conrad. Urfperg. ad An. x 228* » ImperatorvenitadTerramSandtarn „ menfe Augufto , Scapplicuit apud ,, Aeon, Sc ibi permanfit. „ Godefri- dusColonienf. ad An. 122S- r> „ ricus Imperator tandem maretran- „ fit,— led quod quafi inobediens, ,, & excommunicatus tranfivit, ft' „ dtum fuum Gregorius Papa non ap- „ probat „ LIBER QUARTUS. 245 accin£tus eft, fpedfcator adeflet. (a) Ludorum , ac fpe- dtaculorum magnifica ubique occurrebat fpecies, fed Leo- poldo Auftrio pene exitialis. Infidias alii Principi opti- mo a Duce Bavariae, multisque Nobilibus aliis compa- ratas fcribunt : (b) alii fceleftum facinus in Henricum, Leopoldi filium, tentata jam limili in Matrem impietate infamem, conferunt. (c) Sed is demum paucis poft men- fibus, ad VI. Calend. O&obris morbo extin&us, nocen- di ac vivendi finem fecit. Rediifle ad fceleris poeniten- tiam, ejusque animam a piiflimo patre Campililienfium precibus impenfe commendatam, Ortilo Author eft. (d) Haefit tamen infauftas memoriae Crudelis nomen , quod parricidali illo confilio ad pofteros transmifit. (e) Pro- lem ex Richarda, feu Agnete conjuge reliquit unicam , eamque in maximas calamitates natam, Gertrudem nem- pe, cujus crebra fubinde , 6c rebus ipfis acerba recurret mentio. (f) Elapfus iis infidiis Leopoldus Sueviam cum Hen¬ rico Rege ac genero fuo petiit. Nec fterilis ilia profedio fuit : Henricus enim, qui abfente in Pakftina Patre, multa pro fummo Imperio agebat alia, tabulis Esling* ad IX. Kal. Septembris An. MCGXXVI1I. confignatis, Hh 3 Leo- (a) Stero inChron. Auguft. adAn. 1228. „ otto filius Ducis Ludovici ■>■> Bavaria; apud Straubing prcefente „ Rege Heinrico, & multis aliis Prin- j, cipibus in fefto Pentecoftes gladio 5, accingitur. - - Ifti autem Principes j, interfuerunt: Leupoldus Auftria, Rer- j, nardus Carinthiae,0 ces, Heinricus Marchio de Andechs, „ &c, (b) Chron. Auftrale ad An. 1228. w Dux Bavariae, atque alii multi ex nobilibus per Bavariam Leopoldo Duci Auftriae & Styriae, inlidias j> mortis parabant, quas tamen per „ DEI gratiam fine laefione evafit. „ Idem confirmat Chron. Clauftr.Neo- burg. Anonym. Leobienf. Anonym. Zwetl. ad hunc annum. Brunnerus in Annal. Boic. P .III. L.IV. fidem his ad- dereveretur: ,, Quorum nequecau- „ fa apparet, neque ultio fecuta eft. „ (c) Ortilo deExord. Campililienf. adAn. 1228. „ Idem Du xftLeopoldus') in Strauwinge vitae periculum ha- „ buit: fed protegente fe DEO, in- „ columis evafit. Putabant hoc pro- „ curaffe filium Hmricum , qui in- » quietus erat. „ Hue pertinent, quae paulo ante ex Chron. Auftrali, & Clauftro-Neoburgenf. allata funt. Chron. Auftr. ad An. 1226. „ Dein. „ de idem filius ( Heinricus ) vitae Pa- „ tris fuimultimodisinfidiatus eft. „ ( d ) Chron. Mellic. ad An. 1228. n Heinricus, filius Liupoldi Ducis mo- „ ritur. „ Chron. Auftr. Bibl. Caef. relatum a Pufchio : „ Heinricus , Leu- „ poldi filius, mifere obiit. „ Orti- lo de Exord. Campilil. ad An. 1228. de Hainrico. „ Sed incidit in foveam „ quam fecit, difponente DEO in pce- „ nam falutarem. Ipfe enim hoc an- „ no ex morbo obiit multum con- „ trims VI. Kal. Odobris. Ejus ani- „ mam Dux L. pius Pater, Monafte- „ rium noftrum vifitans , cum filio „ Friderico jam unico, Idibus Odo- „ bris, noftris orationibus devotifli- ,, me commendavit. ,, ( e) Thomas Hafelbach. in Chron. „ Filius ejus ( Heinricus ) dicitur Crude - „ lis. „ Idem habent Arenpeckius, Sundhemius, &c. ( f ) Thom.de Hafelbach in Chron. „ Reliquit tamen filiam Gertrudem ,ex „ fororeLandgtayiiTuringise. „ Henrici jilii mors. Privile- gium ab Henrico Germ . Rege Auftr. Princi- pibus concef- Jum. ] vider.il, Impcr. in FaUjli- nam ad- ventus. Fax cum Saracenis Cbrijiia- no nomi¬ ni inde¬ cora. 246 ANNALIUM AUSTRIA Leopoldo, ejusque in Auftria fuccefloribus id praecipui honoris, favorisque tribuit, ut & regalis coronae fpecie piieum, Ducum alias infigne, redimirent, 6 c cum fidu- ciariam Principatus clientelam peterent, non ad reliquo- rum Principum morem, fed equis fubiimes, in Principa¬ tus pofleffionem mitterentur. (a) Fridericus Gdar interea Ptolemaidem appulfus, men- fem unum alterumque fibi ad quietem dedit : Novembri deinde menfe confilium cepit Joppen urbem, caftrumque muniendi,utexpeditiorHierofblymam armorum curfus efc fet. Sed quod Templarii, ac Hofpitalarii Hierofolymorum Equites cum Principe piorum coetu, communioneque in- terdidlo fociare confilia, armaque vererentur, nutarent Veneti, Caefar ipfe, a quo Teutonici tantum earum par- tium Equites, Pifani ac Genuenfes ftabant, bello defungi quamprimum cuperetj miflis ad Melehadinum, feu Me- ledinum Agypti Soldanum Caduceatoribus, inducias padlus eft in decennium, nec utiles fatis, nec Chriftianas pietatis Iegibus conformes. (b) Hierofolyma quidem, Nazareth, ac Bethleem cum magna Pakftinae parte Chriftianis red- dita 5 fed Antiochia, Tripolisque in manibus Saraceni Prin- cipis deftituta 5 & quod pacis probrofa; invidiam auge- bat maxime, Templum urbis fanbfee fic inter barbaros ac Chri- (a) Diploma Heimici Regis filil Friderici II. Imp. datum Eslingse IX. Kalend. Septemb. An. 1228* Indid. I. quod extat apud Fugger. lib. 2. cap.5. Initium eft : „ Dignum eft nimirum „ & confentaneum poflibilibus roga- „ tibus, &c. - Suramum noftrum „ Principem Leopoldum , Ducem Au- „ Jiria drStyria , easdemque fuaster- „ ras, fequentibus juribus, gratiis Sc „ libertatibus volumus honorare. „ Primo , quod fiquis alicui Ducum „ Aujlrio/^ ,, Duci Auftria^ Sliria^cnr\SkiS(\\i&^ft „ fequacibus, hanc largiter concedi- „ mus dignitatem,ut in fui principa- „ tus pileo noftrs regalis coronte dia- „ dema folenniterferrepoflit, See. » Idem Dipl.affert Arenpeck. in Chron. Auftr. pauculis mufatis voculis ? fed illud XU. Cal. SeftemL datum feribit. (b) De his prater Richard. de 5 >. Germano : Matthteum Parif. Sc Ur- fpergenfem Abbatem FridericoII.a di£tos,legenda eft Epiftola Patriarch Hierofolym. ad Gregorium IX. PP.fcri pta, quae extat apud Raynaldum, a An. 1229. LIBER QUARTOS. 247 A,c * ChriRianos divilum, ut ejus cuRodia in poteflate Sara- cenorum efiet. (a) Quod cum per fe Rare cum Chri- fiianae legis FincRitate non pofiet; turn eo nomine infir- mum fuit, quod Melehadino AEgypti Soldano, neque in urbem fan&am , neque in ceteram Palaeflinam jus ef¬ iet 5 fed eae fub poteRate Soldani Damafceni tenerentur, cum quo nullas nominatim inducias Fridericus pepigiRet. (b) Datis acceptisque his aliisque non melioris notse con- l 22 9ditionibus, Fridericus An. MCCXXIX. in Apuliam re- diic, per ejus abientiam a fbcero, Joanne FIierofolymo- rum Rege, magna fui parte occupatam. Quod aeRatis erat reliquum, circumlato per oppida ejus provincial bello ita exadlum eR, ut tota brevi Apulia veterem ad Domi- fyuiiam num rediret. (c) ndim, Gregorius Pontifex ejus adventu territus, literas continuo ad Principes Chriflianos expedit, expofitisque probrofe cum Melehadino pacis capitibus , caufam Ec- ca de re clefiae contra Fridericum toties diris devotum ut fufcipe- littrA ati rent, obteflatur. Extant eae, quae ad Leopoldum Du- cem AuRriae ab eo datae funt XV. Kal. AuguRi, totam- que rerum a Caeiare in Palaeflina geRarum leriem compie- duntur. (d) Sed enim, antequam arma a Germanise Prin- Leopold . Aujtr. 00 Capitula Treugae inter Tride- ricum 11 . & Melebadinum ( alias Melel Elkpmer') Sultanum, ab eodem Patri- archaad Pontificem mifla ? apud Ray- naldumadAn. 1229. . (b) Nota Patriarchs Hierofol.Ca- pit.I. ad junda ibidem. -„Notandum, }> quod Soldanus ( Acgypti de jure ,, non habuerit poteftatem conce- „ dendi, cum fuper hoc violentia in- 33 feratur Soldano Damajci , qui earn 33 ( Flierofolym. urbem ) poftldebat, 35 nec treugam jurare voluit, nec ra- 33 tarn didam conceflionem habere. „ (c) Alberic. inChron.adAn.1229. 33 Rex vero Joannes, quondam Hiero- „ folymitanus, - & quidam Princi- ,, pes Apuliae - recuperare ceperant „ contra Imperatorem civitates & „ caftella.in Apulia ufque ad fexagin- „ ta, ut dicitur; fed Imperator a par- „ tibus transmarinisreverlus,inbre- „ yi fere omnia ad fe retraxit. „ (d) Liters Gregorii IX. PP. ad Leopoldum Ducem Auftris Perufio XV. Kalend. Augufti. An. 1229. fcri- pts, qus extant apud Raynaldum ad hunc annum. Harum inkium eft: „ Inter alia flagitia, quibus Fridericus „ didus Imperator , fidem nominis „ Chriftiani confudit & prodidit, „ quatuor prscipuenotare debes. - - „ Primum , quod arma Chriftians ,, militis - - gladii poteftatem deal- „ tari B. Petri fumpti - - Soldano „ Babylonis - - cultoriperditi Ma- „ chometi, impudentiflime refigna- „ vit - - affirmans fe nolle arma de „ cstero aflumere contra ipfum. - » „ Secundum magis execrabile, - -■ „ quod deTemplo DEI, in quo Chri- „ ftus oblatus eft - ipfum impuden- „ ter & irreverenter ejecit, & in fe- „ de fuaMachometumperditumcol- „ locavit - - Templi cuftodiam, & „ lepti ejus claves Sarracenis com- „ mittens. - - Tertium eft, quod „ Antiochiam, & Antiochenam pro- „ vinciam , Tripolitanam etiam - - „ occupanda paganis expofuit. - - „ Quarto autem, contra totum po- ,, pulum Chriftianum apparet ipfius, „ &paganorum confoederatio mani- „ fefta, ubi ita fe damnabiliter obli- „ gavit, quod ft omnes prsdidi;'in« „ ter feinitis fadionibus vellent quo- mo- 9 ) Frideri- eus, Leo¬ pold} D li¬ tis filius , refudia- ta Sophia, Agmtem ducit Ale- ranitx. Ducis ji- Ham. 24S ANNALIUM AUSTRIA Principibus ad tuenda Ecclefias jura diftringerentur 5 Fri- dericus ipfe, recuperatis Apuliae oppidis caftrisque , mo- dum fortune, irseque pofuit, & pads cupiditatem, quart! ipfe quoque pradetulit, Pontifici injedt. (a) Evocati ex Germania Antiftites, Prindpesque , quotquot commu¬ nis rei atque concordiae cura habebat, Leopoidus nomina- tim Dux Aufirias, cujus cum eloquentia non magis, quam Religionis ac juftitiae ftudium emineret unice, turn gratia non minor erat apud Pontificem, quam Caefarem. (b) Magnos ille hoc anno exceperat hofpites Vienna?, Bertholdum Aquiiejae Patriarcham, ac Geroldum Frifin- genfem Epifcopum ad alteras forte Friderici fiiii, qui re- pudiata priore conjuge, Agnetem flbi, Ottonis Meranias Ducis filiam defponderat, nuptias hue adve&os. (c) Pa- tris voluntate fa&um id divortium, Annales noftri per- hibent, nec culpa fecundas has nuptias caruifle. His ut refragari hand facile 5 ita aflentiri difficulter poftiim, Leo- poldi probitate, & Antiftitum filentio prohibentej par¬ tem alterutram probaturus, fi de conjugis prioris genere, caufisque divortii exploratius aliquid haberetur. (d) A nu- ,, modolibet obviare, juramento te- ,, netur , fuis expenfis , & exercitu „ fuo pro fuis viribus debellare. - - „ Nunquid fuper his non indignabi- „ cur zelus tuus ? - - Quare nobili- „ tatem tuamrogamus, & monemus „ in Domino, per effufionem Chrifti „ fanguinis obfecrantes,quatenus ad „ vindicandam injuriam Salvatoris ,, noftri DEItaliter affurgas, ut, cum „ a nobis fueris requifitus, paratum „ te inveniat Ecclefia Mater tua - - „ adabolendam maculam tantajinfa- „,mi£e a gloria nominis Chriftiani. „ (a) Alberic.JnChron. ad An. 1230. „ In tantum tamen Jam Imperator „ prsevaluerat, & tanta fecerat, quod „ ipfa neceflitaspacem requitebat. „ Scriptor Anonym, geftorum Grego- riilX. PP. apud Raynaldum ad h. a. „ Imperator departibustransmarinis „ regreffus, per Vener. Meffanenfem „ Archiepifcopum , & Magiftrum „ Theutonicorum veniam poftulat. „ (b) Conrad. Urfperg. in fine ope- ris. „ Super caufis vero, qua inter „ ipfum, & Papam vertebantur, dif- „ finiendis, advocavit Principes Ger- „ manias, qui venerunt in Italiam, „ videlicet Patriarcha Aquilejenfis, » Archiep. Salzburgenfis, Epifcopus ,, Ratisbonenfis, Liupoldus Dux Au- „ ftri£e,&DuxDaImatias& Hiftriae.,» Quis ifte fuerit Dux Hiftrhe, Henrico Marchione ijlrin, fuperiore anno de- fundto me latet. (c) Chron. Auftrale ad An. 1229* „ Tridericus , filius Ducis Auftria?, ne- „ ptem Regime Ungarix repudiavit, „ qme copulata erat ei in conjugio : „ & filiam Ducis Meraniasfibi illicite ,, copulavit, patre fuo in omnibus his „ au&ore. „ Eadem habet Chron. Clauftro-Neoburgenfi & Anonym. Leob. fed ex Chron. Auftrali haufta* (d) Idem fentit Orcilo de Exord. Campililienf. ad An. 1229. „ HujuS- „ modi fermo etiam exiit de divor- „ tio,quod Tridericus , filius Ducis Lit*' „ poldi ,'cum conjugefua fecit, Patre » permittente, quod contra Leges „ eflet. Cur id accident,ego nonnq- „ vi. Hoc autem fcio, pium & rcli- „ giofum Ducem L. bonse fuiffe con- » feientix Principem, & nunquam in „ Dominum Papam, vel Praelatos „ Ecclefice feienter offendere voluif- „ fe. EIoc tamen divortium mala „ multa occulte fernjnavit in Patria : „ quia propinqui conjugis repun* „ tacite deinde vindidam de Frideri - „ co per Minifteriales hujus Provin- ,, ciac quEerebant. Fuit uxor altera „ deHungaria. ,, LIBER QUARTUS. 249 A nuptialibus his Iudis ad pa&ionem, emptionem- que ventum eft. Vacabant per id tempus caftra , prar- diaque in Marchia Carniolica, Henrici Marchionis Iftrias nuper extin&i morte (a) ad Frifingenfem Epifcopum, a quo fiduciario ea nomine Henricus habuit, devoluta : ea, quod Styriae vicina, eoque ex capite rationibus fuis op- portuna cerneret Leopoldus, animum adjecit ad ea in_. fuam haeredumque fuorum ditionem emptione transferen- da. Pretium agri caftris praediisque nobilis argenti feli- brae milie quinquentae, quibus alise centum ac quinqua- ginta audarii loco, in Antiftitis fortafle familiarium re- rum adminiftros difpertiendae adjicerentur. Accepta u- trinque conditio in has leges, ut major ilia fumma ante* exitum Aprilis Viennae folvereturj quod reliquum eflet pecuniae, ad III. Kalend. Odobres cum fide penderetur : lecus li fieret, rebus una, ac depenfis jam pecuniis exci- deret Leopoldus 5 fin contra Epifcopus ftabiliendis padio- num juribus deeftet, argenti, quod accepiftet, fummam omnem redhibere teneretur. (b) Solutas ad praeftitutam diem argenti felibras milie ac quinquaginta ex literis Fri- derici Ducis filii conftat : fed quod Leopoldus & Ponti- ficis & Caefaris vocatu in Italiam profedurus, magnas in id iter impenlas facere cogeretur, centum tantum ac quin- Pars II. I i qua- Leopoi- dutAuji . feuda qu&dam Frijtn - genfia in Marchia emit . (a) Ghron.AndecenfeadAn.1228. »> Heinrich Marchgraff zu TJierreich - - »> ftirbt zu Graffau bey Kamfee. An. » 1228. (b) Litera: contradus hujus fadi Wienncz Non. Aprilis An. 1229. qua; extantapudV. Cl. Carol. Meichelpe- ckium. Frifing.RerumT.il. pag. <>. » Notum fit omnibus prsefentibus & « futuris, quod inter Venerab. Epi- » fcopum, Geroldum, & Liupoldum , ■n illuftrem Ducem Auftriae& Styrise « tradatus hujusmodi intervenit, 5> quod videlicet idem Epifcopus jam dido Duci, feoduin in Marchia , quod „ Heinricus Marchio T/iric * bona Epifcopi pace, inter nomina relatis. (a) His Vienna a&is appetente vixdum primo vere an- ni fequentis ( MCCXXX.) Leopoldus in Italiam dilcef 1250 lit , Provinciis interim luis Friderici filii cune , fideique commendatis. Convenere eodem confiiio Bertholdus Aquilejenfis Patriarcha , Eberhardus Salisburgenfis Ar- chiepifcopus, Sifridus Ratisbonenfis Antilles 5 Otto Me- raniae, Bernardus Carinthiae Duces, aliique : nihilque ab iis proetermiflum, quo pacem ac concordiam , Sacerdo- tium inter ac Imperium abruptam relarcirent. (b) Leo- poldum Romam ulque ad Pontificem acceffiffe ferunt* juratoque abfentis Friderici nomine obfequio, Legatosa Gregorio impetralle, qui concordiae leges cum Germs* niae Principibus conferrent. (c) Roma in Apuliam re- verfus Leopoldus cum ceteris Principibus, Legatisque formam concordiae ad Caslarem attulit, (d) & apud Fo- giam menfe Aprili Tegernfeenlis Coenobii privilege a Friderico Imperatore confirmatis, inter teftes fubfcri- pfit. (e) Sed » genfi Archiepifcopo. „ Ortilo de Exord. Campil. ad An. 1230. ,, Cum » urgeret DominusPapalmperiiPrin- „ cipes, ut alium Imperatorem eli- « gerent, Imperator econtra eosro- „ gabat, ut concordiam magis inter » ipfum, & Dominum Papam media* » rent. Hinc plures eorum intrave- „ runt Italiam ftatim in Novo Anno: „ quorum unus , & prsecipuus erat „ Dux, & Parens nofter L. Quiin- ,, terim filio Friderico impoluit regere „ Provincias fuas : quare tunc ift e „ Fridericus fuit diclus Junior Dux. » (c) Albericus ad Annum 12 39 * „ Nobilis Dux Auftrise Leopoldus „ ad Papam venit, & omnimodam „ ei exhibenshumilitatem, obtinuit, „ quod cum Imperatore pacem face- „ ret; Dominus Papa confenfit, -/ ,, quod ipla neceflitas pacem requi* „ rebat. ,, (d) Richard, de S. Germano ad An.1230. „ Menfe Aprili Duces praz- „ di£H (Leopoldus nempe csterique) „ - redeuntes a Papa cum traftatu , „ & forma concordise,in Apuliam ad „ Csefarem vadunt, ubi cum eo apu ,, Fogiam Pafcha Domini celebrant. » ‘(e) Diploma Friderici II. datum „ apud Fogiam An. 1230. menfe A- pnl. (a) Lit. Frid. II. Duels Auftr. infra ad An. 1236. afferendEe. (b) Chron. Auguft. Auftrale. A- nonym. Leob. Chron. Salzburg, ad An. 1230. Chron. Auguftenfe lie ha- bet : „ Dominus Papa, & Dominus „ Imperator, mediantibus Principi- „ bus Alemannise, videlicet Patriar- „ cha Aquilejenfi Bertboldo , Salzbur- „ genfi Archiep. Eberhardo , Ratispo- „ nenfi Epifcopo Sifrido , Epifcopo „ Auguftenfi Sibot, Auftrise Liupoldo , „ Mer anise Ottone , & Bembardo Ka- „ rinthia: Ducibus, & quibusdam a- „ liis, ad concordiam redierunt. „ Leopoldum Ducem in fine anni 1229. adhuc in Auftria Ruffe, patet ex lite- ris Zwetlenfibus, quibus Leopoldus Dux Cremfii ad An. 1229. XIV. Kalend. Januarii Zwetlenfi Coenobio confirmat curiam in Manegolds emptam a Ckunra- do de B,oftnberch. Summa earum lite- rarum extat apud Linckium in An- nal. Zwetlenf. ad hunc annum 1229. Richardus de S. Germano An. 1230. „ Menfe Martio - - Reginus Ar- „ chiepifcopus ad urbem profe&us „ eft, ubi pro compofitione inter Pa- „ pam & Csefarem facienda, dux Au - „ Jlria, dux Carinthise, duxMoravise » (Meranise) venerant, fimul cum »> Patriarcha Aquilejenfi, &. Salisbur- ; LIBER QUARTUS. 251 Sed quod alias ex aliis caufae pads confilia fofflami- narent, iterum ad Pontificem Romam contendendunL* erat: qua occafione prasclare ulus Leopoldus, Caffinenfi Coenobio literas a Casfare impetravit, quibus , conceda offenfarum venia, in gratiam iilud foam recepit. (a) Re¬ bus apud Pontificem confe&iis Majo menfe ad Caelarem rediit , Fogia propediem ad S. Germani profedfcurum. Eo conlecutus Dux Casfarem, gravem in morbum inci- dit: neque tamen vel eo in difcrimine curas reipublicae pofoit : nam & collati Salisburgenfi Ecclefias Privilegii, quo de praediorum quorundam tutela majori ejus Eccleliae Collegio cavetur, teftem egit : ( b ) & deliberation! in- terfuit , quae fiduciariam Frifingenfis urbis clientelam, Duci Bavariae nuper a Geroldo Epifcopo collatam , irri¬ tant declaravit. (o) Demum ad X. Kalend. Sextiles pub- licis tabulis, una cum ceteris Germaniae Epilcopis ac Prin- dpibus fidem obftrinxit, ad tradtatae pacis capita, armis, Pars II. I i 2 fi pril. Indid. III. apud Hund. in Me- trop. P. III. pag. 276. ubi inter teftes occurrunt : ,, Leopoldus illuftris Au- „ ftria, & Styrise Dux, Otto Dux „ Meranise,&c. „ Ubinotandumtti- tulum llluflris Duci Auftriae, non item Ottoni DuciMeraniseprsefigi, id, quod in pluribus aliis Diplomatibus obfer- vari poteft. (a) Richardus de S. Germano ad An. 1230. „ Dux Auftrise, Limpul~ s> dus ( Liupoldus ) nomine, cum Pa- triarcha Aquilejenfi , & aliis fu- j> pradidis, ab Imperatore de Apu- » lia rediens, & ad Papam vadens, j, cum eis ad Landulphum Cafmenfem >, Abbatem & conventum ejusdem, » ex parte Imperatoris litteras detu- 3> lit inhac forma : Fridnicus, &c. Ec- « ce, quod ad f'upplicationem diledi »j Principis noftri, Ducts Aujlria dr* 33 Styria, ac Venerabilis MagiftriDo- „ mus Alemannorum, devoti noftri, „ recepimus vos de abundantia pie- „ tatis noftrs in gratiam Majeftatis „ noftraj, omnem ofFenfam - - pe- „ nitus relinquentes, &c. „ (b) Richardus de S. Germano ib. „ Menfe Madio ( Majo ) Alemanniaj „ Principes a Papa ad Ca^farem rede- unt. - - Imperator vero de Ca- „ pua jam venerat ad S. Germanum, „ &c. Igitur die Martis, nono ftan- „ te Julio, in fefto fandi Apolinaris « ( XXIII. Julii.) praedidi Sabinenfis „ Epilcopus, & S. Sabinae Cardinalis, „ in majori Ecclefia S.Germani, prx- „ fentibus Patriarcha Aquilejenfi, „ Salfeburgenfi Epifcopo - - tunc ,, enim Dux Aujlria graviter iijfirma- „ batur - - recipiuntab Imperatore „ publice juramentum. „ Diploma Friderici II. Imperatoris ea de caula datum Eberhardo II. SalisburgenH Archiepifc. apud S. Germanum men¬ fe Augufto Indift. III. Anno 1230. quod extat apud Hanfiz. T.II. p.331. Nec obeft, quod menfe Augufto Leo¬ poldus non amplius vixerit, fcriptum enim prius Diploma eft, fed eo jam mortuo fignatum. (c) InDiplomate quidem Frideri¬ ci II. quod extat apud Meichelbecki- umTom. II. Frifing. pag. 8 * Leopolds Ducis inter teftes non amplius fit mentio , ut qui exeunte Julio fit mortuus, cum Diploma datum fit menfe Septembri Indid. IV. incho- ante An. 1230. In ipfo tamen diplo- mate Caefar affirmat, tradatum ea de re cum illo habitum : en verba : „ Nos autem petitionifue benignum „ prebentes auditum,cum Aquilejen- ,, fi Patriarcha, & Archiepifcopo Sa- ,, lisburgenfi, & Epifcopo Ratispo- „ nenfi, & Aujlria , atque Merama:, „ nec non & Karinthias Ducibus - , „ fuper hoc tradatum habuimus di- ,, ligentem, &c. „ (a) Lit. Morhui Jupre- mus | stc mors inde con- fecuta, Ojfa , ut ipfe vo- hut j 252 ANNALIUM AUSTRIA fi opus eflet, viribusque firmiter fancienda. (a) Id publi- A C * corum illi operum poftremum fuit: nam cum unus tarn falutari in Audio elaborate maxime , & confe&ae etiam pacis gloriam, inter primos tuliflet 5 coalefcentem qui- dem concordiam laetus vidit, ratam , confirmatamque non vidit, operi tarn pio immortuus ad V. Kal. Augufti, morboque ex infueti cceli gravitate, ac itinerum tot mo leftiis contrado, adS. Germani in Campaniae Romans fi- nibus exdndus. (b) Morte inter luculenta Chriftianas pietatis officia fan&illime obita , de fupremis viri tanti, ac de Ecclefia Romana tantopere merit!, exequiis deliberari cceptutn. Sed cum idem jam abhinc biennio, quo tempore Cam- pililienfes fuos noviffime ialutarat, Fridericum filium pe- ne facramento obligarit, otfa ut fua, quocunque fe loco mors opprimeret, Campililium deportaretj (c) eademque lege (a) Lit. Principum Germanise in hac caufa apud S. Germanum , 23. Julii An. 1230. Indidt.III. data?, quse extant apud Richardum de S. Germa- no : „ Nos Bertholdus Aquilei. Pa- ,, triarcha — Limp nidus ( Liupoldus) „ Auftrise, ac Styrise, — Carinthia?, „ & O/foMoravise (Mer anise) Duces „ &c. tadtis facrofandtis Evangeliis „ juravimus procurare bona fide , „ quod prsedi&us Dominus Impera- „ tor prsdidla fervabit, 6c contra ea „ non veniet. Quod fi fieret - - po- „ tenter ac patenter ad requifitio- „ nem Ecclefise, afliftemus ei contra „ eundem dominum Imperatorem, „ donee fatisfecerit, 6tc. „ (b) Ortilo deExord. Campililienfi ad An. 1230. ,, Domini Papse cum „ Imperatore concordiam Dux L. ,, fiepe eundo, 6c redeundo, tandem „ intermediavit ita feliciter, ut uni- „ verfa Ecclefia poftea in ilia gaude- ,, ret. Sed ofculum pacis , in quo „ poftea convenerunt Dominus Pa- „ pa 6c Imperator, non in terra vi- „ dit bonus Angelus Pacis Liupoldus: „ fed quia frudtus erat laboris fui, n ejus premium prius a DEO in al- „ tera vita percepit, ut nemo dubL „ tat. Nam infirmatus in S. Germa- „ no in Apulia, propter infuetum ae- „ rem, plurimosque labores, quibus „ nunc, & inomni vita fua debilita- „ vit corpufculum fuum, & propter „ maximas folicitudines propter ma- -» la Imperii, & filios proprios, ad ex- ,, trema cum omnium ludtu perve- „ nit. - - Deinde landta Sacramenta „ devotiffime fufeipiens, ut pius Ec- „ clefise filius, in cujus negotio ani- „ mam poneret, vitam bonam bono „ fine concludens,promte redivit ad „ Creatorem fuum V. Kal. Augu- ,, fti. „ Richardus de S. GermanO in Chron. ad An. 1230. „ Limpuldui „ ( Liupoldus ) Dux Auftrise 6c Stirise „ die Dominica, in fefto fandtorum „ Nazarii 6c Celfi. (XXVIII. Julii.) „ apud S. Germanum naturali mor- „ te defecit, cujus offa delata funt „ more Theutonico in Theutoniam* „ 6c caro apud Cafmum cum honori- „ ficentia tumulata. „ Godefridus Colonienf. ad An. 1230. „ Eodem „ anno Imperator a Papa abfolvitur, „ mediante Duce Auftrise Lupoldi: „ qui traftatu pacis perafto inter Pa - >> pam 5c Imperatorem apud S. Ger- ,, manum in Campania moritur: cu- „ jus vifeera 6c carnes in capitulo „ S. Benedidti montis CuJJinenfis tu - ,, mulantur : offibus in AujlriflW „ portatis. „ (c) Ortilo de Exord. Campil; ad An. 1228. ,, Fridericum vero fili utT1 „ adjuravitin Oratorio coram DEO, „ 6c San&is ejus, ac nobis, & mulns „ Minifterialibus, ut fi ipfe abfens el- „ fedeberet(cogitavitenim iterum in „ Terram Sandtam) vel nonamplius „ fupereflet, Fundationem fuam ante „ omnia fine defedtu perficeret,6cEc- „ clefiam dedicari faceret eo ritu, quo ,, deceret, mortuique ojja hue transfer* „ ret , ir in Fresbyterio Je- deponent. ,, 3 : / LIBER QUARTL7S. lege fiios, qui morienti aderant, iterum adftrinxeritj de- fun£ti cadaver Principis membratim dilledum, & aqua ferventi deco6tum eft, corque, ac inteftinac partes , & quidquid carnis erat reliquum , ex fuprema ejus volunta- te, Gaffinenfi in Templo depofttum, oftaque in Au- ftriam reportata. (a) Affujfle funebribus Caflini exequiis naa * frequentes ex Urbe Praefules ac Antiftites , honoremque fupremum Duci de Religione & Ecclelia optime merito, certatim cum Germanise Principibus habuifte, Scriptores confenfa tradunt. (b) Auftriam cum triftes de obitu Principis fui nuncii & camfa rnocrore lu<5fcuque jam nuper impleviftent j incredibile di- ulii cftu eft, quantum fletus, gemitusque confpe runt: & quia in tarn utili negotio 3> Concordia: pro omni Ecclefia, & „ Imperio confummatus eft, utrius- ,, que Ordinis viri principes tambe- „ ne meritum honorarunt, quomo- „ do mortuos honorare poflumus. „ Voluit cor fiium, & vifeera requie- „ feere in Templo S. Patris noftnBe- „ nedi&i, cujus filios omni tempore }J dilexit; Ofla vero fua apudnos in „ Monafterio fuo. Propter hoc vi- ” feera ejus & carnes frixas, ut ofla ” feparari poffent, in dido Monte „ Caflino fepulta funt per facros, & „ Temporales Principes, cum mul- ,, ta, fed trifti pompa : fed OflaMi- „ nifteriales Ducis triftes, & flentes „ in Auftriam fuam reduxerunt. „ (b) Prteter Ortilonem laud, loco confirmat Leopoldi magnificam inMon- te Caflino fepulturam Richardus a S. Germano ad An. 1230. quam a Cardi- nalibus frequentem memorant etiam Chronica Auguft. Auftrale, Clauftro- Neoburg. & Anonymus Leob. (c) Ortilo deExord. Campililienf. ad An. 1230. „ Lu&um Patris, & „ urbis Wiemite, feribant afli, fi feri- „ bi poteft, qui fonabat in plateis, „ dum cadaver dulcis Patrite Patris „ adveniret. Ad tollendum fletum „ unatantum die morafa&a eft cum „ funere in urbe: die altera ftatim ad „ nos cum eodem feftinatum fuit. „ a Salis- burg. Ar¬ che f. fe- fultAy Gregori¬ us IX. PP. Leo¬ poldi vi~ ihuim folatur Uteris. 254 ANttALIUM AUSTRIA riaque (unt confecuti. Auxit celebritatem facri conven- A * ' tus hujus Bernardus Dux Carinthiae, qui feu Eberhardo, feu Leopoldo id honoris habuit, utlaetis, triftibusque his officiis intereflet. Peratfta enim poftridie fblenni per E- berhardum Archiepifcopum Ecclefiae dedicatione , fob vefperum moefta pompa in Templum iterum procefTurn eft, Oflaque Leopoldi Ducis, in crypta fummo Altari proxima inter pias ceremonias, & affufas urnae lachry- mas depofita. (a) Calendis deinde Decembribus Divi- na eidem hoftia, magnisque eleemofynae largitionibus a facris Antiftitibus, Praefolibus, Duce, Ducisque Matre parentatum eft. (b) Summum Principi honorem Gregorius' IX. Ponti- fex Maximus, ipfe habuit, qui raro ad eum diem exem- plo, reli&am Leopoldi Ducis viduam, Theodoram, fo- lari literis, atquea moerore ludtuque, ex optimi conju- gis obitu concepto , revocare benigniffime dignatus eft* In iis Leopoldi, ChriftianiJJimi (ut eum appellat) Frin- tipis fidelem in Ecclefiae Romanae obfequio operam, non obfcuris, nec vulgaribus argumcntis conteftatam, ita lau- dat, (a) Idem ibid. „ Sepulture dies a „ Duce Friderieo idem deftinatus fuit, „ qui confecrationi Ecclefce noftra, „ ultima Novembris, in qua feftum „ erat S. Andrea: Apoftoli. Ad utra- „ que folemnia III. Kal. Decembr. „ verfus vefperam advenerunt Dux „ Fridericus, 8 c Domina TbeodoraJLzM- „ fta Ducis LiupoltU , filise quoque Con- ,, fiantia, & Ger truths , una cum moe- „ ftiffimo funere. Advenerant etiam ,, Dominus Eberhardus , Archiep. Sa- „ lisburgenfis , Dominus Gebhardus „ Ep. Patavienfis, Dominus Pudige- „ ms .Epifc. Chiemenfis , Dominus „ Wernbardus Dux Carinthiae : Co- ,, mites, & Barones Auftrhe & Sty- „ rise : Dominus Eglolfus Abbas S. ,, Crucis , Dominus Hainricus Ab- „ basin Zwetla, & alii Clerici plu- „ rimi: item Minifteriales , & Mi- „ lites, & de plebe innumeri, large 5 , omnibus providente Duce Frideri- co. Ofla Ducis in Oratorio noftro „ collocata, per no&em inter triftes „ Pfalmos noftrospaufarunt. Alte- „ ra die - - Archiepifcopus perfecit „ folemnia confecrationis Ecclefix & „ Altarium, & Miffas cantavit. Poll „ Vefpertinam veroSynaxin - - le- i, ftulus Ducis cum maxima lugen- ,, tium proceffione - - deportaba- ,, tur ad Ecclefiam, & ritu Chriftiano „ in Presbyterio ad cryptam, flen- ,, tibus omnibus nobis , in locum „ puietis fute repofitus eft. „ Al- bericus in Chron. ad Annum 1230. „ Dux nobiliflimus ( Leofoldus') non „ multo poll, quam pax ordinata „ & fafta fuit inter Papam & „ peratorem , moritur in Am „ ab ipfo fundata, qua: Liliveld , 1C * „ eft Campus Liliorum ditta eft, f e ' „ pelitur. „ Stero in Chron. Au- guft. ad An. 1230. „ Leupoldus Du* „ Auftrise apud S. Germanum obilt> „ cujus corpus in monte Cajjino , in ,, monafterio S. Benedi&i a Cardina- „ libus fepelitur, & olfa ipfius elata „ in die S. Andrew apud Monafteri- „ um Lierenwelde , quod idem Du< „ magnifico opere (ut hodie claret; „ conftruxerat, ab Archiepifcopo (e ' „ peliuntur, & eodem die diiftum „ Monafterium ab eodem confecra- tur. „ (b) Idem ibidem. „ Altera die Kal. Decembr. fiebant Milfae pro Duce fepulto perDD. Archiepifcq- pum, Epifcopos, Abbates, & Cleri- cps, & eleemofynse multse paupe* ribus , per Ducem & Dorninam Theodoram , atque per Monafterl* » um. ,) LIBER QUARTUS. 255 c * dat, ut finceris ejus confiliis acquiefcere fe tuto potuiflej atque egregiis ejus in ran communem meritis , pro ea, quam in illo locatam habuiflet, fiducia, nihil non ho¬ noris , gratiaeque, quoad poflet, deferendum profitere- tur. (a) Theodora deinde conjugi, quae in tanti Viri conjun&iione, tam propitium habuiflet DEUM, gauden- dum potius, quam dolendum cenfet : quod maritum, morte tam pie obita , in coelum potius pramiferit, quam amiferit, quadam adhuc fui parte, in generofe indolis fi- lio fuperftitem. (b) Monitae demum , ut foras jam la- chrymas in precum fuffragia falubriter convertat, (pern fecit, nullam gratise partem , quam defundto habiturus erat Principi, viduae deinceps, filioque ejus Friderico, quoad fas piumque fineret, abs fe defuturam. (c) Haec vitae feries, is exitus erat Principis ea astate longe clariflimi, & de quo nemo Scriptorum , nifi cum eximia meritorum, ac virtutum ejus laude commeminit. Belline, an pacis artibus clarior extiterit, haud facile di- ■> tuimus graviter non turbari: qui eum,tanquam Cbriftianijfimum Prin- 5 , cipem , in Minorum officio confti- tutum ( forte : conftituti) fpeciali 33 diligentes affedu, Ipfum erga Nos, & Romanam Ecclefiam, non tam „ arguments probabilibus, quam ex- ,, perimentis evidentibus , fidelem >, probavimus,& devotum. Quare „ tantam gerebamus de Ipfius (ince- „ ritate fiduciam, ut in negotiis Pa- „ cis ejusdem acquiefceremus confi- „ liis, & deiideriis faveremus, repu- tantes, fibi merito deberi, quid- quid eidem poffemus honoris, & gratias impertiri. Tibiquoquetan- ” quam filise fpirituali, & a Domino „ benedidse, paterno contribulamur j, affedu, &c. „ (b) Eajd. ibid. „ Cseterum cum „ idem Dux, corde contritus, ore ,, confeffus, fumto Viatico falutari, ,, ficut confidimus, feliciter ad Chri- „ (turn migraverit, diligentibus eum „ gaudendum potius eft , quam do- „ lendum. - - Eft enim, unde po- „ tes etiam temporaliter confolari: „ quia de fepulta radice ramus pro- „ diit generofus , dum de Patre na- „ tus eft filius : ut vix fentiatur „ amiffus , cujus non extraneus eft „ fucceffor. „ (c) Ead. ibid. „ Ideoque monemus, ,, 6t rogamus* quatenus-ludus „ convertens in orationum fuffragia, „ & moeroris lachrymas commutes „ in opera pia. Nos autem,quiPatres ,, orphanorum, & Judices viduarum „ exiftere tenemur, Te, & Filium tu- „ um, quantum cum DEO, & hone- „ ftate poterimus, gratia profequi „ proponimus, & favore : ut bene- „ volentia, quam ad defundum ha- „ buimus , tranfeat etiam ad hsere- „ des. Datum, &c. „ Leopoldi claritu- do a belli , (a) De fachqm artibus ? Gratia aftid Cx- fares ac L‘on tifl¬ ees. fehgionh jiudiil. 256 ANNALIUM AUSTRIA? folio Germanise Regibus ferviebant. (a) Unum illi ad- verfus perduellem filium domi bellum erat, fed id non~* celeritate magis , quam lenitate vi&oris brevi compofi- tum. (b) Pads artes, quae fpe&atum eum Germanise, ac Italiae reddidere, ita excoluit, ut feu confilii praeftantia, feu eloquentiae dignitate, feu tra&andorum animorum pe- ritia , parem ex omni Principum numero ea aetate viX haberet. Nulla res toto Imperio gravioris momenti, non confulto Leopoldo gerebatur : nullus Principum conven- tus , nulla regni comitia erant, ubi non praecipua ejus prudentia , & facundia inclarefceret. Quantum Philip- pus illi Caefar, quantum Fridericus tribuerint, ex iis, quae fparfim memorata funt, conftare abunde poteft. Nee minor Innocentii, ac Honorii Pontificum, quorum ple- nas candoris ac fiduciae literas tenemus , in Leopoldum benevolentia erat, nec fequius de ejus fpedtata prudentia & aequitate judicium, (c) Religionis tamen ftudia, quae in omni ejus vita flM- rabiliter elucebant, exaequari verbis vix pofTunt. Quos fumptus in religiofa adverfus DEI, fideique hoftes bella profuderit j quoties caput ipfe fuum in Palaeftina, Africa, Gallia , ac Hifpania pro religione devoverit; (d) qui- bus aerarii fui dilpendiis res, fortunasque Templariorurn, Hofpitalariorum, ac Theutonicorum in Palaeftina Equi- turn auxerit $ (e) quas largitiones in A?des facras, ac Cce- nobiaper Auftriam, Styriamque fecerit; fidem fuperet, res ejus ceteras pro Auftriae fuse commodis , ornamen- tisque reputanti : nam ut nihil dicam de Plagenfi Prse- monftratenfium Collegio, conceffu Leopoldi a Calcho* ho Falckenfteinio eredoj (f) Ciftercienfis inftituti foda- libus Campi-Liliorum Templum, ac Coenobiumj ( G ) Runen- (a) De his fupra mentio fuit ad JEgyfto ad An. 1217. 1218. dequib uS An. 1199. 1205. X2i2. 1214. 1217. fupra fuis locis. 1218. & 1219. Generatim fcribit de (e) Hasc ex Jacobo de Vitriaco, & illo Contin. Martini Poloni apud Ec- Oliyerio Scholaftico Colonienfi cardum T. I. Script. Germ. p. 1418. pra funt expofita ad An. 1219. „ Leopoldus Dux Auftrias, Vir magnifi- „ cus - - Vir divitiis & gloria pollens, „ multa tarn gloriofa,quam etiam de~ vota in diverfis partibus operatus, „ (b) Dehoc fupra ad An. 1226. (c) De hoc itidem in fuperioribus a£tum. (d) Conftare hsec poffunt ex iis, quas debello in Albtgeri]es % & Mauros ad An. 1212. memorata funt. Item- que ex bello Saracenico in Pa/aJIina, & (f) Infpruggerus in Auftr. fuper* P* 74* n Plagenfe Domicilium candx- „ diffimo Ordini Prxmonftratenft An* „ 1210. a Calchoko ( Falckenfteinio ; „ tranfcribitur, miflis Ofterhovio e- „ jus Ordinis Canonicis, qu 1 l° c ^ „ incolerent. „ Collegium id pol e ab Honorio III. PP. eft confirmaturn* (g) De hoc fupra adtum eft ad A • 1206. Plura certioraque afferet an- thor Annalium ejus Ccenobii, qn* Iucem propediem videbunt. LIBER QUARTOS. 257 c - Runenfibus in Styriaperpetuume ferri fodinis cenfum : (a) novellis SS. Dominici ac Francifci Coloniis prima Viennae domicilia conceiTit: (b) Gyrienfis in Styria Coenobii Car- thufienfibusTemplum erexit,fundisque eosamplioribus, ac ferri cenfa locupletavit. (c) Salisburgi etiam,quod mirere,S. CatharinaeVirgini ac Martyrij Graecii vero,quod extra urbis nioenia etiamnum vifitur, TempIumS.Cunegundiscondi- dit (d) Teutonicis poftea Equitibus, aFridericoejusfilio tranicriptum. Hac in res hominesque DEO facros mu- nificentia, eum fibi honoris titulum confecit Leopoldus, ut Sacerdotalis Ordinis Parens & haberetur,& diceretur. (e) A fubje&is bbi Provinciis non minus amabatur, quam colebatur, quod earum commoda utilitatesque fpe- menta d:aret unice, & largis immunitatibus , novisque acceffio- nibus identidem augeret. Aula, qua nunc quoque utun- provm - tur Auftriaci Principes, Leopoldi opus eft: urbs ipfa, Cae- c ^[ 0 ' larum poftea Regia, in hanc, quam hodiedum miramur am- plitudinem, hoc potiffimumDuce, adolevit. (f) Quod Pars II. K k Vien- (a) Lit. Leopold /, Ducis Auftriae & Styrite ex Diplomatario Admontenfi apud Ludewigium in Reliq. MS. T. IV . L. III. N. VIII. ,, Llupoldus DEI „ gratia Dux Styriae & Auftriae. No- 5, turn elfe volumus, quod fratribus s, de Kuna dedimus in fodina ferri 5, noftri, quantum eis utilitatis pro- ,, venire poteft ex quatuor follibus. „ - - Hujusreiteftes funt: Ulricas de >, Stubenbercb : Otto de Hafelovec , &C. „ DataefuntAn. 1205. (b) De hoc fupra adum ad An. 1224. & feq. (c) Lit. Leopoldi Ducis Auftriae da¬ ta; Nitvenburgi , VII. Idus Novembr. An. 1212. Ind. XV. quae extant apud Ludewig. in Reliqu. MS. T.IV. L.III. N. XI. infertae literis Friderici Pulcbri. » Coenobio noftro in Gyrio , in die j, dedications Ecclefiee, quam ibi - - » propriis fumptibus aedificavimus, n plures fecimus gratias fpeciales,&c. „ - - volentes etiam, ut in officio de „ Liuben in perpetuum decern mafias „ percipiant annuatim,&c. „ (d) Mezgerus Hift. Salzburg. 1. 4. cap. 20. „ Leopoldus VII. cognomine 3, Gloriofus - - circa annum 1215. s> fuis fumtibus honori D. Catharinse 3) Virginis, & Martyris ftruxitEccle- 3, fiam lateri majoris Bafilica: ( puta 33 MonafteriiS.Petriinurbe) ameri- 33 dionali facie adhaerentem, &c. „ Apud Hanthalerum Fall. Campilil. T.II. p. 617. Lit. Friderici II. Duels Auftr. data: in Ertpurch Anno 1235, Indid.VI. ad V. Kal. Novembr. qute extant, apud Raymund. Duellium in Hift. Ord. Teuton. P. III. c. 4. N. I. „ Veftigiis viriChriftianifllmi, &de- „ votiffimi Principis, Patris noftri, „ felicis mem or Ik, Leopoldi DucisAu- ,, ftriae inhaerentes, Fratribus Hofpi- ,, tal. S. Maris, Domus Theutonico- ,, rum in Jerulalem - - conferimus „ Ecclefiam litam in Colie juxta ci- „ vitatem Payrifch Graetz , in hono- „ rem S. Cbunegundis aedificatam — „ ficuti anteceffores noftri conftru- „ xerunt, &c. ,, Sed cum eadem in¬ ter Sandas relata fuerit An. 1200. ut conftat ex Literis Innoc.III.PP. apud Gretferum in DivisBambergenf.Tem- plum ejus honoribus ab alio AnteceR foreextrui vixpotuit, nifi a Leopoldo II. Duce Auftr. & Styria. (e) Bern. Noric. in Chron. Auftr. „ Ifte Q Leopoldus 11.) didus eft etiam „ Pater Cleri , quia multa bona Cce- „ nobiis , & Ecclefiis DEI fecit. „ Ortilo deExord. Campililienf. ad An. 1228. de Leopoldo : „ Difceflit Pa- „ ter nofter a nobis, Pater Cleri , „ Patriot , Pius, Clemens, Gloriofus. „ (f) De Aula, feu PalatioViennen- ft credendum Cufpiniano in Leopoldo Gloria jo , Duce IV. quod vetuftius teftimonium non extet: fie vero ti¬ le; 258 ANNALIUM AUSTRIA Viennenfium fidem civium amoremque auxitmaxime,pe- pe¬ cuniae vis erat, ad commercium ejus urbis provehendum a Leopoldo liberaliter concefla. Confiiii hujus author praecipuus Dietrichius memoratur, vir prudens , nec pa¬ triae minus, quam Principis ftudiofus. (a) Forte per Na- nomna- ta ^ es Chrifli ferias Leopoldus animi caufa urbem obequi- tim in ci- tabat: quern cum cives ubique magnis certatim laudibus, honoribusque afficerentj captus iis officiis Dux Viennen- les ultro alloquitur, fi quid e re fua eflet, peterent fidenter, fe, quoad fas eflet, eorum poflulatis nihil non daturum* Deliberatione inter le habita, Ducem orant, efficere ne gra- vetur, ut quae alii feciflent apud le nomina, uno certoque, quod ipfe defignaret, tempore diflolverentur. Annuit perlibenter Princeps, fed quod cautiones multis adhuc de- eflent, mitti prius in literas,quaecunque extarent nomina* mandavit: nec remiflius deinde, ubi confedae erant ta¬ bulae, rem urfitj magna civium Iaetitia, qui molefto alio- quin onere, & incertae perfepelpei, debitoris decreditafi- bi pecunia appeilandi, fine invidia funt defun&i. (b) Neque vero privatas Principis rationes, dum cu¬ rat publicas, negligebat. Linzium, Welfam, Greinam 9 Au- le: ,, Hie Dux Vienna habitabat, Bur- ,, gumque, quod jam regiis tedificiis „ exornatum eft, extruxit. Nam ,, Heinrici prim't Ducis Auftriae habi- „ tatio Carmeliris ceffit. „ De urbe vero amplificata, munitaque fupra di- ftura eft, ex Thoma Hafelbach. (a) Hagenus in Chron.Auftr. „ „ Der vorgenantHerzog Leopold hett „ groffe Liebe zu der State Wienn. „ Im riet ein burger zu Wienn, der „ hiez Dietreicb, daz er grofs geld Leih ,, der Stat zu Wienn , domit die Bur- „ ger iren frumen mit Kaufman- „ fehaft folten fchaffen. „ Enenche- lius in Leopoldo Gloriofo feribit, confilio Dietricbii civis opulenti, mu- tuam a Viennenfibus datam a Leo¬ poldo pecuniam, 30000. marcarum. „ Do fprach der Herzog Leupolt , ' „ Nu nempst mein Silber und mein Golt, „ Drizzig taufent march ich in leichen Wil, „ Daran fo habent vromes vil. „ Meminit hujus Dietrici Mngifiri mone- ta Leopoldus Dux in literis , quibus concedit, ut palatini fui, „ qui apud „ nos ( inquit) Flandrenfes nuncupan- » tur, - in officio fuo jure fori no- j> ftri, in civitatc, & in terra noftra „ libertate, & privilegio aliorum no- ,, ftrorum Burgenfium omnimodisgau- » deant. „ Et a Judice Wiennenfi lint exempti. ExTabul. Domus Pro¬ vince Wiennse apud Reverendiffi Marquardum Herrgottum. ( b ) Enenchel. ibidem fufe verfu Rhytmico, ex quo Elagenus ifta bre- „ viter. „ Darnach derfelbe Herzog „ Leopold rait durch Kurzweil wil" „ len gen Wienn zu Weynachten» „ der mit manigerlay Erung dafelbft „ von den Burgern erberlich word „ empfangen. Darumb der edlc „ Furft die burger zu Wienn hiez bit- „ ten umb ein billeichSach, daran er „ fie genedigleich wolt erhoren. Die „ burger wurden des uber ein, und „ batten, daz der edel Furft gemacht „ zu fchaffen, welch ychs fchuldig „ weren denfelben burgern, daz fye „ daz bezalten unverzogenleich auft „ ain Zeit. Herzog Lewpolt fprach > „ daz ym bas geviel, die burger ioi- „ tenvor brieff’nemen von alien iren „ geltern, fo wolt er fchaffen nach „ der brieff fag, fye unverzegenleic „ aufzurichten. Daz geviel wol den „ burgern, und wurden alzo it „ Geltfchuld unverzogenleich aur- „ gericht. „ 1 LIBER QUARTUS. 259 c *Auftriae fuperioris urbes, fed alienis dominiis obnoxiasj Publics Ottmansheimium item caftrum, Hartenfteinenfe, ac We- r r ei acce J m xenbergicum, cujus aDynaftis, Ulrico, & ColoneHila- rienle oiim Coenobium fub An.MCXLVI.Ciftercienfi Fa¬ mily tranfcriptum legitur, (a) ad cetera fibi ve&igalia Auftrise oppida pretio adjunxit. (b) Nec dubitem, quia plura ex iis, quae ad Leopoldum Patrem aut jure, aut pretio devoluta Scriptores vetuftiores noftri memorant, ad Leo- poldum, de quo hie agimus, filium pertineant: Retzium prafertim, & Peilfteinenfium jura Comitum, quorum hoc tempore familia eft extindla. (c) Animi igitur fortunae- que bonis felix pater, infelix tamen fuis in liberis fuit. Leopoldum, parentum delicias, in flore pueritife amiflum ufori. luxit: Henricum filiorum alterum, perduellem fenlit: (d) Friderici fucceftbris violentam indolem, labem ac interitum nobiliftimae familiae breviallaturam, (e) quin animo prze- ceperit fagax Pater, dubitare vix poftum. Filiarum, quas ex Theodora conjuge fuftulerat, fortunam, quanquam praefagire non potuit, timere tamen jure potuit. Marga- Pars II. Kk 2 retam Ca) Sebaft. Infprugger. in Auftr. An. 1218. pertinent. Ex porro funt fup.p.24. „ Maria, vulgo Withering, ejusmodi. „ lit cognofcat, &c. „ fua incunabula ab An. 1146. repe „ tit, -- Fundatoresveneraturbinos ,, e Wexenbergica - familia germa- „ nos fratres, Ulricum & Colomm ; ,, Addit deinde, habitatum primum a Canonists i fed non multo poll Cifter- cienfibus datum, Ebracenfi eFranconia e|us inftituti Colonia eo adduda. Eadem fere repetic p. 87- (b) Arenpeck. in Chron. Auftr. „ Aidificavit Nov am Civitatem in Au- „ ftria, &eidemDucatui Linz, Weis, j, Wtxenberg, Otmansheim, Grein , Hart- » fleiq cum omnibus attinentiis com- „ quod Domina Sophia , nobilis Co> „ mitiffa in Ragze , filia Comitis Chun . „ radi , uxorBurgravii in Nurenberch , „ longe poll obitum mariti fui,Co- „ mit^s Friderici, vinearn quandam in „ Leutacker pro triginta quatuor mar- „ cis argenti comparavit , & duos „ manfos in villa, quse dicitur RpeJel, ,, qua: - quando filios fuos patri- „ monii fui fucceflores, & haeredes „ conftituerat, DEO & B. MARINE „ acl ufus Fratrum in Zwetel DEO fer- „ vientium contradidit, &c. „ Fite pofteriores liters, quae extant apud „ paravit. „ Idem repetunt Tabu- Ludewig.T. IV. L.Y. N. VI. collate Ise Clauftro-Neoburg. cum iis, quae Enenchelius fupra lau- (c) Enenchel. in Leopoldo Firtuofo, datus habet,oftenduntfatis, emptio- fupra relatus in fine L. II. P. II. De nem Retzii ad aetatem Leopold! II. Re/z, feu Ragze ,vel Regiz , extant apud Ducis pertinere. Sic enim refert 2- Ludewig in Reliqu. MS. T. IV. gemi- nenchelius in Leopoldo Virtuojo : „ Der nae literae: quarum prims lib. 4. Di¬ plomat. Garftenf male ad An. 1130. referuntur: quod turn Marchiones Au- ftriae, non Duces erant: alters ad An.1204. fed iterum perperam, quod fridericus Norimbergs Burggravius, tjui in his dudum mortuus effe feri- bitur, adhuc An. I2i8- fuperftesfue- Ht, ut conftat ex Infcriptione Heil- bronenfi apudFalckenftein.Nordgav. T. HI. p. 99. igitur pofteriores lal- te m ad aetatem Leopaldi Gioriofi poft Herzog Leopold kaufft wider den „ Burggraven, und feinMutter (uti- „ que Sophiam de qua litersZwetl.) „ die Gravfchafft zu Ragetz, und den „ Marckht, und das dazu gehort, „ umb 2000. march Silber. ,, De Peil/ieincnfium Comitum familia in Auftria extinda fuperius adum eft ad An. 1219. ex Adis Frifing ( d ) De his fupra adum e( 1216. & An. 1.226. (e) De hoe in libro fequenti. ad An. 260 ANNAL. AUSTR. LIB. QUARTOS. retam HenricusRex conjux jam dudum repudiate, nil! a. Leopoldi refpe&us, & faniora quorundam confilia Regis juventutem in officio tenuiflent. (a) De Agnete filiarum altera, Anhaltino Principi nupta, altum cetera filentium. Gertrudi, quae Henrico, Thuringia; Landgravio, Neufta- dii locata eft, fterile matrimonium fuit: ( b ) Conftanti^, quanquam virilis ftirpis fobole beat*, Bohemi Regis vicinia obfuit, qui filiis impedimentoerat, quo minus ab avunculi Friderici morte ad Auftriae, Styriaeque principatum voca- rentur. (c) SedLiberorum h*c£u probra, feu infortunia Patris Optimi praffiantiffimique laudibus officere non poC funt, cujus vita omnis in Patris, ReligionisqueChriftiana; tuendis,amplificandisque commodis exatfta eftj (d) mors in puicheri imo fanciendae pads publics; negotio oppetita. (a) Conradus de Fabaria de Ca- iibus Monafterii S. Calli. cap. XV. „ Habuic Rex Heinricus voluntatem „ faciendi divortii in contra&u filiae „ Ducis Auftrafiorum hortatu quorun- „ dam principum, poftquam fobo- „ lem de ipfa perceperat - - Abbas „ reverendus ( fanPli Galli) difficulter ,, licet, a tali huncnon bene fapidum „ revocavit infelici divortio. „ (b) Ortilo deExord.Campilil.de Agnete haec habet ad An. j 206. „ Hoc ,, anno - - nata eft ipfi (Leopoldo „ Duci) Agnes XIV. Kal. Augufti. „ & rurfus acl An. 1222. „ Dux L. „ lute fiJite Agneti nuptias fecit cum ,, Wernhardo Duce de Saxonia. „ Quas Chron. Auftrale, Mellic. Clau- ftro-Neoburgenfe cum Alberto Lervardi Saxonise Dupis filio celebratas fcri- bunt. Anno 1222. vel Anno fequen- ti, ut habet Chron, Garftenfe, MS. lyn- chronum , & continuator Hermanni Contract! MS. Clauftro - Neoburgi apud Anton. Steyerer. in Diflert. MS. De Gertrude feribit Ortilo de Exord. Campil. ad An.1214. „ Duci L. na- „ ta eft quarta filia GertrudisYll. Id. ,, Januarii. „ Pernoldus vero ad An. 1239. de Eriderico II. Duce feribit: „ Nuptias fecit Gertrudi forori fuse ,, cum Hcinrico , Landgravio Thurin- „ giae in Nova Civitate, menfe Junio. „ Gertrudem Eccardus in Hift.Genealog. Principum Saxonia fuperioris feribit Henrico [{afponi , poftea German is Re- gi ele&o, nuptam, led conjugium fulfle fterile. R. P. Anton. Steyerer. ex Chron. Garfienft MS. nuptias Ger~ trudu cum Landgravio Thuringia: Neofiadii celebratas feribit. An. 1240. LIBER ( c) De hoc in fequentibus libris agetur. Confiantiam porro obiifleNo- nisjulii ad An. 1262. Anton. Steyere- rus author eft in Diflert. MS. alii An. 1243. (d ) Henricus Stero in Chron. Au¬ gust. ad An. 1195. de Leopoldo Du¬ ce hate habet: „ Pacificus, virtuo- „ lus , cujus tempore Monafteria, „ Clerus , & populus in fuis pro- „ vinciis pace magna gaudebant, ut ,, merito Pacificus, & Pater Cleri vo- ,, caretur. „ Thom, de Hafelbach. in Chron. Auftr. „ Hie & Pater Pa- „ trice, & Cleri meruit appeliari, pro- „ pter fuam prudentiam & magni- „ ficentiam ad fuos milites, virtu- „ tem modeftite ad lubditos, & ad „ DEUM pietatem. „ Anonym. Leob.adAn. 1214. „ Leopoldusi)^ „ Auftrite,&Stytia: - - inter omnes „ Principes, cum eo, &eodem tem- „ pore {in Palteftinam &Aigyptum) „ transfrerantes, gloriofior in vita, „ in liberalitate, & ftrenuitate in- „ veniebatur. „ Jacobus de Vitria- co fupra relatus ad An. 1219. „ ,, Auftria:, qui per annum & dimi- „ dium Chrifto fideliter militaverat, „ plenus devotione, burntlitate, obed'ten- „ tia, largitate. „ Et alibi. Lib. HI. Hift. Hierofol. „ DuxAuftrif>d cuC „ Princeps Catbolicus, per omnia lau- „ dabiliter militavit. „ Fridericus II. Dux Auftrite, Leopoldum Patrem fuurn, in literis Equitum Theutoni- corum Ordini An. 1133- d atl " s cat: „ Virum 1 ;hrijlianil]mum,ccde- „ votijfimum Principem. „ AlbericuS in Chron. ad An. 1230. appejlateum „ NobiliJJimum Ducem Auftria:. „ 26 i LIBER QUINTUS. A. C, Calami- tales Ah- JiriA [n(t Frideri- co il. unde enattf* Adxiram tanti Principis, ut alia dee£ fent omnia,clades fatis, & calamitates oftendunt, qua; per multos deinceps annos, continuata pene ferie , Au- ftriam involuere. Maiorum tanto- rum caufam in Fridericum ejus filium, Dues ac lucceflorem (a) plerique confe- runt,utqui degenere apatriis moribus indole, ac juvenili ardore, dum bella ex beliis fereret, omnia in cafom dediflet. ( b ) Alii contra invidiam-* temporis in conjuratos Nobiles, in Reges aemulos ac Prin- cipes, in iplum adeo Fridericum Caefarem fie exonerant, ut Ducem, tot undique turbis circumfeptum , pene in- nocentem praeftent. (c) Odiorum non una omnibus K k 3 caufa (a) Chron. Auftrale, Admonten- 1236. Chron. Paltrami & Clauftro- fc, Clauftro-Neoburg. Mellic. ad An. Neoburg. An. 1237. Anonym. Leo- 1230. „ LiupuldusDwx - - moritur: bienfis An. 1237. Hagenuspag. 106.8. „ pro quo filius ejus Fridericus Au- Hafelbachius pag. 720. Cufpinian. in „ ftriae, Styriaeque fubftituitur. „ Auftria,& ceteri fere recentiores. (ffjTriderici II. Imp. Lite, ad Reg. (c) Pernoldus in Chron. Friderici Bohem. apud Petrum de Vineis 1 . 3. Auftr. apud Clar. Hanthalerum poll n. 5. apud Dacherium Spicil. T. III. Faft. Campililienf. cui confentit con- p.6oi. Albericus Mon. Trium Font, tinuator Martini Poloni apud Eccar- An.1235. Chron. Auguftenfead An. dum T.I. Corp. Hift. p. I4i8*&feq, 1236. Matthaus Parif. ad An. 1237. & Leflus funebris Frider. Auftr. apud Richardus de S. Germano ad Annum Hieron. Pezium T. II. p. 398. & feq, 1236. Bonfinius L. 8-Dec. II. Du- Necrefragarividentur Chron.Mellic, bravius 1.15. Peflinal^.c.^. Aven- ad An. 1237. & Chron. Garftenfe MS. tin.Boic. 1. 7. Adlzreitt.P.I. L.24. Biblioth.Cafarese Viennenfis. & ex noftratibus Chron. Auftrale An. (a) Per- Chunrin- giorum improba molitio- MM. Zwetlam urbem fraudu- ■ lenter fi- bi ujur- pant, 262 ANNALIUM AUSTRIA caufa. Caefarem Margarets nurus dos dilata , mox aliac AC cx aliis diflenfiones alieniorem a Friderico Duce reddidere. Andream, ac Belam, Hungariae Reges, difloluta nupec Friderici Ducis cum Sophia nuptialia foedera 5 Primis- laum Bohemum ar&a cum utroque Rege affinitasj Op- timates denique Auftrios, fua quemque aut fpes, aut cu- piditas in Principem armavit. (a) Duces horum, 8c antefignani Chunringii fratres erant, Henricus 8c Hadmarus, claro inprimis in Auftria genere, 8c opibus fiiperbo. (b) Zwetlenlem ii nuper urbeculam , quae villas tantum , praediive paulo amplio- ris Ipeciem turn habebat, artibus parum honeftis fuam-» fecerant. Impetrarant nempe a Duce Auftriae judicia- riam in ea provincial parte poteflatem. Earn in rem cum 1230 Zwetlam juri dicundo opportunam ducerent, ab Henri¬ co Zw^edenfi Abbate facile obtinuerunt, ut, quod in-* commodum ejus Coenobii verteret, & judicia exerce- rent ibi, & oppidum ad lecuritatem pariter, 8c ornamen- tum muro circumdarent, cum fide mox, ubi Praetura decederent, Monaflerio reddendum. Aberat fraudis fii- , ipicio, (a) Pernold. in Chron. ,, Filius „ (Leopoldi Ducis Auftrite) Frideri- „ cus, qui unus, port fratres duos de- „ fundtos erat luperftes, & fui gene- „ ris ultimus, magnum animum & „ bonum habuit, fed fupra modum „ inquietos & infideles Minifteriales, „ atque iratos vicinosReges, ipfum ,, poftea longo tempore etiam Impe- „ ratorem. Quare propter bella afli- „ dua, quas feurgebant, vix potuit „ aliam virtutem, quam magnanimi- „ tatem in pugnando, ac tolerando „ oftendere : quodeximie fecit, cau- „ fa bellorum erant famine. Prima ,, Grteca Zopbia , filia Ibeodori La fear is „ Graeci Imperatoris, foror Maria , „ conjugis Bela /e«/mAbbatem una cum fenioribus » adierunt, 6c ut ab eisZwetlenfefo- » rum,quod per fepem jam circumda- 3> tum fuerat, muro cingeretur, obni- s> xius rogaverunt: adjicientes, quia 3> per antecelfores eorutn Monafte- „ rium Zwetlenfe fundatum fuerat» ,, ftatim perfe£to muro fe civxtatem „ absque omni obftaculo vel contra- „ di&ione Abbati, 6c conventui prse- „ fati Coenobii reddituros, quibus „ verbis cum Abbas 6c conventus fi- ,, dem credulam adhiberent, civitas „ Zwetlenfis muro eft cinfta. ,, (b) Pernoldus ad An. 1230. de Henrico Chunringio, quanquam alia notione „ Quorum primus per fa- „ Hum aflumfit nomen Hounde qua- „ fi dim manus , 6cc. „ Abbas Ebro in libro Fundat. Zwetl. apud Linckium ,, in Annal. Zwetlenf. Anno 1231. ,, Hadmarus 6c Hainricus de Churning „ ditti Canes poffefliones a noftro „ Monafterioviolenter ablatas-- au- „ da&er 6c large inter fuos famulqs ,, feodi nomine, vel beneficii diftri- ,, buerunt.,, (c) Diplom. Friderici II. Imperat. Ravennae menle Januario An. 1231. India. IV. datum apud Phil. Hube- rum lib. 1. cap. 2. ,, Coram Hainrica „ de Chunring , tunc temporis Redo- „ re Auftm. „ Lit. tienrici de Chun* ring Ft idericH Ducem fitter no thejauro jfoliant. Andrea Hunpar. Rege in- Jiigante. Wences- laus Rex Bohem. & Chun- ringii Au- firiam fofulan- tur. ' 2 64 ANNALIUM AUSTRIA auri vim ingentem 8c argenti ex aerario Principis abflu- lit, currusque ea praeda divites in oculis omnium me- diam per urbem circumvexit: hoc rapinae fecurior, quo remotiorem a maleficii fufpicione fi 1 a iilum 8c dignitas, 8c incredibilis in aufu tarn nefario confidents praefta- bat. (a) Hoc belli nervo jam firmior, nihil jam erat, cur ad poftulata Andrew, Hungariae Regis, defcendere verere- tur. Urebat jam dudum Andreas animum Sophia, qu# foror erat Marias, nurus fuae, repudium : fed quod Leo¬ polds turn adhuc fuperftitis, ingens apud omnes autho- ritas, gratiaque laceflenda haud videreturj iram tantifper prellerat, dum rebus fuis aliud, tempusque opportunius fe offerretj fublato nunc eo Principe, oblatam fibi occa- fionem ratus ulcifcendi doloris fui, praster Belam filium, ad quern injuriae acceptas fenfus propius pertinebat, Pri- mislaum 8c Wenceslaum Bohemiac Reges, 8c quos fpi- ritus jam altiores gerere audiebat, fratres Chunringios in Principem incitabat. Sedebat interim quietus ipfe, belli- que fortunam, alibi tranfigendam, fecurus operiebatur. Et jam Auftrii, Bohemique in armis erant. Primislaus enim fenio, morboque jam invalidus, bellum Wences- lao filio, 8c jam Regi port de fe defignato , demandarat. Nulla in juvene Rege mora fuit, quin contra&o ex Bo- hemis, Moravisque valido exercitu , in Auftriam erum* peret, partemqueejus provincial a Moravia adDanubium ufque ferro 8c igne devaftaret. (b) Diffi- ring dataZwetlenfi Monafterio Anno 1232. „ Quia mutabilitas nature, ,, &C. - ego Henricus de Chunringe „ primus vel fummus Marefchalcus „ Auftrue, &c. „ (a) PernoldusadAn. 1231. „ Hett- 3> ricus prasdidtus, cum eflet 1 \eBor „ Aujlria, officio & figillo ducis abu- „ fus, ipfo abfente, a curia ejus Wien- „ ne plurima talenta auri & argenti „ carratis per urbem vehi fecit, ne- „ mine dolum fufpicante. „ Chron. Anonymi Zwetl. ad An. 1230. „ Vlx „ memorise Dux Leopolds apud S. „ Germanum obiit, moxque Minifte- „ riales ejus fere omnes contra fi- „ Hum conjurarunt, primo dolo pri- „ vantes eum thelauro Patrisiac poft- „ modum totam fere Auftriam incen- „ dio & rapina vaftarunt. „ C B ) Pernoldus adAn.1231. „ De- » inde ipfe 6c frater ejus (ChunringiO w cum conjuratis fociis nobilibus, „ fua malitia, & Andrea Regis Un- „ game inftigatione a Weitrach , & „ Dyrnjlein ufque Chremis, incende- „ runt & prsedabantur loca facra , „ cum profanis: ex altera parte W en ‘ ,, xe/Rex Bohemia; vaftavita Mom - „ via ad Chremis. „ Chronic. Bo¬ hem. lib. 2. cap. 69. apud Ludewd- gium inreliq. MS. T. XI. „ fVences- „ laus Rex juvenis Bohemix cum maxima potentia armatorum Auftri- „ am 1 ntravit, quidquid Aujtrja duX » ab ifta parte Danubii habuit, de- ,, ftruxic & totaliter vaftavit incen- » dio, & multis fpoliis oneratus re- ,, vertitur , nemine refiftente. » Chron. Auftrale ad An. 1230. „R e3£ „ Boemise manu valida Auftriam m- „ trans magnam partem terriE vafta- „ vit incendiis & rapinis. „ Idem refe- LIBER QUINTUS. 26s Difficile di&u eft, quantum, quam nulla veri fpe- cie, Scriptores quidam recentiores in amplificandis Bo • QuhScri- hemici huius belli progreffibus fibi permiferint: nam ut ? torum ~ illud praeteream, quod belli hujus initia toto biennio prae- dehocbel- vertantj (a) Moraviae Scriptor, alias nobilis, excitum bfafa hoc belli fremitu Ducem Auftria: Fridericum fuas illico copias objecifte Bohemis memorat; fed vi£fcum, fugatum- que vix tutum perfugium in adverfo Danubii Iittore re- perifte : oceupata uno impetu Auftrias oppida Danubio vicina, Cremfium, Stockeraviam , Corneuburgum , & quod multis poft annis primo conditum eft, Marcheg- gium 5 neque ante a populatione defitum, quam exhau- fta rapinis Auftria, divites fpoliorum copias in Moraviam ^enceslaus revocaret. (b) Plura adhuc addunt alii s Pars II. L 1 inque referunt Chron. Auguftenfe , Salis- biirg. Clauftro-Neoburg. Anonym. Leobienf. Anon. Zwetl. ad An.1230. fed Mellicenfe Chron. fcribit ad An. I S3 1. „ Rex Bohemise cum fuis „ Aujiriam ingreditur, & per quin- „ que feptimanas incendio devaftat. „ Chronic. Auftrale ad Annum 1231. 5, Fa&a eft diflenfio inter Fridericum „ Duceqj Auftria: adhuc puerum & j, minifteriales ejus- orta eft diflen- » fio inter illuftrem Ducem Auftria » & Styria Fridericum & fratres de » Chunringen, Hadmarum videlicet » & Henricum. „ Chron. Mellic. ad An. 1231. „ Per Optimates Auftria » conjuratione contra Ducem Au- ,} ftrias fada praeliis multis & incen- „ dio miferabiliter ( deeft vox ali- j) qua: forte Provincia ) humiliatin'. „ (a) Chron. BohemicumLudewig. lib. 2. cap. 69. ,) Anno MCCXXIX. >, WenceslmR-QX, primogenitus Prcze- »> mislai , vivente Patre - - more jj Regio confecratur, & Regaljbus » folitis infigniis decoratur. Deinde j> anno immediate fequenti Wences- „ Ians, Rex juvenis Bohemia , cum >» maxima potentia armatorum Au- „ ftriam intravit, quidquid Auftrias j, Dux ah ifta parte Danubii habuic, „ deftruxit, & totaliter vaftavit in- j, cendio, & multis fpoliis oneratus » revertitur , nemine refiftente. „ Annum 1229. primum belli hu¬ ius numerat Balbinus Bohem. Epit. 1 . 3. c. 14. Dubravius 1 . 15. differt quidem ad An. 1230. geftumtamen, vivente adhuc Leof>oldo t icribitj aliis longe de caufis cceptum memo- rat. „ Leopoldus , Auftrise Princeps , „ Casfaris caftra cum primis armatus „ comitabatur , cura adminiftrandae „ Auftrise filio Friderico demandata. „ Hujus incuria nonnulli inquieti „ Auftriaci - - ad populandos agros „ Znoymenfes in Moraviam funt in- » grefli. Uladislaus Marchio ad Pre- „ mislaum Regem, patruum fuum, „ opis ferendse gratia Pragam confu- „ git: qui cum viribus tunc attenua- „ tus eftet, ultionem mandat Wen- „ ceslao filio - - atque ille ab oppido „ Auftrias juxta Danubium fito s „ quod Crews vocant, exorfus, finem ,, vaftandi fecundum Danubium loca „ omnia prius non facit, quam ad fi- „ nes Moraviae cum multiplici prasda „ redit. „ Addit deinde, comotum Leopoldi Ducis querelis Fridericum II. Imperat. minaces ad Premislaum literas dedifle. Peflina denique 1 . 3. c. 5. queritur, Fridericum Ducem Au¬ ftrias non modo non fatis fecifle que¬ relis Moravici Principis , fed ipfum- met „ infeftas prsedantium manusin „ Moraviam immilifle. „ (b) Peftina Mart. Morav. 1 . 3. c.<>. „ Rex ( Primhlaus ) contumeliam „ hanc vindicandam conftituit. Nec „ mora, comparato exercitu, filium , „ Wencesiaum , contra Auftriacos mo- „ tus adventantis jam prasfcios ire juf- „ lit: qui poftlevioracertamina Fri- „ dericum( Ducem) jufto praelio con- „ gredi aufum, clade haud mediocri „ affecit, vidensque reliquum in ce- „ leritate effe politum - brevi aciem » m 0 Chumin- giorum Jkvitia . 266 ANNALIUM AUSTRIA! inque curaiulum captarum urbium Viennam iplam 5 & A,c ’ quod amplius mirere, omncra a Marcha fluvio, Trenchi- nium ufque, Hungarian! armis Bohemia's oppreflam con- jiciunt. Quod quam longe a vero abfit, nemo non vi- det, (a) Bohemos interim non legniter aemulati Chunrin- gii, & qui focia iis arma junxerant, Auftriae Optimates aliquot, ac Nobiles, circumlato per Auftriae Trans-Da- nubianae oppida exitiabili bello, foedam Patriae vaftitatem induxere. Quidquid Weitrachium inter, Cremfium, ac Durnfteinam patet agri, latrocinii area erat : nullum ti¬ ed , profanique diferimen , omnia in praedam vel cineres data. ( B ) Sed nusquam majoribus odiis, ac ad Crern- Bum, Steinamque fevitum : quae oppida, cum haud Ta¬ tis per id tempus adverfus vim ac injuriam munita eflent, damnis tarn gravibus funt vexata, una ut omnium vox diet civium: definerent tandem Canes (licenim honoris id vocabulum in convitium flexerant) generare catulos j alioquin fibi, fuisque omnibus cruentis eorum morfibus pereundum. (c) At „ in effufam fugam conjecit: quo „ in fervore vaftabundus penetravic „ ad Danubii ufque margines: Krem- „ fium , Stocferaviam , Korneubitrgum , ,, Marcheckjim , armata manu occu- „ pavit & expilavit: neque prius, „ nifi prxdarum cumulis abunde fa- „ tur , in Moraviam revertit. „ (a) Balbinus Epit. Bohem. lib. 3. cap. 14. „ Hie ( fVences/aus') primo „ regni fui anno ( 1229.) adverfus ,, Auflrios , qui nuper in Moraviam „ excurrerant, exercitum ducit - - ,, imo & PVe»?zdw2 0ccu pavit, nec nifi „ vicenis aureorum millibus accep- „ tis, qu os inter milites ftatim divi- „ fit , excefllt - - primo bello An. „ 1229. gefto Wences/aus, Cremfio uf- ,, cjue Trenczinium in Ungariam om- „ nia fuis aufpiciis vaftavit, &c. „ Sed certum eft Balbinum hoc loco una cum Pulckava , errore lapfum : neque enim cum Hungaris Wenceslao hoc anno bellum fuit, ut Regnum id ufque Trenczinium vaftaret: & Vhn- nam fuiffe occupatam hoc tempore, nemo veterum Scriptorum tradit: Cremfio certe terminat Bohemorum excurfionem Pernoldus ad An. 1231. ut fupra : „ Ex altera parte Wen- „ z,el Rex Bohemias vaftavit a Mo- » ra via ufque ad Cknmis. n (b) Pernoldus ad An.1231. „De' „ inde ipfe, & frater ejus ( Cbunrin- „ pi ) cum conjuratis fociis nobili- ,, bus - - a Weitrach , & Dyrnjlaitt „ ufque Chremis incenderunt, & praz- „ dabantur loca facra cum profa- ,, nis. ,, (c) Abbas Ebro in libro Fundat. Zwetlenf. apudLinckium ad Annum 1232. ,, Fertur proh dolor! quod „ cum civitatem Cremenfem rapinis & „ incendiis, cum aliis civitatibus & „ villis crebris difeurfibus devaftaf' ,, fent, uterque fexus viri & fcemi* „ nae malediaa eis ingeminant Sc v °' „ ce patria fic proclamant: Utinam „ Hainricus Sc Hadmarus de Churning : „ di&i canes , de cetero catulos non g e ' „ nerent, qui nos Sc amicos noftr° s „ impofterum non lacerent. „ Idem alio in loco fic feribit: „ Duoiftifra- ,, tres de Churn ing , Canes in diftinCtiS locis habitarunt, quorum alter Hadmarus in Tierjiein Sc Ahocfiainy alter Henricus in Weitra refedit. tl terram A u Arise incendiis & rapini devaftarunt, Sc earn a Weitra u que in Chrembs, Sc ex ifta parte u - que in Wulderflorff, Sc deinc e p quafi defblatam Sc inhabitabfte fecerunt. „ (a) Per- 97 77 77 77 77 77 77 77 77 LIBER QUINTUS. 267 At enim ea ipfa violentia authoribus in perniciem vertit : nam Sc injuriae atrocis fenfus iras animofi Prin- cipis exacuit $ Sc fpe6hta tot przediorum ac oppidorum, hoftili adhuc flamma fumantium, calamitas “multorurru animos ad reftinguendum commune Patriae incendium excitavit. Ea rerum, animorumque inclinatione ere6lus in fpem Fridericus arma militemque comparat, rudimen- tum bellicae, qua prsefhbat, indolis daturus, Vis pri- nia, terrorque in Henrici Chunringii oppida, arcesque verfus: exaequata ubique folo moenia, turres in terram detra&ae, foffie ipfae,aggeresque,nequodprifl:inae munitio- nis extaret indicium,diruti ac convulfi. Has inter ftrages nec Zwetleniis urbecula infafta manfit : dejed:us primo impetu, circumdudtus nuper, murus nudum brevi latus vi&ori Principi prabuit, caftrumque urbi adjun&um fuis & ipfum ruinis confepultum. (a) Verfa dein in fbntes poena, multique aut a?re, aut capitali jfupplicio damnati. (b) Fufis, fugatisque perduellibus Auftriis, Chunringio Henrico , turbarum authore, in poteftatem reda< 5 to, dif. fifi jam rebus fuis Bohemi cum praeda in Moraviam fe recepere. (c) Reftabat una Friderico cura de Hadmaro, perduel- lium fratrum altero, in ordinem redigendo. Is Ackftei- nae, ac Durnfteinae toti late Danubio frenum injecerat, caftris utrinque ex altiffima rupe eminentibus, Sc expedi- to vix pediti, nedum militaribus copiis , machinisque adeundis. (d) Augebat mali metum annonae, rerum- que omnium ad humanos ufus venalium difficultas, Da- Pars II. L 1 2 * nubio ( a ) Pernoldus ad An. 1231. „Dux „ Magnanimus (Fridericus) colligens „ & armans milites e fidelibus fuis, 5 , quos potuit, repulit ac difperfit re- 55 belles, villamque Zwetl obfedit, ac » cepit, & muros ejus deftruxit. „ Lib. Fund. Zwetl. apud Linckium ad An. 1231. „ Civitas Zwetlenfis muro „ eft cinda: fedeodem anno aDuce „ Auftria: cum' exercitu eft vallata „ muroque deftrudo, fed denuo re- 5, parato fibi prsedidi Cbunringarii ci- „ vitatem ufurpaverunt. „ Idem ad hunc annum : « fimiliter & caftrum 5> Vel prsefidium, ubi Hadmarus pri- »> mus Fundator Monafterii refiden- 5> tiam fuam habuit, terra: funditus « coaequatur. „ ( b) Pernoldus ad Annum 1231. »> De multis captivis pcenam latrO" „ num fiimens, alios pecunia mul- „ dans. „ (c) Pernoldus ad An. 1231. „ Bo- „ hemi videntes Ducem potenter „ vincere cum fuis praedis redive- „ rune. „ ( d ) Philib. Hueberus m Appen- die. I. Topographica Auftrite ex Ar- chivo Mellic. illuftr. locum fic deferi- bit: „ Aogjlain in veteri Chronico „ Mellicenfi feribitur Axflain. Ca- „ ftrum in editiflima rupe eonftru- ,, dum Danubio imminens ultra fil- „ vam Viennenfem. „ De Tumfieina vero htec habet: „ Turnftain - arx „ pervetufta in excelfoque pofita ad „ ltevam Danubii, uno fere & dimi- „ dio fupra Cremfium milliari, nunc „ maxima ex parte collapfa, &c. „ (a) Lin, Frideri¬ cus Dux arma in Cbun- ringios fumit. Hemt- cum Chun- ring. ca- Jiris exult. Cum Hadmfa 70Chun¬ ringio armli Sacrist {ifluque certatxm. Mercato- ris confi- Hum. 268 ANNALIUM AUSTRIA nubio aut claufo , aut perpetuis excubiis infefto 5 cum_j Hadmaro interim libera eflent omnia, & prsed* fatis ex vicinis turn Auftriaci, turn Paflavienfis juris vicis,oppi- disque afflueret: ut proinde nifi aperta vi, aut militari aftu hoftilibus his praslidiis potiretur Princeps, ad quietem pacemque perturbat* Provincial reddendam via nulla fu- perefle videretur. (a) Non defuit Gebhardus Paflavienfis Epifcopus fiiae, Principisque caufie, armaque facra in vio¬ lators lacri, profanique juris diftrinxit. (b) Id fulmen tempeftive excufliim vim habuit ad comprimendam fra- trum perduellium audaciam, quos improvifa calamitas opportuniores jam ad frugem reddiderat. Rem, ut fama primum tradita,mox aScriptore,aetate huic penefuppari, in literas relata eft, exequor. Anxium rerum fuarum Ducem, & vindicftae in Chunringios imminentem negotia- torum quispiam, vir non callidus modo, fed boni etiam publici ftudiofus,monuifle fertur: veniflefibi in mentem* qua arte reftituiquiesAuftriae, pacisque perturbatorHad- marus pertrahi in cafles poflet. La:to boni lpe confilii* atque ut promeret, quae in rem praefentem eflent, hor- tanti Friderico Duci feriem concept* fraudis explicat. Novi, inquit, Hadmari ingenium, & quid captet, quibus rebus inhiet, damno faepe noftro mercatores didicimus. In animo eft, onuftam mercibus navem Ratisbona, qua in urbe mihi frequens mercatus eft, fecundo flumine in Au- ftriam devehere: foetam onerarise alvum armato milite complebo, ex abftrufo navis fundo, ubi tempeftivum fue- rit, in lucem protrahendo. Hoc apparatu, ubi prorattf ad littus Ackfteinae advertero, non tenebit fe, fat fcio, impotens Chunringii avaritia, quin navim exploret, quifl exportari merces in arcem curet. Id fi fiat, abreptum fe ante a confpe&u fuorum fentiet, quam aut inclamare opem, aut vim vi repellere captivus poflit. Tuum inte¬ rim erit, ad conftitutum diem (diem fimul inftruendi audacis facinoris defignabat) in armis habere militem,& de- (a) Lmcklus In Annal. Zwetl. ad „ ticam fylvam integram, ram qua Bo- An. 1232. Abbacis Ebronis narratio- „ hemiam & Moraviam, quam qua nem fic explicat t „ Circa hoc notan- „ Auftriam ufque Cnmbfum refpicit, „ dum occurrit, quod Hadmarus Ca. ?J prsedandi gratia excurrerit. » „ nis de Ckunring t qui reledit in ca- (b) Liber Fund, fupra laud. „ ftro Turwflain , pradationem fuam „ tur enim , quod Epifcopus Pata- „ aqua terraque circa Crembfium , StaN „ vienfis ambos fratres de Cbunrt#g ,, nium, Mauterenje oppidum, aliaque „ excommunicaverat, quia non ° ,, eorumlocorumPatavienfia prxdia „ lum Monafteria, fed poffefhon „ exercuerit; frater vero ipfius Hein- n Patavienfis Ecclefiaj invaferant. » » ricus Cbunringarius de Weitra per Nor- LIBER QUINTUS. 269 deftitutas duce ac restore hoftiles arces omnibus fimui viribus invaderc. (a) Fraudis confilium Fridericus ap- probavit. Dies ubi di£la afFuit, militem ipfe, machinasque propius admovet, & quo dolus evafurus fit, folicite expe- cftat. Navim interea ad Ackfteinae littus applicat merca- tor, pannis pretiofis, & id genus mercibus, ad proritan- dam formas, colorisque illecebra raptoris avaritiam , in conlpe&u pofitis. Opulentx Ipes prxdx fimui confpecta, fimui nunciata Hadmaro eft 5 adeft ille confeftim, & pe- riculi iecurus navim ingreditur. Hie dum fingula defignat oculis, adefle famulos jubet, qui in arcem, quibus fibi eximfe- opuseflet, res deportent. Dum difcurritur, dum bajuli cun, reis intus Sc foris difpofui famare »» & triginta fortes armatos in fun- donavisoccultelocare. Poftquam (a) Abbas Ebro in libro Fundat. Zwetl, apud Linckium ad An. 1232. 3, Cum enim adhuc Duci Auftrke ,3 Triderico rebellarent ( fratres Chun- 33 ringii ) Sc civitatem Cremenfem , „ quae adhuc ligneis tantum inftru- „ mentis, Sc non muris circumcin- „ Sta erat, fortiter devaftarent, om- „ nesque in navigio Danubii defeen- „ dentes Sc afeendentes famuli eo- „ rum atrociter fpoliarent: fertur, „ quod Dux Fridericus , contra Had- 3, marum Canem , qui in Tdrnfiain , Sc „ Chunringarii applicuiffet : ecce „ ad monitionem famulorum, Had „ m&rus dictus Cams de Churning na- „ vemvelocius ingreditur, pannos „ diverfi coloris virides Sc rubros lae- „ tius intuetur, mandansque famu- „ lis , ut navis omnibus mercibus „ exoneretur. Quod cum in parte „ fieret, nautae navem a littore re- „ trulerunt, Sc Hadmarum Cbunnnga - „ rium captivum verfus Viennam de- „ tulerunt, armatique deinfidiis ye- „ locius furrexerunt, Sc navem viri- „ liter usque in Viennam baliftis Sc „ Jaculis defenderunt, „ 270 ANNALIUM AUSTRIA cumfufx confeftim Ducis copiae, muri, turresque machi- nis verberatae, donee ruptae fatifeerent, & ruins impulfa in informem lapidum acervum defiderent. (a) Extant hodiedum triftia Dtirnfteinenfis arcis rudera, priftinique roboris veftigia ex editiffimi montis jugo navigantibus oftendunt. Ackfteina, quanquam ex ciade fua recreata nonnihil videatur 5 nunquam tamen ad priftinum Iplen- dorem, viresque rediit. Captis interim Chunringiis, Sc Viennae fub cuftodia habitis, dum expugnatis geminis arcibus vitftor Dux Au- ftriae luam in urbem rediret $ nemo erat, qui non caliiros Cbunrin- juftas Principis irae eos vieftimas putaret. Sed enim Princi- giiingra- p atus exordia a dementia potius, quam feveritate in Opti¬ cs*. mates praefertim, affinitatibus ac clientelis inclytos, aufpi- canda videbantur. Ad conditiones igitur defeenfum, vi- dis, vidoreque non indignas: reftituta auri, argentique fumma , ab Henrico nuper injuftiffime averla: petiti obfi- des fidei, traditique, arces redditae 5 fed turribus ac ceteris, quibus eatenus timendse erant, munitionibus nudatae: re- ftitutus denique cum Henrico libertati Hadmarus, & mo- deftius agere fua jam calamitate dodus. (b) Eo enim telo idus contumax animus reipicere le tandum coepit, SC ^u^’chun a< ^ P acem Ecclefiae, piorumque communionem, qua Pai- 7 in S . Z-iavienfis Antiftitis lententia excidifle declaratus eft, afpi- furaabjoi. ra re. Serum id votum feftinata mors reddidit, qux pro- Uiniti -ficilcentem Pallavium in itinere oppreflit. (c) Refpexifte were mo- DEUM piam Hadmari voluntatem, Sc fadorum poeni- tenti veniam dedifte, pronum eft credere: led quod vin- culis execrationum publica authoritate nondum lolutus eftet 5 cadaver Zwetlam delatum religiolo tumuli honore (a) Abbas Ebro ibidem, „ Dux „ autem Tridericus verfus Axfiain & „ Tumftain exercitum duxit, & juxta „ prxdida caftra machinas jaciendo ,, lapides fortiter circumduxit, ca- ,, ftrumque Axfiain & optimam tur- „ rim in Turnflain , uti hodie cerni- „ tur, penitus deftruxit. „ (b) Abbas Ebro loc. cit. rem om- nem fie concludit: „ Sicque Canes „ di&i de Churning non bene domata „ vel caftra fua cuftodierunt; fed ea „ ad tempus per prsedi&a infortunia „ amiferunt. Datis autem obfidibus, „ & treugis Triderico Duci, ipfe Had- » mar us libere abire permittitur, & » fic ad fua regreditur. „ Pernold. ad An. 1231. „ Chunringios, quorum n alterum Hadmarum xque ceperat, » deprecantes in gratiam recipft» „ dum fibi caftra aliqua, & filios ob- „ fides dediflent, & m ulta talenta „ ablata reftituiflent. „ (c) Pernold. ad An. 1231. „ „ mans ab Epifcopo Patavienfi Gtb- j, hardo excommunicatus brevi o- n biit. „ Abbas Ebro Lib. cic. » ex hac perturbatione fenfit ali- 3 > quantulam cordis compun» vit. „ s/ LIBER QUINTUS. 271 Al c * prohibitum, quatuor ipfos annos, intra coemeterii muros infepultum ftetit: donee amicorum deprecatione motus Rudigerus, Gebhardi in PaflavienO Ecclefia fiicceflor, di- risexfolutum,fepulchris majorum inferri permitteret. (a) Ea res ad exemplum valuit, terrorque falutaris in Hen- Henrietta ricum ejus fratrem tranfiit. Multae huic lites cum Rejj-^^'^ giofis etiamCaenobiis interceflerant: earn ob rem Ecclefia- nfifleit' ftico & ipfe nuper fulmine perculfus , coetuque piorum motus erat. (b) Odium Superum, hominumque cum Ferre diutius jam non poflet j Mellicenfi ac Zwetlenfi cum casnobio in concordiam rediit. (c) Praterat per id tempus Mellicenfibus Waltherus Prat- wMeri ful, vir ftrenuus , ac vel ideo Romano Pondfici opportu- ^‘„ lm nus, cui perfonam ipfe fuam in cognofcenda, quse Chun* Cano&ii radum FrifingenfemEpifcopum inter, ac Ottonem,Bava-^ ai i“ ri ~ rias Ducem vertebatur, caufa imponeret. (d) E Cellis m Marianis, Auftriae Caenobio, ad MelJicenfem infulam trans- latus, nihil antiquius habuit refh'tutione jurium , quibus princeps id Auftriae Monafterium per temporum injurias magnam partem exciderat. Vix Coenobii praefeduram aggreflus, altero ftatim anno, ab Honorio III. Pontifice Maximo literas impetravit, quibus ea, quae de juribusejus Coenobii inique alienata, aut diftra&a eflent, authoritate (a) Idem ibidem. „ Cum autem „ ad Zyvetlenje Monafterium tumulan- „ dus reducererur, & ei Ecclefiaftica „ fepulcura propter timorem dene- , } garetur , in alto muro Zwetlenfi „ coemeterii diu infepultus ftetit, „ quoadufque aliquam abfolutionem „ ab Epifcopo per amicos obtinere „ potuit. Fertur enim, quod ufque „ in quartum annum infepultus fte- 3 , tit , quia Zvoetlenfis conventus „ pofleflionesMonafterii fic per vio- »» lentiam ablatas etiam repetivit. „ Hadmarum porro An. 1231, ante No- Vembrem menfem jam fuifte mor- tuum, apparet ex Uteris Friderici II. Ducis Auftrise IV. Nonas Novembr. An. 1231. in Gcvella datis, qua: ex¬ tant apud Phil. Hueberum in Auftria fua lib. 1. cap. 2. nam ibi fic Iegitur : ,> Propter damna, quse frater fuus „ ( Henrici de Chunringen ) Hadmarus „ beats memorise - - intulerat Mo- » nafterio Medlicenfi, &c. „ quae vo¬ ces defunftis folum adferibuntur. C b} Abbas Ebro in lib. Fundat. Zwetl. „ Fertur enim, quod Epifco- » pus Patavienfis ambos fratres de Pon- „ Churning excommunicaverat, qul ,, non folum Monafteria, fed & pofi- ,, feffiones Patavienfis Ecclefise inva- ,, ferant. „ (c) Lit. Friderici II. Ducis Auftrise ad An. 1231. IV. Nonas Novembr. in Gevella datis apud Phil. Hueberum loc. cit. „ Declarare volumus omni- „ bus, quod Henricus de Chunringe t ,, &C. ,, Lit, Henrici de Chunring da- tse Zwetlenfi Monafterio A. 1232. „ Quia mutabilitas naturse , &c. - „ ego Henricus de Chunringe , primus ,, vel fummus Marefchalcus Auftriae, „ feptem taleqta in juftis redditibus, „ &c. „ Idem alise ejusdem liters. „ Sciant omnes, &c. quod Henricus „ & fratueles mei tenemur Monafte- „ rio in Zwctl in centum talentis, & „ decern carratis vini, & octoaginta „ modiis frumenti, 6cc. „ Extant apud Linckium in Annal. Zwetl. ad An. 1232. (d) Lit. Gregorii IX. PP. data: ad Salisburg. Archiepifcopum, & Abba- tes Admont. & Mellicenfem, Reat. VI. Kal. Decembr. An. 1231. apud Meichelpeckium T. II, p. ij 6 272 ANNALIUM AUSTRIA Pontificia, atque fi opus fit, admoto etiam Ecclefiaftici c * fulminis terrore, reftitui jubentur. (a) Profuit ea cura non ad vindicanda modo vetera Monafterii prasdia, fed ad pri- ftina etiam novis acceffionibus augenda. Haud vulgare beneficium erat, quod Leutoldus Comes Hardeccae, ex Pleygeniorum illuftri gente,Monafterio contulit, tranfcri- pto cum Puechbergae, & Hiersbergae faltibus Rafenfeldenfi Strenuct , praedio. (b) Id ne integrum eflet, Seyfridi Calchavii, SZl-' v * ri contentio efiecit, nefcio quid juris in id fibi 7ia‘ lW ~ vendicantis. Ada primum res eft fummo Auftria; Prae- tore, Henrico Chunringio, qui fecundum Waltherum pronunciavit. Sed is non contentus Auftriaci Pnetoris fententia, Fridericum etiam Imperatorem exoravit, ut quae legitimo judicio ea in caufa ada eflent, Carfares au- thoritate rata, firmataque efle vellet. Annuit Csdar, ge- minoque diplomate ? eodem tempore Ravenna? dato , & fententiam Chunringii confirmavit, 8c jura Caenobii fuam in tutelam recepit. (c) A Caefarea authoritate ne Ponti¬ ficia abeilet, prater Honorii III. lex to jam abhinc anno obtentas, geminas alias a Gregorio IX. fucceflore epifto- las fuperiore adhuc anno impetrarat, alteram ad Ducem Auftriae 5 (d) ad Seccovienfem Epifcopum, Runenfemque Ab- » de Chalchavct fuper quaftione in fi- 5 , mul habita coram Heinrico de Chun* j, ring, tunc temporis Redore Au- „ ftria de bonis in \afenveld, qu# „ idem Abbas emerat a Comite de » Pleyen &c. nos igitur -- eandem » fententiam, ficut de terra confuf „ tudine j'ufte lata eft, fuper bonis » pradidis de noftra gratia confft' » mamus &c. „ Hac poftrema eX Chron. Mellic. Anfelmi SchrambU fupplenda erant. Diploma alterum extat itidem apud Philib. Hueber.L* i. c. 2. Anno, menfe, loco eodem da- turn „ per prafens fcriptum & c * " “ » Abbatem cum eodem Monafterio » A/fJ//'cewyzFratribus, hominibus, & »> omnibus bonis ej'usdem Monafte- „ rii > fub noftra, & Imperii prote- >» ^ione recipimus Ipeciali. & c * ” (d) Lit. Gregor. IX. PP- ad Du- cem Auftria data Perufii Kal. Fe r * An. 1230. apud Phil. Hueberum L.c, » Antiqui hoftis invidia &c. cum » itaque diledi Filii Abbas & Com j, ventus Mellic ends ad Romanam „ clefiam immediate fpedantis intern „ dant, ficut alferunt revocationi all' „ eno- (a) Lit. Honorii III. PP. data: La- terani II. Non.Novembr. 1225. apud Schrambium in Chron. Mellic. P. III. initium eft : „ Sacro-fimda Ecclefia „ devotos &humiles filios, &c. Ea- „ propter diledi filii - - perfonas ve- „ liras ac locum - - fub beati Petri, „ noftraque protedione fufcipimus; „ fpecialiter autem Ecclefiam de Dr'ds- w harden , cum pertinentiis fuis &c. „ {b) Lit. Leutoldi Comitis de Pity gen data in Hardec{V. Kal. April. A. 1229. Ind. II. quae extant apud Schrambium in Chron. Mell. P. III. „ Ego Leutol- „ dus Dei gratia Comes de Picigc-n -- „ Curiam in BjiJenveld & faltum ,, montium Puechierg & Hitrsierg to- „ talem liberaliter donavi, proprie- ,, tatem cum omni utilitate ejusdem „ prcedii Ecclefia Medlicenfi conferen- „ do &c. „ (c) Diplom. Friderici II. Imp. Ra¬ venna menfe Januario An. 1231. In- did. IV.datum apud Phil. Hueberum L. 1. c. 2. „ iValtherus Abbas Medli- cenfis - - noftra celfitudini fuppli- „ cavit, quatenus fententiam latam i» fecundum confuetudinem terra in- » ter eundem Abbatem & Seyfridum LIBER QUINTUS. 273 A ' c, Abbatem alteram, (a) quibus ad tuenda Mellicenfium jura adverliis quoslibet eorundem violatores excitantur. Adeo, quae ceteris obfuere iniquorum hominum injuriae, navi unius Prasfulis induftria ad firmanda magis, magis- que jura fua Mellicenfibus profuere. Pace hoc modo, quieteque Provinciae reftituta, res conra&u alia incidit ancipitis plane negotii, quae fufpenfa in praefens A ^. s f o [ potius, quam transadta eft. Ineunte menfe O&obri lega - tern Mar- £us Henrici Germanise Regis, ConradusAbbasSan£fciGal-^ e j^ e ' li, Viennam venit, dilatam tanto tempore Margaretze Re- y/X. ginae dotem, a fratre Duce petiturus. Acceptus magno honore eft: fed quod recentem Patriae vaftationem caufa- retur Princeps, nec filentio transmitteret, qui de Regii thori licentia in omnium ore fermones verfarentur, ad- j ^ mifta utrinque excufatio eft, & difcordia confopita. (b) Anno fequenti ad IV. Nonas Februarias magnum Tndericus Viennae Nobilitatis Conventum Fridericus egit apparatu,^*^ pompaque ad memoriam fingulari. Solenne ea, ac fupe- accingi- riore aetate erat Principibus, armis ab Antiftite traditis non tur » Pars II. Mm fine „ enorum bonopum ejusdem Mona- „ gis Henrici in Wiennam propter » fterii — Nobiliratem tuam mone- „ Dotem Dominse Margarets Reginses „ mus, & hortamur in Domino - qua- „ quem Dux magno honore excepit, „ tenus cum didum Monafterium „ feque ex prsefenti Patrice vaftatio- „ fundatum dicatur a tuis progeni- „ ne excufavit, uti Abbas Regem ob „ toribus & dotatum -- eisdemAb- „ licenciam thori, & fopita eft difcor- „ bad & Conventui fuper hoc con- „ dia. „ Cunradus deFabaria deCa- „ gruum favorem , confilium & au- fib. Monaft. S. Galli cap. 19. apud Gol~ „ xilium largiaris &c. ,, daftum Alem. T. 1. p. g conftitutos, ut eis ablata reftitu- Henrici R. incontinentia fidem facie » ant, -- per cenfuram Apoftolicam, Continuator Geft. Trevir. apud Ec- 55 appellatione poftpofita compella- cardum Corp. Hift. T. II. col. 2227. » tis ut pompa auguftiore ageretur, ducentos ex Pilkri. fummis familiisNobiles delegit,quibus eundem rnilitarem honorem impertiret. Inligne per le fpe£taculum , vefti- um Iplendor inlolitus ex rubro, optimoque panno, Can¬ dida medium cingente corpus fafcia, conlpedtius reddi¬ dit: ut non turma nobilium Equitum , led unius family fratres viderentur. (a) Equi oftro inftrati, phalerisque ab arte, pretioque nobilibus fuperbi, militare lubinde agmen Penzingenlem in agrum deferebant, tanto hominum con- curlii, applaufiique, nihil ut a triumphi Ipecie ea pomp * 1 dirferret. Additi militares ludi, & pugnx ludicrc imagi¬ nes, documenta militias, ad quam exemplo, moreque ma- jorum authorarentur. (b) Auflria per id tempus Nobiiitds. O Sed quando tam numerolas per Auftriam Nobilitatis occurrit mention haud alienum ab hoc loco fuerit, pauca- rum de multis, led infignium, quae hac tempeftate in Au- ftria floruere, familiarum nomina recenlere. Eminebarlt poll: Peilfteinios Pleygenii Gomites, 5 c Tolenfteinii: 5 c his proximi Chranichbcrgii, Chunringii, Eckartlavii, Greif- fenfteinii, Hackenbergii, Halelavii & Hausbachii. Nihilo his minores erant Meiflavii, Pottendorffii, Rauheneckii* SchaumbergiGi, Schwarzenavii, Streunii, Streitwefenk His Turiii, Valckenbergici, Veldfpergici, Volckerftorffii* Wolckenfteinii, Zebingii & Zelckingii jure adlcribendi? & qui noRram adhuc aetatem ornant,Liechtend:einii,P 0 ^ heimii, Starhenbergii,Traunii,Trautmanftorffii, quorum illu- (a) Fernold.ad An. 1232. „ Dux „ Fridericus inPurificatione apudSco- „ tos Wienne gladio accingitur, & „ Nobiles ducenti cum eo in magna ,, folemnitate, & hilari militum no- , vorum ludo : quorum veftes ru- „ brae erant, albo interftin&a:, juxta „ formam confuetam Clypei Auftri- „ aci. „ (b) Chron. Aultrale ad An. 1232. „ Fridericus Dux Auftriae & Stirise „ apud Viennam militavit,& accin&us „ eft gladio in Monafterio Scotorum j> in Vienna a Gebhardo Patavienfi Epi- ,, fcopo. „ IdemhabetChron.Gau- o - Neoburg. Mellic. ad hunc an- m. Idem narratHagenus in Chron- iftral. & ex eo Thom. deHafelbach t^hron. Auftral. „ Ex hinc pro- pofuit, quod ducentos e fuis una lecum militaribus infignibus exor- naret, & multis adunatis apud Pentzing , eorundem volens agih- tatem experiri, fe coram pofito curfitare, ibi unum in aliumdifpo- Puit, more exercituantium hofti- liter aggredi in typo. ,, Quem |uitur Arenpeckius in Chron. An¬ al. ad An. 1232. & Cu/pinianus in iderico II. LIBER QUINTUS. 275 c -iIIuftria nomina literis confignata etiamnum extant, (a) Neque tamen Auftriacos fblum in equeftris hujus comi- tatus communionem admiflbs reor 5 fed ex Styria etiam, ubi Berneggii, Petovii, Phannebergici, Wildonii, & qui ad noftram usque aetatem illuftre genus propagarunt, Stu- benbergici & Wurmbrandii, florebant. (b) Ut adeo mirum efle non poffit, tot uno tempore Nobiles equeftri hoc authoramento a Duce fuifle ornatos. Veftium porro earn formam, coloremque, quibus in publicum prodiere, ad clypei Auftriaci fimilitudinem excogitata, Pernoldus author eft. (c) Nam cum ceteris Auftriae Principibus scuti ales, Aquilae fimilis, pro infigni eftet, ut figilla eorun- Au > iriaci dem manifefto exhibent, & relid:a ex veteri memoria in ^“tiT fcuto fuperioris AuftriaeAquila dimidiata innuere videtur j aliud fub hoc Principe in ufu efte ccepit, quod miniatum, fafciaque Candida diftin£tum hodiedum obtinet. (d) Nondum forte patebat omnibus, quem in finem, hoc potiffimum tempore, folemne id perabhim fit: fed iter, quod cum aliis Germanise Principibus in Forum Ju- Pars II. Mm2 Hum (a) Haec Illuftrium Familiarum quidem Novembri Menfe, hoc eft nomina de multis pauca legi poflunt paulo ante Equeftrem illam folenni- apud Bern. Pezium in Cod. Diplomat, tatem An. 1232. II. Febr. celebratam abAn.1200.adAn.1246.apud Linck. infigne aliud in figillo Friderici II. in Annal. Zwetlenf. apud Ludewi- Ducis Auftriae adhibitum. Non me gium Reliqu.. MS. T. IV. apud latet,OrtiloneminNotispofterio~ Duellium inHift. Ord.Equit. Teuto- ribus fcuti Auftriaci , mutationem a nicorum, apud Philib. Hueberum in pugna Leopold* Ducis Auftrite II. ad Auftria ex Archiv. Mellic. Illuftr. L. Ptolemaidem derivaffe , fed quod III. ex quibus ea excerpta funt. ad An. 1231. usque in fcuto nihil (b) Pauca de multis ex Cod. Ad- mutatum fit, difficile fit Ortiloni mont. apud Bern. Pezium , & Lud- ea in re aflentiri. En verba Orti- wig. Reliqu. MS. T. IV. ex Chro- lonis ad An. 1191. „ Quia autem nico MS. Glocknizenfi & apud Hor- „ Dux ( Leopoldus Virtuojus ex Duci- neckium, & Excell. & Illuftriffimum „ bus Auftriae) in oppugnatione {Ac- Com. aWurmbrand in Colle&an. „ conn feu Ptolemaidis') tarn ftrenue Genealog. Auftr. « bellavit, ut toto corpore plenus ( c) Pernold. fupra laud, ad An. „ effet hoftium fanguine excepta 1232. „ Quorum veftes rubrae erant, „ ilia veftis parte, quae latuit fub mi- 3, albo interfiling:as juxta formam „ litari balteo: poftea Hainricm fex- „ confuetam Clypei Auftriaci. „ „ tus Imperator clypeum Auftria , in C D ) Sententiae hujus Author eft „ quo hadienus erant quinque Alau- VirCl.MarquardusHerrgottusinDif- „ da, mutavit, & diftinxit campo fert. MS. de Sigillis Ducum Auftriae: , r rubro cum media femita alba. „ ad quam, lucem utique propediem Sed enim neque Alauda quinque un- afpeQiuram, Le&orem remitto. In- quam in fcuto Auftriaco, aut figillo ex- terim ex figillis, quae aeri incidi cura- tabant prius, ut videre eft in figillis vit Philibertus Hueberus in Auftria aeriincifis: neque Heinrici VI. Impe- ex Archiv. Mellic. Illuftr. latis appa- ratoris tempore, hoc eft ab An. 1 190. ret An. 1199. 1203. 1217. 1220. ad An. 1x 97. ullum aut Diploma 1227. LeoPoldum Ducem Friderici Pa- ejusdem rei, aut novae formae figil- trem adhuc retinuifle Avem aquilae lum oftenditur. Sed ea de re plura hmilem, fed An. primum 1231. & V, Cl. 6c Reverendiff. Marquardus* 276 ANNALIUM AUSTRIA lium adCaelarem fufeepit, facile indicio eft, eum fplendo- A ‘ rem non bellis tantum, quae alia deinceps ex aliis Temper geflit 5 fed dignitati etiam fuae, ac primo cum Caeiare congreftui fuifte a Duce turn quantum. Ergo Aprili menfe exeunte cum nobili feimmi Ordi- nis comitatu in Italiam profe&us, Caeferem Utini veneratus ini Due. eft. (a) Ibi cum eftet , in familiare primum colloquium cum Auiiria R e „. e }q enr j C o V enit: qui cum feditiofe in patrem Impera- Ham . torem conlilia, quae paulo poll: erupere, jam turn agitaftet? eaque tanquam a fummo Chrifti Vicario profe6ta, mi- ris fimulationum integumentis conveftiiftet j pertratftus in fraudem Dux eft, & Ibcietatem cum Longobardis, Hen- ricum obtentu Pontificiae voluntatis ad Regnum vocanti- bus, coivit. (b) Nihil tamen in praefens moliri vifum* Sed cum in Auftriam rediiftet, arma undique, militemque ad ulcifeendas,qus fuperiore anno illatae aBohemis erant, injurias comparavit. (c) In Auftria interim, quanquam ab externo hofte ali- vith in quanta quies eftet, haud optimo tamen res loco erant: fnwaT nam & nefaria quaedam flagitia inoleverant 5 & inteftin* nuper tumultus pacatam alioquin gentis indolem ita effe- rarant,'ut a caede ne in urbe quidem abftinerent. AtroX nuper barbarae ferociae exemplum Weichardus Zebingius erat, illuftri in Auftria familia oriundus, nodtuque in aiie- na domo ab Orphano, paris nobilitatis viro, Viennae ob- truncatus. ( D ) Flagitiofs tamen illi libidini, & in natu- ram injuriofte frenum a Gregorio ipifb, Pontifice Romano? tempeftive injedtum , datis ad Familis Dominicans Co da¬ les literis, mandatisque nefariam hanc morum peftem > ficubi (a) Chron. Auguft. ad An. 1232. „ Imperator per Venetias tranfiens „ usque ad Aquilejam , 6 c Forum Julii „ proceflit, ubi Rex filius fuus , & ,, quidam alii Principes, (eilicec Fri- „ dericus Dux Auftriaz (qui jamapud „ Viennam gladio militari accin&us „ erar) ei occurrerunt, cum quibus „ de pace Alemanix verbocenus or- „ dinans in Apuliam fe recepic. „ Agit deCaftaris in Forum Julium tra- jeftu circa Pafcha Godefrid. Colon. & Monachus Paduanus ad An. 1232. Chron.Salisburgenf. item ad eundem Annum. Mirum tamen eft quod in Diplomate Friderici II. Imp. Utini, dato An. 1232. Ind. V. ( quod ex Tabulario Halenfi vulgavit Heinec- cius de figillis in Spicilegio p. 2x9.) inter numerolbs teftes nomen Frid*“ rici Ducis Auftria non fit adfcriptujn* (b) Pernold.An.1232. „ D ein ' „ de Forum Julii profeUus ad Impe- „ ratorem , ibi cum Rege, fingentc, „ quod ita vellec Dominus Pap a » » foederatus eft pro Longobardis. » (c) Idem ibid. „ poftquam re- ,, divit, paravit exercitum inBohe- ,, mos, rapinas eorum anni prioris „ ulturus. „ C D ) Chron. Auftrale ad An. 1232* » Wicbardus de Ze binge Vienna decol- „ latur ab Orphano node in domo „ Smeharii. „ Idem habet Chron* Clauftro-Neoburg. Anonym. Leob. & Zwetl. qui Orpbanum appellat de Wecbing. s (a} Rai- LIBER QUINTUS. 277 A * c, ficubi irrepfiftet, qua facris lermonibus, qua inje&is gra- villimarum poenarum terroribus opprimendi. (a) Fridericum Ducem, ne arma, quod optabat, con- feftim in Moravos Bohemosque diftringeret, & tempus anni, 6c dubii in vicinis provinciis bdlorum motus abfti- nebant. Carinthiam anceps jam diu belli terror, quod TwU m Bernardum Ducem inter, 6c Eckebertum Bambergenfem Catmthia ' Epifcopum exarferat, diftraxit. Duce melior miles Anti¬ lles, quoties ad arma ventum eft, luperior fere extitit: (b) nec finis rapinarum, ac populationum futurus erat, nifi abje&a fpe armorum ad dolum verfa client Carinthiorum ingenia: his artibus apertum Eckeberti peiftus fuccubuit. Ec i 6erlus 1233 Aftu intercepts ab Henrico Vinckenfteinio diu in cufto- e™. 5 - dia fuit 5 fuiftetque diutius , nifi Fridericus Auftrius vel tus,&u- authoritate, vel armatis precibus in libertatem vindicallet bmuiu Epilcopum, gravem brevi 6c rebus fuis futurum. (c) Mm3 Serius (a) Rainaldus T. XIII. ad An. (b) Chron.Steronis Auguft. ad 1232. N. 8- « Cceterum in Aujlria An. 1232. „ Ec{eni>ertus Epifcopus „ nefandum flagitium plures infece- „ Babenbergenfa cum Duce Karinthia „ rac,cui excindendo virosReligio- „ bellum movens, plures ejus mu- „ fos incumbere juffic Gregorius. „ „ nitiones deftruxit, & terram pro Id conftare air ex Epiftola Gregor. „ magna parte vaftavit. „ Chron. IX. PP. 79. & 80. L. VI. epl.Bzovius Auftrale ad An. 1233. „ Epifcopus Annal. Eccl. T. XIII. ad. An. 1232. „ Babenbergenfis 6c Dux Carinthia ra- 11c rem narrat: ,, Per id temporis „ pina 6cincendio fe viciftim lacera- ,5 Friderico Irnperatore 6c Andrea Re- „ runt. At Epifcopus fuperior evafit, » g e Hungariae, de. Aujlria 6c prasci- „ 6c caftella 6c oppida deftruxit. ,, » pue Vienna digladiantibus, externo Confirmac id Chronicon Clauftro- „ milite in Germaniam introdudo, Neoburg. 6c Anonym. Leob. ad An. „ Germanic® continent!® cando- 1233. „ rem niveum fuligo favillacea e (c) Chron. Auguft. ad An. 1233. „ Pentapolitano incenclio denigrave- „ Epifcopus Eckjertu j Bambergenhs a „ rat, adeoque infecerat: ut Grego- ,, Minifteriali Ducis Carinthi® per „ rius fummus Pontifex, Priori 6c „ totam Quadrageiimam in captivi- „ Fratribus ordinis Prsdicatorum in „ tate tenetur. „ Chron. Auftrale. „ Aujlria conftitutis necefle habue- ad An. 1233. „ Epifcopus Baben&er- „ rit committere,ut contra temera- „ genfts, poftquam bellando vaftavic tores naturae, quorum peccatum ,, Carinthiam , ab Hainrico Nobili de in Alemannia, partibus fupra mo- „ Vinckenftain in dolo capitur, de- 1, dum invaluerat, 6c pro Concioni- „ inde per Ducem Auftri® F. libera- „ bus,6cpro Judiciario officio infur- „ tur. „ Idem narrant Anonymus 5) gerent - -. nominaque contra na- Leob. 6c Chron. Clauftro - Neoburg. „ turam delinquentium deferipta ad ad An. 123 3. Sed MegiferusCarinth. „ Romanam curiam transmitterent, L. 8* c. 16. Eckfiertum in pugna ab „ ut -- ipfi tandem ab omnibus tan- Henrico Dietrichjleinio captum , Sea j, quam haeretici vitarentur. - - De- Bernardo Duce in arce Vinckgnfttinia in j, die ea de re duas Epiftolas Fratri- cuftodia habitum narrat. Florebant »> bus Prasdicatoribus Anagni® III. quidem jam An. 1176. Eberhardus-, 6e Non, Septembris fignatas.,, Qu®- Conradus de Dietrich/lain , led ii Bam- Ham ilia Friderici Imp. & Andrea Re- bergenfibus Epp.amici, ut videre eft gis Hungari® de Vienna , hoc tempore apud Ludewigium inScript.Bamberg. dimicatio fuerit’j aut eiTe potuerit, T. I. col. 1129. HoftmannusinHift. ego fane non aflequor , erroreque Bamberg. Epp. L. 4. col. 155. Ecfyer - lapfum Bzovium nihil dubito. 278 ANNALICJM AUSTRIA FriJ.Dux Serius itaque opinione bellum in Bohemos fufceptum , At Auftrtain nec an te T u lii menfis principium caftra in Moravians pro- am ir - mota flint. Vetovium petebatur, arx in Auftriae, Moravian rumpt 5 quelimite dim nobilis,&fitu, opereque in paucis munita. Elufura vim omncm , & fucceftus defperationem, quam- vis audacibus, inje&ura videbatur: fed Fridericus, alacri- tate fretus militum, pnedonum id latibulum omnibus vi- ribus fic aggreftus eft, ut in poteftatem vi&oris ante con- cederet, quam capi pofle crederetur. Fortunam Vetovii Vetovium minora circum caftra, oppidaque fecuta funt: Rexque txpugnat. jpf^\^ en q es l aus> finiftro belli omine conturbatus,fugienti fimilis per fylvarum latebras in fliam fe Bohemiam rece- pit. (a) Tam pronis ad vi&oriam Moravia rebus, trepidis ^ orum nunc “ s a d tuendam armis Styriam, Auftriamque insurant, revocatur Fridericus. Andreas, Belaque Hungarian Reges in armis erant, Styriaeque imminebant. Belli caufa ea- dem, quas duobus abhinc annis Bohemos in pernicietn Auftrias concitavit, Sophia repudium. Huic altera accef fit, recuperandae fpes partis Sty rise, quam Hungariae de- tra&am olim, plerique ejus gentis aegerrime ferebant. Im- parata fub hoc tempus ab armis, militeque erat Styria, quod belli vel fiifpicio abeflet* Nec jufti fpeciem belli ini- tia pratferebant. fnfufi repente Hungari, fa&oque femel impetu excifi paffim vici, pecora ac jumenta,& quidquid agi, ferrique poterat, abftra&a. Villarum incendia, & infefta fere inter vicinos odia, agreftem multitudinem fa¬ cile in arma egere: fed quod turmatim magis, quam juft* exer- ium una cum EM>ardo Salisburgenfi a Friderico Duce Auftrix, concordise fenciendaz caufa eo profedos, in cu* ftodiam datos fcribit fine tefte, vel authore. De rebus Eckfberti contra Ducem Auftrise ad An. 1237. agetur. (a) Pernold. ad An. 1233. „ Dux „ cum eleda militia in Bohemos pro- „ cedens, caftrum , Vetawe quod eft „ in finibus Auftrke, Moravian, & „ Bohemia, aggreflus eft, quod opti- ,, me munitum, & latibulum infi- „ gnium prsedonum fuit, qui inde in „ Regiones prsedidas pro libitu ex- „ currebant. Id fortiflimo infuku ,, capiens, & multa alia in deditio- „ nem accipiens, terruit Wenzel Re- 33 gem , ut paratum jam exercitum ■>■> fine pugna reduceret. „ Chron. Auftrale, Clauftro- Neoburg. Ano- Leob. ad An. 1233. „ tavam Johannis Baptiftas i^ 01 ix Fridericus Bohemiam exercft 0 iximo congregato intrare v0 ' is, proceflit usque ad caftr urn 'aw. Quod licet omnibus vid e ' :ur inexpugnabile, expugnavft* alia quxdam caftra, poft pr* dl ' expugnationem , fibi fuerunc idita. Audiens itaque Rex dO~ , quod tantam multitu 1 m exercitus haberet,& sdidum expugnaflet; f^ cc . : fylvam , licet propofum et Tipo occurrere Duci praetato*»» peck, in Chron. Auftr. rede n caftrum in Moravia ftatu » tiamnum veteris loci memor eft, Ibeja fluvio ab Auftria dl' LIBER QUINTUS. 279 exercitus modo in hoftem irent, neque aut duce certo, aut restore in pugnae difcrimen fe conjicerent 5 pertra£U in infidias funt ab hofte fugam fimulante: ibi cum a fron- te, atergo, a lateribus coorti hoftes pugnae neceffitatem Styrorum injicerenc, certatum aliquamdiu ira magis , quam certo cladeu confilio eft, Styris nobilibus, qui ad tuendam coramu- nem caufam undique accurrerant, aciem utcunque fiiften- tantibus, donee in Hungaros vid:oria aperte jam inclinarec. Gravem Styros accepifte cladem, illud argumento eft, quod e tanto pugnatorum numero homines vix quinqua- ginta aut necem, aut vincula evaferint. ( a ) Evaftata dirum in modum Styria, bellum in Auftriam Hungari ® ambobus a Regibus tradu£tum : cumque ferret paflim Auftriam omnia, ageretque fpoliis intentus miles., caedesque ac in-^* 48 cendia ubique faceret, quidquid agri ad Leytham eft, in- ta£fcum bello non manliit. Geminato jam terrore nihil cuntftatus Dux Auftrius, copias, quanta potuit celeritate, e Moravia fecum rapuit, Hungarosque hoftes ad Hofflei- nium repreffit. Praeceps in hyemem jam annus erat, nec fuftineri diu hybernum frigus extra teda poterat. Id cum probe adverteret Rex Andreas, Ducisque Friderici impe¬ tus , bellicamque virtutem noflet, exufta Teven Ufbe- cula pacem obtulit. Nihil erat, cur tergiverlaretur Au- Pax ftrius, turbata alibi, alibi nondum confe&a pace, tot uno iis inita ' tempore ab ortu , feptentrione & occalu hoftibus circum- leptus. Facile itaque in concordiae leges itum, & Ipolia reftituta. (b) Certatum interim mutuis officiis. Primus Neu- (a) Pernold. adAn. 1233. „ Du- „ vertebantur: ad ipfos accedebant „ cem revocaruntllngari, Pub Andrea „ ante & retro , multi in utraque „ Rege, & Bela filio ejus, tam Stiriam „ parte mortui. funt, & multi vulne- „ quam Auftriam aggreffi,ut poenam „ ribus debilitati. Tandem Ungari „ fumerentderepudio Sophia, Cogna- „ vidoria potiti, nobiliores ex els „ tte, &quiallngari Temper cupiebant „ captivaverunt: ex tanta multitu- „ Stiria partem , olim longis retro „ dine vix quinquagintafugerunt, „ reliqui omnes aut interierunt, aue „ captivi abdudi funt. „ (b) Pernold. ad An. 1233. ,, Ex „ altera parte Reges ipfi fseviebant „ in Auftriam : quibus feftinans e Bo- „ hernia Dux occurrit apud Hovelin & eos repreffit, multis eorum oc- cum » temporibus fibi ereptam, recupera- „ re. toimnonhabuitmilites: unde „ Nobiles cum folis rufticis refiftentes „ poll fortiffimam pugnam, in qua „ plerique ceciderunt, vidi vaftato- ,, ribus furorem permittere debue- „ runt. „ Chron. Auftral. Anonym. Leob. & Zwetl. Chron. Clauftro- Neoburg. ad An. I 2 ? 3 * Ungari in- » traverunt fines Styria , & yaftave- j, runt eos rapina & incendio. Sty- j, rienfes veto congregati fine redore » perfecuti funt eos. Ungari vero » longius eos trahentes a finibus fuis, » infidias ponentes, poll eos con- „ cifis. Deinde pax fada, Regibus recedentibus , cum pr^das reddi- „ diflent. „ Chron. Auftrale: & Clauftro - Neoburg, ad An. 123 3. „ Rex Ungaria circa feftum omnium „ Sandorum Auftriam exercitu ma- „ gno intrans, partem terra incen- dip, 280 ANNALIUM AUSTRIA) Neuftadium invitatu Ducis Rex venit, multo fplendore A - G * ac magnificentia acceptus 5 turn vero, quod vicem reddere Friderico Andreas Rex cuperet, Auftrius quoque in Hun¬ garian} defcendit, eo ubique honore, apparatuque aRege acceptus, ut non ad exigui brevitatem temporis, fed ad perpetuam firmitatem coalitura pax ifta videretur. ( A ) Hxc dum in Auftria, Styriaque gererentur, Bava¬ ria non fine tumultu fuit. Henricus enim Germanise ReX> S Hewn'- Friderici Imperatoris filius, iratus Ottoni Duci, qui nefa- cofo£eo/>-riis ejus in Patrem confiliis, & inconfultae ambitioni unus ? re J a: omnium acerrime fefc opponebat, copias fuas in earn pro- vinciam infuderat, oppreflurus haud dubie imparatum cem, nifi obfide dato Ludovico filio calamitatem rede- millet. ( b) Dux Auftriae in partibus Henrici fuit, & Er- “Jlihhco c ^^ n § ero Wefeno, fuperioris Auftriae Prxfidi, poteftatem -JxaL fecit, Regis voluntatibus ea in caufa obfequendi. Id ille licentius, quam imperatum erat, praeftitit: nam & yEni ripam omnem infeftam reddidit, & extimam illatn Bavariae oram quotidianis excurfionibus diripuit, & Vorn- bachenieCoenobium expilavit. (c) Wefenum infignite improbum vocant Scriptores Boici, & in numero pene la- tronum habent. (d) Sed enim conftat latis, virum fuifie „ dio, & rapinis devaftavit, & usque „ ad Hove tin ( Anonym. Leob. Hoe- 3) fetin') pervenit: & interfedis mul- „ tis de fuo exercitu, & nobilibus 3, quibusdam captivatis, & civitate ,, Teveyn exufta & depopulata, ulte- „ rius procederenon valenspro con- „ cordia laboravit. Qua habita re- „ yertitur ad fua. „ (a) Idem ibid. ,, Et non poft „ multum tempus idem Rex pacifice ,, exeundo proceflit usque ad novam „ Civitatem , & ibi a Duce honorifice ,3 fufceptus, firmam 0 concordiam ini- „ erunt: ubi fada concordia idem „ RexDucem amicabiliter ad llnga- „ riam invitavit. Quo facto cum „ magno comitatu llngariam ve- „ niens, honorifice fufceptus rediic 33 ad fua. 33 (b) Pernold.ad An. 1233. „ In- „ terea Rex Heinricus vaflavitBawa- „ riam, quia Dux ejus Otto , Impera- „ tori fidelis, impediebat Regem ab 3, affedfatione Imperii. „ Godefrid. Colon, ad An. 1233. » Rex contra „ Ducem Bavaria proficifcitur. In »>’ cam pis itaque Lyci fecus Auguflam 3, fere lex millia militum in exercitu non „ Region funt inventa. Inde profo i, dus brevi tempore Bavariam liib- „ jugat, & Ducem in. deditionem , recipit. „ Chron. Auguft. ad An. 1233. „ Rex cum muitis Princir , pibus & magno exercitu Bavaria** , intravit Ducem deftrudurus. Seu , mediante Archiepifcopo Salzbur- , genfi in gratiam eum recepit } & , filium ejus puerulum in obfiden* , Regi dedit. „ (c) Pernold. An. 1233. » , dericus Dux ex foedere, ad juva n ' , dum Regem , putans fe Pontine* , gratum facere, permifit Ercbenchero , de We fen Capitaneo Ana/i, Ut ip 1 ® , pariter invaderet Bavarian : 5 repente irruens , multos profcri- lingenfi Principatu fufficiunt A.122S. ptos, qui fe in eodem monafterio defundum. Sed exftant Literse Hen- ejedismonachis receperunt,com- rici Junions Medling. An. 1232. XIII. 15 prehendit, quorum quosdam fus- Calend. Septembris ad fandam Cru- „ pendi, alios capite pledi curavit.,, cem data: : ut adeo mors illius ali- Chron. Salisburg. ad An. 1233. idem quot faltem annis poft obitum Hemki ^arrat, fed pro caftro Clauftrum Lam- Crudelis differenda fit. 282 ANNALIUM AUSTRIA partim quod res ejus cum Henrico altero, Leopoldi filio,A. c ita confute fint, & permittee, ut quid alterutri proprium, quid alienum,difpici vix certo poffit. Heinrici filius erat Ducis Medlingenfis primi, nepos ejus, qui primus Au- %es ejus ftriam hujus nominis inter Duces rexit, (a) Scriptores tim’pn- noftri a formse eum dignitate commendant. (b) Mode* jiriZia. rationis illud erat, quod in nupera Auftriae perturbatione* procul curis, negotiisque aetatem ita egerit, ut uni inten* tus venationum Audio, neutras fere in re publica partes (equeretur. An Henricus Crudelis, Leopoldi filius, quern monumenta noftratia Medlingenfem identidem appellant, ex hujus patrimonio partem decerpferit j an hsereditatem integram contra fas, piumque invaferit, ftatuere non aufim : inclinat tamen animus, Medlingenfis Ducis titu- lum Henrico Crudeli perperam adfcriptum j quod tyran- nidem ille non Medlingae, fed Heimburgi occupare ten- taverit j nec credibile fit, Leopoldum Patrem, redtiffimas mentis Principem, tantam a Patrui fui filio injuriam pr°** hibere noluifle. (c) Coelibemne egerit vitam, an conju- galem , non magis in aperto eft: fliperftitem certe non reliquit fobolem, in quam aviti juris haereditatem trans- mitteret. (d) Vitio dabatur bono ceteraPrincipi,quod adverfus Henricum, Medlicenfem curionem facrum, quern (a) Patet ex Litt.Henrici Junior. Medlingenf. ad S. Crucem datis An. 1232. ap. Bern. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 83. ( b ) Arenpeck. in Chron. Auftr. „ Henricus de Medling Junior fpecio- „ fus Princeps Heinrici de Medling uni- „ cus natus, venationibus dele&a- „ batur. Habitavit cum Curia fua „ in caftro Medling: pofledit dominia „ Tub montanis cum fuis attinentiis, „ quae genicor fuus habuic. „ (c) Arenpeck. in Chron. Auftr. „ Heinricus Crudelis - - habitavit in „ caftro Medling & di&us fuic Dux „ Heinricus de Medling. Pofledit bona „ 6c dominia - - quae olim Heinricus de „ Medling Senior, 6c Heinricus de Med- „ ling Junior patrui fui poflederant, „ 6cccepit eadem gubernare, adhuc „ vivente genitore fuo. „ Eadem habet Sundheimius in Tab. Clauftro- Neoburg. Thomas tamen de Hafel- bach in Chron. Auftr. Henricum hunc Crudelem quidem, led non Medlingen¬ iem appellat. Etvero videtur error enatus ex opinione erronea, Henri¬ cum Juniortm Medlingeniem mortuum pro efte ante Henricum Crudelem • id quod fecus efte, ex literis Medlingenfis Junio¬ ns Henrici manifefto liquet , anno quarto poft Henrici Crudelis mortem fcriptis. ( d ) Literae Henrici Ducis Medling* Junioris An.i232.XIII.Kal.Septemb* in domo SanBa Crucis datse apudBern* Pezium, Cod. Diplom. P. II. p- S 3 * Notum fit omnibus , quod Henricus Dux de Medli\o praedium in Sulze , quod pis memorix P**** meusHenricus de bona voluntate Ab" batis 6c fratrum S. Crucis dieb uS vita; fuae vifus eft habere, curtl „ omnem haereditatem meam, fi fi° e „ haerede de hac vita decederem, „ Friderico Duci Auftriae 6c Styriae de- „ legarem , praTatum praedium cum » omnibus appendiciis fuis exern \! » 6c praedidtis fratribus, quorum „ antiquo fuit pofleflio, redonavi.,, Arenpeck. in Chron. Auftr. “r' „ ricus de Medling Junior - - obut 10 „ liberis, fepultus in Neoburga Ctt „ ftrali. „ ConfenciuntTab.Clauftro- Neoburg. (i) ^ LIBER QUINTUS. 283 A,c ' pro veteri jureMellicenfisCcenobiiPraeful nominarat, con- tumaciter tenderer: ut adeo Gregorius IX. Pontifex Maxi« mus neceffitatem inje£fom Obi videret, nominandi litis arbi-» tros, qui caulam cognofcerent, & quod aequum juftumque diet, Pontificii juris feveritate fancirent. (a) Neque culpa vacabat, quod Sulzenie praediura, cujus ufus parenti ejus, quoad vita fuppeteret, permiffus erat, ab ejus morte re- tineret Obi, invito licet Praefule S.Crucis, & jus Coenobii lui a filio repetente. Quamquam venia haud indignus videbatur Principis animus, qui vivus etiamnum fcripto caverit, ne praedium fuo ab obitu , niO ad legitimes do¬ minos reverteretur. (b) Id vero ultimum monumen- tum eft, quod de eo ad pofteros pervenit. Cadaver de- Sepulture fundi Ducis Neuburgi humatum legitur: (c) diemobitus w mortuorum tabulae ad XL Kalendas Junii conOgnant. (d) Caftra, oppidaque , qua: in MedlingenOum Ducum di- . Pars II. N n 2 tione C A ) Lit. Gregorii IX. data: Late- rani XIII. Kal. Maji ad An. 123 I. apud Philib. Hueber. in Auftr. ex Ar- chiv. Mellic. Uluftr.L. i. c.2. N. 12. „ Gregorius Epifcopus, fervus fer- „ vorum DEI, diledHs filiis Abbati ,, 6c Priori de Zwef/, & Decano de j, Chrems Patav. Disecefis 6cc. Con- 33 queftus eft nobis A. Plebanus Ec- 33 clefiae Medticenfn , quod cum Eccle- „ bere pofliderent, venderent, vel „ commutarent 6cc. (c) Tabuke Clauftro - Neoburg. & Arenpeckius in Chron. Auftr. „ Obiit fine liberis, fepultus in Nets - burga Claujlrali . „ (d) Necrolog. Clauftro-Neoburg. „ XI. Kal. Junii Heinricus Dux de Med- „ licko , cradidit Koglbnmn. „ Hae vo¬ ces ultima: hunc Henricum Ducem 33 fiam lplam per Abbatem Monafterii ab altero diftinguunt, cujus mors ad 33 Medlicenfts, prout fpedtat ad ipfum, XIII. Kal. Odob. confignatur. FuilTe „ canonice fit adeptus, H. de l\au- porro hunc Henricum Jumorem , qui chenec ^ nobilis vir, H. didus Dux dedit Koglbrun , apparet ex literis da- Medlicenfu, 8c quidam alii Patav. tis ab eodem in Niuenburch , fine tern- Diaecefis ipfum, quo minus valeat poris nota, quse exftant apud Bern, ejusdem Ecclefiae pacifica poffeft Pezium Cod. Diplom. P. II. p. fione gaudere, impediunt injufte, „ Noverint 8cc. quod Dux Henricus 3 > „ alias injuriofi exiftentes eidem plu- „ rimum, & molefti. Ideoque difcre- „ tioni veftrce per ApoftolicaScripta 5 , mandamus, quatenus partibus con- 5, vocatis audiatis caufam, 8c appel- ,, latione remota fine debito termi- „ netis: facientes, quod ftatueritis „ per Cenfuram Ecclefiafticam firmi- ter obfervari 8cc. „ 33 (b) Lit. Henrici Medling. Ducis Junioris paulo ante relate": quibus fubjungit „ prcefatum praedium (Sul- 5> ze ) exemi, 8c prasdidis fratribus ,5 (adS. Crucem') quorum ab antiquo „ fuit pofleflio, redonavi - - ita ta- >, men,ut didiFratres, quamvis in- „ de Medlico fpiritu DEI inftigatus „ delegavit libere - - fuper aram S. „ M A R1 JE in Niumburcb quandam „ villam Chogilbrun cum omnibus at~ tinentiis fuis pro remedio anima: fuas, & totius cognationis - - 6c in eodem loco recepit eandem vil¬ lam a Prsepofito Conrado 6 c Con- ventu , ut fibi ad terminum vitas fute ferviat, 6c poll obitum fuum ad Ecclefiam liberrime revertatur - - ad inftantiam autern prsedidi Ducis Henrici acceflit huic Dona- tioni fuse confenlus F. ( Friderici ) Ducis Auftrise, 6c Styria:, qui con- „ fenfum fuum verbis expreflit 6cc.„ Atqui Fridericns Dux Auftrite 6c Sty- 33 35 >) 35 33 33 33 33 33 33 33 43 viti, ad temp us vitse ufumfrudua- rise non fuit, nifi poft annum 1230. ■>, rium ejusdem praedii mihi conce- quo tempore Henricus Junior Med- 33 derent, 6c poft obitum meum li- lingenfis Dux fuit. 284 ANNALIUM AUSTRIA done erant, non orbitate magis Henrici, quam voluntate A - c * ad Fridericum Ducem rediere: (a) a quo id pie, libe- Matrimo- raliterque hoc anno ad III. Kal. Majas Viennae ftatutum, via inter ut {]q U j nobiles Auftriaci matrimonium contraherent cum Frifingenfibus , jus in res eorum , ac h^redes, inter Du- gcnfts ju- C em ac Epilcopum aequa parte dividerentur: eadem eflet ”L h ° mi ~ ratio, fi Auftriacam nobilem, nobilis Frifingenfi juri ob- noxius conjugem duceret: quodfi tamen orbum liberis decedere Fridericum Ducem contingeret, res ejusmodi, haeredesque in jus Frifingenfis Ecclefiae tranfirent. (b) Cujus beneficii teftes literas eo etiam nomine memoriam ■merentur, quod in iis jam Dominum Carniolae Fridericus fe nominet j quamquam, fi Pernoldo credimus, non nifi anno lequenti, Carnioli, fama magnanimi Ducis moti, mortuo fine liberis Angilberto, Crainburgi Marchione, Principatum fuum obtulerint Friderico. ( c ) Interea interventu facrorum Antiftitum, Duces Au- ftriae ac Bavarian mutuam in gratiam rediere: (d) & Confian- Henricus , Misniae Marchio , Conftantiam Friderici Au- ^ZmHen fc> rorem > conjugem fibi , fblennibus in Auftria nuptiis rico Mif- adjunxit. Res ad Danubii ripam, praeter morem , quod Vi e nnenfes parum fincerse in Principem fuum fidei fufpi- cionem jam praebuifient, in ampla Stadlavienfis campi pla- nitie pridie Kalendas Maji An. MCCXXXIV. pera&a elf. Afiuere, invitatu Ducis, Hungarian Reges ipli Andreas, Bela- „ qua minifteriali Frifingenfis Eccle- „ fiae; vel econverfo,hjeredesexip- „ fis progeniti, & poffefliones aequa- „ liter dividancur, ita quod una pa rS „ haeredum, & poffeflionum in p 0 ' „ teftatem noftram redeat; altera „ vero in poteftatem Ecclefiae Frifi* 1 ’ „ genfis. Infuper praefentis paging te- „ ftimonio confirmamus, fi nos abs- „ que haeredibus contingat decede- „ re,quod praedida,hsredesfcili cet » „ & poffefliones totaliter redeant „ in poteftatem Ecclefi* FriCi»£ eM J lS ' „ Datum Wiennae III. Kal. Maji An* „ Domini 1233. (c) Pernold. An. 1234. » „ rico Duci, ob fuam generolita „ famam Carnioli defundo Marchio- „ ne fuo de Crainburch Angilberto nn „ liberis Principatum fuum obtu „ runt. „ . (d) Idem ibid. „ Tandem P a * „ mediantibus Epifcopis, fa&a mt „ Duces ( Auftriae Babenber^enfis, Duces Saxoni* & „ culis divinis usque hodie , omni- 5> Carinthi*, Lantgravius Thurin- „ bus invocantibus, & venerantibus » giae,Marchio Moraviae, multique „ earn. „ 286 ANNALIUM AUSTRIA fi veri Ipeciem habuiflet, a Scriptoribus Mifniis , imo Sc A - a Auftriis, in Ducis liii contumeliam nihil non aufis, filen- Hyemh tio transmilTum haud ellet. (a) Quies, ut videtur, re- liqua ejus parte anni fuit, quam hyems excepit, ventis, gelu, nivibus alperrima, quaeque fluvios, non ut alias f*- pe, glacie adftringeret, led penitus ficcaret. Ea res non vites modo,arboresque perdidit, led ftragem etiam agris, .oppidisque ingentem attulit: nam cum appetente vereis 35 hyberna folveretur glacies,Danubius exundantibusubique rivis litora egrellus, agfos, hortos, vineas egefta glacie obruit, murosque ipfos ac turres, quo impetus aquarum rapuit, evertit. ( b ) Haec inter allatae a Gregorio IX. Pontifice Romano literae, quibus ad facram in Palaeftinam expeditionem in- Medhcen- vitabatur Dux Fridericus. (c) At illi tarn incerta jam cliTcon. Quorum fide , ad longinqua bella nec animus fuit, nec iroverlia. facultas. Res deinde incidit di&u perexigua , led quae magnis tamen ftudiis ell: agitata. Supra memoratum eft, Henricum Medlicenlem Curionem facrum, Henrici Med- lingenfis Ducis,& nobilium quorundam intercellione, quie- tam Paroeci* luae polleffionem capere non potuifle. Iis cum faveret Gebhardus Paflavienfium Antilles, illud tan¬ dem effe£lum eft, ut Henrico Artungus eo in munere fufficeretur. Querela earn ob rem a Walthero Mellicenfi Abbate ad Pontificem delata, datum primo negotium eft Rudigero, Gebhardi in Paftavienfis Ecclefiae regimine fuc- ceflori$ ab hoc vero S.HippoIyti,& S. Andre* in Auftria Praepolitis delegatum. Hi cum metu potentium adver- fariorum movere nihil auderent, inftaurata iterum a Gre¬ gorio IX. Pontifice ad Rudigerum mandata funt, opera- que Friderici Ducis ad tuenda Mellicenfium jura ab eo- dem folicitata. Agnovit ille Mellicenfis Gcenobii jus in de- fignan- (a) De hoc infra ex Lit. Friderici ILImp. quibus adverfari filentium turn Mifnenfium, quos adduximus,tum re- liquorum veterum omnium videtur. (b} Anonym. Leob. An. 123^. „ Tota hyeme ilia tanta afperitas fri- „ goris inhorruit, ut multi fluvii, „ qui ante large fluebant, a fundo „ usque ad fummum ita indurefce- „ rent pne frigore, ut fluere define- ,, rent. Circa tempus vero vernale, ,, cum folveretur glades,Danubius, « ex multitudine glaciei, & abun- ,> dantia aquarum exceflit terminos 5) po- ho- vine- ” fuos, turres, muros, domos maria , arboresque fubvertit mmesque multos exftinxit, as, & agros a fe remotos vaftavit, replensque omnia glacie immenu ponderisi, quae glacies per magnum ,, anni tempus duravit ibidem. ,» Confirmant ilia Monachus Paduanus ad An. 1234. & Annales Colmarien • (c) Lit. Gregorii IX. PP. dataS Perufii V. Kal. Decemb. An. 1234- quae funt inter epifl. ejusdem Num* 395. ut refert Bzovius An. 1234* Tom. XIII. LIBER QUINTUS. 287 c, fignandoTempli S. Martini Parocho, Iiterisque, fed anno primum feculi hujus fexto ac tricefimo confirmavit. ( a) Interea Fridericus Imperator menfe Majo An'ni MCCXXXV. ex Apulia in Germaniam venit, temerariis Henrici Regis ac filii fui confiliis occurfurus. (b) Iter illi per Forum Julium in Styriam fuit, fortafle ut plenius Styriam ex propinquo cognofceret, quze in Regni negotio mens vsmta eflet Ducis Auftriae, Henrico affinitate ac fbedere adftri&i. Venientem in ipfo Styriae aditu Fridericus Dux Auftriae excepit, Salisburgenfi, Bambergenfi ac Frifingenfi Anti- ftite comitatus. (c) Sed ea humanitatis officia graves in iras brevi defiere. Variant hoc loco monumenta vetera : ego,ne vel inDucem lim injurius, vel inQefarem j utra- Q&Jcim que afferam, aequum de re judicium Ledlorum arbitrio ^7 reli< 5 fcurus. Repetitam a Caefare Margaretas Reginae do- aBum. tem , adje&as armorum minas , ni ad conftitutos dies, intra anni unius curriculum , repraefentaretur, Pernoldus memorat: (d) at Ducem per earn occafionem magnam argenti vim a Caefare in belli, quod pararet, Bohemici ac Hungarici fubfidium poftulaffe,negantique obfequium renun- (a) Caufa prsefentis flatus peti poteft ex literis Gregorii IX. PP. ad Abbatem Zwetlenfem, & Decanum Cremfenfem datis An. 1231. XIII. Kal. Maji. Item ex literis ejusdem PP. ad Chiemenfem Epifcopum & Prazpofitum Pragenlem datis A. 1232. V. Idus Januar. Item ex aliis ejusdem Gregorii IX. ad Epifcopum Paflavi- enfem datis II. Non.Novemb. An. 1234. Demum ex aliis, quas eodem anno, menfe, die ad Fridericum Du¬ cem Auftrise dedit: quarum initium eft: „ Ex magna fibi D EIIM red- 55 die devotione propitium, qui pia >> loca de fuis bonis inftituit &c. ,, Demum ex literis Friderici Ducis Au- ftrias datis apud novam Chit (item III. id.Novemb. An. 1236. quas omnes affert P hilibertus Hueberus in Auftria ex Archiv. Mellic. illuftrata L. 1. c. 2. 5 c 3. (b) Godefrid. Colonienf. ad An. 1235. 55 Imperator ab Apulia Aqui- 55 tegiam pervenit. Ibi cum multa 55 turba, & multis thefauris verfus 55 Auftriam intrat in Germaniam: 55 filium enim fuum Regem rebellem 55 invenit, fed impotentem. „ (c) Id conftat ex Diplomate Fri¬ derici II. Imp. Admontenfi Ccenobio apud novum Forum in Styria menle Majo Ind. VIII. An. 1235. dato,quo confirmat Privilegium a Friderico pri- mo avo fuo, illi monafterio conceR fum,quod exftat apud Bernard. Pez. Tom. III. Anecd. in Cod. Admont. Col.68x. InitiumDiplom. eft: „ In- „ ter caetera quje titulos Casfarese „ dignitatis extollunt &c. „ Teftes fubferipti funt : „ Eberbardus Salz- „ burgenfisArchiepifcopus, FJ^ibertus „ BambergenfisEpilcopus, Cbunradus „ Frifingenfis Epifcopus , Fridericus ,, DuxAuftrise: Bernbardus Dux Ka- „ rinthix. M. DuxLotharingiat &c. „ Pernold. An. 123^. „ Fridericus Imp. „ ut ambitum Imperii in filio Henrico ,, Rege opprimeret & puniret, ex „ Italia per Aquileginm profeftus eft ,, in Germaniam: cui Fridericus Dux „ in Styria cumreverentiaoccurrit.,, (d) Pernold. ibid. ,, Sed ibi Im- ,, perator ab eo poftulavit Domina: ,, Margareta Reginse Dotalia pofito „ folvendi termino ad tres intra „ unum annum dies , executionem „ cum armis ei comminatus, ft non „ prazftaret. Quapropter Dux non „ modicum turbatus difcefltt. „ 288 ANNALIUM AUSTRIA renunciaffe, ex ipfb Imperatore poftea intelledtum eft. (a) Id certum, ingratiis Caefaris Ducem mox in Auftriani revertifle. Bemicus At Henricum Regem vel fua ambitio, vel adverfa Principiim ftudia hoc anno perdidere. Regno deje&us c«f>itnr. ab Imperatore patre, Ducique Bavarian, acerrimo ejus ho- fti, in cuftodiam datus j abreptus deinde in Apuliam cum Margareta Regina, parvisque duobus filiis 5 & Conradus, ejus frater in Regem defignatus. (b) Fridericus interim Dux Auftriae ,Pernoldo tefte,fub Junii menfis prindpium in Hungarian! defcendit, Andreae, fenioris Regis, cum Dux Au- Beatrice Athefina nuptiis affuturus. Egregia Principis for- fi Zia°a- ma » emicansque e vultu militaris animus bellicofae alio- fudHun- quin genti ita placuit, multorum jam turn ut votum efTet gam ta ]j R ege ac p r i nc ipe potiendi. Ea apud gentem hanc gratia ambitionem Friderico, invidiam Belae movit. (c) Regno vitaque, poft breve quinque menfium con- jugium, Andreas deceflerat, Belaque lucceifor fevero Tub regni principium imperio ulus, multorum Hungarorum animos ita a fe averterat, ut miffis femel, iterumque 00 cultis nunciis Fridericum ad Regnum depofcerent. Non in fpem erat is Fridericus , qui imperare fatis animo fiio poflet. W Ergo ille&us Regni tarn florentis cupiditate, nec periculi, in quod fe indueret, fatis providus, copias, quantas po- teft, coliigit, finesque Hungarhe ingreditur, feditioforum ingentia auxilia continuo aftutura fuis pollicitus. Ea ubi vana fpes fuit, armaque jam conclamari toto regno fen- fit : turn vero fremere ille, ac in fluxam gentis fidem ft°' machum erumpere, fed fero ccepit. Sed quod nec redire (a) Epiflola Friderici II. Impera- toris ad Regem Boemia; de crimini- bus Friderici Ducis Auftriae, qua: ex- ftat apud Petrum de Vineis L. 3. Ep. V. & apud Lucam Dacherium T. III. Mifcell. ep. p. 601. „ Ipfe vero ( Fri- „ dericus Dux AuflrW) dum effemus ,, in eadem terra fua, non erubuit „ duo millia marcarum a nobis exi- „ gere , pro guerra tibi, & illuftri „ Regi Ungaria facienda: qua: quia „ fibi non dedimus , dixit Fe nun- „ quam a nobis fervitiorum munera „ recepiffe,ut quadam violentia non „ cognofceret Dominum , coram „ quo tarn improbe loqueretur. „ (b) Pernold. An. 1235. „ Impe- „ rator filium Heinricum Regno de- 3> pofuit, & primum in Germania 5) jam maximo inimico ejus Duci Bavaria cuftodiendum tradidit : poftea in Apuliam , cum Regina & duobus filiolis transmifit. Pro quo Conra- dum alcerum filiu m in Regem de- fignavit. „ (c) Idem ibid. 5) Fridericus UuX cum initio menfis Junii invitatus ab Andrea Rege ejus nuptiis cum Beatrice de Athefina interfuit, & i ta placuit multis Ungaris, ut eum Regem optarent. Rex autem An¬ dreas jam fenex, & faepe aeger,me¬ dio menfeNovembri obiicuxois nova gravida reli&a, & Bela fiuc- ceflit, livid us Friderico Duci pro" pter affedtum Ungarorum. „ Ni- il de hoc cetera Auftrite Chronica. (a) Per- LIBER QUINTUS. 289 L c - jam integrum, nec fa6ti invidia celari ulla fimulatione po£ let j inftandum coepto ratus, difeurrere fuos ad praedam in Hunga- juffit. Foedati late agri, terror injedius oppidis, praedae- mQ ' que ingentes ex villis vicisque a&;ae, nulla incolumi reli6Fa re , cui ferro aut igne noceri poffet. (a) Hax dum maxime fierent, trepidi accurrunt nuncii, Hungariam omnem in armis 5 Belam Regem , ac Colomannum fra- trem in propinquo effe, ducenta armatorum millia poft adventu fe trahentem. Nihil his motus Dux Auftriae, in pugnse difcrimen defeendere quamprimum optabat. Sed non ii erant fuorum animi, quos & timor amittendae praedae, & caufe non optimae confeientia a praelii difcrimine retar- dabat. Id in primo ftatim congreftii patuit: vix enim in confpe, Ungaris fe in vanum vocantibus ftodiam datum ex Richardo de S. „ iratus, vaftare, & prsdari coepit. „ Germano, Godefrido Colon. Alberto (b) Idem ibid. „ Cuifubitofu- Stadenfi , Pernoldo ipfo ,& omnium pervenit Bela cum Colwiano Fratre, fere confenfu fcriptorum conftat. „ & ingenti numero. Volebat pug- Quare nihff mirum eft, res An. 1236. 5 , nare & Dux femper magnanimus, & in iisdem Chronicis in An. 1237. fui nolebant: quia prasdam divi- continuato errore rejici. n tem timuerunt perdere, & caufa (a^) Per- 290 ANNALIUM AUSTRIA) prius ardentium tecftorum, Sc excitato equorum ungulis immenfo pulvere civibus proditi, quam tota fe agmina in Au ~ confpe&um darent. Hoc terrore fubacftus eft demum ctm wroFriderici animus, 8 c ad modefta, neceftaria nempe confi- reJinere Jj a inflexus. Miffi continuo ab urbe Oratores, qui pacem cogitur. a j^ e g e pj utl g aro exorarent. Sed ea demum vix redimi profufis totius aerarii opibus a vidiore potuit. (a) Ita rei feriem Pernoldus texic. Noftrates,externiqueScriptores aliter nonnulla nar- AUter alii ran t, quae tacenda hoc loco a me non fuere : Frideri- 7 mtx‘ ir cum Ducem a Caefare reverfum , eodem adhuc Anno MCCXXXV. arma in Hungaros ftrinxifle, nulloque aut fexus, aut aetatis difcrimine, barbarorum pene in morem inHungaria faeviifte: (b) vi&um deinde, fugatumque fuorum ignavia, vel perfidia, Viennam fe retulilfe: confe- cutos fugientium veftigia Hungaros, omnem late, qui Ley- tham, Viennamque interjacet, agrum rapinis Sc incendiis deformafte: (c) trepidantibus ad hoftis adventum Vien- nen- (a) Pernoldus ad Annum 1236. Beia populatus eft usque Wiennam, „ nec ceffavitjulturus temulationem „ Regni, donee auro ingenti, fibi a ,, Duce exoluto, pacem fecit. „ (b) Godefrid. Colon, ad An.1235". „ Hiisdem temporibus-Rex Ungariaj „ yfoyZr/dwzingreditur, &vaftatater- ,, ra, multa millia marcarum a Duce „ pro pace recepit. Nam idem Dux „ ante hoc tempus fines vaftaverat „ Ungariorum , nulli parcens fexui, „ nulli parcens aetati. „ Chronic. Salzburg, ad An. i23» te - 5J 292 ANNALIUM AUSTRIA corrupts, (a) Sed haec ut geri potuerint, intra Quin- tilem & O&obrem menlem, ut fere brevia fuere ejus #vi bella, funt coar£tanda. (b) Ut hie Pernoldus, ita in reliqua narratione mul- FrUerici turn diferepat a Scriptoribus ceteris. Is igitur res anm vtnJui MCCXXXV 1 . fic prolequitur: Dux , inquit, verla ab Bio. holte in fuos ira,tributum inlolitum domibus fingulis ifl> peravit, ut amiffi nuper luorum ignavia auri jadturam, ea veluti muldta refarciret. Nobilesdeinde complures,qui pugnam detredtarant, gradu dejedtos in ordinem redegit» fuffedtis in eorum locum aliis, quos obfequentiores ad in> perata efiet nadlus. Negabant tributum quatdam Cceno* bia, Nobilium quorundam , quorum in tutela erant, vi» minisve prohibits 5 led vim vi ille alia fubmovit, tribu- mrU tumque per milites ac fatellites exegit. (c) Verita pro- fuga. vincialium odia Theodora Mater, fuafit, rogavitque, in- tempeftiva feveritate abftineret, mitiora conlilia lequere- tur: led ille praefentem caullatus neceflitatem, in fententia perftitit. Matrons lapiens ubi fruftratam & hac Ipe & vidit, ferendae jam impar popularium invidiae, quorum res, coitionesque jam ad vim lpedtare videbantur, occulta Auflriaco- le fuga fubduxit. (d) Et vero exafperati jam tributi rum in novitate, cum jam alias etiam Ducis in judiciis leveritatem Dusem p errent 2eg r i US) fcditiola inter le conlilia milcuerunt. Con- fiata hac nefarii foederis locietate, nihil tam turpe, tarn in- (a) Chron. Anonym! Leob. ad An. 1235. „ Ibi dum moraretur, tanta ,, inundatio pluviae erupit fere per ,, tres dies & nodes per Auftriam & „ Hungarian), quod ante per mul- „ tos annos non eft vifum, vel au- „ ditum „ Arenpeckius in Chron. Auftr. fubjungit „ Idcirco didus Rex ,, Wenceslaus coadus fuic campum „ exire. „ Chron. Anonymi Leob. ad An. 1235. „ Danubius ex abun- „ dantia aquarum terminos exce- „ dens , agros, villas , fegetes va- ,, ftans: homines quoque, qui inin- „ fulas confugerant, cum jumentis „ fuis>& aliis rebus extinxit. „ Con- fentiunt Chronica Auftral. Clauftro- Neoburg. Anon. Zwetl. (b) Patet ex eo, quod Fridericus Dux Auftrke menfe Majo adhuc, de bello Hungaris inferendo cogitarit, ut patet ex literis Friderici Imp. qui menfe Majo in Styria fuit, ubi pecu- niam Duci in bellum Huugaricum ne- & Wenceslaus R. Boh. menfis bris principio jam conventui ino interfuerit, tefte Gode- ^lon. ad An. 1235. Pernold. An. 1236. „ uagis iratus, quam hofti? in jue Provincia infolitum impe- tributum de fingulis domi - ut aurum quod per fuorum dam perdidit, ex eorum scuperaret. Nobiles plures, rius pug nare detredaverant, liavit valde, eorum loco hu~ tes, fed obfequentiores exal- Coenobia, qus tributum ne¬ tt propter Advocatos vetan- ?er milites & fatellites coegtt Ivendum. „ Pernold. ibidem „ Mitiora & rogavit Domina Theodor 1 * r: fed Dux neceflitatem excu- Quare ilia feditionem ti« , tandem fugic. LIBER QUINTUS. 293 /v * c - indignum erat, quod non de Duce comminifcerentur 5 atque ut animus injurise impatientia linguae fere eft impo- tens, criminofis fermonibus in vulgus ipargerent. . Hac ™™ va ' d concitatione animorum ufi contumaces alii, fcediflimas ujarem criminationes ad Caefarem detulerunt, Ducemque alium Iibi praefici poftularunt. (a) Imperator,qui jamdudum infenfo erat in Ducem animo, armaque ob nondum Iblu- tam dotem, luperiore jam anno, intentarat, pronis auribus feditioforum has calumnias admifit, Ducemque in judi¬ cium ad varios conventus evocavit. Sed Dux, odiorum caufe non ignarus, cum fciret, injufto Caefaris imperio, ^ ho ^ praeter Henricum Regem filium, nepotes etiam parvulos convL- Fridericum & Henricum (quidquid celaret ille) fame ac tum Veneno in carcere enecatos : lororem vero fuam in Cala- bris adhuc indigniffime detineri j nec nuncios admilit,nec conventus Imperii adire fuftinuit. Satis id caufae vifum Caelari, ut Ducem profcriberet, & contumaciae reum prin- cipatu exigeret : quanquam reaple non tarn obje£ta illi crimina, quam negata dos, & quae Caelar optabat, pecu¬ niae, militumque in bellum Italiae fubfidia fraudi eflent.(B) O o 3 Publi¬ sh) Idem ibid. „ Exafperati enim „ fubditi ob tributi novicatem, qui „ eciam nimium infolentes in alter- „ utrum , Ducem rigide judicantem i, nolueruntferre,conjurarunt. Et ,, ficut qui conferre Principi ultra „ confuetum debent, per impatien. ,, tiamfiunt impotentes Iingusc,falla „ multa ac turpia ab illis commiffa, „ tanquamaDucepermifla, vel etiam ,, jufla efient, eidem falfis rumori- „ bus, prater vedigalia affingentes, „ apud Imperatorem alium Domi- „ num petebant. „ Confirmare ifta videtur Chron. Mellic. ad An. 1237. 5, Conjuratio exitiabilis contra Fri- j» dericum Ducem Auftrise ac'Stirias fada eft, ficque a fuis optimatibus „ deferitur. „ Et rurlus ad Annum 1238- Fridericus Rom. Imp. ad ex- „ pulfionem fupradidi Ducis, adper- „ fuafjonem^ optimatum , Aujiriam in- „ greffus, in Wienna fe tenuit. „ Ea- dern habet Chron. Garftenfe MS. Bibl. Cad. Vienn. (b) Pernold. ibid. ,, Hie (Fride- „ ricus II- Imp. ) Duci, quia dotem „ non folvit, aliunde arma intentans, „ libenter conquerentes audivit, & „ vocavit ilium ad conventus. Sed „ Princeps cum fciret, jam non tan- j, tum Heinricttm Regem, fed.& par- ,, vos Filios ejus Tridericum & Hein- „ ricum , qui tamen nihil peccave- „ runt, in carcere, fame ac toxico „ necatos, & fororem fuam Regi- „ nam in Calabris detineri, quam- ,, visImperatorNepotulorum interi- , tum ftudiofiflime celaverit, ut pu- „ tarentur vivere, & poll mortem ,, Imperatoris a Manfrido potionatit „ propter hsec omnia valde often- „ fus Dux, nec nuntios admilit, „ nec comparuit. Fuit ergo a Cada- ,, re tanquam contumax prolcriptus, „ magis autem, quia dotem non fol- „ vit, & ipfum pecunia & milite ad- „ verfus Italos non juvit, quam pro- „ pter juftitiam querelarum. „ Ean- dem plane odii in Tridericum Ducem Auftriae concepti caufam, ut Dodif- fimus Hanthalerus erudite obferva- vit, affert continuator Martini Po- loni apud Eccardum Corp. Hift. T. 1. col. 1418. fe feribens : „ Tredericus „ (Dux Auftrise) - - contra Frederi- „ cum Imperatorem de dotalitiis fo- ,, roris fuse Margaretba & de crudeli „ morte Hemici filii fui (id eft, Im- „ peratoris) turbatus, grandes dis- „ cordias habuit, quse tandem fopi- „ tx fuerunt tempore procedente. „ Ut adeo ea in re de Pernoldi fide dubitari non poflic. L tergiver* fat us pro- jcrib/tur , &• Neo/la- dium fit- Quid de his Serif- tores alii ac primo de Ducis matte, 294 ANNALIUM AUSTRIA Publicata proferiptionis tabula , immifli continuo cum a. Rege Bohemias, ac Duce Bavariae vicini Principes, qui dis- tento adhuc Longobardicis turbis Caefare Auftriam, Sty* riam, Carnioliam ejus nomine occuparent. Nulla in iis mora fuit, fuba&ae primo impetu provinciae 5 fed quod feditiofis magno dolori fuit, majori, quam unquam fuo fub Principe, & tributorum, & onerum exadtione oppreflar* Cedendum furori ratus Dux Fridericus Neuftadium, qu* urbs expugnari non potuit, interea fe recepit: Viennenfi- bus etiam , qui propinquo jam hofte confulebant Princi- pem, poteftatem fecit, portas Urbis,ad vim hoftilem, di- reptionemque declinandam, ultro hoftibus referandi. (a) Atam probo,Principisque amanteScriptore longif- fime abeunt aliorum plerique, hoftilibus, ut videri potefo odiis in Principem imbuti: iis fi credimus, non port ulti- mam tantum belli Hungarici calamitatem, fed jam ante hoc tempus provincialium de Duce querelas ad Caefarem dela¬ te funt : nec populi, fed filii metu Theodora Mater Ju- denburgo, ubi fedem habebat alias, in Bohemiam fugta ne fpoliata rebus, in cuftodiam vel etiam cruciatum trade- retur. (b) Miflum fubinde narrant a Caefare nuncium* qui fuam ei gratiam ac amicitiam renunciaret: hunc vero ab (a) Pernold. ibidem „ Immifit „ ( fridericus If. Imp.) in eum, ipfe „ vadens contra Longobardos, Re- „ gem Bohemia, Ducem Barvaria, & „ multos alios ex Principibus, qui „ Aujiriam , Stiriam , Carnioliam occu- „ parunt vaftatione ingenti. Hanc „ rebelles fubditilongeacerbius per- „ fenferunt, quam gravamina Ducis. „ Hie in nova Civitate , quae expugna- „ ri non potuit,furoribus ceflit: & „ etiam permifit Wienna fe confu- „ lenti, ut portas aperiret, & vim „ declinaret. Sub hyemem ipfe Cae- „ far advenic. „ (b) Chron. Auftral. An. 1236. „ Mater etiam ipfius Ducis Theodora „ propter penuriam rerum , quam „ patiebatur, & propter timorem fi- „ lii, ne fe perpetuo includeret, de „ Aujlria fugiens venit Boemiam. „ Idem habent Chron. Clauftro- Neo¬ burg. &Anon. Leob. adAn.1236. & confirmant liters Friderici II. Imp. ad Regem Bohem. fupra laudatae: „ Nobilem Matrem fuam, bonis fuis „ omnibus fpoliatam, de terra fua » turpiter effugavit, & fi manus in ,» earn mittere potuiffet, ubera ejus >» infelix homo praecidere minaba- ,, tur: & nifi ad te dulciflimum Prin- „ cipem, & affinem noftrum confu- „ gium habuiflet, confilio tuo ad „ noflram prsfentiam accedens,non „ haberet, ubi caput tantae nobilita- „ tis Domina reclinaret, quae lachri- „ mis apud DEUM, & apud nos cla- „ more continuo,querulanonceflat ,, inftantia fibi adverfus tarn impt°' „ bum filium auxilium implorare- r> Judenburgi in Styria fedem habuih 6 alias Theodoram, Ducis Matrem, col" ligi videtur polfe ex ejus literis Car- thufis Seitzenfi datis Anno 123?* „ Judenburgi lndi 3 . FI. „ Apud Ber¬ nard. Pezium Cod. Diplom. P. H* c .? ,# 8 ?- De querelis Auftriacorum n s ' dem in literis fic feribit: „ Delatae „ funt etiam querels multiplieesp 1 ^ „ parte hominum terrae fu ® 5 I 11 ® j, juftitiam & judicium de_ terra u „ proferipferit , & cum iniqujtat „ foedus iniens, prorfus abjecerit x- „ quitatem , viduis & orphanis, q u ° „ de jure fovere debuerat , mole „ ftus exiftens, divites opprirnens, ,, & conculcans pauperes, humilian „ Nobiles, deftruens populares See .„ LIBER QjJINTUS. 295 c ‘ ab addibtis quibusdam Duci nobi!ibus,adeodure,inhuma- niterque habitum , ut fua interelle Dux ipfe exiftimaret, hominem quamprimum e cuftodia dimitti. (a) Opprei- lbs praeterea Wolfgeri Paravii, Viri nobilis, & apud Du- cem gratiofi confilio, tributi inloliti gravitate Viennenfes & primum, turn Auftriacos univerfos: (b) cumque nec'^ ifta iili fiifficerent, impetum in omnia fimul Coenobia fa- &um, omnesque omnium opes, immiflo ad praedam mi- lite, exportatas: (c) Acceflifle ad vim libidinem , & Brunnihildem, Viennenfem matronam nobilem,inter ipfa chores fpebtacula, ad flagitium per vim abdubfcam: fabti de v't M&' indignitate commotum populum, teneri jam amplius non potuifle, quin in tumultus erumperet, & feditionis tantum figniferum expebtaret. Eum furorem popuii, cum Sena- tus Principi indicafletj periculi magnitudine territum, oc¬ culta fe fuga ex urbe ejecifle. (d) Inter (a) Chron. Auftrale. An. 1237. „ ribus venire prascepit. Qui dum (reftius 1236.) „ Poftealmperator „ fimplici animo nihil mali fufpican- „ mifit Nuntium fuum in Auftr iam y „ tes jufta compIeviffent,Brunhildis „ interdixit ei gratiam fuam, & auxi- „ quoque choreas non deeffet; mox „ lium 6c confilium, quern Nuntium „ a fatellitibus Friderici rapitur ad „ fui captivantes, 6c male tra&an- ,, ftuprum , 6c ab eadem concubitus „ tes, tandem ad juffum Ducis eft „ vi extorquetur. - - Erat -Brunbildis „ dimiflus. „ ^ „ deNobiliumBaronum (utdicitur) (b) Hagenus in Chron. Auftral. „ de Pottendorjf genere 6cc. - - hanc « Nach rate Wolfgrn von Parait nam „ turpitudinem Viennenfes graviter „ er zu Wienn von den Burgern groft „ ferentes, per duos de Confulatu fibi ,, fe Stewr. „ Chron. Auftral. ad „ mandare curaverunc, quod nifi ci- An. 1237. „ Infuper in toto Prin- „ tius abfeederet loco, pro hac vio- „ cipatu fuo recepit de unoquoque „ lentia ipfum poena: quantocyus „ manfo LX. denarios „ Eadem ha- „ paratas involverent. Quibus au- bet Hafelbach in Chron. Auftr. „ ditis, familiares fugam ineuntes, (c) Chron. Auftral. ad An. 1237. » quidam per portas , alii vero per (leg. adAn. 1236.) „ Item idem Dux, „ murum civitatis fe fubmittentes ,, fecit omnia Clauftra, quas erant in „ evaferunt. Dux vero feftinanter „ principatu fuo , uno die irrumpi, „ a Wienna verfus caftrum Starenberg „ 6c inquiri pecunias proprias, 6c „ fecontulit,quod caftrum unacum „ alienas, 6c inventas diripuit. „ Ea- „ Medling d untaxat, 6c Nova Civitate dem habent Chron. Clauftro-Neo- ,, ex omnibus fuis in Auftria obtme- burg. Anon. Leob. 6cZwetl. Thom. „ re potuit. ,, Eadem narratHage- Halelbach in Chron. Auftr. nus in Chron. Auftr. fed pro duobus (d) Thom, de Hafelbach in Chron. de confulatu, quatuor de civibus al- ,, Interea FridericusDux, dum quan- legatos ad Ducem feribit. Chron. ,, dam fpeciofam vidiflet mulierem, Mellic. ad An. 1237. ,, Wknnenfii „ Brunbildem nomine , ejus amore „ Civitas, 6c alise munitiones dau- ,, capitur inordinato. Quam dum „ duntur eidem ( Friderico Duci:) ,, nec blandimentis, promiffionibus „ rapinis,incendiis, atque continuis „ aut muneribus ad confenfum ope- „ bellis terram inquietare non deft- „ ris nefarii inclinare potuiffet, vim „ ftentibus. „ Nihil hie de Brun- 0 hac via fibi inferre tentabat. In- hilde , neque in ceteris Chronids Au- dixit quidem folennem choream, ftrali, Clauftro-Neoburg. Paltrami, ” ad quam praeconis voce fub gravi Anonymi Leob. 6c Zwetlenfis: fed „ poena cives Viennenfes cum uxo- gene- 296 ANNALIUM AUSTRIA Inter tam pugnantes Scnptorum narratioo.es illud a* Ct certum, Gzfarem didta in Frincipera Auflxium profcri- ptionis fententia, fubjedtos eidem populos facramento fi- dei felvifle, vicinisque Imperii Prineipibus negotium de- difle, Friderici Ducis, donee adeflet ipfe, in ordinem re- digendi. (a) Extant Imperatoris ad Wenceslaum Bo- Triiu. hemiae Regem , atroces fane, & ut inter bellorum oflen- imp.iitte- {] ones feriptae, criminationum plenifllmae ea de re liters, ta crimi- } j . *■ i i • s \ mtionum quas tragicum in modum exaggeratas nemo dubitet. (b; In his primo quidem invitum fe defeendere ad hasc extre¬ ma profitetur Imperator , quod Leopoldi Patris ingentia de fe merita nondum in objivione fint. Ea fe caufa Fri- dericum filium, quantumvis a paterna probitate degene- rem , fincera charitate complexum , ac Ravennam cum ceteris Imperii Prineipibus, non fine benevoli erga eum animi fignificatione evocafle. Id ubi fruftra fuit, non dubitafle fe per Forum Julium, quo fe Ducis ditio porrige- i ret, iter facere, ut fi egredi de Province fuas finibus for- midaret, venienti tamen in terras fuas ultro Caefari, ad officium prsefto eflet. Accedentem omni amoris fignifi¬ catione acceptum, nihil omiflum a fe ftudii, quo litem in¬ ter Conradum filium , Ducemque dotis caufa exortam componeret; magnamque adeo vim auri, equorum prae- fiantium numerum bene magnum, & alia id genus plura obtulifle: quin ut teftatum magis eflet fuum in Ducem fludium,longius inStyriam profedum, fefeque,quod iter per eas partes eflet, ejus quodammodo fidei permififle. (c) Sed generatim tantum feribunt: „ Pro- ,, pter multas infolentias, & enor- „ mitates fuas , Wiennenjes , & alia; „ civitates ( prster novam Civitatem ) „ & Minifteriales in utroque princi- „ patu cceperuntle opponere. „ (a) Godefridus Colon, ad An. 1236. „ Itaque (FridericusII. Imp.) „ ducens exercitum contra Longo- „ bardos commifit Regi Boemiorum „ & Dud Bawarfte , & quibusdam „ Epifcopis terram Duds Au/ina ex- „ pugnandam , propter mukiplices „ exceffus, & facinora, quibus idem „ Dux fama publica laborabat. „ ( b ) Epiftola Friderici II. Imper. ad Regem Boemia:, qua; exftat apudPe- trum de Vineis Lib. III. Epift. 5. & apud Lucam Dacherium Spicileg. fom. HI, inter Mifcel. epift. p. 601. Nec non in Cod. MS. Facult. Philo- foph. Vienn. Pernold, in Prooemio: ,, Propter multos injuriatores Ducis, ,, qui quxrebant eum , fi DELIS per- „ mififlet,penitus per arma ac ledi- „ tiones, & aliorum crimina ipfi im- „ putata dejicere, mediantelmpera- „ tore, quern feiebant ei inimicum, ,, ac peflime contra eum feribentem „ & agentem. „ ( c) Epiftola Friderici II. Imp. ad Regem Bohemia;, laud. loc. „ Fride* „ ricus &c. Illuftri Regi Boemite, di- „ le&oPrincipi&c. Inviti trahimur, „ ad tuam & aliorum notitiam ad* ,, verlus Atifiria Ducem, materiam „ publicam quEeftionis afferre, cujus „ levitas du£ta modbus inconfultis „ adeo proceflit in publicum contra hono- A, LIBER QUINTUS. 297 c * Sed malam pro ea gratia redditam fibi die vicem: nec enim veritum efle Fridericum Ducem libras argenti mille inbeilumHungaricum & Bohemicum exigerej atque ubi repulfam tulit, palam conqueri, nullum fe adhuc obfequii Fui premium a Casfare recepifle. (a) Hanc quoque pro- cle proter^ tervi refponfi importunitatem juvenili Prindpis levitati ab fe condonatam. DiCfom deinde illi diem ad Mogunti- num Prindpum conventum: verum non modo fubter- Fugifle id judidum 5 fed bellum etiam, fe inconfulto, in Regem Hungariae liifcepifle : quo fa£tum, ut Andreas ea injuria lacefTitus, fines Germania: irrumperet, Ducemque totius regni viribus opprefTum, ad indignas Germano no¬ mine conditiones adigeret. (b) Alterum deinde crimi- Pars II. P p natio- j> norem noftrum, & Imperii digni- „ tatem, verbo & operefirmiter ad- ,, tentando, 6c ita nos graviter pro- » vocavic, ut tranfire non poflimus ,, ulterius incorre&os fuse levitatis ,, exceflus. Revera quia dileximus „ patrem fuum , merito paterni fer- „ vicii, cordi nobis eft 6c curse, in „ eundem Ducem favorem oftendere „ cumeffedu. Cum itaqueRaven- „ nam curiam indixerimus celebran- „ dam, vocavimus ipfum, ficut cae- ,, teros Principes, utveniret, pro- » ponentes cum favore paterno re- „ cipere, 6cfovere. Sed majore par- „ te Principum venientibus e remo- „ tis, ipfe, quia opportunus venire ,, poterat,fuum denegavit acceffum. „ Deinde nobis tranfeuntibus Aqui- „ legiam , cum ibidem eum videre „ vellemus, aztatis fuse modbus ad- „ fcribentes, quin potius ut eo non „ recederemus invifo, perfonaliter „ nos contulimus ad terram fuam „ portse novae ( fi ortus Naonis ) quam „ habetinForolivio (ToroJulio) 6c s > ibi morarh trahentes mifimus pro « eodem, ut ft moleftum fibi fuerat ,, in civitatibus noftri Imperii nos „ vidiffe, ad terram fuam pro nobis „ accedere non vitaret: quern veni- „ entem venerabili affedione rece- ,, pimus, fatagentes de verbo 6c ope- „ recomplacere: tantam infuper fibi j, gratiam facientes, quod pro lite ,, fopienda, quarn in exadione de- bid, vel dotis fuse filius nofter „ Conradu !, contra eum jure ac viri- „ bus adtentabat,odo millia marca- „ rum promifimus exhibenda : non 3 , obmittentes ei de pulcris equis n fatisfacere, 6c aliis donativis, Uben- ,, tiftime procurare, quse fuis eflent: „ affedibus acceptanda, ut eum red- „ deremus noftris adfpedibus grati- „ orem. Nuper autem in Aleman- „ niam venientes tantam de ipfo con- „ fidentiam habebamus , quod non „ dubitavimus ei committere perfo- „ nam noftram per terram fuam, ut „ ei daretur major de noftra gratia „ prsefumptio, & ad noftra benepla- „ cita fe magis obfequiofum, 6c be- „ nevolum exhiberet. „ ( a ) Lit. esedem. „ Ipfe vero, dum „ eflemus in eadem terra fua, non „ erubuit duo millia marcarum a no- „ bis exigere, pro guerra tibi, 6c il- „ luftri Regillnganse facienda: qu$ „ quia fibi non dedimus , dixit fe „ nunquam a nobis fervitiorum mu- „ nera recepifle, ut quadam violen- „ tia non cognofceret Dominum, „ coram quo tarn improbe loquere- „ tur. (b) Lit. exdem. „ Nos tamen „ propter hoc moti non fuimus, fed „ diffimulavimus juvenilem levita- „ tern, habentes nihilominus in pro- „ pofito fua commoda promovere, „ indida etiam Moguntim, ( ad XIIX. „ Cal. Septemb. ) curia general! „ eum revocavimus, termino con- „ ftituto, ubi generaliter 6c fpeciali- ,, ter finguli Principes fuerunt con- „ vocati. Qui cum prsefixus ter- „ minus adveniflet, idem Dux ne- ,, dum venire contumaciter recufa- „ vit, quin potius cum campeftri „ exercitu, absque noftra licentia, vel ,, aflenfu terram Regis Ungariae ho- „ ftiliter 6c violenter iftgveftus &c. „ Ut fupra, cum de hoc bello ageretur, (A) Lit, 298 ANNALIUM AUSTRIA in lacef- nationis caput fubjungit, quod multiplices in Regem Bo- bemiae, Bavariae Ducem, ac Moraviae Marchionem inju- cipit,us,& rias continebat: turn vero ftridtim perfequitur, quam in- IVvio digms modis Salisburgenfem, Sc Magdeburgenfem Archi- landil' epifcopos , & Pafiavienfem ac Ratisponeniem Antiftites luis per Auftriam, Styriamque juribus, annuisque frudfa- bus fpoliarit. (a) Tertium literarum caput ea comple* < 5 fitur, quae in fuos crudeliter, quae injufte, quae per fum- Deejusii- mam iibidinem ac intemperantiam a Duce a 6 h fint: ut /iv/e aC iHi una agendi regula fua libido dlet,licitumque id crede- ret, quidquid libuiflet. (b) Multus deinde eft in repre- hendenda ejus contumacia, qua tot Principum conventus, quo ad diluenda, quae objicerentur, crimina vocatus erat, lemper fruftratus fit j (c) in commemorandis denique nefa- f (a) Lit. esedem. „ Interim etiam „ non contentus conterminum fibi „ Regem turbaviffe, te Regem Bo- „ hernia; , Venerabiles Salzburgen- 3, fem, ( ut eft , apud Acherium p. „ 601.T. III. Spied.) Magdeburgen- „ fem, Patavienfem, Ratisponeniem, „ & Frifingenfem (ut habet Codex 3, MS. Acad. Viennenfis) Epilcopos, „ Bavaria; Ducem , & Moravia; Mar- ,, chionem , non dubitavit offendere, „ auferens ei jura, & reditus, qua; „ inAuftrite&Stirias Ducatibus pof- „ fidebant. Ad cujus debitam ultio- „ nem tanta moles Principum irruif 3) fet, nifi quod pacem Imperii tur- „ bare vitantes, Nobis & Imperio 3, detulerunt, fepe coram Nobis, „ fpecialiter per literas, & nuncios, „ non leves querimonias deponen- „ tes. „ Ad Salzburgenfis querelas pertinere videntur, qua in Chronico Salzburg, ad An. 1235. referuntur. „ Dux Auftri* confdio Judseorum ter- „ ram Auftrise claufit, nec per ter- „ ram, vel aquam, annonam in par- 3, tes fiiperiores ire permifit. „ De Mngdeburgenfi Archiepifcopo difficult tas effe poteft: nam quamvis Tficb- mannm Magdeburgenf. Archiep. ex familia Comitum de Seburg vel Sege- burg oriundus, bona poffederitin Au- ftria inter lpjam, & Uyjam fluvios; ea tamen is Ccenobio Seittenftetenfi jam ante mortem fuam, A. circiter 1192. donarat: ut conftat ex Fundat. Seit¬ tenftetenfi apud Hier. Pez. T.II. (b) Lit. --^dem. „ Delatte funt >3 etiam querela; multiplices pro par- » te hominum terra; lute, quod ju- „ ftitiam & judicium de terra fua „ proferipferit, & cum iniquitate fee- „ dus iniens, prorfus abjecerit tequi- „ tatem. Viduis & orphanis, quos „ jure fovere debuerat , moleftus „ exiftens, divites opprimens, pau- „ peres conculcans, humilians No- „ biles, & deftruens populares, di- „ verfis flagitiis afficiens fubditos, „ nullam adverfus eos aliam caulam „ habens, nifi quod pium fibi efle „ credit, & licitum, guidquid libet. „ Minifteriales , & alios infeudatos, „ quos ab Imperio tenet, tanto gra- „ viori perfequitur voluntate, quan- „ to in odium noftrum , & Imperil, „ afflidos immaniter ab ipfo perce- „ pimus, & quanto de ipfis cogimur „ dubitare. Data igitur per eum ef- „ freeni licentia luxui, & mente ip- „ fius in omnem viarn malitue tur- „ piter inquinata, deflorat virgines, „ & facit a fuis complicibus deflora- „ ri, Matronas venerabiles dehone- „ ftat, auferens filias patribus, viris „ mulieres per violentiam. Et uti- „ nam his contentus, non excogita- „ retin patrum animas,&virorum: „ in quorum necem diverfas fpecies „ mortis exaggerat, quibus trucidat „ miferabilius innocentes. „ Mi- rum eft, ifthtec crimina, etiamfi vera fuiflent, Duci ab Imperatore,qimiIi infamia laborante, objici potuilfe._ (c) Lit. eaedem. „ Quorum in- „ effabilimalorum cumulomotafuiC „ fiepe noftrte prseminentia dignita- „ tis , fed paterni fervitii memores „ noluimus cum levitate procederc, inteu- LIBER QUINTUS. 299 At c - nefariis confiliis, quas in caput Imperatoris ipfius perfide molitus diet: ac primo quidem, quo tempore fjenricum ipft filium in cuftodiam dederit, dandeftinas fibi infidias Ducem pofuifft: confpirafle deinde cum Mediolanenfi- bus Imperii hoffibus: Aflaffinorum Principem, oblata De perfi- Vi magna pecuniae, in caedem fuam conduxifle : conci - dis in Ca ~ tafle in ft iram Pontificis: Legatorum alios, in Auftriam Conjiliist a ft miflos , indigne contumelioftque a Duce habitos j alios, quos Rofliae regulus ad ft mifiilet, ipfis adeo mu- neribus, quae honoris caufa afftrebantur, Ipoliatos: fatis adhaec caufae contumaci Principi vifum, ad eos omnibus odiis, injuriisque perftquendos, quos fideles Caeftri, quos Imperio devotos die fciret. Jam vero qui in perfonam Principis tarn injurius fuifftt, non minori fcelere, in res ejus, juraque manus immififie. Legata fibi nuper Ratis- ponenfis Advocati ftprema voluntate caftra quaedam : Ducem, vix comperta ejus morte, per incredibilem fium- mi Imperii contemptum, in eorum pofleffionem quafi va- cuam, & caducam involafle. ( a ) Sed id mirum video Pars II. Pp 2 nemi- „ intendentes a via mala virum im- „ pium revocare. Quapropter mo- » nuimus eum , ac benigne rogavi- j> mus, ut ad colloquium praeterita „ hyeme indi&um Augujiam , ubi de „ reftitutione flatus (ui complacandi 1 , cum prsedi£tis Principibus, & de j, omni abolenda infamia fupradicfa „ eum alloqui, 6c cum eo difponere „ volebamus, provifo ei juxta re- „ quifitionem, 6c velle fuum, de (e- „ curitace 6c condutflo de perfonis, „ quas 6c quot vdluit exegiffe. Iliam „ eidem gratiam facientes , quod, „ quia dubitabat, pro jiujusmodi „ querimoniis diu morari, promifi- „ mus ei per fuos nuncios, quod rno- „ ram 6c reditum ad fliam promitte- remus voluntatem fieri, 6c quod „ eumfuper obje&isad juftitiam mi- „ nime cogeremus, fi deberemus of- ,, fenfis Principum fatisfacere per nos „ ipfos. „ (a) Lit. eaedem. „ Indiximus, - - „ ut apud Agamiam ad noftram prae- „ fentiam fe conferret, ibidem de „ bono ftatu, 6c redintegratione fa- „ mse fuse difponere cupientes : ipfe vero cum non poflet vulneratse confcientiae nefanda contegere, etfi ” flepius expofuit fe venturum, fem- ” per illufit, 6c patientiam noftram „ Temper in fuperbia, 6c abufione „ „ contemnens, datus in fenfum re- „ probum, 6c penitus effe&us ingra- „ tus, coepit contra perfonam no- „ ftram verbo 6c opere machinari, „ ut praeter infidias, quas in captione ,, filii noftri dudum in itinere mani- ,, fefte paravit, cumMedioIaneniibus, „ 6c aliis inimicis noftris contra ho- „ norem noftrum6c Imperii molire- „ tur: fed 6c nequiter contra animam „ noftram excogitans, mifit nuncios „ fuos ad feniorem Montanum , qui „ dicitur Ajjaffinus , promittens libi „ pecuniam infinitam , ut noftram „ offenderet majeftatem : alias fpiri- „ tu fuse fatuitatis indu&us , quod „ nobis eft valdemoleftum, non ve- „ ritus eft attentare San&ifljmum in „ Chrifto Pattern fummum Pontifi- „ cem, uti fibi effet favorabilis, in- „ ducere fatagendo. Prseterea nun- „ tios noftros in fecuritate 6c con- „ du&u receptos fpoliari mandavit: „ exenia per Ducem Rofliae nobis „ transmifla , nuntiis ejus in con- „ temptum, 6c injuriam noftram fe- „ cit auferri. Caftra quoque, quae ,, RatisbonenfisquondamAdvocatus „ nofter,nobis6cImperio noftro, in morte legavit, enormiter occupa- vit: nec obmifit cun&a praefume- re, quae nobis effent, 6c Imperio nocumento. „ 3oo ANNALIUM AUSTRIA Re impie- nem ^ n ^ ^ebere , reputanti, quae in matrem Theodoram a Me in nuper impie ac Icelefte egerit: ut cenfum ilii annuum, tit ™°- omne vitas fublidium interverterit ; ut carceres minatus ram Ma- , . , . . ^ / • . tnm, Jit5 ubera etiam, quod memimlie horret animus, lmpie- tate piusquam barbara ledturus, nifi fuga praecipiti tortoris le filii cruciatibus iubduxiilet. (a) Tot inter acculatio- num capita nullum foedius ac indignius illo, quod poffcre- mum in locum Caeiar confulto rejecit: id erat ejusmodi: Fridericum Ducem , quo tempore nuptias Conftantias lb- roris fuae, cum Henrico MilhiaeMarchione celebravit, pri- ma ftatim nodle in nuptialem utriusque thalamum irru- pifle, Iponlosque nihil tale veritos, vi ac terrore adegifle, ut doti , quam daturum le promilerat, renunciarent • Re vi ac Marchionis ad haec comites , carcerum terrore injedto exa- perfiRiain nimatos, ut in verba fua jurarent, compulille: nulla facra- am^foro - raent * ra tione habita, quo le & affini de dotis lecuritate j rem , & & ejus comitibus de holpitii jure obftrinxerat. (b) Tot e gem.° n ^~ utgentibus una caufis, tot Principum querelis, tot opprel- fbrum provincialium lachrymis fatigato, negabat fibi jam liberam Caeiar caftigandi Friderici provinciam, jubebatque ad frangendam Principis contumaciam copias expediri, §C Auftriam omnem, ac Styriam impotenti ejus dominatui eripi, donee ipfe ex Italia redux, quod fadlu videretutr optimum, conftitueret. (c) Flaec (a) Lit. etedem. „ Qui nec DEtIM „ timet, ficut dicit, nec terrenum „ velit Dominum revereri. Nec re- „ verentiam obfervans, nobilem ma- „ trem fuam bonis fuis omnibus fpo- „ liatam , de terra fua turpiter effu- ») g a vit: & fi manus in earn mittere „ potuiffet, ubera ejus, infelix ho- ,, mo, praecidere minabatur: & nifi „ ad te dulciffimum Principem & af- „ finem noftrum, confugium habuif- „ fet, confilio tuo ad noftram prae- „ fentiam accedens , non haberet, „ ubi caput, tanta: nobilicatis Do- „ mina, reclinaret, quae lachrymis apud DEIIM, & apud nos clamore „ continuo querula non ceflat in- „ ftantia fibi adverfus tam improbum „ filium auxilium implorare. „ (b) Lit. esedem. „ Non poffu- „ mus filentio prsterire , qualiter „ Marchionem Mfnia, forore fua nu- „ ptui tradita , in terra fua nuptiis „ celebratis, aggreffus eft in lefto, » & furgere non permifit, donee eos « in ejus manibus, omnem dotem, » & jus, de quibus tenebatur eis pro „ rmritagio refpondere, oportuit ne- „ ceffario remififfe , contra fecurita- „ tern fibi promifTam veniens ,qtiod „ nullam deberet ei petitionem fa- „ cere, vel remiffionem aliquam po- „ ftulare , & metu infuper incuffo „ minifterialibus fin's, quod de eis „ nullus evaderet, nifi quidquid pe- „ tierat,compleretur. ,, Mirum ta- men eft, nullam alias de hoc fa Principum in noftra pr^fentia re- ,, meliores terra fuse opprimere, & „ plicatas, ad querelas, Sc lachry- „ ignobiles exaltape._ - - JEdxda Fri- j) mas matris fuse petentis de noftra „ dertci Imperatoris, inimicitias Prin- „ fublimitate judicium, ad lacrymo- „ cipum contempfit, donee ab ipfo „ fas voces nobilium, populorum, „ Fridmco ( Cafare ) per fententias „ orphanorum, viduarum, Sc om- „ Principum in curia Augujla celebra- „ nium habitantium terram fuam, „ ta prolcribitur, Sc Principatuum „ coram DEO Sc nobis lacryman- „ fuorum honore privatur. „ „ tium contra eum: adtendentesin- (a) Patent ifta turn ex literis, ». luper offenfas noftri Imperii nequi- quarum mentionem facit Friderkm „ ter adtentatas, ad condignam ejus Imp. in epift. ad R. Bohem. turn ex ,, ultionem exigence juftitiaduximus infra dicendis. » infurgendum , refponfuri ftulco (b) Lit. Frid. Ducts Aufir. Friling. „ juxta ftultitiam fuam , ne fibi fa- Epifcopo data: An. 1236. Ind. IX. ,, piens videatur; fed difeat per fe menfe Julii , qute extant apud Mei- „ ipfum, qualiter DEUM timere de- chelbeckium T. II. p. i^. „ Fr. Dei „ beat, Sc nos, Sc Imperium tenea- „ gratia Dux AuftrLe, Sc Styriaz, Do- „ tur modis omnibus revereri. Quae „ minus Carniolaz. Tenore prazfen- „ omnia tibi Sc aliis Principibus no- „ tium notum fieri volumus, quod „ ftris duximus, exponenda , ut rei „ nos forum Affxich, quod ab Eccle- „ certitudo ad ejus exterminium pa- „ fia Frifmgmfi in feudo habere dino- „ teat univerfis. v Nam refroenanda „ feimur, venerabili Domino noftro „ eft temeritas malignorum, ut poe- „ ejusdem Ecclefi* Epifcopo pro „ me metu tardiores lint alii ad fee- „ quingentis marcis yrgenti, quas « lera committenda. „ Aliter belli » pro feudo Marchionis TJlria ,quod hujus caulas affert Stero in Chron. ,, eft in Marchia , pise memoriffi Pa- Auguft. ad An. 1236. „ Fridericus „ ter nofter eidem Ecclefiae teneba- „ (Dux Auftriae) cum eflet feverus „ tur, obligavimus cum py£to, quod „ homo,in judiciodiftridtus,Sccru- „ eum nos didam pecuniam Epifco- „ delis , magnanimus in prseliis, in „ po memorato , vel ejus fucceffori „ thefauris congregandis cupidus, „ folverimus, prazdi runt, praeter pauca caftra munitil- tate „ lima, in quibus ipfe Dux profuguS „ fe recepit. „ Vix affentiri hoc loco poffum Pernoldo ha?c ad Annum 1236. Icribenti de Friderico Auftria: Duce : ,, Hie ( Fridericus Dux) in „ Nova Civitate , qua? expugnari non „ potuit, furoribus ceflit: & etiam ,, permifit Wienrza^ fe confulenti , ut „ portas aperiret, & vim declinaret.,, Si enim nunc, nonnifi de confilio Ducis foi, portas reelufit ejus hofti- bus 3 quid caufe erat, cur poftea ei- dem , recuperata jam tota Auftria, tarn pertinaciter reftiterit, nec nifi ultima fame adada, deditionem fe- cerit ? contrarium certe conftat eX Diplom. Privileg. Vienn. a Friderico II. Imp. An. 1237. conceff. quod moX afferetur: „ Attendentes, quam fi- „ deliter & devote Gives Wiennenfes „ noftii, univerfi pariter & finguli, „ rnagni & parvi, noftrum & Impe- 5, rii dominium font amplexi_, op- „ preffionis jugum, & injuftiti^ de- „ clinando, quibus Fridericus quon- „ dam Dux &c. „ (c) Chron.Salisburg.adAn. 1236* „ Dux Bawarias & Epifcopus Pata- „ vienfis oblederunt civitatem Lini>e t „ 6c infedo negotio recefl'erunt. „ (a) Chron, C, LIBER QUINTUS. 303 c * tate in verba Csefaris adadfom, donee conjundlis tot Prin- cipum ac Antiftitum copiis Vienna tandem, caput rerum, peteretur. Sed & ilia , quo rebus ac fortunis confuleret ’ Puis, portas ultro aperuit, multosque pro uno Duces in urbem recepit. ( a ) Wenceslaus Rex Bohemias, Dux- flaw* que Bavarias Otto, urbem, agrumque Viennenfem Conra- . di,Norimbergenfis Burggravii, fidei commendarunt. ( b ) vio ~No- Senefcente jam anno Caefar ipfe ex Italia in Styriam profe&us, captis, everfisque, quae obfequium detredla- data, runt, caftris j ip/a adeo Ducis conjuge, retinendae fortafle in officio Styriae praefe&a, a vidksre Gae/are capta, & ab- dudia j provinciam earn omnem fuam in fidem recepit. (c) A&is fubinde Graecii natalibus Chrifti feriis, cum nec in Styria, nec in Auffcria, prseter Neufiadium , paucasque Fnderkas ejus vicinix arces efiet, quod armisfubigendum 5 Viennam^ fc contulit, hyberna cum Sigefrido Moguntino, Theodo- Viennam rico Treverenfi, Bernardo CarinthiaeDuce, Henrico Thu - Undlt ' ringiae Landgravio ( Wenceslaum Bohemum , Ottonem Bavarum, Aquilejenfem, Salisburgenfem, Bambergenfem, Paflavienfem, ac Ratisponenfem Antiftites Annalium Au- guftanorumScriptor adjicit) ea in urbe a&urus. (d) (a) Chron. Salisburg. ad Annum 1236. „ Patriarcha Ayuilejenfls cum ,» Epifcopo Babenpergenfl Stiriam ho- j, ftiliter intrantesEcclefias fpolia- „ verunt. „ Similia narrat Thom, de Hafelbach. in Chron. Auftr. Albe- ricusin Chron. adAn. 1236 . „ Dux ,, Auftrke Fridericus ab Imperatore „ oinnino exhseredatus effe videba- „ tur, (pecialiter aDucatu Styria, „ (b) Chron. Auftrale ibid. „ Hi „ ( Wmcttlaut & Otto) terram&Ci- „ vitatem Viennenfem Burggravio de „ Nurenhercb commendaverunt, qui 3, colle&is multis venit verfus No- 3, vam Civitatem , locutus Patriarchs 3, Acjuilejenfi & Stirienfibus. In rever- 3, fione fecutus eft eosDuxcum Co- 33 mite de Bogew, 8 c fugavit eos, cum „ haberent deceq> contra unum, ce- „ pitque duos Epifcopos , -Patavienf. ,, & Frifingenjem , ceteri turpiter, & „ vix evaferunt. „ Chron. Salis¬ burg. ad An. 1236 .. „ Patavienfis 8c „ Frifingenfis Epifcopi cum quibusdam „ Nobilibus, 8c aliis a Duce Aujiria ,3 captivati funt. „ (c) Chron. Auftrale ibid. „ Tan- 3, demlmperator per Longobardhm „ intravit. Stiriam etiam lubjugavit, „ caftra valde munita, multaque con- Non „ fregit, &uxorem Ducis abftulit> „ quod ei maximum dedecus fuit.,, Tempus, annumque confirmat Ri~ chardus aS.Germano ad An. 1236. (d) Chron. Salisburg. ad Annum 1236. „ Imperator -- per Canales „ verfus Auflriam inDecembri rever- „ titur. - - Natale Domini apud Gra~ „ ze in Marchia celebravit, & apud „ Wiennam hiemavit. „ Chron. Auguftenfe ad An. 1237. „ Frideri - „ cus Imperator contra Fridericum Du- „ cem in Auflriam vadit, a civibus ,, Wiennenfibus 8c quibusdam mini- „ fterialibus invitatus: 6c hyemavit „ ibidem , habens lecum Principes „ Imperii videlicet Wenceslaum Re- „ gem Bohemorum, Berchtoidum Pa- „ triarcham Aquilejenjtm 3 Seyfridum „ Moguntinum,£^or^r^a?«Salzbur- „ genfem, Theodoricum Treverenfem „ Archiepifcopos, p.ckgbertum'B&bzn- ,, bergenfem, Seyfridum Ratisponen- ,, fern , l\udgerum Patavienfem Epi- „ fcopos; Ottonem Bavaria:, Bitrchar-* ,, dum ( leg. Bernardum ) Carinthke „ Duces , Heinrtcum Landgravium „ Thuringis, & alios quam plures „ Comites 8c Nobiles. „ Pernol- dus ad An. 1236. „ Sub hyemem „ ipfe Gsefar advenit. „ / 304 ANNALIUM AUSTRIA Non otiofam omninoCsefari fluxifte earn hyemem,A, c. ca fatis oftendunt, quae etiamnum in manibus funt litera- TriJer.ii rum monumentaViennae ab eo confignata. (a) Ac pri- mo quidem Auftriam, Styriamque ad fuam, Imperiique gejia. ditionem adjunxit: turn ordinata republica Conradum natu minorem filium, fecundo nuper Danubio in Auftriam devedlum, Germanize Regem Viennae renunciat, Henrico® fratri, jam ante biennium exauthorato,deinceps fucceftu- rum : (b) multa deinde turn Altachenfi in Bavaria, turn Erlahenfi, & fan&ae Crucis in Auftria Coenobiis feu jura W 7 contulit, feu privilegia confirmavit. (c) Viennam ta- men , qua in urbe non modo fumma cum magnificentia exceptus eft, fed quartum in menfem usque cum multis Imperii Principibus regaliter habitus, (ingulari ornandam ftudio fufcepit. (d) Praeter authoritatem Privileges Sco* Tiema in torum Viennenfium , juribusque additam , (e) urbem Viennam, in fuam, Imperiique fidem ita recepit, utumm'- ut Imperialium deinceps Civitatum & jure gauderet, &; merum nomine cenferetur. (f) Multis demum in Fridericum refer Utr . -p* ( a ) Contrarium quidem icribunt Chron. Auftrale. Anonym. Leob. & Zwetl. ,, Imperator intravit Au- „ Jlriam , venitque cum multis Prin- ,, cipibus Wiennam : — ibique per ,, tres menfes latitantes, comeden- „ tes, & bibentes, quse apud ipfos „ erant, & nihil aliud utilitatis ope- 33 rantes. „ (b) Godefrid. Colon. ad A. 1236. ,, Imperator regrediens ad Auftriam ,, declinat, & apud Wiennam , nobi- 33 lem Auftria; Civitatem , de ftatu „ ejusdem terrse (Ibi nuper fubjugata; „ fagaciter ordinat, & fuis mumt, „ Idem ad An. 1237. „ Ducatum etiam 3, Auftria & Styria apud Wiennam R_o- „ mano Imperio adjecerat, quorum „ Valencia tranfcendit LX. marca- „ rum millia annuatim. „ Frag- mentum Urftifianum Authoris incer- ti: Parte altera. „ Anno Domini „ MCCXXXVII. Imperator profe- 3, 6tus eft in Auftriam , cui minifteria- ,, les Ducis de Marchia Stirenft fe tra- 3, diderunt. Inde venit ad Civitatem 3, Vienna , qua; fimiliter ipfius Domi- „ niofefubjecit: ubi etiam Conradum „ filium fuum - - eligi fecit in Re- „ gem. 3, Idem ad Annum 1235. j, Fridericus reverlus in Alemanniam 3, circa feftum Johannis Baptifta;, fi- j> lium Htnrkum captivavit, 8c eum ,> in Apuliam transmifit. „ (C ) Diploma Friderici II. Imp. Fr- lahenft Parthenoni datum apud Wyen- nam An. 1237. menfe Januario Ind. X. apud Bern. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 90. Item Diploma ejusdem al- terum datum Coenobio S. Crucis An. 1237. Ind. X. menfe Januario. apud eundem p. 88- ibid. Annus in utro- que Diplomate perperam 1336. poni- tur; fed Ind. X. fatis oftendit An¬ num reipla fuifte 1237. (d) Chron. Anonymi Leob. ad An. 1237. » Imperator intravit Au- „ ftriam , venitque cum multis Prin- „ cipibus Viennam, ibique cum ma- „ gno honore fufceptus eft. „ Thom, de Hafelbach in Chron. Auftr. „ A „ Minifterialibus pariter & Viennenft- „ bus folenniter excipitur, ac invi- „ tatus inibi tribus menfibus habi¬ ts tavit. „ (e) Diploma Friderici II. Imp. da¬ tum Coenobio Scotorum Viennenfiurft An. 1237. Ind.X. menfe Martio apud Bern. Pezium Cod. Diplom. P. II. N. CLI. p. 8^. Annus itidem perperam 123 6. ponitur, fed Ind. X. errorem fa¬ tis detegit, & reliqua Hiftoria; leries. (f) Viennam urbibus Imperii ad- fcriptam breviter infinuat Pernoldus ad An. 1237. „ Imperator (inquit) „ qui urbem Wiennam Imperio ad- LIBER QUINTUS. 30? c - Ducem invethis: (a) Judicem unum dicundo perurbem juri, eumque annis fingulis a fe, vel fucceiloribus Regibus nominandumdecernit: cavet tamen, nequid ilie,etiam Cx- faris nomine, nifi gratuiti muneris a civibus exigat, idque re- cognofcendxtantumfupremaepoteftatis gratia offerendum: neve fervitii quidquam imperet, quod mo ram unius diei ipa- tio longiorem depofcat j fed claro jam die egreflbs domibus, antefolis occafum ab opere dimittat. (b) Judges adhxc a prxfedturis, publicisque muneribus exclufos perpetuo eflejubet. (c) Tudiciorum deinde formam, feu ea ad£;«*«^« Pars II. Q^q civi- Frivilegici a Frid.Ca- C A ) Diploma Triderici II. Impera- toris civitati Viennenfi datum Vien¬ na An. 1237. menfe April. Ind. X. quod extat apographum inTabulario Civico Viennenfi in Libro, quem Fer- reum appellant, &fidem autographo- rum habet in caufis occurrentibus. Initium eft: „ Romanum Imperium s, ad tuitionem fidei &c. Quapro- „ pter noverit praftens astas, & fu- „ tura pofteritas, quod nos atten- ,, dentes, quam fideliter, & devote „ cives Wiennenfes noftri, univerfi „ pariter & finguli, magni & parvi, ,, noftrum & Imperii dominium funt ,, amplexi, oppreflionis jugum, & « injuftitise declinando,quibus.FW^- 3 , ricus quondam Dux a fuorum pro- 3, genitorum probitate degenerans, 3, oblitus devotionis, & fidei civium 3, praedidorum , contempta noftri ,, reverentia, in juris in juriam, con- „ tra eos per fas & nefas enormiter „ fxviebat, exercens in omnes indif- „ ferenter pro judicio voluntatem, „ credens fibi cunda licere pro libi- „ tu, pauperes aggravans, divites in- „ quietans,pupilli caufam,& viduaj 3, non admittens, fpolia omnium fiti- 3> ens, & diverfas neces excogitans in 3> perfonas nobilium virorum , quam 3> plurimumhoneftorum. Confide- 33 rantes infuper, qualiter iidem ci- „ ves devotione promptiffima, & fi- „ de fincera fe nobis Sc Imperio in- ,, diflolubiliter alligarunt, & quod „ noftra intereft, commiflum nobis ,, populum, utpote qui pro ejus fa- „ lute, ac de commifla nobis Rei- „ publics cura, & univerfitatis regi- „ mine generali, tenemur fummo ' Regi reddere rationem , potentis ” dextrs fubfidio relevare, didam „ Civitatem , & Cives, in noftram, „ & Imperii perpetuo , & irrevoca- 3, biliter recepimusditionem,ut am- 33 modo in noftris Regum, & Impe- f are Ata ’ 33 ratorum , fuccefforum noftrorum ,3 manibus teneantur, & quod nun- 3> quam per conceffionem alicujus „ beneficii de noftra & Imperii tran- „ feant poteftate: quin potius fpe- ,, ciali noftro, & Imperii munimine, „ munificentis note privileges, li- „ bertatum, & bonarum approbatio- „ ne confuetudinum , quafi pro fidei „ eorum pignore, velut murorum „ propugnaculis munirentur. „ ( b ) Idem. „ Statuimus igitur, & 33 prsfentis privilegii audoritate fan- 3, cimus,ut ammodo in eademCivi- „ tate Judex fingulis annis per nos 3, Reges,&Imperatores, fucceflores „ noftros, communicato ad hoc, ft „ necelfe fuerit, confilio civium, „ ftatui debeat, qui pro honore Sc ,, utilitate, Sc felicitate noftra fufti- 3, ciens , Sc jdoneus videatur ad idem „ officiumexercendum,pr£efenti pro- 3, hibentes edido, quatenus nullus „ Judex a nobis, vel a Rege, feu ab „ aliquo fuccefforum noftrorum pro „ tempore conftitutus , noftra vel „ alicujus fuccefforis noftri, vel fua ,, prsfumat audoritate, talliam, feu „ protariam in prsdidos cives face- „ re,nec eos impetere, feu cogere, „ ad aliquid nobis, feu noftris fuc- „ cefferibus exhibendum, nifi quod, ,, & quantum dare voluerint, fpon- ,, tanea voluntate. Prsterea exun- „ danti gratia indulgemus, ut ne- „ mini liceat prsnotatos cives ad „ aliquod lervitium ultra progredi „ cogere, quam ut eo die, quo cla- „ ra luce de domibus exierint , cum ,, fplendore folis regredi permittan- „ tur. „ (c) Idem. „ Ad hxc Catholici „ Principis partes fideliter exequen- „ tes, ab OfHciorum pradedura Ju- dseos J)e fcholis Titnnenf 306 ANNALIUM AUSTRIA civilem ftatum pertineant, feu in capitalium rerum qu^- A * c ' ftione verfentur, municipalibus congruentem juribus con- ftituit; laefo tantum majeftatis, & proditae Patriae crimi- nibus exceptis, in qua; vindicanda civibus #que, ac ex- ternis libera poteftas conceditur. (a) De fingularibus pugnis, ex eorum temporum prava confuetudine obiri fo- litis fic ftatuit, ut ad earn compelli non poflit is, quern manus feptima honeftorum virorum criminis innocentem teftaretur. ( b ) Ut dotftrinae etiam, artiumque ftudiis pro- fpiceret, poteftatem datMagiftro, (c) qui a fe vel fuc- ceflorum fuorum Rege aliquo aut Caefare, bonis literis praeefle juberetur, fubftituendi fibi in docendi munere praeceptores alios, modo prudentum judicio, ad inftituen- dos iis artibus adolefcentes, quibus excoli ingenia, ac per- poliri folent, idonei habeantur. Demum ut civium fre- quentia Imperiali hac fiia in civitate augeretur, perpetua lege fanxit, utincolse omnes, advenaeque, qui anno fal- tem uno pro civibus fe geflerint, liberi ab omni fervili conditione agerent. (d) Ne vero rerum fuarum detri- men- „ dasos excipimus, ne fub prsetextu „ praefedura opprimantChriftianos: „ cum Imperials audoritas a prifcis „ temporibus ad perpetrati Judaici „ fceleris ultionem eisdem Judceisin- „ dixeric perpetuam fervitutem. „ (a) Idem ibid. „ Declaramus in- „ fuper, & obfervari cenfemus, uc fi ,, quando contra quenquam civium „ civilis feu criminalis adio inten- ,, tatur, fecundum jura & approba- „ tas confuetudines civitatis ejus- ,, dem, a civibus judicetur ; 1 xCx „ Majeftatis crimine, vel prodente „ (prodendae) civitatis exceftii dun- „ taxat exceptis, in quorum animad- ,, verfionem, velut deteftabilium cri- „ minum,licite cives & exteros man- ,, damus admitti. ,, (b) Idem ibid. „ De Duello vero „ fiquis impetitur, fi feptima manu „ honeftarum perfonarum expurgare „ fe poterit,eum ab impetitionedu- „ elli decernimus abfolutum. „ ( c ), Idem ibid. „ Volentes etiam „ commode Studio provided, per „ quod prudentia docetur in popu- „ lis, & rudis tetas inftruitur puero- „ rum, poteftatem damus plenariam „ Magiftro, qui Wienna per nos, vel >» iucceffores noftros, ad fcholarum » regimen affumetur , ut alios do- » dores in facultatibusfubftituat, de „ confilio prudentum virorum civi- „ tatis ejusdem , qui habeantur fuffi- „ cientes, & idonei circa fuorum ftu- „ dium auditorum. „ Hoc Litera- rum Cafarearum caput in opinionem induxit viros dodos quosdam , ut prima Univerfitatis Viennenfis exor¬ dia ab An. 1237. deducerent: verum Lambecius in Commentar. Biblioth. Ctefar. Vindobon. L. 2. c. 5. & Fride- ricus Tilmezius in Confpedu Hifto- riaeiHniverfitatis Viennenfis Lazium, aliosque ejus fententite fequaces reji- ciunt, arguuntque, verba ilia: „ do- „ dores in facultatibus fubftituat. ,, de fuo adjeciffe. Id vero utcunque fit: apographum,quod avirododo, proboque ex Tabulario Civico rae- cum communicatum eft, eadem ver¬ ba, ut a me allata funt, retinet. (d) Idem ibid. „ Caeterum ut fub „ Auguftalis felicitate Dominii & ci- „ vium recipiat eadem noftra Impe- „ rialis civitas incrementum, ftatui- „ mus, ut omnes incolas & adven® „ ibidem habitare volentes in noftra, „ & Imperii dominatione fub tuta, „ & libera lege ab omni fervili con- „ ditione liberi vitam agant, qui yi- „ delicet annum & diem fine alicujus „ impetitione pro civibus tenti fue- ,, rint fecundum jura, & approbataS ,, conluetudines civitatis. „ LIBER QUINTUS. 307 c - mentum cives, prseter caflis fortuitos, aliena etiam ab in¬ juria acciperent, jus illis certum firmumque ftatuit, bona fua, per naufragium alienas in manus delapfa, repetendi. (a) Subfcripfere amplillimis his literis, qui turn praefentes eranc Archiepifcopi, Epifcopi, Duces, Comites, nihil ut obeftet firmitati prater rerum viciffitudinem: quae, ut nuncDu- cem, ita Cfefarem brevi fic involvit, ut ex tantobenefi- cio nihil fuperfit, praeter benignae voluntatis memoriam, Urbisque infignia, quse auream etiamnum Aquilam in campo nigro prafeferunt. (b) Sed cum res Imperii Caefarem revocarent, commen- Triderici data is urbe, Auftriaque Eckberto Bambergenfi Epifcopo, Aprili menfe An. MCCXXXVII. Ratisbonam , inde in difcejfus. Italiam fe recepit. (c) Ejus difceftii res Ducis prolapk paulatim furgere coeperunt. Mortuus haud multo pod Viennae eft Eckbertus Bambergenfis, Caefaris per Auftriam Vicarius, Vir ftrenuus, & rebus beliicis , fi modo Iaus ea Epifcopo convenire poteft,in paucis excellens. Bertholdi Meraniae Ducis filius erat, S. Hedwigis frater, ac Bek ML Pars II. Q_q 2 Hun- (a) Idem ibid. „ De innata quo- „ que dementia Sedis noftrse, qua: pa- „ cem 8c juftitiam comitatur, decer- „ nimus,8cmandamus,ut fi quando „ aliquis Wiennenfium civium nau- „ fragii cafiim incurrerit, res fuas ab ,, impetu torrentis manus hominis afportavit,libere poilit repetere & „ habere, a quolibet detentore: cum „ indignum penitus cenfeamus , in- „ mifericorditer reliquias naufragii „ detineri per hominem, quibus flu- „ vii rapacis fteviens unda pepercic „ 8cc. Ad quorum omnium prcedi- „ ftorum memoriam, 8c robur per- „ petuo valiturum prsefens privile- 3) gium fieri fecimus, 8c bulla aurea, 3, typario Majeftatis noftrse imprefla „ juffimus infigniri. Teftes autem „ hujusrei funt, Venerabiles, (Sifri- „ dus) Moguntinus ,Eberhardus Saltz- „ burgenfis Archiepifcopi, Eckbertus „ Bambergenfis , Syfridut Ratispo- „ nenfis, Imperialis-aulae Cancella- „ rius, Rutgerus Patavienfis, Cbunra- „ dus Frifingenfis Epifcopi, otto Co- „ mes Palatinus Rheni, Dux Bava- „ rise, Henricus LandgraviusThurin- „ gise , Comes Palatinus Saxoniae, „ Eernardus Dux Carinthise-Co- „ ines Cunrndus de Hardeck : Hein- 3, rim de Schaumberg, Henricus de „ Prunne , lmfridus de Hintperch, „ Hadmarus de Sunnenberch, & quam „ plures. Datum Wiennae anno Do- „ min. incarn. MCCXXXVII. menfe „ Aprilis decimae mdidtionis, Imperii „ noftri anno VIII. (XVIII.) Regni ,, Jerufalem XII. Regni vero Sici- „ iiae XXXVIII. feliciter. Amen. „ Diploma totum afFert Lambecius L. II. Comment. Bibl. Gsefar. Vindob. fed mendofe defcriptum. (b) Arenpeckius in Chron.Auftr. „ At lmperator ex Wienna Imperia- „ lem civitatem fecit, 8c dedit eis „ pro armis auream aquilam cum „ uno capite in nigro clypeo, quo „ usque hodie utuntur. „ (c) Chron. Auftrale ad An. 1238. (re&ius 1237.) „ Deinde.Impera- „ tor relinquens Auftriam ingreftus „ eft Bavariam, 6c vices fuas commi- „ fit Epifcopo Bambergenfi. „ Chron. „ Auguft. ad An. 1237. „■ Impera- „ tor receflit ab Aufiritt, relinquens „ ibi capitaneos, Ecbertum Bamber- „ genfem Epifcopum, 8c de Hennt - „ bercb, &c de Eberftain , 8c de Nurm- „ bercb Comites, celebrando feftum „ Refurre&ionis DominicseRatisbo- „ nse. „ Idem habetGodefrid. Co¬ lon, ad An. 1237. (a) Chron. 308 ANNALIUM AUSTRIA) Vienna Hungarian Regis avunculus: (a) Philippi Caeiaris, aA- c - &{e£erti Witeifpachio Gomite interfedti quondam infamia afper- ge^fidei ^ US > ^ honoribus fuis brevi reftitutus j facro primum cowmen- in Palaeftina beilo, altero deinde in Bernardum Carin- dm ° th\x Ducem gefto ita inclaruit, ut ejus nomen exinde militi pro fcuto diet, hoftibus terrori. Certe quamdiu Eckbertus in vivis erat, Friderici Ducis felix alioquin te* meritas in urbem, Auftriamque reliquam nihil admodum Morte potuit: hoc fublato, cum vicaria prsefe&ura ad Conra- Eckeberfi ^um bj 0 ri m bergenlem Comitem rediiftet, novam in fpem gtnfis Fri- venit Fridericus, Urbis, atque adeo todus Provinciae brevi tempore potiundae. Forte colloquio conftituta dies erat cum Bertholdo Aquilejenfi Patriarcha, Styriae, ut videtur, a Caelare praefecfto. Locus confultationi deiecftusStainfel- denfis ager amplam in planitiem Neuftadio circumfufus. Eo fe Conradus Comes Norimbergicus, cum Rudigero Paftavienfi , & Conrado Frifingenfi Epilcopo contulit: nec copiae aberant feu Vienna, feu ex Styria extrafej ut adeo de obfidendo Neuftadii Duce deliberatio fuifte videa- tur. Sed Fridericus in omnes rei gerendae opportunitates intentus confilium evertit: re enim per exploratores cog- nita, vias cum AlbertoBogenio Comite, quern in focieta- tem armorum nuper exciverat, notaeque fidelitatis proce- ribus aliquot Auftriacis obfidet, ac repentina in redeuntem tapit duos a congreftu illo Comitem, Antiflitesque fa&a eruptions iH um i n f u g arn >hosin cuftodiam conjicit: cadi magno nu- Trifmgm- mero auxiliares Styri, ceteri in montes fuos pari audacia /«?», rejedi. (b) Felici hac velitatione incredibile eft, quan¬ tum (a) Chron. Auftrale ad An. 1238. (1237.) „ Interim EpifcopusBaben- „ bergenfis E{{ebertus in Vienna diem „ ultimum claufit,& fepultus eft apud „ Scotos in medio chori. „ Chron. Auguft. ad An. 1237. „ Ec\ebertus au- ,, temEpifcopus Bambergenfn &avun- „ cuius BeLs, Regis UngarEe, &frater ,, Berchtoldi Patriarchs Aquilejenfis , „ vir magnanimus, & bellicofus, & „ ob hoc prsedidus Imperator fibi „ tuendam terram Auftralem fpecia- „ liter commendavit. „ Cetera ex Hoffmanni Annal. Bambergenlibus L. IV. peti poflunt. ( b ) Henricus Stero in Chron. Au¬ guft. ad An. 1237. „ Defundo au- i, tem eodem anno Epilcopo memo- » rato (Eckberto ) & Imperatore fe » ^ Apuliam transference , prsdi- ,j ctus Dux animofior effedus , Alber- „ turn Comitem de Pogen in auxilium „ fuum vocat, ficque cum ipfb Co- ,, mite egreflus muros Nova Civitaiis , ,, in campo, qui dicitur Stainveldy „ pugnam iniit cum Wiennenfibus ,, & Capitaneis eorum, reportans vi- „ doriam gloriofam. Capti namque „ funt in eodem beilo Eugerus Pata- „ vienfis, & CotfTWajFrifingenfisEpi- „ fcopi, & ex nobilibus multi, quos „ ad tuitionem terra praedidus reli- „ querat Imperator. „ Chron. Au- ftrale videtur duas pugnas allignare unam An. 1237. (vel potius A_n.pi 236, ante adventum nempe Csfaris in Au- ftriam) alteram An. 1238* (redius An. 1237.) feu poftdifceflumCaefaris ex Auftria: lie enim habet ad An* 1237. „ Hi terram & civitatem Vi- ennenfem Burggravio de js lurenbereb .. com- LIBER QUINTUS. 309 c . turn concuffi hoftium animi, quantam in fpem recupe- randae propediem dignitatis fux cum Fridericus Dux ip(e, turn qui fidam illi ad earn diem praftabant operam, Au- ftriorum quorundam Optimatum animi lint erebti: hos inter Anfelmus Juftingenius , Bertholdus Treunius, & Emerbergius, Gundaccarus Starhenbergius , Dietricus & Ortolfus Wolckenfteinii, Albertus de Nusberg , Udalri- cus de Chinberg, & Colo de Vronhofen eminebant. ( a ) i es , Neque vefo parva coniecuta eft rerum in Auftria inclina- tio: arces quinque eodem quodammodo terrore ad de- ditionem ada£hs: converfa multorum provincialium ad Erincipem Fuum ftudia: arma ultra Danubium in hoftes, utique Bohemos, prolata, & ad Crembfium acri certami- ne, multaque utrinque ftrage concurfum. Rudigerus ipfe Paftavienfis Antiftes, qui cum Frifingenli nuper captus, & libertati brevi reftitutus erat, Fridericum exinde Ducem Fridericus amicitiafic complexus eft,potentiorem utpatronum caufe fuae apud iratum Caefarem eo Epifcopo non haberet. (b) fos (limit- „ commendaverunt, qui collettis Thomas deHafelbach in Chron. Au« „ multis venit verfus Novam Civita- ftrali, & Chron. Rhytmicum anti- „ tem , Iocucus (locuturus ) Patri- quum, relatum a Marco Hanfizio T. „ arch x Acjuilejenfi & Stirienfibuu In I. p. 377. quod lie habet: „ reverfione fecutus eft eos Dux cum „ In triginta milibus chit as vallatur „ Comite de Bogen , & fugavit eos, „ Nova > de qua profilit Dux , & >» cum haberent decern contra unum, gratulatur : cepitque duosEpifcopos, „ Cum qumgentis infilit, &hisde~ ,, fem , & Frifingenfem , ceteri turpiter bacchatur &c. „ &vix evaferunt. ,, Pernoldusad ,, Frifinga , Patavin Pacribus fraudacur An. 1237. haec fblum notat: „ Port- „ Utraque; quivis abicitarma, levi- „ quam reverfus eft Imperator, qui gatur &c. „ „ urbem Wiennam Imperio adferiplit, Necverofimilevidetur,captosEpi« „ & Fridericum Ducem fupplicem fru- fcopos, ft etiam ftatim reftituti in li~ ,, ftra expedtavit, acin uvbe &cAuJlria bertatem eftent, Vienna cum Caviare ,, Restores pofuit: Dux e Nova Chi- manfuros fuiffe contra Ducem , ubi „ tate cum eleda militia egreffus, ho- tamen literis ejusdem pro Scotorum „ ftesvarie vicit,fugavit,&cepit.,, Vtenmnfium C cenobio datis , menfe Chron. Auftral. ad An. 1238. iftafub- Martio An. 1237. inter teftes jam jungit. „ Poft receflum Imperato- fubferipferunt, ut legere eft apud „ ris Dux in brevi quinque caftra vi Bern. Pezium Cod. Diplom. P. II. j, obtinuit. Deinde Stirienjes condu- p. 90. „ Qi ad Imperatorem, Aujlriam in- ( a) Optimatum horum nomma „ traverunt cum exercitu ad con- colligi poflunt ex literis Fridericz Due. ,, fervationem terra:, fed magis ve- datis apud Novam Civitatem III. IduS ,, nerunt ad defolationem ? quia in Novembr.An. 1236. quas aff’ertPhi- „ brevi nonnullis fuis interfedtis, & lib. Huberus in Auftria ex Archiv. ,, captis cum confufione ad propria Mellic. illuft. L. 1. c. 3. p. 2i._horum, „ funt reverfi. „ Chron. Salisburg. quos recenfuimus, teftimonio firma- captos Epifcopos illos duos An. 1236. tas. feribit: Chron. Clauftro-Neoburg. (b) Al.bericus in Chron. 1237. & Anonym. Leob.< & Zwetl. gemi- „ Eodem tempore fuit bellum exhse- nas pugnas illas totidem verbis ex „ redati Ducis apud Cremes fuper Da- Chronico Auftrali deferibunt. Sen- „ nubium, dirum & forte nimis. n ® Non tiu tentice noftrce prater Steronem faven Chron. 3io ANNALIUM AUSTRIA Non parum interea angebat Caefarem Eckberti obi- A * G tus, cujus in fide , notaque armorum peritia fecurus ac- quiefcebat: norat Friderici Ducis temerarios impetus 5 va- rium & mutabile femper vulgi ingenium, calamitate Prin- cipum fuorum facile moveri foliti, praevidebat : Ergo Eberflei. Theodoricum Eberfteinium Comitem, ftrenuum bello vi- Tejfofvi - rum » propere in Aufiriam mittit, qui Vicariam Imperii enn&Ecbg. perfonam pro Eckberto Epifcopo obiret. Paruit ille Cae* berto da - £ r j s { m p er j 0} & autumno jam appetente,cum dele£lo mi- lite in viam fe dedit. FridericusDux,non ignarus,quam praeftantem bello, paceque virum habiturus eflet adverfa- rium, Tulnam praecucurrit, ut iter in urbem illi praeclude- ret. Fefellit tamen fortuna confilium, & Theodoricus, quanquam a Friderico undique obfeptus, armis fibi viam in urbem fecit. Viennam ut attigit Theodoricus,inclina- tas admodum res, &incerta hominum ftudia deprehendit. Nihil vulgo mobilius: quem diris nuper & execrationibus devoverat Ducem fuum, eundem mirari nunc unice, ex- tollere magnis laudibus,unum bello totPrincipibus parem praedicare: fortunarum fuarum dilpendia, incenfa praedia, fegetes exuftas, vineas, agros, hortosque hoftili ferro, flam- mutatos ^ maque depaftos, non immani vindidbe exauthorati Prin- W ci P is j ^ ducum fuorum ignaviae adfcribere: felices hos refcrit. dicere, qui fortune id, quidquid eflet, Friderico delegarint to j miferos fe, qui, quae fortiter coepiflent nuper, aliena nunc defidia corrupta viderent: libertatis nomine in fer- vitutem fe datosj dominos habere,qui arrarium exfugere, incubare miferorum fbrtunis , pafcere alienis damnis fe noflent j fervare cives, res eorum, pofleflionesque defen* dere, ac tueri non noflent. Tam turbulento rerum ftatu nihil movendum fibi Eberfteinius putabat, ne fi arma ci- 1 ^ 8 vibus indueret, tot hoftes, quot milites haberet. (a) Nihil Chron. Auftr. ad An. 1238- (re&ius (a) Chron. AuftraleadAn. 1238' 1237.) „ Poft recefliim Imperato- (potiusi237.) „ Circa vindemiam, „ ris Dux in brevi quinque caftra vi „ quce Tatis fterilis erat, ipfo anno, ,, obtinuit. ,, De l\udigero Epiicopo „ (quo Imperator in Italiam profe- Patavienfi conformant ea, qua: infra „ ftus eft, nempe 1237.) venit Co¬ rn ox afterentur ; Albericus in Chron. „ mes de Eberjiein cum aliis multis ad An. 1237* aliud adhucaddit, nem- „ ex prsecepto Imperatoris, cui Dux pe. „ In partibus Aufiria pluit fan- „ (Fridericus) occurrit circa Tulmrti „ guis in Vigilia S. Jacobi, videlicet „ cum fuis, cui cum refiftereminime » in Carentania,& in Dioeceli Pata- „ valeret, reverfus eft ad caftra fua: ,, vienfi. „ Sed quod Chronica no- „ quare Comes in Vienna manens fine oftra de hoc nihil meminerint, inter „ effe&u, quia nulli fe committers uicerra , aut oculorum ludibria re- „ audebat in terra. „ Eadem rere- ponr poteft. runt I LIBER QUINTUS. 311 A,c * Nihil eorum latebat Fridericum , qui ut fra&os ducumj civium mutatos paulatim animos indies videbat clarius,ita majore quotidie in fpe erat, amiftae urbis, patriieque pro- pediem ad obfequium rediturae. Unus fupererat a Rege Bohemiae metus: qui cum niulta per fe poflet, & Auftriae cervicibus gravillime in- cumberetj officere Friderici confiJiis plurimum videbatur. Hunc fi qua via ex hofte amicum redderet, fi parte totum redimeret, fi, quae vis belli invito eripuit, libens, volens- que Wenceslao relinqueret 5 Ipes erat, citerioris Auftrise, Friderkus quae diftridto Italicis bellis Carfare, propugnatorem fibi parem non haberet, brevi tempore potiundas. Viam con- hem. pa- iilio cafus ftravit: Wenceslaus Friderici Caefaris violenta ci I cituu conlilia pertaefus, alio animum flexerat, inque partes Pon- tificias transgrefius , mature le periculo exemerat, quod aCaelare, diris propediem devovendo imminere foederatis, ac clientibus ejus poterat. Id latisDuci Auftrio erat, mol- liore ut via Regis animum pertentaret. Midi primum occulti ad Regem nuncii, pa£tionum interpretes , quas Auftrius liberaliter oflerebat. Ferunt oblatam Bohemo Regi totam, qua: transDanubium eft, Auftriam, fi ad re- cuperandam, quae Gaelari facramentum dixiffet, fuam Pro- vinciam, vires & auxilia lociaret. Promiffi pignus ut prae- lens haberet aliquod, Laam urbem , quae inter Auftria- cosMoraviam verllis ultima eft,majoris olim, quam nunc, famae civitas, ftatim in manus Regis confignatam. Q a ) Tam runt Anon. Zwetl. & Leob. Chron. Pakrami: Chron. Clauftro-Neoburg. ad An. 1237. vel 1238. SedPernol- dus ad An. 1238. fcribit: „ Licet „ Imperator Styrienfes, brevi fuga- „ tos, Sc Ekr/ieinium cum novo exer- „ citu mitceret, apud Tulnam aDuce 5i contritum; Fridericus tamen See.,, (A) Chron. Auftrale ad An. 1239. nihil de padionibus inter Wenceslaum R.* St Ducem initis meminit; fed de fimultate inter Regem Sc Casfarem exorta: ficenimhabet: „ Rex Bo- „ hemiae feoppofuit Imperatori, cu- „ jus confilio Sc auxilio Dux cotti- „ die crefcendointolerabiiis fadus „ eft hoftibus fuis. Civitates La , Sc „ Em , Sc multa caftra obtinuit. „ Idem iisdem verbis referunt Chron. Paltrami, Anonym. Zwetl. Sc Leob. Chron. Clauftro- Neoburg, ad An. 3239. Pernoldus ad An. 1238. fic habet: „ Fridericus - - auxilio Re- „ gisBohemi, qui a Csefare receflit, „ omnes provincias, magis ultro de- „ ditas, quam captas , maxima ex „ parte recuperavic. ErantenimNo- „ bilium affedus vagi, St inconftan- „ tes, non jure, fed petuiantia hue „ illuc moti, Sc nunquam fibi con- „ ftantes, Temper autem fibi ipfisma- „ lum cudentes. „ Sed r fhomas de Hafelbach in Chron. Auftr. Col. 722. hsec adjungit: „ Dum haec adi- „ tantur, Rex Bohemise rebellatlm- „ peratori, cu jus Sc auxilio Dux quo- ,, tidie fuis hoftibus fadus eft into~ „ lerabilis. ,, Affert deinde rationem novi belli inter Wenctslaum R. Sc Ducem Fridericum poftea exorti fic; „ Orta tamen eft gravis fimultatis „ differentia poftea inter Wenceslaum „ Regem Bohemias, Sc Fridericum Du- „ cem : quia dum fie ab Imperatore „ pulfus effet, promifit eidem terrain ultra Auflriam ad obfe- qulum re- vacate 312 ANNALIUM AUSTRIA Tam nobilem accefllonem , Bohemias fuze adjungendam, avide amplexus eft Wenceslaus, opemque ac operam pro- lixe fpopondit. Solutus eo metu Fridericus Dux, Aniiiam primo urbem, turn alia ex aliis oppida, arcesque, aut ar- mis, aut armorum terrore in poteftatem redigit. Quo tempore fa£tum reor, ut Fridericus Dux Glunicenfe Cce- nobium, quod ab Arnhalmo (ex Volckenftorffiorum,ut opinio eft,illuftri gente) defignatum, aBrunone ejus filio conditum, fortuito nuper incendio graviter depaftum eft, &opibus auxerit,&: no vis immunitatibus confirmarit. (a) Lentum tamen id bellum Duci ad majora feftinanti vide- batur : nec arces deerant, nec oppida,quae vim aeque, ac minas exauthorati Principis eluderent. Quare mutato confilio ad evaftandos tota provincia agros, vineasque ver- fus, magnam vini, maximam frumenti vim in caftra con- vehit, Auftriosque jam armis fra6tos,fame,ac inopia edo mandos ftatuit. (b) Id telum Provinciam omnem in cafum dedit. Animorum adhuc fatis turn Auftriae, turn Styrize optimatibus, urbibusque nonnullis ad propulfan- dum bellum erat: fed ubi fpem meflis ac vindemize prze- reptam j caritatem annonze, famem, inopiam crefcere quo* tidie ac augefcere cernerent, vi&ori fe Principi paulatim fubmittere cceperunt. Has inter belli, pacisque curas tan- „ ultra Danubium fe daturum, fi fua „ opera fuo honori reftitueretur; „ infuper & Laa fibi fubjecit. Quod „ dum Dux facere diflimulabat, hinc „ oritur contentio. „ Ex quo con- fequitur, Auflriam Boreaiem Regi. Bo¬ hemia fuifle promiffam. Bohemia Scriptores,Dubravius L. 16. Peffina L. 3. c. 5. Balbinus L. 3. c. 14. qui Auftriam prope omnem a Wenceslao Rege occupatam nomine Csefaris, Vi¬ etnam ipfam in ejus fide depofitam, ac pofteaDuci pro 20000. aureorum redditam contra fidem antiquitatis comminifcuntur, rem tantam filentio praetereunt. Chron. Bohem. Anon, apud Pefimam L. 3. c. 5. p. 337. „ Fridericus Imp. in Apuliam rediit: „ fed Rex Bohemia cognato fuo Fri- „ derico Auftrix Duci, Wiennam & „ alias civitates reftituit, &in Clau- „ ftro Lucb , (alias Komarovv') ante „ Erunam fito, Ord. S. Benedidti, „ firmaverunt perpetuam amicitiam „ juramends. „ (a) Catalogus Abb. Glunic. apud Hier. Pezium T. II. col. 328. „ Mo- j) nafterium Glunicenle - primum turn „ exordium fumpfit ab Arnhalm de „ Glunic 4 &c. „ llbi poftquam nar- ratur , Brunonem patris voluntatem condito Coenobio impleviffe, exara- tas An. ii2<>. fundationis literas, fa- da a Leofoldo Virtuofo, ejusque fi¬ lio Leopoldo Gloriofo, Auftrias Duci- bus Coenobio beneficia; fubjungitur: „ Fridericus Dux Auftriae & Styrias „ Monafterium,quod per incendiurri „ cafualiter exorcum magna damna „ paffum fuit, novis proventibus „ auxit, fimul omnia a praedeceflo- „ ribus fuis Monafterio collata pri- „ vilegia , libertates, exemptiones, ,, &immunitates confirmavit. „ De Folc{enflorffi urna venderetur in aliquibus locis „ pro XII. folidis. Eodem anno ci- „ vitas Viennenfu cum tota Auflria re- „ verfa eft ad Dominum fuum Du- „ cem Fridericum. „ Idem referunt Chron. Clauftro-Neoburg. Anonym. Leob. & Zwetl. Chron. Paltrami Confulis Vienn. Thom. Hafelbach. Arenpeck in Chron. Auftr. (A) Pernoldus ad Annum 1240. „ Interim Caefar a Papa excommuni- „ catus, & quterens favorem Princi- ,, pum, Legatos in Auftriam, & Un- „ gariam mifit: qui Duci gratiam „ & pacem attulerunt; Ungarivero „ Regis foedus quterebant, quod ille „ negavit. „ Chron. Mellic. ad An. 1240. „Legati Imperatorisveniunt, »> liEtum nuntium, videlicet gratiam ,, Imperatoris portantes eidem. ,, Chronicon Erford.adAn. 1239. apud Schannatum in Vind. Liter. „ Hoc „ etiam anno, Principes, qui anno „ prteterito contra Imperatorem con- „ fpiraverant, eidem reconciliantur, „ Auftriaque infuper Dux honori,fa- „ tisfa&ione taxata, reftituitur. „ (b ) DeCtefaris & RegisBohemiae diftldio conftat ex Chron. Auftrali ad An. 1239. „ Rex Bohemiae fe oppo- „ fuitlmperatori. De Auftria ul- teriore Wenceslao Regi promifla fidem faciunt Chron. Auftrale & Clauftro- Neoburg. ad An. 1241. prteter Ano¬ nym. Leob. &Thomam de Hafelbach in Chron. Auftr. paulo ante relato. (c) Aventinus L.7. p. mihi 415'* ,, Eberhardus Archimyfta Boiorum -- „ ad Fridericum quoque Aufriacum „ proficifcitur , eundem in gratiam „ cum Augufto redigit. „ ( d ) Aventinum L. 7. non moror, profefla odia inhac caufa afferentem: Brunnerum Boic. annal. P. III. L. IV. cap. II. adeat, qui pleniorem de hoc r Alberto LIBER QUINTUS. c * que ordinis viri, qui raorem ejus imperils non geffiflent. Jam Moguntinum, Frifingenfem, Ratisbonenlem Antifti- tes diris devoverat $ cum idem ingenii ardor pr^fervidus eundem cum Eberhardo, SalisburgenliArchiepifcopo, cum c ru da in Rudigero Paflavienli, cum Auguftano, cum Wurzbur- Frindpes genii & Aichftetenfi commiiit. (a) Eberhardo & Ru- ^m/i- digero id vitio datum , quod nec Cxiarem, nec Ducem nas Auftrium Fridericum piorum e coetu prolcripferint: jufti proinde commeritas in utriusque caput pcenas diris de more execrationibus depromerej aut ni pareant,Templis, aris, facrorum communione exefle. (b) Simile edi&um in Au- ftriam ad Fridericum Ducem miffum, ni Ms nuper Eccleliae juribus iatisfaceret, armaque in Caefarem cum Bohemo Rege lociaret. Plena diicriminis res erat, ferocem alioquin Ducis animum laceiTere: id Albertum non latebat. Quare non lecus, ac aperto in bello, inftrutfta velut acie Principem ag- grellus, ternos primum efingulis Militarium Ordinum Col- legiis, Theutonico nempe, &quibusaTempIo, & ab Ho- fpitali Jeroiolymorum nomen eft, ad eum deftinat: iuccen - n Frideri- turiatihistresAbbates j agmendeniqueclaufereSacerdotes m quinque, claro & ipii genere nati. Auftrius, novo hoc facri belli apparatu non magis, quam tota nuper majeftate Imperii territus, intempeftivos hos feciales (fi Aventino, maligno faepe icriptori,credimus) fie accepit, ut contem- ptum pro obiequio referrent. Et vero liberum his reli- gionibus Fridericum Ducem Eberhardus acRudigerus An- tiftites praeftabant eodem, quoipie, fulmine afflati. (c) Pars II. R r 2 Hae Alberto Bohemo notitiam habere velit. Brunnerus fe earn habuifle refert ex Epitome, Aventini rnanu confcripta, cum ipii commentarii de his rebus vel ftudio fuppreni, vel cafu perditi non amplius extarent. Videri etiam poflunt Gregorii IX. PP. liters ge¬ mma ad Albertum Bohemum , Archi- diaconum Patavienfem in hac caufa data? VIII. Cal. Odtobr. & IX. Cal. Decembr. An.1239. data, quae extant apud Freherum T. I. Germ. Script, p. 540. & 541. (.a) Peti hac ex Brunneri Annal. Boic. P. Ill* L. IV. N. II. poflimt ex Epitome Adtorum in hac caufa de- prompta. (b) Brunnerus ibid. „ Idem ilium „ ingenii ardor cumSalisburgenfiAr- „ chiepifcopo Eberhardo & Rjtdigero „ Batavienfi colliiit. Fatjgabat hos „ quoque ferocibus edidtis ( Alberts „ Bohemus) impellebatque in utrius- „ que Friderisi , Caefaris & Auftrii de- „ teftationem: tergiverfantes ultimi „ periculi metu , caufam apud fe ve- „ lut capitalis noxa dicere jubebat, „ mitras fe detradturum capitibus „ minitans, ni morem geflifient. „ (c) Brunnerus ibid. „ Cum Fti- „ derico Cafari excitari amulumper- „ cuperet, ad earn rem Au/lrii quoque ,, ftudia opportuna judicarat: eas „ fpes cum Auftrius deftitueret, coetu „ piorum motus eft : mifli gravifli- ,, mi viri didlatam ab Alberto ( Bohe - „ mo') fententiam expofituri, iidem- „ que, ne pompa abeflet, in dalles „ tributi. Prima partes ternis ex „ fingulis Militarium Ordinum Col- „ legiis, Teutonicorum fcilicet, &qui- „ bus a Templo & Hofpitali nomen eft, „ deledtis datse: his tres Abbates „ fuc- 3 i 6 ANNALIUM AUSTRIA Hx turbas, fimul a Friderico Duce, fimul ab Eberhardo a. c * Archiepifcopo ad Caefarem (a) perfcriptae, tantum po- styriaFri- tuere in animo Principis, nihil ut dubitem , reftitutam AericoAu- extemplo veterem gratiam, pacem , ac amicitiam , abdu- fhn'nZft is e Styria , quae adhuc fupererant, Cxfareis prxfidiis, invito , Ducem inter ac Casfarem confirmatam. (b) rejiituta, p ace cum Caefare conciliata , gravior e Bohemia tu- Rex Bohe- multus extitit. Wenceslaus Auftriam ulteriorem ex pa- firtanf U ' < ^° re petebat: negabat Fridericus, Caefare ignaro, atque, tram-da- ut nunc res efient, plurimum invito, tranfigi de fe tanta nubiana j nter jpfo s p 0 tuifle: reftitutum fe dignitati ab eodem Cae- arms re at q Ue j n p 0 ffefE 0 ne aviti Principatus confirmatum: quod deinde fadtum a Bohemo operae pretium ? quas co- pias, quod robur exercitus eum in finem fuo militi adjun- dtum ? Puis fe viribus adverfus tot Caefaris, tot perduel- lium civium, Sc Optimatum conatus conftitifte: praemii abunde efTe Bohemo Regi, quod Laam urbem , ex Au- ftria decerptam, fua adhuc in ditione ac poteftate haberet, Wenceslaus, ubi verbis nihil profe&um, ad arma fe con¬ verts, magnoque exercitu in Auftriam irrumpens, caedi- bus , rapinis , incendiis dolorem aliquamdiu ultus fuum , ingruente hyberno frigore in Bohemiam fe retulit. Laen- fes, ubi decefTifle ex Auftria Wenceslaum,cui inviti pare- bant, cognovere, mutato peregrino Domino, in fidem,ac clientelam Friderici fuam urbem dediderunt. Pax refli- Secutafubindepaxeft, (An.MCCXLI.) fuaforeFri- ifl4 x IZZ™' ^ n g en fi Epifcopo, controvert arbitro Duce Bavariae Ot- frmata. „ fuccenturiati ; agmen quinque My- „ fta2clau(ere,claro omnesinter fuos „ loco, & meliore legatione digni: „ hujus enim idem, qui aliorum om- „ nium in hac caufa , exitus fuit. „ Alberti impudentia irrifa; exfibila- „ ti, qui hanc miferam nundinatori „ operam prseftarent, cujus merces, „ fumosque praeter Bohemum Re- ,, gem, & Bojarias Ducem nemo tefti- , maret. Salisburgenfis & Batavienfts „ Antiftites omni Religione Auftri- „ um, fiqua ejus animo infediflet ,li- „ berarunt. „ Sed hxc Aventini, ex quo ifta acceperunt alii, virulentam fepiam redolent. ( a ) Lit. Friderici II. Imp. ad Otto- nem Ducem Bavarian dat® ex obfidio- ne Faventke, IV. Non. Odlob. 1240. quae extant vitiatae apud Aventin. Boic. L. 7. Initium earum eft: „ Cer- ,, tior fa&us fum literis Ebcrbardi Ar- tone$ „ chiepifcopi Juvavenfis, atque Pride - „ rici Ducis Au ft rite, Albert um quen- „ dam &c. „ (e) Haec per conje&uram difta, firmari poffimt ex Chron. Salisburg. ad An. 1239. u bi legitur : „ DuX „ Auftrise ad gratiam Imperatoris re- ,, diit. „ Ex Chron. Mellic. fupra re- lato, & ex Anon. Leob. ad An. 1240. „ Fridericus Imperator contulit fibi „ {Friderico Duci Au/lria ) fuas terras, „ Aujlriam fcilicet & Stiriam. „ Lit. Friderici Ducis Auftr. quibus confir- mat privilegia fua Ordini Teutoni- co: „'Wiennte in Nativitate Domini „ poll compofitionem, & concor- „ diam inter Dominum noftrum Im- ,, peratorem , & nos folenniter cele- „ bratam A.Dom.Incarn. MCCXL. „ Ind. XIII. ,, Pernoldus aliam cau- lam addit : de qua paulo ante. (a) Per- LIBER QUINTUS. 317 c -tonej firmatadeniquenuptiali foedere, Gertrude Auftriaca, Henrici fratris filiaUladisiao, Wenceslai filio, defponfa. (a) Reftituta Auftria, Styriaque, una adhuc conjux deerat, a Casfere nuper intercepta : hanc quoque libertati reddi- tam Imperator reftituit, Graecium in magna fummorum hofpitum prxfentia ad rnaritum Principem addudlam. Adfcum per occafionem earn de immunitate facrorum prse- diorum , deque reddendis obfidibus, quod ex recentiore fcriptore de veterum tabularum fide didicimus, credibile videtur. (b) Ferunt exinde , Fridericum Ducem veris principio Pallavium hoc anno profedium, eaque, quae fi¬ duciaries nomine a Paflavienfi Ecclefia haberec jura, oppi- daque, fubfcriptis fua manu, ad V. Idus Martias, literis, fingilatim expreffifie. (c) Ceterum ut anno fiiperiore Zwetlenfi Ccenobio j ita pridie Kal. Augufti anni praefentis, S. Hippolyti Collegio perquam clementem fe exhibuit. (d) R r 3 Ducem (a) Pernoldus ad Annum 1240. „ Sed in autumno novum bellum „ Duci cum Bohemo ortum eft: quia „ Dux Regi, fi juvaret ipfum ad Prin- „ cipacum recuperandum , Terram „ tram Danubium promifit, nunc tra- „ dere negavic propter vaftationem, „ annis prioribus in Auflria fa&am. ,, Iratus Rex, converfus ad rapinas, „ citius ingruente magno frigore, „ coadtus fuit reverti domum. Sub „ hyemem autem concordia fadta eft, „ paftis nuptiis Gertrudis , filiae Du- „ cis Htinrici , cum IVladislao , feniori „ filio Regis. „ Chron. Clauftro- - Neoburg, ad An. 1241. „ Inter Re- „ gem Boemias, & Ducem Aujtria di- „ fcordia fatis intricata exorta eft, & „ hxc fuit caufa. Cum effet ipfe „ Dux fere exclufus a poteftate Du- „ catusfui, quaTivit confiliurn, & „ auxilium Regis, promittens ei to- „ tarn terram ultra Danubium fe da- „ turum, fi reftitueretur honori fuo. „ Quod ipfe Rex fatis competenter „ (praeftitit) in quantum licuit, & „ potuit, often (am Imperatoris vili- „ pendit: inluper La civitatem ha- „ buit in poteftate fua. Deinde,cum „ Dux reftitutus eftet honori fuo per „ orationes Monachorum, & Cleri- „ corum, ac mulierum, ut creditur, quos ante minus dilexerat, his per- ?> adtis quaefivitRex aDuce id,quod promiferat. Sed ipfe diflimulabat „ promifla perfolvere, propter quod „ ex utraque parte dura contentio >, exorta eft , per rapinam 6c incen. ,, dium & vaftationem. Item Rex „ manu valida intravit fines Auftrfte „ addepopulandamterram; fedpro- „ pter imminens frigus & clamorem „ pauperum reverfus ad propria; „ cives vero La civitatem tradide- „ runtDomino fuo Duci, Regeigno- „ rante. Tandem controverfia ilia ,, fic terminata eft, ut traderetur fi- ,, lia Ducis Henrici , fratris Ducis Fri- ,, derici , filio Regis Boemia;, quod „ & fadtum eft. „ Quod de Conrada Frifingenfi , & Ottone Bavaro adj'e- dtum, ex Brunnero P. III. L. IV. N. II. acceptum eft , qui fe id ex Epito¬ me , Aventini manu con (cripta, ha- buifle refert. 00 Chron. Salisburg. ad An. 1241. „ Dux Auftrfte praTentibus Patriar- „ cha Aquilejenfi , Archiepifcopo Sa/z- „ burgenfi ,Patavienfi , 6t Sefyvienfi Epi- „ fcopis, conjugem fuam cum magno „ recepit tripudio. „ Brunner. L. c. ex epitome: „ Grata Stirise urbe „ Salisburgenfis cum Auftrio con- ,, greflus eft : de obfidibus redden- „ dis, & immunitate facrorum prte- „ diorum, quibus viri quidam nobi- ,, les incubabant, adtum. „ ( c ) Lit. Frider. Ducis Auftrue, Pa- taviae An. 1241. V. Idus Martii dats extant apud Bernardum Pezium Cod. Diplom. P.II.N. CLXII. p. 94. (d) Lit. Friderici Ducis Auftr. de priedio fydenreute Zwetlenfi Ccenobio dato, fcriptae funt in caftro Starchen - berg. An. 1240. XI. Kal. Martii, ex¬ tant- 318 ANNALIUM AUSTRIA &s eim Ducem fecutus FriGngenfis Epifcopus Conradus, aliquot a. frifwln continenter menfes cum eo Viennae egit, jusque tutelas ft'vieZa in EnzerftorfFenfia Ecclefizc fuae pratrdia, quod Udalricus trmac!*. Piljchdorffius ad cum diem habuit, quingentorum impe- rialium nummum precio redemptum , in Ducem ipfum transtulit. lilud poftea adjedfcum, ut triceni tantum quot- annis argentei, ad IV. Non. Februarii tutelae hujus nomine Duci Auftriae penderentur. (a) Sed minuta hxc funt. Tartaro- At quae hoc & iequenti anno aTartaris, ac Cuma- —*nis Hungarian, Poloniae, Silefiae, ac Moraviae illatae clades fr Hun- funt, tantae erant, ut jam inde a Gothis, Hunnisque nihil ^ruftio tr ~ audiretur. Neque nullas in his turbis Friderici Du- • cis partes erant: nam & ad primum belli fragorem in Hungariam accurrit $ & ruentes e Silelia ac Moravia bar- barorum copias objedlo exercitu fic exterruit, ut inferre pedem Auftriae non auderent. Cumani, gens barbara & agrcftis in Hungariam venerant, fedesque Rabiies in eo Regno, Gutano gentis regulo deprecatore, a Bela IV. im- petrarant. Admiffi in Regnum non tarn Optimatum con- fenfu, quam Sacerdotum confilio, qui numerofam Cuma- norum gentem ad facra Chriftiana traducendam fpera- bant. Ea (pes animum Regis ita obfirmarat, ut quidquid periculi in rem communem inde exifteret, nihil penfi ha- beretur. ( b) Fraudis fulpicionem, at fero, movit, Tar- tantque apud Linck. in Annal.Zwetl. ad hunc annum. Alters Friderici II. Ducis liters, dats An. 1241. „ In „ fan&o Tpolito pridieKal. Augufti.,, Extant apud Raymundum Duellium Mifcell. P.I.in Appendice Diplomat, p. 432. (a) Lit.Frid. II. DucisAuftr.dats An. 1241. Ind.XIV. IV. Kal. Januarii Wienns , qua; extant apud Meichel- beckium T. II. p. 19. „ Nos Fride- „ ricus Dei gratia Dux Auftris 5 tc. „ indu&i meritis & dile&ione noftri „ Domini & Amici Venerabilis Epi- „ fcopi Frifingenfis Advocatiam in „ Enzenjiorf extraximus demanibus, „ Feu poteftate noftri Minifterialis „ Hi. de Pilchdorj) pro quingentis ta- „ lends ipfi per nos, 6c diftum Do- „ minum noftrum Frifingenfem Epi- „ fcopum prstextu hujusmodi inte- „ graliter perfolutis , conditionibus „ his adjun&is, ut in sternum no- „ ftrs poteftati & ufui,nec non hs- » y etl um noftrorum Advocatia hu- „ jusmodi fit addiCta See. „ Alters taro- liters ejusdem Duels dats funt apud Loope ( Laa ) VII. Idus Novemb. An. 1242. apud eundem. ,, Nos Frideri- ,, cus 6 cc. Chunradi Venerabilis Fri- „ fingenfis Epifcopi precibus inclina- „ ti, hanc fibi, 6c Ecclefis Frifingen- „ ft fecimus gratiam , ut pro toto „ jure, quod de Advocatia in Enzins- „ dorf nobis cedere deberet, fingulis „ annis in fefto Purifications S. Ma- „ ris tantum triginta talenta Wien- „ nenfis monets recipiamus 6cc. „ (b) Chron. Auftrale 6c Clauftro- Neoburg. ad An. 1241. „ Eodein „ anno Cumani, gens immundiflima, „ qus carnibus utebatur fere crudis „ pro cibo, 6c lafte equorum 6c fan- „ guine pro potu, hi miferunt quos- „ dam ex fuis cum Rege Gutan , „ (alias etiam Gothan i Cutan i Cathen') „ nomine, ad Regem Ungaris, vo- „ gantes, ut collocaret eos in terra ,, fua, fimulantes le fieri Chriftianos*. „ Qui ad fuggeftionem Prsdicato- „ rum, fine confilio Princlpum fuo- „ rum, LIBER QUINTUS. 319 c * tarorum auxiliarium innumerabilis multitudo, quae Batho cumano- Duce ipfa, qua redeuntis in vitam Chrifti Servatoris no-^/«- ftri memoria celebratur, die, Rodnam, Hungariae urbem, f u e ^ a Tar . ex improvifb adorta, fefti ejus diei ktitiam caedibus, ra- tar is ami~ pirn's, & omnibus barbarae immanitatis exemplis funefta - QlUa ' vit: nulli hominum aut aetati, aut ordini, aut lexui par- citum : exuftae facrae profanaeque aedes,TempIa diruta,& Coenobia, urbs tota (uis ruinis lepulta. ( a ) Inde excur- fione in omnem late provinciam fada, tot flrages homi¬ num ubique editae, tantum humani /anguine profulum, ut florentiffima ante, quae a Danubio ad Poloniam &Mo« raviam porrigitur regio, pene in folitudinem verteretur. Sublato hoc belli figno,Gutanus fe ftatim, quique ingenti multitudine in Hungarians jam recepti erant, Cumani ad barbaros populares luos adjunxere: id quod ilii non minus, quam toti Hungariae exitio vertit. C B ) Nihil non agebat Rex Bela , ut incumbentes jam Regni cervici- Bela Hex bus Tartaros depelleret: copias, quantas poteft, maximas tota ex Hungaria conlcribit: Optimates , Antiftites , vici- nisPrtnci- nos etiam Principes in fuppetias vocat: Romanum adeo *£"***' Pontificem , ut Religioni Chriftianae, quae trecentis jam pene annis eo in Regno floruiflet, confuleretj Regesque ac Principes Chriftiani nominis ad exfcindendam hanc pe~ ftem convocaret, multis precibus implorat. (c) Millus praeterea ad Fridericum Caefarem in Italiam Orator, Va- cienfis Epifcopus, qui Regnum, qui Chriftianum nomen ejus „ rum, fufcipiens eos, heu malo fuo! „ finebat habitare fecum. At illi „ paulatim crefcebant, & multipli- „ cabantur fuper numerum. „ Al- bericus in Chron. hxc ad An. 1239. verofimili conjedura refert: Anon. Leob. ad An. 1238. (a) Chron. Auftrale & Clauftro- Neoburg. ad An. 1242. „ Chumani, „ gens lupra dida, & maledida in- „ travic fines Ungame, & in die S. „ Pafchap, intrabant civitatem Rod- „ nam : illis edentibus, & bibentibus, „ & fecure habitantibus, interfece- „ runt omnes Religiofos, & irreligio- „ fos, juvenes, virgines, fenes, cum junioribus , nemini parcentes. „ Verum hsec pertinere ad An. 1241. certum videtur ex Richardo de S. Germano, qui Ungarias hanc cladem Junio menfe An. 1241. nuntiatam Ptiderico II. Imp. in Italiam fcribit, cujus ipfe Notarius fuit. Unde vel ipfam Magiftri Rogerii narrationem infra fubjungendam, qui eodem bel- lo aTartaris captum fe fcribit,corri- gas licebit, dum Kutheni in Hunga« riam adventum , in An. 1242. con- jicit. (b) Chron.AuftraIe,&Clauftro- Neoburgenfe ad An. 1242. (redius 1241. ) „ Deinde diffimdebantur „ per totam provinciam illam ficut „ locuftae, fanguinem humanum fiti- „ entes, &effundentes velutaquam. „ Illi vero, qui prius habitare ccepe- „ runt in terra, conjunxerunt fefuis, „ & fada eft turba innumerabilis, quorum Rex nomine Gutan &C; ,, (c) Dlugoffus Hift. Polon. L. 7. ad An. 1241. Bonfin. Decad. II. L. VIII. Liters Gregorii IX. PP. a d Be- lam. R. Hung, apud Raynaldum T. XIII. ad An. 1241, N. ig. 320 ANNALIUM AUSTRIA) ejus fidei commendaret: & moveri videbatur Imperator $ a* fed ad extremum , fpem deftituit. ( a ) Friaerkus At vero Auftrius, quanquam ab infenfis Regi fuo Dux Au- Hungaris adverfus Belam concitatus nuper eftet, hofte ta- in .. men tarn vicino, adeflfe omne periculum ratus: ad reftin- advoUt. guendum commune incendium,expeditis cum copus liiico advolavit. (b) Ibi cum de Gutani nefariis molitionibus audiret plurimum ab Hungaris,Cumanorum genti per id tempus fummopere infenfis,oppugnandumfibi hominem, Gntanum & de fua ftatione exturbandum fumpfit. Domi ille fe, nZm ig narus tanti.difcriminis, continebat interim, dum fpes fe prtncifem aliqua melioris fortune daret : at Fridericus Auftrius & *j. ™ cem fuopte ingenio praeceps, & Hungarorum hortatibus ani- mofior, domum confeftim corona cingit, & admotis un- dique copiis, hominem eo defperationis adigit, ut fi no- ftratibus ea in re fides eft, interfe&is manu fua duabus re- giis uxoribus, fociisque, ferrum fibi ipfe in vifcera mer- geret, ne vivus in poteftatem vidloris veniret. (c) Non defunt, C a ) Richardus de S. Germane in Chronico ad An. 1241. „ Eodem ,, menfe (Junio) fama deTartaris ad „ Imperacorem pervenit, quod Jam ,, devidto Rege Ungarias effent in fo- „ ribus Alemannke: & ipfe Rexlln- „ garias fignificavit eidem Imperatori „ per Vacienfem Epifcopum, Legatum „ fuum, & per literas fuas, per quas „ feipfum, & Regnum fuum Unga- „ rise, fuse promitcit fubjicere ditio- „ ni, dummodo per ipfum Impera- ,, torem ab ipfis Tartaris prote&io- ,, nis fuse munimine defendatur. „ Idem feribit Fridericus II. Imp. ipfein literis ad Principes, quas extant apud Raynaldum ad h. annum. „ Ecce „ enim Rex Ungariae regnum noftrae „ ditioni fubjecit, dummodo defen- „ fionis noftras clypeo protegatur. „ Sed quas caufae Csefarem a propofito revocaverint, infinuat quidem ipfe in literis apud Raynaldum Laud, fed caufam Ruffe aliam Raynaldus indi¬ cat, quse ad nos nihil. £b ) Epift. Magiftri Rogerii ad Joan- nem Pefthemenfem Epifcopum apud Thurocz: „ Aliud neejuius cogita- „ runt (HunguriBeU R. infenfi) Du- „ ci Auftriae literas cum certis pa£tis, „ & conditionibus deftinando, Do- 0, mino Friderico Romanorum Impe- „ ratori curam Regni & Hungariam »» dare promittebant: led nuncius, in „ via captus, Regi fuit cum literis „ prsfentatus. - - Dux AuflrU roga- „ tus a Rege venerat, fed cum pau- „ cis, tanquam fa&i infeius, & iner- „ mis : & cum aliqui ex Tartaris ad „ villam Peftb more folito adveniR „ lent, armis & equis fibi aflumptis „ obvius eis fuit: & cum fimul con- „ gredi debuilfent, illi terga dantes, „ prout aflueverunt, abibant: fed » Dux fubmiffo equo fubdens calca- „ ria , quendam - percutiens, eum „ cum lancea taliter, quod lanceas „ hafta frafta, de equo ipfum pro- „ ftravit ad terram: alteri vero ipfo- „ rum Canefto , id eft, majori, vo- „ lenti fuccurrere armato more juxta „ fellam confeftim arrepto mucrone, „ uno i£tu brachium illius amputa- ,, yit: qui ftatim de fella corruens „ expiravit, aliis in fugam converfis, „ proftratum ceperunt, ipfum vin- „ dum cum equis ad exercitum ad- „ ducentes. Propter hoc aflumpta „ materia exprobrare Regem, ac ex- „ altare ipfum Ducem unanimiter „ inceperunt. „ Pernoldus ad An. 1241. „ Bela Rex llngarise Frjderi - „ cum Ducem vocavit in auxilium „ contra Tartaros : fed llngari ver- „ teruntarmain Cumanos , quos eue „ putabant Tartarorum focios. ,, (c) Chron. Auftrale & Clauftro- Neoburg. ad An. 1242. R e ^ n . 0 ' „ mine Gutan fe ipfum interfecit, pnus LIBER QUINTUS; 321 A * c - defunt, qui Gutanum per impiam criminationem in invi- incertum, diam vocatum, innocentem caufe, multisque DEI, ho-*" 2 num ' minumque fidem nequidquam obteftantem, non fua, fed aliena manu, periifle velint: fed iftud difquirere,nechujus loci eft, nec fori. ( a ) Id certum, Gutano de medio fiib- lato, bellum non extindium, fed novis furoribus inflam- matum. Cum enim Bela Rex in Tartaros ac Cumanos iret, qui circumjetftam Pestho planitiem caftris occupave- rantp ventum ad certameneft, cujus exitus tarn infauftus erat, ut fuccifo Hungaricae nobilitatis flore, diflipato cen¬ tum millium gravi exercitu, Rex Bela, aegre fuga dilapfus, obterendum quafi pedibus nobiliffimum Regnum imma- nibus his belluis relinquere cogeretur. (b) Quae fubinde fata fugientem Regem exceperint, fi- lentio praeterirem , nifi Friderici, Ducis Auftrii, aut im- manem injuriam, aut infignem calumniam continerent. Pars II. S s Hun- }? prius interfe&is duabusReginis, & 5 , aliis, qui fecum indomo convene- ,, rant, prsetimore Ducis rfu/iria, qui j, domum illam impugnabac,&tan- „ dem expugnabat. „ Pernold. ad An. 1241. „ Quare auxilio Friderici }> Ducis expugnata eft civitas, in ,, qua Kuthan, Rex Cumanorum fe- „ derat, qui etiam occifus fuic. „ Porro infenfos fuifle Cumanis Unga¬ ros refert Dubravius L. 16. „ Bela ,, RexidtemporisinPannoniaregna- ' bat, non admodum charus fubditis Regni, propterea quod difficilio- 3, rem illis, fuperbioremque ad fe adi- „ turn, quam Cumanis, quibustamen „ infenfiflimi erantHungari, pra;be- „ bat. „ Idem Bonfinius Decad. II. L.VIII. fatetur : qui tamen Cutenem ab Alemannis & llngaris, cum cete¬ ris Cumanis obtruncatum fcribit: adjungit tamen: „ Alii hoc Friderico „ Duci Auftriat tribuunt: pars Bela, „ cxteri Ungarorum vaefania fa&um „ arbitrantur. „ (a) Epiftol. Magift. Rogerii Laud. ,, Cumque publica fama eflet, quod „ liutben - eflet tanti fceleris non „ immunis, & adhuc, qui venerant „ Comani , non Tartari crederen- 3 , tur, clamabat totus populus contra „ eum: moriatur,moriatur: ipfeeft, qui deftru&ionem Hungarias pro- 3, curavit - - - acfic fubitoHungari, ac Theutonici intrantes palatium, in quo erat, violenter ad ipfum ,, accedere voluerunt. Kuthen vero j, cum fuis arreptis arcubus & fagit- „ tls ad fe ipfos accedere non fine- „ bant: fed populorum multitudine „ accedente ceperunt eosdem , & „ cundis in inftanti capitibus ampu- „ tatis, ea in populos per feneftras „ de palatio projecerunt. Quidarn „ autem volunt hoc facinus „ firia imputare : ab aliis vero de „ mandato Regis dicitur efle fa&um. „ - - Nolo quidem ego, qualiterhoc ,, aftum eft, definire : definiat ille, „ qui novit, & poenam , vel gratiam „ unicuique Juxta opera fua reddet. ,, (b) Chron. Auftrale & Clauftro- Neoburgenfe ad An. 1242. ( potius 1241.) „ Rex ante Ungariae colle- „ ex poft vero in Zagrabiam venit. »-Rex Bela de oflibus fandorum ,, curam gerens, mifit in Album rega- „ lem , & corpus B. Stepbani , cum „ aliorum Sandorum oflibus, & cle- „ nodiis, & veftibus, ornamentis- „ que Ecclefiae per confortem fuam „ Mariam Reginam, & filium parvu- „ lum biennem, ad Regiones ma- „ ritimas, ad Spoletum ( Spalatum) ,, transmifit. „ ( B ) Chron. Bohemias ad An. 1300. L. 2. c. 71. „ Tartari, qui Regnum „ Hungaris, pluribus annis, vafta- „ verunt, intrantes Moraviam par- „ tern ejus vaftaverunt, & circa Ql- muz maximam multitudinem ho- minum occiderunt, pluraque ca- ftra, qus absque defenfione, pro¬ pter metum eorum permanferant, vaftaverunt, & tandem dum ibi- dem ante Olmucz civitatem rur- fus adveniffent,quidam nobilis de Sternberg , pro tunc Capitaneus ci- vitatis ejusdem, de crvitate pro- grediens, fimiliter impetum fecit in eos viriliter, & eorum Capita- neum lethaliter vulnerans, inter-o fecit, de quo dolentes Tartari, & „ plurimum ftupefadi, per fugam re- „ verfi funt Ungariam: ex illo etiam „ adu magnifico didus nobilis de j, Sternberg , per donationem Regis „ Bohemias bona qusdam prope 0 /- „ mucz, in quibus novum caftrum „ Sternberg , ad memoriam hujus rei „ conftruxit. „ Ita Chronicon Bo- hem. quod affert Ludewig. MS. Re- liqu. T. XI. & Menkenius in Script. Saxon. Dubrav. L. 16. fufe : fufifli- me Peflina L. 3. c. 6., qui Jarasluum appellat Sternb'rgium , additque de Tartaris: „ Ad Batti exercitum per „ Hungariam turn adhuc graffantem „ fefe receperunt, „ 326 ANNALIUM AUSTRIA mifcuam fuorum caedem, vi&ore ubique veftigia premente, a- mutare periculum potius, quam vitare potuere. (a) Dubitari hie video, Viennamne, an Neuftadium circumfeflum a Tartaris Ivo velit. (b) Conjectural pro Neuftadio faciunt: nam & oppidum hoc alias appellat Ivo; Viennam vero civitatem: & oppidum, non urbem, hoc loco obfeffum feribit: (c) Parum deinde credibile vide- tur, Viennae ad urbis prafidium, quinquaginta tantum mili- (a) Math. Parif. in Hift. Anglic, affert Epiftolam lvonis Narbonenfis Clerici, qui turn Neoftadii inAuftria, & Vienna agebat; ejus verba funt: ,, Deinde in quo dam oppido Auftria;, ,, quod Theutonice Neu/iat dicitur, „ id eft Nova Civitas , inter quosdam „ novos religiofos, qui Beguini vo- „ cantur, ( erant ii hseretici, ut con- „ flat ex Alvaro Pelagio L. 2. De „ Plan&u Ecclefise cap. 52. quos po- „ ftea Clemens V. PP. cap. Ad no - „ jlrum , de Hareticis , condemnavit.) « hofpitabar: &inproxima civitate „ Wienna, locisque circumjacentibus „ aliquos annos delitui.-In hac „ demum sedate ipfa gens memorata, „ quse Tattari nuncupatur, Pannoni- „ am, quam per deditionem accepe- „ rat, exiens, didtum oppidum , in „ quo tunc forte morabar,cum infi- „ nitis millibus obfedit truculenter. „ Nec erant ibidem in ipfo ex noftris „ viri bellici, prseter milites quin- „ quaginta, quos cum viginti balli- „ ftariis Dux in munitione relique- „ rat. Hi omnes ex quibusdam emi- „ nentiis circumfufum fupervidentes ,, exercitum, immanem abhorrebant „ fxvitiam fatellitum Antichrifti, & „ afeendentes ad DominumChriftia- o„ norum plandus miferabiles audie- „ bantur, qui lubito in circumjacen- ,, te provincia praeoccupati, fine de- „ le&u conditionis, fortunse, fexus „ &setatis omnes indifferenter di- „ verfis fuppliciis interibant, quo- ,, rum cadaveribus Principes cum „ fuis cynocephalis,aliisque lotopha- gis, quafi pane vefeentes , nihil „ prxter ofla vulturibus relinque- „ bant. Sed quod mirum eft, fame- „ lici & edaces vultures, quae forte „ fupererant, reliquiis vefci minime „ dignabantur. Mulieres autem ve- „ tulas & deformes Antropophagis, qui vulgo reputantur, in efcam » quafi pro diario dabant: nec for- »> mods vefeebantur, fed eas claman- „ tes & ejulantes in multitudinecoi- „ tuum fuffocabant. Virginesquo- ,, que usque ad exanimationem op- „ primebant, & tandem abfeiflis ea- „ rum papillis, quas Magiftratibus „ pro deliciis refervabant, ipfis Vir- 5 > gineis corporibus lautius epula- ,, bantur. Videntibus interim ipfo- „ rum fpeculatoribus ex cujusdam „ promontorii fummitate, DucemAu- „ Jhia cum Rege Bohemia*, Patriar- „ cha Aquilegiae, Duce Carinthiae, „ &Marchione, ut dicebatur, con- „ comitante de Bade , cumque pluri- „ mo potentatu conterminorum, & „ jam ordinatas ad bellandum acies, „ totus ille nephandus exercitus re- „ pente difparuit, omnesque illi cur- 5, fores in miferabilem Hungarians „ funt reverfi. „ 00 Brunner.Boic. P. III. L. 4. N.g. » Friderici Auftrii, & finitimorum „ Principum armis ab obfidione five „ Neoftadii five Vienna, (neque enim, „ utra urbium fuerit, ex Ivone ( Nar- „ bonenfi) qui rebus prsefens adfuit, „ diferte colligitur) rejedi,reliquas „ Germanise devorandse fpem omi- „ ferunt. > - Aderant Aujirio Bohe- „ mi Regis ,Aquilejenfis Patriarchs, „ Carinthise Ducis,6cBadenfis Mar- „ chionis auxilia cum plurimo con- „ terminorum, ut Ivo loquitur,po- „ tentatu. „ Adlzreit. Boic. P. I. „ L. 24. N. 6. aliique. (c) Epift. lvonis Narbon. laud. „ Deinde in quodam op pi do Auftriae, „ quod Theutonice Neu/iat dicitur, „ id eft, Nova Civitas - - hofpitabar; „ & in proxima Civitate Wienna, 1 » „ cisque circum jacentibus aliquos „ annos delitui. - - In hac demum „ seftate ipfa gens memorata, quae ,, Tattari nuncupatur - - didlum op - „ pidum , in quo tunc forte morabar, „ cum infinitis millibus obfedit tru- „ culenter. „ LIBER QUINTUS. 327 c * milites, cum viginti ballidariis a Duce efle reli&os: (a) Ea enim jam turn urbs Vienna erat, ut, quod fupra ob- fervavimus, jam cum praecipuis Germanic conferri pot fee. (b) Quae deinde ratio afferri poteft, cur Fridericus Dux , qui hoftem barbarum adeo non reformidabat, ob- jedta in praedam Pannonias veteris parte laetiffima 5 Neu- NeoflaJh, dadio ipfo, cui nuper falutem debebat, in immanium bar- barorum lanienam expofito, Viennae potius, quam ad mntur^ Leytham fluvium, datum Audriae limitem, excubare vo- luiftet ? (g) Scriptores denique nodrates, qui deTar-*” ur ‘ tarorum hac excurfione meminere, in Audriae fines j non in mediam fere Audriam excurrifle barbaros feribunt: ne- que de incenlis, everfisque Audriae tot oppidis, villisque, quae Leytham inter, Viennamque fita, cladem barbaram evafura non erant, ullam mentionem faciunt. (d) Sed enim Pernoldus aliud nos docet, Tartarosque, fub Augu- di mends principium, Viennam usque impetum feciffe: ibi confpe&o Ducis, & auxiliarium Bohemorum, Carno- rumque exercitu , metu perculfos, trepida fe fuga , nec fine clade tamen multorum, in Hungariam retulifle. (e) Hanc Friderici deTartaris vi&oriam, quae prodigii indar a Scriptoribus celebratur, illudriorem redditTartari Regis arrogantia: qui cum fe Regem unum, Dominumque terrarum orbis, fadu infolentiflimo praedicaret 5 Fridericum tamen Ducem in armorum focietatem admidurum fe re- cepit, fi, quae una lex erat foederis, animum induceret, ut ejurato DEI nomine, nulli hominum vitae gratiam fe fa&urum promitteret. Sed enim arma pro refponfo fue- re, quae non feliciter minus, quam fortiter in barbaros didrinxit. ( f ) Ceterum Tartari, cum hunc etiam annum in (a) Eadem: „ Nec erant ibidem „ ter fuos, celeriter advolavit. Cu- „ in ipfo ex noftris viri bellici, prse- „ jus exercitu vifo, fubito fuga di- „ ter milites quinquaginta, quos cum „ lapfi Tartari redierunt: fedoccifi ,> viginti balliftariis Dux in muni- „ tamen ex eis multi, & alii capta ,, done reliquerat. „ ,, font. Sic DEI ope, Bawaria,6c (b) Lit. Innoc. III. PP. ad Annum ,, Germania terribili metu, & peri- 1206. allatae: „ Wimnam videlicet „ culo liberate fuerunt. „ „ civitatem., quae poft Coloniam una (f) Chron. Auftrale, ScCIauftra- „ de melioribusTeutoniciRegni ur- Neoburg, ad An. 1242. ,, His ita „ bibus effe dicitur. „ „ perpetratis , fecuta eft alia gens, (c) De his alias. „ quae dicitur Tartar/', veniens ab or. ( d ) De hoc mox infra. „ tu folis - quae gens fubjecit fibi (e) Pernoldus ad Annum 1242. „ Cumanos , ut in omnibus parerent „ Tartari menfe Augufto inchoante ,, eis. - - Rex illorum dicebat fe fo. „ venientes juxta Danubium, acceff „ Ium Dominum effe in terra: ideo „ ferunt usque Wiennam. Duxvero „ nullius auxilium, vel confilium, „ adjundtis fibi auxiliis Bohemorum, „ vel legationem recipiebat, nifi qui »> Carniolorum,Carentanorum, pra:- V el- 328 ANNALIUM AUSTRIA in diripiendis Hungariae .ac Sclavonic oppidis pofuiflent, a. in Buis>a - curium in Bulgarian! & Graeciam flexere: unde auro, ar- riam , <&■ gentoquegraves,rnagnisque qua hominum,qua pecorum a & is P r£e ^ gregibus in fuam le Tartariam abdidere. ( \ ) font. Barbarorum difcelTu nihilo melius res Hungariae habuere: bellum enim excepit fames tarn dira, ac infolens, ut plu- res inedia nunc, quam ferro nuper hoftili periifle cenle- Famesin- antur. Parum erat, canes, & liquid his immundius, in a “ dita f er alimenta convertifte, nili & cadaveribus mortuorum vivi am, gan homines velcerentur. Hispretium in macelloerat. Quan- quam nec quaerere annonam longius fatis tutum , lupis itinera omnia lie oblidentibus, nemini ut inermi efferre pedem ex oppidis liceret, Spes in femente erat: fed earn locuftee ita depaftae funt, ut annonas inopia per multa pat iuum millia nec homo, nec humanae quidquam dapis re* periretur. (b) Locufl* Ea tam trifti plaga nec Auftria expers fuit, quam Aufiriam p 0 pulatrices hae turmae tanto numero infeftabant, ut non imtur. vinetis modo ac pomarns ftragem $ led gregibus etiam ac jumentis maleficium afferrent. (c) Quid vero caulk fue- rit, cur vix depullis ex Auftria Tartaris , Fridericus DuX cum exercitu ad Moraviae fines acceflerit, conje&ura viX conlequor: liib O&obris enim menlis principium Wei- ekerftorffii caftra habuifle, moxLaam usque tetendifte, ex „ vellet fequi legem ejus, fcilicet „ negare DEUM Qmnipotentem, „ & homines interficere. Idem quae- „ fivic a Dace Aztftria per nuncios „ fuos, fed ille non confenfir. Pars „ etiam exercitus illorum intravit fi- „ nes Boemu &multis in- 3, terfeftis ad fuos remeabant. „ (a) Idem ad An. 12/J.3. „ Tar- 3, tari, & Cumani, nemine refiftente „ & occurrente, receflerunt ab lln- ,, garia cum infinita prseda auri & ar- ,, genti, veftium, animalium, mul- „ tos etiam captivosutriusquefexus ,, ducebant in opprobrium Chriftia- „ norum. Qui intrantes Graeciam „ totam terram illam depopulabant, „ exceptis caftellis , & civitatibus „ valde munitis. „ (b) Idem ibid. „ Interea fames „ horribilis & inaudita invafit ter- „ ram Ungarite, & plures perierunt „ fame, quam antea a paganis : ca- ” nes edebant, & catos, & homines: „ numana caro pub lice vendebatur „ in nundinis. Deinde rapaces lupi, „ & infefti, nemini parcentes, prx- „ valuerunt in terra, ita ut vix ali- „ quis auderet de domo fua inermis „ procedere. Deinde locufta id, quod „ feminatum erat, corrofit. InXV. „ dietis in longitudine, & latitudine, „ homo non inveniebatur in regno „ illo. „ Chron. Salisburg. ad An. 1242. „ Hoc anno propter crude- „ lem exterminationem, & vaftatio- „ nem Tartarorum, ob nimiam ra- „ biemfamis, innumerabiles homi- „ nes fe mutuo comederunt, ita ut „ nec filii aparentibus,nec parentes „ a filiis abftinerent. „ Confirmat ifta ex parte Dlugoffus Hilt. Pol.L. 7 * & Nangius in Chronico. (o) Chron. Salisburg. ad Annum 1242. „ Locufta; magna corporis „ quantitate AuHriam intrantes in „ tanta multicudine, quod vineta, <5c „ pomaria plurima confumpferunt, ,, infuper equos, &animalia in cam* ,, pis pafeentia corroferunt. „ LIBER QUINTUS. 329 c *ex fubfcriptis ab eo iis lods literis aperte conftat. (a) Sunt , qui defund:um vix Tartarico bello Ducem, copias mox ad evaftandam hoftilibus iris Moraviam rapuifle ve- lint: fed ubi Bohemos, Moravosque in armis efle, Re- gemque ipfum magnis itineribus cum exercitu appropin- quare comperiflet; e Moravia continuo Fridericum, e ca- ftris militem una dilapfum. (b) Sed enim quis credat, Ducem tam recenti Bohemi Regis adverfum Tartaros of¬ ficio obftrid:um, vices tam indignas referre voluifle ? Alii adhaecAnnales iftud in annum fequentem differunt, (c) alii penitus omittunt. (d) Et vero temporum ea pro- cella , quae Auftriam hos per annos mifcuit, annorum etiam numeros, ut legentibus manifeftum fit,oppido con- turbavit. Forte miiitaris ejus itineris in Moraviam alia Friderico caufa non fuit, ac utTartaricis motibus, qui per obtritam Silefiam , Moravian etiam , ac Bohemias minita* bantur,propior effet: quod ignaris, aut malignis Scripto* ribus materiem praebuit, Ducis confilium in partem dete- riorem rapiendi. Anno inter has turbas exa&o, de divortio cum Agnete conjuge faciendo agitare ccepit. Haec quod nulla Frid. Dux eum prole parentem fecerat, & Fridericum Impcratorem nuper fecuta erat, marito jam dudum nec fat aequo, pec fa- U x 0nm vente utebatur: & rupturus haud dubie invifa matrimo- repudiate nii vincula jam prius erat, fi caufam fa&i probabilem re- periflet. Tandem in mentem venit propinqui fanguinis, quo Auftriae ac Meranise Ducum familiae nedferentur : id caufe fatis videbatur, ut fterilem a fe conjugem amolire- tur. (e) Rudigerus PalTavienfis Antilles, cum quo con- Pars II. T t filia (a) Lit. Friderici II. Ducis Auftriae dataz „ in caftris apud Wsickinjlorf. „ IV. Non. Odobr. An. 1242. „ Apud Philib. Huberum in Auftria ex Arch. Mellic. illuftr. L. 1. c. 3. Item alia: ejusdem Lit. data „ apud Loope (Laa) VII. Idus Novemb. „ apud Meichelbeckium Frifing. T. II. p. 19. (b) Chron. Salisburgenfe ad An. I242. „ DuxAuftriazcolIedo exer. „ citu copiofo Moraviam vaftaturus ,, intravit. Cui Rex Bohemias manu „ validaoccurric, propter quam cau- „ fam Dux infedo negotio in Au- „ ftriam fe recepit. „ (c) Chron. Auftrale,Clauftro-Neo- burg. & Anon. Zwetl. ad An. .1243. „ Fridericus Dux Auftriaz & Styria: „ occurrit Regi Ungariae apud Littam „ - - moxque cum eodem exercitu „ tranfivitDanubium, & intravit fi~ „ nes Moraviaz, ftatimque Rex Bo- „ hernias infperato occurrit cum mul- „ titudine magna. Quo comperto „ Dux fugam iniit: & dilapfus eft „ exercitus ab ipfo. „ Meminit hu- jus belli Peffina L. 3. ex Pulckava, & Hageccio ad An. 1242. quanquam duo bella, hujus nempe , & 1245. anni perperam confundat. (d) Chron. Mellic. & Pernoldus de hoc tacent. (e) Pernold. An. 1243. ,, Dux ,, Fridericus tertiam uxorem fuam „ Agnetem de Merania Audoritatc „ Archiepifcopi Salzburgenfis,& plu- „ rium Epifcoporum apud Frielach Karin- 330 ANNALIUM AUSTRIA filia communicarat, haud nihil vitii in eo conjugio inefle a. c, ratus, tratftandum id negotium cum vicinisEpilcopis exi- ftimabat. Comicatus ipleFridericum Ducem inStyriam, quo Eberhardus Salzburgenfis, Henricus Seccovienlis,alii- que conventuri erant. Sed quod fermonem fortafle ho- minibus praebere vererentur Antiftites, diHolvendi matri¬ monii caula Frifacum in Carinthiam eft translata. Evo- cata eodem Agnes, Meraniae Ducis filia, ScFriderico anno jam abhinc quartodecimo defponfa: allatae in medium di- vortii caufie, arbitrisque Eberhardo, Rudigero, Henrico, & Udalrico Lavantino Epilcopis, aliisque facrorum juriutn peritis fic dilcuftae, ut vitio contradtum id matrimonium cenleretur. ( a ) Haud facile didtu eft, quae tandem res, quod occultum tot annis impedimentum, id conjugiutn vitiarit: latis tamen conftat, & probatam his Pontificibus Ducis caulam p & Agnetem, delegato folum ad Romani PontificisTribunalejus rei judicio,nihil aliud queftam,ex Antiftitum confeftu abiifte. (b) Haud ita sequo animo cognatae fiias repudium Hun- garias Rex Bela tulifte fertur, Gertrude , amita Agnetis, natus: is enim ( ut Pernoldus leribit) ex Dalmatia nuper reverfus jam in eo erat, ut contra&is Rhodiorum equi- tum, ac Frangipaniorum auxiliis acceptam, ut appellabat, regise „ Karinthiae ex thoro fuo dimifit ob quenter ufa, notseque apud me fidei, „ affinitatem, & quia prius Impera- fic enim ibi: „ An. 1243. Hat fich „ toran fecuta eft , nec foecunda „ Hertzog Friderich von feiner Ge- „ fuit. „ Chron. Salisburg. ad An. „ mahlin Frauen Agnes einerHertzo- 1243. „ DuxAuftrisecoramArchi- „ gin vonMahren (leg.Meran) zu „ Epifcopo Salzburgenfi,Patavienfi, „ Friefach in Karndten in beyfein „ Sekowienli, Lavendenfi,& multis „ ErtzbifchofF Eberhardts zu Salz- 5 , Pradatis, tarn Auftrise,quamMar- „ burg, und RudigerBifchofFzuPaf- „ chiae divortium , oppofitis uxori. „ fau, und einer groflen anzahi Geift- ,, fuse quibusdam exceptionibus,ob- „ undWeltlicher offentlich gefchai- „ tinuit celebrari. „ „ den , weil fy unfruchtbar, und (a) Pernold. paulo ante relatus. „ ihm auch fonften zu nachent ver- Chron. Auftrale ad An. 1243. ,, Fri- „ freundet ware, nachdem er ihr ins „ dericusDux Auftrias & Styriseuxo- „ Vierte (XIV.) Jahr ehlichen hat „ rem fuam filiam Ducis de Meran „ beygewohnt. Agnes war bey di- „ repudiavit, coram Eberhardo_ Ar- „ fen adu ohne beyftand gantz al- „ chiepifcopo Salzburgenfi & Epifco- „ lein, bracht darwider nicht anders „ po Rudgero Patavienfi, & coram „ fur, als das fy an dem Stuel zu „ aliis multis literatis & illiterate. „ „ Rom appellirte. „ Agnetem hanc Reliqua ex Chron. Garftenfi MS. Bi- po ft mortem Triderici Ducis Auftriar, blioth. Casfar. Vindob. narrat Marcus Udalrico Duci Carinthise nuptam, con- Hanfizius T. i.p. 380. &T. II. p. 341. flat ex literislnnoc. IV. Pontif. datis (b) Quas Pernoldus affert divortii X. Cal. Januarii An. 1248- apud Ba- caufas, paulo ante retulimus: needif- luzium Mifcell. L. 7. p. 450. quibus fentit hiftoria Babenbergenf. Auftrise veniam Legis in III. gradu affinitatis Principum MS. quam penes me ha- facie ad nuptias contrahendas Lldal- beo , recentior ilia quidem, fed do- rico t &.Agneti. cumentis quibusdam veteribus fre- ( A ) Psr- LIBER QUINTUS. 331 c. regiae Domus injuriam, illato in Auftriam bello ulcilcere- Bela Bex tur. Venienti ad Leytbam fluvium fuas & iple copias Hun z- ar ~ Dux Auftrius objecit. Ea celeritas belli conlilia difcuilit, tur , pacemque Hungaros inter & Auftriacos fine languine re- duxit. (a) Sunt quidem, qui Fridericum ad quarta mox lponlalia, cum Ottonis, Bavarian Ducis filia tranfiifte ve- lint, Welfii in Auftria , eodem adhuc anno inter ambos Duces tra6Fari coepta. ( b ) Sed ea res exitum non ha- buit, inteftinis dilfidiis, belloque Paftavienlem in agrum translato, ut opinio eft, impedita. Mirum yideri poteft, Fridericum Ducem cum Ru- digero, Paffavienli Antiftite, quo per id tempus ufus eft plurimum, quemque Februarii adhuc menfis principio ad S.Hippolyti in Auftria inferiore fuifle conftat, tarn gravi repente bello collifum efle. (c) Occafionem diflidii Waldeckii fratres praebuere, qui ex Obernbergenfi , quod ad Amum eft caftro, totam late viciniam crebris popula- tionibus infeftam reddebant. Ea querela ad Fridericum Dux An- Ducem delata aeftuantem vindidia animum ita lauciavit,^™* cunt ut raptis propere lecum copns, arcem tot malorum om- mr u & cinam, omni bellici terroris apparatu expugnandam fufee- perit. Eje&i inde Waldeckii ; & Schaumbergici fratres, Bernardus&Udalricus, cum idoneo militum praefidio, ca¬ ftro impofiti, qui frequentibus deinde inBavariam excur- fionibus, exulceratam jam Bavari Ducis gratiam penitus fuftulere. (d) Ferunt Ducem Auftrium , quo tempore caftrumid obfedit, cum nobili comitatu luis e caftris ad Ducem Bavarias deflexifle, & Iponlam, fponfarque paren- tes ampliflimis muneribus affecifle: led quod Valdeckio- rum caulam fuam faceret Dux Bavarus, liberalis alioquin Pars II. T t 2 officii (a) Pernold. a. 1243. „ DuxFri- „ gen diefer fachen halber kommen dericus - - offendit in hoc Belam, „ waren. „ „ cujusMater fuit loror Patris Agne- (c) Rudigerum Epifcopum Anno ,, tis: qui rediens in regnum fuum 1244* IV. Nonas febr. adhuc m „ Ungariae, e quoTartari exceflerunt, Auftria fuifle, conftat ex donatione „ cum auxiliis Equitum de Rhodiis ejusdem fafta Coenobio Zwetlenfi. ,, StNobiliumdeFrangipanis,voluit „ Apud S. Yppolitum An. Domini „ in tranfitu Auftria, Divortium bel- „ 1244. IV. Non.Febr. Indid. II. ,» „ lo ulcifci: fed coadtus eft a Duce Lit. de ea re exftant apud Linck. in „ cedere. „ Annal. Zwetl. ad hunc Annum. (b) Hift. Babenberg. MS. fupra a (d) Pernold. An. 1244. „ Hoc me allata. ,, Hierauf verllibte fich „ anno propter Nobiles deWaldeck, „ Hertzog Friderich zum dritten- „ quibus favebat Rudigerus Epifco- mahl nut Hertzog Otten von Bayrn „ pus Patavienfis , qui fibi multa „ Tochter , und gefchach die Hey- „ damna facere volebant, militare „ rathsUnterredunguntergefchwo- „ debuit in Epifcopum, & Ottonem „ renen Aydt in diefen Jahr, in der „ Bawarise Ducem. „ „ StadtWeis, dahin beyde Hertzo- (a) Hift, 332 ANNALIUM AUSTRIA officii perexiguam fuifle gratiam. (a) At vero Rudi- c * gerum, Paflavienfem Antiftitem, holtem iibi ex amiciffi- mo reddidit: cum enim Waldeckiis aequiorem, iisque vel confiiio vel auxilio praefto fuifle Epifcopum, fufpicio eflet j usque eo auferri fe paflus efl: Fridericus, ut Eberfpergenfe ad Traunam caftrum, quod in ejus ditione erat Antiffitis, dirui ac everti juberet, (b) Quo deinde aegrius faceret Albertum utrique Principum, Albertum Bohemum, hoftem Ottoni fit/conZ ac R^digero ex amico fadtum, fuam in fidem ac tutelam Hat. accepit: omniaque fic egit, ut Pontificias partes, a qui- bus uterque fe Principum abjunxerat, negledlo jam Cae- fare, toto pe&ore complexus videretur. (c) Alberti Bohemi opera, cui mutato pro re nata confiiio, totum fe nunc dediderat, Fridericus haud dubie ufus eft ad geminam, quam fubjicio, caufam apud Ponti- ficem expediendam. Nova piaque per id tempus cupidi- s 0 iem- tas Principem inceflerat S. Colomanni, cujus mirae virtu- tiems.co. tes ac prodigia magis magisque indies inclarefcerent, feffoe diei memoria totam per Auftriam celebrandi. Innocen- tius IV. Pontifex (is enim Gregorio IX. pofl: brevem Cae- leftini IV. Pontificatum fucceflerat) datis ad VI.IdusMajas An.MCCXLIV. literis, Rudigero Paflavienfi mandat, ut fi fandtus hie Martyr Apoftolicaaudloritate, in Sandtorum tabu- tum (a) Hift. MS. Babenb. Princip. „ Ob nun wohl im volgenten Jahr „ (1244.) hernach Hertzog Fride- „ rich,nachdem er das SchlofsObern- „ berg an Yhn, oberhalb Paflau ge- „ legen, durch die feinen einnemen „ laffen, und daraus die Herren von „ Waldegg, welche fichdesrauben „ und plixndern gefiieflen, vertriben, „ aus feinem Lager aufgebrochen, „ und fambt einem anfehentlichen „ comitat gedachte feine Braut in „ Bairn befucht, diefelbe und ihre „ Elcern auch mit Herrlichen Schan- „ ckungen begabt , jedoch hat ge- ,, melte Heyrath feinen wurcklichen „ Vortgang nit erraicht, weilen un- „ lang hernach aydem und Schwe- „ her,wegen gedachter Einnemung „ des Schlofs Obernberg in unwillen „ gegen einander gerathen. „ (b) Chron. Garftenfe ad Annum 1244. apud M.HanficiumT.I. p. 381* ,> Caftrum in Ebersberch a DuceAu- ,, ftrke deftruitur, & multa alia pe- ,> ricula per eundem Ducem immi- j> ' nent Ecclefi* Patavienfi, pro eo, „ quod Epifcopus de favore prsedo- „ nibus de Waldeck exhibito fufpe- „ £tus habebatur. „ Aliter paulo rem narratHundius inMetrop. Salis- burg. T. I. p.210. „ ( Fridericus Au- „ ftrius) - - cumHeinrico deWal- „ deck Epifcopi Patavienfis perfido „ quodamMinifteriali,acObernber- „ genfi Prtefedo pacilcitur, de arce „ Obernbergenfi fibi tradenda: quam „ cum facile na&us eflet; commifit „ earn, & armis & commeatu inftru* „ dam Bernhardo & Udalrico, Co- „ mitibus de Schaumberg, An. 1244* „ ut ex ea Ottonem BavarorumDu* „ cem oppugnarent. „ (c) Hundiusibid. „OttoBavaro- „ rum Dux Albertum (Bohemium) „ Archidiaconum - - mutato Epi- „ fcoporum precibus animo, publico „ edido ex tota Bavaria proferibit. „ Albertus ut fefe ulcifceretur, tem- „ plorum omnium decimas, ac pro- „ ventus fuarum partiumJNobilibus „ diftribuit. „ In his nominatim Co¬ mites de Schaumburg ex Auftria ex- primit. LIBER QUINTUS. 333 A> c -tabulas rite fit relatus, feftam illiusdiem non per Auftriam modo, fed per adjun&as etiam Provincias celebrandam conftituat. (a) Pontificem tam faventem nadtusFride- ricus Auftrius, intermortuam pene erigendi per Auftriam Epifcopatus novi caufam refufcitat. Earn mentem patrata magno numero S. Martyris Colomanni meritis miracula Duci injecere, cujus ofla facra cum fervari decentiflime, maximaque in veneratione haberi cuperet $ confilium fug- geffit Pontifici, transferendi facri Corporis has reliquias eum in locum, quern Epifcopatus honore ornandum con- & fyifco. tingeret. Non difplicere res vifa Pontifici: quam ut effe-^" 6 lam quamprimum daret, miflis Lugduno e Gallia ad famurget. VIII. Idus Martii, anno proxime confecuto literis, tribus Ciftercienfis inftituti Abbatibus ad S. Crucem, Zwetlam, Runamque, negotium dedit, ea quae in rem praefentem eflent, diligenter disquirendi. (b) Hsefit tamen in vado negotium, Friderici Ducis morte fortafle interruptum. Quae cum Rudigero Paflavienfi abrupta eft amici- tia, cum Eberhardo Salisburgenfi Antiftite eft confirmata. Hartnidus de Orth, clarum inter Auftriacos nomen , ne« fcio qua occafione, in Archiepifcopi jura, praediaque in- volarat. Id facinus, ubi ad aures Friderici Ducis perla- tum eft, indoluit fane, materiem fermonibus, ac quereiis amici alias Antiftitis per fuos datam, & Hartnidum in cuftodiam dedit. Is illi career pro fepulchro fuit, anno l3 45 nondum circumadto, in vinculis extin&o. (c) Ut hie T t 3 beni- (a) Lit, Innocentii IV. PP. adRu- digerum Patav. Epifcop. qua: exftant apud Philib. Hueberum in fua Auftria ex Archiv. Mellic. Illuftr. L. I. c, 3. p. 22. „ Cum ficut ex infinuatione „ diledi filii Nobilis viri Ducis Au- „ ftria: accepimus per merita B. Co- „ lomanni Martyris, cujus corpus in „ Auftria Tub veneranda cuftodia con. „ fervacur, Dominus nofter multa „ miracula operetur, prsefentium tibi „ audoritate mandamus: quatenus, „ ft pradidus Martyr canonizatus ,, per Apoftolicam fedem exftitit, „ ipfius Feftum per totam Auftriam, „ & adjacentes Provincias facias fo- „ lemniter celebrari. Datum Latera- „ ni VI. Idus Maji Pontificatus no- „ ftri anno primo. ,, (b ) Lit. Innocentii IV. PP. apud eundem Hueberum dido loco. „ In- „ nocentius Epifcopus Servus Servo- 5, rum DEI diledis filiis S. Crucis, „ de Zwetl, & de Rana ( Runa ) Ab- „ baribus Ciftercienfis ordinis &c. „ Diledus filius, nobilis vir, Dux „ Auftria: nobis humiliter fupplica- „ vit, ut cum ipfe corpus B. Colo- „ manni Martyris defideret fub vene- „ randa cuftodia confervari, iplutn „ transferre ad aliquem locum, ubi „ Epifcopatum in terra fua. creari „ contingeret, paterna folicitudine „ curaremus. - - Difcretioni veftrae „ per Apoftolica feripta mandamus, „ quatenus inquifita fuper hoc, & an „ id expediat fieri, diligentius veri- „ rate, nobis quae inveneritis, veftris „ literis fideliter intimetis, ut exin- ,, de quod expedire viderimus, dis- ,, ponamus &c. Datum Lugduni „ VIII. Idus Martii Pontificatus no- „ ftri anno lido. „ (c) Hill. MS. Babenberg. Auftr. Princip. „ H. Hardneid von Orth, der 334 ANNALIUM AUSTRIA) benignum Archiepifcopo 5 ita Chriftianae rei admodum a. c. ftudiofum alibi fe exhibuit Fridericus, copiasque non exi- guas Teutonicis Equitibus adverfus Frutenos in auxilium mifit. (a.) Capkt mi- Eas a Drufigero de Schrattenthal, Ducis Dapifero, xiiiam j n p ru (]]am dedu&as ferunt, cui fe prater alios clara no- PmjfoT bilitatis viros Henricus Liechtenfteinius adjunxerit. (b) mitt a Principium militaris opera Pomeraniae direptio fuit, novem ^gero^Ie continenter dies, omni hoftilitatis genere pervaftatae. (c) Schretten- Ea ftrages Suantepolti Pomeraniae Ducis iras exacuit: qui thal ’ contra&is undique copiis redeuntes cum prada Teuto¬ nics aggreflus, ipolia univerfa, caefa jam cuftodum parte recuperaturus erat, ni perculfo Drufigero, Sc fuga, metu- Beinnci que omnia complente, Liechtenfteinius Sc praedam excufi de Liecb- fjfJet hoftibus, Sc nova Suantepolti fubfidia, caefis mille, Sr£l-ac quingentis hoftibus, equis etiam aliquanto pluribus in litaris. pugna captis, in fugam egifiet. (d) Aliter tamen paulo Scriptor „ der fich an den BifohofF von Salz- „ burg undandern, vermutlich mit „ rauberey vergrifFen, liefs Hertzog ,, Friderich gefangen nemmen , in „ welcher gefengnus er im Jahr „ 1245. geftorben. „ (a) Pernold.An. 124^. „ Fride- „ ricus Dux Ordini Teutonico con- „ tra Prutenos eledam Militiam in „ auxilium fubmifit. „ (b) Excerpta Srreiniana ex Chron. Pruflias Pern de Dusburg Part. III. c. 54. apud Excellentiflimum Comitem a Wurmbrand in Addendis ad Col¬ led. Geneal. Hift. Auftr. p. 187. ,, PoftquamLegatusSedisApoftolicse „ Crucem in propria perfona prasdi- „ cavit - - commoti funtPrincipes, „ & Nobiles deAlemania fuper con- „ tritionem terras PruflLe, mifitque „ Dux Auftria in fubfidium Drujige- „ ruttty Dapiferum fuum cum multa „ militia, & viris exercitatis in bello: „ venit etiam Heimicus de Liechtenjiein „ Miles, & cum eo plures peregrini. „ Math, de Michovia Rer.Polon.L. 3. C.42. Drufigerum Drufelijf^ & Pincer- 7iam Friderici Ducis Auftrias appellat. At Joan. Leo , Decanus Eccl. Coll. Guttftad.inHift. Pruflisep.81. Druft- ferum Dominum de Schretental rede no- tninat, quod Ssec.XV. poftea Eyzin- gH poffederunt, ut conftat ex Philib. Hubero L. x. c. 17. p. 151. „ ^ Excerpta Strein. Dusburgii ibid. „ Cum his & DuceCafimiro „ Magiftro & Fratres (Enfiferi)cum „ Fuis intraverunt terrain Pomera- ,, nfte, & potenter, & hoftiliter per- „ tranfeundo IX. diebus , & nodi- „ bus , vaftaverunt. „ Eadem nar- rantMichovius L. 3. c. 42. Crome- rus L. 8» Joan. Leo p. 83. (d) Excerpta Strein. Dusburgii ibid.p. 188* » Mane fado,dumFra- „ tres recederent, quidam de exerci- „ tu Suantepolti invaferunt fpolium, „ quod multum fuit nimis: occupavit „ enim duas leucas,& de viris, qui „ ordinatifueruntadcuftodiam ejus, „ XXX. occiderunt. Sed Drujigerus „ miflus a Magiftro eis in auxilium, „ videns jam plures interfedos fugit, „ tanquam meticulofus: quod confi- „ deransDominusHeimicus dcLiecbten- „ fiein , repente irruit in hoftes,pr£e- „ dam, quam abftulerant, reftituit „ in locum fuum. Quo percepto „ Suantepoltus cum tribus turmis „ venit in auxilium fuis, quos viden- „ tes Poloni, perterriti omnes fu- „ gerunt, praeter quendam militem „ Martinum deCruczenier (leg.Cru- „ dewitz) Vexilliferum, & Ducem „ Cafimirum, ad cujus confilium fta- „ tim miflum fuit pro Domino Hein- „ rico de Lkchtenflein. - - - DominuS „ Ileimicus reverfus fuit, & intuens „ hoftes ait ad Fratres: periculum eft „ in mora, accedamus ad eos, & ir- ,, rueruat cum impetu in hoftes, fa- ’ dus- LIBER QUINTUS. 335 c - Scriptor Hiftoriae Prufficae rem enarrat: Drufigerum nem- pe de Schretental, Auftriacum , quo tempore port Suan- tepoltum Ducem vi&um, captumque Vifiegradum urbem, Teutonici caftra ad Naclum arcem admoviftent 5 ad¬ vent u hoftium, novaeque pugnae difcrimine territum, cum fagittariis trecentis, & nonnullis Polonis fugam iniifle, to- tamque Culmenfem provinciam , cxfi Teutonici exerci- tus trifti rumore implevifle: fed ubi incolumis ille, vidtor- que V. Non. Maji Toruniam rediiflet 5 ferendae jam vere- cundiae imparem Drufigerum e Pruffia difcelfifte. (a) His ad An. MCCXLIH. geftis, author fubjungit : Teu- tonicos adventu Cafimiri, Ducis Cujaviae, auxiliisqueFri. derici Ducis Auftriae, ac aliorum Germania; Principum audios, excurfionem in Pomeraniam fecifte, eaque pro- vincia novem diebus evaftata , periculum a Suantepolto incurrifle: fufis primo auxiliaribus copiis, reftitifle tamen extremum agmen in incerta fpe, iisque fubfidio venifte Auftriacos, qui Pomeranos, in quos temere inciderant, atergo adorti, ancipiti dimicatione,in fugam verterint.(B) Haec ille, quibus tamen , quas de miffis in bellum PrulH- cum a Duce Auftrio fubfidiis a Pernoldo allata funt,egre« gie firmantur. Ne „ dusque eft conflidus horribilis in- „ ter eos, Scde exercitu Suantepolti „ in loco certaminis mille quingenti „ viri mortui cediderunt, de Chri- ,, ftianis nullus fuit letaliter vulnera- ,, tus, prater X. dextrarios eorum, qui transfixi lanceis hoftium occu- „ buerunt. Sicque Fratres Sc pere- „ grini cum mille, Sc fexcentis dex- „ trariis adverfariorum , Sc prasda „ alia multa nimis, Sc gloriofa vido- „ ria redierunt,cooperanteDomino „ noftro JESII CHRISTO, qui „ eft benedidus in fsecula fteculo- „ rum. Amen. „ (a) Joan. Leo Hift. Pruff. L. 2 . p.8i* ■>■> AderantquoqueCrucigeris „ auxilia ex Germania. Conferuntur „ manus, vincitur Suentopelcus. Ne- „ que contenti vidores praTenti vi- ,, do ria - - Vijfegradum etiam urbem „ expugnarunt. - - Quarto die de- „ mum caftra convenere prope Na- ,, clum : ubi fadis levibus velicatio- „ nibus utrinque viceni Sc viceni : centeni ac centeni feprotriverunt. ” Concurrentibus totis denique ca- „ ftris, Sc acriter pugnantibus, Au- „ flriacus DrufigerDominus de Schretental „ cum trecentis fagittariis, ac cum „ nonnullis Polonis fugam iniit, ve- ,, niensque Culmam, nonfolum earn, ,, fed to cam terram fama replevir, „ occubuiife fcilicet totum exerci- „ turn Crucigerorum. - - Ubi redi- ,, iftet exercitus Toruniam incolumis, „ in die Inventionis S. Crucis, Drux „ figer prae rubore ex Pruffia abiit.,, Hadenus ille fub An. 1243. (b) Idem ibid. p. 83. ad An. 1245. ,, Cceterum auxiliis Friderici Ducis „ Auftrise , Sc aliorum quorundam „ Teutonum, Sc adventu Cafimiri Du- „ cis Cujavise, audis copib in Po- „ meraniam excurfionem faciunt,in „ qua novem dies morati, reverten- „ tes ingentem praffiam abigebant: „ cum in eos Suentopelcus , accxtis pro- „ pere Pruffis ( nam ipfe cum fuis „ adoriri eos aufus non eft) jmpe- „ turn facit. Et auxiliares quidem, „ qui cum prceda antecedebant, ho- ,, ftium vim non fuftinentes fundun- „ tur,fuganturque. Extremumquo- „ que agmen Cafimiri, Sc Crucigero- » rum perturbari jam a Suentopelco „ coeperat. Sed Martinus Cruluicen- i> fis 336 ANNALIUM AUSTRIA) Ne in partem gloriofe militiae veniret Dux iple, a. cujus fidei obfidem Suantepolti, PomeraniaeDucis, filium Teutonici nuper commendarant, (a) iter ad Caefarem in Italiam impedimento fuit. Evocatus haud dubie a Cae¬ ca* An- fare, ad VeronenfemConventum cum aliis Germaniae,ac ufmm Longobardiae Principibus acceRit, Auftrixque Privilegia in Italiam fibi confirmari ab illo petiit. Liberaliter id a Caefare prae- profdfci- fli £urll f a q UO praecipui id favoris Dux abftulit, ut ad ce- tera privilegia, juraque a luperiorum temporum Impera- toribus conceffa ,’Iiterisque iterum publicis firmata, pote- ftas fieret Auftrias Principibus, Crucem deinceps Caefa- ream , fuo diademati imponendi: ( b ) a quo Archidu- cum „ fis fignifer cohortatione fua pug- „ narn reftituic. Cumque neutra „ pars referret pedem, pars Auftrio- ,, rum eprimo agmine retro ad fuos „ fe recipiens, forte fortuna in Po- „ meranos cum fuis dimicantes in- „ cidit, hoftesque averfos adorta, „ cum anceps ipfis effet dimicatio, „ in fugam vertit. „ Eadem ad ver- bum fcribit Cromerus L. 8- Sed Math. deMichovia L. 3. c. 42. haec habet. ,, Anno autem Domini 1245. Ca 7 ,imi- „ ms Dux Cuyaviae, & Lancicia:, Ma- „ gifter Pompo, (leg.Popp0 de Ofterna) ,, gmta armigeros, quos illis Dux Ah- 3, ftria miferat, in Auftriam transmi- „ ferunt. „ Idem refert Cromerus L. 8- p. 544. & omnium clariflime Dusburg. in Chron. P. III. c. 44. „ ftabe de ftedino viri prudentis, & in „ arduis negotiiscircumfpe&i confi- „ Hum hoc fuit, ut Meftmnum , filium „ Svantepolci ■, obfidem mitterentDu- „ ci Auftria. - - Dux etiam Auftria „ mifit fub expends fuis XXX. fagit- „ tarios Equites in fubfidium dictae „ terra:. De quorum adventu Fra- „ tres multum gavifi funt. „ (b) Monachus Paduan. ChronicI L. II. ad annum 1245. „ Imperator „ veniens Veronam cum filio fuo „ Conrado, & cum quibusdam fuis „ Principibus Alemannise, StBaroni- „ bus Lombardise fibi faventibus, „ folemne colloquium celebravit. „ Pernold. An. 1245. „ Ipfevero (Fri- „ dericus Auftrius) cum aliis aliquot „ Principibus, vocante Imperatore, „ cum pulchro comitatu fuorum mi- „ litum ad Veronam acceflit, rogans „ ab eo, ut fibi Privilegia Auftri# ,, confirmaret. Libenter hoc fecit „ Imperator &c. „ Lit. Friderici IL Imp. Veronje An. 1245. India. III. menfe Junio datae apud Arenpeckium in Chron. Auftr. quaruminitium eft: „ Principum noftrorumpetitionibus „ condelcendere cogimur &c. - - Fri- „ dericus DuxAuftrioe & Styriaj,^c „ Dominus CarnioIias,diledusPrin- „ ceps , & confanguineus _ nofter „ quoddam Privilegium Divi Augu- „ fti Imperatoris quondam Friderici, „ Avi noftri memoriae colenda^FIein- „ rico Duci Auftriae Proavo fuo dtt- „ dum indultum, noftro culmini „ praefentavit, fupplicans attentius, „ ut ei illud innovare, 5 c omnia, quae LIBER QUINTUS. 337 e * cum dignitatem profluxifle nonnulli arbitrantur. (a) IHud fingulare, quod Regium quoqueDuci nomen aliis literis cafarDu- Caefar obtulerit, Auftriamque ac Styriam cum Carniolia, uno perpetuoque vinculo conjun&ias ad Regni honorem, tem pro- majeftatemque eve&as voluerit, li Fridericus admififlet . mittlU At ille,fi Pernoldo credimus , Pontificis offenfionem ve¬ rities, beneficium modefte recufavit. (b) Aliam conjedfcuram, cur promiffi ea in re fidem Pars II. U u Caefar j, qu£e continentur in eo, confirmare „ dignaremur, cujus tenor per omnia 3> talis eft. „ Subjicit deinde Diplo¬ ma Friderici I. An. 1156. datum, & fubjungit: „ Nos itaque fupra fcri. j, ptum Privilegium Divi Augufti, » Avi noftri prsdidi, huic noftro » Privilegio de verbo ad verbum in- >, feruimus, omnia quse continentur n in eo, de Imperialis praeeminentia: 3 j noftra: gratia confirmantes. Igitur „ competit etiam noftro Imperial! „ Imperio Illuftri Principi noftro per- ,, dile&o Friderico fpeciali gratia „ gratiando; Quapropter concedi- „ mus & damus eidem Illuftri Prin- „ cipi,Duci Auftria;, hxc fubfcripta iy ad habendum pro jure plenario, uc >, nullus fuorum feodalium,aut fua- j, rum terrarum inhabitantium, five » poffidentium, nulli alteri obediat, t» excepto etiam fibimedpfo Frideri- ,, co Principi DuciAuftriae, aut fuas „ vices, five poteftatem fiipplentibus. „ Concedimus etiam noftro Illuftri „ Principi DuciAuftria:, Crucem no- „ ftri Diadematis, fuo principali pi- „ leo fufferendam. Volumus etiam, „ ut didus Dux Auftrix omnia fua „ feudalia five jura liberaliter fufci- „ piat, datione fine omni. Igitur „ jura omnia praelcriptailluftris Dux „ Auftri*, rite & liberaliter tene- j, re debet in omnibus tuis terris, « quas jam poflidet, & in futurum „ poftidebit &c. „ Prseter teftes ad- fcripti funt „ Conradus Frifingenfis „ Epifcopus, Henricus Bambergenfis „ Eledus , Fridericus filius Illuftris „ RegisCaftellae, Rudolphus nobilis „ Comes de Habfpurg &c. Adafunt ,, hsec Anno Dominica: Incarnationis „ MCCXLV. menfeJunio,III.Indi- „ dione--Datum Verona: ado, men- fe, indidione prafcriptis, Amen.,, ( a ) Cufpinian. in fua Auftria p. 32. Brietius inAnnalib. ad An. 1245. „ Duci Auftria: - - poteftatem fecit „ Crucis in corona ferendae,fic enim „ creavit Archiducem. „ Vide Pfef- fingerum ad Vitriarium L. 3. e. 3. p. 2 8 S'. & Struvium in Syntagm. Juris publici. c. 19. §. 14. de Prmcipibus Ssecularibus. (b) Hift. MS. Babenberg. Auftr. Princ. fiepe laud. „ Es hatte ihm „ zwar der Kayfer Friderich vorher „ verheiflung gethan, ihm zu Konig- ,, lichenWurden, feine Land Oefter- ,, reich, Steyer und Crain zufam zu „ einem Konigreich zuerheben, mat- „ fen er, wie die Garfterifche Anna- „ lesverzeichnetjZumZeugnufsdef- „ fen annulum Regalem, des Konig. „ Ring,beyBifchovHainrichen vom „ Bamberg gefchukht, zu Wienn „ offentlich empfangen hatte, und „ dahin ware dite feine reis furnehm- „ lich angefehen. Aber es wurde ,, damahl nichts draus : infeBo nego- ,, tio , imo potius ad futura fufpenfui ,, ad terrain fuam Dux revertitur , fa- „ gen die erft angezogene Annales. „ Gleichwohl ift das Privilegium, :, und Diploma, darinnen Hertzog „ Friderich zu einem Konig , und „ obgefagte Land zu einem Konig- „ reich creirt,unterdenepiftoIisPe- „ tri de Vineis, Kayfer Friderichs „ Canzler zufinden. „ Exftant haj literae apud Pet. de Vineis lib. 6. ep. 26. apud Cufpinian. in Auftr. p. 3^. apud Goldaftum T. I. p. 305. apud H.MutiumGerm.Chron.L.20. p.817. Initium literarum eft. „ De fulgo- „ re Throni Csefarei &c. hac igitur ,, confideratione admoniti, tuis de- „ votiflime Princeps nofter fuppli- „ cationibus inclinati,nec minus ad „ exaltationem honoris facri Imperii ,, noftri refpedum habentes - - Du- „ catus Auftria: & Styriae, cum per- ,, tinentiis & terminis ( Mutius fcri- ,, bit: & terris) quas hadenus ha- „ buerunt, ad nomen & honorem „ Regium transferentes, te ha&enus „ Ducatuum pradidorumDucem de » pore- 338 ANNALIUM AUSTRIA Caefar non exlolveret, quando confers jam tabulis, fii- a. c. prema tantum manus, & Casfarei Sigilli firmamentum deerat, Scriptor Anonymus ex annalibus Garftenfibus affert: Gertrudem nempe Caefar, Henrici fratris filiam, a Duce Friderico in matrimonium popofcerat, quae Au- ftriam videlicet, Styriamque, liquid patruo prolis ex¬ pert! humanitus contingeret, dotale Iponfo munus affer- Cur id ra- ret. Et fortaile haud aliud fibi annulus regalis vole- S?e-° a b at 9 ( l uern P er Henricum Bambergenfem Epifcopum, tur. quamvis alio fine milium Annales Garftenfes memo- rant , ac ut ejus interim matrimonii fpem , eo velut arrhabone, fibi confirmaret. Sed ubi Gertrudis procum Caelareum repulit, negavitque fibi cum eo convenire poG fe, qui ab Ecclefia, &Pontifice difiideretj (a) indigna- tus Caelar Virginis liberatem, Fridericum etiam Gertrudis Patruum, Pontificias alioquin partes deierere renuentem, averlari coepit. Neque nihil ad hanc alienationem animi afferre momenti poterant Ottonis Bavari cum Friderico Auftrio diflidia , ad quern Caefar luis in partibus firman- dum, nihil non a£lurus erat: nec dubitem,quin jam turn de nuptiis Conradi filii cum Elifabetha Bavarica cogitari cceptum, quae eidem anno mox lequenti in manus con- venit. „ poteftatisnoftrae plenitudine,&ma- „ gnificentiafpeciali (Mutius: frin- „ cipali :) promo vemus in Regem -- „ ut tamen ex honore, quern tibi li- „ benter adclimus, nihil honoris, & „ juris noftro Diademati, aut Imperio „ fubtrahatur. - - Ad decus praeterea „ Regni tui, prazfentis Privilegii Au- „ thoricate permittimus, ut de Pro- „ vincia Carniolae Ducatum facias, „ immediate tibi fubjedum &c. „ Hac de re etiam Gobelinus Perfona Cofmodro. set. VI. cap. 64. meminit. „ Ifte Fridericus Imperator conceffit „ Priviiegium Duci Auftriae, ut ipfe „ effet Rex, & Ducatum ipfius vide- „ licet Auftriae & Styriae tranftulit in „ Regnum &c. Egolegi copiam il- ,, lius Privilegii: fed conftat, ipfum „ effedum non confecutum. „ Per- nold. An. 1245. „ (Imp.) etiam „ fponte Duci dignitatem Regis ob- „ tulit: quam acceptare noluit, ne ,, Pontificem ofFenderet. „ (a) Vide didta Not. (b) ex Hill. MS.Babenberg. Raynald.adAn.i24» idem Fridericus (Imperator) Du- „ cis Auftris filiam ad confirmandam „ fuam potentiam in uxorem fiagita- „ ret, jamque propediem res perfi- „ cienda videretur, ab ea conftanter „ repulfus eft, ni communioni Ec- „ clefiae reftitueretur. „ Fisc ex Ma- thaeo Parif. p. 658* accepit Rainal- dus. Spondanus vero pro commen- to Parifii habuit,eo quod Fridericus Dux Auftriae nullos liberos genuiflet. Sed enim Parifius tantum fratrem Du¬ els cum Duce Auftriae male confudit: caetera rede habent: fic enim feribit: „ Cogitavit igitur ( Frid. II. Imp.) „ ut partem fuam magis roboraret, „ filiam Ducis Auftriae ( feribere de- „ buiffet: filiam fratris Ducis Au- „ ftriae) fibi matrimonio copulare. „ Et ad hoc confummandum folen- „ nes nuncios deftinavit, &feftinos ,, adeundemDucem quod cum ad no- „ titiam puellae perveniflet; ample- „ xus &nuptias ipfius Friderici (Im- „ peratoris ) donee abfolveretur, „ conftanter refutavit. Hoc autem „ cum Pater (Patruus) puellae etiam „ approbaflet, & dido Friderico nun- „ ciaflet, erubuit fpretus ab utro- „ que. „ Idem fentit Pernoldus ad An. 124^. a LIBER QJJINTUS. 3-39 c *venit. (a) Hanc cum Auftrius prenfaflet nupef, ad aliam nunc fponfam tranfituram, facile quisque colliget* id fine novis offenfionibus fieri non potuifle. Interim Scriptores noftri multa de hoc itinere mag. Qua de nifice predicant: profedum in Italiam Ducem, ducentis 1 iterum Nobilibus, folenni jam veftium cultu, ex rubro, noftri me~ candidoque ad magnificentiam diftindo comitatum : ( b) monnU Veronae a Caefare invitatum, hofpitalis convivii recufafle gratiam, quod turpe fibi duceret, allata auri vi tanta, alienae nunc menfae afieclam videri: cautum deinde aCsefare, ne- quid lignorum,aut carbonum venderetur Auftrio j at Du¬ cem , coempta vi magna nucum, ad candentia earum pu- tamina, cibos apparari julfifle. (g) In Auftriam cum rediret, exortam in ipfo Athefis ponte, Germanos inter & Italos rixam ; quos cum Germani ftrenue retunderent, excitatum in urbe tumultum , & concurrente armatorum multitudine ad manus ventum 5 verum tam infaufto Ve- ronenfibus exitu, ut ad centum illorum aut ferro enedi, aut ex ponte in Athefim deturbati, incruentam pene Au- ftriacis vidoriam reliquerint: urbis tumultum abEzelino, VeronatDomino, compofitum : Auftrium, nequid porro deinceps turbaret, placatum aCaefore, & nuilis duodecim, totidemque earundem curatoribus barbaris donatum. (d) Verum fubleftae has fidei narratiunculas non moror. Pars II. U u 2 Et (a) Chron. Auguft. ad Annum „ 1246. „ ConradusfiliusFriderici „ Imperatoris duxic uxorem Domi- )y nam Elifabeth filiam Ottonis Du- „ cis Bavaria. „ Cetera ex fupra allatis colligi per fe poflunt. (b) Arenpeck. in Chron. Auftr. „ Noviflime cum Imperatore fuic „ concordatus, qui eum ad _fe inlta- „ liam ad Veronam, vulgariter Die- „ trichsbern, evocavit,quo in falvo j, condudfu cum ducentis equitibus, ,, Scharlatto cum albo in medio ve- ,, ftitis, pervenic. Quern Imperator >, amicabiliter fufcipiens, acmagnos „ honores fibi exhibuit, & ad tabu- „ lam invitavit. Quo nolente ve- „ nire inhibuit Csefar } ne quis fibi „ ligna venderet: ipfe vero cum nu- ,, cibus fecit efcas fibi praparari. „ (o) Hagenus in Chron. Auftr. . Der Cheifer hiefs zu den Tifch la- den Hertzog Friderichen von Oe- „ fterreich. Hertzog Friderich von „ Oefterreichym daz verfagte: dar- „ um fchuff der Chaifer ,daz ym nie» „ mant infeine Kuchenholzfolt ge~ „ ben zu chaufFen. Doliez eralz vill „ niilse chaufFen der vonOefterreich, „ daz man dobey wol mocht lein el- „ fen beraiten. „ Rationem addit Joannes Eneneckelius in Furftenbuch. „ Da fprach Hertzog Fridreich. „ das ftundt einem Furften nicht gleich „ das ich eur brott hie effen folt. „ Zwe folt mir mein rottes gold. „ Similia affert Hafelbachius in Chron. Auftr. nifi quod perperam idNeapoli fadtum fcribat. (d) Hagenus, & ex eo Thomas de Hafelbach; &Arenpeckius in Chron. Auftr. „ Et cum apudVeronam,iu- „ per lapideum pontem , luper flu- „ vium Athefim tranfiret, quidam „ Itali fuos in ponte invaferunt: qui „ le viriliter defendentes, ultra cen- „ tumltalorum fubmerferunt,& in- „ terfecerunt, & Duci duntaxat unus „ famulus occifus fuit. „ Fufe de hoc agit Enenchelius in Rhytmico opere Cajiri 0- bernberg. o bfulio- ne m Jol- vit. Bellum cumBobe- mis. 340 ANNALIUM AUSTRIA) Et vero Ducem Auftrias, ne in Italia haereret diu- a tius , Ottonis, Bavariae Ducis, belli confilia revocabant. Ufus ille abfentia Principis in rem fuam, Obernbergenfe caftrum , diu jam obleflum, acrius premebatj fed ea erat Schaumbergicorum in tuendo conftantia, ut in alterum jam menfem vim omnem, conatumque Bavarorum elu- derent. Quo propior cafui arx erat, eo magis acceleran- dum fibi iter Fridericus putabat, ut infigni aliqua clade Ottonem opprimeret, aut a caftri obfidione rejiceret. Sed fama adventus ejus id bellum in praefens confecit: abdu- €tx illico copix, & ne latius bellum ferperet, mutuo par- tium metu fopitum potius, quam extin&um. (a) Nec timendi Friderico caufae deerant: fatis enim conftabat, Belam, Hungariue Regem, anno jam fuperiore, omnem moviile lapidem, ut Wenceslaum Bohemian Re¬ gem, & qui ab ejus nutu pendebat, Ducem Carinthias, in foedus pertraheret, &ad bellum conjun&is viribus Duci Auftriae inferendum, excitaret. (b) Id ex fententia ceffit. Wenceslaus enim, five ut vicino Regi gratificaretur, five ut Laam, urbem Auftriae munitam, qu* Bohemicum nu- per jugum excufterat, ad obfequium revocaret, caftra ad earn urbem ipfa hyeme admovit: adjundtus ad militias tirocinium Udalricus, Bernardi Carinthii Ducis filius, qui cum ducentis equitibus, nobilitate fere infignibus, Wen* ceslai Regis copias augebat. (c) Eminebant inter militiae prz- opere de Princ. Auftr. Pergit Aren* peck, in Chron. Auftr. „ Hancfedi- „ tionem inter Ducem Fridericum, „ & Veronenfes ocyus Imperatoris „ Capitaneus ( Enenchelius vocat „ eum Ezelinum ) fedavit, & Dux „ Fridericus cum lcetitia in Auftriam defcendit. „ Paulo ante fcribit Arenpeckius in Chron. Auftr. ex eo- dem Enenchelio : „ Imperator ei „ duodecim mulas , quae tunc rarae „ fuerunt in noftra terra, & duode- „ cimPaganos earum cuftodes (do- „ navit) &eum cum magnohonore „ dimifit. „ Sed quc d necMonachus Paduanus, qui res Verona geftas fe- dulo annotavit, harum rerum me- minit, nec Chronica Auftrke reliqua; inter incerta relinquo. (a) HundiusinMetrop.Salisburg. T. I. p. 210. „ Otto (DuxBavariae) » earn arcem ( Obernbergenfem) ob- i> fidione cinxit lesquimeftri, fed ex- « pugnare non potuit. „ Hift.MS. Babenberg.Auftr.Principum. „Her- „ tzog Ott von Bayrn hatte immit- „ telsHertzogFriderich, weillerauf „ der reis ins Wellifch Land war, „ das Schlofs Obernberg widerum belegert, dahin zog Hertzog Fri- derich zu feiner widerkunfft das- felbe zuentfetzen. Aber Herzog Ott wolt feiner nicht erwarten, hebt die Belagerung auf, und machc fich mit dem feinen aufm ftaub. „ (b ) Pernold. ad An. 1244. „ Rex „ etiam Bela contra ipfum in foedus „ traxit Regem Bohemia, & Ducem „ Karinthias, ut pro altero anno ar- „ ma in ipfum pararent. „ (c) Pernold. An. 1245', ,> I°^ e " rea Rex Bohemia:, & Dux Karin- thiae,uti promiferunt RegiUnga- rke, poft reverfionem Ducis irru- perunt in Auftriam ipfa hyeme. Sed vi&i & fugati funt: Dux Ka* rinthix etiam captus. „ . (a) Wai- LIBER QUINTUS. 34i c -praefed:os Wailenii inprimis fratres, quos Orphanortim nomine in monumentis Auftriacis notiores, UdalricusCa- rinthius fecum duxit. ( a ) Fridericus, qui expeditum in horas equitem femper fecumtrahebat, cum exiguo illo fuorum numero (feptua- ginta non amplius erant) aggreflurus etiam ultro erat; Bohemum hoftem, ni Bernardus Preufelius, vir manu & confilio pneftans, qui Laenfi turn prsefidio praeerat, prae- cipitem Ducis impetum ftitiftet. Exigui ea tergporis mo- Auftriacis ra rebus Auftriacis momentum ingens adjecit. Confluxe- re enim ex vicinis arcibus, oppidisque equeftris nobilitatis centum facile ac triginta. Hos fiufficere ratus Fridericus, cum peditatu & fagittariorum cohorte inBohemos,Carin- tbosque movet. Superabat numero Bohemus Auftrium 5 led ufei, exercitatione, 8 c parata multis certaminibus au- dacia Auftrius fine dubio praeftabat. Illud quoque com¬ mode fagittariis imperatum , tela in equos conjicerent, quorum ftrage debellatos etiam equites putarent. Neque aliter fa&um: confoffi magno numero equi gravis arma¬ ture militem in terram effuderant: qui cum immani lori- cse pondere nec fugere jam poftent, nec refiftere j dedere fe ultro, vitamque a vidore deprecari cogebantur. (b) U u 3 Qua- •( a ) Waifenios, cognomento Sy- ro\, alias Orphanos in noftratibusChro- nicis didtos, Megiferus in Annal. Ca- rinthise, & Hiftoria MS. Babenbergi- cas gentis Principum, inter Carinthos numerant: nec caufadeeft, quod hoc loco contra Fridericum Ducem Au- ftria: fteterint. Verum quod annis fequentibus 1254. & 1256. Seyfridus dr CatboldusOrpbcini inter Nobiles Au- ltriacos fubfcripfiffe reperiantur apud Philib.Huberum Lib. 1. p. 23. 8C24. captiquehocanno,ad mortem (quod bello captis, nifi perduellibus, & transfugis., fieri notifolet) a Friderico Duce condemnati fint; dubium effe poteft, an non a Friderico Duce Au- ftriac, ad Ulricum Carinthium prius fecefiionem fecerint, eo pofiea no¬ mine, capite mul&andi. ( b ) Hageni Chron. Auftr. & exeo Thomas de Hafelbach in fuo „ Non „ longe poll, circa feftaNatalis Salva- „ toris(A.i245-) intelligensDux Re- }} gem Bohemia cum potentia apud „ Laa caftra metaffe, & fecum Ulri- „ cum Ducem Karinthiae fibiconfoe- „ deratum adeffe; mox cum paucis, „ fortaffe72. fuis ad Laa feftinanter „ venit, fcribens omnibus fubje&is» „ quatenus omnibus relidis fe ad ,, Laa dignarentur armati conferre. „ Quod dum fadum effet, audiens „ DuxRegemBohemueLaa hoftiliter „ aggredi,decrevit melius prasvenire, „ quam praveniri confultum fore. „ Quapropter, licet pauciflimorura „ ftipatus auxilio,decrevitcum ma- „ gno & forti exercitu Bohemorum „ manus conferere. Dum fuis con- „ filiis ftrenuiffimus miles Bernardus „ Preusl Capitaneus (in civitateLaa, „ ucfcribitHagenus) niteretur aver- „ tere , ne cadente Principe Duca- „ tus Auftrke &St^rice in manus de- „ veniret adverfariorum , non pro- „ fecit. - Hinc dum ad campum „ procederet, inventi funt baliftarii „ duntaxat circa feptuaginta, neque „ fufficienter jaculis provifi. Iterato „ ergo praefatus Capitaneus perfuafit „ Principem, ne fe fic difcrimini for- „ tunas committeret incautus. Quo „ pertinaciter recufante, allata copia „ miffilium telorum , ordinata acie „ & banderio eredo , ac quatuor „ forcibus munko, Dux retro fub- » ftitit Certamen ftngulare inter Ho- b'thu Udalrtcus Dux Ca- rinthid caftus. 342 ANNALIUM AUSTRIA Quatuor tamen equitum nobilis ante alios pugna erat, A Waifeniorum nempe, 8c Preufeliorum fratrum. Waife- nios an confcia fui in armis virtus, an transfugii pudor, ac delperatio feroces reddiderit, in incerto eft. In hos in- vedti Preulelii, pugnam ita fegregarunt, ut Seyfrido Ber- ftardus, Catoldo Henricus obvium fe ferret. Equites pri- mum praelongis haftilibus pugnam laceflunt: mox ubi fruftratis lemel iterumque i&ibus incaluere animi, in pedes defiliunt, gladiisque cominus, ubi pugna minus anceps, 8c celerior vi&oria, rem tranfigunt. Diu & hie elufae artes utrinque, 8c vires: ad extremum tamen Waifenii, vitam tantum pa&ii, vi&orum arbitrio fe permifere. (a) Fridericus Dux, ubi nutarejam hoftium ordines confpexit, admifto calcaribus equo, ante fuos eve&us, longam poft fe equeftris militias turmam traxit. WenceslausRex aegre elapfus, Udalricus Carinthius e fuga retra&us , & Laam primum , mox in arcem Stazenlem ad cuftodiam depor- tatus. (b) Inter captivos, tredecim militias praefedos, equites trecentos, ex peditatu mille 8c amplius numerat Garftenle Chronicon ,* ( c ) ducentos univerlim tantum Salzburgenfe. (d) Waifeniis ad mortem condemnatis, jamque „ ftitit in tumulo. Bernardus igitur „ Preusl Capicaneus cum fagittariis „ primum in holies irruit, & mul- „ tos tarn homines, quam equos ,, tradidic neci,alios fauciatos cede- „ re coegic. „ Chron. MS. Baben¬ berg. Auftr. Princ. „ Hertzog Fri- ,, derich, wie vohl an menge des „ Volck leinem Feinden bey weiten „ nicht gleich, hatte aber mehr und „ hurtigereSchiiczen, die thaten den „ Beheimben machtigen Fchaden: „ fchuflen mit dem Pfeilen nur un- „ ter die pferdt, die fiellen zu bo- ,, den: die Reuther in ihren fchwe- „ renKuriflen undSchulten konten „ zu fues weiter nic vort, fondern „ muften fich gefangen geben. „ (a) Hagenus,8cex eo Hafelbach in Chron. Auftr. „ Bernardus Preusl „ ilrenuum valde militem, Seyfri- „ dum Syroc{' Orpbanum , vulgariter „ Waifen vocitatum, devicit, & in ,, deditionem fuaj captivitatis acce- ,, pit. Heinricus vero Preusl , frater ,, Bernards ■, Kadoldum Way fen Seyfridi » germanum , fimiliter captivitati « Idas addixit. „ Pugna; modumad- ” MS. Babenberg. Auftr. ,> Prmcip. Coll. Vienn. C b ) Hagen. & ex eo Hafelbach in Chron. Auftr. „ Quibus patratis „ Rex Bohemia; cum exercitu fuo „ cogitur terga vertere. Quern in- „ fequens Fridericus Dux , Ulricurrt „ Ducem - Carinthia; fugientem ca- „ pit cum aliis tribus, atque in op- „ pidum Laa primum , poftea vero „ ad Stdz caftrum duci pracepit. „ (c) Hift. Babenberg. Auftr. Priti. MS. „ Es feind, wie die Garftne- „ rifehe Annales aufzeichnen, 13. „ HaubtleuthHerrn und Adels. 300. „ Reutter, und uber 1000. andere „ Kriegsleuth gefangen worden, oh- „ ne der erfchlagenen. „ (d) Chron. Salzburg, ad Annum 1246. minorem longe numerum af- fert^ „ Boemi,inquic,DuceCarin- „ this juniore, Capitaneo, Auftriam „ vaftant ex altera parteDanubii cum „ militibus quingentis: quibus oc- „ currens Dux Auftria: Fridericus cum „ minori equitatu, fcilicet ducentis „ armatis, campeftri confli&u cum „ ipfis habito, totam aciem ipforum „ devicit, ducentos milites cum diet© „ Capitaneo eorum captivando. „ C A ) Ha “ LIBER QUINTUS. 343 c * jamque ad fupplicii locum dedu&is Preufeliorum fides in■- tempore afFuit, quorum precibus, & recentibus eo in con- fii6l:u meritis indudrus Fridericus, segre quidem, vitas ta* men gratiam conceflit. ( a ) Pacem fub haec inter Prin- p*x »»- cipes redintegratam, illud indicio eft, quod Ulricus liber tati redditus, Agnetem, a Duce Auftriae res fibi fiuas ha- busftrma- bere juflam , accepit conjugem 5 Fridericus vero Gertru » Uu dem , Henrici fratris fiii fobolem, Wenceslai Regis filio Wladislao fponfam repromifit. (b) Superiore jam autumno graves e Gallia, quo Inno« centius IV. Pontifex Maximus, ut violentis Friderici Cae- faris confiliis fe fubduceret, evafit j nuntii allati erant, Lugdunenfi in Concilio Fridericum II. repetita dirarum Triitrka denunciatione,non folum coetu piorum,fed fummoetiam Imperio excidifte declaratum. ( c ) Nuncio per fe gravi, German graviora mandata adjedla funt, ut Auftrise, Bavarian, Sa- OT, gem Almanise, & Romanum Prin- » cipem elegerunt. „ . ( b ) Eledus eft Henricus Rafpo fe- ria III. poft Afcenfionem Domini, qua: f uit XXII. Maji: csefus eft Fri- eJericus Dux Auftria: bello Hung. XV* Junii. (c) Hagenus, & ex eo Hafelba- chius in Chron. „ Dum FridericuS „ Dux quadam die in Hindtberg ca- „ ftro apud quendam pontem folacia „ quxreret; venit quidam Ungarus, » Regis Ungarise Bela: nuntius, dif- „ fidationis literas deferens, addi- „ tis verbis procerviam fapientibus: „ quern Dux clandeftino juffic per „ quatuor fcutiferos baptizari aqua „ & luto , dum recederet. Quod „ dum fieret, & nuntius ifte quere- „ las coram Duce deferret: diffimu- „ lansfadum,iram in iftos,qui h*c „ facere praefumpfiflent, fimulabat, „ & vindidam exigere &c. ,» LIBER QUINTUS. 345 c> caflra ventum. (a) Ea trans Leytham fluvium erant, baud procui Neuftadio : prseerant in caffris Rhodii Equi- tes, 8 c e Frangipaniis unus 5 vires Hungaricis copiis non exiguas Cumani addebant, telis fagittisque, Tartarorum more, terribiles. Hi cum tranfcenfo jam limite in Au- ftriam irrumperent, copias fuas Fridericus rebta in hoftem ducit. Vix in confpebtu is erat, cum militari xflu abre* Pugm in- ptus, ante aciem procurrit, pugnamque cum praecurfore equitelaceflit. (b) Tumultuofo hoc & minaci velitatio- nis genere excitus hoflis facile ad universe rei dimicatio- nem defcendit. Hie dum undique pugna fe movet, &; aequato diu periculo, cedere paulatim holies, ac fugam circumfpicere incipiunt j Fridericus ante fuorum ordines eveblus, flubfcuantem jam aciem impulit, & incauto ar* dore fugientes infecutus, fe ipfum in cafum dedit. (c) Cumanus enim,ut ex captivi narratione Pernoldus memo- rat, retorto Parthico more telo equum Ducis in fronte fauci- atum ad terram dedit. Ruentem una Ducem, & vix duos Fridericus fecum trahentem comites,loricatorum globus hoflium re- pente obruit, & Frangipanius adadlo per oculum enfe vita tadiu exturbavit. Adjun&i ad Ducem, duo comites, eodem- que impetu extin&i, priusquam Auflriorum manus equi- tum ad fuppetias advenifTet. Sed ubi trifle fpe&aculum in oculis fuit, exarfere quidem animi, pugnaque redinte- grata, magna caedes hoflium fadla eft 5 fed Fridericus jam funus fuit. (d) Pars II. X x Haud (a) Hafelbach in Chron. ,, Eo- „ dem anno circa medium Junii, & „ feftum Viti Martyris, Rex Unga- ,, rise Bela cum magno exercitu ve- „ nit contra Fridericum, & caftra „ metatus eft circa fluvium, Lytha 3, vocabulo. „ (b) Hagenus in Chron. „ Da be- „ fambt fich auch Fridreich Herzog „ in Oefterreich , und rait in die „ Newenftat. „ Pernoldus A. 1246. 3, Bela Rex Ungarise, videns devi- 3, dum Regem Bohemia: feederatum, „ cum grandi exercitu venit ad flu- 3, vium Lytam , habens proDucibus „ aliquos Equites Rhodios, & unum „ Frangipanum, in agmine Cumanos s plurimos, more Tartarorum, te- „ lis pugnantes. Occurrit Fridericus Dux laetus, & alacer, pariter cum „ eledamilitia,& fada acerrima pu« „ gna, holies repulfifunt. „ Chron. Salzburg, ad An. 1246. „ Rex lln- „ garia: colleda magna multitudine „ pugnatorum, fimul cum Brufcix & „ Rufcias Regibus, confinia Auftria; „ invaferunt. Cui occurrensDuxFri- „ dericus juxta Leitam fluvium, cum „ eo acriter dimicavit. „ Chron. Garftenfe relatuminHift. MS. Baben- bergenf. Auftr. Principuin fic habet „ Fridericus -- animo militari, quo „ Temper fruebatur, impulfus, pra- „ cur lores Regis (llngarise) cum aliis „ taliter aggreditur, quod in con- „ greflionehoftium,nelcitur fraude, ,, vel militia comite, corporalem de- „ ponit militiam , utinam jeternam „ gloriam aflecutus. „ (c) Pernoldus An. 1246. „ Dux „ vero gloriofam vidoriam plenius ,, confummare volens, incauto fer- ,, vore ante fuos omnes perfecutus „ eft fugitivos, &c. „ (d) Pernoldus ad An. 1246. de Fri- 34 <$ ANNALIUM AUSTRIA) Haud exiguo tempore de modo, authoreque caedis a farm j e opiniones variabant: & incertus primum rumor, mox morteejus e tiam publica per Auftriam fama erat, Ducem non ab ho- rumor. ^ a ^j s p erem ptum. Pottendorffium plerique cx- dis authorem nominabant, qui ftuprum forori fux , olim a Principe illatum , tam nefario parricidio fit ultus. (a) At enim quis credet, fi in ipfo certaminis aeftu vindi£tam ftimere Pottendorffius voluifiet, frontem potius, quam averlam corporis partem ferro appetendam ? mirumne de- inde videri poffit, Principem tot bellis a vulnere inta&um, hoftili tandem manu cecidifle ? quis enim praliorum nefcit incertos exitus ? quibus cum Fridericus temere fe objice- retj mirarer potius, fi quern cafus toties tranfiit, non ali- quando inveniflet. Ferunt deinde 6c Patris fui fugam, 6c Friderici Auftrii caedem, a Margaretha Belae Regis fiiiola, 6c raras virtutis ergo inter San&as poftea adfcripta, divini- tus die praenuntiatam. (b) Nefaftum Auftriacis diem antiquiora monumenta ad XVII. Kal. Julii confignant, diem S. Viti Martyris me- moria Friderico Duce fugitivos perfequen- te: „ E quibus Cumanus unus, te- ,, lum poll tergum mittens, eodem „ equum Ducis in capite percuffit, ut „ ftatim caderec. Dux proftratus, „ &vix duos comites habens, a re- „ vertentibus aliquibus cataphra&is „ hoftibus obrutus, a Fnmgipano per „ oculum enfe perfoftus eft, fuique „ cornices pariter occifi, antequam ,, alii Auftrales adveniflent. Tunc „ nova quidem pugna erat, & vi&o- „ ria in eodem loco: Sedheu! Dux ,, jam obierac,magnoque cum luftu ,, cadaver ejus reportare oportuit. „ Longo tempore alii alia de interi- „ tu Ducis opinabantur, donee unus „ captivorum hoftium veritatem fafc „ fus eft. „ (a) Chron.Salzburg.adAn.1246. „ pluribus ex acie Regis Ungariaz in- „ terfe&is, & multis captivatis, ipfe ,, DuxAuftrhe,vel afuis, vel ab ho- „ ftibus, ficut dubitatur, fuit inter- ,, emptus. Exercitus tamen ipfius, „ accepta vi&oria, ad propria eft re- „ verfus. „ Chron. Garftenfe MS. fupra relatum: „ In congreflioneho- „ ftium, nefeitur fraude, vel militia „ comite, corporalem deponit mili- ,, tiam. „ Hafelbach in Chron. „ In 5, hoc tamen pradio fortis ille Dux » per lanceam apud oculum grave j, vulnus fufeepit: ob quod 6c lpfum „ quidam afterunt in praelio occu- „ buifle,6cmortuum triumphaffe. „ Refellit tamen iftam opinionem HasI- bachius, putatque Fridericum in ve- natione a Pottendorffio quodam equo deje&um, & ob cognatam fuam, ftu- pro a Duce violatam, mucrone con- foftum: ejus opinionis conjefturas alFert fequentes: quod in fepulchrali lapide extent laqueorum , & corri- giarum veftigia , quibus eum parri¬ cide fui ex equo detraxerint: quod Pottendorffii alii in exilium fint eje- di; reliqui ex ea gente per annos fere ducentos a publicis Principutp Auftrise Confiliis, 8c Palatii muneri- bus fint exclufi. Sed ea argumenta, quanquam & Cufpinianum in fua Au- ftria adftipulatorem habeant, adver- fus teftes fynchronos oppido infirma funt. (b) Bzovius ad An. 1270. » „ Margarita • - duos tantum annos „ nata, ac pene adhuc infans, cafum „ Friderici Auftrise Ducis, & pater- „ ni exercitus internecionem pra> „ dixit. „ Garinus tamen apudBol- land. T. II. ad XVIII. Januarii in vita B. Margarita:, c. 7. feribit: _ ,» ^ ult l „ Rex Bela, pater ejus, iviflet at „ bellum contra Ducem Auftriae > di- „ xit Reginas Matri fux*, quod Re^ „ Ducem occideret, 6c vidoriam ha-* „ beret. „ LIBER QUINTUS. 347 c. moria lacrum. (a) Cadaver extin&i Ducis ad S. Crucis Sepultura Coenobium, cui perbenignum fe alias exhibuit, funebr i“fJ' Cru ~ pompa delatum, ac fepultum eft. (b) Theodora Mater, filii cafu, fuaque ac communi Patriae orbitate ida, in mor- Theodora bum incidit, 6c odlavo poft die extincfta lucftum renova- vit. Corpus defundbe ex caftro montis Cetii, ubi annis fupremis, Jucfenburgo ex Styria in Auftriam translata, ha- bitavit, Neuburgum deportatum, juftisque demoreper- folutis, tumulo illatum. ( c ) Hunc exitum Mater habuit, hunc filius, Babenber- gicae gentis ultimusy quae tertium in feculum , ingenti 6c farm rerum, 6c Auftriae emolumento Principatum gelBt. Ambiguam Principi famam , 6c noftrae gentis , 6c vicina- rum nationumodia confecerunt: quo difficilius jam nobis eft veri, falfique difcrimen afferre. Multus in eo eft Per- noIdus,ut allatis idoneis rerum geftarum caufis,invidiofis, quas Caefar,quas Opti mates Auftrii, quasScriptores exteri, noftrique Friderico afperlerant, criminationibus obvium fe fe rat: neque nihil Annales Garftenles, 6c qui a Ducis morte non fine multa ejus laude confcripti funt,Leffi fu- nebres contulerunt,ut mitius de ejus rebus ac confiliisfen- tiamus. (d) Hermanno tamen Altahenfi, qui 6c Chro¬ nici A uguftenfis partem fub hoc tempus conlcriplit, (e) Pars II. X x 2 6c (a) Pernold.adAn. 1246. „ Dux „ inceriit in die fanfti Viti. „ Hor- neck. pariter c. 11. extin&um fcribic: ,, An Sand Veits Tag. „ Eundem diem fignant Necrologia Admont. & Clauftro - Neoburg. „ XVII. Kal. „ Julii Fridericus Dux Auftrias, Sty- ,, rix , & Dominus CarniolK obiit „ An. MCCXLVI. „ Chronica ta- men Auftrale, Paltrami, Anonymi ^wedenfis XVI. Kal. Julii, fupre- mum eidem fuiffe volunt. (b) Pernold. ibid. „ Funus Du- 5, cis cum pompa, qux decuit,apud „ San&am Crucem propinquam fe- „ pultum fuit. „ Idem confirmant Anonymus Leob. Hafelbach, & Aren- peckius in Chron. Auftr. qui addit: „ Dux Fridericus Ccenobio SanCIse „ Crucis multa bona fecit, infuper „ Wulzendorff cum XIII. Hubis ei „ donavit - - ad San&am Crucem „ tumulatus eft. ,, (c) Pernold. An. 1246. „ Do- 5, mina Theodora Duciffa, qua: tunc „ in curia Kalenberch erat, audita „ filii morte adeo expavit, ut ad » mortem infirmaretur, nec funeri ,, adeffe potuerit: quinipfa quoque, „ o&ava poftea die mortua eft, in „ Niwmburch fepultk. „ Idem con¬ firmant Chron. Neoburg. Paltrami, Anon. Zwetl. & Auftrale ad Annum 1246. „ O&avo die Mater lua Thso~ „ dora Duciffa obiit. „ Necrol. Ad¬ mont. „ X. Kal. Julii Theodora Du- „ cilia. „ Et Clauftro-Neob. „ IX. „ Kal. Julii. Theodora , foror no- „ lira, Duciffa Auftrias, & Styria:. „ (d) Pernoldus ex diCtis. Chron. Garftenfe MS. ad An. 1238. Leflus Funebris apud Hier. Peziurh T. I. in Tabul. Clauftro-Neuburg. & T. II. p. 398. & fequ. (e) Author Chronici, quod fub Steronis nomine legitur, ifta in prin- cipio Chronici, quod in Cod. MS. Acad.Vienn. affervatur, de fe adjun- git: ,, Ego Hermannus Abbas Alta- „ henfis, licet indignus, ex diver- „ fis Chronicis, & privilegiis unde- „ cunquecolligendo: turn hiis,qua: „ temporibus meis contingunt, de „ anno ad annum fimplici ftylo an- „ notare curavi 6cc. „ (a) Co- Frrd. Du¬ ds mores, dr virtus, 348 ANNALIUM AUSTRIA & Fridericum Ducem , quo tempore Vienna a Rudigero a. Paftavienfi Abbas confecratus eft, novifte potuit, (a) refragari penitus non aufim, quxdam his,quibus alii Seri- ptores Ducem onerant, fimilia carpenti. Ifti ft credimus, feverus in judiciis Princeps erat Fridericus, &crudeli pro- pior; cui fummum ubique jus placebat, &qui timeri ma- gis, quam amari voluifle videatur: belli militiaeque ftre- nuus, fed in populando hoftili agro pene nimius: nobi- lium partibus, ut quorum injuriis provocatum fe memi- nerat,haud fatis sequus femper, &quibus opponere novos homines, & nulla fanguinis clarita^e confpicuos etiam pneferre, nihil penfi habebat: Reges vicinos, Principes- que hoftes haberet, an amicos, nullo in diferimine pone- bat: (b) quo fa£tum, ut bella ex bellis fererentur. A cupiditate opum non inta&um, idem fentit 5 nihil tamen de refradftis per vim Coenobiis, thefaurisque inde expor- tatis 3 nihil de ftupris ac libidinibus 5 nihil de Matris inju¬ ria, nihil de extortis Conftantix fbroris juribus meminit: ut adeo his Fridericum criminibus abfolvere videatur. Nec virtutes deerant: ac inprimis non exigua in laude ponendum, quod in tanta Germanise perturbatione ab Romano Pontifice non receflerit. (c) Multa prseterea extant benevoli ejus in religiolas familias animi docu- menta: (d) nec exiguae commendationis eft, quod in tantis (a) Codex MS. Bibl. Caef. Vienn, apud M. Hanfizium T. I. p. 380* te- ftatur, Hermannum Altachenfem Ab- batem Vienna in Ecclefia S. Antonii a Rudigero Epilcopo Paflav. efle con- fecratum ad V. Idus Novembr. An. 1243. feu uc feribit Placidus Haiden in Chron. Altahenfi An. 1242. apud Cl. Hanthalerum. (b) Chron. Auguft. ad An. 1236. „ Ifte Fridericus, cum diet feverus „ homo, in judicio diftridus & cru- „ delis, magnanimus in praeliis, in „ thefauris congregandis cupidus, ,, terrorem fuum fic fudic fuper in- „ digenas & vicinos, ut non folum „ non diligeretur, fed ab omnibus timeretur. - - Satagebat etiam no- „ biles & meliores terra fua; oppri- „ mere, & ignobiles exaltare. - - Edi- „ da Friderici Imperatoris, inimi- „ citias Principum comtempfit. „ Godefridus Colon, ad An. 1236. Fri¬ derici Ducis fuiffe confirmat ,, mul- >, tiplices exceffus, & facinora, qui- j) bus idem Dux fama publica labo- „ rabat. „ Idem ibidem narrat: no- biles terras quosdam injufte a Dues oppredbs, & de terra fua ejedos. ( e ) De hoc Pernoldus teftatur ad An. 1232. An. 1233. item An. 1244. & An. 124^. Patet etiam ex iis, quae de Alberto Boherno, Pontificio Lega¬ to ; de fefto S. Colomanni M. in Au- ftria inftituendo ; de negata Frideri- co II. Caefari, Gertrude nepte fua, fupra dida funt. (d) Id conftat ex literis Friderici Ducis Auftr. quibus confirmat Clau- ftro-Neoburgenfibus immunitatem a telonio datis Wiennae An. 1231. HI* Id. Martii, quae extant apud Bern. Pezium Cod. Dipl P. II. p. 82. I tem ex firnili collata immunitate Erla- henfi Virginum Coenobio An. 1234* VII. Idus Decembr. in Erdburch. apud eundem Pezium p. 85* In confirma- tione bonorum Zwetl. fada in Erd¬ burch An. 1234. X. Kal. Novemb- apud Linckium ad eum annum. confirmatione praedii Suit, fada Cce- nobio LIBER QUINTUS. 349 c. tantis bellorum offenfionibus, Teutonicos etiam equites, caufam Fidei adverfus Prutenos ftrenue tutantes, deftitu- endos fuis auxiliis non putarit. ( a ) Moderations egre- gium Ipecimen inChunringiis, ac Viennenfibus in gratiam receptis prodidit : (b) nec juftitiae ac liberalitatis exempla defutura reor, fi tam navos Scriptores ejus virtutes,quam vitia reperiflent. Forma erat egregia, (c) juflisque ad belii Iabores viribus: Liberos tamen poll: fe reliquit nuilos. (d) Au- uhm ‘ Arise Principum patrimonium ampla Carnioliae acceffione auxit: cujus cum partem jam aliquam a Frifingenfi EpF fcopo Leopoldus Parens emiflet; (e) reliquam extindas X x 3 Crain- nobio S. Crucis Medlingte An. 1256. XV. Kal. Novembr. apud Bern. Pe- zium Cod. Dipl. P. II. p. 91. In con- firmatione donationisfadse aLeopoI- do, patre ejus, Clauftro-Neoburgen- fibus, dads ea de re in Nivvenburg VI. Kal. April. An. 1240. Literis,ibi¬ dem p. 94. In donatione prsdii l{a- dennute facta Zwetlenft Monafterio in caftro Starchenberg XI. Kal. Mar- tii An. 1240. & in remiffo fodro eidem Coenobio Wiennse III. Kal. April. An. 1242. apud Linckium ad hos annos. In confirm. Privil. & exemptionea judiciis lecularibus, & Vexadone Advocarorum , apud Lu- dewig. Mifcel. T. IV. L. <>. N. 4. & 5. Idem contulit ordini Theutonico Templum S. Cunegundis Graecii. V. Kal. Novembr. An. 1233. Ind. VI. in Erdpurch. Privilegia vero eidem Or¬ dini confirmavit „ Wiennte ( 'inquit ) in Narivitate Domini, poll com- pofitionem & concordiam inter Dominum noftrum Imperatorem, & nos folennker celebratam Ind. XIII. „ Apud Duellium in Hift. Ord.Theuton.P.II. p.6.&P.III. p-88* Ortilo in Libel, deExordio Campilil. p. 1306. „ Dux Fridericus, ut fe ,, tanti Patris dignum ha^redem prse- „ beret,omnem Patris fundationetn „ nobis late confirmavit. „ & pau- lo infra. _ „ Nobis vero idem Dux „ Fridericus fua liberalitate donavit „ villain fVi&linflorj} , & alia plura. „ Bern. Noricus in Chron. Auftr. „ Ifte „ Fridericus Dux Auftrice & Styriaj }> jura noftras Ecclefice ( Cremifanen- „ fis) ampliavit, & reditusachomi- „ nes in Gravmberg dedit, & pen- » fum Advocatk vel talentofum in yy y> „ perpetuum relaxavit: ut ex hoc in „ Qu'adragefima efoces Fratribus mi- „ mftrentur: infuper alia Xenia Ec- „ clefiae noftrce dedit. „ (a) Pernold. ad Annum 1245'. „ Fridericus Dux Ordini Teutonico „ contra Prutenos electam militiani „ in auxitum mifit. „ Dusburg P. Ill, & alii, ut fupra. (b) De his fupra ad An. 1231. & An. 1240. (c:) Leflus I. in obitum Friderici II. Ducis ex Cod. MS, Admont. apud Hier. Pez. T. II. col. 398. „ Clara „ forma Paridis luto maculatur ,, & paulo ante: „ Novam mortem „ Hedtoris deplorat omne votum. ,, Leffus II. ibidem : „ Pulchritudo Virginum palluit, „ Fortitudo juvenum languit. „ Confentit Martini Poloni contin. Eccardianus p. 1418. „ Fredericus - „ Ducatum ilium (Auftme) ftrenue ,, gubernavit, vir mirabili corpo- „ ris elegantia, & fortitudine pra> „ dittfs. ,, (d) Chron. Anonymi Leob. ad An. 1246. „ Fridericus Dux Au- „ ftrice - - occiditur, filionon reli- „ &o. „ Pernoldus etiam de filia- bus loquens, ad Annum 1246. fcri- bit: „ Fridericus (filiam) nullam „ habuit. „ Quibus Scriptores ce- teri affentiuntur. (e) Ducem Leopoldum , Patrem Friderici , polfediffe jam aliqua in Carniolse parte,colligi poteft ex iis, qua: ad An. 1229. cum Geroldo Fri- fing. Epilcopo tradtata lunt. Lit ad eum annum didum eft. (a) Per- Aufir. pa- trim on i- um Car- niolia ae. cejfwne auget. 350 ANNAL. AUSTR. LIB. QUINTUS. Crainburgi MarchionibusFridericus adjecit. (a) Neque a. tamen perpetuo ita nexu Auftriae adftridta eft Carniolia, ut non adUIricum fubinde Carinthiae Ducem rediret,qui fe a morte Friderici, non unis in literis Dominum Car- nioliae appellabat, (b) nec Hermanno Badenfi, nec qui ifti in Auftria, Styriaque fucceflerat, Ottocaro refragan- te : (c) donee tota Udalrici haereditate potitus Ottoca- rus, ad Auftriam ac Styriam,Carinthiam quoque acCar- nioliam adjiceretj (d) ambas ad Hablpurgicos Au¬ ftriae Principes, ferius licet,in perpetuum tamen redituras. LIBER (a) Pernoldus ad Annum 123 4. „ Friderico Duci, ob fuam genero- „ fitatis famam Carnioli , defun- ,, tto Marchione fuo de Crainburch , „ Angilberto , fine liberis, Principa- ,, turn fuum obtulerunt. „ Sed Fri- dericum jam An. 1233. Carnioliam accepiffe , patet ex Literis ejusdem Wiennae III. Kal. Maji, An. 123 3. datis apud Meichelbeckium T. II. p. 12. datis, ubi feribitur: „ Frideri- „ cus Dux Auftriae & Styriae, &Do- „ minus Carniolae. „ (b) Id apparet ex Literis Ulrici, Carinthiae Ducis filii, quae datae funt in Lock. An. MCCLI. Ind. X. XIV. ie > exeunte Junio, excantque apud Meichelbeck. T. II. P. II. Num.XV. p. 8-, ubi feribitur: „ Nos Ulricus, „ filius Bernardi - - Ducis Karinthiae, ,, ScDominusKarniolae &c. „ Item aliis ejusdem jam An. MCCXLVII. dads ibidem Num. X. & apud Duel- Hum Hift. Ord. Theuton. Part. Ill* Cap. VI. N. I. de An. 1263. (c) Extant Literae Hermann! Ba- denfis Auftriae & Styriae Ducis: nus- quam adjicitur titulus : Ducis, aut Domini Carniolae: fimiliter & Otto- cari complures ante mortem lldalri- ci Ducis Carinthiae, neque ibi is ti¬ tulus ad ceteros adjungitur. Cd ■) De hoc infra ad An. 1269. ' (a) Per- LIBER SEXTUS. Ondum malorum ultimum experts AuflrU erat Auftria, quanquam & externis perturb faepe beliis, & inteftinis nuper feditio-^^S' nibus lacerata: fed Friderico Duce rico Dae?, morte fublato, non quies raodo Sc tranquillitas j fed fides etiam & jufti« tia, numanae focietatis vincula, Sc fpes meliorum temporum migrare vifae. Ea calamitatum feries benigniorem longe erga Principem defundtum animum provincialibus induit, ut Scmortiejus ingemifcerent, Sc inanibus quidem votis, revocari tamen ad vitam exoptarent. (a) Extin6fco fine liberis Duce, non obfcurum quidem in Auftriae Principatum Margarets Margare- Reginae jus erat, fblenni jam olim Friderici inter Impera- *. a tores primi privilegio ftabilitum: nam Sc Leopoldi, DucisyS?*’ ultimi, filiarum erat natu maxima j Sc Gertrudis, quae a quibusdam illi aemula opponebatur, pater, Henricus de- gener, Principatum Auftrias nunquam geffit. (b) Sed aberat (a) Pernold. ad An. 1246. „ Poft „ ejus (FridericiDucisAuftrice)mor- „ ,, tem ineffabilis calamitas venic fit- „ ,, per Auftriam: qua? tandem etiam „ „ oculos calumniatorum aperuit, ut J} „ & ipfi plangerent Ducem fuum, fi- „ „ cut unigenxtum, & fi fieri poffet, „ „ modis & viis omnibus eum e fe- „ pulchro revocarent. Cum eo enim „ ,* fepulta eft Felicitas Patrise, poft- „ „ quam rigida illius juftitia cefiavic „ „ abundantem fubditorum malitiam „ » coercere. 3 , (b) Pernold.ad An. 1246. „ Pod: mortem Ducis,ficut conftituit,& deditPrivilegium Fridcricus primus Imperator, Auftrias Ducatus fpe. clabat ad Seniorem filiam ultimi Du~ cis, qui talem pofi fe reliquit. Fride- ricus nullam habuit: Heinricus fra- ter ejus nunquam fuitDux (Au- ftrke.) Quare non Gertrudis ejus filia , nec Confiantia uxor Mar. chionis Mifnise, tanquam junior j fed Domina Mar gar eta t fenior fi- » Ua Treviros fe recipit. Gertrudis Medling. Wladislao nupta in fpem Au¬ ftria ve- wit. 352 ANNALIUM AUSTRIA aberat Margareta longius j 8c provedta jam setate , 8c hu- a. c. manarum rerum taedio, a curis publicis,& Regni ftrepitu abhorrebat. Redierat ilia anno fuperiore in Germaniam ex Apulia, quo a Friderico If. Casfare, cum marito Rege, parvisque duobus filiis abftrafta, nec ante ad fuos redire permifla eft, quam Fridericum Ducem , ac fratrem ejus, dexteram fibi dedille ac fidem cognoviflet: 8c quamvis ubique, qua iter erat, pro veteris fortune memoria, ma- gna honoris fignificatione accepta eftet 5 quod tamen glo¬ rias humanae tasdium jam altius animum lubiiflet, 8c in Auftria turbulenta eflent omnia, Treviros in Ccenobium fantftae Catharine Virginis receffit: non quod B. Domi- nici Inftitutum , quod Religiofe ibi Virgines profitentur, ampledi animus eftet 5 fed ut pietatis ftudiis, quibus dele- (ftabatur unice, fan&o illo in feceftu liberius fe daret. (a) Ibi dum ageret, Wladislaus Moraviae Marchio, 8 c Wenceslai Bohemias Regis fenior filius, qui impetrata le- gis, quae nuptias inter fanguine propinquos prohibet, ve- nia, (b) vivo etiamtum patruo Friderico Duce, Gertru- dem, Henrici fratris filiam , conjugem nuper duxerat 5 apertum fibi ad Auftria: Styriaeque principatus aditum, Friderici morte patefadum efle exiftimavit, fponfamque dotalem Auftriam, Styriamque continuo fecuturam. Sed fpes ingentes pnepropera Wladislai mors abrupit, altero 1247 mox anno confecuta. (c) Quanquam alioquin, quod Ger- „ Iia Liupoldi Ducis, Romanorum „ quondam Regina, hteres fuit. „ Ea- dem fuit fententia Chronogr. Zwetl. Recent, qui ad An. 1266. aperte fcri- pfit: „ Obiic Domina Margaretha , 3, vtrus hares terra. ,, (a). Pernold. ad Annum 1246. „ Hanc autem ( Margaretam) Fri. „ dericus Imp. poftquam ejus mari- „ turn Regem , & duos filiolos in car- „ cere perire fecit, non dimiferat ex „ Apulia, quamdiu fratri ejusFride- „ rico inimicus fuit: ne fuo fletu, „ & obfecratione quosdamPrincipes inejusauxilium commoveret. Sed „ An. MCCXLV.cumfuisthefauris, „ multisque donls dimifla , intravit „ Germaniam. Et licet ubique cum „ honoreexceptafuerit; quia tamen „ ex tantis malis magnum gloria hu- 3, mana tadium concepit, & omnia 3) in Auftria efle inquieta audivit, ac j> inf'uper valde pia Domina erat; ad Monafterium Monialium fandas 3, wtharins Ordinis Bead Dominici „ apud Treviros receflit, non Mo- ,, nialis fada, nec Ordinem profefla, „ fed in Domo Sanda pie, & quieta ,, vidura. (e) Lit. Innocentii IV. PP. ad WenceslaumBoh. Regem data Lug* duni VI. Idus Decembr. An. 1245. quibus poteftatem fecit Wladislao Regis filio, ducendi conjugem, ne- ptem Ducis Auftria, fibi in quarto gradu cognatam, ad tollendas, qua: inter Regem, Ducemque erant, dis- cordias: ut videre eft apud Bzovium T. XIII. ad An. 1245. (c) Pernold. ad An. 1246. ,, I n * „ terea paucis diebus ante obitum „ Friderici Ducis, dum ipfe eflet oc- „ cupatus in apparatu belli contra „ Ungaros , ex iterato pado pacts „ Wladiskus , Marchio Moravia, Rf* „ gis Bohemia fenior filius, nupfic „ Gertrudi , nepti ejus ex Heinrico „ fratre. Occifb autem Duce, idem „ Wladislaus propter uxorem ftatim LIBER SEXTUS. 353 A - c ‘ Gertrudi nullum in provincias jus diet, nullaque exWladis- Frul. 11 . C P° nt ^ CIS ^ un£ ^ u dia» Sed quod Auftriaci, quibus ad Otto Eberfteinius adhuc praeerat, Bavarorum 6 c Saxonum dasnupu- imitati exempla, Friderici partes nondum defererentj alia 7ur h ° )ta ' quaerenda illi via erat, ut Auftrios ad fuam, 6 c Ecclefiae caufam traduceret. Opportuna earn in rem ejus confiliis Margareta Regina videbatur : cujus cum clariflima eftent in Auftriam Styriamque jura 5 fed animus a conjugio, re- rumque tumultibus, deguftato jam facrae fblitudinis otio, alienus $ hortari per literas feminam Principem non dubi- tavit, ut trans'miffis bono publico commodis privatis, no¬ vas ad nuptias animum appelleret, 6 c Marchionis Mifnen- fis fratrem (is erat Wilhelmi nepos) domeftico fibi foe- dere adjungeret. (c) Ingens per has nuptias fubfidium Wil- (A.) Lit.Innoc. IV. PP. ad Henri- cum Germania; Regem apud Bzovi- um ad An. 1247. inter Innoc. IV. PP. epl. N. 37.38- 39* quibus monet Henricum Regem , ne Auftriam in prsejudicium Regum Bohemia , & Hungariae, a Friderico II., quondam Caftare, opprimi permitterec , pro- miflis etiam, ft opus eftet, militaribus fubfidiis, quas in fublldium Pataftina: comparaflet. (b) AlbertusStadenf. ad An. 1247. „ Heinricus Lantgravius, qui Impe- „ rium acceptaverat, eft defun&us. „ Idem referunt Colmarienfes Annal. Monachus Paduanus, Pernoldus ad An. 1247. „ Unica Pontificis cura „ fuit, ut a fe dejeClo Friderico Ca> ,, fari, ejusque filio Corn-ado ■, exclufo „ Romanorum Regi, adjutores om- „ nes in Germania lubtraheret; quos ,, econtra Fridericus ftudiofiflime pro- „ curare, 6c confervare laboravit. „ Quare magno dolore Pontificis „ Heinricus , Lantgravius Thuringia?, „ anno priori eledus Ctefar, hoc an- „ no obivit, gaudente Friderico. ,, (c) Pernold. ad An. 1247. „ Hein- 5, ricus Lantgravius Thuringia? anno si priori eleftus Caftar, hoc anno 5i obivit, gaudente Friderico. Sed ” Dominus Papa iterum eligi fecit „ Wilhelmum Comitem Hollandia?: „ quem non agnoverunt Saxones, „ Bawari, &Auftrales, adhaerentes „ Friderico, cujus Capitaneus de E- „ berftein Auftriam rexit. Sed ut „ hancProvinciam fibidevotam red- „ deretPapa, per Dominam Marga- „ retam eiixcere tentavit. Et cum „ noviflet, earn in Monafterio habi- „ tare, ac putaret, pofle eidem con- „ fiaetudine Monafterii in mentem „ venire ccelibatum perpetuum, vel „ profeftlonemOrdinis; hortatuseft „ illam,ut pro bonoEcclefict,in pe* „ riculo ejusdem moderno ftatu cum „ fratre Marchionis Mifiien(is,W'iI- „ helmi Regis nepote, nuptias face- „ ret, ut hie per earn jus acquireret „ in Auftriam, 6c IIcWilhelmusReX „ potentior fieret. „ Confirmatifta Raynaldus Annal. T. XIII. ad Annum 1247. Num. 26. ex Epl. Curial. 79 * Lib. 4. ,, Extinda itaque Ducum „ Auftria? ftirpe mafcula, cum Mar- „ gareta,poftremiDucisforor,Hen- „ rici olim R. Romanorum--vidua, „ ampla in principatum jura obtine- „ ret; illam Pontifex coelibem vi- „ tarn meditantem, juftiflimis cauiis ,, permotus, a fufeepto fervanda? ca- ,, ftitatis confilio abduxit, ac Mar- „ chxonxs LIBER SEXTUS. c. Wilhelmo qusrebatur : fed cautior rerum fuarum Mar- chio, cum & Hungarum Sc Bohemum Reges, Sc Duces Ba- varum ac Carinthum pro Auftria Sc Styria contendere vi- deret j abnuit incertam fpem, fuosque intra fines fe con- tinuit. (a) Cum ne hoc quidem ex fententia cefliftet Pontifici, eo deinceps curas intendit, ut Belam Hungariae Regem, BtU qui adverfus Fridericum Csfarem unus maxime nitebatur, Wilhelmus 8c fua Sc Ecclefis caufa juvaret, ad Styriam vel Auftriam Friderico, communi hofti, detrahendam. (b) Atque ut Auftriacos etiam adPontificias partes inclinaret, Margarets Regins, cujus apud fuos gratiam Sc authorita- tem fperabat fore maximam; author fuit, ut in Auftriam rediret, gentemque fuam ad Pontificis obfequium tradu- cere ftuderet. Paruit ilia Chrifti Vicario, Sc patriae fus Au¬ dio, Sc largis Innocentii promiflis incitata. Accepta ubi- Margate- que magno honore Sc obfervantia: fed quod Eberfteinius Comes arcem velut Imperii Viennam ftatuiftet, Heimbur- redit, gum fe contulit. (c) Sub idem fere tempus Gertrudis, Henrici fratris filia , extin&o repentina morte Wladislao * Ve?K Ger ~ conjuge, in Auftriam revertitj fedemqueMedIingat%unde^/ C{ - Medlingenfi poftea nomen hsfit, fibi conftituit. Ea ut fans fi- florente erat state, Sc in {pern potiunds Auftris, Sty - Ua ' risque jam ante venerate ita ad novas nuptias, Sc ad prin- cipatum haud obfcure afpirabat. (d) Pars II. Y y 2 Auftris „ chionis Mifnenfis fratri, quiWil- „ helmi Romanorum Regis nepos „ erat, communis boni caufa nube- „ re folicitavit. „ (a) Pernold.adAn. 1247. „ Sed „ noluic Marchio , timens inanem „ fpem, cum videret omnes vici- », nos Principes, Bawarum , Unga- », rum, Bohemum, Carinthum pro « Auftria, & Stiria contendere. „ (b) Idem ibid. „ Quare Ponti- „ fex convertit favorem fuum ad Be- j, lam , Ungarum Regem, & monuit 5, Vf^ilhelmum Regem, ut pro Eccle- „ fix bono, fuaque propria majori )} fecuritate, juvaret Ungarum in afi- „ fequenda Auftria, vel Stiria con- „ tra Imperatorem. „ (c) Pernold. ad An. 1247. » Do- ,, minam vero Alargaretam ( Ponti- „ fex Rom.) admonuit, ut iret in „ Auftriam: quam novit effe valde „ Catholicam Principem, ut Auftra- 3> ies ad Ecclefoe partes adducereftu- deret, promittens ipfi favorem fu- „ urn , quacunque ratione earn pof- „ fet juvare. Quae etiam obtempe- „ ravit, & magno honore fuit exce- „ pta: fed in Wienna propter Eber/lei- „ mum federenon valens, contulit fe „ Heimburgum. „ Horneck.C.i2.Ha- genus, & Hafelbach inChron. Auftr. AnonymusLeob.adAn.1251. „Mar- „ garetha, Regis Hainrici - - reli&a „ - - in caftro Haymonis. (Heim- „ burg.) permanfit in Auftria. „ Margaretam porro Reginam jam An, 1248* Heimburgi confedifle , patet ex ejus Literis „ in Heinburg. VI. „ Kal.April. AnnoDomini 1248- fex- „ ta Indi&ione ,, datis apud Duel- Hum Mile. T. I. p. 401. in Appendice. (d) Pernold. ad An. 1247. „ Ve- „ nit autem pariter Domina Gertru - „ dis , neptis ejus , poft mortem „ Wladislai mariti, & fedit in Med. » ling. Qua: cum effec juvenis, nu- » ptias 356 ANNALIUM AUSTRIA Auftria: interim miferrima erat facies: nam Sc No- A - biles inter fe diffidebant, Sc Otto Dux Bavariae fuperio- Aufiriot ,, rem j inferiorem vero Auftriam, ac Styriam Bela Rex ac styri* Hungarian armis hoftilibus opprimebant. ( a ) Claufus A undique necellariae annonae commeatus, vinique commer- varis, ^cium , cujus exportandi in Bavarian! ac Moraviarn maxi- Hmt&iu. mx - 0 pp 0r t un itates funt, interregni difcordiis fubiatum. In tanta perturbatione rerum, nec Salisburgenfis, necPaf favienfis acFrifingenfisEcclefia fine damno fuit. Magnae iis alias per Auftriam , Styriamque pofleffiones funt, Sc vino frumentoque divites: nec paucos per Auftriam fun- dos Bavariae quasdam Ccenobia numerant: horum nunc annuis frudtibus toto hoc tempore carendum erat: quod daufo per belli tumultus Danubio, exportari inBavariam nihil pofiet. ( b ) Tot inter incommoda illud graviffi- Aiifiria mum, quod Pontificio edidto trifle Aris filentium , Tem- Interdiclo plisque imperatum , divinisque officiis, facrorum ufu, fafafa Tertiplorumque aditu probis juxta improbisque interdi¬ ctum fit, Rudigero iplo Paflavienfl Antiflite, quod in partibus Friderici Csefaris perfifteret, minis Pontificiis non leviter perftridlo. (c) Eber- „ ptias 8c dominatum vehementer ,, concupivit. ,, Procerum voluntate 8c Margaretam Haimburgi; 8c Ger- trudem Medlinga fedes accepifle ex Horneckio c. 14. conftat, Sc Anon. Leob.adAn. 1251. affirmat: „ Ger- „ trudi etiam - - apud Medlich ne- „ ceffaria difponuntur. „ (a) Pernold. ad An. 1247. „ Sed „ Auftria miferrima erat, propter in- „ terdida facra, 8c propter irruptio- „ nes BeL Regis, qui Stiriam , 8c „ Auftriam ; bottoms Bawari, qui „ Provinciam fupra Anafum rapere „ ftuduerunt. „ (b) Chron. Auftrale ad An. 1247. 9 , Auftria a-rircumfidentibus Princi- „ pibus, 8c‘ a Proceribus propria; ter- „ ix , diverfis praeliis lacelhtur, 8c „ vaftatur. „ Chron. Salzburg, ad An. 1246. „ Auftria toto anno ca. ruit Principe, 8c propter hoc non „ permittebantur deduci vidualia, „ vinum fcilicet, 8c frumentum. „ Idem ad An. 1248. „ Propter nimias „ gweras, Sc peftimum ftatum Au- „ ftriae, vinum 8c vidualia non fue- „ runt clauftris, 8c civitatibus, five 5 > terris ab Auftria deportata. „ (c) Pernold.loco mox laudato. Lit. Innoc.lV.PP. ad Petrum Capucium, Legatum fuum in Germ, apud Rainal- durn T. XIII. data: VII. Kal. Novemb. An. 1247. „ CumMagdeburgenfem „ Archiepifcopum, 8c Patavienfem „ ac Frifingenfem Epifcopos , velut „ nobilia membra Ecclelke, - debe- „ ret comedere Zelus ejus - - Fride- „ rico, quondam Imperatori excom- „ municato, 8c DEI, 8c Ecclefia; ini- „ mico prxftant manifefte auxilium, „ confilium 8c favorem. - - Nec non „ 8c nobiles de Auftria 8c Styria, 8c „ H. de Overiiein , qui pro lpforum „ nobilium Capitaneo, nomine did* „ Friderici fe gerit ; viri nobiles ge- „ nere , fed fuis perverfis adibus „ ignobilitantes feipfos - - Friderico „ contra DEUM , 8c ipfam Eccle- „ fiam afliftunt viriliter, 8c potenter. „ Ideoquemandamus,quatenusprat- „ didos Archiepifcopum, 8cEpifc°“ „ pos audoritate noftra citans prae- „ figas eis terminum pereniptorium „ competentem,quo perfonalicer ad „ prsefentiam noftram accedant, pt° „ meritis recepturi: alios vero jam „ didos nobiles, ut ab eodem Fre- „ derico penitus recedentes, non , praeftent ei auxilium, confihurn „ favorem ; ac ad unicatenv fanfctas ” „ Ma- LIBER SEXTUS. 357 A - c * Eberfteinius Comes, cum & Iciflbs in fa&iones opti- Eierftei- I248 matum animosj & fiqua vis ingrueret, nullum fibi in^^ w * provincialibus, nullum in Csefare praefidium videretj aftu- Ficarius to ufus confilio Vienna exceffit, Veronam profe< 5 turus, & cl J^_ ut videri volebat, novum iis Principem, Margarets vide- difcedit, licet Reginas filium, Fridericum a Casfare petiturus. Id quodecentius & ex majeftate Imperii fieret, primores quos- dam civium, & Optimatum fibi comites adfcivit j fed quos obfides deinde Caefari, ut Pernoldus fufpicatur, relinque- ret. (a) Invitatu Caelaris, nonAuftrias modo, fed Sty -Oratom rias etiam, quae Casfereo interim & ipfe Praefedlo regeba- tur, (b) primores, Veronam profe&os, Annales Gar-' Styria ad ftenfes & Salzburgenfes memorant: fed cum asftatem pene c ^ m omnem Veronas fruftra exegifient, infe&:o negotio in pa- triam reverlos. Legationis porro capita Leutholdus Pley- genius, & Wilhelmus Heimburgicus Comites erant. Sed ii prater inanem itineris laborem (nec enim in conlpe- &um Imperatoris admiffi feint) & fociorum quosdam, a Philippo Salzburgenfi ele< 5 fco Archiepifeopo, ex itinere in- terceptos, rebusque omnibus Ipoliatos, morbo & ipfi im« plicati, vix reverfi in patriam e vita exceffere. (c) Y y 3 Inter- „ Mayis Ecclefke revertantur, mo- » nitione prsemiffa, per cenfuram EC- 5, clefiafticam , appellatione remora „ compellendo, fi videris expedire. „ Dat. Lugd.VII.Kal.Nov. annoV. „ (a) Pernold. ad An. 1248. „ Vi- „ dens Comes Eberfteinius Auftrales „ nulla concordia convenire; fed „ quemque pro commodo fuo jam „ huic, jam illi Principi ftudere, abiic „ ex urbe Wien»a y mate fidei txdio „ fingens, fe Imperatorem Verona „ quarere, & ab eo pro AuftrtePrin- „ cipe, Fridericum , feniorem Domi- i, nse Margaret a filium petere velle : i, cumtamenambodudumperierint. 5> Ob quern finem plures Minifteria- j, les, ac cives fecum accepit: quod s, fraude fecit, volens Imperatori „ eosdem, ut ipfe occulte juflerat, „ quafi obfides fidei tradere. Sed Fhi- „ lippus , Archiepifcopus Salzburgen- „ fis, ut gratiam Pontificis fibi firma- „ ret, dum illi per Karinthiam ten- ,, derent, plures ex eis cepit: reliqui J} per Longobardos prohibiti funt, ne „ Imperatorem viderent. „ Chron. Clauftro-Neob. MS. apud Hanfiz. T. I. p. 383. fic habet de Ottone Eber~ fteivio : „ Videos fe non poffe de- „ fendere terram Auftria: ab infulti- „ bus hoftium, cum quibusdam Mi- „ nifterialibus, & civibus utriusque ,, terras ad Imperatorem repedavic „ Veronam, fperans ab ipfo fufcipe- „ re nepotem fuum , filium Dominse „ Margarets reginse , nomine Fride- „ ricum , in participem terra: Au- „ ftriae: fed cum fociis fuis fpe fru- „ ftratus eft, & in Auftriam non eft „ reverfus. „ ( E) Chron. Garftenfe MS. apud Hanfizium T. II. p. 345. „ Minifte- „ riales, & omnes Majores Auftrke, „ & Styrise ab Imperatore usque Ve- „ ronam invitantur. „ Styrias per id tempusPrsefectum Horneck. c.n. Dominum de Ach ; Anon.Leob. ad An. 1246. Coxnitem de Aych } Suevictf nationis appellat, (o) Pernoldus fupra laudatus. Chron. Salzburg, ad Annum 1248* „ Majores terrarum Auftria: & Sty- „ rix - - tota asftate in Verona mo- „ rantes , nec Imperatorem vide- „ re valentes, infedo negotio funt „ reverfi , inter quos Leutoldus de „ Flaigen , Wilhelmus de Heuneiurch „ poll reditum obierunt. „ Chron. Clau- Thefaurus Friderici Duels tri. fariam divifus. Gertrudis Medlin- genfisHer- manno Badenfi nubito 358 ANNALIUM AUSTRIA Interea urgente maxime Gertrude, de thefauroFri- A * derici Ducis, qui in arce Starckenbergica, fida fiib cufto- dia Ortulphi Equitis Teutonici fervabatur, agi coeptum. Cun&anti, & comperendinationes alias ex aliis poftulanti arris Praefe&o vis prope admovenda fuit, ut caftrum fuse fidei a Friderico quondam Duce commendatum traderet. Id ubi redditum, divifus in tres partes thefaurus eft, qua- rum primam Margareta Regina j mifla ad Conftantiam Mifnienfem altera , tertiam Gertrudis, Optimatum quo- rundam fuffragio,adepta eft. (a) Quae fimul ut aequam in partem cum Friderici fororibus admiftam fe vidit 5 ftatim 8 c nuptias, & nuptiarum appendicem, principatum appetivit. Nec defuere multorumProcerum ftudia, qui foedus nuptia- le illi cum Hermanno, Marchione Badenfi, conciliarent. Author contrahendi ejus matrimonii Otto , Dux Bavariae, praecipuus habebatur. (b) Is cum nuperEber- fteinius in Italiam rediiflet, idoneus prae ceteris Friderico Caefari vifus eft, qui, Mainhardo GoriziaeComite Styriae praeefle judo, Auftriae praefe&uram, VicarioCaelarisacIm¬ perii nomine, fulciperet: hi enim Principes per id tempus labantes Friderici in Germania partes utcunque fiiftine- bant. (c) Erat Ottoni filia Elilabetha, quam Conradus Rex, Clauftro-Neob. MS. apud Hanfizium T. II. „ Quidam (ex Minifteriali- „ busAuftriasStyriEeque) a Philippa y „ Salzburgenfi Archiepilcopo ele&o „ fpoliantur , captivantur in itinere „ conftituti. „ De Eberfteinio ve- ro , & ceteris feribit: „ Sed cum „ fociis fuis fpe fruftratus eft, & in „ Auftriam non eft reverfus. „ (a) Pernold. adAn,i248. „ Inter- „ ea urgente maxime Domina Ger- „ trade , Minifteriales ab Ortalpbo , „ forti & nobili EquiteTheutonico, „ diu renuente , petierunt caftrum „ Starchenbergi , quod illi Frideri- „ cus Dux una cum thefauris fuis cu- ftodiendum tradiderat. Poftquam „ id recepiflent, apertis thefauris, eos in tres partes diviferunt. Pri- „ mam accepit Domina Margareta: „ altera Domini Confiantia forori „ ejus in Mifniam dire&a fuit: ter- „ tiam obtinuit Domina Gertrudis , „ earurin neptis. „ Ortulphus hie Eques, haud fcio, an ab illo Ortoifo de Drasfyrchen diverfus fit, qui Domus Teutonicae per Auftriam, &Styriam Commendator, Clauftro - Ne'obur- genubus An. 1253. ceflic curiam, & Ecclefiam in Hietzing , gratiis hodie &coeleftibusbeneficiis nobilem apud Bernard. Pez. Cod. Diplom. p. 102. Confirmat idHorneckius c. 13. Ano- nym. Leob. ad An. 1251. & Hafel- bach in Chron. Auftr. quorum ex mente Con/lantia Mifnenfis fuperftes videtur fuifle fratri fuo Friderico Du¬ el : quamvis Chron. Dresdenfe apud Menckenium T. III. & Chron. Vete- ro - Cellenfe apud Eccardum in Orig. Saxon. Conjiantiam jam An. 1243. de- fundftam memorent. (b) Pernold. ad An. 1248. „ Sta- „ timautem hxc (Gertrudis) concu- ,, pivit&nuptias: quasetiam,favo- „ re aliquorum Minifterialium pra> „ potentium, & ope Ottonis Bawa- „ ris Ducis , iniit cum Hermanno „ Marchione Badenfi , quern foroL" „ Duciffie Bawarise genuerat. ,> (c) Chron. Salzburg, ad An. 1248* „ Dominus Dux Bawariae terras Au- „ ftrias; Comes Meinhardus de Gor- „ za Stirias a Domino Imperatore „ pro Capitaneis deputantur. „ Vid. Horneck. c. II. & Pernold. ad An- LIBER SEXTUS* 359 A * c Rex, acCsefaris filius, nuptialibus nuper pa6lis fibi focia- rat,a Conradi obitu, in Mainhardi thalamum brevi trails- itura. (a) Ea res amicitiam inter Ducem ac Cxfarem affirmavit. Sed cum infenfos fibi Audrios nuperna jam incurfione reddidiflet, nec ad componendas tot turbas vel animi fatis, vel virium habere fe videret j in Hermannum Badenfem, propinquum fuum, & ex Irmengarda Henrici Palatini filia progenitum, confilia flexit, novique Conjugii fpem Duci viduae injecit. Hoc ubi ratum fuit, una refta- bat Ottoni cura , ut Hermannus, conjugis Gertrudis no¬ mine, in pacatam Auftriae, Styriseque pofleffionem mit- teretur. Id eo pronius Tadtu erat , quod Margareta Re¬ gina , nec conjugii voluntatem, nec fpem prolis praefeferre videretur : & optimates Audriae multi, jurium baud ma- gnopere tenaces, Principem quemlibet tridi interregno potiorem ducerent. (b) Hoc datu rerum Otto Bavarus non dubitavit Her¬ mannum ipfe in Audriam deducere, & quibus opus erat in praefens officiis, Audriae Ordinibus commendare. Sed horum apud plerosque exigua fuit gratia, Hermannum Gertrudis quidem maritum $ fed non Principem fuum agnituros. (c) Nuptiis peradtis nihil prius agendum pu- tavit Gertrudis, quam ut tradudfco in partes Pontiflcias Hermanno conjuge, &diuturno interdidto folveretur Au- ftria, & fiia in Audriam Styriamque jura a Pontidce quo. que probarentur. (V) Tenuide ad eum diem Pontificium Vienna? (a) Chron. Auguft. ad An. 1246. Monachus Paduanus L.3. adAn. 1267. & rurfus Chron. Auguftenfe ad An. 12^9. „ Mainhardus Comes Gori- „ zix duxit in uxorem Elifabeth - - a , reli&am Chunradi Regis. „ (b) Pernold. adAn. 1249. „ Im- perator Auftria? Ottonem Bavaria: „ Ducem; Scirice Meinhardum Co- ,) micem Goritiaz, Capitaneos addit, ,, ac voluit, ut eis fuo nomine obe- „ dirent. Videbatur Otto propter ,, vicinitatem Red:or valde com- „ modus futurus : led animum non „ fatis virilem liabuit ad internas, & „ externasAuftriseturbascomponen- „ das. Unde potius Marchioni Ba- „ denfi ingreflum in Auftriam fecit: ,, qui receptus ab aliquibus, apluri- „ bus vero agnitus non fuit. „ Idem An. 1248* ha?c de Hermanno Badenfi fcribit: „ Qui etiam fic ( nempe per „ nuptias) (pern confecutus eft,Au- s> ftriam&Stiriam per conjugemob- „ tinendi. Nam Domina Margareta „ nequedefiderium nuptiarum often- „ dit, neque fpem tantam prolis da- „ re videbatur: & propterea defuit „ ei prseponderans numerus poten- „ tium , qui ejus , tanquam fenioris „ Alias, primum jus fortiter propu- „ gnare vellent adverfus tot asmulos „ provinciarum. „ (c) Patet ex modo di&is aPer- noldo : „ Unde potius Marchioni „ Badenfi ingreflum in Auftriam fe- „ cit: qui receptus ab aliquibus, a „ pluribus vero agnitus non fuit. „ Confentit Horneck. c. 12. & Chron. Auftrale ad An. 1248- cum Hafelba- chio & Chronicis reliquis. qua- Uti & Be¬ lay Hun- garia J{e~ g’> Aufirhim fub id tempus populan- ti. / <3 362 ANNALIUM AUSTRIA Paulo ante, quam hsec ad Wilhelmum fcriberet a. c* Pontifex, literas ad Belam ac Wenceslaum Reges deditV. I\al.Februarias,monuitque, ut opprefEe undique abEccIe- iix inimicis Duci Auftriae auxilia fubmitterent, & concor- dibus ftudiis, viribusque ejus caulam adjuvarent. (a) Pontificiis tamen his hortatibus profe£tum eft nihil: quod & Auftriaci Optimates fere a Principe diffiderentj & Bela Hungariae Rex, fuse potius, quam Gertrudis caufie ratio* ncm duceret. Et vero concitari magis in Auftriam Pon* tificiis his literis, quam ad opem ferendam inclinari vilus ille eft: adeo hoc etiam anno populabundo agmine Au¬ ftriam incurrit, & abftra6tis in captivitatem innumeris mor- ' talibus, ftragem agris, oppidis vicisque fblitudinem in- duxit. ( b ) Quid ageret Hermannus ab hofte circumclu- fus, a fliis pene deftitutus ? Auftriae fe ille quidem, Sty- risque Ducem fcribebat j (c) fed dignitatis id n&men pene inane: nec enim Styria agnolcere hunc Principem voluit j nec Auftriae nobilitas oblequium cum fide praefti- tit. (d) Ex iis, qui integra Hermanno fide adhslere, Radbo- quatenus Ducatum, feuda, & alia ,, bona , quse claras memorise Dux „ Auftrise habuifle dignolcitur, ipfo „ adimplente, quod offert, nobili ,, mulieri,uxori fuse, nepti ejusdem „ Duels, cui ea, ut dicitur, debet „ tarn propinquitatefanguinis, quam „ didfi privilegii ratione fuccedere, „ liberaliter conferre, ac ipfam de ,, prsedidis inveftire procures: ita „ ut prsefatus nobilis tuis beneplaci- 3, tis obligecur, nosque proinde tuse „ finceritatis zelum merito commen- „ demus. Datum Lugduni Idus Fe- 5 , bruarii anno fexto. „ (a) Lit. Innoc.IV. PP. Lugduno V. Kal. Febr. ad Wenceslaum Bohe- mise, ac Belam Hungarise Reges, ut Auftriae Duciflse, ab inimicis Chrifti, atque Ecclefise oppreflse, auxilia fub- mittant: quas laudat Bzo vius T.XIII. Annal. ad An. 1248. Num. VI. quo tempore Gertrudis Hermanno nondum nupta fuifle videtur. (b) Pernold.adAn. 124g.deHer- manno Badenfi: „ Contra Belam „ autem , llngarum Regem , valde „ mifere terras yaftantem, & capti- 3 , vos innumeros abducentem, fere „ nihil profecit ; neque inquietos „ terrse edomare potuit. „ ( c ) Id conftat ex Literis ejusdem 'Zwetlenfi Monafterio datisWiennse pndie Kal. Odtobr. An. 1249. apud Lincldum ad hunc annum. „ NoS „ Hermannus , D E I gratia, Dux Au- „ Arise, &Styrise, & Marchio deBa- „ den, hujus feripti teftimonio feire „ volumus univerfos, quod Abbati, „ & Conventui in Zwetl indulfimus „ de gratia fpeciali, ut duo talenta „ falis, majoris ligaminis, transdu- „ cant in Danubio per terrse noftrse „ diftridum annis fingulis fine mu- ,, ta &c. ,, (d) Chron. Salzburg, ad An. 1249* „ Comes Mainhardus Goritise Stiri- „ am intrans, pro Capitaneo ibi re- „ cipitur. „ Conftat prseterea eX confirmatione Privilegiorum aFride- rico II. Csefare in caftro Cremonenfi, XII. Kal. Maji An. 1249. data, mil- fum fuifle Ulricum de Wildonia ad Cse- farem Frid. qui Styria nomine fidern & obfequium eidem deferret. Ex¬ tant ese literse in Codice MS. Land- Handveft dido in Tabulario Excel- lentiff. Com. J. G. aWurmbrand. De Aufiriacis hsec habet Chron. Mel- lie. ad An. 1248. „ Hermannus Mar- „ chio de Baden, opitulante fibi Oi- „ tone Duce Bavarian Gertrudem _ - - „ duxit in uxorem: paucis optima- „ tibusinAuftriafaventibus eidem- Et Pernoldus ad An. 1249. de Hei- manno „ qui receptus ab aliquibus, }> a pluribus vero agnitus non fuit.« LIBER SEXTUS. 363 A - c *Radbodus erat Valchenbergicus, Dietricus Stiichftus gente Herman- TrautmanftorfRa, Ulricas Habesbachius, Otto Walchu- neskirchius, Henricus Preuflelius, & Otto Leiffius. ( A ) panels re- Henricum Ghunringium , potentem in primis Auftriae ce £ tus Optimatem, fuum ut faceret, tranferipto Crumpenavienfi preedio devincire fibi ftuduit. ( b ) Sed perdidit beneficii gratiam exprefla neceffitate munificentia,necproceres un- quam alienatos a Principe animos mutarunt. Parebant quidem ejus imperio urbes aliquot &oppida 5 led precario pene obfequio, ac neutiquam diuturno. Sic annus unus f alterve efHuxere , nulio prater virilis ftirpis (bbolem Fri- dericum, eumque in magnas calamitates natum, conju- gum folatio. (c) Odiorum Hnern Hermanno praematura J ^omors attulit, ad IV. Non. O'cfcobres Anni MCCL. extin -moriur £fc>. ( d ) Cadaver defun&i Principis Neuburgi tumulo illatum. ( e ) Gertrudis conjux, quae uterumlferebat , ve- Friderico , rita tumultus in Auftria exortos, in Mifniam parvo cum filiolo le contulit, ubi receptum apud Conftantiam, ami- * n ° tam fuam habuit, & Agnetem filiolam altero partu enixa eft. (f) Hermanni genus a prima origine repetere haud va- K« e; w cat: Hermanno patre, Badenfi itidem Marchione, mengarde Matre, quae Henrici Comitis Palatini erat filia, natus, Badenfem cum Boicorum Principum fanguine con- Pars II. Z z 2 junxe- Denique Chron.Auftral. ad An.1248. „ Hermannus Marchio de Baden vo- „ luit effe Dux Auftria:, fed non va- ,, luic. „ ( a ") Conftat de iis ex Lit. Zwet- lenfibus paulo ante allatis, in qui- bus teftes fubferipti leguntur: „ M. „ Leupoldus , Plebanus Wiennen- „ fis, Hainricus Notarius. Rapoto „ de Valchenberg, Dietricus Stuhfo „ (alias deTrautmansdorff) Ulricus j, de Habesbach , Heinricus Preuffel, „ Otto Camerarius de Walchuns- „ kirchen, Otto deLeiffe. „ C b ) Lit. Hermanni Badenfis in hac caufa allata: a Streunio in Annal. fup. Auftria: apud Linckium in Annal. Zwetl. ad An. 1249. ( c) Pernold. ad An. 1249. de Her- manno Badenfi : „ Genuit ex uxore „ filium Fridericum. „ Horneck. c. 32. Hafelbach, & alii. (d) Pernold. ad An. 1250. „ Hoc „ anno Marchio Badenfis etiam ac- „ cepit filiam Agnetem : ipfe vero „ obiit cum initio mends Odobris. „ Chron. Auguft. ad An. 1250. „ Her- ,, mannus Marchio de Baden, qui fibi „ ufurpaverat DucatumAuftria:, mo- „ ritur IV. Non. Odobr. „ Et con- fentiunt Necrologica Clauftro-Neob. & Scotorum Viennenfium : „ IV. „ Non. Odob. Hermanni DucisAu- „ ftria:. „ ( e) Chron. Auftrale ad An. 1250. „ Hermannus Marchio obiit, in M- „ yvenburga fepelitur. „ (f) Pernold. ad An. 1251.. „ Cum „ obiret Hermannus , Domina Ger- „ truths , uxor ejus, propter tumul- „ tus in Auftria , cum filio erat in „ Mifnia apud amitam fuam, Domi- „ nam Conjiantiam , ubi puerperium „ fiiiolae egit. „ Ex quo itidem re- felluntur Chronica Dresdenle apud Menken. T. III. & Vetcro - Cellenfe apud Eccardum de Orig. PrincL pum Saxon, fuper. qua: Conjiantiam jam An. 1243. defundam effe memo, rant. (a) Narra- 3$4 ANNALIUM AUSTRIA) junxerat. (a) Rudolpho fratre major, felicior etiam fu- turus, fi fuo contentus, nunquam has in turbas fe conje- ciflet. Nullum tamen ejus fad;um, quoad Auftriae prse- fuit, vel improbum extat, vel cruentum j tametfi Bohe- mici Scriptores quidam, exceffifle cum hoftilem modum in Moravica expeditione velint. (b) Quam Romano Poncifici fpoponderat facram adverfus Fridericianos mili- tiam, mirum non eft ab Hermanno intermiflam : quod enim bellum foris gereret, cui domi quieto eile non iice- ret? Felix tamen eo nomine, quod diu efle mifero non contigerit: infelix loboles, quae ad graviores longe cafus infauftam setatem produxit: conjux longe miferrima,qua8 cum maritum morte fibi praereptum, & orbatos dignitate liberos lugeret j novo fe ipfam & pudendo, cum Rege pene barbaro, conjugio copulavit. ( c ) Verum hxc anno- rum confequentium triftis ieries, ad juftum legentium moerorem, fuo loco declarabit. Be/a Nondum vita excefterat Hermannus, cum Hunga- Autiriam riac Rex Bela, menfe Julio, fuis cumHungaris acCumanis Tnfer/l i n Auftriam irrupit,armaque & ignes per fubje&a monti- bus oppida, caftraque circumtulit 5 Cellamque Marianam, vetuftum Auftriae Gcenobium, in cineres redegit. Id ho- ftimentum Auftriis redditum , qui Hungarian nuper limi- tem fuis & ipfi populationibus infeftarant. (d) Secutus baud (A) NarratioAItahenfisdeGenea- Epitome L. 3. c. 14. Sed de hocbel- logia Ducum quorundam Bavarian lo noftris in Annalibus nulla fit men- apudLeibnitium in Script. Bruns wic. tio: 6c lUalricum Carinthium abAu- T. II. p. 21. „ Henri chs - Comes ftriacis, vivo adhuc Frirlerico Duce, „ Palatinus Rheni genuit alteram fi- captum fupra narravimus. rcm: „ liam , nomine Trngardam , quam ,, duxit Hermannus Marchio de Ba- „ den,qui genuit ex ea Hermannum „ 6c Kudolphum fratres. „ Pernol- dus ad An. 1248* de Baden- fi : „ quern foror Duciflx Bawariae „ genuerat „ ( b ) Peflina quidem L. 3. c. 6. ex Hageccio , 6c Weleslav. bellum Her¬ mann i Baden fis narrat cum lldalrico Carinthio, ex Bohemia in Auftriam erumpente : quo bello captus Udal- ricus fit, 6c captiviMoravi,aut nafo, aut auriculis, vel dextra etiam trun- catis, in patriam remifti z Bavaro ma- „ vaftavit. „ Chron. Clauftro-Neo- xime milite, qui Auftriacis fubfidio burg, ad An. 1250. „ Indie S. Jacobi fuerit. Captos deinde narrat duarum „ combuftum eft Clauftrum Cell* S. arcium praefe&os, quorum alter ocu- „ Mari* a Komanis 6c Ungaris. „ lumfibierui; alter perftare nudis pe- Pernold. An. 12^0. . „ Bela Rex ite- dibus in glacie diu maluerit, quam „ rum cum Cumanis has provinces arces fibi commifias tradere. Eadem „ terribiliter vaftavit. „ narratDubraviusL. 16.6cBalbinusin ( A ) Chron. (c) De his ex di&is, dicendisque conftabit. (d) Chron. Salzburg, ad An. 1250. „ Rexllngarix confinia Auftrix, au- „ xilio Gomanorum usque ad me- „ dium terrx intrans , plurimam „ multitudinem Aujlralium , in ultio- „ nem vaftationis terrx lux intere- „ mit, deftru&is aliquibus munitio- nibus. „ Chron. Mellic. ad An. 125°. „ RexUngarix Bela cum Cu- „ manis Aujlriam ingreflus, magnam „ ftragem hominum fecit, Ecclefias „ 6c villas in circuitu montium de- LIBER SEXTUS. a. c. haud diu poft, Hungarum Dux Bavarus , qui defun&o Superh- Hermanno Duce,fuperiorem rurfus Auftriam fibi allerere nitebatur. MifTus ea caufa cum opportunis copiis Ludo- ^ vicus filius, qui Lincium, & Laureacum cum magna provincial parte ad deditionem adegit. Garftenfi in Coe. nobio, quod hoftile nihil metuens,nudum hofti latusprae- bebat, multa ferociter, improbeque adta > fie ut DEUM, injuriae ultorem, affuturum haud ex vano Religiofi inco- lae confiderent. (a) Vim etiam admotam Ardacherae, ipfumque Ecclefiae ejus Tabularium a praedatore milite di- reptum,indepatet: quod &relarcienda illius damna,&di- ftra&ze jurium, ac privilegiorum charts, novis literis re- parands, Margarets Reginas poftea ac Ottocaro conjugi viderentur. (b) Nec Styrias melius in ea rerum perturbatione fuit, stjriam quam Philippus Carinthius, ele&us Salisburgenfium At- e[ ’^J u s s A . chiepifcopus , ferro fibi igneque lacerandam fufeepit, ihburg. incertum quibus aut caufis, aut injuriis impulfus. (c) Id eo pronius fa£tu erat, quod Mainhardus Goritiae Comes, qui vicario nuper Friderici Caefaris nomine in Styriam venerat, audita ejus morte , invidiofo prasfe- durae nomine fele ultro abdicarit. (d) Tribus haud amplius menfibus Fridericus Hermanno fuperftes fuit, Idi- Zz 3 bus (A) Chron. Salzburg. An. 1250. „ renfium rapinis & incendiis deva- „ Junior Dux Bavarise circa Ane[um y „ ftavit. ,, „ & Lin%am cjucedam caftra obfidens, (c) AfFerteade reLiteras Margare~ „ Clauftra ibidem jacentia plurimum t<& Regina An. 1252. datas Colle&an. „ damnificavit. „ Chron. Garftenfe fuorum T. V. p. 154. Steyererus no- apud Prevenhuberum p. 30. in Anna!, fter, quarum fummam in Regiftro fuo Styrenf. „ Ipfi Bavari fupramodum fie exhibet: „ Margarita, quondam ad Eccleliam rapaciter accedentes, „ Regina Rom. Dux Auftriae, & Sty- " ' „ rise, & Marchionifla Moravia, ad „ preces Leopoldi Prcepofiti Ardacenjis omnia Privilegia , confuetudines ac jura olim a Principibus eidem Capitulo, ac Ecclefise conceffa con- firmat, ne Canonici in eorum ufu turbentur, poftquam a milite Ba- varo Literae, ac Diplomata eorum „ cum ex improvifo fine pramumi- „ tione ipfum Coenobium invenire- j, tur, taliter fuam nequitiam intra, j, & extra ferociter probaverunt, r> quod bene confido de Domino, j, quod fine ultione Divina non fe- „ cerint tanta mala. „ Anonymi Chron. Bavaria apud H. Pezium T. II. ad An. 1250. „ Interfe&o Duce ,, Friderico Auftriae, Dux Otto per fi- „ hum fuum Ludovicum obtinuit ci- ,, vitatem Lint?, , & civitatem Ane- „ [tint cum magna parte DucatusAu- ftriae. „ (b) Chron. Salzburg. An. 1250. Dominus fHilipptts Carinthise Du¬ els Bernardi filius) eledtus Salzbur- genfis Marchiam manu intrans ho- ftili, poflefliones quorundam Sty- 55 55 55 55 5 > 55 „ ablatafuerant. „ Similes funtLi- terae Ottocari R. Boh. An. 1273. da. tae apud Steyererum loc. cit. „ in „ compenfationem aliquam darnno- „ rum, quae Praepofitus, & Capitu- „ lum Ardacenfe a milite Bavaro paffi „ funt. „ (d) Chron. Anon.Leob. „ Mein- „ hardus Comes Goritienfis, audiens „ Imperatoris cranfitum, ad propria „ rediit. „ (a) Rico, Trid. II. Imp. Te- Jiamentii fu&lejia ■fideit Novum de Margci m reta. I\eg. nuptiit conftliu . 366. ANNALIUM AUSTRIA bus Decembris An. MCCL. extin&us. ( a ) Extant qui- A - c * dem fupremae voluntatis ejus tabui2e,quibus Friderico, fuo ex Henrico Rege, ac Margareta Auftriaca Nepoti, Au- ftriam Styriamque legat, fiduciariae tamen clientele norm- ^ ne a Conrado Rege filio obtinendas; (b) fed cx tabular, quanquam a viris fummis inter aevi hujus monumenta re- ferri (olitae, ad commenta funt relegandas: cum enim le- ptimo ac decimo Decembris die fa&ae, fignataeque legan- tur, Fridericus vero II. ad XIII. diem ejusdem menlis jam vita excellent, ut inter omnes conftat $ quarto poll: obi- tum ejus die, fcriptas fignatasque fuifle, necelle foret: quern errorem miror ante a nemine oblervatum. (c) Ferunt hoc tempore Margaretam Reginam viduam iterum ad novas cum Florentio, Wilhelmi Germanise Re¬ gis fratre, nuptias a Pontifice (a) RicobaldusFerrarienf. inHift. Imp. „ Anno Chrifti MCCL. fefto „ Beata: Luciae Virginis moritur Fri- „ dericus. „ Nicolaus deCurbio in vita Innocentii IV. PP. c. 29. Epift. Legati Apoftolici ad Mediolan. qux cxtat apud Hahnium in Collect. MS. Monum.T. I. N. XXXII. de Frideri- co II. „ in fefto beate Lucie fpiri- ,, turn exhalavit. ,, Eundem diem XIII. menlis Decembris Friderico Cx- fari lupremum fuiffe notat Chroni- con Auguftenfe, &Mattha:us Spinel- lus plane Synchronus, & loco proxi- mus: qui apud Papebrochium in co- natu Chronico-Hiftorico Rom. Pon- tif.P.II. pag.41.hasc fcribit: „Anno „ MCCL. - - V. Decembr. quotquot ,, Juvemtio tranfitumhabebant,dice- „ bant, Imperatorem pellime valere. „ IX. (Dec.) fparfa eft fama, quod „ Imper. evafiffet periculum. XIII. „ ( Dec.) fefto S. Lucia:, inventus eft „ mortuus. - - XVI. (Dec.) venit „ epiftola, quam fcriplerat Princeps „ Tarentinus (Manfredus, ejus no- „ thus) (ignificans oppidis de paffu in „ paffum mortemPatris fui. XXVIII. „ (Dec.) Tranfiit hac (Juvenatio) „ corpus Imperatoris, quod fereba- „ tur Tarentum : & ego egrejfus f, um , „ ut viderem &C. (b) Teftamentum Friderici II. Imp. quod extat apud Martene Anecd. T. III. & apud Muratorium T. IX. in Chron. Franc. Pipini c.41. & rurfus T. X. in Chron. Sicilia:, c. 24. „ Item ,, ftatuimus, quod Fridericus , Nepos » wo/ier, habeat Ducatus Aujiria & invitatam, fi Auftriam, Sty- riamque „ Styria , quos a prsedifto Conrado „ (filioRege) teneat&recognofcat. „ Cui Friderico judicamus pro expen- „ fis decern millia unciarum auri. ,, Ubi notandum,in editioneMartenes ,, Ducatus Aujirid & Siria „ in fra- gmento vero Teftamenti, quod ex Baronii chartis affertOdor. Raynald. T. XIII. ad An. 1250. ,, Ducatus Au- „ Jtria & Suevia „ perperam feribi. _ ( c ) Teftament. Frider. ex Chron. Sicilia: c. 24. „ In nomine Domini, „ &DEIaeterni, StSalvatoris noftri „ JESII Chrifti. Annoab Incarna- „ tione ejus millelimo, ducentefimo, „ quinquagelimo, die Sabbathi, fe- „ ptimo decimo menlis Decembris „ IX. Indift. - - Nos igiturFrideri- „ cus II. &c. „ In Chronico Pipini abeft vox : SaMatZi, & VIII. Indift, ponitur. Jam cum ex didftis Frideri¬ cus II. mortuus lit XIII. Decembris; & Teftamentum hoc ab eodem XVII. Decembris An. 1250., fa&um, figna- tumque legatur, commentitium effe, nemo non videt. Verum eft, Mat- tharnm Parif. p. 786. feripliffe: „ in- „ crebuit rumor - - demortefrA^- „ rici , quondam Rom. Imp. quod „ fcilicet die S. Lucia: Virginis mor- „ bo percuffus irremediabili, dieS. „ Stephani obierit. „ Sed prater- quam, quod ipfe alio in loco, Fr/de- ricum II. extinftum in fefto S. Lucid feribat; refellitur is rumor, tot fyn- chronorum teftimoniisut fupra vi¬ dimus , nullum ut dubium relinqua- I LIBER SEXTUS. 3 67 c *riamque pro dote afferret. Sed quod provincialium ani- mos nunquam in ea pa< 5 fca confenfuros, Margareta facile provideret > totum rei negotium intra vota ftetit. Et . vero nec Auftriaci, nec Styri confultum fibi putaflent, ho- fte Conrado Rege tam propinquo, Ducem fibi ex ultima Batavia adfcifcere, unde aut nullum, aut ferum rebus fills praefidium fperari poflet. ( a ) Hod flatu rerum , cum jam non liberet ab incerta fpe penderd diutius, aut parieti caduco res ac fortunas de- l2 $i legare fuas, eo praelertim tempore, quo Auftria utraque, ac Styria flam mis hoftilibus undique deflagrabat j Auftriis Optimatibus in mentem venit, nullum malorum, quorum ipfi pars magna caufe erant, finem fore, niil Comitia eli- Comitu _ gendi novi Principis publico confenfu haberentur. Lo- cusComitiis habendis deftinatus Trebenfea eft, vicus igno- &r. bilisTulnae propinquus, quod Vienna, urbe frequenti, fuf- fragiorum ea Concordia fperari haud poflet. Ibi, quan- quam diverfis multorum ftudiis, una tamen fententia fte- tit omnibus, Oratores in Mifhiam mitterentur, & Con- ftantia? (quae Friderici quondam Ducis Auftriae foror erat natu tertia) filiorum unus, quern Henricus Pater oppor- tunum duceret, in Auftriaci Principatus poflelFionem vo- caretur. Filiorum alteri Theodoricus, alteri Albertus no- men : nec aetas tam tenera, quin paucos intra annos rem publicam capeflere per fe ipfi poflent. (b) Sed id con- filium quam avide fufceptum , tam facile poftea reje- 6tum eft. Miffi (A) Pernoldus ad Annum 1250. „ Defunfto Hermann*) , Papa iterum „ requifivic Dominam Margaretam , ut „ Tlorentio Comiti Holandioj, fratri „ Wilhelmi Romanorum Ilegis, nu- „ bere vellet, eumque redderet Au- „ Arise Ducem. Sed nulla erat fpes confenfus Provincialium in Domi- „ num tam alienigenam , & remotse „ provincise: cum infuper offenfam, „ & potentiam Conradi, qui fuit fi- „ lius defun&i Imperatoris, metue- „ rent. „ (e) Pernoldus ad Annum 1251. „ Provinciates, opinionibus de no- ,, vo Duce quaerendo maxime divifi, „ valdc contrariainvicemrentiebant. Quorum concordia cum haberi Wienna non poflet, Principes eo- M rum in oppido Yriewenfee juxta Tut- nam conveniences , aecreverunt nuncios quatuor in Mijniam ad „ Marchionem pro uno filiorum Do-' „ minse Conjlantia mittere, qui ambos „ Ducatus pro Domina Margareta re- „ gendos fufciperet. „ Horneck. c. 14. cujus hsec fummaeft : Optimates in duas fcifli fa&iones, Auftriam prse- dis&incendiismifere lacerabant: fa- etionis unius capita erant Pincerna de Rotengrub, Hadmarus de Liechten - j verd , Otto de Haslau , Domini de Pottendorf , Preujfel & Waifen: alterius fadtionis duces erant Dapifer de Veld- [png , Chunringii , Meyffavius, Henricus Lieckenfieinitts , Domini de Sunnebergt & de Zdckjng . Inde fa&um, _ut iti¬ nera mercatoribus & advenis infefta redderentur. Ea calamitas movit tan¬ dem animos Provincialium, ut Con- ventum Trebenfeam convocarent, ubi de publica tranquillitate, & confti-. tuendo novo Principe ageretur. Ha- felbach / M'jfi in Mifniam Oratores Aujir, a Wences- lao Boh. Rege de- tenti. 368 ANNALIUM AUSTRIA Miffi ex utroque Ordine Oratores, Philippus Sco-A- torum Viennenfium, DietmarusNeuburgenfium Pnefules* Liechtenfteinius & Hausbachius optimates. ( A ) Sed cum iter iis per Bohemiam eflet j odoratus rem Wenceslaus Rex, mandata ad fiios dedit, ne cui ad venae tranfitum in Mifniam fuo injuflu concederent. Perculfis ea denuncia- tione AuftriiSjPragam jam delatis, miilus aRege palatinns curam auxit,qui peregrinos Oratores Wenceslai, filiique Ottocari nomine Regiam ad menfam poftridie invitavit. A£tee turn quidem a LiechtenfteinioRegi,RegioquePrin- cipi gratiae : fed longa deliberatio, quid agendum in re ancipiti, bonam iis nodtis partem exemit. Poftridie vix a Divinis, quibus intererant, regreflos nobiles circumfi- ftunt Equites,multaque humanitate in Regiam deducunt. Accept! a Rege magna dementias fignificatione, menfe- que admoti. Hiatus fubinde fermo de fufcepti itineris con- filio, atque remotis jam menfis fecreto in conclavi retra- <5fotus. (b) Itaqueinterblandientem, feriumque medius, mirari felbach ex Hageni Chron. Auftrale. ,, His diebus luborta funt mala in ter- „ ra, ica ut nemo lecurus poflec iti- ,, nerare ad expeditionem fuorum ,, negotiorum fine jaftura. Nam 6c „ finitimi Principes Auftriam, 6c pa- „ riter incoke ejus diverfis fpoliis & „ moleftiis lacefTunt & conturbant. „ Quare indida eft dieta ad anti- ,, quum magnce opinionis quondam „ oppidum , propter quondam capi- „ tabs lulna civitatis propinquita- ,, tem, Treienfee: in qua dieta uno „ fpiritu conclufum eft, ut ad Henri- „ cum , Marchionem mitteretur Mis- „ nenfem, quatenus unum defuis fi- ,, liis ex Con/iantia , forore Ducis Fri- „ derici , fine liberis defundi, Theodo- „ ricum , vel Albntum , ad fufcipien- „ dum fiepe didorumDucatuum Au- „ ftrise & Styrias regimen, & guber- „ nacula dignaretur transmittere. „ (a) Horneck.c. i$.cujushcecepi¬ tome: Deledi exomni numero Pin- cerna de Hausbach , & Henricus de Liech - tenjlein : quibus civitates & oppida adjunxere Prtepofitum Neuburgenfem Ditmarum , & unum exAbbatibus, qui omnibus bene precantibus in Bo¬ hemiam funt profedi. Hafelbach in Chron. Auftr. „ Ad cujus (decreti) „ profecutionem eledi Syndici funt 5 , Abbas Scotorumy Dietmarus Prspo- 3> fitus Neunburgenfis, Pincerna de J> Hausbncb } 6c Dominus Heinricus de „ Liechter/JIain. „ In catalogo Abba- tum Scotenf. hoc tempore reperitur fuiffe Abbas Philippus: idem haud du- bie cum Beyliano , quern An. 1248* eledum fcripfimus. Hausbachiuir* Fuggerus Udalricum appellat, qualis etiam jn literis Zwetlenfi An. 1249. occurrit: quanquam & Heinricus ali- quis ad An. 1241. & 1243. apud Lu- dewig. in Reliqu. MS. T. IV. L. V. celebretur. (b) Horneck. c. 15. 16. 17. 18* quorum compendium hoceft: „ Pra- „ gam ubi pervenere,via iis in Mis- „ niam interclufa eft, nifi commea- „ tus literas a Rege obtinerent. Ea „ denuntiatione perturbatis, adeft „ magifter Palatii, Regisque ac fili* „ nomine poftridie ad prandium in- „ vitat: cui ceterorum nomine Hen m „ ricus Liechtenfteinius officiofe refpon- „ dit. Deliberatio deinde per earn „ nodem fuit, quid ea incaula agen- „ dum. Altero mane , vix audito ,, Sacro, adfunt nobiles Equites, q u * „ oratores in palatium deducerent. „ Quamprimum in Regiam perven- „ turn eft, Rex ipfe obviam progrey- „ fus,omni honoris ac amoris lig n V* „ ficatione eos excepit, ultro polh- „ citus, nihil non eorundemhonori- „ bus fe daturum. Percontatus de- „ inde caufam itineris, ubi in Miftii- „ am eos tendere ad pofcendum iibi , „ inde LIBER SEXTUS. 369 A > c. mirari fe Rex ajebat, quid in mentem veniflet Auftriae Ordinibus,quod Principem fibi eMifhia peterent: an igi- tur Hermannus Badenfis documenti non fatis dederit an- nis his praeteritis, quam inane nomen fit Principis, viribus m ab hi - opibusque deftituti ? plusne ab adolefcentulo deinceps fpei futurum fit, quam a viro nuper, rebus agendis fane haud impari ? At enim fiquid belli vel tumultus, ut in provin- ciis minime pacatis, repente extiterit, a Mifnienli Mar- chione rebus praefidium petetis ? ille unus 8c Hungaros, 8c ut fubitae perfiepe funt bellorum offenfiones, 8c Bavaros 8c Bohemos veftris a cervicibus depellet ? nihil quidem in prasfens diffidii cum Auftriacis mihi eft j fed quod ante faepe variis de caufis fa&um, id quam facile evenire dein¬ ceps quoque poffit, minime vos latet: tale fiquid accidat, nae ego vos, veftraque prius oppreffurus fum, quam belli nuncius in Mifniam elabatur. Sed demus hoc mutual, quae mihi vobifcum eft, pad, nihil ut hoftile a me expe¬ nds: an fi in partes, ut his annis poftremis faepe fa¬ ctum eft, ipfi fe Proceres Auftriae veftrae fciderint 5 fi inteftinis tumultibus pacem ac quietem turbulenta quae- dam capita abruperintj fi Bavarus, Hungarusque nunc Auftriam, nunc Styriam incurfarint, uni tot hoftibus pares eritis ? unde arma , unde militem ad tantam belli flammam extinguendam arcefletis ? Mifniae fcilicet Mar- chio, me invito, per mediam Bohemiam, fuos exerti- tus in Auftriam 8c Styriam deportabit ? ifta fi vobis fidu- cia eft , toto caelo aberratis : quin jam nunc vobis de- nuncio, nullum ab hac parte auxilium, nullum praefidium minh » affuturum. Quid abOttocaro,filio meo, 8c mox ab obitu meo in Regnum fuccefluro, fperandum videatur, vos ipfi exiftimabitis. Novit ille, quid juris ipfe, quid Mifniae Marchiones habeant $ nec caufae fuse usque adeo indor- miet, ut fpem tarn juftam, tarn propinquam, 8c aWla- dislao fibi fratre, quafi per manus traditam, fibi eripi pa- tiatur. At metus fors erat, ne fi filium meum legeretis Principem, veftra vobis jura ac privilegia interirent 5 ne quz ab- Pars II. Aaa accifis „ indePrincipem intellexit ; fedu£tos „ Principem poftulantes: quos Rex „ in interius conclave Oratores hor- „ Bohemorum arreftans invitavit, & „ tatus eft,ut Qttocarum , filium fuum „ familiariter primo, poll minaciter „ fibi Ducem conftituerent, multa „ perfuafic, ut filium fuum, virum „ defe, multa de filio pollicitus. „ „ ftrenuum, Qtoh^rum reciperent,af. Anonymus Leob. in Chron. ad An. „ ferens utique provincise profutu- 1251. „ Auflrales in Mifniam mit- „ rum. „ >, tunt, unum de filiis Conflantu fibi r A \ 370 ANNALIUM AUSTRIA accifis opibus, ac diftra&is in exteros provincine veftrxA. c. muniis, apud complurium nationum Dominum minus in¬ dies, minusque poftetis? fed ifta ego vos cura jam nunc li- bero: integra vobis erunt omnia, primumque gratiae apud me locum $ nec vulgare honoris veftri ftudium apud fi- lium, fi Ducem Principemque eum optare vobis eft ani¬ mus, reperietis. caujfami- Haerere hie oratores, nutuque oculorum refpon- bus man- dendi officium alter alteri imperare. Occupavit tandem ‘vinciaiia. fermonem Hausbachius, moremque in re tanta conful- tandi cum ceteris exoravit. Hoc refponfo difeeflum in¬ terim, domique per otium deliberatum. Sed quanquam nova ifta de Bohemo Principe confilia non admodum dis- plicerent; arbitrarium tamen haud vifium eft, a Provin- cialium, quorum vices Legati agerent, fententia difeedere: miftusque iterum ad Regem Ditmarus, qui quid Ordines Auftria; demandaftent fibi, quam ardtis limitibus potefta- • tem fliam circumfcripfiffent, graviter modefteque edoce- ret. Inexpe&ato refponfo offenfiisRex: bene eft,ajebat,fi trdnfttum Ordines Auftriae obfirmant animum, &Mifnienfem Mar- Mifniam c ^i on i anteponunt meo y mihi quoque ratum certum* interclu- que efle noverint, caufae filii non deefle. Hxc indignants diu limilis : atque ut commoto videbatur animo, iter iis in Mifniam interclufom aperte denunciat. (a) sinijiri de Oratores ea re vehementer exterriti, animos iterum fJamZ in con ^ lum vocant: & erat ex iis unus alterve, qui con- * notes* cedendum in Regis poftulata quantocyus putaret. ( b ) Fama (a) Pernold.adAn. 1251. „ Sed „ hos nuntios Rex Bohemias ihneis- ,, laus , cum terras illius tranfirent, „ fibi proditos detinuit, & ad fe Vo- 3, catos bonis verbis, epulis, donis, „ ac etiam minis, negato proceffu, „ coegic , ut redirent in Auftriam, „ & Provincialibus utriusque Duca- „ tus filium fuum Premizl ( Ottoca- „ rum') pro Duce fuaderent, multa 3, bona terris promittens. Plurimi vero Nobiles furdi eranc, donee „ auri fulgor, & clangor eis aures „ cum oculis aperuit. „ Horneck fufe de his agit c. 18. cujushasc fum- ma eft: cum Wenceslaus Rex multa de fe, filioque Ottocaro pollicitus eflet oratoribus; Abbas nutu capitis Haus- baebium Pincernam monuit, Regi ut refponderet. Is , rem majoris efle confukationis prudetjter cauffatus, moram aRegemodeftepoftulat. Hod refponfb difeeflum eft interim, colla- tisque capitibus nihil mutare vifum! remilfus deinde ad Regem Ditmarui Neuburgenfis Prarpofitus, qui de Pro- vincialium mente eum plenius edo- ceret. Rex cognito Oratorum pro- pofito viam in Mifniam profequendi, irato fimilis negat fe profequendi iti- neris poteftatem fadturum. Hafel- bach in Chron. Auftr. „ Quibus re- „ fpondentibus, fe nulla hujus facul- „ tate potiri, falvum eis condudtum „ ad ulteriora procedendi amputa- „ vit, fubjundtis minis, fi fecus fue- „ rit attentatum. ,, (b) Horneck. c. i8- in hone mo- dum : Hoc terrore addudti unus a - terve, cedendum protinus poftulatO. Regis putaverunt. LIBER SEXTUS. ■ 37 * A * c -Fama eft, non tam metu, quam muneribus expugnatos Regiam in fententiam abiifle : graviores certe larcinas in reditu, quam liilcepto primum itinere fuifte. ( a ) Sed haec inter incerta relinquamus. Regreffi continuo in Auftriam legati, Regis & men tern, Sc fi perftarent in propofito Or- dines,belli confilia denunciant. Ledtee ad hasc in publico Procerum conventu Regime Wenceslai litterae, quibus jura Wenctslai iis fua ac privilegia fore Integra teftabatur. Haud impro- Vila multis res erat, quae in deliberationem veniebat: nec fibi Au- pauci aut donis, aut promiffis capti, totis jam animis ' m ^ u \ e, a s Ottocarum propendebant. (b) Maximum rei momen- a ta ° turn Ottocarus iple addidit, legates cum copiis propere in Auftriam conlecutus: ubi fufpenlos etiamnum multorum animos, aut metu, aut Ipe fuas in partes inclinavit. Con- ciliatis fibi primum trans - Danubianae Auftriae nobilibus, quorum capita erant Chunringii, Veldlpergii, Volcken- ftorffii, Meyflavii, Liechtenfteinii, Sunnebergii & Zelckin- gii, Viennam le contulit, ejusdemque urbis Senatum, po- pulumque, Hausbachio & Liechtenfteinio ufus conciliato- ribus, facile oblequentem habuit: cujus exemplum pari- ter cetera urbes Auftriae, oppidaque funt lecuta. (c) Pars II. A a a 2 Laetus (a) Idem ibid, fufius remad hunc „ pellarunt, ftatim poll nuntiosAu- modumnarrat: Rumor eft, non me- „ ftralium prsedi&os, cum exercitu tu tantum, ac precibus, fed muneri- „ Patris , & thefauris venit in Au- bus etiam expugnatos oratorum ani- „ flriam , & qusedam loca oftenfis ar- mos, & Regiam in fententiam incli- „ mis , plura , uti etiam Wiennam t natos : graviores certe eorum farci- „ difpenlatis pecuniis fibi aperuit : nas in reditu, quam primo itinere „ nulla infuper padta, quas peteban- eflevifas. „ tur, inire detredfans. „ Horneck. (b) Horneck. c. 18. qute compen- c. 18. & 19. per epitomen : Sed Otto- dio relata fic habent: ReverfiinAu- cari filii in Auftriam adventus animos ftriam Oratores, rem omnem Opti- plerorumque aut dementia aut ter- matibus indicabant: ledtse praterea rore in Regis. fententiam pertraxit. funt Regiae ad Ordines Auftriacos li- Conciliatis fibi Auliria trans-Danubia- terse, quibus jura iis fua, ac confue- tudines fervaturum fe integra polli- cebatur. Non una hie omnium mens erat, & confilium , lsetis eo nuntio aliis, aliis turbata comitiorum con¬ filia segre ferentibus. Pernold. An. 12^1. „ Plurimi vero Nobiles ad „ hoc furdi erant, doneeaurifulgor, oppida , caftraque inflexere. „ 6c clangor eis aures cum oculis nym. Leob. ad An. 1251. „ aperuit. „ Hafelbach. in Chron. „ Qui fic conftridH molefte rever- ,, tuntur ad eos, qui miferant illos: „ & fadta relatione apud majores, „ quibusdam vifum eft bonum effe, ,, quodpetitur; alii vero renitentes contradixerunt. „ ( c ) Pernoldus ad Annum 1 2 1. » JVremzl vero, quem Ottatyrum ap- na Nobilibus Viennam fe contulit; Sc Liechten/ieinio ac Hausbachio ulus con- ciliatoribus, Senatum, populumque Viennenfem facile in fuas partes per¬ traxit. Qui ubi cum Optimatibus fi- dem jurafle Ottocaro audipentur, ea- dem ad confilia reliqua etiam Auftriae n : n- AnO- Dura nuncii territi repedarent, rem ad eos, a quibus mifli fuerant, defer- „ re volentes; otakgrus fequitur praz- „ cedentes, 6cdatis, atque promiffis „ donis plurimis , licet multis effet „ contrarium, omnes ad fui compla- „ centiam ex utraque parte Danubit „ inclinavit: & fic Ota{erus Auftriam „ nemine refiftente apprehendit. » 372 AN.NALIUM AUSTRIA Confrfium Laetus hoc fucceftu Ottocarus continuo ad Patrem a. c. IkuJaot- rc ^ t » Auftriae jam potentem fe gratulatus. At Wences- tocaro fi- Iaus non ignarus noftrorum jurium , negabat fatis firmum lio fuo jjji f ore novae provinciae dominatum, nifi pa£tis nuptiali- taOegina. bus juris titulum fibi roboraret. (a) Erat idipfum, quod multos in Auftria, ne in fententiam aiiorum abirent facile, morabatur, pravi nempe rem fore exempli ratos, & ab sequitate alienam , transferre principals jura in exterum Principem, cum haeres domeftica non deeflet. Margareta haec erat Regina vidua, quae cum Friderici Ducis fbror, &; Leopoldi filiarum eflet maxima, jus omne in Auftriam Styriamque retinebat. Hanc igitur cum Ottocaro nunc fponfam optaret Pater, obfecutus monenti filius, Bruno- nem, Olomucenfem Antiftitem, confeftim in Auftriam mittit, de nuptiali hoc foedere cum Optimatibus tra£latu- rum. Arreptum avide confilium, miroque aflenfii appro- Margare- batum. Midi igitur ad explorandum viduae Regina: ani- tfconfen. mum cum Brunone Epifcopo Proceres aliquot, connubii impetra- mentionem inferunt cum Ottocaro ineundi. Cundaba- tus ' tur quidem Regina fapiens, & tarn aetatem , quam pertae- fum nuptiarum animum caufata, propior neganti erat: cum Procerum tandem precibus , ac Viennenfis inprimis Curionis facri ( Leopoldi, incertum, an Gerhardi: nam is illi hoc anno fuffe&us eft) (b) hortatibus vi£fo, ob- fecuturam fe eorum confiliis fpem faceret, ft fie Auftrhe rationibus expediret. (e) Nondum conftabat de Margaret* mente, cum Ger- trudis Medlingenfis, rei periculo excitata, propere in Au¬ ftriam e Misnia revertit, ut Provincialium incerta adhuc ftudia fuum in filiolum Fridericum inclinaret. Id ubi fruftra ( a ) Hcrneckii compendium ex cap. 19. Interea laetus fucceftu Otto- car us ad Wenceslaum Patrem rediit, Auftrise fe jam potentem gratulatus. At Wenceslaus-, haud ignarus Auftriaci juris, negabat firmum fore ejus Pro¬ vinciae dominatum, nifi novum fibi juris titulum, contra&is cum Marga¬ reta Regina nuptiis, accerferet. (b) Chron. Auftr. ad An. 1252. „ Magifter Leopolds , Plebanus Vien- „ nse,deponitur: Magifter Gerhardus „ fucceftit. „ (c) Horneck.c. 19.&20. in hanc fententiam rem narrat : Obfecutus monenti Ottocarus , Olomucenfem Epi- lcopum Brunonem continuo in Auftri¬ am mittit ,qui de foedere nuptiali in* ter fe ac Margaretam Reginam cum Auftrke Ordinibus tra&aret. Ii cum Brunone Qttocari legato Heimburgurti ad Reginam defeendunt, & operaMi- niftri (Parochi) Viennenfis,_ Pro¬ vince falutem privates pietatis ra- ' tionibus anteferendam fuadent, 3C perfuadent. Pernold. ad An. I2$i* „ Confilium erat,ut nuberetDomi- ,» nae Margareta , & per earn Dux le- ,, gitimus fieret. Sed haec nofeens, „ (e Province tantum caufa in con- „ jugem pfeti, & parum boni de h° c „ conjugio fperans, diu, & g ra ^ e . r „ etiam propter cognationem obitl- „ tit. „ W Per- LIBER SEXTUS. 373 A * c * fruftra fuit, ac ne de tutela quidem prolis parvulse inter Gertrudis Proceres conveniretj anceps confilium cepit, &ad Belam Hungariae Regem confugiens, id quidquid in Auftriam Sty* bi, Au- riamque fibi efte putabat juris, in ilium transtulit, nova-^J** rumque viciffim nuptiarum fpem ab illo recepit. (a) Haud ita tamen omnia in praefens abjecifle Gertrudis vide- tur, ut honoris etiam vocabula, quas ex Auftriae, Styria?- que Principatu geflerat, pnediaque ac jura, quae, haeredi- taria partitione, (ua fecerat, fimul relinqueret: conftat enim, Anno adhuc MCCLIII. Ducem le Auftriae, Sty- riaeque fcripfifle Gertrudem, & Alethenfem Parochiam Coenobio S. Crucis contulifle. (b) Sed quidquid de ea juris, Belae Regi fa£ta , ceffione (it: ea res tamen Mar- otiocm garetae nuptias cum Ottocaro maturavit: nam & Otto- carus eo vehementius caufam urgebat fuam, & Ordi- jjg onfali a, nes Auftriae, omne diicrimen adefterati, confiliis ac pre- cibus inftabant $ donee boni publici caufa , Margareta eorum votis annueret. (c) Nec alio refponfo jam opus erat, Optimatibus in cau/am Bohemi Principis toto pedto- re inclinatis. Promifla igitur, Februarii principio , inter partes fponfalia, vim roburque, ft annueret fummus Pon- tifex, habitura: obftabat enim fanguinis propinquitas. (d) A a a 3 Sed (a) Pernoldus ad Annum 1251. „ Domina Gertrudis, his auditis, cito ,, venit in Auftriam , fperans inclinare „ Provinciales ad filium fuum Fride- „ ricum. Sed hie infans erat, decujus „ tutela nulla confenfio: quia Otal^a- „ rus , & Bela pro Auftria fortiffime „ pugnabant. HincillaadEe/rtm con- „ fugiens, jus, quod fe habere puta- „ bat, in ilium transtulit, novarum „ nuptiarum referens promiffum. „ (b) Lit. Gertrudis San- Crucenfi • Coenobio datse An. 1255. Ind. XI. ExTabul. Coenob.S. Crucis apudRe- verendiff. , Filius FLuptia Jdtimbur- gi celebra¬ te. 374 ANNALIUM AUSTRIA Sed PontifexMaximus,ad quern Walafcus ex OrdineMi- a, c. norum Orator miflus eft, iegis veniam, in tanta pnefertim rei publics neceffitate, haud gravate fa£turus videbatur. Quae etiam caufa erat, cur nuptias differendas longius no- vi fponfi non putarent. (a) Eae Heimburgi celebratas font, magna utriusque Ordinis Principum, Procerumque frequentia, quos inter quatuor Epifcopi Frifingenfis, Pat favienfis,Ratisbonenlis&01omucenfis (b) cumPhilippo Carinthio, Salisburgenfis Ecclefias Archiepilcopo defignato eminebant. AfFuere & Styriae Optimates aliquot, eo prae- cipue coniilio fortaffis evocati, ut quae jura in praefens no¬ vo conjugiMargareta tribueret, Styri etiam Proceres cog- nofcerent. (c) De die , menfeque variant Scriptores: alii pera&as Heimburgi nuptias ad III. Idus Februarii me- 12 ^ morant. (d) Pernoldus in id tempus padta fponfaliaj nuptia- „ Filius Regis Bohemia: Auftriam „ confilio, & auxilio quorundam Mi- „ nifterialium ibidem occupavit,re- „ ceptus a plerisque civitatibus in „ Dominum & defenforem. ,, Et ex Horneckii c. 18. ubi aic : „ Dez Kunigs Sun in Ofterreich „ - - - arm und reich „ Mit gunft an fich gewan. „ (a) Lit. Innoc.IV. PP. adW"ala- fcum Ordin. Minor, apud Balbinum Mifcell. Dec. I. Append, ad L. VI. Num. V. data: III. Non. Julii Aflifio An. 1253. quibus benignum impertic aflenfum „ difpenfandi cum prsedl- „ dis conjugibus, ut quarta confan- „ guinitatis, & tertia affinitatis linea - - nequaquam obftante, in hu- „ jusmodi matrimonio remanere va- „ leant.,, Alia:ejusdemPontif.Lit. ad eundemVelafcum, feuWalafcum datae flint prid. Non. Jul. An. 1253. quas Iaudat Odoricus Raynaldus ad eum annum Num. 30. Ex quo appa- ret, nuptias ante acceptam Roma dis- penfationem fuifle celebratas : nifi forte de fecunda difpenfatione ea: Lit¬ ters Pontificis intelligends fint: nar- rat enim Chronicon Colmar. P. II. p. 41. ter ineo matrimonio obtentam a Rom. Pontifice difpenfationem. Per- nold.vero adA.i252.fcribit: „ Hoc „ valde perurgente Qtakpro , venit Le- „ gatus Pontificis cum his padis: ut „ Pater Otakpri Rex Bohemias, & ipfe, ,, Ecclefue jurarent effedevoti: Con- ,j rado Suevo non adhsrerent: fed d WUhdmum Regem agnofcerent,& ” juvarent. Juramentum coram Le- „ gato, & Epifcopis, & Clericis fa- „ dum eft, ftatimque nuptiae in „ Heimburch VI. Id. Aprilis celebra- „ tSE fuerunt. „ (b) Chron. Garftenfe MS. apud Hanfiz. T. I. p. 393. „ Ottocarus , Mar- ,, chio Moravia:, jam venatus no- „ men Ducis Auftris , Margaretam , „ viduam Regis Hemici , filiam Ducis „ Leopoldi , duxit uxorem , nuptiis „ apud Heimbnrcb folenniter celebra- „ tis,praefentibus quatuor Epifcopis, „ Chunrado Frifingenfi, Bertboldo Pa- ,, tavienfi , Friderico (leg. Alberto ) „ Ratisbonenli, & Brunone Olomu- „ cenfi, nec non omnibus Nobilibus „ Auftris & Stiris &c. „ (c) Horneck. c. 22. de Philippa, Bernardi Carinthiae Ducis filio, & Ad- miniftratore Salisburgenfis Archiepi- fcopatus. Cap.vero23. d eUdalrico Liecbten/ieinio , & Dietmaro Ojfenbergica Styris Optimatibus. (d) Anonym.Pragenf apud Pefli- nam L. 3. c. 6. „ An. MCCLII. „ Przemisl (Ottocarus) filius Regis ,, W. celebravit nuptias in Henburi „ III. Idus Febr. ducens in matrimo- ,, nium Dominam Margaretam vidu- « am, filiam Leopoldi Ducis Auftria:.,, Idem confirmat Balbinus in Epic. Bo- hem. L. 3.C. 14. nuptiasque celebra* „ tas inHeunburg. XI. Febr.fcribit. Chron. Anonymi Erford. apudSchan- nat Vindem. Lit. p.io^. „ Hoc an- „ no infra Sexagefirnam foror Marga- „ reta , Regis Heinrici - relida - * „ filio Regis Bohemia F. (leg.P.Pd* „ mislao Ottocaro) - - nupflt. n LIBER SEXTUS. 375 c * nuptiarum vero fblenne foedu.s in VI. Idus Aprilis conjicitj poftquam Wenceslaus & Ottocarus, ex mente Legati Pon- tificii, ad obfequium Ecclefi*, fidemque Wilhelmo Regi, negled:o Conrado *muIo, facramento l e obftrinxiflent. ( a ) comma- Singulare ad memoriam illud erat, quod Margareta pro- dudtis Friderici I. ac II. Imperatorum literis, quae fucce- JpatJ™ dendi jus in Auftriam Seniori Ducis ultimi fili* dilerte tri- i«r«. buunt, communionem Principatus Ottocaro palam con- tulerit, eumque in juris ac tituii focietatem admiferit. Eae liter*, ubi in oculis omnium exhibit*, ledfaeque funtj ne¬ mo fuit omnium , qui communicatis inter conjuges juri- bus, negotioque tarn ancipite feliciter expedito non ma- gnopere gratuiaretur. ( b ) Sed enim recentis gu- ftum ingens brevi doloris acerbitas extinxit. (a) Pernoldus An. 12^2. Mar¬ gareta fcribit: „ Initio Februarii con- „ fenfit - - nuptix in Heimburch VI. „ Idus Aprilis celebratte fuerunt. „ Erac eadiesFeria II. port Dominicam in Albis. De facramento fidei Rom. Ecclefia:, & Wilbelmo prasftito Ottoca¬ rus ipfe teftatur Literis ad Innoc. IV. PP. datis „ in Chrems XV. Kal. „ Odob. Anno Domini MCCLIII. „ Apud Raynaldum T.XIII. hoc Anno N. 30. „ Significamus San&itatiVe- „ ftrae, quod nos ad requifitionem ,, Venerabilis Viri, Fr. Valafci, Or- „ dinisFratrumMinorum, pceniten- „ tiarii,&nuntii Veftri promifimus, „ & juravimus , tadis lacrofandis ,, Evangeliis - - in manibusejusdem „ nuncii, in prtefentia Venerabilium Patrum, videlicet Conradi Frifin- „ genfis, Alberti Ratisponenfis , & „ Bertholdi Patavienfis , praefentibus ,, etiam Friderico Guardiano Fratrum „ Minorum de Stein , & Fr. Menbardo „ Sub-Priore Fratrum Pratdicatorum de Chrems - - quod nos aflifte- „ mus per nos, & noftros - - cum ,, toto pofle nollro Rom. Ecclefi^, & fummo Pontifici, qui pro tem- „ pore fuerit, & Wilbelmo , illuftri „ Regi Rom. &c. „ (b) Pernoldus ad Annum 1252. ,, Tunc Domina Margareta protulit „ AureasBullas, Friderici Primi, & „ Sccundi Imperatorum de Inftitu- „ tione Auftria: in Ducatum, & fuc- „ ceffion e Senioris filiee ultimi Ducis , & ^ fuum Jus Otakaro fecum commu- ne fecit coram Provincialibus. „ Chron. Garftenfe MS. fupra laud. „ Ipla vidua (Margareta) privilegia BeJa „ feme marito fuo exhibuit, & Jus „ fuum fibi tribuic folenniccr, nullo ,, penitus in contrarium allegante. „ Florneck. c. 22. „ Die Kunigin Margret , „ Do fey gemehelt het „ Der Herzog von Ofterreich, „ Sy gab ym aygenleich „ Vor den wegiften,unddenpeften, „ Mit guldein Hantveften, „ Die fy het von dem Reich, ,, Uber Steyr , und Ofterreich , „ Ob Ir Prueder verdurb ,, Und ob er Eriben nicht erwurb: „ Sy folt der Lannde Erib wefen. „ Da man die Hantveft hat gelefen, „ Sy nam fy felb in die hannt, „ Und gab Hantveft, und Lannt „ VonOfterreich dem Herczogen.,, Et videtur id muliebrisfucceffionis jus in Auftriahociterum anno aRom. Pontifice confirmatum , ut patet ex Literis InnocentiiIV. PP. ad Epp. Fri- fing. & Seccovienfem datis „ II.Non. „ Maji. Pontificatus ( Innoc. IV.) „ annonono. „ ApudSteyrer. Col- leftan. MS.T.III. „ Cum igitur, fi- „ cut ex parte ipfius Nobilis fuit pro- „ pofitum coram nobis, progenito- „ ribus fuis per Imperials privilegia, „ infavoremDucatus Auftriefitcon- „ ceffum , at Duci Aufirie , qui pro tern - ,, pore fuerit , filia , non fuperjiite ma- ,, fculo , in Ducatu ipfo fuccedat . j ipfa- „ que per hujusmodi privilegium le- „ gitima fuccefferit in eodem ; Nos „ ipfius fupplicationibus inclinati, „ concellionem hujusmodi ratam ha- „ bentes, & gratam, earn fibi per „ noftras Litteras duximus confir- „ mandam. .„ Helium ab Hungaris A u fir ia illatum . Gertrudis Medling. cum Ro- manoRuf- JiaPrinci- fc nuptia. Styria in faBiones ft iff a, 276 ANNALIUM AUSTRIA Bela enim Rex Hungari*, feu concepta in Ottoca- a. rum invidia, feu juris quadam fpecie, a Gertrude Med- lingenfi fibi nuper tranfcripti, cum ingenti Hungarorum ac Cumanorum exercitu in Auftriam fe infudit, & rapinis, incendiisque tota, quaqua incidit, provincia exhaufta, Tulnam usqueprogreflus,terrore tumultuque omnia com- plevit. Bellum non cum profanis modo, fed facris etiam locis geri vifum : exuftum flammis facrilegis Medlingenfe Templum, hominesque mille ac quingenti, qui facro eo in afylo perfugium qu*fierant, aut igne,aut fumo enecfti: perfradla Walterftorffii *des facra, multique, quos fallacia hoftium promifla ad deditionem pellexerant, in veftigio obtruncati. Fidem fuperat c*forum, captorumque omnis aetatis, conditionisque hominum numerus, qui cum libe- ris ac conjugibus, aut in triftem fervitutem abftra&i, aut Cumanorum telis, ’gladiisque confe&i referuntur. (a) Has inter Auftri* turbas Gertrudis Medlingenfis, Marga¬ ret* amit* lu* *mulatione qu*fitas cum Romano Rufli* Duce, ac Bel* Regis nepote nuptias feftinavit. E* in Hindbergenfi caftro celebrat* funt: conjugesque novi Ju- denburgum in Styriam dimifli, quam provinciam Bela Rex Stephano filio fuo magnis largitionibus conciliavit. (b) Id quo modo effe£tum fit, operae pretium eft enarrare. Jam dudum nihil non egerat Ottocarus, ut Styriam una cum Auftria fui juris faceret: id per Auftriacos, ami- citi*, fanguinisque nexu cum Styris eolligatos impetrari pofle (a) Chron. Auftrale ad An. 1252. „ UngarivaftaveruntAuftriam usque „ Tulnam rapina & incendio, nullo „ refiftente: infantes, mulieres, & „ viros in captivitatem duxerunt,& „ innumerabiles occiderunt. Clau- „ ftra incendiis, & rapina vaftave- „ runt, Ecclefiam Medlicb , qux eft in „ foro , incenderunt, in qua refe- „ runt periifte MD. homines. Illo „ tempore fregerunt Ecclefiam in ’, Walterflorff , quam dolo ceperant, „ &multos interfecerunt. „ Chron. Salzburg. A. 1252. „ Rex Ungarix „ Au/lriam , & Styriam fibi volens vin- „ dicare, cum maximo exercituUn- „ garorum, & Gumanorum Aujiriam „ intravit, multas ibi cxdes homi- „ num exercens , prxdas maximas „ hominum, & pecorum abegit. ,, Similia habent Chron. Mellic. Neu- Sc Anon. Leob. ad An. 1252. (b) Pernoldus ad Annum 1252* ,, Poftea bellum cum Ungaro iterum „ fa&um, qui in Aujlria terribiliter ,, vaftavit, Stiriam fibi pecuniis con« ,, ciliavit pro filio fuo Stephana. Sed „ hanc Provinciam vaftavit magna „ parte Philippus , Eledtus Salzburgen- „ fis. Domina vero Gertrudis fimili; „ ter feftinavit cum nuptiis: cum ei „ Bela Rex maritum procuraflet Ro* „ manum , quemdamRufcixDucem, „ cui nupfit in caftro Hiindberch-, cum „ conjuge dimifia ad Judenburch Sci- ,, rix, Iperans fe a Bela Rege, poft- „ quam Auftriam occupaflet, in ejus „ Ducatum inftituendam. In quo „ valde delufa fuit. „ Horneck. » 24. Chron. Auftrale ad Annum 1252* ,, Ducifla de Medlich accepit marl' ,, turn, Regem Rufcix, in concume' ,, liam amitx fux, Duciflae Auftrix.» CO Hor ' LIBER SEXTUS. . 377 c * pofle Ipes erat: ( A ) Sed enim praiter Liechtenfteinios, Offenbergios, ac Traunfteinios pauci erant Nobilium, qui non alium fibi Principem aut optarent, aut expe&arent. (b) Philippus Carinthius , ele&us Salisburgenfium Archiepi- ifupm fcopus, hac difcordia in rem luarn ulus, per caufam recu- perandi, qux Babenbergicis Styriae Ducibus lua ab Eccle- fia fiduciario nomine coliata eJlenc caftra oppidaque, (c) non parvam Styriae fuperioris partem, quaeAuftriae liipe- riori, agroque Salisburgenfi jungitur, in poteftatem fuam redegerat. Jamque a Medlico ad vailem Anafi usque partem omnia late praefidiis obtinebat: & praeter Hochenw'artam, oc ' ac Rotenmannium, vi aut metu capta oppida, Kriegber- gam ac Neftelbergam munitionibus occupabat. (d) His ut progrefllbus irent obviam , Styri non pauci Hemicus Henricum, Ducis Bavariae filium, fibi Principem poftula- bant. Is per id tempus, Ottonis patris voluntate, magnam dam votis Auftrias luperioris partem nuper fubegerat, (e) nihilque in St ^ i ~ non tentaturus videbatur, ut btyriam quoque iua in pote- mur . ftate haberet. Jamque Ditmarus W eifleneckius, clarae inter Pars II. B b b Proce- (a) Horneck. c. 19. deOttocaro hsec habet: „ Darnach er fleiflichleichen pat „ Ectleich Herren von Ofterreich, „ Sy taten alle frumleich „ Daz fy wurben an die Steyrer, ,, Daz in ir gunft nicht verper. „ (b) Horneck. c. 21. de Scyris Ot- tocaro addidtis: „ Von Liechtenftain Herr Ulreicb ,, "Wiezig, und manleich &c. „ Ym folget mic fiirbar Von Ojjenberg der Dietmar: „ Auch wen ich, daz mic ym wer „ Yetweder Trewenfiainer : „ Von Ernveh die Herrn „ Sach man mit ym chern: ,, Die do die Greczer hieffen, 3 , Die chund dez nicht verdrieflen, „ Sy warn mit ym an den rat. „ ( c ) Caulam invafe a fe Styrite in¬ dicat Philippus ipfe apud Horneck. c. 22. „ Er chlagt ym fere den gewalt, 3, den ym der Kunig Welan „ Hie ze Steyr het getan : „ Wan er het ym genomen, „ Waz in waz anchomen Von Herczog Fridreicben &C. Waz der Furft mer „ Von feinem Gottzhaws het. „ (d) Horneck. c.21. de Philippa Salzburgenli Eledto; „ Er unterwand fich, fo man gicht, „ Von der Medli{ iiberall, „ Und waz in den Ens- tall &c. s , Hagenus, & ex eo Hafelbachiu9 in Chron. Auftr. „ Philippus Dux Ca. ,, rinthke , Ducis Carinthias Ulrici „ fracer, plurimam partem Stiria: fibi „ vindicaverat, ut Vallis Anafi , Mutse „ in fiottenmann: ftruxit quoque ca- „ Arum Kriecbberg in monte Pejfelberg „ (ah Neftelberg ) & caftrum in » monte Zimberg , habuitque plures „ Barones fibi confentaneos. „ (e) Chron. Bavar. Anonymi apud Hier.Pez. T.II. ad An. 1250. „ Dux Otto per filium fuum Ludovicwn „ obtinuit civitatem Lintz , & civi- „ tatem Anajum cum magna parte 3, Ducatus Auftrise. „ Quern Ano- nymus Ludovicum; Pernoldus Henri¬ cum appellat: „ Stirienfes tamen (in- „ quit ad Annum 1251.) alio nuntio ,, invitarunt Heinricum filium Ottonis „ Bavaria: Ducis. Sed quia Bela Un- „ garise Rex has provincias vehemen- „ tillime cupiebat pro filio; non au- „ fus eft Heinricus Bawarus, licet Bela „ gener, fine ejus confilio occupare, „ nec valuic. Quem etiam Auftrales „ jupra Anafium prohibuerunt ab in- „ greffu. „ (a) Hor- 378 ANNALIUM AUSTRIA Proceres Styriae vir prudential, ac in re publica fpe£tatus, ad Henricum mifTus erat, qui ad capeflendum fibi Prin- cipatum eum in Styriam invitaret. Cundlantem, & in- certa belli fecum animo reputantem Weifleneckiusinfpem erexit, illata Belae Regis, ac Soceri mentione. Ad hunc igitur Albas regalis tunc agentem profe&i ambo funt, opemque ac operam in rem praslentem poftularunt. Bela, garu r. qui dudum oculos in banc provinciam conjecerat, inopi- C ^mxUi- nat0 Ducis ac generi adventu perculfus, relponfum con- ay^ pojlu- fulto diftulit j dum quid Styris ea in re animorum eftet, lau per otium exploraret. (a) Reverlo in Bavariam Duce, Weifleneckium retinet, deridensque Henrici inconfultam fiduciam , abfurdum fore, ajebat, atque ab aequitate alie- num, fi negledo filio, genero gratificaretur fuo: quare ft jfuis rationibus expedire cenleret Henricus, tam amplam, tam vicinam provinciam fuae ditioni fubjungere $ fibi ne fuccenferet, fi, qui tam Patrem fe Stephani, quam foce- rum Henrici meminiftet, filio potius, quam genero ope¬ ram addicat fuam. Ageret proinde Weifteneckius, redi- sed is pro ret ad fuos in Styriam, atque ut fuffragia in Stephanum fi- f/io^/uo ^ Lim con f erant fuum, qua valeret, authoritate perfuaderet. fuffragia Haeclocutus Weifleneckium multo auro donat, additis ad colligit. Styrise Optimates amplidimis muneribus, quae viam tan¬ dem ad Principatum Stephano, ejus filio, ftraverunt. (b) H*c fuperiore adhuc anno adla. Reverfus in patriam Weiften- (a) Horneck. c. 21. in huncmo- tlum: „ Et jam Ditmarus Weiffenectyus „ ad Henricum, Ottonis Bavaria: Du- „ cis filium, a Styris allegatus erat, ,, ut eum ad principatum invitaret. j, Cun&abatur tamen Henricus , im- „ becillitatis virium probe confcius: „ fed a Weiffenec{io fpe auxilii a Relit „ Rege ac focero ferendi confirma- „ tus, animum induxic, ut We lam Re- „ gem, Alba; regalis tunc agentem, „ ipfeaccederet. We/a repentino Du- „ cis adventu perculfus, refponfum „ diftulit, dum quod animorum effet „ Styris, melius exploraret. „ Ha- genus , & ex hoc Hafelbachius in Chron. Auftr. „ Alii vero deftina- „ runt ad Ducem Bavaria: Henricum „ Dominum Dietmarum W'eiftenec- „ ker, offerentes fibi Styria Duca- „ turn: qui cum effet gener Be/ Wan ym dinftes untertan Wurden ficherleich „ Arm und reich, „ Wan er gewalcleichen het „ Paide burg,und Stet, „ Die dem Land gehorten zue. „ ( c) Chron. Auftrale ad An. 1252. „ Fames prsevaluit in terra, & in to- „ ta Auftria frumentum valde carum „ fuit: ita ut modius frumenti ven- „ deretur pro XI. talentis, & in ali- „ quibus locis fola metreta pro tri~ „ bus folidis, & multi homines fame „ interierunt. „ (d) Chron. Auftrale & Neoburg, ad An. 1252. „ Tertia feria poltPa- „ fcha Libera Civitas exufta eft, ita uc „ nec una domus eflet refidua:_multi ,, etiam homines interierunt incen- ,, dio, plures vero opprefli a turba, „ atque conculcati pedibus fugien- „ tium mortui hint. „ (e) De hoc paulo ante ex Chron. Salzburg. & Anonymi Chron. Bavari ad Annum 1250. (a) Ex 38o ANNALIUM AUSTRI/E vi, metuve exceflerint Bavari, incertus fum: ( A ) id con- a. c. flat, Ottocarum iextili jam menfe exeunte, hoc anno, Lincii fuifle cum Ottone Hardeckio Comite 5 Ditmaroque de Styra Lofenfteiniam arcem, juraque alia, quae Styrenfi in cartro is habebat,confirmaj(Ie. (b) Sty r ramDitmarus interregni Auflriaci tempore, aliaque hujus agri loca fibi vendicarat, multisque incommodis Ottocarum affecerat: earum nunc injuriarum veniam Ottocarus Ditmaro dedit, 8c perfoluta ducentorum florenorum fumma,Styram,ce- teraque ejus tradlus loca fuam in poteftatem recepit. (c) Hos inter tumuitus annus MCCLII. exiit, incertis adhuc Auftriae, Styriaeque rebus: at fequens magnam ea¬ rum converfionem attulit. Januario menfe Viennae erat wfi Ottocarus, quo tempore Conradus FriOngenfis Epifcopus Enzenftorffium , 8c quidquid jurium eodem pertineret, ejus tutelae commendavit. (d) Vere ineunte in Bohe- miam (a) ExPrevenhuberi Annal. Sty- renf. L. 2. p. 3_o. conftat, quod Otto Dux Bavaria* adhuc Anno 1251. con- firmaverit Udalrico de Lobenjlein pot feffiones ad Ana fum , ad officiumNo- tariatus pertinentes, pro CC. libris monetaz Viennenfis: quemadmodum eas habuit a Friderico II. Imp. Ex quo apparet, Bavarum anno adhuc fupe- nori in Auftria fuperiori dominatum exercuifle. (b) Lit. Ottocari data: III. Kal. Sept. An. I2<)2. apud Linzam , quas afFert Prevenhuberus Annal. Styr. L. 2. p. 31. (cO Lit. easdem: „ Nos Ottocarus „ DEI gratia Dux Auftria: & Styria:, „ & Marchio Moravia: innotefcimus „ univerfis, quod fideli noftro Diet- „ maro de Steyer , honeftatis fuse me- „ ritis inclinati, Jus noftrum in Lo- „ fiein duximus conferendum, volen- „ tes firmiter, ut feudo fuo, quod „ Purchlehem vulgariter dicitur, in „ caftro Steyer pleno jure gaudeat, „ velut ante. - - Super hoc, ut fa- „ voris noftri plenitudinem adefle - „ fentiat cum efFedtu, ducenta talen- „ ta perfolvens eidem, ut & ipfe no- „ bis adetfe debeat perpetuo, omni „ obfequio & fidelitate, nec de oete- „ ro teneat civitatem noftram Steyer , ,, & alias poflefliones, & alia quae- 9> que, qua: contingunt ex debito » nos,& noftros,in noftrum,&no- ” ftrorum prsejudicium occupata. - - „ C&terum contra & fuis remitti- „ mus univerfas injurias, atque dam- „ na, qua: nobis & noftris a morte „ illuftrisDucis Auftria: Friderici no- ,, fcitur irrogaffe &c. Adtum & da- „ turn apud Linzam anno Domini „ MCCLII. III. Kal. Septembris. ,, Incer teftes occurrunt ,, Conradus¥vi~ „ fingenfis Epifcopus, Comes Otto de „ Hardekg , - - Gundafyrus de Star- „ henberg. „ (d) Liters Ottocari DucisAuflr. data: XIII. Kal.Febr. An. 12^3. Ind. XI. Wienna:,apudMeichelbeck. Fri- fing. Rerum T.II. p. 39. „ Nos Ot- „ tocarus DEI gratia Dux Auftria:, Sc „ Styria:, & Marchio Moravia:, no- „ turn efle cupimus univerfis &c. „ cpm igitur ex his prsefata Advoca- „ tia (Enzinflorffenfis) in poteftatem? „ Sc DominiumEpifcopi Frifing. tran- „ fifle dinofcatur; earn nobis Sc ha:- „ redibus commifit perpetuo , tali „ pafto, ut in lignum honoris pari- „ ter , Sc laboris, quam pro defenfio- „ ne ipfius loci,&aliarum pofleflio- „ num, & hominum pertinentium „ ad Ecclefiam Frifing. qui in termi- „ nis Dominii noftri funt conftituti? „ triginta talenta in PurificationeB. „ Virginis, &non amplius, fing u,1 f „ annis perfolvantur: & quod nulli „ viventi, vel vidturo, feodali titur „ lo fepe didtam Advocatiam c° n " „ ferre debeamus &c. Adiafunt h* c „ Wiennoe in Domo noftra. Anno ,, Domini MCCLIII. XIII. Kal. Febr« XI. Ind. „ LIBER SEXTUS. 3 gi g. miam profe&us , Brunoni Olomucenfi Epifcopo vices in- Bruno terea fuas per Auftriam ddegavit. ( a ) Crembfii vero, ^7^a' u qua iter habebat, Mannfeenfe nunc Auftriae fiiperioris ffirta fro olim Bavarian Caenobium, a ve&igalium per Danubium °^ car ° onereliberum efte juffit. (b) Sed enim brevis illi in Bo¬ hemia quies fuit: Calendis enim jam Maji menfis Neufta- dii in Auftria, urbis ejus jura ac privilegia confkmavit, auxitque. ( c) Adlatis deinde principio curas ejus omnes Bellum Hungaricum in fe avertit. Bela Rex fuperioris anni fuccefilbus audentior, jam non Styriam modo, fed Auftriam quoque appetebat j raptis igitur fecum ingenti - ac Mora* bus Regni copiis, in ulteriorem fe Auftriam ac Moravian!™* infundit, ferroque ac igne obvia quoque populatur. Spem augebant Auftriorum quorundam, ac Styrorum Optima- turn ftudia, qui conlilio & auxilio ejus fortunam adjuva- bant: (d) nec dubium eft, Henricum quoque, Bavarias Ducis filium, cum exercitu in Auftriam tetendifte, ut fuas cum Bela Rege, ac focero copias conjungeret: fed cum fir- mis ibi munitionibus, & objedto miiite claufa ac impedita vi- deretomnia; iter inTyrolimflexit, unde perTridentinam vallem, Mainhardi Comitis Goritienfls, & Ezelini, Tar- Rbb 3 vifini (a) Anonym. Leob. ad An. 1253. n Ottokerus ducta Margaretha Regina „ — Brunonem Epifcopum Olomun- „ czenlem terras praeficiens , eft in „ Bohemiain reverfus. „ ( b ) Lit. Ottocari apud Bern. Pez. Cod. Dipl. P. II. p. 101. „ Quia „ yenerabilem noftrum Abbatem in }) jfc/awM/ee,ejusdenique loci conven- }> turn in gratiam, prote&ionem re- „ cepimus, & favorem, gratiam eis ,, fecimus fpecialem , ut vinum, & „ alia vidualia fua, fingulis annis, „ per mutas terra: noftra,fine omni „ exa&ione libere debeant pertranfi- ,, re &c. Datum in Chrembs IV. Non. „ Martii An. MCCLIII, „ Mi- rum tamen eft, Dominant R.egni Bohe¬ mia his in Uteris fe jam vocare Otto - caruntj vivo etiamtum Patre: quern titulum, non nifi fero poll ejus mor¬ tem t aliis in literis adjungere con- fuevit. (c) Lit. Ottocari Ducis Auftr. da- tse An. 1253. Ind. XI. apud Neunftat Kal. Maji, ex Tabular, civit. Neo- llad. quarum initium : „ Gubernacu- la Principatus ad hoc aflumpfifle „ nos jufte cognofcimus, ut fubje- » itis &c. „ In his promittit imo. nullos unquam obfides a Neoftadienfihus fe exa&urum. 2. Permittit libera iis matrimonia. 3. Ut portae civitatisin eorum poteftate maneant, neve no ? va munitio intra urbem excitetur; & ilia, quae infra unam ra/iam a Fri- derici Ducis tempore erefta eft, di- ruatur. 5. Concedit jura iis vetera, &immunitates. 6. Nundinas per dies XIV. a fefto Nats: M. V. celebran- das, &c. (d) Pernoldus ad Annum 1253. „ Bela populationem Aa/iru facere „ perrexit, & Moraviam quoque va- „ ftavit auxilio Bawarorum, in Stir in „ etiam plurima occupans. „ Chron. Mellic.adAn. 1253. „ Rex Ungariar, „ faventibus, atque opitulantibus fi- „ bi quibusdam Optimatibus Aullria „ ac Styria , Auftriam atque Moravi- ,, am rapina,igne,gladiodevaftat.„ Id magis declaratur perLiterasInnoc. IV. PP. per Velafcum Ord.Fr. Mino- rum,Poenitentiarium fuum adReges Bohemiee, & Hungarias datas, qua¬ rum exemplar recitat Raynaldus ad An. 1253.N.29. Earum initium eft: „ Si confiderarent, ut expediret * „ guerrarum difcrimina Stc.Dat. AR fifii Kal. Julii anno XI. „ 382 ANNALIUM AUSTRIA vifini tyranni, ope in Hungariam perveniret. Quo con- a. filio id fadlum, in incerto eft : nil! forte de Styria adhuc fpesfuit, aut opprimendi Philippi Carinthii occafio fe obtu- lit. Inanem tamen fuifle molitionem exitus oftendit. (a.) Interea Auftria ac Moravia rapinis ac direptionibus miferrime exhaufta eft: nec modus erat prxpotentem ho- ftem, ac late per utramque provinciam excurrentem, ex Auftrias Moraviaeque viiceribus detrahendi j donee cafus infeftos Principum animos ad pacem inflexit. CaftraOt- tocarus,qui facramentum nuperrime Pontifici, de ample- €tendis , tuendisqye Wilhelmi, eledli Germanise Regis, partibus Cremfii dixerat, (b) Weickendorffii habebat, Zwetlenfis Gcenobii prsedio $ (c) cum deWenceslai Regis Mm ac Patris fui obitu trifles nuncii afferrentur. (d) Earn Wencesiai 0 k rem> q UO d Otto Dux Bavariae, qui auxilio eatenus erat fsmiaf 0 ' Hungaris in extremis ageret, menfe Novembri poft defun- £fcus, (e) mutuo confenlii ab armis difeeflum efte vide- tur 9 induciis in anni fequentis vernum tempus extradis. (f) Necef (c) Lie. Ottocari Ducis apudLin- ckium in Annal. Zwetl. ad An. 1253. quibus Judid, Mutariis , feu telona- riis in Horn feribit, velle feZwetlenfe Monafterium ab onere telonii Hor- nani effe immune. „ Dac. in caftris „ ante Weic{endorj] XII. Kal. Odobr. „ anpo Domini MCCLIII. „ Id be- neficium Bohuslaus Abbas a Rege im- petravit. (d) Chron.Bohem.apudMenken. &Ludewig. „ Eodem etiam tempo- „ re rex Wenceslaus mortuus eft X» „ Kal. Odobr. „ (e) Chron. Auguft. ad An. 12^3. „ Otto (^D/tx Bavaria) - invigiliaS.- „ Andrew, cum in fero cum uxore, „ &familiaribus fuis valde jocundus „ fuiffet, prazfentem vitam fubitanea „ morte finit. - - Wencedaus , qui „ Rex Bohemorum, moritur menfe „ Septembri. „ Pernoldus ad An. 1253. „ Menfe Septembri Wencislw* „ Bohemias Rex, & Novembri Otto „ Dux Bawariae moriuntur : tunc » bellum abrumpitur. „ (f) Contin.Martini Poloni C^ ec * perperam ad An. 1255.) „ Rex au- „ tern Hungarian, his auditis, in ma- „ nu valida fiiper Auftrales irruenS, ,, Wyennam contendit cum incendiis „ & rapinis. Quod cum Auftral eS „ fignificaflent, Ottocarus fcrip fit eiS* „ dem , quod cum tunc Pater lphuS uism (a) Chron. Auguft.ad An. I25;3. ,, Otto Dux Bavaria:, - - exercitum „ verfus Aufiriam movens. - - Vo- „ lens itaque cum Hainrico filio fuo „ occurrere Beta Regi Ungarise, qui „ tunc (ficut priori anno) cumva- „ lido exercitu Cumanorum, &lln- „ garorum Auftriam , & Moraviam „ intraverat, amunitionibus,&mi- ,, Iitibus Superioris Aujiria prxpeditur. „ - - Auxilio itaque Mainhardi Cornu „ tis Goriciae, & Ezilini nobilis de „ Taruifio, Heimicus filius Ottonis „ Ducis, per vallem Tridentinam, va- „ dit in llngariam ad Socerum fuum „ Belam Regem. „ ( b ) Lit. Ottocari data: ad Innoc. IV. PP. „ in Chrems XV. Cal. Odobr. „ An. Dn. MCCLIII. „ Earum ini- tium eft: „ Significamus Sanditati veftrae, quod nos ad requifitionem „ Venerabilis Viri Fr. VaIafti,Ordi- „ nis Fratrum Minorum : Poeniten- ” tiarii, & nuntii veftri promifimus, „ & juravimus , tadis facrofandis „ Evangeliis - - in manibus ejusdem „ nuntii, in prsfentia venerab. pa- „ trum, videlicet Conradi Frifing. Al~ „ berti Ratispon. & Bertholdi Patav. „ Epp. pradentibus etiam Triderico „ Guardiano Fratrum Minorum de j, Stein , & Fratre Mcnhardo Subpriore « Fratrum Praedicatorum de Chrems ^ » apudRaynald.adAn. 1253. LIBER SEXTUS. 383 a. c.Neceflariie Ottocaro hx erant: nam & hoc, & precedent! jam anno, tantum cladis in Moravia, quo Cumani excur- induct* rerant, acceptum erat, ut jam Fragae, fedi Regiae timeretur. Scriptor Bohemus eorum temporum fufe exequitur, quas , cedes Cumani maxime , quas rapinas, quae iacrilegia in res Leras, hominesque exercuerint: everfa nempe altaria, Divorum Reliquias direptas, & afportatas j profanata, quae in Religione fan&iflima funt, myfteriaj Templa ipfaflam- mis facrilegis exufta: hominum deinde non paucos in contumeliam cruci affixi D EI Servatoris noftri, fimili & ipfbs fupplicio in crucem ados. Idem multa mortalium millia ad VII. Cal. Julias propeOIoniucium caefa, plura his etiam aut in fuga deleta, aut fubmerfa memorat. Cuma- nos fecuti cum Rege fuo Hungari, nulio vel fexus, vel aetatis diferimine, caedes miferorum , & exilia cumularunt. Captse munitiones, eppidaque ac caflra everfa pieraque, aut igne corrupta: rapinis nullus nifi a fatietate modus, cetera etiam flammis abfumpta. Finem tot malis, prater Wenceslai Regis mortem, Legatus Pontificius impofuifle fertur: qui Belam Regem, qua minis, qua authoritate eo tandem perpulit, ut copias in Hungarian! revocaret. ( a } Innocen - ls 54 Neque vero parum Innocentius IV. Pontifex ipfe per lice- ras fatagebat, ut in mutuam rurfus pacem ,ac concordiam cor did in - redirent Reges ambo. Spes erat Pontifici Optimo, fore ter0ttocam rum , Be¬ it j» » »> » „ diem claufiffet extremum, & pro¬ pter ejus exequias ordinandas fu- bito redire non poffet; mandabat eis pro treugis cum dido Rege fieri, & certain diem & locum ad celebrandum colloquium inter ip- fum, & didurn Regem ftatui pro- curarent, quod & fadum eft. ,, Confirmat ifta Horneckius c. 25. & 26. Hagenus & Hafelbach. in Chron. Auftr. (a) Anonym, continuator Cofm* Pragenfis apud Peflinam L. 3. c. 6. htec habet ad An. 1252. „ Eodem „ tempore multitudo Comanorum „ de finibus Hungarian prorumpens, ,, multa millia Chriftianorum in Mo- „ ravia peremit,nulli penitus tetati, „ vel fexui parcens: inter quos mul- „ ti Clericorum perierunt. ,, Ad Annum vero 1253. hxc fubjungit. „ Eodem anno civitas Pragenfis mu- 3> rata eft verfus Aquilonem, & occi- n dentem. - - Timor fiquidem mag- » s> nus Chomanorum, & aliorum ex¬ traneorum irruit fuper Bohemos. Ut lamque Chomani etiam erumpentes de „ Hungaria, feu alii latrunculi cum „ iisdem, VII. Cal.Julii multa millia „ Chriftianorum occiderunt in Mo- „ ravia circa Olomucz , infinitique „ funt fubmerfi ? fugientes a facie eo- „ rum. Rex etiam Hungarorum eo- „ dem tempore fuperveniens cum in- finita multitudine fuorum,&alia- rum nationum , multa damna in- tulit Moravia: quosdam occidens gladio, quosdam captivans mifit in exilium, nulli fexui vel setati par¬ cens , fere totam Moraviam rapinis &incendiis vaftavit. Munitiones etiamplerasque,quas obtinerepo- tuerunt, vaftaverunt, & incende- „ runt. Campanas Ecclefiarum, & „ Reliquias de Altaribus fradis ra- „ puerunt, & fecum afporta.verunt, „ Ecclefiis in favillam redadis. Sa- „ cramentaEcclefite prophanaverunt. „ Interea Legatus Domini Papa; fu- „ perveniens ad Regem Hungaria; „ compefcuit eum,& ad propria re- „ dire coegit. „ Fax Fojo- nii confe- Bit. 384 ANNALIUM AUSTRIA ut Ottocarus pro ChriAianae rei, quod infigne in eo relu- a. c. cebat, Audio, bellum in Pruffiam, ChriAiano turn nomini perinfeAam, adornaret. ( a ) Nec abnuit Frinceps, modo compofita, firmataque in AuAria ac Moravia pace , tuts prius omnia a tergo relinqueret. Paci interim conAituendas ledii utrinque arbitri Aprili menfe, Bela Pofonii, Heimburgi Ottocaro,quo propiores tra&andis rebus efient, in propinquo agentibus. ( b ) PaX in has leges confe&a, ut Styria a Semeringo monte usque ad Carinthiae fines ad dominatum Regis Hungarian perti- neret: cetera quae cis Semeringum, & Hartbergam mon- tes efient, in ditione Ottocari manerent: atque ne finium caula novas lites exifierent, limites a monte Semeringio Admontium usque ex rivorum decurfu defcriberentur. Gertrudi demum, quam maritus Romanus, in RulTiam reverfus, gravidam Judenburgi fuperiore jam anno deAi- tuerat,neque proli,neque delertae per fummum flagitium conjugi unquam deinceps vifus, pro Medlinga, ceterisque per AuAriam juribus, nova certaque ve&igalia in Styria, a Rege Bela affignarentur. Ea Leobii, Knitelfeldx, Ju¬ denburgi , Voytipergae, & in vicinia confiituta funt. (c ) Partita ,, Als der Semering het vervangen, ,, Lind der Hartperig dez Lannt, ,, Defelbing fich underwannt r> Von Ungern Kunig Wetan. „ Er folt auch in den Lannde han „ Die Herzogin Gertrawt. Der ward benannt uberlaut „ Fur ii-s Rechts meld „ Lmben , und Knittlfeld , „ Judenburg , und Grafslaub &C. „ Voytfperg und Tobl „ Antwurt man ir darzu &c. ,, Chron.Auftrale, & Paltrami ad Afl> 1254. „ Bela Rextlngariae, & Otlha- „ earns Dux Auftrias reconciliantur „ in tofonio poll Pafcha. „ Chron. Mellic. An. 1254. „ Ottabpro filio Re- j> gisBoemorum Aujiriam, ac Styriarrtj „ nomine dotis obtinente, pluribus » ac majoribus de Styria rebellanti- « bus ; imo Regi Ungarias faventi- ,) bus, inter ipfum Regem, & Ottab*' r> rum poft multas, & graves bello- „ rum tempeftates amicabilis com- „ pofitio intercept tali pa£fco: quod „ partem Stirk , videlicet a monte, „ qui dicitur Semtriricb , donee p er „ montana in Agmund veniatur, r e " „ linquat Regis Dominio, & hoc, „ cundum quod aquas pluviales CU' n ftinguunt decurrentes. ; (a) Lit. Innoc. IV. PP. ad Reges Hungarias, & Bohemias in hac caufa, laudatas aBzovio Annal. Eccl.T.XIII. ad An. 1254. qua funt inter epift. ejus- dem Pontificis N. 570. L. 11. & epift. Curial.30. apud Rayn. hocannoN.32. (b) Horneck.c.26. depacificat. in¬ ter Belam & Ottocarum Reges lie habet: „ Do ward rat genomen - - „ - - daz der Kunig von Ungern „ Dacz Frespurkph leg „ Auch ward hinez Hainburlpb ge- fait - „ Daz man da fchuef gemach „ DemKunig (Ottocar.) zu der fprabh „ Gegen der Unger Herren &c. „ Addit tamen: Ottocari partes haud fatis provide abiis attas, qui ad tanti res momenti tranfigendas lefti erant arbitri: hinc fa&um , ut Styrorum ingratiis pax eas in leges conficeretur, quibus Styria a Semeringo & Hartberga montibus ad fines Carinthise usque in poteftate Bek eft reli&a. (c) Pernoldus ad Annum 12^4. „ Inter Belam , & Otabarum Regem fit „ Pax: & Bela totam Stiriam, usque „ ad partem proximam Auftrias, & « montem Sehmering , obtinuit. „ Horneck. c. 26. fic canit: « Die ebnung war fo ergangen. LIBER SEXTUS. 385 c - Partita in hunc modum provincia, Stephanus, Beta filius, Dux Styriae a Rege parente renunciatus eft, illique ad styi* novi principatus adminiftrationem Comes Zagrabix, iti- dem Stephanus, adjundtus. £ a ) Ex hac Styriae parti- H/tngaris done Auftria interim id commodi tulit, utamplus ille tra - rdlth ' dtus terrse, qui ab Hartberga, & Semeringio monte ad Neoftadienfem usque agrurn late procurrit, Auftriae dein- ceps fines in perpetuum augeret: (b) Styra etiam, Sc quod hanc inter ScTraunkirchium ad Anafi vallem usque locorum ad veteres Styriae Marchiones, Ducesque perti- nebat, ad Auftriae fuperions fines, acceftionis jure, paula- tim accrefceret. (c) Annus ceterum,quam reftituta felix quiete publica, Ami fis- tam vini, frumendque inopia infelix extitit 5 quam acer - rillMS% bum frigus, quod ipfa D.Marco facrata luce, vineas cm- nes, fegetesque peruffit, in exhauftam alioquin rapacitate hoftium provinciam induxit. (d) Neque vero caufae deerant, cur in Auftriam, continenti multorum annorum clade nondum fads edomitam, tarn acerbe animadverts ret DEUS r fides fluxa, improba habendi cupiditas, di- reptiones,caxles,&id genus vitiorum germina multo jam tempore liberius ie efFerebant. ( e ) Earn morum licen« Pars II. C c c dam, (a) Author Hift. Ducum Styrite in Ottocaro II. refert ad An. 1254. ex membranispublicishunc titulum: ,, Primogenitus EcU IV. Uluftris lln- „ garia: Regis Dux Styrenfium. „ De Stephtmo Zagrabienfi Styris prsefe- do Horneck. c.23. agit, 6c Hafelba- chius in Chron. Auftr. „ Styrien- „ fium aflenfu (R exBela) quendam „ Comitemllngarum in Gr^zftatuit „ fuum capitaneum, Dominum Ste- 5 > pbanum de Zagrabia. ,, ( b ) Anonym. Leob. ad An. 12^3. „ Otui{erus Rex Bohemias refignavit ,, totam terram Styriae BeU Regi „ Hungarian tali conditione, ut quid- „ quid effec de terra Styria ultra mon- „ tem Sememicum , remaneret cum 3> tota Auftria. Linde exortum eft, 5) quod ifti in Nova Civitate, & cir- „ cumquaque dicuntur Aujlrales-, cum „ tamen eadem civitas fit fita in ter- „ ra Styridi. „ (c) Id colligi poteft ex formula Literarum Ottocari, 6c Rudolphi Re¬ gis apud Rettenbacher in Annal. Cre- mifan.L. 3.C.3. „ in quarum prio- >» ribus: Witigo fcriba Anafi primo „ loco inter teftes ponitur : in alte- „ ris difcrimen adhibetur inter Judi- „ ces, & Mutarios per Auftriam , & „ Styriam , & Anajum „ tanquam partem ab Auftria 6c Styria feparatam. ( d ) Chron. Auguftenfe ad A. 12^4. „ Eodem anno fterilitas frugum ma- „ gna fuit, & maxime circa Danu- „ bium, ut nec femina poflint haberi. „ Sed 6c in node S. Marci Evangelil „ fta: per maximum frigus vineas, „ 6cfrudus arborum perierunt, ita „ ut valde modicum vini nafcere- „ tur, 6c illud nimis acerbum. „ Chron. Auftrale hoc anno. „ Fuit „ magna fterilitas per plures terras „ in vino 6c frumento. „ ( e ) Chron. Auguft. ad An. 1238* „ Quilibet nobilium, imo magis igno- „ bilium, nec DEUM, nec homines ,, reveritus, quEecunque volebat,fa- „ ciebat; homines ad munitiones , „ vel cavernas terra: fugere non va- „ lentes captivando, occidendo, 6c „ hadenusinauditis tormentis mife, „ rabiliter cruciando. „ Pernoldus etiam ad An. 1246. de abuwlanti lub- ditorum malitia acerbe queritur. 386 ANNALIUM AUSTRIA tiam, ac pravitatem Ottocarus ut compefceret, non pau- a, cos hoc anno nobiles in vincula conjecit: duos etiam ex his, Eckartlavium nempe, & Eberanum capite damnavit. Qua caufa ad (upplicium rapti fint, nemo prodidit 5 jure caefos omnes fatentur. ( a ) Urgebat interim Pontifex facrum inPruflos helium* ubi Poppo Ofternius, port Conradum de Thuringia, qui fponfam Auftriacam, resque humanas omnes, Chrifti mi- litiae pofthabuerat, (b) Supremus Ordinis Teutonici Prze- fedus, Chriftianam rem adverfusbarbaros tuebatur. (c) Beitumfa - Ejus hortatu igitur , ac opera mifTus in Pruffiam ingens crum in c ruce fignatorum exercitus, bellique Imperator Ottocarus, r "^ os cui exeunte menfe Decembri Otto, Brandeburgicus Mar- chio, fuas copias fociarat, fumma omnium voluntate de- fignatus. (d) Trahebatis conflatum ex Bohemis, Au- ftriis, ac Moravis ingentem exercitum, qui cum Aleman- nis, Rhenanis, Mifniis, Thuringis, ac Saxonibus, fexa- ginta facile capitum millibus conftabat. (e) Elbingam adulta t (a) Chron.Auftrale ad An. 1254. „ Prsdi&us Dux ( Ottocarus ) capti- „ vavic quosdam nobiles ob ipforum „ malitiam; ex quibus duos juffit de- „ collari: fcilicet ill. de Eckardlaw, „ & quendam nomine Eberanum. „ In Lit. Ottocari Ducis ad An. 125:3. apud Meichelbeck. T. II. p. 40. oc- currit inter teftes : Liter anus de Eras- frunne , haud fcio, an ab Eberano illo diverfus. (b) Petrus deDusburg inChron. Pruff. P. III. cap. 36. „ Frater Con- „ radus Landgravius quondam tbu- j> ringia , Magifter V. Generalis Ordi- „ nis Domus Teutonics.- - Hie dum „ adhuc effet fecularis, - - in reditu „ filiam Ducis Au/lria , fibi in conju- „ gio oblatam , relpuit, & fan&o „ propofito inhsrens - - cum multis „ aliis militibus, & nobilibus venic „ ad Fratres Domus Teutonics &c.„ (c) Idem ibid. c. 69. ,, Fr. Poppo „ de Ojierne Mag. generalis VI. Or- „ dinis Domus Teutonics fuit hoc „ tempore. „ . (d) Idem ibid. c. 70. „ Reftabant „ adhuc Sambiu (Pruffis populus) „ ad quorum fubjugationem Chri- „ ftus anno Incarn. fus MCCLIV. » mifit Ottocarum , Regem Bohemis, virum utique DEO devotum, & ” ^ erci ? tum * n armis', Ottbonem » ^ar chionem de Brandeburg, quiiu „ itinere hujus peregrinationis Mar- „ fcalcus ejus fuit. &c. „ Anonym. Pragenfis apud Peflinam L. 3. c. 7. j, Prz,emyslus Ottocarus - - figno Cru- „ cis accinftus, quern multa turba „ NobiliumBohemis, Moravis, & „ Au/lria fequuta eft. Veniensergo „ Wratitlaviam Nativitatem Domini „ celebravit. Eo in Wratislavia com- „ morante acceflitj ad eum Marchio ,, Branburg. cum exercitu fuo, & am- „ bo pariter profe&i funt in Pruf- „ ftam. „ DlugoffusHift.Polon.L. 7. feribit Ottocarum ad hoc bellum „ Cruce per Opifonem Abbatem de. „ Mejfano , Apoftolicum inPoIonis , „ & Pruffis partibus Nuncium prs- „ dicata - - provocatum. „ (e) Petrus deDusburg.P.III. c.70. „ Chriftus an. Incarn. fus MCCLIV. „ mifit Ottocarum , Regem Bohemias „ - - Henricum Epifcopum Colonien- „ fern, & Epifcopum Warmienfem, „ & Epifcopum Olmucenfem cum in- „ genti multitudine peregrinorum, „ & de Saxonia, Thuringia, Mifna, „ Au/lria , & Rheno, & aliis Almaniae „ partibus Barones, milites & nobi- „ les, quorum animus accenfus fuiC „ ad vindicandam injuriam Domin* „ crucifixi. Tanta fuit multitudo ,, hujus exercitus, quod excedebaC „ numerum LX. millium pugnato- „ rum. „ LIBER SEXTUS. 387 A - c * adulta jam hyeme perventum, ubi nata ex re nihili inter Saxonem, & Auftriacum aitercatione parum aberat, quin tota caftra inter ie committerentur. ( a ) Concordia Bru¬ no n is Olomucenfis Epifcopi interventu reftituta, in Sam- i^biam provinciam bellum opportune translatum eft: exufti paflim vici: caefi, captique hoftium plurimi 5 tantusque . terror barbarorum animis injedtus, certatim ut obftdes oft ferrent nobiies, fidemque & obfequium , nullam , ft fal- lerent, deprecati perjurii poenam, didto facramento polli- eo btl- cerentur. (b) Subadtt igitur magno numero crudi etiam- num barbari, & Chriftianis inftitutis ad humanitatem ac ft*. manfuetudinem tradudfci. Sacris etiam undis abluti a Bru- none Olomucenfi plurimi, & hos inter duo gentis Prin- cipes: (c) nec jam aliud deefle videbatur , quam ut arces aliquot, frena videlicet fluxae barbarorum fidei, novae provinciae imponerentur. Ottocarus his laetus fucceftibus, ad Montem usque Regium progreftus , Teutonicis , quo¬ rum fidei obftdes commendarat, author eft , ut caftrum co loco ad tutelam provinciae ftrueretur, relidtaque in id opus magna vi argenti, reditum in Bohemiam adornat. Obfecuti Regiae v,oluntati Teutonici, caftrum non multo Pars II. C c c 2 poft (a) Idem ibid. „ Venic itaque n exercitus ifte tempore hyemali in j, llbingum., &negotium fidei, quod „ DEtlS in fua providetitia difpofuit ,, ad falutem, inimicus humani ge- „ neris Diabolus voluit impedire: 5) ordinavit enim, quod inter unum „ virum de Saxonia, & alterum de „ /iujiria in quodam molendino tan- tafuit orta altercatio,quis eorum }} primus deberet molere, (deeft ali- „ quid) verum etiam Rex , & alii „ Principes arma ad pugnam induif- „ fent: fed vir DEI, 01 mucenfisEpi- „ fcopus, pacis amator, hujusmodi „ diftenfionis materiam amputavit, j, & pacem priftinam reformavit. ,, (b) Petrus deDusburg.inChron. Pruff. P. III. c. 70. „ Intravit igitur „ Rex Sambiam cum exercitu fuo cir- „ ca territorium, didum Medenam> &exuftis omnibus, qua; igne con- fumipoterant, captisque St occifis multis hominibus ibidem perno- davit. Sequenti die venit ad ter¬ ritorium Rudoviay Sc caftrum ibi¬ dem potenter expugnavit, tanta- que fada fuit ibi ftrages in populo Sambitarum , ut nobiies offerrent Regi obfides, fupplicantes, ut eos ad gratiam fufcipere dignaretur, 5 > » 3 > „ & totum populum non deleret. „ Pofthsec venit ad territoria Que- „ denow, Waldow, Caym, Sc Ta- „ piou, & ne tantam ftragem faceret „ in eis , ficut in aliis, obtulerunt „ finguli filios fuos in obfides, obli- „ gantes fe fub poena capitum fuo- „ rum , mandatis fidei St Fratrum „ (Ord. Teutonici) humiliter obe- ,, dire ,, (c) Chron.Bohem.Ludewig. L. 2. c. 72. „ Eodem anno ( MCCLIV.) „ Przemislaus ( Ottocarus ) cum ma- „ ximo exercitu profeftus eft in PruC fiam, adverfus infideles Prutenos, ducens Tecum Brunonem , Olomu- „ cenfemEpifcopum. - - Deindeper „ totum annum didam Prujfiam un- „ dique oppugnantes,ibidem per di- ,, dum Brunonem , OlomucenfemEpi- „ fcopum,duo Duces Pruflia; bapti- „ zati font, Sc omnis infidelis popu- „ lus per eos Chriftianam fidem ac- ,, cepit See. „ Chron. Auguft. ad An. 125^4. „ Ottokgrus Dux - - tan- „ quamPrinceps omni probitate prae- ,, clarus - - vadens in hyeme fubfe- „ quente in Prujjiam Cruce fignatus, „ St magnam partem ipfius terrae cultui Tubdidit Chriftiano. „ (a) Pe- }> ♦ 388 ANNALIUM AUSTRIA poft eo loco excitarunt, cui nomen ab authore Montis Re- a. c. gii fecere. ( a ) Alexander IV. Pontifex Maximus, qui Innocentio IV. nuper fuffedfcus erat, Principis de Religione tarn bene meriti pietatem remuneraturus, datis Anagnia ad VII. Idus Julii plenis officii literis benigne indulfit, ne vel Octocarus ipfepiorum coetu ac communione ejici, vel Bohemiae Reg- num Divinis officiis, facrorumque ufu interdici, praeter- quam afummoChrifti in terris Vicario poffit. (b) Mul- ta praeterea cum eo contulic, quae ad Equitum Teutoni- corum, quibus PruIIiam fuo in difceflu commendarat Ot- tocarus, rationes pertinebant. (c) E Pruffia in Auftriam reverfus, Martio adhuc men* fe, Canonicoruni ad S.Nicolai, quod Paftavio proximum eft, Collegio j (d) nec multo poft Cremifanenfi Coeno- bio immunitatem a certis perDanubium ve&igalibus (e) Crembfii (a) Petrus de Dusburg. laud. loco. „ His omnibus rite peradis, Rex ob- „ fides prsedidosFratribus aflignavit, „ procedens usque ad montem, in „ quo nunc fitum eft caftrum Kun- „ nigsperg\ , confulens Fratribus , ut „ ibi caftrum pro defenfione fidei in- ,, ftaurarenc, relinquens ipfis magni- ,, fica, 6c Regia dona in fubfidium „ sedificii ejus. Confummato ergo „ peregrinationis fuse labore rever- „ fus eft Rex ad Regnum fuum, fine „ magno prsejudicio gentis fuse. „ Cap.vero7i.fubjungit: „ Poft re- „ ceffum Domini Regis de Bohemia, „ Magifter 6c Fratres prseparabant ea „ fucceflive, quse ad sedificationem „ fuerunt neceffaria, 6c aflumptis fi- „ bi fidelibus fuis Pruthenis , cum „ magno exercitu venerunt An. Dn. „ MCCLV. 6c in eo loco,qui nunc „ dicitur Caftrum antiquum , sedifica- „ verunt caftrum Kunningsberg y vo- „ cantes illud ob reverentiam I{egis ,, de Bohemia Caftrum Kegis. „ Chron. AuftraleadAn.1254. „ Otto{arus -- „ cum multo comitatu profedus eft „ verlus Prufciam circa Nativitatem „ Domini, qui fuj)eratis, 6c fidem „ Chrifti fpondentibus Pruflis, re- „ verfus eft in terram fuam. „ Ex his colligi poteft, quo fenfu KSnigs- berga , 8c Br umberga ( ut habet Chron. Ludewig. L. 2. c. 72.6c alii) ab Otto - taro R. &j Brunone Olomucenfi Epifco- po conditse fcribantur, confilio nem- P e » Sc auxilio. Vide de hoc Crome- rum L. 9. Rer. Polon. & Joan. Lea- nem Hift. Prulf. L. 2. p. 96. (b) Literse Alexandri IV.PP. ejus argument! Anagnise VII. Id. Julii, apud Bzovium Annal. T. XIII. ad An. 1255. extant inter Epift. ejusPontif. Num. 494. ( c ) Lit. Alexandri IV. PP. relatse ab Odorico RaynaldoT. XIV. ad An. ” 55 - (d) Lit. Ottocari Ducis Auftrise apud Hundium in Metrop. Salisb. T. II. p.395. Earum initiumeft: „ Ex- „ cellentia fublimitatis 6cc. Fratribus „ in domo S. Nicolai Pat. DEO inibi „ militantibus - - pleniftimam liber- ,, tatem per terras noftras tarn in „ aquis, quam in terris, omnium re- ,, rum fuarum mobilium tranfitum, „ omnium vedigalium exadione in- 3, hibita contulimus 6cc. Adum SC „ Datum apud Crembfam , AnnoDo- „ mini_MCCLV.XV.Kal. April. „ Ex his literis, nifi mendum irrepferit, conftat, Ottocarum non toto anno in Pruffia manfiffe, quod refert Chron. Bohem. Ludewigianum L. 2. c. 72. fed tertio menfe in Auftriam rever- fum. (e) Aliae literse Crembfii itidem, incertunfquo die aut menfedatas, u- milis argumenti extant apud Retten- pacher in Annal. Cremifan. L. 3. c. 3 * Earum initium eft : „ Cum quarum- ,, libet adionum See. Hinc eft, quod „ nos Ccenobium, five Clauftrum LIBER SEXTUS. 389 Ai C -Crembfii dedit: provinciam vero reperit cum fame, an- Annm*. nonaeque caritate miferrime confli 6 tetam. Cum enim OT£ ^ J quarto, tertioque abhinc anno hoftes Hungari magnam Auftriaz partem prope in folitudinem redegiflent; anno- que proxime praeterlapfb fpem meffis, ac vindemiae frigo- ris inclementia peremiilet: (a) tanta hoc anno ficcitate laboratum eft, ut fitiente folo, humoreque vends, fblibus- que abfumpto, fruges ac fegetes arefcerent, vitesque ipfe, coeleftibus aquis deftitutae, xftu immodico interirent. (13) 15^6 Ferdlior ac felicior annus fextus ac quinquagefimus ejus Seculi fuit: confecuta enim ex fumma inopia fiimma an- frfutnmn nonae vilitas, fblo, Coeloque fuperiorum temporum fieri litatem, mira frugum ubertate, vinique copia compenfam te. (c) Ubertatem foli pax &quies pubiica comitata, tri- ftcm facile practeriti temporis memoriam ex aninio delevit. Quamquam cum domi tranquillae res eftent, bel- lum foris nec fads pium, nec Auftriae rebus utile gerere- tur. Philippus Carinthiae Ducis frater, & Salisburgenfis Philrppum Archiepifcopus dudum eletftus, pertinaci contentione a Carinth & fummo ejus Ecclefiae Collegio diffidebat. Caufam diffidii ^djuJuT duae maxime res praebebant: prima erat, at jam dudum otmam, a fummo Pontifice rejeda, quod contra&orum a fe par¬ tem nominum ejus Collegii majoris aere diflolvendam vel- let: (d) altera, quod militaribus ftudiis abreptus, facris initiari Ordinibus in annum jam decimum differret. (e) C c c 3 Earn „ Ordinis S. Benedi&i in Chremsmun. (c) Chron. Mellxc. ad An. 1256. 3> fi tr P“ s ac P aternis vifceribus am- „ Effufo cornucopia tam profpera „ plexances, propter Orationes eo- „ tempora divinitus funt fecuta, ut „ rum devotiffimas - - Ipfi Clau- „ conterranei ex felici frugum abun- ftro liberaliter indulgemus vidua- „ dantia, vinique copiofitatevixpof- ” liauniverfa,quasipfisper diftri&us „ fent prxadx penurise reminifci. „ noftrarum mutarum quocunque (d) Chron.Salisburg.adA.1251. „ tempore deducantur, ut fine muta „ DominusPapa cognofcens de cau- „ transeant, impedimento, & exa- „ fa, & intelligens evidenter pecu- „ dione qualibet pmermiffa 6cc. „ niam mutuatam, non in ufum Ca- „ Adum Anno Domini MCCLV. „ pituli,fed eledi (Archiep .Philippi) „ datum in Cbrembs. „ „ effe converfam ; fententiavit de ( a) De his fupra adum eft. „ redditibusEpifcopatus effe folven- (b ) Chron. Mellic. ad An. 1255. „ dam. „ Extat ea de re Epiftola „ Hoc anno tanta fuit aeris incle- Innocentii IV. PP. apud Hanfizium „ mentia, & terra ficcitate depreffa, T. II. p. 347. & altera An. 1254. pri- ,, ut nec agri fegetes, nec uvas vine- die Non. Augufti data apud eundem „ ta, nec arbores frudus redderent T. II. p. 348. „ fuis cultoribus, in tantum , ut di- ( e) Conftare ifta poffunt ex hello „ vites cum pauperibus famis ine- nupero in Styria, & ex altero adver- „ diam anguftiati (uftinerent. „ Per- fus Comites Tyrolenfes 6c Goritien- noldus ad An. 125^. „ Auftria per fes gefto, de quo Chron. Salzbur». ad „ pacem aliquatenus refpirare ince- An. 1252. His Chron. Garftenfe & MS „ pit: fed frugum fterilitate afflida adjungit fequentia ad Annum iz<§ •» fuit - »' „ m- ' 390 ANNALIUM AUSTRIA Earn igitur caufam cum Romas apud Alexandrum IV. a Pontificem agitari fciret, Iegibusque experiri in re mani- fefle improba non auderet, ad arma confugit 5 compoll- tisque, quas cumQttocaroDuce Auflriae, occupafcae nuper vallis Anafi caufa habebat, litibus, auxilia eBohemicis, Auftriisque copiis ab eodem impetravit. Hoc apparatu belli in agrum Salisburgenfem irrumpit, rapinisque ac in- cendiis intra, extraque alpes circumlatis, omnem late pro- vinciam crudeliter devaftat. (a) Sed dum miles Otto- cari, injuffis Philippi imperiis parum pie obfequitur, No- • biles quidam Auftriaci Regio ipfi ad Anafum Procurator! violentas manus injecere : Henricus Wittigo is erat, Bo- gii Procu- hemus ortu, &: nuper Styrise, nunc amplo ad Anafum i-atms. tradui cum poteftate prafe&us. Hunc, nefcio qua in- temperie, neque enim caufa erat, in furorem a£ti, Or- tolphi Wolckenftorffii manu, in ipfo Ganonicorum ad S. Floriani coenaculo aggreffi, pugione primum, turn gladio in caput adado peremere. Patrato tarn diro faci- nore prater fugam trifteque exilium reftabat nihil: ac ne- qua fpes olim fiipereflet profugis, everfa continuo eorum caftra funt, fbloque aequata : bonorum quidcjuid reli- quum, fifco addi&um. (b) Mitius in Auftria compofi- Trifwg. tae lites funt, quae Chunradum Frifingenfem Antiftitem cum Ottocaro Neideckio commiferant. Is cum magnis X res ejus Epifcopi damnis affecifTet, in judicium provinciate compofi- t| e more vocatus eft, quod cum primo contumaciter ab- nueret, tandem adadtus ad obeundum ea in caufa vadimo- nium , centum viginti argenti libris muldatus eft Ybfii, „ Philippus Salzburgenfis poft magna „ tyrocinia ( Milicares ludos inter- ,, pretatur Hanfizius hoc loco) 6c fuas 3, Ecclefise intolerabilia , qua; apud „ Muldorf folen nicer celebravit , a „ fuis Minifterialibus, 6c Canonicis „ taliter eft invafus , quod multi de „ ipfo quoad ftatum Praffulis dubita- „ runt, nefcio, quo eventu adhuc fi- „ naliter fuccedente. „ Confuli ea de re poteft Marc. Hanfizius T. II. in Philippa 6c Ulrica Archiep. (a) Chron.Saljsburg.adA.1255'. 6c 1256. „ Dominus Philippus intel- „ ligens eledionem celebratam, afci- „ tis fibi auxiliariis aBoemia 6c Au- }) ftria, armata manu terminos Epi- 3, fcopatus invadic, incendiis 6c rapi- 3, nis, tam intra montes, quam extra « montana , omnia devaftando. ,, rlorneck. c. 45. 46. 6c 47. fufe. CU]US (b) Annal.GarftenfesadAn.1256. apud Prevenhub. p.411. „ Ortolpkas „ de Wolc\enjlorfj Minifterialis Au- „ ftrise Wittigonem virum venerabi- ,, lem , fcribam Ducis in refeclorio „ Fratrum Domus S. Floriani , priuS „ cultello , poftea giadio interfecit, „ gratis,6cindebite,fuo malo: nam „ lpfe Ortolphus) 6c QttodePypre nepos „ ipfius,6c Dietericus frater ejus, fine „ fpe redeundi, profligati terram exe- „ unt, omnibus caftris fuis ad hu- „ mum proftratis, ac bonis eorum „ omnibus confifcatis. „ ffittigonem porro fuiffe Styria prcefedum fupra ex Horneckio oftenfum eft: Anafi ter- ritorio fuiffe prcepofitum poftea ex ejus titulo oftendit Prevenhuberus d. L. qui erat : „ Henricus Witt’go ,, ejusdem Ducis venerabilis fcriba ,, Annefenfis. „ LIBER SEXTUS. 391 A ‘ c - cujus in urbis Coemeterio Praetoribus Provincialibus Hein- rico Habespachio, & Ottone Meiflavio judicium celebra- tum eft ad IV. Kal. Augufti. (a) Paulo ante ad V. nempe Idus Junias Ottocarus Dux iple, Frifingenfis curiae ac jfa- celli ? quod Viennae eft , jura eidem Epilcopo confirma- vit. (b) Sub idem pene tempus novae in Germania dilcordiae femina jaci coepta. Vacabatlmperium pluribus jam annis, urgebatque impenfe Alexander IV. Pontifex, ne aut optan- di novi Regis Germanise moras ne6lerent,aut Conradum, Conradini nobis nomine notiorem , avo, patrique fuffe-£ rf \ n <5tum, ad imperii faftigium eveherent. (c) Principes,/^'°»« ut morem Pontifici gererent, Comitia Francofurtum poft ^ 1 '^* l2 57 VIII. Idus Januarii indicunt. Aftuere inter ceteros Mo* guntinus ac Colonienfis Archiepifcopi, Ludovicus item Rheni Comes Palatinus, fraterque ejusdem Dux Bavariae Henricus, quorum fuffragia in Richardum, Regis Angliae<*#» Ri- fratrem , facile convenere. (d) Confedae paucorum COn- Regis fra - (a) Literse Judicum Provincialium in Auftria in hac caufa, quae exftant apud Meichelpeckium Frifing. Rer.T. II. p. 19. „ Nos Heinricus DEI gra- „ tiaPincerna de Habespacb , & Otto de „ Mijfaive Judices Provinciates Au- „ Arise, tenore prsEfentium notum >, facimus tam prseientibus, quam fu- „ turis, quod dum coram nobis apud ,, Tgfaw pro tribunsrli fedentibus ve- „ nerabilis Pater Dominus Cbunradus „ Frifingenfis Epifcopus pro fexagin- „ ta libris occafione dampnorum, „ quse fibi & fuis intulerat, Ottache- „ rum de Meidecide impeteret, fic a no- „ bis,omnium aftantium confilioSc „ ailenfu accedente, fuit fententiali- „ ter diffinkum, videlicet ex quo - ,, idem contumaciter a judicio noftro « recedens, dum ad illud evocai^e- 5 » tur, non refponderec Domino Epi- „ fcopo memorato , quod prsefatas „ fexaginta libras perfolveret fub pce- „ na dupli &c. Ada lunt hsec apud „ Tpfam in Cimiterio, Anno Domini „ MCCLVI. Ind. XIIII. IV. Kal. Augufti. „ (b) Lit. Ottocari Ducis Auftriae data Wiennse An. MCCLVI. V. Idus Junii India. XIII. (leg. XIIII.) in hac caufa quarum initium eft : „ Di- „ gnum eft , & rationi confentane- „ um &c. Hinc eft, quod - - jus & „ praerogativam, quam Prsedeceffo- 5> res noftriPrincipes Auftria Domui „ fu£ (Fri/inpmfisEplfcopi ) quamha - tn 5 „ bet in Wienm , nofcuntur contu- „ Me, innovantes confirmamus,vi- „ delicet ut Redor, & hofpes didse „ Domus, ac caeteri didam domum „ inhabitantes, nec non omnes in ,, dote Capellse ipfius domus com- „ morantes,non nifi pro exceffibus, „ qui mortem vel pacis violationem „ inducere videntur , ajudice Civi- „ tatis debeant ad judicium evoca- ,, ri. &c. „ Extant apud Meichelb. T. II. P. I. p. 46. (c) Yit. Alexandri YV. PP. Anagnise V. Kal. Augufti An. 1256. datse in hac caufa, apud Bzovium T. XIII. ad hunc annum. (d) Chron.Auguft. ad An. 12^7.’ „ Principes Regni pro eligendo Re- „ ge, diu habitis jam diverfis con- „ ventibus, tandem definitum ele- „ dionis diem is? odava Epiphaniaa „ ftatuunt, in Trankenfurt celebran- „ dum: ubi dum quidam convenift* „ fent, Moguntims , Colonienfis Archi- ,, epifcopus, & Ludovicus Comes Pa- „ latinus Rheni, ac frater fuus Do- „ minus Heinricus Dux Bavaris, in „ Richardum , fratrem Regis Anglise „ convenerunt : & eledus ab ipfis „ fubfequenter in die Afcenfionis Do- „ mini apud Aquisgranum in Regem „ ungitur, & potenter in Regni fo. „ lio collocatur. „ (a) Annal, 392 ANNALIUM AUSTRIA confpiratione rei tam ancipitis fama iram reliquis Germa- a, c. nix Principibus movit, hoc juftiorem , quod empta Elc- &orum fuffragia haud Ievi pecuniae fumma dicerentur. (a) Ea Treverenfl , aliisque Imperii Principibus caufa fuit, uc freti literis & authoritate Regis Bohemiae, Ducis Saxoniae, Marchionis Brandeburgici, aliorumque magni nominis niih ai- Principum, Martio poll menfe, Alphonlum Caftellae Re- fidu^e'i 8 em » ad lummum Imperium evocarent. (b) Non de- jiudenti- funt, qui Ottocaro ipfi fummam Imperii turn delatam me- im. morent $ nec conjedtura res vacat, praelertim quod lupe- riore anno in Imperii negotio profedtum in Bohemiam Co- lonienfem Archiepilcopum fciamus. (c) Sed enim Ot¬ tocaro divila Ele&orum ftudia usque adeo non probata funt, ut Regni gloria contentum,infuper fe cetera habitu- rum profiteretur. (d) Ea res, quamvis ftylo potius, quam armis difcepta- retur ; alia tamen bella Ottocaro non defuere. Primus rhuippi eundem in arma egit Philippus Carinthius, Salisburgenfis carinihit Antilles exauthoratus: is enim, ubi Udalricum Seccovien- Tiitati fern Epifcopum fuffragiorum parte maxima fibi fufFectum intellexit, immane quantum exarfit. Ergo ut erat iras nimius, raptis celeriter per alpes copiis, Salisburgo, quid- quid facri, civilisque Magiftratus erat, fuis a rationibus disjun&i, undique exturbat: atque ut dolorem plenius ulcilceretur fuum, caftra, prasdiaque turn Antiftitis, turn Nobilium, clientele nomine, Saiisburgenfi Ecckfe ob- noxio- (a) Annal. Colmar. ad An. 1277. „ BJchardus , frater Regis Anglic, ,, donis obcinuit Regnum Romano- „ rum. „ Chron. Salisbufg. ad An. 1257. „ Ludovicus Comes Palatinus „ Rheni, & Heinricus Dux Bavaria?, ,, frater ejus-, cum Epifcopis Mogun- „ tino , & Colonienfi , fratrem Regis „ Anglice in Regem Romanorum, ac- „ cepta ab eo magna quantitate pe- „ cunia? elegerunt. „ (b) Chron. Auguft. ad An. 1257. „ Dominus autem Treverenfts Epifco- , pus, cum aliis quibusdam Principi- „ bus, conlentire nolens ele&ioni }y prtEdidtse, in media Quadragefima, „ fretus literis & authoritate Regis „ Bohemia , Ducis Siixonia , Marchio- „ num d e Brandehurcb, & multorum „ Principum elegit, Dominum Al- 3> pbonfum Regem Hifpaniae,qui ele- » ftioni de fe fa£tae confenfit , per- „ luafus a Regibus 6c Principibus, 6c „ amicis. „ Chron. Salisburg. ad An. 1257. ,, Marchio Brandehurch „ cum ca?teris Eledoribus Imperii, & ,, Principibus - - Regem Caflellia in „ Hifpania in Regem Romanorum „ elegerunt. „ (c) Chron.Bohem.Ludewigianurn L. 2.C. 72. „ Prseterea annoimme- „ diate fequenti, Comadus Archiep. „ Colonienfts , ad Regem PrezemishuM „ venit Boemiam, & cum ipfo fup&r „ quibusdam arduis negotiis Imperii „ Romanorum tra&ans, honoratus „ a Rege receflit. „ ( d ) Continuat. Martini Poloni ad An. 1256. ,, Cumque quidam de „ Principibus Ottocarum , tunc Regem „ Bohemia;, in Regem Romanorum ,, eligi procurarent , ipfe nimiam vi- ,, dens efle difcordiam inter Electo- ,, res, procurantibus hoc fieri non „ afleofit, dicens, fe de data divini- „ tus gloria contentari. „ I LIBER SEXTUS. 393 A - c. noxiorum ferro, igneque demolitur. (a) Non tulit cla- des tam indignas Henricus Dux Bavarian, immiffisque in ottocarus agrum Salisburgenfem copiis, caftrorum munitionumque defenfionem in fe recepit. Satis id caufe Philippo Carin- C oM/Z* thio erat, ut QttocarumBohemias, AuftriaequeDominum jfibi fcedere adftringeret, Ducemque Bavarian fua in Patria oppugnaret. (b) Ottocaro nondum exciderat,quas res, fuperftite adhuc Ottone Patre, Henricus in Auftriam, Sty- riamque nuper molitus eflet: ut Belae, hofti turn flio, ar- ma fociarit: ut abftra&a poft Hermanni Badenfis mortem oppida , Schardingam, Riedam, ac Neuburgum Bavarias adjecerit: ut in Richardi ele&ione, a fuis aliorumque Prin- cipum rationibus ie abjunxerit: his caufis cum Philippi, cognati fibi Principis, & Antiftitis preces acceffiftentj col- lecfto ex Bohemia , Auftria , ac Moravia milite, in Bava- riam fe infundit, redraqueLandishutum, quae urbs cetera- u ter ir- rum per id tempus caput erat, tendit. Graftatus per villa- rum ftrages, ac incendia Frauenhofium jam pervenerat, cum evocato propereLudovico fratre,Bojorumquecopiis quartumintradiem tota e provinciacontra 61 :is,cafl:raHen¬ ricus ruenti in fe Bohemo Auftrioque objicit. Ottocarus, qui, abfente Ludovico Duce, confici bellum poffe Facile ere- didit,impar jam gemino hofti, ad mitiora conftlia defeen- mS dit. Ac miflo quidem caduceatore inducias diei unius ab hofte poftulat, impetratque: qua mora temporis ufarusin rem fiiam, nodturna fe fuga Muldorffium recipit. Sed enim pons /Enofluvio impofitus, cum tantam equitum, peditum- que fugientium turbam fuftinere non poftet j lolutis com- pagibus, copiarum magnam partem in flumen efFudit. (c) Pars II. D d d Haere- (a) Chron.Salisburg. ad An. 1257. „ Dominus Papa poftulationemCa- „ pituli ( Saltzburgenfu ) de Domino „ 17 Who admifit. Quod intelligens „ Dominus Philippus magis in Capitu- ,> lum coepit tyrannizare, Canonicos „ & domefticos pene omnes a civita- i, te ejiciendo, redditus &poffeflio- ,, nes eorum funditus evertendo , & „ diftrahendo. Intransetiammonta- „ na, omnia prsediaEcclefiarum, &Mi- „ nifterialium , jam vice altera, deva- „ ftavit incendio. „ Nonnullam ta- men caufam Philippo prsebere poterat, fi Dux Bavarias in Manfeenfts territorii jure, quod philippus , telleHoffmanno Bamb.L. 4. An.1253. ab Henrico Bam- bergenfi Ep. ce. argenti marcis emit, eum forte impediilfet: fi tamen Philippi potius, quam Salzburgenfis Ecclefise sere, nomineque emptio fadta eft. (b) Hsec ex Marco Hanfizio T. If. p. 351. quorum conje&ura inde de- dudla eft: quod tefteChron.Salisburg. „ Philippus intelligens eledfionem „ celebratam, afeitis fibi auxiliariis a ,, Boemia & Auftria , armata manu ter- „ minos Epifcopatus invafit &c. „ Aliam belli Bavarici cum Ottocaro cau¬ fam afllgnat Adlzreitc. P. I. L. 24. oppida nempe Neol/urgum , Schardingam & Bicdam poll mortem Hermanni ab- ftradta: quam ex Chron. Bavarian in- certi authoris, & ex Aventino Boic, L. 7. haufifle videtur. (c) Pernoldus ad Annum 1257. » Oui{am malam caufam Philippi Ele- jj di non f:ne clade in Auftriam rtfugit, t 394 ANNALICJM AUSTRIA Hserebant interim tergo Bavari, fugientem Ottoca- a- c ■ rum eveftigio fecuti, caxtemque lu&antium cum flu<5fcibus hoftium cumulabant: & quanquam Ottocarus cum parte Nobilium, equorum pernicitate pontem praetervedxis, pe- riculo fe fubduceretj major tamen pars milicum, aut ra- pacis fluvii vorticibus, aut telis Bavarorum eft abfumpta. Multi fuburbium ingreffi, Tub turris teftudine hoftem in- trepidi expe&abant: fed Ludovici, praefervidi Principis, ac in iram praecipitis juflu , una cum fuburbii parte funt concremati: ceteri, qui in oppidum fe injecere, novem dierum obfidione claufi , certis tandem padfcorum legibus reditum in Patriam impetrarunt. (a) Eas inter fortafle ilia fuerit, quam Scriptor affert recentior, ut Schardinga, Rieda , Schtittenhofium , ac Neuburgum in ditione dein- ceps Bavara permanerent. (b) Nec Ottocarus, amiftls fuorum ,, di Salzeburgenfls, amore Karintia „ obtinenda; , contra Bawaros infe- „ liciter propugnare coepit, & cla- „ dem turpem pertulit. „ Chron. Bavar. incerti auth. apud Hier. Pe- zium T. II. col. 77. ad Annum 1257. „ Non multo poft potentiflimus Rex „ Bohemia: Qttac{er (qui & Premizl „ didus) partes inferioris Bavaria „ ingreffus vaftare coepit, maxime in ,, loco , qui Filstal dicitur, ob hoc, „ quod Dux anno prteterito in adju- „ torio foceri fui, Bela Regis llnga- „ rorum , contra eum fuit. Sed re- „ pente ipfe Dux Heinricus cum fra- „ tre fuo Duce Ludovico , Palatino „ Comite, colledo exercitu fpacio „ quatuor dierum tantum, potenter „ contra eum venit. Sed Otac{er fu- „ giens in Aluldorff: ipfi Duces glo- j, riofiflimam vidoriam habuerunt. „ Arenpeck in Chron. Auftr. ad An. 1257. „ Rex (Bohemia') cernens „ animofitatem Ducum, & Bavaria: ,, gentis, timuit congredi cum illis, ,, &in fefloS.BartholomaiApoftoli 5} - - treugis per ilium diem petitis, „ & impetratis , in node ac fubfe- „ quenti Sabbatho fugit cum omni- ,, bus fuis verfus Mulderf. Ubi dum }} vexilla vidricia nobilium Ducum dorfa fugientium fequerentur,pons ibi per Oenum fluvium trajedus, „ ftrepitus tot hominum& equorum, certatim Scimpetuofe tranfire vo- „ lentium ferre non valens, Tub ho- „ ftibus ruit, &fic plurimi funtfub- .5, merfi. „ HaecadverbumexChron. Auguftenli accepts funt ab Arenpeck. (a) Chron. Auguft. ad An. 1258. ( redius ut Arenpeckius habet, ad An. 1257.) „ Videbantur ibi eledi „ milites in equis & in armis' natan- „ tes, quorum aliqui fluvium trans- „ ierunt, aliqui adverfae partis lit- „ tori viciniores, dum applicare ni- „ tuntur, volentes fe potius captivi- „ tati dare, quam morti,per lanceaS „ & fagittas littus tangere prohiben- „ tur. Sed & hi, qui remanferant „ cis flumen , receperunt fe in fub- „ urbio fub terra „ (Arenpeckius in Chron. Auftr. fcribit: „ lub turn „ quadam fugere nonvalentes, qui „ omnes cum armis, & equis opti- „ mis per indignationem fubitam Do- „ mini Ludowici Ducis incendio func „ cremati. Tunc itaque in aqua, SC „ in igne quafi quadringenti homines „ perierunt, reiiqui fere omnes prae- „ ter Regem, qui cum nobilioribuS „ jam tranfierat, in prtedido oppido „ funtinclufi. Inter obfeflos autem „ hi fuerunt Nobiles de Bohemia, „ Wocho de Bofenbercb See. De Auftrid „ vero Albertus & Hainricus de Churl" „ ring , Ulricus de Lobenfiain , Ulricas „ de Capella , Ludovicus & Albertus Zfil- t „ fyngarii, Sighardus didus Liber : Q u * „ cum aliis omnibus nono die obfi- „ dionis corum per clementiam Du- „ cum praedidorum , fub quadam „ forma compofitionis cum equis Sc „ rebus, quastunc habebant,adpro- ,, pria funt remiflT. „ ( b ) Aventin. L. 7. „ Ottocarus „ Schardingio , acque Neoburgio^Cl" LIBER SEXTUS. 395 • fuorum pene tribus millibus multo jam modeftior, pa- cem refpuit, cujus authores illi Nobiles erant, qui Mul- Ciipti ex dorffio emiffi , prima Concordias fundamenta jecerant: in ^f^ is his Albero & Henricus Chunringii, Udalricus Lobenftei- comply- nius, 6c de Gapelia, Ludovicus Sc Albertus Zelckingii, 6c m * Sighardus Piberus, omnes Auftriaci, numerantur. (a) Annus qui fequitur MCCLVHI. tranquillus fads Auftrias rebus fuit$ fed Vienna; Urbi, fi quis alius ludftuo- Vienna fus. Nonis Augufti leram fab nobtem, exorto, incertum quo cafa, incendio, pars magna amplifFimaeUrbis in cine- res redabfca eft; exuftum cum Templo S. Stephani, Pto- chotrophium Civicum, Domus Equitum Teutonicorum, Aides S. Joannis, ac Dominicans Familias Coenobium, ftam- ma totam, quae longiflime excurrit, Carentanorum pla- team ita depafcente , ut Iiquefatfto in turribus Campano sere, asdificiis aliis ad fblum usque exuftis , aliis ruina vici- narum domuum proftratis, buftum quoddam infbrme, ac cadaver Urbis remaneret. (b) Quod caflis Viennae, id Philippi Carinthii immane in adverfarios faos odium, Sa- lisburgenfl late agro damnum attulit. (c) Impetratae nu- per ab Alexandro IV. Pontiflce funt literae Viterbii pridie Non. Decembres anno fuperiore datae, quibus minaciter ad reftituenda , quse perperam ufurparet, Eccleliae Sali& burgenfis jura praediaque Philippum urgebat. (d) Intel- turbaab Pars II. D d d 2 iedta °" 0Mrfl (iajuttf* „ dit: Hied, vicum Noricorum litni- „ elefia cum Campanis , & Domus Teu- taneum in confinio utriusque Boi- „ tonicorum , & Domus fandi Johan- „ arise, atque Schittenhofen reftituit „ nis in Hofpitali, & Pradicatorum. „ „ Uainrico :,, Adlzreict. P. i. L. 24. Chron. Zwetlenfe fcribit: „ Domus (a) De his paulo ante ex Chron. „ Teutonicorum & B. Joannis in ftrata Auguft. Prevenhub. Hift. fuper. Au- „ Karinthianorum , & Prmdicatoru &c. „ ftrite p.412. captivis adjicic Hemicum Videri hinc.poffet,. Pradicatorum C4- Vibtrum & Wochonem de Rofenberg, Au- nobium , vicinum fuiffe per id tempus ftrise fuperioris Prasfedum. Idem Templo S.. Stephani, fk S. Joannis : eo refert Wochonem hunc cum luis jam quod in ilia vicinia incendium fit An. 1256. in Bavariam irrupifle, & graflatum: fed ejus opinionis funda- Burghufium usque omnia in cineres mentum aliud ad manum non eft. redegiffe cum Ranmhofenft Ccenobio. ( c ) Chron. Salisburg. ad A. 1258. Anno vero fequenti ad 13. Augufti ,, Dominus/^////’/wintelledafuade- Ottocarum ipfum per vallem Vi/lufa ,, pofitione,furiali modo contraCa- Pronhofium usque procefliffe, ferro & „ nonicos, ac Minifteriales ingrafla- igne omnia populantem : inde ad- „ tur, perfecutionem intolerabilem ventu fratrum Ducum, Vegglapontum „ eis inferendo, terras eorum & red- refugiffe,quo tempore Muhldorffii tot „ ditus rapinis & incendiis deyafta- Kobiles capti funt. Horneck. c.73. „ vit. „ fcribit: Qttocarum ope Gebhardi de Vel- (d) Lit. Alexandri IV. PP.Viter- & D.de Torring periculum evafiffe. bii data: Non. Septemb. An. 1 2 57, (b) Chron. Auftrale ad An. 1258* apud Raynald. ad hunc annum. Item „ Eodem anno in fecunda Velpera alise ejusdem pridie Non. Decembr. „ Afra in node magna pars Civitatis ejusdem anni apud Hanfizium T. II, i, Vienna exufta eft, & ParocbialisEc- p.352. Tur£>/Z Styria . 396 ANNALIUM AUSTRIA le&a is Romani Pontificis iententia, majorum in iramex- A * c arfit, quodque jure jam retinere non poterat, vi & armis extorquere iaboravit. Nec Ottocarus pravis ejus confi- liis defuit, miffisque jam tertium copiis ad profequenda impia in Salisburgenfes odia fuppetias tulit. ( A ) Hac con- 1259 tumacia exauthorati Antiftitis, LJdalrico Archiepiicopo fuc- ceJflori non reftabat aliud, quam ut foedera foederibus op¬ ponent, & Hungarias Regem in auxilium evocaret. (b) Id quam commodum rebus Salisburgenfls Eccleflae, tam parum opportunum erat tempori confilium. * Turbae per id tempus in Styria exortae funt his de caufis: Stephano, Relae Hungarian Regis filio, ac Styriae Duci adminifter rerum, ut fupra dicebamus, adjun&us erat Stephanus, Zagrabiae Comes, homo , fuper ceteram morum cruditatem,faftu tam intolerabili,ut Styriae Opti- mates ac Nobiles , non aliter, ac fervos quosdam empti- tios & tradlaret, & appellaret. Ea indignitas Ottocari Regis occulta concitatione, quafi feditionis quodam fla- bello, identidem ventilata, (c) genti iras tam atroces movit, ut nifi anno vix exa&oCatholdumLindaviumZa- grabienfi fucceflorem dediflet Bela , eruptura jam turn in Principem popularis feditio timeretur. Sed enim mutato Praefe&iofublatafimultas non eft,quaeStyrosacHungaros, alente difcordiamOttocaro, commiferat. (d) Bela Rex, qui dandum in recent! imperio Styrorum querelis puta- bat aliquid, remoto Lindavio, Amboldum Comitem fuf- fecit, Styris, quorum aures obfeflas tenebat Ottocarus, nihilo gratiorem. (e) Fruftratis lenioribus confiliis, ad (A) Chron.Salisburg.ad A.ia^. „ Dux Auftrise jam mifit tercia vice „ armatos Domino Pbilippo ad deftru- ,, endam terram citra montes & ul- „ tra. „ Ex quo colligi poteft, mif- las hoc } & fuperiore anno auxiliares copias. (b ) De hoc mox infra. (c) Pernoldus ad Annum 1258. „ Stirienfium confpirationes contra „ Ducem fuum Stephanum Ungarum „ occukefovens Otaharus^ & nonde- „ linens Bbilippum juvare , contra „ quern Bela erat, futuri belli femi- ,, na jecit. „ (d) Horneck. c. 23. in hunc fen- fum : Prsefe&us Styris a JVela Rege erat Stephanus , Dux Zagrabienfts , ho¬ mo fuperbus, & qui redemptam au- ro provinciam palam ja&are foleret: cumque mores ceteri a fermonibus extre- non difliderent, omnium brevj odia incurrit. HagenusinChron. „ Do , } gab Chunig We/a Herczog Stephan „ von Agrem den Steyrern zu ainem „ Haubtman, der waz hochfertig, „ und verfprach fich offt, wie fein „ Herr gekaufft hett daz Land. Er „ latz _ zu Greze mit hawfe , und „ belaibe do chawm ain jar. „ Ea- dem omnino fuis verbis recitat Ha~ felbach in Chron. (e) Horneck. ibidem compendio. Exa&o vix anno, fuffe&us eidem eft Hocholdus Comes, Lindavienfis; huic A'mboldus. Hagenus, & ex eo Hafel- bachius : „ Cadoldum tie Lindau fuC- „ cefforem recepit, qui (imiliter in- „ gratus patrise fuit, una cum Art /- „ bolda fibi fuccedente in Praefidis or- „ ficio. „ Pernoldus ad An. J258* paulo ante allato loco. LIBER SEXTUS. 397 c - extrema ventum , Stephanusque Zagrabienfis ad prafe- diuram revocatus. Is cum more ageret fuo, & ad prifti- nas injurias nova nunc adderet intempeftivas feveritatis exempla , omnium fummorum, ac infimorum odiis dc- flagrabat. (a) Hoe nuncPradide,deIatus quorundam criminatio- ne Sigefridus Merenbergicus eft, nefcio cujus caufae reus: quern ut obrueret ex improvifo Stephanus, cum armato- fy* No- rum globo miiitum, Merenbergam caftrum repente ag- ^h?- greditur. Odoratus confilium Praefedi Sigefridus, egre- num Pra- giamNobilium manum in armorum focietatem pertraxit,^^"* Stephanique conatus ea folertia elufit. Fadionis caput Hartnidus erafc Petovius, vir acer, & bello ftrenuus: is ubi Zagrabienfem Comitem Marburgum receftiile compe- rit, raptisfecum conjuratorum copiis eodem confeftim ad- volat, hominemque in balneo , cujus gratia eo venifle ferebatur, armatus inveftigat. Verum Stephanus, ad pri- mum adventantis hoftis indicium occulte fe ex urbe ejecc- rat, Dravoque fuperato flumine, ad Regem Hungarias convolarat. (b) Fadi indignitas ingentes irarum fludus in Belae, Stephanique Regum animis excitavit: fed quod unus maxime author facinoris Hartnidus Petovius audi- ret, in ilium vis omnis verfa eft , oppidumque Petovium jufto exercitu obfeflum. At enim Hartnidum fuus ille, quern adverfus Zagrabienfem Comitem exprompferat, animus nec adverfus geminos Reges defecit: elufa vis omnis diurna, nodurnaque propugnatorum opera, nec D d d 3 ante (a) HagenusinChr0n.C0l.i077. „ nit ad caftrum Mermlerg. Sifridut „ Darnach faczt er ( IVela ) ain Un- „ de re per indicem admonitus fa- „ garifchenGraffen dahin, der grof- „ 6tionem NobiIium,qui in propin- „ fen uberlaft tett denLandvoIkh.,, „ quo ad Dravum fluvium colebant, Anonym. Leob. An. 1260. Clarius „ excivit. Ibi & Petovienfis cum co- Horneckius c. 26. * „ piis advenit. Nobiles, quibusim- „ Der Herczog von Agrim » perium Hungarorum dudum fue- „ Der ward aber Haubtman, . » rat invifum, fefe mutuo exhortati, „ Wez er e ains getan „ decernunt Zagrabienfem invadere, „ Het, dez tet er nu zway, „ Petovienft Duce. Ille contempto „ limb folich chlag und gefchray, „ periculo venit* Marburgum balnei 5) Gab er nicht ain har. „ „ gratia. Continuo Petovitnfis accur- (b) Ottocar.HorneckiusinChron. „ rit, hominem veftigac : fed eum Rhytmico, cujus hac de reSynopfin „ celeritas adjuvic. NamD^Mflu- Marcus Hanfizius T. II. p. 354. fe- „ mineinhoftium confpe&u tranato quentem affert: „ Erattoe/xkm/wDux „ evafit. Eum nobiles usque ad An- ,, Zagrabienfis, qui Stiriam pro Ste- „ chen/lein Caftrum perfecuti funt. „ 5> phano , BeU filio procurabat. Ad Confentit Hagenus in Chron. Auftr, „ eum Sifridus Merinbergerus menda- Col. 1076. „ Der von Petau - - flug „ cio delatus fuerat. Dux ad cum „ den Hertzogen von Agrem aucz » comprehendendum cum manu ve- „ dem Land, „ Alienatis feme l uni- mis , 398 ANNALIUM AUSTRIA ante ad conditiones defcenfum, quam Udalricus Salisbur- a genfis Archiepifcopus, cujus fe clientem fiduciarium fere- bat, in caftra Regia profe&us, injuriae Sigefrido veniam, fibi auxilia adverfus Phiiippum aemulum impetraflet. (a) Compofita ad Petovium cum Hartnido pace, reli- quorum per Styriam optimatum odia fopita funt potius, quam reftin&a. Jam dudum Styrias Proceres fui confilii poenitebat: quo disjun&i ab Auftriis diverfum fibi Princi- pem conftituerunt: mores, lingua, cultus animi, corporis- que , ut in natione extera, a fuis alienus, animos primum a fiio Principe abjunxere: ea animorum alienatio offenfio- nes quasdam, & voluntatum difcordias excitavit: cumque nec Principi ulla in charitate civium fpes diet reliqua, ci- vesque fehoftium numerohaberi quererenturj ad injurias, mutuasque criminationes ventum , quae civilem animo¬ rum nexum, minus temper minusque cohaerentem, peni- tus abrupere. (b) AccelTit ad has dillenfiones aliud haud paulo gravius reipublicae malum, quodlibet audendi licen- tia (a) Idem ibid. „ Is cum ocius „ rando firmataj,quibus cautum eratt „ ad stephanum Regem ( BeAe filium) „ ab Rege de oppido reftituendo, „ regio jam turn nomine appellari „ quamprimum pignus dilutum fue- „ coeptum, properaffet, eum de mala ,, rit. Stephanas Rex oppidum ingreft- ,, re, quae libi & Hungaris in Stiria „ fus,ibi fedemfixit cum uxore,re- „ evenerit,edocer. IbiRegesPater „ mUroquedomumZagrabien/ijStiriam „ &filius ad ultionem accenfi, exci- „ perfemetipfum aliquamdiu rexit'r „ dium Stiris decernunt. Zagrabienfts „ ftudium etiam fuum Archiepifco- „ quum noxae caput unum Petovienfem „ po contra Phiiippum addixit,admo- „ arcefleret, in eum Stephanas Rex „ nitis Provincial Nobilibus, uti ei „ copias duxit. Obfeflum ftrenue „ fubfidium ad fedem obtinendam „ Petovium, Comite non fegnius pro- „ conferrent. „ Hartnidum appello „ pugnante: cui cum quidam effent „ Petovium hunc , quod apud Hor- „ au&ores deditionis, ille fe clien- „ neckium eodem loco inter No- ,, tem Ecclefiae Salzburgenfis profet „ biles Styriae, qui Udalrico Salis- „ fus, negabat oppidum traditurum, „ burgenli fuppetias tulerunt, pri- „ nifi cui Papa & Capitulares pote- „ mus occurrat Hartnidus de Petau „ „ ftatem Ecclefiae detuliffent. Ibi 17 /- quamvis alias Author Hift. Ducum „ ricus Archiepifcopus advenit: Re- Stiriae in Ottocaro II. eundem Pride - 3J gem Belam , ejusque filium Stepha - * ricum nominee, ufitato PetovienfibuS „ num enixisprecibusrogavit,utfibi vocabulo. „ & Ecclefiae fuae parcerent. -- Turn (b) Hagen, in Chron. Auftr. Col. „ obtulit literas Papas, quibus Re- 1077. „ Darnach faezt er ( IVeU) „ gem hortabatur ? util7/r/c«»2 &Ec- „ ain Ungerifchen GralFen dahin, dec „ clefiam Salzburpenjem in prote&io. „ groften iiberlaft tett dem Land- „ nemrecipiat. Rex obfequio Papas „ volkh. „ Anonym. Leob. ad An. „ & Ecclefiae fe fore refpondit. Rur- 1260. „ Stirienfes ab llngaria affli&i „ Eum Ulricas orare, uti - - obfidio- „ plusquam ante. „ Arenpeck. in „ nem omittat - - ubi cum Rex in Chron. Auftr. „ Bela tamen Rex - „ fententia perftaret immotus - - „ nec defiit lsedere easdem terras. » „ confilio fuorum Ulricas ita tranfi- Etrurfum: „ Rex Hungariae filium „ git, utinjuriarum oblivionedecre- „ fuum in Gratz locavit, qui more >> ta traderetur oppidum Regi pa£to „ patriae fuse vixit, quod Barones Du- ” pignoratitio pro marcis ter mille. „ catus fuftinere non volebant. „ „ De quibus confe&ae tabulas jureju- ( A ) H<«c LIBER SEXTUS. 399 A - c. tia perverla. Jam inde a Friderici Auftrii Duds morte juris omne difcrimen fublatum videbatur: ubi ubi Ipes cre- fcendi erat, nulla paffim religio in agros fundosque alienos irrumpere, & quidquid in direpcione villarum, pecorisque Vis poflet, id omne in jufti belli fpoliis numerare. Forte provindalium quidam in Teutonid Ordinis, ac Goflenfis Virginum Coenobii jura involarant,praedaeque non exiguas manubias reportarant. Re ad Stephanum Principem de- lata, miffi continuo repetitum res ablatas rerum capita- lium miniftri: atque ut ne mora, aut exceptione judicio- •rum vis langue/ceret, villas una reorum , fundique feque- ftrorum fidei commendati. (a) Nihil non ex aequo, ju- ftoque ea in re a Prindpe ftatutum: non defuere tamen, qui impotentis dominatus criminatione invidiam Duci, gen- ti odium confiarent. Auxit acerbitatem fadi rumor tota &fmi{iro provinciadiffipatus: compedum numerum ingentem con- fici juRum, delignatum fraudi diem, quo evocati in aulam Petovienfem (ea in urbe enim Stephanus poll transadam nuper cumUdalrico Salisburgenfi pacem, ledem habebat) procerum nobiliffimi repente intercept!', vindique in Hun¬ garian! abducerentur. Ea fama , feu ex vero fparfa, feu malevolorum criminatione confida , uti temere credita, ita ingentes iras in omnium animis excitavit, paffim fre- mentium : hoc nempe illud efle, quod Zagrabienfis ille Styriae hoftis jadare toties ore importuno auliis eflet: ve- Jiales Styros, ac vernas de lapide emptos : non ferendam liberae genti tantam hominis improbi licentiam : jugum Hungaricum totis cervicibus excutiendum. His vocibus inftindi tota e Styria concurrunt valentiffimi quique , & styri quod telum cuique ira fecerat, velut furore perciti corri- piunt. Hyems erat, montesque omnes ac valles profun- **** mu da nive imperviij viam tamen per notas femitas agreftium multitudo reperit j atque ubi fe audam numero, viri- busque confpicit, in oppida, ubi praefidii militaris quid- quam inerat, immani cum tumultu , ac vociferatione ir« ruit. Nullum nifi in fuga militi pratfidiurn : hanc etiam frigoris inclementia , atque omnes montium fauces infi- dentium hominum agreftium turmae minus expeditam faciebant. Caefi, oppreffique, quotquot in Styros inci- derant, Hungari j dierumque non amplius undecim brevi Ipatio, tota provincia lunt ejedi. ManGt tamen in pote- ftate (a; Haec ex Auth. Hift. Ducura Styriae in Ottocaro II. utique ex Adis Provincial, accepta. 400 ANNALIUM AUSTRIA Rate Stephani Principis Petovium , feu quod praetoriano a . c . militum praefidio fatis defenfum putaretur j feu quod Sa- lisburgenfis id oppidum juris eflet, & fua mox fponte ad Styriam rediturum. ( a ) Eje&iis hunc in modum Hungaris continuo in Au- Oratores ftriam Oratores mittuntur, qui Ottocarum, ad Principa-1260 ouJfa ^ tum gentis invitarent. Recreatus eo nuncio Dux Au- rum wit-ftrix, animi tamen ketitiam vultu preffit, inducias caufa- tuntw. tus cum Rege Bela , jus fuum in Styriam fine pugna Sc fanguine haud dimifiuro: gratam fibi ceterum profeflus is pacem Optimatum Styriae in fe voluntatem, nec ubi res & caufa cumHun- p erm iferit, eorum fe ftudiis defuturum : auxilia in prae- gans cau -/ n _ , Y jams pri-kns ne mitteret, pactorum fe religione prohiberi. ( b ) mum > Imperare fibi tamen haud potuit, quin in Styriam , prae- fidiario jam Hungaro vacuatam, eadem adhuc hyeme ve- niret j fed fine exercitu , ne pacem prior violafle videre- tur. (c) Rebus , ut tempus ferebat, ibi transa&is, re- vertentem in Auftriam Comes Hardeckius acceflit, lau- datoque Regis propofito, pacis jura tam fandte obfervan- tis,ratum fibi efie, Styris proceribus opem ferre affirma- vit: nullo fe privatim pa&orum jure Hungaris obftri£tum, numerofum habere in armis militem, momentumque, fi Styris (a) Horneckius in Chron. Rhyt- „ rum, quae cum Hungaris conventa mico MS. c. 48. & 49. 52. & 53. cu- „ fueranr. Sciris rurfum pro Stephana jus fynopfin hac in re praebet Hanfi- „ Rege Dux Zagrabienfis imperita- zius T.II. p. 358. >, Stcphavus Rex, „ bar. Huncadorci, dies non am- „ qui Petovii per annum & dimi- „ plius undecim , Hungaros omnes „ dium habitabat, acerbum imperi- „ e Provincia depellunt incredibili „ um exercebat. Provincialium odia „ omnium gaudio. „ Cetera eX „ non erant obfcura: eos Rex ad cer- Auth. Hift. Ducum Styr. in Ottocaro „ turn diem evocaverat. Erac qui II. petita funt. „ eos admoneret, ut ne inermes ve- ( b) Chron. Anonymi Leob. ad A. „ nirent,paratoseffecarceres&vin- 1260. „ Stirienfes abllngaria affli- „ culain caftro Plyntenbiirg ( Vijegrad ) „ plusquam ante, Ottafyrum inVW ,, ad quod effent deducendi. Ea res „ tant. Quod audiens Bela, filiurti „ vulgata mirum in modum animos „ fuum Stephanum mittit ad Styriam „ irritavit. Cum deindeRex ex op- „ devaftandam. Ottafarus treugasha* „ pido demigraffet, praefe&um im- „ bens cum Ungaris, nolens pacem „ pofuit arci cum praefidio Hungaro- „ infringere diflimulavit. „ Hor- „ rum , a quibus vicini foeda quae- neck c. 53. & <34. „ que perpefli. Audiebantur omni- (c) Pernoldus ad Annum I2<>9* „ um gemitus ob jugum Pannoni- „ Stirienfes in Ungaros infurgunt, &■ „ cum adeo diuturnum , ac Nobili- n omnes exceptis, qui in Petovia fue- „ tati cumprimis intolerabile. Hi „ runt, five occidunt, five pellunt „ capitaconferunt, Regem Bohemia: „ intra paucos dies ipfa hyeme, & „ per legatum appellant, fidem ofFe- „ Legatos ad OtakarumWiennam mit- „ runt, fi modo juribus Patriae ca- „ tunt,Ducatumlllideferentes. Sm- „ veatur. Res Viennae tra&ata quam „ tim vero ipfe in Stiriam venit, ,, occultiflime. Oratio non ingrata }} fine exercitu , ne pacem violau® •>■> Regi : fed is rem fieri, quam a fp ,, culparetur* „ „ probari malebat, obtentu pa£to- • • ( A ) Hor- LIBER SEXTUS. 4or A> c * Styris fe conjungeret, haud Ieve ad communem caufam allaturum. Ottocarus laetus officio Comitis, fimulata ta- men vultu indignatione,quod ex Auffiiis eflent, qui no- mina earn in miiitiam dedifient, aliena ffipendia Tub Sty- Hardest- ris fa&urij nihil cetera obffidt, quo minus,& quod vide-*2^” retur,Comes ageret,& jure,quod illi dudla per majorum longam feriem tribuiftet nobilitas, uteretur. Hoc re/pon- fo dimiffius in prafens eft Hardeckius. Rei fama nonprius in Styriam, quam Belas Regis aulam dimanavit: qui miflo cum copiis Stephano filio, Styriam interim omni hoftilita- tis genere divexari juffit. Nec moram traxere promifta Hardeckii Comitis auxilia : mille erant capita duce Con- rado Hardeckio , Ottonis Comitis fratre. Id robur co- piarum veritus Princeps Stephanus, tumultuario fuorum agmini haud fatis confifus, e Styria fe fubduxit j padfcas- que Auftriacorum cum Hungaris pacis leges violari que* fius, irarum ingenti mole Belas animum implevit. (a) Ottocarus interim ad bellum, quod in foribus efle providebat, curas omnes convertit. Periculi magnitude 0mnia a $ facile admonuit, ut auxilia e vicina Germania, Silefiaque fibi adjungeret: pertra&i in armorum focietatem OttoJJ^* Marchio Brandeburgicus, Udalricus Dux Carinthiae, & Hu no a- Philippus frater ejus, ac prater Silefiae Duces duos, multi rQU Pars II. Eee eGer- (a) Horneck. c. 54. in hunc fen- fum: Ibi Conradns , Comes Hardeckius, jevo jam grandior Regem interpel- lans : Dabis , inquic, Rex fanguini meo, quern a quatuor proavis liberum ac nobilem traho, ut Te pacato, ar- ma induam, vicinisque, quas defti- tuere mihi nefas, prsefidio fim & au- xilio. Hortatus deinde praffentes, ut fiquibus idem effet animus, in armis praefto effent. Ottacarus fimulata vul¬ tu indignatione, quod efuis effent, qui fuo injuffu alieno fe bello mifee- rent, nihil cetera obftitit, quo mi¬ nus, quaj viderentur e re fua, agerent. Profedti igitur in bellum funt cum Hardectyo complures nobiles, nume- rofo fads mille fuorum agmine. Jam- que Stephanus, Bela filius, primis ca- liris in Styriam progreffus erat, cum de Auftriacorum auxiliorum in Styri¬ am adventu certior redditur. Ea res Principem movit,ut copias continuo fuas in Hungariam revocaret. Eadem refert Hagenus & Hafelbachius. Sed Pernoldus ad An. 1260. rem fic nar- tat : „ Permifit Otaf^arus , ut ineunte „ vere, ambo ftrenuiflimi Comites „ Hardek^enfes , & mille viri elect i, „ quafi ultro, & propria voluntate, „ pecunia Stirienfium condu&i, quod „ ipfe clam difpofuit, vicinis auxili- „ um ferrent. Quod audientes Un- „ gar i, cum non fatis numerofi effent, „ fponte recefferunt. Sed uterque „ Rex ad fubfequens bellum grandem „ exercitum prseparavit. „ Addit Hafelbachius in Chron. Auftriaco. „ Elapfis autem treugarum diebus, „ ottocarus fe iterato de Styria: Duca- „ tu intromifit. „ Continuator ve- ro Martini Poloni ad Annum 1260. „ Styrienfes ab Ungaris inceffanter „ afflidti fuppliciter Ottocarum invo- ,, cant, ut eis miferando fuccurrat. ,, Quod Bela prsefeiens, Stepkanum fi- „ lium mittit ad Styriam devaftan- „ dam Ottocarus violatam fibi pacem „ afferens, in manu forti Styriam in- „ troivit, & cum immenfa lsetitia „ fufeeptus ab omnibus , quendam „ nobilem Virum Bohemum Styria „ Prsfidem deputavit. „ O) Chron. 402 ANNALIUM AUSTRIA) e Germania Principes, Comitesque: quibus fe Joannes Pra- A * c * genfis, ac Bruno QlomucenOs Antiftites adjunxere. (a) Nullum certius ingentisbelli indicium, ac diuturnus pra¬ ter morem belli apparatus. Vix Junio menle inclinante in caftra ventum. (b) Centum facile, ac quadraginta fub (ignis numerabant Bela, Stephanusque Reges millia, quorum partem non minimamDaniel Rex Ruftize,&Bo- leslaus Dux Cracoviae, ex Rutenis, Cumanis ac Tartaris poft fe trahebant. (g) Ottocarus, ut hofti viribus fero- ci, ac non Styriam modo, fed Auftriam quoque fpe de- voranti, parem potentiam objiceret, colie6to omnium provinciarum robore, centum fere armatorum millia, hos- que inter feptem, quibus equi ferreis loricis graves, in ar- mis habuit. His copiis ad magnae (pei certamen defeen- Frima fum eft. (d) Bela promotis ad Marcham , qui fluvius ^/-Auftriam abHungaria fuperiore dirimit, caftris progref fus, decern & amplius millia exploratum in ripam ulterio- rem transmittit. Trifariam partitse erant Ottocari copice, quarum pars prima cum Brunone, Olomucenfi Antiftite, Ducibusque Silefiae Henrico & Wladislao in Marchici campi planitie 5 altera (ub OttoneBrandeburgico, &Har- deckio Comite ad Laam; tertia demum fub Ottocaro Re- ge, haud longo a poftremis intervallo, caftra habebant. Hungari, Cumanique, dum equeftrem procellam in Mo¬ ra vos , ac Sileftos efiundere parant, errore viarum in ca¬ ftra (a) Chron. Bohem.Ludewigian. L. 2. c. 73. „ In exercitu autem „ Prczemislai ( Ottocari 1 \.J fuerunt „ hi Principes: Bhilippus Saltzburgen- „ fis Archiepifcopus, Joannes Pragen- j, fis, Brunno OlomucenfisEpifcopus, „ Ulricas Carinthite, & Sryria: dux, „ Otto Marchio Brandeburgicus, 6c „ quam plures Saxones, Henricus Dux „ SieficE, Wladislaus Opulienfts , & mul- „ ti alii Principes, Comites 6c no- ,, biles. ,, (s') Id colligi poteft ex pugna cum Pleigeniis Comitibus facta 26. Junii, ut mox narrabitur. (c) Chron.Anon.Leob. ad Annum 1260. „ Bela colledo exercitu, cen- „ turn quadraginta millia equitum „ cum Chomanis 6c paganis, in Au- „ ftriam , juxta Mar chi am fluvium, ,, caftra locat. „ Ottocarus Rex ipfe in epiftola a.d Alexandrum IV. PP, Scri- pta bellum fe geflifle memorat „ ad- •» verfus Belam , 6c natum ejusdem, ,> Stephanum Ungarise Reges illuftres, „ & Danhlem Regem Ruflise, 6c filios „ ejus, 6c caeteros Rutenorum, 6c „ Tartaros, qui eisdem in auxilium „ venerunt, 6c Boleslaum Cracovi- ,, enfem, 6c La%hpnem , Simonem Lane - „ fatia duces, 6c innumerabilem mul- „ titudinem inhumanorum homi- „ num, Cumanorum, Ungarorum, „ 6c diverforum Slavorum, Siculo- „ rumque - - ut etiam Grtecorutn „ Czingarorum 6cc. „ Extat epifto¬ la apud Ludewigium T. XI. Reliqu. MS. in Chron. Bohem. L. 2. c. 73* Sed perperam Adriano Papa: inferibi- tur : fefellit enim litera initialis A quit 6c Altxandri 6c Adrians nomen inchoat, 6c fola poni folet in literis, ut frequentiftimis exemplis conftat. (d) Anonymi Leob. ad An. 1260. „ Otokprus in occurfum ejus (Bel*) ,, cum 100000. equitum,interquos ,, dicitur habuiffe 7000. equorum, „ de ferro coopertorum, ad refiften- „ dum occurric. „ ” ( A ) Chron. LIBER SEXTUS. 403 A - c. ftra Laenfia delati, tumultum inter Saxones, ac Brande- burgicos haud levem excitarunt. (a) Cognito errore, dolo, metuve inceitum, celerrima fe fuga inde proripiunt: ufi p/e/- quos dum Hardeckius Comes, Ottoque ejusque frater,& Co - qui iis fe conjunxerant Craftto Schleunzius, 8c Cadoldus Waifenius, nobiles Auftriaci, cum trecentorum fere capi- tum expedita manu, majoribus animis, quam viribus per- fequuntur? converfi in ruentes Hungari ac Cumani, a la¬ tere, a tergo, afronte fie circumfundunt, ut inclufi ve- lut indagine, omnes fere hoftium aut gladiis aut fagittis proftrati occumberent. Is exitus erat duorum fratrum Comitum, cum quibus altiffimi fanguinis familia Pleige- nia eft extincfta. (b) Pars II. E e (a) Chron. Bohem. Ludewig. ibid. c. 72. „ Stephanas junior Un- *> garorum Rex - - miftis infidiato- „ ribus comperit, Henricum Ducem ,, SlerJa , Sc Wladislaum Opulienfem „ una cum Olomucenft Epifcopo in „ pratis circa Pobeczelicz jam caftra „ metafle. Quos dum incautos ag- „ gredi difpofuerat, - - cafu conti- „ git, videlicet fui du&oris errore, „ quod non Pobeczelicz , fed verfus „ Lavam applicuit. Jam enim Mar- „ chio Erandenburgtcus, Saxones, Co- „ mites de Hardec \, Sc multi de Boe- ,, mia iliic advenerunt. Eratque ,, Princeps Boemiae cum fuis fimili- „ ter jam vicious. Inde rumor in „ caftris infbnuit,Ungaros & Cum- „ tnanos propinquos adeffe, Sc par- „ tern exercitus turbare. „ (b) Chron. Auguft. ad An. 1260. „ Ottokpro Regi BoemiiE poft, videii- „ cet in fefto SS. Joannis Sc Pauli „ triftem obtulerat fe fortuna. Nam „ cum X. vel plura millia hoftium „ infultum facerent in Auftriam circa ,, caftrum Stentz dictum, (Stlitz) duo fratres fanguine nobiliflimi, juve- » nes elefti, Otto videlicet Comes 5> de Hardeckp , & Conradus Comes de » Plain , ac cum ipfis Crafto deSchlti- 1, nitZy Conradus ( al. Cadoldus) di£tus ,, Orpbanus (Wais ) quad cum CCC. „ virisincaute eis occurrerunt, qui- „ bus fere omnibus occifis, paucifli- „ mi evaferunt. In morte quoque ,, prardidtorum Comitum , ipfo die ,, deperiit fucceflio illius nobilifllmte progeniei de Plain , quod fine hae- „ redibus decefferunt. „ Chron. Auftrale ad An. h. ,, Hoc anno in- » traverunt Ungari Auftriam Sc oc- e 2 Tam ,, currerunt eis quidam deAuftrlai ,, fed heu pugnantibus eis occifi funt ,, duo fratres Comites de Ilardec/y; ,, Conradus Comes de Plaigen , & Do» „ minus Crafto de Schlepvnz , & Domi- „ nus Cbadoldus Orpbanus , in die SS. „ Johannis Sc Pauli. „ Idem refert Chron. Clauftro - Neoburg. & Anon. Leob. ad An. 1260. „ De Auftra- „ libus funt occifi , Otto Comes de „ Hardeck, Chumadus frater ejus de „ Platen , Dominus Krafto de Sleuntz y „ Sc Dominus Cadoldus Orpbanus. „ Chron. Salisbury, ad Annum 1260. „ Prima vice aComitibus de Plain , „ & aquibusdam Minifterialibus Au- „ ftrije dimicatum eft, qui omnes oc- „ cifi funt, & captivati ab exercitu „ Ungarorum. „ Vid. Chron. Bo¬ hem. Ludewig. L. 2. c. 72. & Mo- nach. Paduan, ad An. 1260. Chron. Hageni Col. 1077. „ Ains tages „ chamen der Ungern 40000. haimb- „ lich geftrichen, und lagen haimlich „ in ayner hiitte bey Stetz ym Ar- „ nezztal: die fanten ir wol 100., „ mit bogen fur Laa , und bechumer- „ ten die futrer. Daz gefchray chain ,, gznLaa in dieStatt. Do machten „ fich auch der beften mer, wann ,, 500. mann, der Graff von Hardee „ und Graff Cbunrad von Plain : die „ rietten aus die futrung zubefehiit- „ ten. Die Ungern fiuhen vor yn „ liftigleich, unez daz fyeauf irhiit- „ te chomen. Die Ungern in der „ hiitt brachen auff, und flugen die „ Tewtfchen alle zu tod , daz 10. „ davon lebendig nit mochten chu- „ men, diedarnach zu Laa wurden „ begraben, die Chunig Qttac{er vil « Ter 404 ANNALIUM AUSTRIA Tam trifle belli aufpicium terrorem totis late caflris A * fparfit: ut adeo non deeflent,qui fugam trans Teyam flu- vium relpedlarent. (a) Erexit opportune fractos ani- ottocarm mos Ottocari adventus, qui contra&is ab omni parte co- 7iri$ a ad P as * totam l ate fluminis ripam rejedto in adver- MarcLm Cum litus palabundo hofte occupavit. Quo minus ad objkH : universe rei dimicationem totis caftris veniretur, Marcha obftabat fluvius, qui utrumque exercitum dirimebat: to¬ tis hie quatuor ac viginti diebus, qui a VI. Cal.Julias,quo Pleigenii Comites extin&i funt, ad XIII. Cal. Sextiles ex- currunt, otium fuit, verito trajedum fluminis utroque Rege, fuosque ad fummae rei diferimen conlervare cupi- Bwngam ente. (b) Nihil non ab Ottocaro tentatum , ut hoftem a a m% ac * P u § nam I ace ® ret : probris, convitiis militaribus hofli 3*. * vecordia exprobrata: immifli in flumen velites vadum fecuturis mox copiis quaefituri: mutatx aliquoties caftro- rum flationes, limulato ut metu hoflium confidentiam augeret: equeflres etiam ludi, ac certamina in hoflium oculis ceiebrata, Ottocaro Rege iplo ludicra pugnae ima¬ gine futuro certamini proludente. (c) Neque interim nihil de pace adum : miffi feciales femel ac iterum: led cum Belas, Stephanoque Regibus nec pax placeret, nee belli in Auftriam transferendi confilium; moras impatiens Ottocarus, expedito in caftra hoflium Ottone Meyilavio, clari nominis per Auftriam Optimate, optionem Regibus obtulit, aut fuos in litus adverfiim fine noxa traducendi tillfnT exercicus » aut idem Bohemis, Auftriisque concedendi: ea caufa inducia;, quae XIV. Calendas Augufls mittit inchoatae,ad fequentis diei meridiem durarent. Diu latis Humflrit: ea „ fer chlagte. „ Pernoldus ad An. 1260. „ Bela , & Stephanus filius, ,, contra Auftriam ad Marcham fluvi- um cum mgenti exercitu venerunt, ingrediente Julio: quibus Otahprus cum multo paucioribus obviam ftetit. Principio Stepkanus fluvium tranfiens , aliquam vidtoriam ha- buit, & perierunt Comites Harde{- kpnfes. „ (a) Chron. Bohem. nunc lauda- turn ibidem. „ Ob casdem didtorum „ Comitum grandis inter principes „ exercitus oritur diffenfio, ficque „ quidam ex eis propria petere vo- ,j luerunt. „ _ C B ) Lit. Ottocari ad Alexandrum IV. iP. in eodem Chron. Bohem. L. 2. c. 75. „ Sane cum ad flumen, quod „ Morava ( Slavonice , Germanice „ March') dicitur, circa locum a ca- ,, ftro & oppido Hembttrg duobus mil* „ liaribus diftante, tlngarias, & Au- „ ftrias confinia inibi terminantem, „ cum noftris cxercicibus venilTe- „ mus , didtos Reges ad exercitum »> eorum illic caftra metatos in op- „ pofita parte ripas invenimus exad- „ verfo. Sicque faftum eft, ut „ noftra,&adverfariorum caftra 10- „ lus duntaxat divideret fluvius. ,, (c) Chron. Auftr. ad An. 1 26o> „ Eodem anno Rex Bohemias mil 1 ' v tavit cum CVIII. militibus , tern- „ pore expeditionis , juxra riparn „ Marcham , yidentibus llngaris. „ LIBER SEXTUS. 405 c -ea deliberatio tenuit, tandem oblatae optionis pars ea ab hofte fufcepta , quae liberum Hungaris traje&um in Au- ftriam concedebat: regia ad haec fide firmatae utrinque in- duciae pofiulatae. (a) Qua re cognita, Auftriorum pars magna e caftris dilapfa , traje&o Danubio Heimburgum excurrit. Non fefellit Hungaros ea Germanorum in ca- ftris fuis paucitas, quaefitoque adverfus pa&orum fidem fluminis vado, per nodlis filentium cum Rege feStephano inAuftriam infudere. Aberat Ottocarus Creflenbrunna, ubi caftra erant, paulo longius pabulationis caufa cum equitibus ad fuperiorem Marchae fluvii partem digrefius. Id enim vero Stephano opportunum vincendi tempus Antt videbatur: infirudla extemplo acies , caftraque Germ a- jZlarZt nica militari corona cindla. Improvifa aggreffione territus impetum Germanus miles dum arma corripit, dum revocati in pugrram equites, dum ordines multorum abfentia hiantes facimt. reftituuntur, accepta non parva clades eft,* fed Ottocari feftinato reditu mox in hoftem verfa. Animos illemilitij magis tamen violata recentis padli religio addebat, fiipato- que peditum, equitumque robore, quanquam eeftus eflet E e e 3 era vis (a) Chron.Bohem. Ludewig. L. 2. c. 73. inEpiftola Ottocari ad dlexan- drum IV. PP. „ Cumque fic loci po- „ Iltio fehaberet,ut (ad) adverfa- ,, rios fine irremediabili noftrorum ,, jaduravotivumnonpoffemus con- „ fequi acceflum , & de formanda in- „ ter nos, ^teosdem pace buffet ali- „ quoties attemptatum ; ipfis vero „ Regibus de die in diem, &de ho- „ ra in horam fuas in diverfas vari- „ antibus voluntates , non reftaret „ aliquis pacis locus, - - noviflime ,* unius duorum parti adverb® obtu- „ lirnus optionem, ut videlicet vel „ ilia nobis cederet, quatenus ad ean- ,, dem, gerendi belli caufa, tranfire „ poffemus,vel nos id parti adverf® ,, concederemus. E quibus diftinde ,, precibus alteram pars adverfa ele- ,, gerat, ut videlicet nos cederemus, „ 6 c noftra ceflione iisdem locum ,, daremus. Et ut id fi per fe fieri „ videretur , quovis impedimento ,, ceffantedidiRegis, & eorum prin- ,, cipes & Comites treugas conftitu- , tas , & ferio juramentis firmatas per totum diem B. Margarith® fe- dum pr®cedentem,Scmedietatem ipfius feft® diei, nobis medianti- „ bus idoneis induciis remiferunt. „ Hagenus in Chron. Auftr. Col. 107B. j, Chunig Welan, und fein fun Step fan „ lagen enhalb der March in ainer „ awen, und die zway her lagen al- „ zo vierzehen tag gen einander. ,, Die Dewtfchen des ligen verdroff, ,, und wurden des mit den Chunig ,, fiber ain, daz zu den von Ungem „ gefant ward in bottfchafft der Meif- „ fatten daz der vonllngern hinder „ fich zuge mit feinen here,untzdie „ Tewtfchen uber die March chomen, „ fo wolten fy do ftreitten ritterlich „ mit den llngern. Wolt der von „ linger des nicht thun, fo folt man „ ain frid machen, untz daz die von „ Ungern chemen heriiber; fo wol- „ ten fie yn aber nit flat thun des „ ftreittes. Der Chunig vonllngern „ wolt chain antwurtt geben yber „ die Bottfchafft. Doch cham dar- ,, nach ain linger gerant, und hiezz „ chomen den Meijfawer zu dem Chu- „ nig. Chunig Wela entbot herwi- „ der bey den Meijfawer Chunig Otta- „ ckem , es folt zwifehen yn vier tag ,, ain frid fein,fintz der vonllngern ,, mit feinem her cham uber die „ March , fo wolt er auch dan mit „ yn ritterlich ftreitten. Die Tay- „ dung ward alzo beftatigt. „ Fu- fius adhucHorneck. c.6o. & 61. rein tradat, quern tu confulas, licebit. Pugna, & Victoria Ottocari- 406 ANNALIUM AUSTRIA) gravis armaturae militi pene intolerabilis, fic in holies itum, a. g. ut perrupta prima acie , Rege etiam Stephano , qui inter primos acerrimum in caftra impetum fecerat, gravi vul- nere laudato , in fugam le conjicerent, nulioque periculi relpe£lu , in profluentem fe Marcham fluvium praecipites agerent. Solutis femel ordinibus jam non pugna, led ftrages erat aliorum fuper alios ruentium , quorum corpo- ribus non ampliffimus modo campus j fed fluminis etiam alveus ita conftratus eft, ut cumulatis hominum, equo- rumque cadaveribus pontem quodammodo noftris militi- bus fterneret, per quern in caftra, quae adverfo in litoreBe¬ la Rex habebat, totis agminibus tranfirent. Sed is vifa, compertaque fuorum ftrage,cum parte exercitus ad cufto* diam relidia, in tutiora fe fubduxit. Direpta itaque gemi- na caftra, omni opulentia referta, abdu&i currus, tento- ria, & quidquid agi, ferrique potuit, in praedam dad (a) Fugien- ( A ) Lit. Ottocari ad Alex. IV. PP. 1. c. „ Verum quidem fua fa&a, „ pa&a & juramenta fblici violare, „ per vada inventa, & fibi aptata, ,, clam nodte ad noftram partem cum „ omni exercicu fuo tranfierunt, & „ cum dicercmus: eft fecuritas, fu- „ bito tamen innumerabili multitu- „ dine contra nos improvifos appa- „ ruerunt in campo, & cum in fpe „ treugarum vix decima pars noftri „ exercitus penes nos pro noftrae per- „ fona: cuftodia remanfiflet, eo quod „ plures de noftris, tranfito Danu- „ bio , oppidum Hamburg intrave- „ rant, alii vero cum curribus de- ,, fcenderant ad ftationes, &loca ca- „ ftrorumj hoftesnoftri,fraudeple- 5, ni, in modum circuli, per ordina- „ tas acies, nos attingentcs, nifi Do- „ minus adjuvifl'et , vivos forfitan ,, deglutiflent. Itaque in tarn inevi- „ tabilis neceftitatis articulo confti- „ tuti. - - data nobis deccelofidu- „ cia , irruimus confidenter. Quos „ DEUS per manus noftras, & no- 5J ftrorum,imofuorum militum ex- terruit, & proftravit, & in fugam „ convertit, ita ut fugientibus cum „ impetu, & fe invicem comprimen. „ tibus , didus fluvius Moratva - - „ multo casforum (anguine rubrica- ,, tus fadus fit - - fiquidem in eo- „ dem fluvio fugientium a facie DEI, ,> interfedorum tanta multitudo, >1 quod per cadavera hominum & ,, equorum, quafi per fados pontes, „ nonnulli ex noftris adverfariorum „ caftra intrarent, & occupantes cur- „ rus, tentoria, &exponentes qua:- ,, que pretiofa lpolia acceperunt. „ Hagen. Chron.Auftr. „ Chunig Ot- tacker fein here fchicket,und reit auf „ Stopfereicb. Do wolt ym der Chu- ,, nig von Ungern ain tlngerifehe „ trew erzaigen. Do er Each, daz „ die Dewtfchen auf den frid gentz- „ lich hetten gelaflen, und waren „ nit (ere bey ire Warnung, und „ hetten fich auch zerftrewt etwie „ vil; zu hant chomen uber die „ March die Hngern haimblich ge- „ fchlichen, und greiffen die Dewt- ,, fchen an. Man fant (hell nach „ Chunig Ottackpm , der cham her- „ wider und fchicket ordentlich do „ zu ftreitten. Chunig Wela belaib „ enhalb der March. - - Darnachun- „ lang bede tail flugen zufamen. „ Doch lagen die Dewtfchen ob rit- „ terleich. - Die Ungern namen die „ flucht - - und verluren desWaf- ,, fers-furt; domit ir virtaufent er- „ truncken. „ Similia habetChron. Auftrale: Anonymi Leob. Salisburg. ad An. 1260. Chron. Auguftenfe ad hunc annum : „ Tandem poft pl u “ ,, res dies abit Rex Boemke pro com- „ modo equorum & hominum vo- „ lens ad (uperiores partes fluminis „ (March#) fe transferrer Stephanas „ Rex putansipfum velle fugere,m- ,, fecutus eft eum , & congreflione fabta LIBER SEXTUS. 4oy g. Fugientem per avia hoftilem exercitum , quatuor- decim vel amplius millibus imminutum, conlecutus gravi cum agmineOttocarus, tanto terrore Regem, Regnumque omne concuffit, ut Bela excitum Pofonio Rulandum Co- Concordia mitem confeftim ad Ottocarum mitteret,pacisque condi- ca ? ita ' tiones, quam graves fibi, tarn Regno neceflarias offerret. Bohemus, quanquam recenti Victoria tumidus, animum tamen in poteftate habuit,pacemque,quas in leges Ottoni Brandeburgico, & UdalricoCarinthiaeDuci videretur, de- dit. Earum capita haec erant: Bela Rex , filiusque Ste- phanus Styria tota , omnique, quod in earn Provinciam jus haberent, in perpetuum cederent: Stephani frater mi¬ nor natu, Ottonis Brandeburgici fiiiam, ex Ottocari fo- rore natam, quo firmior pax ellet, ac concordia, in Ipem matrimonii pronubo interim annulo fibi devinciret: pacis hx leges, non a Regibus modo, led quo beilis in futurura caveretur certius, a Romano etiam Pontifice firmarentur. Nihil ab Rege Hungaro reculatum: ad Styriam, quae tota styritot- jam ad Ottocarum defecerat, Petovium quoque, quae ex toearo ff ejus Provinciae oppidis penes Hungaros urbs reftabat una/™^‘ Bohemo vidori traditum. Sic ab armis utrinque difcek fum. (a) „ fa&a apud villam, quce CnJJinprun- „ mn dicitur, vidti func Ungari, ubi „ Stephana Rege vulnerato de parce „ fua plurimi funcoccifi, plures fu- )} giendo in flumine func fubmerfi. „ Ex parce etiam Ota{ari Regis multi „ ferro, & Tub armis nimio calore „ perierunt. Fadtum enim eft bel- „ lum feria II. in die S. Margaretae ,, Virginis,£ftumaximoexiftente.„ Repetit hanc pugnam infra Scriptor, vel interpolator Chronici hujus fic: „ Cumque in confiniis regnorum „ bellum inchoatumfuiflet,&colli- ,, fione equorum, & armorum tan- „ tus pulvis de terra furrexit,utme- ,, dia & clara die vix homo homi- „ nem cognofcere potuiflet. Tan- „ dem Ungari Rege eorum graviter „ vulnerato, terga vertentes, cum redeuntes feftinaverunt effugere, „ in quodam fluvio profundiftimo, „ quem tranfire debuerant, prater „ aliquos occifos, circa XIV. millia hominum fubmerfa dicuntur. „ Monach. Paduani in Chron. L. 3. ad An. 1260. „ Ex barbaris itaque & „ llngaris multi gladio funt occili, „ plurimi vero in fluvio funt: fub- Non „ merfi. Rex igitur Ungarice videns ,, fuas acies diftipatas, armis proje- ,, dfis, cum fuo exercitu fugam ac- ,, cipit feftinanter. Vidtores autem „ nondefticeruntperfequi fugientes, „ donee eorum caftra, refertaomni- „ busneceflariisintraverunt: ibique „ ultra modum fpoliis hoftium funt „ ditati. „ (a) Chron. Auftr. ad An. 1260, „ Fugit Rex Ungarice, & omnis exer- „ citus ejus relidtis tentoriis fuis, „ quce omnia abftulit exercitus Du- „ cis Aujlria. Illo tempore fadfa eft „ pax inter Ducem Auflria , & Regem „ Ungarice, & terra Stir it ., qus a Re- „ ge Ungarice detenta fuerat, reddita ,, eft Duci Aufiria. ,, Chron. Au- guft. ad h. a. „ Rex obtenta tali vi~ „ dtoria progreffus cum exercitu fuo „ inUngariam, ab inde poft paucos ,, dies liib quadam forma compofi- „ tionis recedit, Ducatu Styria cum „ civitate Bittonia ( Betovio ) quam „ adhuc Ungari tenebant, plenarie „ reftituto „ & infra: ,, RexUn- » garia: pacem qusmt, terras, qua; „ difcordice caufa fuerant, reftituit >, & ’ An?\uhl- phus Hab- fpurgicus in caflris Ottocari militavc- rit. 408 ANNALIUM AUSTRIA Non defunt, qui Rudolphum Habfpurgicum, eun- a. c dem, qui tertio decimo poft anno ad Imperium vocatus, Ottocarum fubinde Auftriae principatu exuet,interfuille ei praelio, & in Bohemi Regis exercitu Magiftrum equitum egifle velint: (a) alii majore adhuc confidentia, educa- tum in aula Ottocari, ac Palatinis poll: officiis adhibitum icribunt, nulla probabili conjedura veri: (b) nam ut illud 5) &infuturum amicitiam mediante ,, matrimonio confirmavit.,, Thom, de Hafelbach. in Chron. Auftr. Col. 730. „ Bela vero - - in quodam agro „ & promonticulo, comitante Hen- ,, rico Preufel f Auftr iacus is erat, & „ ab Ottocaro , cui prazclaram nuper „ operam , prteftitit, nefcio qua cau- „ fa zdBclam R. profugus) citraAtor- „ chiam volens eventum belli profpi- „ cere, confiftens, videos fuos occu- „ buifle, & ipfe fugam coadus eft „ inire cum reliquis. Perada hac „ igitur vidoria An. 1260. ipfa die „ Margarethas Qttochprus procindum „ mo vet contra Regnum llngarite, „ & dirutis multis apud Pofonium> „ tandem per tradatus deventum ad „ concordiam hoc modo : ut filia „ Margravii de Brandenburg , qua: fan- „ guine junda erat Ottockaro-, trade- „ retur in conjugium Bela, filio ju- „ niori Regis Bela. „ Similia refert Hagenus in Chron. Auftr. Chron. Neoburg. Anonym. Leob. Chron. Zwetl. ad An. 1260. Chron. Mellic. ad An. 1259. Sed Lit. Ottocari R. ad Alexandrum IV. PP. fupra Laud, rem extra controverfiam ponunt. „ Quamvis igitur poll triumphum di- „ vinitus datum nobis, quemadmo- „ dum communiter videbatur, re- „ gnum Hungarian noftra? ditioni po- „ tuerimus fubjugare; -- adverten- „ tes tamen, quod melius fit, bonum ,, vicinum habere per concordiam, „ quam fu per are -- cum participibus „ Ungariae Regibus, & domina regi- „ na, & juvene Bela , & fecundum ob- „ latam nobis a magnoComite Bulan- de Pofonia formam, maluimus pa- „ cis fcedera reformare, quam vaftan- „ do & debilitando magnum Unga- „ rite regnum, ad idem &noftri terras „ dominii, Tartaris aditum aperire. „ Prtenotatam igitur compolitionis „ formam prsedidorum Regum, Re- „ ginte, & Ducis Bela figillis figna- 5 , tam veftro Apoftolatui transmit- „ tentespedmus,eandemaIedeApo- „ ftolica confirmari, & ut opera? pre- „ tium eftjApoftolico in tevum pa- „ trocinio communiri. „ Ita Epi- ftola, alicubi mendofa apudLudewi- ' gium T. XI. Reliqu. MS. qua? nihilo corredior extat etiam apud Mencke- nium T. III. Script. Rerum Germ. Ex his erroris chronographum Elvean- genfem convincas, qui captos ea pu- gna Reges Belam & Stephanum ab Ot¬ tocaro fcribit ad An. 1260. Id enim Ottocarus hac in Epiftola , fi fadum eflet, filentio preffurus haud fuiftet. Pernoldus ad An. 1260. „ Deinde „ in die S. Margarets, idem ( Stepha-' „ phanus Bela Regis filius ) cum di- „ midia parte exercitus penitus con- „ tritus eft. Bela ex altera parte flu- „ minis fugit caftris relidis. Otaka- „ ms eum fecutus , vaftavit usque „ Pofon : ubi Bela pacem rogavit, & „ obtinuic, totam Stiriam, & jus ad „ illam cedens, atque nuptias filii „ fui Bela cum nepte Ota{eri Brande- „ burgica pacifcens. Pada pacis fie- „ bant perPatrem Iponfie,&Ducera „ Karintite. „ (a) Gerardus de Roo L. 1. Hift. Auftr. ad An, 1260. „ Budolphus eo „ bello defundus, ad Ottocarum Boe- „ mis Regem abiit, in cujus aula „ prtefedus equitum, quern alias Mar- „ / cbalcum vocant (uti habet Bohe- „ micseHiftoriteScriptor) fuit,&ei „ prtelio, quod de Styriae pofleffione „ Ottocarus cum Hungaro fecit, inter- ,, fuit. ,, Ottocari Mdrfcballum item Peflina Mart.Morav.L.3.c.7.appelIqf.' C B ) Chron. Bohem. Ludewig.L. 2. c. » Rex Rotnanorum ( B u * ,, dolphus ~) ex eo , quod quondant „ extiterat in curia Regis Boemi* „ ( Ottocari ) annis pluribus educa- ,, tus &c. „ Dubravius Hift- Boh. L. 17. ,, Juftit tamen prsefedum au- „ Ik, qu zm Marfchalcum vocant, JS „ erat BuMphus ab Hubfpurgo Comes, „ antecedere &c. ,, Dubravius ta¬ men non primo , fed lecundo cum Hunga- LIBER SEXTUS. 409 a. c. iliud taceam , ejus in Bobemiam profe&ionis, geftaeque feu in curia , feu in caftris praefe£fcurae nec Colmarienfes, nec qui ab Alberto Argentinenfi confcripti funt, Annales vel verbo rrieminifte, nihil alioquin tacere vel magnae, vel parvas rei folitos; (a) quis credat vel Rudolphum tot inter hoftes, quos in vicinia femper ftabuit, ex ultima AI- fatia in Bohemiam abiifle: vel Ottocarum Regem externo Comiti, vix fama fibi cognito, & equitatum omnem, &: Regni vires commififle ? quam alienum a Rudolphi fagacift lima prudentia erat, relinquere tot caftra & oppida, aut bello nuper vicinis erepta, aut haereditate fibi tradita, pa- triamque omnem aemulorum , ut ea erant tempora, vio- lentis confiliis Iacerandam objicere? an id permitteret An* na Gonjux magnarum & ipfa opum brevi hzeres futura? an liberi, quos in matrimonio minime fterili, complures jam numerabat ? aut quae tandem dira vel necellitas, vel libido Rudolphum adigeret, ut in exteri Principis obfe- quium magnas ProvinciaeLandgravius, acDominus fc de- mitteret ? Et vero non defunt literae complures omnibus his annis a Rudolpho Hablpurgico in AHatia datae, argu¬ ment certifiimo, eum per id tempus in aula Ottocari Palatinum officium geflifte nullum. (b) Quodfitamen his authoribus tribuendum aliquid, qui Chreftenprunenfi eum pradio affuifte produnt j malim Rudolphum cum aliis Germaniae primoribus auxiliares adduxifle copias , (c) quam ftabili oblequio in palatio, aut caftris Ottocari fti- pendia meruifle. Ilia, quae Scriptores Bohemici adjungunt Pars II. F f f prodi- Hungaris bello ad An. 1271. Rudol- Argentin. 5 c praecipue ex Uteris R«- phum Ottocaro RegiafFuiffe cenfet. La- dolpbi Habfpurgici, quas magno nume- zius Genealog. Auftriacse L. 1. c. 11. ro afFert V. Cl. ac Reverendiflimus „ Rudolpbus - - fufcepto fervitio, apud Marquardus Herrgottus in Cod. Pro- j> Otto char um Bohemia: Regem, 6c Au- bat. Geneal. Diplom. T. II. P. 1 .6c II. „ Aria: Archiducem, feu potius inva- ad Annos 1260. 1261. 1270. 1271. j, forem, aliquamdiu praffedtum Cu- omnes in A 1 fatia , 6c in avitis Hab[pur- „ riae egit. „ Cufpinian. in Caefar. gica gentis caftris, oppidisque datas: in Rudolpbo Caslare : „ Fuit infu- manifefto argumento,^eum per hos per Magijler Curia Regis Boemise. „ Meichelbeckius Frifing. T. II. p. 52. Fugger. L. 1. c.6. 6c alii paflim. (a) Videri poffunt Annales lauda- ti: nec ullum veterem Scriptorem re- peri, qui ea de re mentionem fecif- fee : Chron. enim Bohemic. Ludewi- gianumAn. 1467. abfolutum, autho- ritatis in hoc argumento parum ha- bet. ... - .- (b) Rationes hae reperiri facile adduxifle, qui ex Chron. Bohem.Lu- poffunt ex ferie rerum ab Rudolpho ge- dewig. colligi poffunt. ftar'um, relata ab Annal. Colmar. & (a) Chron. annos in Aula Ottocari R. non fuiffe. (c) MonachusPaduan. Chron. L. 3. ad An. 1260. de Ottocaro feribit: „ Tunc Rex Bohemias, tam propria „ fretus virtute,quam Principum Ak~ „ mannia , qui magnum ei auxilium „ pr£ebuerant,proceflit illi (Beta R, „ Hungarias) obviam. „ Conftat tamen vicinos tantumPrincipes,non remotos ad Rhenum, Ottocaro auxilia Ottocarus dote jam in tuto collocata, Margare- tham Au- Jiriacam ‘ repudiare cogitat. 410 ANNALIUM AUSTRIA prodigia, non moror: ingentis fpeciei aquilam, candidam a> c * cetera, fed collo capiteque auro micantem, vexillum Re- gium afle&iari, eandemque in momenta crefcere vifam, donee alis ingentibus totam Bohemorum aciem obumbra* ret: JarofTium Burggravium, qui vexillum id geftarat, aC feverare faspe auditujn: miraculi fpeciem, locumque apud fe obtinuifle, quod vexillum tot hoftium telis undique ex- politum, fine noxa in caftra referri potuiflet: frequent! denique affenfu per exercitum vulgatum, afpe&abiles e Coelo Superos Wenceslaum, Adalbertum ac Procopium pugnantibus affuifle. (4) Quae fi vera funt, miror ab Ottocaro in iis, quas ad Alexandrum IV. Pontificem de« dit literis, filentio transmiffa. (b) Patrato tarn utili rebus Auftriae bello, ad nuptialia foedera Reges Hungarian, ac Bohemias curas convertere. Jam dudum taedebat Ottocarum Margaretae conjugis, in- foecundae pariter, ac state prove&ae: fed quod conjugalia vincula perpetua efTe feiret j viam tantum modumque ri- mabatur, quo fine nota perfidias odiofum hunc nexum diflolveret. (c) Rumor erat, incertis primum authori- bus per Bohemiam vagatus, Margaretam, poffquam Hen- ricum Regem ac conjugem fuum morte amiliflet, perpe- tuam DEO caftimoniam vovifle. (d) Laetis id auribus accepitOttocarus, novumquead conjugium continuo ani- mum adjecit. Diffimulato interim confilio, duo a Ro¬ mano Pontif’ce poftulat: (e) Habebat e Chunringia, nobili pellice, praeter alias proles, Nicolaum nothum, quern orbus (a) Chron.Bohem. Ludewig. L. 2. c. 73. „ Fertur etiam in congreflu „ di&orum exercituumaquibusdam „ exercitusBoemorum nobilibus,& „ fide dignis viris vifam fuiffe aqui- „ lam albam, habens aureum caput ,, & collum, vexillum B. Wenceslai , „ quod tunc per Burggravium caftri „ Pragenfis in pradio geftabatur, fe- „ qui & viciflim crefcere, quousque „ extends alis totum Principis Boe- ■ mis exercitum cooperiret. Nam& „ ipfe Burggravius, JaroJJius nomine, ut retulit, idem vexillum S. Wences- „ lai Martyris in hujusmodi belli tan- „ to diferimine nullam palTum peni- „ tus fuifle lsfionem. Plura idem „ Wenceslaus (leg.ejusdemWen- „ ceslai) & aliorum patronorumBoe- „ mite ibidem vifa apluribusreferun- tur * „ Balbinus inEpit. Hift.Bohem. L. 3* c. 15. Dubrav. Bohem. L. 17. (b) Lit. OttocariadAIex.IV.PP* fupra adducts. (c) Chron. Anon. Leob. ad An* 1261. ,, Otalytrus Margaretam Re^i*" „ nam, quia fterilis fuerat, repudiate „ minus ju/le. „ Idem fentit auth* Annal. Colm. partis fecunds p. 41. (d) Chron. Boh. Ludewig. L.2. c.74. „ Compertum eft , Mar gar e- „ tham prsfatam poll obitum quon- „ dam Viri fui, H nrici VI. Imperat. „ ( Henrici Regis Germ, filii Friderici ,, II. Imper.) jam dudum defunfli, „ in Civitate Treverenfe Ordinis Fra- „ trum Prsdicatorum San&imonia- „ liumMonafterium ( ingrejfam , & J „ Monacham profeffam effe. ,, (e) Id colligitur ex Refponlo Ale* xandri IV. PP. altero XII. Kal. No- vemb. An. 1260. dato apud Rayna - dum Annal. T. XIV. ad hunc annum* (a) Fran- LIBER SEXTUS. 4U Ai c * orbus prole legitima Princeps ad dignos paternis natalibus honores eve&xim cupiebat: ( a ) Regni prarterea coro nam,certantibus Imperii Eemuiis,nondum fufceperat, opta- ratque eandem,WerneroMoguntinoAntiftite, quern pe¬ nes imponendi Regii diadematis ad eum diem jus erat, nondum a Rom.Pontifice confirmato, e manibus Pragen- aiu qua. fis & Olomucenfis Antiftitum accipere. (b) Dum re-^^* fponfum , dum poteftatem earum rerum prxdolatur, res afce, incidit, quae magnas per Styriam turbas datura videbatur. Udairicus , quern Salisburgenles, rejefto nuper Philippo Carinthio Archiepifcopum fuffecerant, per Styriam fupe- riorem in Bavariam profedlurus, in valle Anafi propeRot- tenmannium , ab Henrico Turrio loci praefedto interce- ptus, in ardlam WolckenfteinenOs caftri cuftodiam abri- pitur. Ignaro id facinus Ottocaro fufceptum videtur icumSafo quamobrem, cum fa£ti infamiam non ferret Princeps, urgml ' haud multo poffc liberum ecuftodia abire juffit. (c) Ut aequum /e Udalrico, ita benignum Conrado Fri- & rrfm- fingenfi praebuit, cui & mutuo fe foedere obftrinxitj (d )f^f te ^ r l & jus metalli, lalisque in ejus per Auftriam , Styriamque iracitittu Pars II. F f f 2 fundis ( a ) Francifc. Canon. Pragenf. in Chron. Pragenf. apud Peflinam L. 3. c.7. „ Rex vero inter cameras Virgi- „ nes familiares elegic unam (hanc Chron. Ludewig. L. 2. c. 74. NoM- lem domicellam de Coringen appellat) „ — &generavit ex ea primo anno filium Nicolaum , & poftea filias plu- „ res. „ Pernold. ad Annum 1256. „ Otakprus ex Domina Margareta nul- „ lam prolem obtinens, violata fide „ conjugii, poll carnem alteram ab- „ ire ccepit,cum pudore fuo, &ma- „ ximo dolore Regina?. „ Ec rurfus ad An. 1258* » Sed neque ceffavit ,, Dominae Margaret# thorum viola- 5, re, tertia jam prole illegitimapro- 5, creata. „ (b) Conftat ex Lit. Alex. IV. PP. Anagnia prid. Kal. O&ob. An. 1260. datis apud Raynaldum T. XIV. ad An. 1260. N. 18. (c) Chron.Salisburg. ad An. 1260. 5 , Dominus Ulricus Archiepifcopus, „ tranfitum faciens per vallem Anafi, „ volens venire in Bawariam , apud ,, Admunt de confcientia Monacho- „ rum ab hominibus Ducis Aufiria „ capitur , & in caftro Wolcbenfiein 3, aliquamdiu detinetur, tandem ad » mandatum Ducis relaxatur. „ Ha- genus in Chron. Auftr. „ Bifchoft „ Ulreich wolt damach haimblich „ chumen gen Saltzburg, und rait ,, gen Admunt. Do er von dan jfchied, „ do rait ym nach Herr Hamrick von „ Rottenmann , unc furc yn gen Wol- „ c{enfiain dogefangen. „ M.Han- fiz.T.II. p.359. appellat huncnobilem Heinricum Turrianum de Rottenmann , haud aubie ex Horneckii Chron. Rhythm, quod ibidem laudat. Ha¬ gen. vocat eundem Hainrich von Turen. Horneck. c. ^2. ubi & mentio fit D. Leypoldi de Scherjfenberg , & D. Nicolai de Lenkerg., feu ex gente,ut videtur, Lumbergica in Carnia. ( d ) Meichelbeck. T. II. p. 52. ad» ducit Literas Ottocari R. datas Wienna VIII. Kal. Augufti An. MCCLX. „ Nos Otokarus Dominus Regni Bo- „ hernia?,Dux Auftriae &Styria? &c. „ Ckunrado Frifingenfi Epifcopo data ,, fide, vice facramenti promifimus, „ quod toto vita? noftra? tempore, „ contra omnem viventem hominem „ fidele prseftabimus adjutorium, „ quantumque poflumus , & juva- „ men : & ipfe verfa vice nobis per „ fua? fidei dationem compromifit „ prat flare nobis confimile adjuto- ,, rium &c. „ ( Pax cum Hungarii jirmata. Novi Ma¬ trimonii conftlia. 412 ANNALIUM AUSTRIA fundis eruendi dedit. (a) AfFuere interim optatae abRo- a- c * ma liters, quarum alteris Nicolaum nothum ad omnes, praeterquam Regime dignitatis, honores habilem reddidit Pontifex : (b) alteris Pragenfi & Olomucenfi Epifcopis authoritatem tribuit, regiis infignibus, Ottocarum in prae- fens ornandi. (c) Sed enim Regem non tam Regiae co¬ ronas , quam novi conjugii cupiditas tenebat. Opportunitatem temerarii voti concordia dedit anno demumMCCLXI. cum Hungariae Rege Viennse inita, & 1 folennibus fponfionum tabulis firmata: quae ut robur in fu- turum certius obtinerent, pacStis adjecta lex eft, ut lelibrarum argenti undecim millibus mul&aretur, uter Regum in pacis leges peccaret. (d) Quo tempore ibi Iponfalia interSte- phanum, & Brandeburgici filiam agebantur. Inje&a quo- que apud Belam Regem eft matrimonii novi mentio,quod Ottocarus cum ejus nepte,Gunegunde,Hoftis!aiMaftoviae Ducis & Conftantiae filia, inire exoptaret. Nec quaeren- dus poftulato improbo novus color erat, qui confilii foe- ditatem excufaret: negabat enim Ottocarus ullum con- trahi cum Margareta conjugium potuifle: viduam fuifte earn, & perpetuae caftimoniae lolenni facramento DEO devo- Ca) Lit. Otto carl R. data: apud Gretz, anno Domini MCCLX. X. Kal. Ja- nuarii, quaj extant apud Meichelbeck.- T. II. p. 53. „ Ota{arus &c. notum „ facimus, quod noftraeft permiftio „ & mandatimijUt ubicunque inpofi „ feflionibus Venerabilis Patris Do- ,, mini Cbunradi Frifingenfis Epifcopi, ,, metallum auri vel argenti, vel cu- „ juscunque metalli alterius generis „ inventum fuerit, vel etiam falis, „ idem Dominus Epilcopus gaudere „ debeat jure Fuo , quemadmodum „ nos gaudere volumus jure noftro )} j, (b) Lit. Alexandri IV. PP. datas Anagniae XII. Kal. Nov. An. 1260. apud Bzov. T. XIII. & Raynaldum T. XIV. ad An. 1260. „ Scire te vo- „ lumus , quod nequaquam noftro ,, intentionis extitit, quod idem N/- „ colausyve 1 didae filiae - - obtinere „ vel habere pollint regnum Bohe- „ miae, vel ejusdem regni regiam ,, dignitatem , aut fuccedere in eis- „ dem &c. „ (c) Lit. Alexandri IV. PP. datae Anagniae II. Non. Odobr. An. 1260. apud Raynald. T. XIV. ad h. a. N. 18* » Quoniam ad fubfiftentiam multo- j> rum See. Rex Bohemias , devotiftl- ,, mus Ecclefiae filius — nobis hu- „ militerfupplicavit,utcum — ipfe „ per diledum filium Moguntinum „ eledum, pro eo, quod nondum eft j, ejus ele&io per fedem Apoftolicam „ confirmata, inungi&coronarinon „ pollit, eum in Regem inungi, & ,, regale diadema fuo imponi capita „ curaremus. Nos igitur - fraterni- „ tati veftrae mandamus (Pragenfi & „ Olomucenfi Epifcopis) quatenus fib* „ audoritate noftra hujusmodi un- „ dionem impendere, & capiti ejus „ imponere regale diadema curetis. „ Volumus autem - ut nullum eX „ hocPontificibus Moguntinh - - prae- „ judicium generetur &c. „ (d) Anonym. Canon. Pragenfi apud Peflinam L. 3. c. 7. „ Anno ,, 1261. fada eft concordia&pa%i°' „ ter Regem Hungarian, dPrincipen 1 „ Bohemia:, & validata poena pecu- „ niaria, videlicet XI. millibus m ar " „ carum argenti. ,, Pernoldus ad An. 1261. „ Bela Rex ad OtaheruM „ venit Wiennam, & pacem firmavit, ,, & Iponfalia filii fecit: clam pra’te- „ rea Ota{ero depadus eft pro uX ° r ® „ Kunegundem , neptem fuam ex niia ,, Confiantia. ,, (a) Per- LIBER SEXTUS. 4I3 A> c.devotam: nomen adhzec in lacram D.Dominici familiam Treviris dedifte, eoque tam ar6to ReJigionis vinculojnul- la unquam legitima poteftate exfolutam : quare non efle, cur reprehenderet fe quisquam, fi repudiata non conjuge, led fponfa jam olim DEO dicata, veram tandem thori conlortem fibi ddigeret, ac perpetuo deinceps conjugii fbedere devinciret: Margaretam ipfam haud in morafore, cv«> quae detebla fallacia in beneficii loco habitura fit, fi affig- natis idoneis vecftigalibus in patriam remifla, vivere dein- Margare- ceps fuis legibus permitteretur. (a) Perfuafum facile Sc Au ~ Belae,&Hoftislai filiae id commentum eft, dataque & ac- /mf< *“ cepta matrimonii fide,difceflum. (b) Margareta,adquam infamis repudii rumor vix fero pervenerat, ad XV. Cal. Novembres in Auftriam remifla, & Crembfium , qua in E ^ em urbe, &in trans-Danubianae Auftriae trabfcu, cui apud ve- teres Poygreich nomen erat, conftituta habebat vebfi- galia deinceps annua, velut in exilium relegata. (c) F f f 3 Octo- Pernoldus ad Annum 1261. „ Abeunte (Bela') Kege ,Ota{arus de „ quieta Auftri*, ac Stiri* poftef- „ fione jam tutus, aufus eft facere, „ quod diu jam animo coxit, &Do- ,, minam Margaretam , cujus oderat ,, fene&utem, fua voluntate, fine au- „ thoritate Ecclefi*, repudiavit, non ,, folum conqueftus de fterilitate e- ,, jus,fed etiam falfo fipargensin vul- „ gus , quod certe jam iciret, earn ,, efle Monialemprofejjam. Jufliceam „ federe in Chremis-, deditque ei ca- „ ftrum Crumpenauve , villam Greven- „ bzrcb , & alia. „ Colligi h*c poft funt ex iis, quae fupra ex Chronico Bohemian allata funt: „ compertum „ eft: Margaretham in CivitateTre- „ verenfe Ordinis fratrum Prsedica- „ torum - - monacham profeflam „ efle, & absque dilpenfatione Ca- « nonica , hahitu & regula pr*ter- „ mifiis, Prczemislao pr*di£to nu- » pfifle. „ Annales Colmarienfes parte altera, vocant eandem ,, fo- „ rorem Margaretham, monialem in „ Clauftro fratrum Prsedicatorum a- „ pudTreverim. „ Thom. deHafel- bach in Chron. Auftr. Col. 731. fcri- bit earn „ Regi C*lorum fe in antea „ fervituram devovifle. „ Chron. „ Anonymi Erford. apud Schannat. „ in Vind. Literar.P. 1. p. ioy. „ A. ,, 1252. Hoc anno infra fexagefimam „ foror Margareta, Regis Heinrici, „ Filii Friderici Imperatoris relidta, „ reli&o fummo fponfo fuo JESTI „ Chrifto, quern in facie Ecclefi*, „ publico voto emiflo , habituque „ Religionis aflumpto, fideliter ele- „ gerat, filio Regis Bohemia: F. Duci „ videlicet Auftri* nupfit, cum ta- „ men affinitate forent conjun&i. „ VerumLitera F. pro 0. (Ottocaro) fufpicionem movet interpolationis manu recentiore faftae. (b) Chron. Mellic. ad An. 1260. (redtius 1261.) „ Ottakarus - Mar- „ garetam quondam Alemanni* Re- „ ginam , repudiat, & Margaretam » C Leg. Curngundem ) neptem Bel* „ Regis, fiiiam Ann* ( fort. Con- „ ftanti*) Regin* de Marfchowe, ,, fuperinducit. „ (c) Anonym. Canonic.'Pragenft Concinuator Coftn*ad A.1261. apud Peflinam L. 3. c.7. „ Regina Mar- „ garetha exivit de Bohemia, verfus „ Auftriam XV. Kal. Novembr. > „ towns Rex BoemicE illuftris, oppi- „ dum Sadovia , & caftrum Birchenjlain y „ fita in terra Misnenfi, in recom- „ penfam quorundam bonorum ( non totius ) terra Auftria, fuper quibus adionem Marchio Misnenfis tunc temporis fibi petiit, a regno fuo alienaverit, cum fuis juribus & „ pertinenciis univerfis; & nunc il- „ luftris Wenceslaus , Rex Boemite, „ princeps & frater nofter diledus, „ tanquam verus hares didi Ottocari y „ oppidum & caftrum reemerit, ab- ,, folverit, feu redemerit memorata: „ nos didam redemptionem ratam „ & gratam habentes , cum audori- „ tate prsdentium confirmamus. Da¬ tum Moguntite III. Cal. Julii An. Domini MCCC. Ind. XIII. regni noftri fecundo. „ Ex his patet, j undam tantum locorum Auftria: jus fuiffe penes Marchionem Misnia , id- que redemptione per Wenceslaum R. fada extindum. Non capio, cur hoc loco addat Ludewigius: „ Sen- ,, tiant intelligantque Misnenfes Ger- „ maniam principem , non fruftra, ne- ,, que ex ingenio eis jura in Auftriam ,, adferuifle, olim quidem certa; li- ,, cet poftea lis padis & vocelmpe- „ rii univerfi fopita, ac diflipata „ an enim ex jure in quadam bona terra Auftria , & quidem redemptione per Wenceslaum R. fada extindo, confici rede poflit, jus in fucceflionem totius Auftria , quod vult Ludewigius , arbi- trentur alii, partibus haud addidi. ( b) Peflina Mart. Moray. L.3. c.6. „ Brevi deinde etiam Ulricas (Dux „ Carinthk) - - jus fuum,quodin „ Auftriam & Styriam habere fepro- qu0T‘ „ retur : poftejus obitum, fi absque „ prole mafcula decederet, utrius- „ que Principatus pofleflio ad Ulri- „ cum & filium ejus, quern habebat „ turn parvulum , redirec. Porro fi „ Badenfis mafculum haeredem relin- „ queret, Auftria ejus ditionis foret, ,, Ulrici vero ejusque haeredis Styria .„ Sed prseterquam, quod haecfineteftq antiquiore narret Peflina, errat in eo, quod Ulricum ab Hermanno capturtl feribat: id enim fadum efle ad An. 1246. vivo adhuc Friderico Duce Au¬ ftria: ex Chron. Salisb. & Hageno fu- pra oftendimus. llnde corruat, ne- cefle eft, tota caula belli ob fucceflio- nem in orbatas Duce Provincias fus- cepti temere confida. Neque enim jam turn habere conjugem unam de ftirpe Aujlriaca ( quod Peflina ibi feri. bit) poterat, quse annis tribus poll captum Udalricum, primo nata eft ,& An. 1263. demum eidem defponla Agnes nimirum, Gertrudis Auftriaca?, ac Hermann's filia : quam enim prius habebat conjugem, Agnetem Meranien- fem y a Friderico II. AuftriseDuce re- pudiatam, ilia afferre jus in Auftriam & Styriam, poft fa&um pradertim repu~ dium , utique non poterat. Pofterior vero conju x Agnes, Gertrudis filia, fi etiam jus in Auftriam & Styriam ha- buiflet, id ad Comitem Heimburgenfem t cuipoft UlricumDucem mortuumnu- pfit, non ad Ducem detuliffet. (a) Con- 420 ANNALIUM AUSTRIA Trtbulum Haec dum maxime gererentur,Tartarorum Poloniag a. c - kUi facri fefe rurfus infundentium terror fiifpenfos raetu omnium Tarlarol animos tenebat. Romanus Pontifex Chriftianos Principes Auftritf ad arma in hofles barbaros diftringenda acerrimis literis C mImT ffimulabat: imperata in hunc finem facro Ordini pecunias fumma ingens; cujus coliigendse provinciam Salisburgenfi Archiepifcopo in his partibus demandarat. Is partitis ra« tionibus,exbismil!eargenti libris,centum ac quinquaginta ex Auftriae Coenobiis, Sacerdotiisque poftulavit, exiguam in fpeciem fummam , nifi temporum iniquitas aerarii ner- vos omnesfuccidiffet. Negotium datum obtoPraefulibus, quos inter Gottwicenfium Abbas, Praepofitus ad S. Hippo- lyti, Decanus Cremfenfis, ac Viennenfis Urbis Curio fa¬ cer Gerardus erat. Sed quod ea pecunias fumma major erat, quam ut ab exhauffa tot continenter bellis, cladibus- que provincia repnefentari poflet,* Abbates Cremifanenfis, Garftenfis, Seittenftetenfis, aiiique his poftulatis interceflere. Otto PaHavienfis Antiftes, perfpebfca caufae asquitate, re» miflo centum librarum onere, quinquaginta tantum exe- git. (a) Ea etiam fumma minus ut neceflaria eflet, Hungarorum ftrenua bello opera, qui barbarorum millia baud minus quinquaginta delevere, commodum effecit. (b) Ea vibtoria, ut Chrifliano univerfim orbi, ita Auftrias inprimis falutaris fuit: qui enim proxime fecutus eft annus SecuJi ,, banum de Vienna , dantes eis pote-* „ ftatem imponendi, colligendi, exi- „ gendi pecuniam centum marcarum „ lecundum diferetionem a DEO fib! „ datam, a fingulis Ecclefiis, prout „ fuppetunt cujuslibet Ecclefite fa- „ cultates &c. „ Cetera ex Cod. MS. Biblioth. Ctefar. Mare. Hanfizius adjungit. „ Appellationem ipecia- „ tim faciunt Abbaces de Garden de ,, Ckremsmunjler , de Sytanfteten , de „ Glunicb OrdinisS. Benedicti: Item „ Prxpofiti de Domo S. Floriam , de „ Waldhufen OrdinisS. AuguftiniPa- „ tav. Diaecefis. Item Otto Decanus „ Laureacenfn ejusdem Diaecefis , & » Clerus generaliter &c. „ (b) Raynald. AnnaI.Eccl.T.XIV. ad An. 1261. „ Magno enim terro- „ re irrupere in Ungariam (Tartari.) „ VerumDEUS attriti toties populi „ fui miferatus, vi&oriam ad Chri- „ ftianos convertit: fufiquefuntma- „ gna ftrage Tartari, atque ad quin- „ quagintaduo millia caefi. „ Quota unde acceperit Raynaldus, me latec. (a) Conftant ifta ex Literis Ottoms Epifcopi Pafiavienfi adThomam Epi- fcop. Sguillac. dat. prid. Non. Mart. An. 1262. apudMarc.HanfiziumT.I. p.402. „ Ex literis veftris colligi- „ mus evidenter &c. vos falva veftri „ reverentia modum & formam li- j, terarum praedi&arum quodammo- „ do excemftis, tercentumMarcaruin „ onus fatis impotfibile imponendo „ &c. „ Item ex aliis ejusdem Li¬ teris An. 1261. XI. Kal.Jul. datis apud eundem Hanfiz. T. I, p. 400. „ Vo- „ lumus efle notum, quod cum pro „ negocio Tartarorum &c. elegimus VIII. taxatores, & confervatores pro pecunia colligenda pro expepfis in „ ditto, & aliis negotiis noftris faci- „ endis: videlicet VenerabilesAbba- „ tem de inferiori Altack. Prtepofi- „ turn S. 9/5o//W,Decanum & Canto- „ rem, & archi - Diaconum Lamba- „ cenfem Patavienfis Ecclefiae Canoni- ,, cum. Abbatem de Chotwico , Prae- j> pofitumS. Tpoliti , Decanum Chrem- » fenfem, Magiftrum Gerharchtm Pie- LIBER SEXTUS. 42 i c -Seculifexagefimusfecundusjfrumenti inopia, pecorum lue, Fames & ac villarum, oppidorumque triftibus incendiis,Iaetiflimam^ e ^ alias Provinciae faciem ita deformavit, ut Auftriam pen Qiirim. in Auftria quaereres, & priftinae fertilitatis memoriam prae- fentis anni fterilitas obfcuraret. Quanquam enim aeftatis principio fpem non infoecundae medis agri facerentj aeftus tamen immodici, qui fubinde ingruere, tetra uredine,flaven- tes jam ariftas ita decoxere, ut praemortua in herba legete fteriles culmi non falce, fed vellentium manibus carperen- tur. (a) Sed graviffima omnium calamitas, principem Auftrise urbem, Viennam opprefllt. Incendium fortuito Vienna exortum in ampla jam turn urbe tarn horribili ftrage de- J a a r f e a ^ iseviit» ut ex tanta aedificiorum frequentia vix pauculse do nius commune exitium evaderent. Neque vero mitius cum aliis compluribus turn Auftriae, turn vicinae Moravia?, ac Bohemiae oppidis adlum eft, quorum ingens hoc anno numerus, nefcio qua fatali ejus temporis calamitate, in ci- neres fubfedit. (b) Hac perturbatione temporum opportunus plane ac¬ cidie Bertholdi, Viri e Minorum Ordine San6limoniae fama Berthoidi clariftimi, in Auftriam adventus. Incredibile di6tu eft, quanto concurfu hominum, quanta aviditate os illud coo- milia in lefti quadam eloquentia nobile fit auditum : pondus ver- A f rUm borum fulmimbus, quibus omnium ammos percellebat, rara vitae Sandtimonia , ac prodigia addebant. Concio- nantis verticem plures e Coelo corona? irradiare vifas, re- vocata in vitam lafeiva muliercula, quam incuffus dicentis ardore divinorum judiciorum terror exanimarat: pretium Ggg 3 rebus (a) Chron. Mellic. ad An. 1262. „ Vulgata fepe per Auftriam fertili- „ tas tanta eft hoc anno uredinefte- „ rilitatis abforpta, ut fegetes inher- ,, bis praemortuse prse nimio folis ar- „ dore, ad ipfas tempore meffis re- „ fecandas non opus effet falcibus, „ fed magis vellentium manibus. ,, (b) Chron. Auftrale ad An. 1262. „ Eodem anno confumpta eft Civitas „ Viennenfis pro majore parte per in- „ cendium. Sed & in Moravia, & „ in Auftria per civitates & villas ,, quasdam maximum damnum per „ incendium receperunt. „ Confen- tiunt Chron. Neoburgenf. Paltrami. Anonym. Leob. & Zwetl. ad h. a. Chron. Anonymi Pragenf. Canonici ad An. 1262. „ Hoc anno incendia „ multafuerunt in civitatibus 6c vil- „ lis, in Moravia, Bohemia, & Au~ „ jlria. „ Horneck. c. 78. ad An. 1261. „ Oefterreich grozz ungemach „ Widerfur bey dem jar , „ Wienne verpran fo gar „ Daz niht daz zehen tail belaib. „ Daz fewr des jar traib „ In Oefterreich michel wunder, ,, Ez verbrunnen befunder „ Dez jar alle die Stet, ,, Die Oefterreich daz Land het. „ Dez Kunigs heyrat zu Stewr. „ Daz getraid ward auch lb tewr, „ Daz die Lewt verezagten darab: „ Den Mut chorns man gab „ limb virezkh , und umb zehea pfunt. „ Dew rinder auch ungefunt „ Wurden, dazfyfturben. „ 422 ANNALIUM AUSTRIA) rebus facris, poenarumque condonationibus, pontificia au- a. c. £toritate fa£fcis, oftento mirabili additum, poftquam Syn- grapha, quam egenti viduae denum dierum indulgentia infcriptam dederat Bertholdus, argentarii irriforis bene gravatam nummis lancem fuo pondere exsequaflet. Hac darituh fama mirabilium operum Viri Ian6ti adventum praevolan- yiriapa- t e? rnirum non eft, fexagena interdum, centena alias, &: Xkulhl' amplius millia ad audiendum hunc Germanise Chryfbfto- frconcio- mum confluxifle. Nulla cum Templa , nullse Bafilicas con- •num fre- cionem tam numerofam caperent , in patentiffimis tantum qutnua. cam pj Sj j n jnfdlis, in urbium propugnaculis, moeniisque, ad innumerabilem omnium Ordinum multitudinem dicen- dum erat Viro Apoftolico, ut famem Chriftiani populi vel afpe&u, quo vox non pertingeret, fatiaret. Sic Auftriam, fie Hungariam, fic Moraviam, Bohemiam,Thuringiam, Saxoniam Apoftolico plenus fpiritu peragrabat. Ortu Ra- tisbonenfis erat, inftituto D. Francifci Sodalis, ardore fpi- ritus quidam quafi Germanise Apoftolus, rerum abfentium, ac longe poft futurarum cognitione cum Prophetis con- numerandus, dignusque ob eximiam Apoftolici per Au¬ ftriam fervoris operam, cujus laudatiffima memoria no- Woitems ftris e tiam in Annalibus extaret. (a) Bertholdo Woi- 0rAine terum, ex eadem dilciplma protectum , led aetate fuperio- ficco /e^rem, adjungere licebit, Virum divinae plenum fiduciae, 6c frZfiT exce ^ entis in revocandis ad DEUM mortalium animis charitatis, cujus hoc infigne ad memoriam faffcum literis proditum legitur. In adverfa Danubii ripa, haud procul Undo aegrotum nefcio quern, ad extrema jam dedudum inaudierat, fupremis necdum praefidiis ad mortem Chri- ftianam comparatum. Id fatis landro ejus ardori erat, ut cum nec pons, nec navigium in promptu eflet, Danubio le flumini committeret,calcatisque ficco pede ftudibus ad ferendum ludlanti cum morte auxilium properaret. Pro- bavit Viri mirabilem in le fiduciam DEUS, iterque in- noxium per calcatum flumen dedit. (b) At (a) Chron. Auftrale ad An. 1262. Auflr. Col. 752. Cetera ex Luca „ Frater Berckoldus, Or dinis Fratrum Wadingo in Annal.Minorum refert „ Minorum venit in Auftriam praedi- Brunner. Boic. P. III. L. IV. „ cando, & Moraviam, juxta cujus (b) De hoc Walter0 nihil alioquip „ Sermonem CC. millia hominum feriptum in noflris Annalibus reperi- „ currebant, & in campis, & in infu- tur. Author tamen Sseculi V. FF.Mi- „ lis, & fuper eminentia propugna- nor. Conventual, ad S. CrucemVieu- i> cula voluit fermocinare. „ Similia nas cap. VII. p. 57. fic habet: « ^ reierunt Anonym. Leob. ad An.1262. ,, hoc Conventu C Lincenfi ) V1X1 & Thomas de Hafelbach in Chron. » c I uon " LIBER SEXTUS. 423 a, c. At quo tempore Bertholdus in colligendo animo- rum quaeftu totus erat, alia longe confilia in reliqua Ger¬ mania cudebantur. Sentiebant Imperii Principes paulatim, quo res in Germania per longi interregni turbas evafuras effent,* jamjamque capita conferebant, ut reje&isduobus, quos fcifla in fa< 5 Hones Germania nuper elegerat, Imperii DeComa- aemulis, Richardo atque Alphonfb, in Conradinum, Fri- derici II. quondam Caefaris nepotem, adolefcentem licet German. admodum, ingentis tamen fpei principem, corona Imperii transferretur. Advertit ea res Ottocarum, & pro fuo in Pontificem Romanum Audio, occultis ftatim literis ad Ur- onocarut banum ejus nominis IV. retulit. Non defuit fuae caufe^ 0K j*I Pontifex, literisque gravilfimis non Ottocaro modo, B p-fert. hemiae Regi, fed ceteris quoque Imperii Principibus in- terdixit, ne infefti Ecclefi ( D ) Exefa fuperiore anno, uredine gra- num depafcente, feges vix femeritem reliquerat: ea,quan- quam lpem nunnullam meffis ulterioris faceret,incredibili tamen annonae caritate anni parte maxima laboratum eft. Lenivit tandem meffis fecuta longam inediam, & vinde- mia praeter fpem uberrima annonae tarditatem compenfa- vit. (e) Has inter triftium laetorumque vices melior etiam fortuna Agnetem , Gertrudis Auftriacae filiaro, refpexit. MejZ- lS Amilerat nuper thori fbciam , Agnetem Meranienfem, genfis fiiia Udalricus Dux Carinthiae, morte ereptam : hujus jadurae Tkoat dolorem Agnes altera plane adolefcentula, ex Hermanno rinthu Badenfi 6c Gertrude nata , deletura fperabatur. Nuptiae V“ ci ' itaque, laeto haud admodum Ottocaro, hoc anno contradbe funt (a) Conftat ex Literis Brunonis Olomuc. Epifopi: apud Meichelbeck. Frifing.T. II. P.II. p.40. ubi fic legi- tur: „ Ada funt htec apud Gretz in „ Domo Domini Plebani anno Do- „ mini MCCLXIII. VII. Ydus Feb- „ ruar. quo anno, & die, ac menfe „ Domini noftri Ottacbrii Illuftris Re- ,, gisBoemhe vices in partibusStirie „ gerebamus. „ ( b ) Chron. Saltzburg. ad Annum 1263. ,, DominusPapa tertiocom- Anifit Epifcopatum Salzburgenfem , Regi Bohemia, & Epifcopo Olo- „ mucenfi tuendum & reformandum, } qui omnes munitiones transmon- „ tanas de facili obtinuerunt. „ (c) Chron. Auftrale Anon.Leob. Chron. Clauftro- Neob. ad An. 1263. „ Hoc anno Oto{arus Dux Auftriae, „ &RexBoemiae aftignavic conven- „ tui S. Crucis quendam locum in Boe- „ mia, convenienter aptum, & fpa- « ciofum multum ad conftruendam 5> Abbatiam, qua; dicitur ad S. Spi- „ neam Coronam. In diebus illis ad „ petitionem Regis, feria VI. infra „ odavam Pafchae, qua; tunc habe- „ batur VIII. Idus Aprilis, miftus „ eft Conventus a S. Cruce ad praedi- „ dum locum cum Venerabili Viro „ Abbate Heinrico , qui fuerat quon- „ dam Abbas S. Crucis . „ Balbin. Boh. Epit. L. 3. c. 15". „ Premyslauf „ ob hanc tarn illuftrem, & ccelitus „ partam vidoriam poftea Ccenobi- „ um Aurea Corona nuncupatum in „ Bohemia, Ordinis Ciftercienfis, eX „ fpoliis llngaricis fundat. „ (d) Chron. Mellic. ad An. 1.263* „ Graviflima fames Auftriam per cir- „ cuitum vaftavit. „ Et Chron. Au~ ftr. ad h. a. „ Hoc anno fuic maxi- „ ma fames per totam Aujlrictm , q u ^" „ lis ante raro vifa fuit, & duraviC „ ad meflem usque. ,, (e) Chron.ArionymiLeob.adAn* 1263. Clauftro- Neoburg. &: Auftral* „ Hoc anno fuic vindemia fertihlil- „ ma. „ LIBER SEXTUS. 425 a. c. font, fed quae tandem in fterile matrimonium abiere. (a) Has brevi intervalio fecutae funt alterae, quae triennio abhinc 1264 promiftae, vix tandem quarto hoc fupra fexagefimum Seculi anno a Bela juniore, 6c OttonisBrandeburgici Hlia celebratae font. Ottocarus Rex, 6c avunculus, quo teftata magis ex- tarent publicae laetitiae argumenta,invitatis ex omni Germa¬ nia ,Polonia,Hungaria viris principibus,nuptialeid foedus, in campo, qui Vifchae oppido adjacet, exquifito epularum, ludorumque apparatu , in quern opum vim incredibilem profudifle fertur,cohoneftavit. (b) Mirum videri poflit, cur in campo, ac non magis in urbe Auftriae principe fblenne id celebratum fit: fed praeter Friderici Ducis ex Babenbergi- cis ultimi exemplum, (c) ilia potiffimum caufa movifle Ottocarum videtur, quam Annales noftri ad annum ab¬ hinc tertium confignant. Primo enim, ac fexagefimoSe- culi hujus anno, cum Viennae 8c concordia inter hos Re- ges, 6c Sponfalia inter Principes juniores fancirentur; affue- re prater Belam Hungariae Regem, Regii ambo filii Ste- phanus 8c Bela junior, Serviae itidem reguii totidem, 6c Rufcias cum principibus non paucis. Ottocarus, qui po- tentiffimo Hungarian Regi concedere nulla in re volebat, Auftriae Optimates omnes, quibus publici aliquid muneris erat, eodem convocat, ut fuis quique officiis, quibus in Provincia praepofiti eflent, fungerentur. Hoc tanto Pro- cerum conventu territus Rex Bela fertur, ut qui nelcio quae confilia in caput fuum, fiiorumque cufa formidaret, clam ut fuga fe ex urbe ejiceret, fponfamque per Oratores ab Ottocaro in Hungariam mittendam poftularet. Id fi (quod Scriptores noftri, tacentibusHungariae, Bohemije- que Annalibus foli memorant) contigifle turn credimus, Pars II. r ( a ) Chron. Auftrale ad An. 1263. Dux Carinthias Ulricas Dominam ,, Agnetem filiam Hermanns Ducis Ba- ,, denfis uxorem duxit. „ Similia referunt Chron. Clauftro-Neoburg. & Anon. Leob. ad h. annum. Pofte- jrior hie ad Annum 1257. hsec feribit: ■y, Hie ( Ulricas Dux Carinthise) Agne- 3> tem filiam Ottonis Ducis Meranias „ accepit, & genuic ex ea filium & „ filiam, & in Victoria ( Vitring Coeno- „ bio Ciftercienfi ) tumulatur. Qua „ conjuge defunda, duxit aliam/tfgwe- „ tem-, filiam Ger/ra^wMarchioniffaz, „ fororem Friderici juvenis Marchio- „ nis Padenfts. „ Horneck. c. 27. Die Jungfrawen {Agnes) nam zu . . Weib- h h caufie „ VonKernden Herczog Ulreich „ „ Da die Hochzeic gefchach - - „ Zwelif hundert und Drew und fechczkch jar. „ (b) Chron. Salisburg.Auftr. Ano¬ nym. Leob. Clauftro-Neoburg. ad A. 1264. „ Juvenis Rex Ungaria Belt „ contraxic cum Domina, filia Mar- „ chionis Rrandenburgcnfis. Ob cujus „ honorem Rex Boemise avunculus „ fuus maximum feftum in campo, „ qui Vizze dicitur, celebravit, vo- „ catis ad hoc multis Principibus de „ partibus diverfis, cum quibus ex- „ penfas fecit infinitas. „ ( c) DeNuptiis Confiantid Misnen- fis in Stadlau fupra ad Annum 1224. a&um. Nuptis BeUjuni * oris in Campo pe¬ nes Vifcba. 426 ANNALIUM AUSTRIA cauFe erat nunc plurimum , cur interrupta nuper facra a* a nuptialia, remotohoc terrorepanico,in aperta camporum planitie agerentur. ( a ) Pacis hzec otia annus multis, gravibusque foedus diC 126? fidiis excepit. Orbatae Antiftite Salisburgenfis, ac Pafta- vienlis EccleOze, (uffed:is no vis Praefulibus recreate erant: SalisburgenfiUiadisIauSjHenriciWratisIaviaeDucis frater, Paflavienfi Petrus, ejus nuper in Patavina Academia mo- rum, ftudiorumque moderator, dati: ( falluntur enim, qui Petrum a Viennenfis reeftione Paroeciae ad Paftavien- fes tradudbum infulas prodidere) (b) At quod Ottoca- rus nuper adtuendamSalisburgenfemEcclefiam a Romano Pontifice excitatus, Archiepiicopum nunc haberet, non ftudiismodo, fedfanguine etiamfibiconjun&ilFimum; (c) id vero odium in Duce Bavaro immane quantum inflam- mavit. Henricus is erat, qui poft caftra, oppidaque o$o, Btllum in quae Salzburgenfi in agro invaferat, urbem poftremo ipfam, S fntZo Archiepifcopi federal aggrefFus, partem earn, quae trans exoltnm Salzam eft, captam, fpoliatamque igne abfumpiit: atque ut terror geminaretur, Wispachiis authoribus Hallam in- greftus, excitata munitione, miiitumque pradidio firmata, frenum r> 5 ) (a) Hageni Chron. Auftrale Col. 1078. St ex eo deHafelbach in Chron. Auftr. Col. 731. „ Nuptia: (re&ius „ forte: fponfalia') quoquecelebra- „ ta in Vienna , in quibus Rex Bela cum duobus filiis Stephano St Bela, cum Regibus Rutenorum & Ma- fovice genero Regis Beta , Sc Re- „ ge Service cum multis Ducibus (Hagenus ibid, mit funfzig machti- ger Hertzogen: idem confirmat Hor- neckius: fed numeri magnitudo fus- picionem latentis mendi affert) pree- „ fens aderat. Intereadum Minifte- „ riales Auftriae fua feuda, Sc mini- fteria, qua: a Ducatu Auftria: ha- „ bent, difponunt fufeipere, ortus „ eft in gauclio tumultus non modi- „ cus. Quern cum Ungari in fe fus- „ picati funt exortum,RexjW 99 99 9 ? 99 V 99 99 99 99 99 99 „ cuftodiendas,quitranseundo mul- „ ta damna intulerunt villis Epifcopi „ Prag, & Canonicorum. Moravi „ etiam tranfierunt ad metas Bohe- „ miae defendendas, & plurima dam- „ na intulerunt in Bohemia, & extra „ metas in Bavaria. „ Horneck. c. 72. 75. fufe. (c) Conftat ex Literisapud Mei- chelbeck. T. II. P. II. N. 30. p. ig. „ Nos Henricus DEI gratia Pincerna „ de Habesbach , & Otto de Maijfavce , ,, Judices Provinciates Auftria &c. „ Idem frequenter Arbitri caufarum no¬ mine in Literis occurrit: ut apud Meichelbeck. ibid. N. 35. p.23. item Ubi „ trimentumEcclefisefuper iplam ci- N. 52. p* 3 *’ & 55 * P* 33 * „ vitatem erexit. „ rurlus cum Ottone de HaslaweJudex Pro- ( b ) Chron. Salisburg. ad A. 1263. vincialh ad An. 1262. appellatur. ,, Dominus Papa tertio commilit E- (d) Chron.Clauftro-Neoburg.ad pifcopatum Salzburgenfem Regi Bo- An. 1265. „ Dominus Boemia eo- hemiaz & Epifcopo Olomucenfi tu- ,, dem anno Myffo’warium , & Benefium , endum & reformandum, qui om- „ &Dominum Mylotum fratrem ejus- nes munitiones transmontanas de „ dem, redegit in captivitatem,. in facili obtinuerunt. „ Item ad A. „ qua Miffomrius eft mortuus: & illo „ anno idem Rex incepit in Auftria 1265. Rex Bohemias propter dam 9 , na Salzburger/f , & Patavienfi Eccle- S) fiis illata a Ducibus Bavaria, gra- ve praftium Ducibus ipfis movit. „ Anonym. Pragenf. Canonicus Con muka caftra devaftare. „ Tragoe- diam de Ottone Meyftavio in turrimAL chornenfem innocenter conjefto, & extrema primum fame , dein gladio n 11L1 1 < /TL —. ^ * 1 • tin. Cofmae apudPeftinamL. 3. c.VII. ac ubi immiffo percuffori obniteretur „ Anno 1265. fada eft magnadiffen- fortius, 428 ANNALIUM AUSTRIA Contra- verfia de jure Eccl. Wayd- hov. 0 ° Holenjiei- nenfis in dujlria , magnet contentio¬ ns agitata. imperil caufas nemo, quod feiam, veterum prodidit. Sunt, a. c. qui libidinem Ottocari, obBenefii filiam, ftupro contami- natam, ream peragant: quam cum Benelius magna liber- tate objecftaret Principi, immani hoc fupplicio vindica- rit. (a) Sunt qui clandeftinam inter proceres confpira- tionem conflari jam turn coeptam lulpicentur: quod fatis conftet, ex eo potiffimum tempore Regem non in cor¬ pora modo, fed caftra etiam nobilium hoftiliter graflatum. Quae conje6tura eo propior vero eft, quo plura id genus in Styria argumenta annis confequentibus extiterunt. (b) Haec inter nihil propius fa&um , quam ut Frifingenfis etiam, & Paflavienfis Antiftites inter fe colliderentur. Pa- roeciasWaydhoffenfem, & Holenfteinenfem inAuftriaSa- cerdotes duo, quorum primoEberhardus, Henricus alteri nomen erat, ignaro, atque adeo invito Seittenftettenfi Ab- bate occuparant. Id cum ifte ferendum non putaret, caufa ad Paflavienfem Epifeopum delata (Otto is erat, paulo poft defun&us) litis cognitorem Fridericum Gluni- cenfem Abbatem impetravit, cui negotium ab Antiftite datum eft, ut contumaces eos jurium violatores ufitatis Ecclefia; poenis fubjiceret, ac ni refipifeerent, dira execra- tione feriret. Id cum Abbas egiflet naviter, operam ta¬ me n lufit apud homines Frifingenfis Antiftitis authoritate fretos: quare Ottoni, Laureacenfi Decano, imperatum a Paftavienfi Epifeopo, ut fublatis in utraque Paroecia Divi- nisofficiis, reftitantes turn cives, turn rei facrae admini- ftros ad obfequium revocaret. Nihilo plus profe&um: quare Rudolphus, Seitenftettenfium Praeful, implorata Ur- bani fortius, igne ad mortem adadto, de- Icriptam habes a Poeta Anonymo in Hift. Fundat. Parthenonis S. Bernardi apud Hier. Pezium T. II. p. 296. An¬ nus mortis congruit cum Literis Do¬ nat. Elifabetba Vidua, ejusdem, Sororis Hadmari de Sunnebercb , datis in MyJJo- we An. 1265. apud Linckiumhoc an¬ no. De Benefio & Mylota hsec Aren- peckius habet, in Chron. Auftr. Col. 1228 * ad An. 1278. „ Otto{arus au- ,, tern habebat Milotum Capitaneum n _ _ qui Milotus videns neceflitatem „ Domini fui adefle, cogitavit ma- „ la, quae perpeifus eft ab eo : quia „ fratrem ejus detentum ab eo in vin- „ culis interfecit, etiam cum exer- „ citu fuo receffit. „ (a) PelIinaL.3.c.7. „ Sunt qui » eum (Mlotam ) ob fratris filiam ab ’> 0 ttocaro vitiatam, ipfumque fratrem „ de hac injuria paulo acerbius con- „ queftum, in turri quadam incen- „ dio fublatum, id fecifie dicant. „ Id ipfum innuere videtur tedtiusDu- brav. Hift. Boh. L. 17. Idem narraC Fuggerus in fpeculo Auftr. L. 1. c,i2. ex Gerardo de Roo L.i. (b ) Id conjici poteft ex Chron. Clauftro-Neob.adAn. 1265. „ ,, anno idem Rex incepit in duftritt „ multa caftra devaftare. „ Et ex iis qua* infra tradentur. Caufam odio- rum generatim Pernoldus ad Annum 1261. indicat. „ Propter probro- „ fum,& injuftum hoc ( Margareta) „ repudium, multorum Auftralium „ affedhis, & fides in Otajarum valde „ vacillavit, qui fic ex injufto p°J' „ feffore tranfivit in injuftum. Sed „ contra hos ipfe crudelem ft gerere „ incepit, LIBER SEXTUS. 429 e. bani IV. Romani RontiHcis aequitate, novos demum ca ufx cognitores poftulandos fibi putavit. li Cremifanenfis Ab¬ bas , ac S. Floriani Praepofitus erant: fed ne poteftate ute- rentur fua, dirasque in contumaces Eberhardum & Henri- cum Jatas confirrnarent,Frifingenfis Epifcopi Orator apud inter Fri- Pontificem interceffit. (a) Haec jam anno fuperiore cce- pta, hoc & fequenti, majori longe contentione agitata flint. & Abba- Clemens enim IV. Petri fedem Romas adeptus, ConradU eff2 ***“ Fritingenfls partes haud obfcure fufcepit, quern datis Peru - Um fio XVI. Cal. Maji iiteris, Patronum Ecclefiarum Wayd- hofienfis, Afpachenfis, & Holenfteinenfis diferte appella- vit, defignatis iterum novis caufae arbitris Henrico & Cal- hoho fummi Ratisbonenfis CoIIegii Canonicis, quorum im- perio Laureacenfis Decanus juflus eft, Eberhardum Wayd- hoffenfem, & Heinricum Holenfteinenfem Curionem fa- crum , ubi in poteftate Judicum futuros fe fponderent, cum Ecclefia reconciliare, atque ad omnia Sacerdotii fui munera admittere. (b) Rudolpho Abbati ea judicum H h h 3 fenten- (a) Lit. Urbani IV. PP. data: prid. Non. Junii An. 1264. ad Abbatem de Chremsmunjler , 6t Praepofitutn ad S. Tlorianum , apud Meichclbeck. T. II. P. II. N. 70. p. 44. „ Sua nobis Ab- „ bas 6c Convencus Monafterii S.Ma- „ rice de Sitanjleten petitione monftra- ,, vit, quod Fridericus Abbas Mona- „ fterii de Cleniaco ( Gleinc ^ ) Patav. Dicecefis in Hebtrhardum & Henri- cum. Presbyteros didtseDioecefis pro eo, quod idem Heberardus de Waid- „ haven , ac diet us Hdnricus de Holen- „ Jlein Ecclefias cum juribus, 6c per- }> tinentiis fuis ad eosdem Abbatem , 6cConventum de Sitanfletten fpe- „ ftantes per violentiam oeduparunt, ,, 6c ab eodem de Cleniaco moniti dili- „ genter, Ecclefias ipfas eis reftitue- „ re contumaciter denegarunc, cum „ hoc effet ita notorium, quod nul- „ la poflit tergiverfatione celari, au- „ dtoritace Venerabilis Fratris noftri ,, OttonisEpifcopiPatavienfis, lociDice- „ cefani, excommunicationis fencen- „ tiam , exigence juftitia , promul- » 9 tt0 quoque Decanus Chri- „ ftianitatis Lauriacenfis , prsefatasDice- „ cefis, presbyterorum ipforum cre- , feence contumacia, easdem Eccle- }> fias audloritate preedidi Epifcopi, „ fuadentejuftitia, Ecclefiaftico fup- „ pofuitinterdido. Verum praefati ,, Presbyteri hujusmodi excommu- » nicacionis fententiam damnabiliter „ contemnentes, in eisdem Ecclefiis „ interdidis divina officia celebrare „ - * praefumunt 6cc. „ His Iiteris adjunguntur hcec: „ Eisdem Literis ,, Wa ldin us d eBecbona, Clericus Pro- ,, curator Venerabil. Patris Epifcopi ,, Frifm^enfis , pro ipfo in publica au- „ dientia contradixit &c. Datum „ apud Urbem Veterem XV. Kal. ,, Julii &c. „ (b) Lit. Clementis IV. PP. ad Her- bonem Praepoficum 6c Kalhocbum Ca- nonicos Racisbonenfes, datce Perufii XVI. Kal. Maji An. 1265. apud Mei- chelb.T. II.P. I. p.63. quas confule- re licebit. Item Literce Judicum De- Iegatorum in hac caufa, datae Ratis- ponas VII. Kal. Novemb. An. 1265. apud eundem p. 65. „ HainriCus DEI „ gratia Praepofitus, 6c Chalhohus Ca- „ nonicus Ratispon. Judices a fede ,, Apoftolica delegati, idemque Cbal- „ hohus, vicem gerens Domini Erbonit „ in eadem caufa delegati, viro pro- „ vido & difereto Decano Lattreacenfi „ falutem 6tc. Noveritis, quod nos „ cognitis caufae meritis inter Pro- „ curatorem Abbatis, & Conventus „ de Sitanfteten ex una parte, 6c Pro- „ curatorem Eberhardi 6c Hainrici Sa- „ cerdotum in Waidkoven 6c Holen - „ Jlein, Ecclefiarum ex altera, qui Sa- „ cerdotes conquerebantur coram „ nobis fe per Abbatem de Gkunick » & ? 430 ANNALIUM AUSTRIA*) % fententia parum probata eft. Quare iterum Romam re- a. c. curfum , novique controverfas litis cognitores poftulati, datique, Marquardus videlicet Auguftanx Eccleiiae, ut vocant, Scholafticus>& W ernerus W elzenfis in Styria Ec- clefiae vicarius adminifter: quibus cum morem haud gere- ret Rudolphus Abbas, Wernerus vibrato in eum facro fulmine fententiam peregit. Nihil eo terrore motus Ab¬ bas , Divina officia, perinde ac alias, fecurus tra£hbat: do¬ nee ad Conradi Friiingenfis Epifcopi querelas commotus PontifexRomanus, repetito imperio,Herboni, ac Calho ho Ratisbonenfibus Canonicis in mandatis dedit, ut con- temptorem poteftatis Ecclefiafticse a facrorum communio- (tctandem ne renaoverent. (a) Tam atroci confoflus fententia Ru- detifa* dolphus , Petri, Paflavienfis Antiftitis, fidem opemque implo- „ & avobis fententiaExcommunica- „ tionis & Interdidi contra juris de- „ bitura notatos : & quamvis hac „ ratione, & aliis multis rationibus „ dicerent fententias effe nullas ipfo „ jure , tamen ipfos abfolvimus ab ,, hujusmodi fententiis ad cautelam, „ recepta primitus aProcuratore ip- „ forum, & nomine eorum fatisfa- ,, dione de parendo juri, & judica- ,, turn folvendo. Unum volumus, „ & mandamus vobis - - quatenus „ pntfatos Sacerdotes publice inEc- „ clefia veftradenuntietis coram cle- „ ro & populo ab hujusmodi fenten- „ tiis abfoiutos ad cautelam, ipfos- „ que ad omnes adus legitimos ad- „ mittatis. „ (a) Lit. Clementis IV. PP. data? Pe- rufiiXVI.Kal.MajiAn.1265. „ Cle- ,, mensEpifcopus&c. Praepofito Her- „ boni , & Kaihocbo Canonicis Eccleffie „ Ratisponenfis falutem &c. Trans- „ miffa nobis Venerabilis Frater no- „ fter — Epifcopus Frifingenfis , Pa- „ tronus Eccleliarum de Waidhoven , ,, de/lfpachj & de f/o/ew/?em Patavien- „ fis Dioecefis petitione monftravit, ,, quod cum fel. record. Urbanus Pa- pa,Praedecelfor nofter, caufam - - „ ab audientia MagiftriGcmvfc Cano- }) nici Patavienfis - - Abbati Mona- „ fterii de Tirhuopt (Thierbaupten ) per „ fuas literas duxerit committendam, ,, idem Abbas de Tierboupt Magiftro „ Marquardo Scholaftico Auguftenli „ commifit fuper hoc usque ad diffi- 5, nitivam fententiam vices fuas. Sed » iidem Abbas & Conventus de Si¬ rs tanjieten , fufficienti confido grava- „ mine ab audientia didi fubdelega- „ ti ad fedem Apoftolicam appella- „ runt - - fubdelegatus - - aliquam- „ diu proceffit in caula, & demum „ ad didum Abbatem de Tirhoupt re- „ mifit eandem, qui cognitis ipfius „ caufie meritis - - pro eodem Epi- „ fcopo diffinitivam fententiam pro- ,, mulgavit. — Wernberus quoque ,, perpetuus Vicarius Ecclefke in Welz „ Salzburg.Dicecefis,quern nomina™ ,, tus Abbas de Tirhoupt executorem „ vice fui conftituerat - - in fittdol- „ fum Abbatem - - diffinitivxpare- „ re contumactter denegantem ex~ „ communicationis fententiam, exi- „ gente juftitia, promulgavit,quam „ ipfe fiudolfus Abbas dampnabiliter „ vilipendens, divina officia celebra- „ re, imo, quantum in eo eft, verius „ proph^nare praefumit. - - Quare „ fuit pro parte ipfius Epifcopi novi „ humiliter fupplicatum, ut easdem ,, fententias curaremus Apoftolico „ munimine roborare. - - Quocirca „ discretion! veftra per Apoftolica „ feripta mimdamus, quatenus fen- „ tentiasipfas, diffinitivam,ficut eft „ jufta, per cenfuramEcclefiafticam? „ Excommunicationis vero, ficut ra- „ tionabiliter prolata,faciatisaudo- „ ritate noftra usque ad fatisfadio- „ nem condignam, appellatione re- „ mota obfervari &c. „ Hxc apud Meichelbeck. T. II. P. I. p. 63. His refpondent alters ejusdem Clementis IV. PP. Literae Viterbii IV. Non- Nov. An. 1265. datse apud Meichelb. T. II. P. II. p. 52. (a) Lit. I LIBER SEXTUS. 43I c. imploravit: cujus poftulatu alii deledti font litis arbitri, qui Salisburgi demum anno poll tertio Epifcopum 8c Ab- batem in concordiam revocarunt. Leges, in quas con- veotum, hx fuere: ut Afpachetifis deinceps Paroecia cum nuncupandi Curionis lacri jure penes Abbatem Seitenftet- tenfem eflet 5 eidemque etiam decimae ex Waydhoffonils, ac Holenfteinenfis Ecclelk fundis folverentur : idem ta- men Eberhardo& Henrico, locorum eorundem Curioni- bus lacris, quoad in vivis client, ternos quotannis florenos penderet, jusque nuncupandi utraque in Paroecia rei lacrae adminiftros Frilingenii Epifcopo, ejusque foccellbribus ia perpetuum relinqueret. ( a ) Hie exitus erat longas, ac difficilis controverfiae, quas viros optimos, 8c jurium foo- rum tenaces inter fe commifit. Leviori manu expedite font cauFe, quas alias foper alias Frifingenfis Epifoopus in Auftria, Styriaque fofoepit. Sopita inprimis lis, quana Pilichdorffii fratres in caufa Enzerftorffenfi refofoitarant, Alia de eorumque poftulatis certa argenti fomma latisfa&um : (b) Gompofitx, quas cum Wulfingo Stubenbergico, cum Van- ftorffiis in Styriaj (c) cum Redelio, & Potendorffio nobi- (a) Lit. in hac caufa apud Mei- chelb.T.II. P. II. p. 58. „ Prsdi&a „ qusftio accedente confenfu au£to- ,, ritate Reverendi in Chrifto Domi- „ ni Petri PatavienfisEpifcopi - - nec „ non & noftro ( Friderici Prspofiti, „ Conradi Canonici Frifing. Abbatis ,, Garftenfis & WernhardiDecani Pajfav.) „ Salzburgs taliter eftdecifa, videli- „ cet, quod didi Abbas & Conven- „ tus de Sitanfteten perpetuo tenebunt „ Ecclefiam in Afpacb cum omni jure „ prsfentandi, quemadmodum earn „ tenuerunt ante litem motam, nul- „ lo jure prsfentandi Frifingenft Epi- j, fcopo, vel ejus faccefforibus in ipfa „ Ecclefia remanente. Decimas in- „ fuper Ecclefiarum in Waidhoven , Sc „ in Holenftein colligent, & recipient „ in ufus fuos, &Monafterii fui per- „ petuo, quemadmodum receperunt „ abantiquo. Ecclefia in Ofteniz , ad „ Parochiam in Holenftein tanquam „ ad Matricem Ecclefiam perpetuo redeunte - - jure prsfentandi & „ eligendi perfonas ad prsfatas duas „ Ecclefias Waidhoven & Holenftein perpetuo apud Friftngenfem Epifco- ' pum, ejusque fucceffores remanen- „ te &c. „ Qus videri apud Mei- chelbeckium 1. c. poflimt. (b) Documenta aliquot in hac caufa extant apud Meichelbecidum T. II. P. II. ex his primum funt Liters Ottocari R. An. 1262. Iglavia, dats: fe- cundum, Liters: ejusdem eodem anno Lipzicbine data:: tertium Liters Do- mus Teutonicorum Wiennce : quartum denique Liters Ulrici , Marquardi , & Conradi fratrum de Pilicbdorff , qux apud eundem a Num. LII. ad Num. LV. legi poflimt. Caufa compofita eft ad hunc modum : Conradus Epifco- pus Frifingenf. pro 500. libris Mone¬ ts Viennenfis dudum folutis, quas tamen Pilichdorffii nunquam recepe- rant, alias 200. libras pro redimendo jure Advocatis in Enzinftorjj fratri- bus de Pilicbdorff perfolvere juffus eft: per deledos arbitros, judices Provin- ciales Ottonem de Meiffau ,SeQttonem da Haslau i 30. vero libras ufualis mo- nets pendere quotannis ad Cameram Ducis Auftria , ex voluntate Ottocari R. An. 1262. ( c ) De caufa cum Wulfmgo de Stu~ benberch ob injurias quasdam homini- bus Friftngenfis juris apud Welz Sc J. Petrum in Styria fuperiore irrogatas extant Lit. Olomucenfis EpifcopfBra- nonii apud Meichelbeck, T. II. P. n t Num. 432 ANNALIUM AUSTRIA nobilibusAuftriis exortse turbae funt: (a) ampIaWayd- a. e. hoffenfibus & Welzenfibus privilegia ab Ottocaro impe- trata: (b) aliaeque acceffiones fadhe. (c) Mum in Interim belli Bavarici curam non depofuit Ottoca- saihbw- rus> Februario ftatim menie An. MCCLXVI. Bohemi - 1266 cae, Moravicaeque copiae ad fines Bojariae funt admotae: confecutae brevi poft intervallo alias menfe Martio, Bru- noque, Olomucenfis Epifcopus, dudfco in Salisburgenfem agrum jufto exercitu, Hallenfe oppidum, quod unum ad- huc Num. 63. De caufa cum VanftorfjUs fratribus ob controverfoslylvK limi- tes extant Literze Conradi Frifingenf. Epifc. in Welz datze eodem anno 1263. apud eundem Num. 66. ( A ) Liters II. de Valchenberch datzE apud novam Civitatem An. 1263. VI. Cal. Aug. quibus le & filium obftrin- * git ad muldam quinquaginta talen- torum ( florenorum , feu Pfund ) fi Henricus ftedel a Frifingenf Epifcopo in cuftodiam datus, injuriam porro in- ferat, yel vim fubditis Frifingenf. ex¬ tant apud Meichelb. ibid. Num. 68. In caufa cum D. Ojfemia de Pottendorff de jure patronatus & fundo Ecclefize in Herrantfiein extant apud eundem Documenta duo Num. 85. 6c 88* qui¬ bus fundus 6c jus Patronatus Epilco- po Frifingenf vindicatur. (b) Lit. Ottocari R. datze in Graz An. 1266. apud Meichelb. T. II. P. II. Num. 86. „ Volumus & mandamus „ noftrze gratize fub optentu, quate- „ nus fori in Waidhoven in ilia con- „ fuetudine,aclibertate,quamcives „ ejusdem fori circa fenum emen- ,, dum,aut vendendum, aut fuper „ aliis mercimoniis fe habuiffe ab an- „ tiquo, temporibus quondam Du- ,, cum Auflria , per Iegitimum coram „ vobis ( Com. de Hardelg, & aliis ,, Capitaneis & Judicibus Auftrize) 3> oftenderint documentum, non fi- „ natis per Hafpacb, aut per alios quos- „ cunque aliquatenus impediri &c. „ Item alizeLit. Ottocari R. datze Wien- •na An. 1265. apud eundem T. II. P. I.p.62. „ Dominum ChunradumVe- „ nerabilem Epifcopum Frifingenfem „ omnibus juribus, provinciali judi- „ cio in Heybt (notat Meichelbeck. „ ibidem, cozeva manu in margine „ annotatum : in Waidhoven. ) atti- „ nentibus, quibus pradeceflor fuus 3, fel. mem. gavifus effe dinofcitur, » libere & plenarie volumus congau- » dere; ipfius judicii provincialis ho- „ mines ad jurisdi&ionem & Domi- „ nium jam ta£d Domini Epifcopi „ pertinentes, ab exa&ionibus qui- „ buslibet, & venationibus indebi- „ tis, & tra&ionibus ad fora aliena, „ videlicet Judicum notlrorum pro- „ vincialium , vel aliorum quorum- „ cunque Judicum &Subjudicum pe- „ nitus eximentes; ita tamen, quod „ in fignum exemptionishujusmodi, „ & indicium tria talenta denario- „ rum Wiennenfium fingulis annis ad „ noftram Cameram - - faciat affi- „ gnari &c. „ De Welzenfibus inSty- ria fuperiore extant Literze Ottocari R.An. 1265. Gracii datze apud Mei¬ chelb. T. II. P. I. p. 64. „ Flomines „ ipfius Domini Epifcopi ab exaftio- „ nibus, perno&ationibus, herberga- ,, riis, vexationibus indebitis liberos „ efle volumus & exemptos &c. „ (c) Lit. Engelfchalci de Remjperch de caftro Rjtnde{e ad Eccleliam Frifingen¬ fem devolvendo,fi finehzerededece- dat, datze apud lldmarveld in Auftria XV.Kal. Augufti An. 1263. tefte Mar- quardo de Zinzindorff &c. apud Mei¬ chelbeck. T. II. P. II. Num. 67. Lit. Otachari Regis datze apud Friefiat prid. Non.Decemb.A. 1266. ibid.Num. 83* „ Venerabili Domino Chunrado Fri- ,, fingenfi Epifcopo - - quotiescun- „ que ipfe, aut venatores fui in prze- ,, dio Frifmsenfts Ecclefiae in Auftria „ fuerint conftituti, indulfimus de „ gratia fpeciali, ut venationes pro „ fui folatii deduftione per totum „ noftri diftridtus dominium valeac „ exercere, habeatque pro fuze ve- „ nationis promotione in noftro di- „ ftridu,quod Volge, & Schefwart vul- „ gariter nuncupatur. „ Lit. Con¬ radi Frifing. Epifcopi An. 1265. datze de Infula C 'hleimverde a Leopoldo de Sach- fengang pro fubditis fuis in fteucbli»‘ Jiorjf & Mulleuten redempta apud Mei¬ chelb. T. II. P. II. Num. 76. (a) Anonym. LIBER SEXTUS. 433 c.huc in poteftate Henrici Bavari erat, incendio delevit. At enim levia haec erant belli dilpendia, fi cum iis, quae Augufto demum menfe Ottocarus Rex ipfe importavit, comparentur. Anno jam fuperiore Bojos inter Bohemos- que hoftiliter agi coeptum : ac Bohemi quidem Nobiles, Moravique ad Regni limitem excubare juft], Bavariam, qua parte fylvae Bohemicae contigua eft, damnis haud le- vibus affecere. Februario fubinde ac Martio anni praefen- e t in Ba- tis majores ex Moravis, Bohemisque coa£hs font copiae, quas Tub Augufti principium Rex ipfe, conflato ex Au- tum. ftriis, Styris,Carnis ac Silefiis ingenti exercitu auxit. (a) Quae de annona ceteroque commeatus bellici apparatu, cujus inopia fuperior expeditio pene irrita fuit, Annales noftri memorant, fidem vix invenient: plauftrorufn mul- ta millia erant, quibus annona in provinciam omnium re¬ rum inopem, & nupera direptione omnino exhauftam con- Veheretur. (b) Iter per Chambenfem Boicae limitem fuit, immani hominum, villarumque ftrage. Poft Dec- kendorffium, haud fatis ad arcendam vim tantam com- paratum, breviffima oppugnatione captum, dirutumque, caftra Nidaviae Hint admota. Haud modicum ibi erat ex Bojis prsefidium , & curfum ruentis exercitus diutius moraturum: & jam catapultis omnis generis quaflari coe¬ ptum firmum alioquin muris oppidum, cum inje£Hs no- Viflime flammis totum in cineres refedit. Triduum ipfum Pars II. I i i edax (A) Anonym. Pragenf. Synchro¬ ny apud Peflinam L. 3. c. 7. „ An. „ 1 s6y. fadta eft magna diflenfio in- „ ter Regem Bohem. Sc Ducem Ba- „ var. qua necefticate compulfusRex, „ mifit Nobiles ad metas Bohemia „ cuftodiendas; quitranseundomul- „ ta damna intulerunt villis Epifcopi „ Prag. Sc Canonicorum. Moravi „ etiam transierunt ad metas Bohe- ,, mias defendendas, 5c plurima dam- 5 , na intulerunt in Bohemia, 6c extra „ metas in Bavaria. Anno 1166 . ite- „ rum transeuntes Sc Bohemi 5c Mo- „ ravi circa PurificationemS. Marias, „ 5c in quadragefima rurfum, plu- ,, rima damna intulerunt r villis Epi- „ Icopi. VI. Idus Augufti Rex pro- 5 , ceffit verlus Bavariam cum multitu- dine copiola Bohemorum, Morav. „ Auftral. Carinthian. Polonor. See. „ Bavariam ad Ratisbonam usque „ crudeliter devaftantes. „ O) Chron. Auftrale ad An. 1267. (leg. 1266.) „ OdoccarusRexBoe- „ miae manu valida intravitBavariam „ cum magna potentia usque inRa- „ tisbonam cum X. millibus mili. „ turn, 5c alia innumerabiii multitu- „ dine ad arma peroptime expedito- ,, rum, ubi etiam habuit CD. mil- „ lia curruum oneratorum cum ex- „ penfis, quibus exercitus plurimum „ indigebat, quia in tantum terra il- „ la ante introitum regis fuit vafta- „ ta, quod volatilia non reperiebant „ folidum viftum. Et fie idem Rex, ,, occupatis quibusdam caftris muni- „ tiflimis, cum compleviflet fpatium „ uniusmenfisftando in terra, &nul- „ lus adverfariorum compareret, qui ,, comparituros fe fpoponderant, ad „ propria eft reverfus. „ Anonym. Leob. ad An. 1267. qui eadem narrat, ponit „ 200000. curruum onerato- ,, rum. „ Sed 5c is numerus fidem fuperat. (a) Chron. 434 ANNALIUM AUSTRIA cdax flammadefaeviit, facileque nongenta ex imbelfi plebeA* capita extinxit. Deckendorffii , ac Nidaviae fortunam Regen flauffium, aliaque minora oppida, caftraque fecuta funt. (a) Hatiibona. Et jam Ratisbonse, a qua urbe liberum copiis fuis neutrarfi tranfitum poftularat Ottocarus, appropinquabat: fed cum partmm. c j veS v j am q U j^ err , per urbis medium daturos fe recipe- rent, vias tamen ac plateas ad arcendam vim armato mi- lite complerent; veritus periculum Rex fuis, cum annona alioquin deficeret, & equorum multa millia perirent, exa- &o vix biduo, copias in Bohemiam remilit. Sed quo dolorem ulcifceretur fuum, reverfus in Auftriam continuo mandata dedit, ut quidquid Ratisboneniium per Auftriam efiet civium, in vinculis haberetur, res vero, mercesque eorundem in publicum conferrentur. ( b ) Interea belli Bavarici curae nihil remiferant. PraemiiTusPaflavium,ur- bem in fredus nuper adicriptam, Bernardus PreufTelius, equeftri vir dignitate, & in armis ftrenuus, qui cum odin- gentis, quos iecum habebat, equitibus agrum,quiiEnum inter, Vilfamque, ac Rotam fluvios jacet , Braunaviam usque direpto etiam AlpachenfiCcenobio, populatus eft: Henri- * ( A) Chron. Steronis ad An. 1266. „ Tunc etiam Otakerus Rex Bohe- „ mis inimicitias jam dudum contra ,, Ludovicum, & Hainrkum, Duces Ba- „ varite conceptas totis viribus in ar- „ ma convertit, adfcifcens fibi Salz- ,, burgenfem , Patavienfem , Ratis- 9 , ponenfem Civitates cum munitio- „ nibus earundem , ex quibus tunc „ fada funt in Bavaria multa incen- ,, dia, occifiones hominum & rapi- „ nx. Ipfe quoque in menfe Augu- 3, fto cum multis millibus armatorum ,, verfus Cbamb Bavariam intravit, 33 deflruens Hogenfiauf & Nidavv, & ,, alia caftra, in quibus per incendium „ & jacula fagittarum magna periit 3, hominum multitudo; & morante 33 ipfo per biduum Ratispona:, per 3, Egram revertitur in Boemiam, exer- „ citu penuriam vidualium patiente. „ Recedente autem ipfo Rege de Ba- „ varia>Dominus Hainricus Dux mift „ fo exercitu ultra fiumen Itjam ( f. ,, lltuxm ) oppidum in Velden,&c alias 3 , munitiones cum tota provinciaibi- „ dem incendio devaftavit. „ Chron. Saltzburg. ad An. 1266. „ Epifcopus « Olomucenfis ex mandato Regis Bo- » hemiffi veniens cum magno exer- „ citu, deftruxlt civitatem Thills per „ incendium - - . RexBoemisecol- „ Ie£to maximo exercitu, nemine fibi „ refiftente, vaftavit terramDucum „ Bavaria ex altera parte Danubii, „ obtentis & deftru&is pluribus mu- „ nitionibus eorundem. „ Chron. MS. apudLinckium ad Annum 1266. „ Ottocarus Rex Bohemise hoc anno „ cum Auftralibus, & iftis de Stiria, „ condudo etiam exercitu peregrine „ movit expeditionem contra Bava- „ riam in Inventionc S. Stephani , quart! „ in magna parte, & usque Hatispo- „ nam rapinis, incendiis, & cadibuS „ valde conftunpfit. Plures tamen „ ex his , quos cuftodes confinio- „ rum pofueratin/Vitow, perierunt, „ ex quibus quidam captivati, qui- „ dam autem truncati, aliqui vero in „ toto perempti. Equi etiam plus- „ quam 40. millia invalefcente cla- „ de in pradi&a expeditione perie- „ runt. „ Horneck. c. 75- & 7 °* qui tamen confufo temporum & ^ rum ordine, corrigendus eft ex cete¬ ris Scriptoribus : uti & ej'us interpres Hagenus p. 1080. ( b ) Horneckius c. 74. quern Le¬ ctor poceft confulere. LIBER SEXTUS. 43s A * c. Henricus interim Bavarus, ne nihil agere videretur, No¬ vum Forum , aBohemis adhuc infeflum recuperat, mifto- que trans Ilzam fluvium cum copiis Alberto HalOoVelde- nam primum, Auftriae fuperioris urbeculam, turn alia ex aliis oppida, pagosque ferro flammaque exfcindit. (a) Vaftata omni circum regione Paftavium copise redire j uilk. Pajfavii Nihil propius fadfcum, quam ut ea quoque urbe Dux Ba-^“£j* variae potiretur. Civium quorundam proditjone aditum in urbem nadlus, nocftu ad III. Cal. Novembres intra por- tas receptus eft: jamque foro novo, magnaeque Civitatis parti inje&is igtiibus, non paucis etiam civibus, notfturni doli ignaris, inter primum tumultum obtruncatis, in po- teftatem redegiile totam urbem fibi videbatur; cum verft ad rapinam militis avaritia vi&oriam corrupit. Coord ex omni parte cives, cum res (lias, vitamque tanto in di/cri- mine verfari conlpicerent; correptis armis, in ignaros lo- corum, ac notfturnis tenebris hinc illinc palabundos inve- <5li, & praedam manibus, & jugum cervicibus excuflere. Sunt qui Bavaros obje&o divinitus terrore ob effradluni Templi facrarium conje&os in fugam,civeque trepidante, armatos in hoftemCoelites ftetifte velint. (b) Excitatus Pars II. I i i 2 hoc (a) Aventinus Boic, Annal. Lib. VII. c. 8. Num. io. & Prevenhub. in Chron. luper. Auftria: pag. 412. quos fequi hac in re libuit, quod Hornec- kius plura omitcat; Hagenus etiam Horneckium haud bene reddac : & univerfim Chronicon Auftrale & A- nonymus Leobienfis cum Sterone & SalzburgenfiChronico nonfatis con- veniat. Quas ad extremum addit A- ventinus hoc loco, de Flinsberg, Kurn- berg, & Mos cailris ab Hermanno Alta- henfi Abbate hoc tempore everfis, ex Sterone quidem accepta hunt; fed haud fcio , an hoc bello Auftriacis erepta fmt: quod fi ita fa&um, facile intclligi poffunt, quse Chronicon MS. apudLinckium narrat: „ Plures ta- „ men, ex his, quos cuftodes confi- „ niorum pofuerat (Ottocarus) in „ Patavia, perierunt &c. „ (b) Chron.Steronis ad An. 1266. „ Subfequenter III. Kal. Novembr. „ Idem Hainricm Dux per portam „ quandam Civitatis Patavienjts> pro- 5 , curatione five traditione quorun- „ dam, per adulterinas claves obten- „ tarn, novum forum cum quibus- „ dam domibus & etiam eellario Ca- „ nonicorum, ac magna parte civi- „ tatis exuflit, aliquibus ibidem cl* ,, vibus interfedis: totamque civi- „ tatem cepiflet, fi fui non fuiffenC „ propter invafionem raping, & no- „ dfis tenebras hinc & indelfifperfi. „ Biographus S. Maximiliani apud Hier. Pezium T. I. Col. 51. „ Anno - - ,, 1265’. IV. Kal. Nov. circa certiam „ vigiliam nodis porta Civitatis Pa- „ tavienfis fuper ripam Oeni verfus „ Monafterium S. Nicolai per adulte- „ rinas traditorum claves aperta, li- „ berum hoftibus patefecit introi- „ turn. Quiclanculo intrantes, oc- „ cupaverunt majoremEcclefiam, & „ fuperiorem curiam, & iacrarium „ irruperunt potenter, & patenter „ tenuerunt divina usque ad ortum „ Solis, civibus non ad arma defen- „ fionis, fed ex defperatione ad fugae „ folius remedium prteparatis. Quid „ multa ? contigit miraculum evi- „ dens & infigne. Holies cum pofi. „ fent, nullorefiftenteCivitatem,8c „ omnia, quse in ea erant, quietifll- „ me pollidere, ultro terga verte- „ runt, & unde venerant, reverfi ,, fuat: nullo hominum perfequen2 » te, fed folo beatorum noftrorutri » fuffra- Stbad- wienna nubifra- gio ever fit, C ttoeari jufla Jeve> ritas in Temp it violato¬ rs^ & ret- ptoreu 436 ANNALIUM AUSTRIA hoc belli tumultu Ottocarus, Tub Decembris adhuc mentis a, principium, copias fecum in Bavarian fines rapitj rapinis, ac incendiis aliquamdiu per agrum Paftavienfem graflatus, Rieda etiam per dolum capta, cogente vi frigoris in Bo- hemiam revertitur. (a) Dum alternis per Bavariae fines cladibus faevitur, agerque alias feraciflimus populatione ac direptione ad va- ftitatem redigitur; Auftria,quaStyriam fpedtat proxime, non fine damno fuit. Quarto decimo Cal. Augufti intra altiffimorum montium fauces, qui Styriam ab Auftria fe- jungunt, tam fpiftae fe coelo nubes intenderant, ut lucem pene diei eriperent: ad hos ubi fab no£tem immanis ven- torum procella acceffit, collifas intra montium anguftias nubes tantum repente coeleftium aquarum effadere, ut re¬ tardate primum inter ar&iffimas rupium fauces 5 au< 5 to deinde, perrupto velut aggere, impetu, Sc lapidum vim ingentem ex Semeringio monte in fubje&um Schadwien- ne oppidum devolverent, Sc avulfis, quaqua torrens fere- batur, fcopulis, te&a, domus, homines, pecudesque una, continentique ruina involverent. Everfam, quod uni- cum oppidoTemplum eft, hominum ad quingenta capita momento prope temporis extin£fca. (b) Ottocarus inte- rea, quanquam belli curis diftri£tus , Principis tamen of¬ ficio ceteris in rebus non defuit: ac imprimis quidem pro egregio in res facras ftudio, publico ediefto cavit, ne aut belli tempore facris vis ulla ^Edibus afferretur, (c) auC Prefulum, facrorumqueCurionum res ac fortune, a mor- te reli< 5 te , violente hominum rapacitati, qui mos in legem pene „ fufFragio, hoc apud Divinam cle- „ mentiam impetrante. „ Confuli de hoc poteft Chron. Salzburgenfe ad An. 1266. Hagen, in Chron. Auftrali Col. 1079. „ Das geraw darnach „ diePaflawer,und vachten mitden „ Bayern, den fi oblagen mit groflen „ fcheden. „ (a) Chron.MS.Auftr. continuat. usque ad Annum 1330. apud Lin- ekium ad hunc annum 1266. ,, Hoc „ ipfo anno in fefto B. Andres Apo- „ ftoli convocavic (Ottocarus) expe- „ ditionem verfus Bawariam alte- „ ram,cujus fines circa Pataviam ite- „ rum devaftans incendiis & rapinis, ^ caftrum R,ied dolo traditum rece- « pit: ulterius procedere, ut plus »» tnali faceret, vehementia hyemis » non permittebatur. „ (b) Chron. Anonymi Leob. ad A. 1266. „ XIV.Kal. Auguftioppidum „ in Scbadvcien ex inundantia pluvise, „ & ex procellis nubium & ex col- „ lifione lapidum in torrente fere to- „ turn eft everfum cum Ecclefia in eo- „ dem foro,&beneD.hominesfunc „ ibidem tunc extindi. „ Chron. Paltrami ad h. a. „ in Schadwienn* „ tanta in node ex concurfu & col- „ lifione nubium fada eft inundatio, „ ut qpingentos homines extingue- „ ret, & Ecclefiam ibidem, plures- „ que domos, sedificia funditus de- „ vaftaret. „ (c) Peflina L. 3. c. 7. „ In hac „ expeditione Rex edidum tulic die „ 7. Augufti, ut qui facras aedes cre- „ maffet, vivus cremaretur. ,, (a j Lit. LIBER SEXTUS. 437 c. pene jam verterat, in praedam cederent: (a) primum- que eorum capitum tarn fevere urftt, ut flammis addiceret hominem, qui faces impias in templum jadraflet. Neque minori fua Iaude improbam militum iicentiam, in innoxios cives, agreftesque quidlibet audentium, repreffit: conftat- que fatis, ducem militia fortunis vitaque exutum a Prin¬ cipe, quod agreftium hominum querelas, in quos milites importune graflati erant, audire renuiflet. (b) Atque ; ne minusPailavienfi Antiftiti, quam nuper Fri(ingenfi,tri- buere videretur, fubjedos ei Ecclefl# cives, agreftesque l pajf av m a Provincialium per Auftriam Judicum poteftate exemptos Antiftitts. efle voluit, adjedo ad cetera privilegio, ut Mauterenfes ac Everdingenfes municipes, qui in Paflavienlis Epifcopi di- tione eflent, eodem, quo ceteri Auftriaci, jure in merca- tibus, rebusque civilibus gauderent. (c) Bello Bohemos inter, ac Bavaros alternis fere cla- dibus, mutuisque damnis gefto (d) finem tandem An- I i i 3 nus ( A ) Lit. Ottocari R. datse Praga XI. Cal. Febr. An. 1266. Ind. IX. apud Duell. Mifcell. T. I. p. 406. „ Certa „ relationeintelleximus,quod quas- „ dam deteftabilis confuetudo, imo „ potius corrupted - - in veftris par- „ tibus inolevit, videlicet , quod „ Praslatis, Redtoribus feu Plebanis „ Ecclefiarum decedentibus, quidam ,, improbi laici, imo potius crudeles ,, tyranni, res mobiles, &immobiles quandoque decedentium Clerico- „ rum prasfumunt temere ufurpare, * ac rapere violenter. - - Fidelita- tem veftram commonemus diligen- ’ tiflime, &hortamur, addcntes ni- ” hilominus preces Regias, &diftri- „ &um mandatum,quatenusfa&um „ tarn impium, & enorme per totum „ noftrum Dominium impune fieri „ nullatenus de cetero permittatis. „ Liters has infcriptas funt Judicious Pro- "vincia/ibus , df Civitatenfibus , per Aujlri- tlm &■ fupra Anafum conftitiitis. (b) Peflina L. c. „ Cumquean- ,, no fuperiori accepiflet copiarum „ fuarumDucem,quosdam pauperes , rufticos a milite vexatos, & opem „ implorantes non audible, Ducem „ ilium, & bonis & capite multavit. „ Hasc ille ex Anonymo, ut videtur, Canonico Pragenfi. (c) Lit. Qttocari R. Idibus Martii Egenburgt datas An. 1266. apud Hun- dium in Metrop. Salisb. T. I. p. 258. ex addic. Gewoldi. „ Ottocarus &c. „ licet omnium Ecclefiarum profe&I- „ bus, & quieti Temper intendereto- „ tis viribus teneamur, Venerabilis „ tamen Patris Domini Patav. Epi- „ fcopi - - & Ecclefias fuas Patav. ac „ hominum fuorum jura, & liberta- „ tes, quibus ab aliquibus faepius de- „ rogatum, volentes firma, & illiba- „ ta impofterum confervare, Tub ob- „ tentu gratia: noftrasvobis univerfis „ & fingulis damus firmiter in man- „ datis, ut in bonis & pofleffionibus „ ipfias Domini Epifcopi, quocun- „ que cenfentur nomine, nullamprse- „ fumatis exercere judiciariam pote- „ ftatem ; his tamen exceptis cafi- „ bus, qui damnationem mortis re- „ quirunt - Prasterea cum fui & no- „ ftri homines gaudere merito debe- ,, antasquo jure, veftras fimiliter uni- „ verfitati prascipiendo diftri&e com- „ mittimus, ut cives ipfius de Mau~ ,, tern , de Evcrdinge> & quoscunque „ alios homines per aquas & terras, „ omni jure & liberate perfrui fe- „ cure, ac libere permittatis, quo „ noftri cives, & homines gaudere „ in hujusmodi cognofcuntur, nec „ ipfos in aliquo, contra hujusmodi „ mandati noftri leriem, de cetero „ vel impedire , vel artare , fuper „ quo turbaremur graviter, attem- ,, ptetis &c. „ (d) Chronic. Paltrami Conlulis Vienn.adAn.1266. „ Eodem anno ■ » Au- 438 ANNALIUM AUSTRIA nus MCCLXVIf. dedit: tametfi non defint, qui hujus adhuc anni principio beilum ab Ottocaro redintegratum Pax inter fcribant. ( A ) Ne diutius in armis eftent potentes hi Prin- &“Zke- cipes, Guidonis, ut reor, Pontificis per Germaniam Legati mos rejii- authoritas effecit, qui, ut Religionis morumque ad vete- rem Eccleiiae difciplinam revocandorum caufa eftet expe* ditior, pacem ac concordiam inter Principes fanciendam iiimmo Audio procurarit. ( b ) Sublatis his beilorum tur- coneiitum bis Synodus Vienna in Auftria ad Maji menfis principium klraum indicia. Prxfes Concilii Guido ipfe erat Apoftolicae Sedis per Germaniam, Sueciam, Daniam, Poloniam Lega- tus, ex facra Ciftercienfium famiiia ad Romans purpuras honores eve£lus, Vir non Religione magis, quam pru- dentia, rerumque gerendarum dexteritate fpe&atiftimus. Affuere ex Epifcopis Joannes Pragenfis, Petrus Paflavien- fis, Bruno Brixinenfis, Conradus Frifingenfis, Leo Ratis- bonenfis, Amelricus Lavantinus, cum minorum gentium Pnefulibus, Abbatibus, Pntpofitis, Archidiaconis, Deca- nis, quos inter univerfim fexdecim facris infulis confpicui in Tempio in Synodo confedere. Initium facris conventibus in y£de S ni ^ ha ' D. Stephani ad VI. Idus Maji datum eft, qui totum exinde triduum tenebant. (c) A(fta „ Auftrales & Bohemi in diverfis lo- „ cis rapinis Scincendiis vaftaverunt „ Bavariam, infultibus autem hujus- „ modi viriliter a Bavaris propulfa- „ tis, & repreffis, & ex utraque par- „ te plurimis captivatis & abdudis, „ ad propria revercuntur. „ (a) Chron. Auftrale, & Anony- mus Leob. ad An. 1267. ( b ) Chron. Steronis ad An. 1267. „ Ota{erus Rex Boemorum , & Hen - „ ricus Dux Bavarias rurfus per pa- „ cis ofculum ad concordiam redie- „ runt. „ (c) Author. Anonym. Synchro- nus ex Codice MS. Biblioth. Csefar. a Marco Hanfizio relatus T.I. p. 410. Anno MCCLXVII. Dominus Gwi- „ do Apoftolica; fedis Legatus Tituli „ S. Laurentii in Lucina, Prajsbyter „ Cardinalis, Abbas Ciftercienfis, „ magna fultus Authoritate venit », fViennam; omnesEpifcopos,Pra2- „ latos, Abbates, Praepofitos, Deca- « nos in Salzburgenfi Epifcopio con- » ftitutos convocat; poft Joannis » ante portam Lacinam feria tertia „ inParochialiEcclefia Wienna tribus „ diebus concilium celebrat; cum „ jam didis Prselatis dc profedibus ,, S. Ecclefiae, & utilitatibus, ficutf „ Vir ApoftoIicus,pertradat,hono- „ rifice fuseLegationis ofKcium adim- „ plendo&c. Conveneruntnonpau- „ ca lucentia fandse Matris Ecclefiy „ luminaria, inter quae & Venerabi- „ lis Pragenfis Epifcopus cum Prada- „ tis quibusdam fuiEpifcopatus ade- „ rat, ita ut in numero decimusfex- „ tus cum infulis Pontificalibus in „ eodem concilio refideret. „ Sce- ro ad An. 1267. „ Dominus Gwido „ Cardinalis Apoftol. fedis legatus ,) VI. Idus Maji apud Wiennam Con - „ cilium celebravit, cui interfuerunt „ Johannes Pragenfis, Petrus Patavien- „ fis, Bruno Brixinenfis, Conradus Fri- „ fingenfis, Leo Ratisponenfis, Alma- „ r/c«j LavendinenfisEpifcopi, & ah* „ quam plures de iplis Dioecefibus „ Praelati, Archidiaconi, & Decani. „ Similia referunt Chron. Clauftro- Neoburg. Paltrami. Anonym. Leob. ad Annum 1267. (a) Con- LIBER SEXTUS. 439 c, A&a ejus Synodi undeviginti capitibus comprehen- sjmdi fa ad mores fere Chriftiani populi, quique eidem ex Sa- Viennen fc cerdotali Ordine profane, leverioribus legibus adftringen- Canonts : dos pertinent, quorum fumma hsec eft: EccIefiaeMiniftri, &Divino obfequio fingulariter addi&i, in vidu,cultuque De viu corporis modum adhibeant, neque a modefta gravitate, ac decentia usquam defledant. ( a ) Prasfules cum alias, tiam. turn maxime, cum pro munere Paroecias infpiciunt, ex. Di modo adionibus graves ne lunto. (b) Sacerdotes, ceterique vi f ltan. „ Quicun- „ que vero Perfonam ecclefiafticam ,, enormiter vulneraverit , mutila- ,, veric, vel occiderit, aut captiva- „ verit, non nifi per iedem Apofto. „ licam abfolvatur: Stipfo fado, fi- „ quid tenebat ?.b Ecclefia, illud per- „ dat, & in utilitatem Ecclefias con- „ vertatur. Adjicientes, quod in ilia „ Dioecefi, in qua aliquem Canoni- „ cum Cathedralis Ecclefia, vel in „ dignicate Ecclefiallica conftitutum „ capi contigerit, vel captum deti- „ neri, usque ad liberationem ipfius, „ & exhibitionem debits fatisfadio- „ nis, ceffetur generaliter a Divinis. Similiter & in ilia parochia,in qua „ res Clericorum violenter ablatas „ detineri, vel clericos ipfos capi contigerit, usque ad reftitutionem „ congruam, a Divinis ceffetur. „ (b) Concil. Vienn.cap. 6. „ Sta- „ tuimus, ut omnes, qui - - digni- tatum, perfonatuum , feu benefi- n ciorum cum cura, pluralitatem de- „ tinent - - fuperhocfecumdifpen. fatum fuiffe coram Venerabili Pa- ” tre DEI gratia eledo Salzburgenfi, „ infra inftans feftum B. Joanms Ba- }> ptiftae, doceant manifefte. Alio- „ quin ex tunc ultimo beneficio rece- „ pto fint contenti: - - fi vero utrum- „ queretinerecontenderint; nosip- 3 > fos 8c primis 8c ultimis extunc de- n cernimus manere privatos. ,, annexa (c) Ejusd. cap. 7. „ Diftridepras- „ cipimus, ut juxta laudabilem con- ,, fuetudinem patrise, decimse tarn an- „ tiquje, quam etiam de novalibuS, „ majores8c minurae plenarie perfol- „ vantur : nec liceat alicui Laico, » nobili vel ignobili, cujuscunque „ dignitatis vel principatus exiftat, ,, fibi decimas, maxime de minutis „ &novalibusufurpare: alioquin,fi „ contra fecerit,ab ingreffuEcclefia! „ usque ad fatisfadionem condignam „ fe noverit effe fulpenfum. „ (d) Ejusdem cap. §. „ Item do- ,, lentes referimus, quod quidam - ,, tarn Clerici, quam Laici, per Salz- „ burgenfem provinciam conftituti, „ uluras, 8c ulurarios contradus ex- „ ercere praffumunt: ad quorum cu- „ piditatem refrehandam ftatuimus, j> ut - - a talibus abftineant: alio- ,, quin nos ipfos excommunicamus „ in feriptis : & ter in anno, videli- „ cet in Ccena Domini, inAffumptio; „ ne B. V. 8c in Nativitate Domini „ prscipimus per plebanos 8c majq- „ res fuos in locis ffiis excommuni- „ catos publice denunciari: Clerici „ vero beneficiati, qui per tempos „ trium menfium fententiam excom- „ municationis fuftinere prxfumpl e ' „ rint animoindurato, per fuos dice- „ cefanos fuis beneficiis fpoli'entui? *» &c ‘ ” c*) E i usd » LIBER SEXTUS. 441 c antiexa eft, committantur. (A) Sublatus, qui dudum obrep/erat, temerarius abufus, quo Patroni Ecclefiarum, judicesque in decedentium res fortunasque Sacerdotum in- volare confueverunt, intentato etiam dirarum Pontificia- cuZ. * rum fulmine, fiquis adverfus hancLegem fecifte,dcinceps notaretur. ( b) Interdidtum pariter, nequis Sacerdotium De co ^ au ullum, nifi authore Epifcopo, aut Epifcopi Vicario, a Pa- * trono Ecclefiae fufcipiat: fecus & munere ipfe fuo, & fuo Patronus jure (quae poena & alienantibus Ecclefiae dotem conftituta eft) excidifte declaretur. (c) Statutum dein- ^ P er ~ de provide, ne animorum curatores a credito fibi popukr * re *' abfint longius, Sacerdotii Jfecus frudfibus carituri: (d) utCoenobia, nifi quae fummo folum Pontifici fubjeda funt, intra fex menfes ab Epifcopis infpiciantur, & ubi morum jjj® difciplina defluxerit, Ciftercienfibus femper binis adhibitis Praefulibus, ad priftinam fanditatem revocentur. (e) Pars II. K k k Calices (A) Ejusd. cap. 9. „ Item ordi- „ namus & ftatuimus, ut Clerici, & „ Ecclefiaftics perfonte tam fiecula- ,, res, quam regulares, praftatorum ?> fuorum corrediones legitimas cum ,, debita humilitate fufcipiant: & fi- „ qui ex eis. hac occafione contra „ corredores fuos, auxilium brachii „ fecularis invocaverint, vel poten- 1, turn preces armatas impetraverint, „ vel impetratis uti praefumpferint, „ a fuis beneficiis deponantur. Ipfis „ quoque praelatis diftridtius inhibe- „ mus, ne pueris minoris setatis, vi- „ delicetododecim annorum, digni- „ tates ,perfonatus, feu beneficia cu- „ ram animarum habentia conferee „ prxfumant, vel ad ipfa recipere „ praefentatos: nifi cum eis fuper hoc „ aSede Apoftolica, vel ab ejusdem ,, Legatis extiterit difpenfatum. „ (b ) Ejusdem cap. 10. „ Item ad „ aures noftras per clam ofaminfinua- i> tionem multorum pervenit, quod » patroni Ecclefiarum tam Clerici, 3, quam Laid, advocati & judices, »> & prazcones , bona decedentium 3> Clericorum occupant, & ufurpant. 3» - - Quare provide duximus ftatu- 33 endum, ut patroni ecclefiarum, & „ alii fupradidi, a talibus de cetero „ abftineant: &nifi abftinere volue- ,, rint, quousque fic ablata reftitu- „ ant, excommunicationis vinculo innodentur. „ (c) Ejusd. cap. II. „ Item diftri- „ dius inhibemus, ne aliquis Cleri- 3, cus ecclefiam parochialem a Laico „ patronorecipere (in) beneficium „ audeat, nifi ab Epifcopo, vel Ar- „ chidiacono fuerit inftitutus : alio- „ quin ab officio, & beneficio fe no- „ verit efle fulpenfum. EtLaicus, „ qui audoritate propria inftituere „ prsfumpferit, ipfo fado a jure ca- „ dat Patronatus. Adjicientes , ut „ nullusPatronus, Clericus velLai- „ cus, dotem Ecclefi^, in qua jus „ obtinet patronatus, alienare prte- „ fumat. Quodfi contrafecerit,ipfo „ fado a jure cadat Patronatus, ut „ res alienata ad jus& proprietatem „ Ecclefise revertatur. „ (d) Ejusd. cap. 12 . „ Item or- „ dinamus & ftatuimus, ut prselati, „ & curam animarum habentes, in „ fuis Ecclefiis corporaliter refideant, „ & ad hoc a fuis Epifcopis per fub- „ tradionem fruduum compellan- „ tur, nifi caufa legitima fe potue- „ rint excufare. „ (e) Ejusd. cap. 13. „ Univerfis „ Epifcopis Salzburgenfis Provincial, „ ac Epifcopo Pragenfi diftridepra:- „ cipimus, ut quilibet ipforum intra „ dimidium annum, affumptis fecum „ duobus Abbatibus Ordinis Cifter- „ cienfis, omnia clauftra nigrorum „ Monachorum fute Dicecefis vifitet, „ corrigat & reformet tam in capi- ,, te, quam in membris: illis tamen „ exceptis, qui Rom. Ecclefiae nullo „ medio fubeflenofcuntur; quosper „ nos vel alios a nobis fpecialiter de- „ putandos intendimus vifitare. „ (a) Ejusd, . 442 ANNALIUM AUSTRIA fonfurm ^ a ^ ces ^* acros > & id genus vafa, veftesque, nifi qui pote- a* c - JiY.rafi. datem fingularem a Romano Antiftite accepifient, confe- crare Prasfulibus fas ne efiet. (a) Poftrema quinque ca- Dcjufais P lta de Judatis agunt, legesque utiliflimas continent : ne fteciatim. Chriftianorum balnea, netabernasfrequentent: ne/ervos, anciilasve e plebe Ghriftiana fibi adfcifcant: ne ad reci- De Servis pienda ve 6 ligalia, neve ad gerenda alia publici juris mu- Cbriflim. nia admittantur: (c) Si libidine prolapfi cum femina Chriftiana mifceantur, carceris poena, nifi argenti felibras decern perfolvant Magiftratui, muldentur; mulierque in flagitio deprehenfa, caffigata fuftibus, ex urbe perpetuum in exilium ejiciatur. (c) Ceterum, ut indicio aiiquo a De noia Chriftianis difcernantur, cornuto utantur pileo, mul&andi veJ ar g en ti certa fumma, ficubi fine hac perfidix fux teflera in publicum prodiifient. Si locum Chriftiani, fi fundum De deci- oppidi, pagive occupent, & decimas folvant Curioni fa- cro, & damnum frudtuum, qui a Chriftianis familiis ad eum pertinerent, Epifcopi arbitrio prsedent. (d) Chri- diani ne ad menfam, aut convivium ex gente bac perfida De eonvi - quenquam admittance neque aut fedi diei communions aliqua, aut nuptialibus ludis mifceantur, facro alioquin per* cellendi fulmine, & a piorum communione fegregandiJ atque (a) Ejusd. cap. 14. „Prohibemus „ etiam Abbatibus, ne calices, vel „ patenas, feu facras veftes benedice- „ re, vel confecrare; aut alia epifco- „ palia officia exercere prsefumant : „ nifi fuperhocafedeApoftolicapri- „ vilegium habuerint fpeciale. „ ( b) Ejusd. cap. 16. „ Prohibe- „ mus infuper, ne ftubas balneares, ,, feu tabernas Chriftianorum fre- „ quentare, feu intrare prafumant „ (Judaei) nec fervas, vel ancillas, ,, aut nutrices, feu quscunque Chri- „ ftiana mancipia die , nodtuve in „ domibus fuis retinere prsefumant: „ nec ad recipiendum telonium, feu „ ad alia publica officia aliquatenus „ affumantur. „ (c) Ejusd. cap. 17. „ Siquisve- „ ro Judseus cum aliqua Chriftiana „ fornicationis vitium deprehenfus „ fuerit commififfe, quoadusquede- „ cem marcas argenti ad minus pro „ emendatione folverit, diftridto car- „ ceri mancipetur : & mulier Chri- „ ftiana, quEetamdamnofum coitum „ elegerit, per civitatem fuftigata, „ >> de lpfa civitate fine fpe redeundi » penitus expellatur,. „ (d) Ejusd. cap. i nova cudentes, quam fummorum „ Pontificum ftatuta veterarenovan- „ tes, diftride prcecipimus, ut Ju- „ dan, qui difcerni debent in habitu „ aChriftianis, cornutum pileum, „ quemquidem in iftis parcibus con- „ fueverunt deferre, & fiia temeri- „ tate deponere praefumpferunt, re- „ fumant, ut a Chriftianis difcerni „ valeant evidenter. - - Quicunque ,, autem Judsus fine tali figno de- „ prehenfus fuerit incedere, a Do- „ mino terra: poena pecuniaria punia- „ tur. Adjicientes, ut Judrei Sacer- „ doti parochiali, infra cujus Paro- „ chix terminos manferint, pro eo, „ quod loca,inquibusChriftianiha- ,, bitare_ deberent, occupant, juxta „ quantitatem damni, quod ei ex hoc ,, inferunt, ad arbitrium dioecefani „ loci, omnes proventus, quos ex „ Chriftianis, fi ibidem manerent,Sa- cerdos perciperet, refundere com- pellantur. Decimas etiam prxdia- les cum omni integricate perfol¬ vant. „ (a) Con- LIBER SEXTUS. 443 c. atque ut periculum fraudis abfit iongius, cibariorum quid- quid venale apud judasos eft, a Cbriftianis ne ematur. (a) Quodfi, ut ad eurn diem frequenter fatftitatum eft, foe- nore iniquo opprimere, ac trucidare cives pergant, aChri- De ufum ftianorum contubernio, dum fatisfecerint, profcribantur.^ 74 * Sacra Religionis Myfteria ficubi publice per urbem defe- rantur, in domes fe fuas illico recipiant, oftioque ac fene- ftris claufis tantifper delitefcant. Sacra Chrifto morienti De cau¬ dle, quae Farafceves nomine in Ecclefia celebratur, pro-*'™' dire in publicum ne aufint. Religionis capita, apud eun- <£ dem populum difeeptando, in controverfiam ne vocent. Uxores, liberosque ad noftra facra tranfeuntes ne moren- tur: Chriftianos ad fetftce fuse perfidiam ne pelliciant, vel aufu temerario circumcidant. Medicam artem apudChri- De f rtt ltianos ne exerceant: Synagogas novas ne erigant: vete- res quidem reftcere venia eflet 5 at educere altius, aut or- De Sjm- natum & elegantiam adjicerepenitus interdieftum. Sacro gogls ' Verni jejunii tempore carnem publice dotnum ne depor¬ tent: ne Chriftianis, quibus velci per id tempus carne ne- fas eft, infultare videantur. Ad extremum lege fancitum eft, ut Concilii hujus capita annis fingulis in provinciali Comiin Synodo in memoriam revocentur: quorum vero notitia^™* ad Civiles Magiftratus pertineret, ea fingulis in Paroeciis e Templi (uggefto publice promulgentur. Finita ad IV. Idus Maji laudata Synodo, a6ta ejusdem a facris Praefuli- bus fubferipta funt, & fiibfignata. (b) Pars II. K k k 2 Com- (a) Concil. Vienn. c. 18. „ Item „ omnibus iftius provincias, & civi- „ tatis & Dioecefis Pragenfis, Tub poe- „ na excommunicadonis diftri&ius „ inhibemus, ne Judasos, yel Judteas „ fecum ad convivandum recipiant, „ vel cum eis bibere, velmanducare „ audeant, aut etiam cum ipfis in fuis „ nuptiis vel neomeniis, vel ludis „ faltare, vel tripudiare praefumant: „ nec Chriftiani carnes, vel alia ci- „ baria a Judseis emant: ne forte ju- „ dad per hoc Chriftianos, quosho* „ ftes reputant, fraudulenta machi- „ natione venenent. „ (b) Ejusd.cap. 19 . „ Adjicientes, „ ut ft de cetero, quocunque pra:- „ textu Judasi a Chriftianis graves feu „ immoderatas ufuras extorferinc, Chriftianorum eis participium fub- 5 ’ trahatur , donee de immoderato ” gravamine fatisfecerint competen- ’’ ter - - - fi vero Sacramentum ah „ taris.ante domos eorum deferri „ contigerit: ipfi Judtei, audito fo- „ nitu prsevio, intra domus fuas fe „ recipiant, Stfeneftras, ac oftia fua „ claudant. PIoc etiam in quolibet „ dieParafceves per pradatos Eccle- „ fix facere compellantur. Ne prse- „ fumant de fide Catholica cum fim- „ plicibus difputare ; nec filios 5c „ uxores Judseorum ad fidem Chri- „ ftianam venientes, invitos audeant „ detinere. Nec Chriftianos ad Ju- „ daifmum alliciant, aut aliquo ufu „ temerario circumcidant. NecChri- „ ftianos infirmos vifitent, vel cir- „ ca ipfos exerceant opera medicinal „ Synagogas novas ne erigant: 5c „ fiquas erexerint, eas removeant, „ aut deponant. Vetuftam , ft opus „ fuerit, reficiant: non ampliorem, „ pretiofiorem faciant, feu etiam al» „ tiorem. Carnes in quadragefima, n quando 444 ANNALIUM AUSTRIA Commodurn per id tempus, quo facra Vienna col- a. chitm] ^ e< ^ a eft Synodus, & Virginum Coenobio, cui aCoeli Por- ciagpaum, ta nomen eft, &Nofodochio extra urbis moenia, quod re- fiumTir- ci P iendis l e P ra afperfis inCIagpaum aGerhardo Viennenfis gimim ad Paroeciae Restore conftru£tum eft, fuprema manus accef Porcam ^ rat Datum proinde & publics utiJitati, & ingentibus confecra- Viri in pias caulas liberaliffimi meritis, ut pnelente, ac ap- tur > probante Guidone Cardinali, &Templum & Coenobium fblenni Ecclefk ritu a Petro Paflavienfi Antiftite confecra- retur. (a) Haec inter femel ac iterum magnum in timo- BeUum^ rem conje&a eft Auftria. In vicina enim Hungaria orta ferldaZ ^ditio Stephanum filium in Patrem Regem Belam arma- &stepka> vit: qua caufa, haud explicate fatis proditur$ nifi quod n f ZmZ- Ste P hanus graviffimis fe appetitum odiis a Parente fuis in ges. literis conqueratur. Auftrios quosdam opdmates in par¬ tes pertrados inde conjedura eft, quod Henricus Preufte- lius, Vir armorum peritia, ac bellies fortitudinis laude in primis cdebratus,do!o hoftili in poteftatern Regis Stephani venerit, ejusque aut manu aut imperio, hauddecoro fatis in bello captum nobilem vindidae genere, fit occifiis. ( b ) Metus » quando Chriftiani a carnibus abfti- ment. Rer. Vienn. L. 2. c. 4. apud „ nent, & jejunant, aperte vel pub- Lambec. comment. Bib]. Caffi L. 2. „ lice non deportent. PrsEcipimus c. 3. & apud Binium Coll. Concil. T. » autem Epircopis , ut ad hsec omnia HI. apud Harduin. T. VII. „ obfervanda in fingulis articulis Ju- (a) Chron. Auftrale & Anonym. „ dasos per abftra&ionem commu- Leobienfis ad An. 1267. „ Eodem „ nionis Chriftianorum compellant. „ anno Magifter Gdhardm QGerbar- „ Ipfos quoque principes ac judices „ dus alias in Diplom. feribitur) Ple- 3) eorundem diftridtius admonemus, „ banus/Vienna conftruxitClauftrum „ nejudansftatutanoftrafervare no- „ Monialium /Vienna, quodPorM Cxli ,, lentibus, alicujus protedtionis feu „ nuncupatur. Etiam.eodem anno » defenfionis favorem impendant: - - „ Venerabilis Epifeopus Patavienfis, » alioquin introitum Ecclefix , & „ Dominus Petrus preedidtum clau- ' ,, communionem divinorum officio- „ ftrum confecravit. Item eodem „ rum fibi noverint interdidta. Vo- „ anno Magifter G^hardus , Plebanus ,, lumus etiam, & Tub poena Excom- „ lf7e«», mentis Papa: IV. anno tertio. „ ftro- Neoburg, ad An. 1267. ,, E°" Extant hsec adta apud JLazium com- >> c * em LIBER SEXTUS. 445 c * Metus praefentior a terras motu fuit. Principio enim Maji, Terramo- fub horam diei tertiam terra ita contremuit, ut non mo-^ veri, fed everti omnia crederentur. Muitas multis in lo-Jria. cis collapfas asdes, maxime in Styria, ubi Chynbergenfe caftrum, cujus parietinas, ruderaque informe adhuc fpe- d:aculum prasbent, immani cum fragore lapfum, lie, ut folo inftabili & turres pulfato campano xrc fua fponte re- fonarent, & fubjed:um eidem caftro oppidum emoven- dum fuis fedibus putaretur. Exeunte Qdfobri menfe Vien- nam idem terror oppreflit. Nodle V. Cal. Novembres confequente, ante tertiatn nodlis vigiliam primus audi- tus eft fubfultantis telluris fragor, conquaftatis ftatim te- 6torum faftigiis, fa&aque murorum ac parietum labe, tota urbe vulgatus. (a) Mali vis tamen fere intra ter- rorem ftetit. Eadem odtava, ac vicefima O&obris die diuturnas Morgan- calamitatis finem Crembfii attigit Margareta Auftriaca, Germanise quondam, poft Bohemias Regina, & bis vi- mors . dua, marito licet Rege fuperftite. (b) Veneno fublatam, ejusdem, qui conjuge abjedla dotem fervarat, perfidia, multorum opinio erat, cui fubferibere tamen ipfe haud velim. Quid enim ab annofa Principe rerum jam potens Kkk 3 Otto- 3, dernanno occifus Hamr'icus Vruzelo y 3, per manum Stepbani Regis Ungaria;, „ traditus perfidia , & dolo nequiter „ Ungarorum. „ Literas afFert Ste¬ pbani Regis R. P. Timon. in Chron. Hung. pag. 36. „ Stephanas DEI gra- „ tia junior Rex Hungarian & Dux „ Tranfilvania:. Cum per parentes „ noftros extra meritum graves per- „ fecutiones pateremur &c. „ De Henrico Preujfelio fupra jam ad A. 1260. memoratum eft, eundem apudR.Be- lam fuifte, cum de Styria: principatu inter Ottocarum & Belam certaretur, ut refert Hafelbachius in Chron. Au- ftral. pag. 730. (a) Chron. Auftrale, & Anonym. Leob. ad An. 1267. „ Eodem anno « Nonis Maji, die Dominica, hora i, tertia, terra: motus fa&us eft ma- s, gnus, qui duravit-per mediamho- 3, ram, & ex eo multa tedificia cor- 3, ruerunt, & caftro Chunberg corru- „ ente, cecidit Avarius, & expiravit, „ & Ecclefiae tremerent in tantum, ,, utCampante fonarent. Eodem an- ,, no terras motus fadfcus eft Vienna ,, proxima die poft Simonis , & Juda, », in media node, five in primo Galli „ cantu. ,, Ubi tamen notandum: Diem Dominicum non fuifte Nonis Maji , fed VIII. Idus Maji: ut adeo utrum Nonis Maji, an die fequ. terra: motus is fuerit, ftatui pro certo non poftit. (b) Chron. Mellic. ad An. 1267. „ Margareta, quondamAlemannise Re- „ gina, carni debitum lolvens, in Li~ ,, linvelde fepultura: traditur. „ Per- nold. ad An. 1267. ,, Affli&a Regina ,, ( Margareta ) - - vixit usque ad an- ,, num MCCLXVII. ubi V. Kal. „ Novembris pie obiit. „ Chron. Zwetl. Recentius ad Annum 1266. „ ObiitDominaA/ar^re^,verushs- „ res terra:; 6c fic terra vero hsrede „ orbata. „ Item aliud Zwetlenfe apud Linckium usque ad An. 1330. continuaturo ad An. 1266. Tabulae Clauftro-Neoburg. Col. 1041. „ Als „ man zalt nachChrifti gepurd MCC, „ und LXVII. jar, lies Kunig Ota- „ hpr Fraw Margarethen vergeben zu „ Krembs. „ Necrolog. Clauftro- Neoburg. „ IV.Kal.Novemb.A/ar- „ gareta , filia Ducis Lvtpoldi , Regina „ Romanorum, Ducifla Auftrise, & n Styri*. „ Genus , nuptia, Matrhno- Tiium in felix . Henricus Conjux ejus a Pa- ire in Cu- flodiam dot us". 446 A NNALIUM AUSTRIA Ottocarus timeret ? aut fi quis metus erat, cur violentam a. c. id genus necem in fextum a divortio annum diftulifiet, haud nuiio compendio fecundarum infamize nuptiarum confulturus ? Quanquam fi mors violenta Matronam du- ris fere femper exercitam (uftuliftet, haud diiparem vitas fbrtitura fuiflet exitum. (a) Nata erat Leopoldo Patre, Auftrize, Styrixque Duce, omnium fere, qui ad eum diem Provincial pnefue- rant, virtutis, prudential, eloquentize,rerumque geftarum laude clarifiimo: nubiles ingrefla annos in manus Henrici Romanorum Regis convenit, quern Sc gemina virilis fexus prole bis parentem jam fecerat, Sc regiam Germanize co- ronam, ex Henrici Colonienfis Archiepifcopi manibus ac- ceperat. (b) Sed enirn Princeps ambitiofus, qui ex Re¬ gis Bohemias, cujus filiam fibi optarat, opibus nefcio quas vires ad prava fua in Patrem forte confilia polli- citus, pene in eo jam erat, ut Margaretze, fulcepta jam fobole, nuntium remitteret, fuasque fibi habere res ju- beret. Sed Abbas Sandti Galli, cujus apud Henricum Regem magna erat authoritas, fceleftam molitionem in> pedivit. (c) Nihilo tamen felicius matrimonium fuit, quam di- vortium futurum erat: nam cum anno MCCXXXlV. aperte jam in Patrem infurrexillet Henricus j nec caftrum Trivellenfe, quod anno fequenti Wormatientibus inCo- mitiis refiituendum Patri receperat, reddjdiftet j in vin¬ cula conje&ius eft, &Ottoni, Bavarian Duci, quern bello nuper (a) Thom, deHafelbach.Chron. Auftr. Col. 73 1. „ Margareta (edit „ diu private in Crembs , donee hau- „ ftovenenovitamfinivit,&inCrt?«- 3 , po-Liliorum cum Patre fepelitur. ,, Arenpeckius in Chron. Aultral. Col. 1222. „ Ppfuiteam (OttacarnsMar- „ garetam') in Krembs facis mifere, ibi „ poftea earn intoxicavit. „ Idem feribit Sundheimius inTabulis Clau- ftro-Neob. fupra relatus. Contin. Martini Poloni ad An. 1261. „ Otto- „ carus -- Mnrgaretam repudiavit,non „ aliud ei, quam fterilitatis defedum „ imputans, & tandem, ut fertur, „ extingui per toxicum procuravit. „ Horneck. c. 79. „ Daz Cbrems er few ficzen liez „ Mit ungemach, und mit not: i, Und do fy nicht wok ligen tot, >» Do liez er ir vergeben See. „ (b) De his fupra fuis locis adum, ex Richardo de S. Germano ad An. 1225. & ex Chron. Godefridi Colo¬ nienfis ad An. 1227. (c) Conradus de Fabaria cap. i) &in fupremje volun¬ tatis tabulis, quarum tamen fidem fupra jam explofi- mus, hacres Auftrise, Styriaeque fcriptus a Csdare repe- ritur. ( e ) Ambos cum fienrico Rege patre , eodem mortis genere, extindlos a Friderico Carfare, Pernoldus non uno loco memoratj (f) fed noftrates Scriptores ceteri, & extern! plerique alii Manfredum Friderici CaTaris no- thum, authorem illatas necis fuifte produnt. ( g) Amiftb (a) Godefr. Colonienfi ad Annum (e) Teftamentum Frider. II. Im~ 1-234. „ R.&xHeinricu$Bopardi<£ conven- perac. apud Murator.T.X.Script. leal. „ turn quorundamPrincipum habuit, „ Statuirnus, quod Fridericus , nepos „ ubi a quibusdam nefarium confi- „ nofter , habeat Ducacus Auftrise & „ Hum accepit, ut fe opponeretlm- „ Styriat &c. ,, „ peratori Patri fuo, quod & fecit. „ (f) Pernoldus ad An.1236. „ Sed Idem ad An. I23) quod res in omnium oculis gefta, confcia utique facra ejus Or- dinis familia, quae Vienna jam Coenobium habebat, (e) latere Regem Ottocarum tamdiu, Sacrosque Antiffcites non potuiHet$ quod repudiata denique a Rege, Crembliinon in Coenobio (quod facris ejus Ordinis Virginibus ea in urbe nullum eft) aut Crumpenaviae, fuae ditionis caftro, nec fine palatina ac nobili familia vitam egerit j ( f ) fuisque in literis & Reginae, & Ducis Auftriae, Styriaeque titulis nonnunquam ula, nec reprehenfa unquam afummo Pontifice j neque ad repetendum Inflituti fui Coenobium Anti- (a) Pernoldus ad An. 1246. hxc habet deMargareta Regina: „ Anno „ MCCXLV. cum fuis thefauris, „ mulcisque donis dimifta, intravic „ Germaniam. Ec - - ad Monafte- „ rium Monialium fanctee Catharine „ Ordinis Bead Dominici apud Tre- „ viros receflit, non Monialis fada, „ necOrdinemprofefla,fedinDomo „ Sanda pie & quiete vidura. „ (b) Chron. Colmar, pars altera p. 47. „ Rex ( Ottocarus) terdifpenfa- ,, tionem obtinuit a Papa, ut matri- ,, monium contraheret cum Sorore „ Margareta-, Regina quondam Teu- „ tonia:,MonialiinClauftroFratrum „ Prtedicatorum apud Trevirim. „ Hafelbach in Chron. Auftr. Col. 731. Chron. Anonymi Erfordienfis apud Schannat in Vindem. Lite. P. I. p. 10?. „ An. 1252. Hoc anno infra Sexage- ,, fimam Soror Margaret a , Regis Hein- „ rici - relida, relido fummoSpon- „ fo fuo JESU Chrifto, quern in fa- „ cie Ecclefiaz, publico voto emiflo, j, habituque Religionis afliimpto, fi- » deliter elegerat, filio RegisBohe- „ mia* F. Duci videlicet Auftria; nu- ,, pfic. „ Similia habet Chronicon Bohemia Ludewigian. L. 2. c. 74- Anon.Leob. ad An. 1251. ( c ) Lit. Innoc. IV. PP. L. 4. epift- cur. 79. apud Raynaldum ad Annum 1247. laudatte. ( d ) Hagen, in Chron. Auftr. Col- 1072. „ Chunigin Margaret chlogt „ irSun mitgroflenHerzenlaid,und „ fur hinwider zu irem Vetterlichen „ erb, gen Oejierreich , die die Land- „ herren fchon auffnamen. „ (e) Conftatex didisadAn.1225'. & ex Chron. Auftrali ad An. 1258- „ Magna pars civitatis Vienna exufta „ eft - - & domus S. Joannis in Ho- ,, fpitali, & Prachcatoram. „ ( f ) Hagen, in Chron. Auftr. Col. logo. „Fra wMargaretb faz ZU Krerrti „ als lang, untz ir Chiinig Ottak^r hiez „ vergeben. „ Thom, de Hafelbach „ in Chron. Auftr. Col. 73 r. » Mar- „ gareta fedit diu private in Chrembs\ „ donee haufto veneno vitam finiit. (a) Lice- LIBER SEXTUS. 449 c ‘ Antiftitum imperio fit adadla. ( a ) Certum igitur vide- tur, eandera facra ilia in folitudine, more multarum Prin« cipum hodiedum etiam recepto, nullis legibus, votorum- que vinculis adftridiam, vitam traduxifle cadibem, dum calamitatum Auftriae miferta, novo fe, infelicique conjugio implicaret. Ceterum ingentis animi teftimonium Marga¬ rets datiEneasSylvius, Pii deinde fecundi nomen in Pon- tificatu confecutus: nam cum incertis adhuc fucceffionis faemines rebus, hinc Bavarus, iilinc Hungarus Aufiriam indoles invaderet 5 multique Provincialium Margarets authores fierent, uthoftium altero in matrimonium accepto, aite-***** rius injurias propulfaret: negabat omnino foedus domefii- cum cum hofte fe inituram j fed Bohemo in fpem Con- jugii ac Principatus evocato, & Bavaro & Hungaro fe vices reddituram minabatur. (b) Sed enim ejus con- Conjugifi jugii quam acerbi poftea fru&us extiterint, fatis fuperque ^iT/e- enarravimus. Illud longe indigniflimum , quod a repu-/«/«/. dii injuria per Ottocarum illata nec contumelis abefient, quibus eadem viva, mortuaque, a malevolis aut credu- lis Scriptoribus laceratur. (c) Ac facrilegam quidem religiofi inftituti defertionem nofiri paffim, Bohemique Scriptores illi objiciuntj fed impiam fuperftitionem aiius Pars If. L11 ignoti (A ) Liters Margaret# datsA. 1264. Ind. VII. apud Linck.in Annal.Zwetl. ad h. a. ,, Margaretba DEI gratia „ Romanorum quondam Regina, „ Ducifla Auftris & Styris omnibus „ Chrifti fidelibus falutem. Proge- nitorum noftrorum pietatem imi- „ tari defiderantes &c. Teftes funt „ Leopoldus Camerarius. Aloldus de „ Kbamt>ee{. Fridericus frater Came- „ rarii. Ulricus , Otto , dr* Chunradus >, Sacerdotes. Symon Notarius. „ Ex quibus redarguas Chronicon Bohem. Ludewigianum L. II. c. 74. ubi fcri- bitur: „ Margantha prsdi&a, a viro » fuo totalicer feparata, revertitur in Auflriam , intrat Monajlerium , abje- ,3 &um Ordinem & habitum iterum 33 reaffumens. „ Nullum cerce in his literis indicium Monaftici Ordi- nis, quin titulus, teftes, donatio ipla aperte, hoc commentum refellunt. (b) /£ neas Sylvius in Parallelis, apud Bidbinum in Epit.Bohem. L. 3. c. 15/in Notis. „ De hac Margaretba M eft ilia iEnes Sylvii narratio regio „ Matrons ingeniodigna: fubimpe- » rio fceminae cum effet Auftria (de- „ fecerat enim virilis S. Leopoldi pro- „ les,) hinc llngarus, inde Bavarus „ Provinciam prsdabatur. Faemi- „ ns, qus contemneretur, fuadebant ,, amici, alterum ex hoftibus virum „ acciperet, qui alterius contumeli- „ am propulfaret; quibus ilia: mini- „ me, inquit, inimico nubam, Ottoga- „ rum ex Bohemia potius accerfam, „ qui meo conjugio ditatus, & Ba- „ varo & llngaro vicem reddat. „ Hsc Sylvius. (c) Chron. Bohem. Ludewigian. L.2. c. 74. fupra allatum, Dubravius Boh. Hift. L. 17. Peftina L. 3. c. 17. Balbinus Bohem. epit. L. 3.C. 15. ex Pulkava inHift. Boh. ad An.1267. Ex noftrisThomas de Hafelbach. Chron. Auftr.C0l.731. „ Dumhsc Marga- „ retha - - Regi Coelorum fe in an- ,, tea fervituram devoviflet, & his ,, oblita, folatio mortalis hominis in- ,, cumbere decreviflet, etiam defpe- „ £ta tandem ante tempus, miferam „ cogitur inire mortem : omnibus „ in exemplo votivis DEO, ne poft „ vota retro refpiciant. „ (a) Hagen. 4fo ANNALIUM AUSTRIA ignoti nominis, non fine deteftabili in matrimonii jura icelere impingit: fterilitatem nempe, qua ipfa iaborabat, objedtare Regi Conjugi folitam propterca , quod feftam An o«o-D* Petro Apofioio lucem, natalem habuiflet Ottocarus, filtmT q u0 v * c ^ cet die natl » 8 enus baud propagarent: Regem cmTiiL contumelia irritatum , ut probrum in fe conjedum a fe mfx-/W-removeret, petiille ex Palatino comitatu Margarets Vir- waJdu' g inem ’ in 4 ua periculum faceret: annuente ilia, dele- fiam efte Chunringiam, nobili inprimis inter Auftris fa- milias ftirpe natam, qus dilcriminata virorum more cs- farie Principis animum prs ceteris fauciarat: ex hac primo mox anno Nicolaum natum efie, Oppavis pofiea renun- datum Ducem 5 tres deiode continuata annorum /eric fi- lias, quae in Strackoniziam, "W""artenbergicam, ac Krawar- ziam familiam poftea fint enupts. (a) Non qusro, quam indigna & Rege, & Regina Met hsc conditio: il- lud quis per/uadeat, capto jam adulteri mariti documento tarn ubere, poteftatem fecifle longiorem OttocaroRegiam conjugem, poft Nicolaum jam natum, foecunditatis peri- culum infoemina nobili faciendi ? an vero infamise non la- tis vaga ilia libidine quaefitum Regi eft, nifi in criminis etiam focietatem Regina conjux, tanquam author flagitii vocaretur ? Quam vanis, ac male fultis rationibus matri- monium denique ipfum poftea diffolutum fit, fupra often- Vita rdi- fum eft. Quod exiguum reftabat vits, Margareta inter Vnmfii P ietat)S ^dia exe g‘ c > quodque aliena injuria illi reliquum r fecerat, id in iacras largitiones expendit. Sacerdotaliura Sej’ultura veftium apparatum Zwetlenfis Coenobii Templo tran/cri- iocHs, pfit : jura ejus Monafterii confirmavit, auxitque. ( b ) Mor- (a) Francifcus CanonicusPragenC „ plures habuit. „ Similia narrant fnChronico Trad. 2. c. 2. apud PeF Dubrav. L. 17. &BalbinusEpit. Boh. finam L. 3. c. 7. „ Quia prxdida L. 3. c. 15. qui tres etiam filias illas ( quartam Pefliria addit Wifyirdo de Polna nuptam) Strakpnizioy Wurtenber- gicoy & Krawarzio datas in matrimo- nium fcribit. (b) LiberFundat. Zwetlenf. apud Linckium ad An. 1264. „ Quae bona „ Domui noftrEeDominaMargaretha, „ reli&a praedicti ottocariKe gis Bohe- „ mice, foror etiam Friderici Duets Auftriae, & vera haeres terra; Au¬ ftriae ex Patre Duce Leogoldo, R°' manorum quondam Regina impeu - derit, videamus. Dedit enimi 11 " tegrum ornatumMiffae Domui no- ftrse, videlicet fubtilem dalmaticam ’ cum . . V . „ Margareta fteriiis fuit, obprobrium „ fterilitatis Regi adfcripfit, affeve- rans ipfum propter hoc fterilem, 3} quod natus in die S. Petri fuilfet: (credebant enim fuperftitiofae quae- ,, dam mulieres, eo die natos ge- „ nus non propagare.) Rex vero „ ait: da mihi unam de Virginibus „ tuis, & infra annum ex ea puerum „ generabo: cui Regina praebuit aF „ fenfum: Rex vero inter caeteras „ Virgines familiares elegit unam, „ quae habebat tonfuram virilem, & „ ideo Palczerzii^ vocabatur 3 & ge- « neravit ex ea primo anno filium i» nomine Nicolaum , & poftea filias A* Ce LIBER SEXTUS. 45I c *Mortuam Campus Liliorum, cui Grevenbergam legarat vivens, excepit, (a) inter finceras multorum lachrymas tumuiandam. (b) Faliitur Scriptor Bohemus, vir pius alioquin, ac Pietatis Auftriacae adertor induftrius, Margaretam Tre- viris in eo, quod ante infaudas cum Ottocaro nuptias aiiquantifper incoluerat, Virginum Coenobio, extremum etiam vita; diem morte confecide: (c) neque enim, Pars If. L11 2 quem 5) cum cafula, cum aliis ornamentis „ Eccleliae, libertatesque hominum „ noftrorum & confirmavit, & au- „ xit. „ AdditLiuckius: „Deorna- „ tu veroReginas,quem obtulit,vi- „ dentur hodie duas Dalmaticce cum „ cafula fua ex ferico, feu holoferi- „ co rubro fupereffe: item pluviale „ ex panno fubtill nigrum, textisex ,, aureo filo ftoribus, & ex ftoribus „ per totum aquilis & leonibus pro- „ minentibus fparfum ac variatum, ,, quae fseculum illud fapiunt. „ ( A ) Lit. Margarita. Regina Germ . da¬ ta; VI. Cal.Novemb. An. 1266. in ca- ftro Crumbenawe. apud Chryfoft. Han- thalerum Fall:. Campilil. T.II. p. 1045. „ Cum Redemtor nofter a DEO Pa- „ tre acceperit omnia, & cum ipfe „ det omnia, & ab eo plus exigat, „ cui plus donaverit: Nos Margareta „ hoc animadvertentes, ipfi Creato- ,, ri noftro de ejus gratia Nobis col- „ latis mundi rebus, & tranlitoriis ,, honoribus gratias agimus: & ad „ honorem Nominis ejus, & ad Iau- „ dem Genitricis fuse Virginis MA- „ RLE, libera & bona voluntate, „ habito diu, & deliberato conlilio prudentum,damus&legamusAfo- „ najierio de Lirenveld , ubi cligimusfe- „ peliri, &Fratribus ibidem Domino „ fervientibus, pro remedio.anima; „ noftrse, & pro falute Progenitorum „ noftrorum , villam Graevenberch , „ fitam in plebe deEgenburch, cum „ omnibus attinenciis, fpe&antibus „ ad eandem, tam jure Donationis in- „ ter vivos, quam juredefundtorum ,, ex noftro condito Teftamento &c. „ Prasfentibus Teftibus , & Execu- „ toribusnoftriTeftamenti: Fr . Per- ,, noidi , PxnitenciOrii nojiri , Ordinis Prsedicatorum : Ottonis de Cborn- „ jpacb Camerarii noftri: Aloldi de Cbiawe: Ortolfi de Ronnberch: Mar- „ quardi de Stritwifen: FridericidcHor- „ Jendorf:• Hug ami Hartungi de Gevel- ( e j de Familia Curiae noftro. Pil- „ grini de Zwaj-zenawe: Friderici de ,, Porfenprunne , & aliis quam multis. „ A£tum, & Datum in caftro noftro „ Crumbenawe An. Dom.MCCLXVI. ,, VI. Cal.Novembris. „ Titulo in his utitur: „ Margareta quondam Fi- ,, lia Liupoldi Illuftris Ducis Auftriae, „ &Stiriae, & Romanorum Regina. „ Omiflis aliis honorum vocabulis. (b) Pernoldus ad Annum 1267. ,, Afflida Regina cum honefta ta- „ men curia vixit usque ad Annum „ MCCLXVII.ubiV. Kal.Novemb. „ pie obiit, fepulta in Monafterio „ Lilienvelt GrifeorumMonachorum. „ Nam in ilia fundatione fui piiflimi „ Patris Liupoldi Ducis, teftamento „ fibi fepulturam elegit, donans illi „ Monafterio villam Grevenperch. Be- „ nefecit & aliis Monafteriis, & pau- „ peribus multas elecmofynas dedit. „ Quorum magna turba earn cum „ lacrymis ad fepulturam deduxit, „ prater multam nobiliratem.,, Hie finit Pernoldus fuum Chronic, fub- jungitur enim : „ Hasc fcripfit fide- „ lis teftis, & devotus Reginas Ca- „ pellanus Fr. Pernoldus de Ordine „ Fratrum Prsedicatorum. „ Thom, de Flafelbach in Chron. Auftr. Col. 731. „ Margaretha - haufto ve- „ neno vitam finivic, & in Camp a „ Liliorum cum patre fepelitur. „ Chron. Mellic. ad An. 1267. „ Mar- „ garita - - in Lilenvelde fepulturas „ traditur. „ (c) Wencesl.CzerwenkaAnnal. Piet. Auftr. L. 2. §. 5. p. 224. „ In- „ jurius eft Vernuleus Regi Qttogaro ,, aflerens, Margaritam priorem uxo- „ rem veneno ab eo fublatam, cum „ clare conftet ex Annalibus Trevi- „ renfibus illam, defiderio (utScn- „ ptor Annalium exiftimat) proge- „ nitorum , Leopoldi & Popponis „ Auftrise ftirpis, poftquam repudia- „ ta fuiffet, Treviri in B. Catharinte „ Monafterio S.Dominici inftitututn „ amplexam, Sc ibidem mortuam. „ 452 ANNAL. AUSTR. LIB. SEXTUS. quem laudat, Annalium Trevirenfium Scriptori unquam a- in mentem venit, Margaretam eo loci obiide: fed cum Colmarienfibus Annalibus, &ReIigiofam Margarets pro- feffionem , & folutum a Pontifice facrae fponflonis ejus vinculum referentibus, fidem adhibuiffet ,* confumptam folum moerore Margaretam fcripfit, quam Monafterium dejiderabctt: (a) aliud haud dubie ea etiam in re & fen- furus, & fcripturus, fi quae de private pietatis feceffi* Pernoldus fupra allatus fuos in commentaries retulit, legere potuifiet. LIBER (a) Browerus Anna!. Trevir. L opoyp • • .f .j An lonQ m u , ” x & e > celllt> " " “ Auftna ei con- lb. ad An. 1278. Num. Cl. hxc de „ cihata, ubi prolis fpe deDuIfafuit, Margarets habet: „ Deiiderio ere- „ repudiate , & pellkemTuftinere ” do P T®a 1 ‘ 1 ''°fHm; s Lr :f° l ' h . l ‘%~ » coa&a, bis vidua, quam monafte- „ fern Auftn* ftrrpis, Trevm rn B. „ r i um deliderabat feeuli meerot „ Catharm* monjtteno S. Donum- „ brevi confumplit’ Ubi vides, „ Cl lnftituturn arripiens (in margi- nec verbulo de Margaret* port repu- ” we; Chron. Cojmar. Domin. p. 2 .) dium ad Treverenfe Coenobium re- « - - oanctimoqialis tam diu iftic ditu, aut morte ibidem obita^ a Bro¬ il ° ; t T lrnorata 5 quoadPontificis fum- wero mentionem fieri. 1 imperio, Qdoacri thalamis,licet (a) Chron. LIBER SEPTIMUS. iEtus Gonjugis Cux morte Ottocarus , II - bellum interea inPruflos fufcepit. (a S cripferat non femel Pontifex CJe-^. mens IV.Regemque ad opitulandum iaboranti Chridianae rei iis in locis in- vitavit: atque ut vehementius incita- ret Principem, gloriae nominisque cu- piditate alioquin infiammatum, po- teftatem etiam dederat, novae, quam fuba&urus eflet, provinciaeQrthodoxum Principem praeficiendi. (b) Mo- rem itaque gelllt Ottocarus, bellumque appetente jam hyeme in Prulliam deportavit. Comitati Regem prater Bohemos, Moravosque Audrii & Styri Ipe, quam exitu laetiore: nam cum paiudibus ea abundet regio, hyemsque folito mollior, paludria itinera glacie hand adftringeret, tota pene expeditio vana ac irrita evafit. (c) L 11 3 Non ( a ) Chron. Salisburg. ad A. 1267. „ Rex Boemice movit expeditionem ,, contra Bruthenos. „ Horneck. p. 94. c. 84- (b) Lit. dementis IV. PP. ad Otto- cnrum Regem An. 1267. dataz Viterb. XlII.Kal. Febr. quarum initium: „ In » tui magnificentia culminis mater Ecclefia quamplurimum dele&atur 5 > &c. Hoc igitur providentia Sedis « Apoftolicaz digne confiderans, tibi „ per fuas literas olim dicitur con- ,, ceflifle, ut terras, quas de mani- ,, busLituanorum Scaliorum infide- „ lium - - eriperes - - ad manus tuas „ libere poffes, ac licite retinere. - - Prsefentium tibi au&oritate con¬ „ Ilerio eripi Domino praeftante con- „ tigerit, in illaRegni folium, ficut „ primo, erigere libere valeas, ac „ illius regimini perfonam fidelem, „ &EcclefiaeRomanaz devotam prae- „ ficere &c. „ ExtantLiteraz apud Raynaldum T. XIV. ad An. 1267. N. 46. (c) Chron.Zwetl.apudLinck. ad An. 1267. „ Hoc etiam anno Rex Ot '*• „' tocarus Nobilibus Bohemia:, Mo- „ ravhe, Auftriaz, ScStiria: in unura ,, convocatis, expeditionem movit „ verfus Prulliam, ubi tamen nihil „ dignum egit, aura nimis intempe- „ rate fe habente. „ Petrus deDus- burg in Chron. PrufT. P. III. c. 120. „ cedimus, ut fi terram LetovvU - - , „ Otto Marchio Brandenburgenfis, 6c , t. • • " • . __• /'i* i> de manibus lnimicorum tuo mmi- » filius 454 ANNALIUM AUSTRIA) tilm^Se ^° n tacenda ^ 0C l° co luperftitioforumSe&a homi- A * c> 8a. m S num > q uae aliquot abhinc annis in Italia exorta, ferius ali- quanto, & fiScriptori vetufto credimus, Anno Seculi hujus LX VII. in Carinthiam, Styriam, Auftriam, Moraviam ac Bohemiam penetravit. (a) Natam Perufii in Hetru- ria alii, alii in Sicilia memorant, Sc longa propagine per Longobardiam in Germanise multas provinces late diffii- fam. Flagellantibus nomen ab re fa&um. Inftitutum fa- naticorum hominum ejusmodi erat: nudi lumborum te¬ rms, Lupercorum veterum exemplo, in publicum prodi- bant velata facie, homines omnis ordinis ac aetatis j coa- aoque multorum %>e miliium agmine ex oppido in op- P idum lugubri pompa procedebant. Pradbant vexilla, fa- cesque j turn vero miferabile poenitentium agmen trifti cantu , horribilique flagellorum ftrepitu terrorem late per compita fpargebat. Non deerant in hac turba, qui cceno lutoque, aut profunda nive nudo fe corpore volutarent, cruentisque veftigiis, quaqua incederent, iter omne figna- rent. Hoc corporum habitu bis quotidie, mane ac ve- fpere, per dies tres Sc triginta comparebant, tanto populi undique confluentis motu, ut plandtu, gemituque montes circum, vallesque refonarent. (b) Si „ filius efus, & frater carnalis An. „ Dom. MCCLXVIII. Ottocarm Rex „ Bohemia: multis ftipati miiitibus, „ & potentia armatorum venerunc „ Prufcbiam in fubfidium dictee terra;, „ ut videlicet rebellionem compefce- „ rentPruthenorum. Sed - - defi- ,, deratum defiderium didi Princi- „ pes propter molliciem hyemis non „ poterant deducere ad eflfedum ; „ fed derelidis Chrifti fidelibus terra: „ Prufchia in magnis periculis, adpro- „ pria funt reverfi. „ (a) Chron. Anonymi Leobienf. adA.1267. „ Hoc anno fuit publica „ poenitentia, qua; orta eft in Sicilia, „ & tranfiit Longobardiam, Karin- „ thiam, Carnioliam, Stiriam, Au- „ Jlriamy Bohemiam,Moraviam,cum „ flagellationibus & canticis poeni- „ tentialibus, quse pro magno mira- „ culo habebatur. „ De Seda Fta- ge/lantium agit Chron. Auguft. ad An. 1260. Auftral. An. 1261. Colmar. & plura alia. Sed quod Anon. Leob. diferte 1267. exprimat,quo in Auftriam ea Seda tranfiit, confignarc ad hunc & nobis ifta libuit, quanquam prius aliquanto contigiffe, non dubitemus. C E ) Chron. Auftrale ad An, 1261. „ Hoc anno orta eft publica poeni- „ tentia per multas provinces, qua: „ pro magno miraculo habebatur. „ Multi homines pauperes & divites, „ minifteriales, milites, ruftici, fe- „ nes & juvenes ibant nudi a cingu- „ lo & fupra, & caput totum texe- „ rant cum lineo panno, portantes „ fecum vexilla, & ardentes cande- „ las, & flagella in manibus, quibuS „ fe quidam percutiebant usque ad ,, effufionem fanguinis, & cantabanC „ devotos cantus: ibant de provin- „ cia in provinciam, de civitate in „ civitatem, de villa in villas, &de „ ecclefia ad ecclefiam: quod viden- „ tes multi compundi funt, & fle- „ bant, ponebant fe, &proftrati to- „ to corpore ad terram nudi, vel in „ nivem, vel lutum. In hac poeni- „ tentia comparuit quisque XXXIII* „ diebus, bis in die, mane & vefpere.,, Eadem repetit Anon. Leob. ad An- 1267. Thom. deHaielbach in Chron. Auftr. ad An. 1263. Chron. vero Au¬ guft. ad An. 1260. fufe rem narrat. „ His etiam diebus furrexerunt qui- dom LIBER SEPTIMUS. 455 c, Si fides Scriptori eorum temporum , Ipe&aculi tam triftis initium non fine coelefti inftin&u fadrum vi- detur: nam cum ultimis retro annis flagstiorum per Ita¬ lian! tanta eilet iicentia , morum ut pernicies , nifi per nova, & inufitata remedia, inlanabilis videretur j Peru- principio finos primo, turn Romanos, ac brevi port ceteros Ita- \ a a ud ma liae populos ardor is inceffic, ut ad conlpedum pceniten- tis multitudinis non viri nobiles, non matrons, non Virgines tenerae a voluntariis id genus cruciatibus abftine- rent. Illud tamen provide modefteque cautum, ne lex us infirmior extra domefticos parietes fua in corpora fieviret: ornabant principio fupplicantium ordines Sacerdotes iin- teati, crucibusque ac vexillis ex Ecciefias more praelatis, poenitentium agmen in Tempia deducebant: nulias turn voces, nifi pacern Superum, nifi veniam ac mifericordiam polcentium audiebantur: filebant Fefcennini cantus 5 mu- ficaque profanae laeticiae inftrumenta , & quidquid iudui officeret publico, in tenebris jacebat. (a) Hoc confpe- do vel audito lamentabili agmine, non raptores, non ufu- rispublicis infames, non fiagitiis ceteris cooperti quique, tam „ dam poenitentes, qui Tlagellatom di- B , cebantur, qui primo, pauci nume- „ ro a PerufiOj civitate Tufcix pro- „ ceffum habuifle feruntur, quorum „ fe&am non folum rota Italia, fed „ Sc regiones pluriinse funt fecutas, ,, ita quod earn fibi imprimis rnulci „ nobiles, &mercatores, poftea ru- ,, ftici & privati aifumpferunt. Erat „ enim modus ipfius pcenitentias ad „ patiendum durus, horribilisScmi- „ ferabilis ad videndum. Nam ab „ umbilico furfum corpora denudan- „ tes, quandam veftem partem cor- „ porum inferiorem usque ad talos „ tegentem habebant, & nequis eo- „ rumagnofceretur,cooperto capite „ Sc facie incedebant. Procedebant ,, etiam bini vel trini, tanquamCle- „ rici vexillo pr£evio,vel Cruce &c. „ (a) Monach. Paduan. L. 3. p.6i2. ad An. 1260. „ Cum tota Italia mul- ,, tis effet fiagitiis & fceleribus inqui- ,, nata , qusedam fubitanea compofi- ,, tio, Sc a feculo inaudita, invafit „ primitus Perufmos-, Romanos poft- ,, modum; deinde fere Italice popu- „ los univerfos. In tantum itaque „ timorChrifti irruitfuper eos,quod „ nobiles pariter & ignobiles, lenes „ & juvenes, infantes etiam quinque s, annorum, nudi perplateas civita- „ turn , opertis tantummodo puden- „ dis, depofita-verecundia, bini 5c „ bini proceffionaliter incedebant. ,, Singuli flagellum in manibus de „ corrigiis continentes, 8c cum gemi- „ tu 5c ploratu fe acriter fuper fca- ,, pulis, usque ad efFufionem fangui- „ nis verberantes See. - - Non fo- „ lum itaque in die, verum etiam in, „ node cum cereis accenfis in hye- „ me afperlma centeni, milleni, de- „ cem milliaquoqueper civitates, & „ Ecciefias currebant, & fe ante alta- „ ria humiliter profternebant, pr$- „ cedentibus eos Sacerdotibus cum ,, Crucibus 5c vexillis. Similiter in villis5coppidisfaciebant: ita quod „ a vocibus clamantium ad Domi- „ num refonare videbantur fimul „ campeftria 5c montana. Siluerunt „ tunc temporis omnia Mufica inftru- „ menta, 6c amatoriae cantilena;. So- ,, lacantio poenitentiumlugubris au- „ diebatur ubique - - ad ejus fie- „ bilem modulationem corda faxea „ movebantur. - - - Mulieres quo- „ que tanta; devotionis fuerunt mi- „ nime expertes, fed in cubiculis fuis „ non tantum populares, fed etiam „ matronae nobiles, 5c virgines deli- „ catse cum omni honeftate hjec ea- „ dem faciebant. „ 456 ANNALIUM AUSTRIA tam ferrea efle fronte poterant, quin refciffis pa$ionibus a. improbis, reftitutis inique partis, fceleru m quorum vis cor- ruptelis procul a fe amandatis, ad frugem, bonamque men- tem fe reciperent. Aperti continuo reorum, ac aere fee- nebri merforum carceres, dataque ac recepta offenfionum venia, exules in patriam revocati: verbo omnia fic a£ta & probata, ut flexifte ad mifericordiamSuperos, irasque foftea in coeleftes a mortalium cervicibus avertifte videri poflent. (a) f onemvtr- Sed brevi > ut ^ unt humana > ^folita haec pietas in fuperfti- /<*. ' tionem vertit. Parum plerisque Principibus probabatur promifcua haec vulgi coiiuvies, fine certis authoribus, fine Pontificum approbation, eo ardorisprogrefta: (b) cum- que non deeflent in rudi popuio, qui vim delendi culpas quaslibet expreflo cruenta hac verberatione fanguini tfi- buerentj parumque univerfim fanctiori Magiftratui a tur- ba incondita deferretur 5 occafio pofiea data eft Principi¬ bus, & inter hosOttocaro inprimisRegi,Se&am earn tan- quam moribus ac legibus peftilentem, ferro ac igne per- fequendi. (c ) Major deBeguinis quaeftio efi:, an ea jam Sli * tate im P iis err °bbus fuerint implicati. Neofiadii Begui- inAujtria . nos fuifie Yvo Narbonenfis author eft, qui eo in oppido (a) Idem ibidem. ,, Tunc fere ,, omnes difcordes ad concordiam re- „ dierunt: ufurarii & raptores male „ ablata reftituere feftinabant, cxte- „ rique diverfis criminibusinvoluti, „ peccata fua humiliter confitentes, „ fe a fuis vanitatibus corrigebant. „ Aperiebantur carceres, dimitteban- „ tur captivi, & exules redire ad pro- „ pria func permifti &c. „ Cb) Idem ibid. „ Super iftavero ,, pcenitentia repentina , qua? ultra „ etiam fines Italia? per diverfasPro- „ vincias eft diffufa, non folum viri „ mediocres, fed & fapientes non ir- „ rationabiliter mirabantur , cogi- J} tantes, unde tantus fervoris impe- tus proveniretj maxime cum life „ modus poenitentia? inauditus, non fuiffet a fummo Pontifice inftitu- „ tus - nec ab alicujus prasdicatoris, 5> vel audorizabilis perfonae indu- ftria, vel facundia perfuafus: fed „ a fimplicibus fumpfit initium &c. „ Chron. Auguft. ad An. 1260. „ Sed „ quia origo ejusdem pcenitentia nec „ aSede Romana,nec ab aliqua per- „ fona audorabili fulciebatur,a qui- „ busdamEpifcopis & Domino Hein- » rico Duce Bavaria? coepic haberi »» contemptui, unde tepefcere brevi inter „ coepit, ficut res immoderate con- jj CCptcU (c) Siffridus in epit. L. 2. ad An. 1261. „ Eodem anno multa millia „ Tlagellatorum pro dierunt in mun- „ durn,dicentes,neminemab omni- „ bus peccatis abfolvi, fi in tali Cc- „ da per menfem non veriaretur. ,» DlugoflusHift. Polbn. L.7. „ Mu- „ tuoinfuper fe, quamvis non ordi- „ nati, fed laici effent, de quantum- „ cunque enormibus peccatis, con- „ feftione audita abfolvebanc. - - „ Afferentes fedam fuam a DEO „ placitamexiftere,&animabuspro- }> pinquorum fuorum, etiam damna- „ torum in inferno exiftentium, & „ fuis dumobirent, adferre magnas „ confolationes &profedus. - - Po- „ Ionia? principibus, nequisPolono- „ rum errores bujusmodi fedaretur, „ fub g.ravi pcena, &bonorum con- ,, fifcatione mandantibus, feda ipp* „ irrifa, & fpreta eft; apudveroalia „ regna igne &gladio deleta. „ Vi¬ deri de his poflunc Dubrav. L. I 7 * MonachusPaduan. L.3. deManfred° & Pallavicino. Continuator Gui • Nangii, & Albertus Argentinenfis in Chr ° n - (*'J Yvo 1 LIBER* SEPTIMUS. 4S7 c - inter novos hos religiofos egiffe fe teftatur, quo tempore Tartari ex Auftrise finibus funt rejedti. (a) Non me latent impia eorum dogmata, qui Fraticellorum aemuli, e Segarelii & Duicini Schola prodiere, Beguini, feu Beguardi , incertum unde, appellati. Hos enim & AlvarusPelagius, Silvenfis Epifcopus, refellit fedulo, 8c Clemens V.Pontifex Maximus, juffiffime damnavit. Sed cum a Tartarorum in Auftriam irruptione ad dementis V. Pontificatum anni fint admodum fexaginta j vix credibile fit, permiflos ita inveterafcere errores illos, quin ulla prius Pontificum cen- fura notarentur. Siquid igitur conje&andum, Beguino- rum nomen haerefi antiquius effe exiftimem j & a Viris fortafle bonis, ad homines improbos, qui fe facne Mino- rum familice adfcriptos impie mentiebantur, poftea trans- latum: neque enim Concilium , quod Vienna nuper in Auftria habitum eft, filentio transmifturum eratBeguino- rum fedtam, fiquos poftea errores docuit, in eos jam turn aperte incurriflet: ( b ) nifi forte Beguini ab Ivone didti Pars II. M m m fint, (a) Yvo Narbonenf in epiftola ad Giraldum Burdegal. Archiepifcop. apud Parifium in Henrico III. p. 590. „ Deinde in quodam oppido Auftria , „ quod Theutonice Neujlat dicitur, „ id eft, Nova Civitas , inter quosdam „ novos religiofos , qui Beguini vacantur, ,, hofpitabar. „ Patarenos , feu Catha- ros exiftimat hos fuiffe Spondanus ad An. 1241. quos dudum damnatos a Pontificibus notac Raynaldus, 6c in- famia notatos ab Othone IV. 6c Fri- derico Il.Impp. obfervat Muratorius T.V. Antiquit, medii svi Diflert. 60. Godefridus etiam Monachus Colo- nienfis non uno in loco Waldenfes feu Patarenos Begginos appellat: tales fi fue- re novi illi Neojiadii religsofi , haud dubie hsrecici fuere. De Begbardis , feu Beguinis fufe agit Cangius in Gloft fario, quem confulas, licebit. (b) Alvarus Pelagius de planftu Eccl. L. 2. arti. 52. Beguardorum feu Beguinorum errores fic recenfit: „ U- j, nus error eorum eft : Homo in „ praslenti vita tantum 6c talem gra- ,, dum perfedionis poteft accipere, ,, quod redditur penitus inpeccabi- Us: 6c amplius in gratia proficere non valebit 6cc. fecundus error Begardorum eft, quod jejunare non oportethominem, vel orare, poft- quam gradum ultimum perfe&io- nis fuerit affecutus 6cc.. Tertius „ error Begardorum eft, quia dicunt, j 1 r> » )> )) ,, quod illi, qui funt in prsdidto „ gradu perfe&ionis, 6cfpiritu liber- 3, tatis, non funt humans fubjefti „ obedientis 6cc. Quartus error „ iftorum Begardorum eft, quod ho- „ mo poteft finalem beatitudinem fe- ,, cundum omnem gradum perfe&io- „ nisin prsfenti vitaconfequi: ficut „ earn in vita obtinebit beata 6cc. „ Quintus error iftorum Begardorum „ eft, quod quslibet inteileftualis „ natura fe ipfa naturaliter eft beata, „ quodque anima non indigetlumi- „ ne gloris ipfum elevante ad DEUM „ videndum, 6c eo beate fruendum 6cc. Sextus error iftorum Begardo¬ rum eft, quod fe exercere in a£ti- bus virtutum eft hominis imperfe. fti, 6cperfe£ta anima licentiat afe virtutes 6cc. Septimus error Begar¬ dorum eft,quod ofculummulieris: quum ad hoc non inclinet natura, eft mortale peccatum. Adbus au- tem carnalis, cum ad hoc natura inclinet, peccatum non eft, ma* xime cum tentatur exercens 6cc. Oftavus error Begardorum eft, quia dicunt, quod in eievatione Corpo¬ ris J E SII Chrifti non debent af- furgere : nec ei reverentiam exhi. bere, aflerentes quod eflet imperfe. ftionis eisdem ,fi a puritate, 6c al- titudine fuas contemplationis tan- „ turn defcenderent,quod circa my. „ fterium, 458 ANNALIUM AUSTRIA fint, quos alii Catharos, vel Patarenos, dudum jam &- a, c. fareis, Pontificiisque legibus profcriptos, appellant j atque adeo, dudum ante Concilium Viennenfe, tota ex Auftria fint eje&i. (a) styria Reverfus e Pruffia Ottocarus, unde lub Anni cotHp/ures MCCLXVIII. principium re infed:a copias reduxit, ho-1268 in cujlo- ftilia fimul odia in Styros retulit. Conie< 5 ti in cudodiam aiotma ^P^ maturn quique, Bernardus & Henricus Comi- r0) ’ tes Phannenbergici, Hartnidus Wildonius, Fridericus Pe- tovius, Udalricus Liechtendeinius, & Wulfingus Stuben- bergicus, atque ut afpe&um etiam mutuum, & collo- quendi poteftatem captis adimeret, alius alio in cadro, in- certum quibus de caufis, in vincula funt conje&i. ( B ) Hageno fi credimus, Wratislavia, quam in urbem redux e Pruffia diverterat Ottocarus, tragoedise huic theatrum aperuit. Ffic cum fiifpedos accerfiiflet optimates, Fride- ricum Petovium edicere palam juffit, qu£ clam nuper Sc remota hominum confcientia uitro fibi fafTus eflet. Ilte ut qui frontem jam exuiflet femel, nihil cundtatus: hos, inquit Rex, quos vides, fecelfionem moliri fcito: perttefi jam Principatus tui, ut nuper Hungarici, alium fibi Do- minum quaerunt: me, quod nonnullas mihi efle vires, quod ad patrandum facinus facultatem viderent aliquam, idoneum putavere, quern in focietatem confilii hujus im- probi ad/criberent, & ad velificandum temerariis fuis co- natibus invitarent. Ea res, ne damno tibi, mihi olim fraudi eflet, me impulit, utfceledi confilii indicium,quod latere alioquin diu non poterat, ipfe ad te deferrem. Quo vultu, qua animorum condernatione hanc feu veram, feu falfam „ fterium, feu Sacramentum Eucha- „ riftke, aut circa Paflionem huma- „ nitatis Chrifti aliquid cogitarent. „ &c. „ Damnavit hos errores Cle¬ mens V.PP. in Concil.Viennenfi Gal- liaeAn. 1311. celebrari ccepro. Vide Raynaldum ad An. 1312. Natalem Alexandrum T. V 111 . Ssec. XIII. & XIIII. cap. 3. Art. IJ. & Conradum de Monte puellarum, ReBorem quon¬ dam SchoU Viennenfis in Auftria, poftea Canonicum Ratisbonenfem, in Fra- gmento de erroribus Begehardorum edito a Gretfero, & relato in Biblioth. Max. PP. T. XXV. pag. 310. (a) DePatarenis,feuCatharis, de quibus T. XXV. Bibl. Max. SS. PP. P>253. & aliis in Iocis agitur, extant complura Pontif. & Cad', edifta apud Baronium, Raynaldum, Muratorium Antiq. Ital. T. V. (b) Chron. Salzburg, ad An.126S. „ RexBoemisinfe&o negotio a Pru- „ fcia revertitur, & quosdam Styrien- „ fes fufpe&os habens de prodi'tione „ captivavit.,, Chron.Leob.adAn. 1268. „ Hoc anno (Ottocarus) No- ,, biliores Stirice, Bcrnardum Henri’ r> cum Comites de Phitnnberg^ de VVil m ,, donia , Petovia , Liechtenjiain , de Stu- „ btnbtrg captivavit, & per caftra ad „ invicem fequeftravir, caftris eorum „ plurimis usque hodie diflipatis. } » Chron. Clauftro-Neob. ad An. 1269* „ Comites de Phanberg^ & Nobiles „ Styrke a Rege Bohemias captivan- „ tur^ & eorum caftra meliora de- „ ftruuntur. „ Horneck. c. 8j* LIBER SEPTIMUS. 459 c *falfam criminationem Viri nobiliffimi acceperint, conjici facile poteft, Modefte HenricusPhannbergiusj at Hart- nidus Wildonius, irarum jam impotens , menu ad enfis capulum admota, ifto fe calumniam depulfurum minaba- tur: fremebant item ceteri, ftomachumque in nobilem Sycophantam erumpebant. (a) Altercationi finem Rex impofliit, cum accerfito in conclave regium cuftodise prze- fedio, fervari in vincuiis nobiles reos juberet. Ex his Ber- nardus Phannbergicus Burglemium j Frenam Liechtenftei- nius, &; Stubenbergicus; Wildonius Chinbergam, Peto- vius Aichornam eft abdu&us. Henricum Phannbergi- cum fub fida cuftodia Rex ipfe fecum duxit. Hzec cum maxime agerentur, Bohemi jam in eo erant, ut res impe- dimentaqueStyrorum procerum diriperent j cum e nobili apod Carnos Mordaxiorum gente quispiam Regem trepi- de admonet, ut vim manumque ab indemnatorum for- tunis arceret. Datum id requitati caufte, miftusque Regii cubiculi praefetftus, qui res famulosque captorum proce¬ rum ab injuria Bohemorum prohiberet. Perlata in Styria earum rerum fama , exanimati terrore cognati omnes, hand aegre in poftulata Regia confenfere. Poteftatem is propinquis ac conjugibus faciebat captivorum vitae, liber- tatique confulendi, fi caftra eorundem,arcesque in manus fr cafiris Regis confignarent. (b) Id cum prolixe concederetur^ e ^^ Q Pars II. M m m 2 ab (a) Hagen.inChron. Auftr. Col. icgi. „ Ains tags hiezfie derChu- „ nig zu ym chomen in ain Kemp- nacen, und fprach zu Herren Frid- „ ricben von Petav: Fridricb , lag mir „ hie offenioich die Mer, die du mir >, haimleich haft gefagt. Der ftund >, auf, und fprach : Es habenc die „ Herrn, die vor euch ftent, an mich ,, gefucht, das ich In hulff daz land ,, von Ew zuwenden an ainen. Mit j, newn Herren Graff Bernbart von s, Pfarm berg fich berietcen, und von 5 , Wildon Herr Hertneid , und Herrn „ Wulfing von Stubenberg , und von ,, Liechtenjlain Iierr Ulreicb. Graff „ U aim ich fprach : Petawer, zeichtdu „ mich ycht. Ew ift unchund? Da- „ rum do fprach der Hertneyd von ,, Wildon: Petawer , ich will weifen „ mit meiner hand, daz ir mit lugen ’ fiir meinen Herrn feyt chomen. ” Die Herrn fprachen, all kempfieich ” zu dem Petawer , und beredten fich vor dem Chunige. „ (b) Idem ibid. „ Der Chunig „ gieng aucz derCammer, und fchiiff, „ das man die Herrn fieng, und fane „ yeden befonder auf ain veften. „ Graff Bernbart von Pfannberg fane „ er gen Burglems i fein bruder Graff „ Hainrich beleib allein hie gar traw- „ rigleich. Den von IJechtenflain s „ und den von Stubenberg fant er ge* ,, fangen gen Frew in den Kercher. „ Herren Hartneyden von Wildon gen „ Chingberg. Der von Pet aw, der auch „ domit des Chunigs huld verlos, „ fant er gefangen hin zu Aichoren . „ Yber derfelben Herren varnung, ,, gut, und diener woken lackman „ machendieBehem. Doran tMor- „ dax zu dem Chunig und tett ym „ daz zu widen, und bat umb gelait, „ Do gebott der Chunig feinen ob- „ riflen Kammerer, daz er fy folt ge« „ laitten. Die diener darnach haim „ laidige Mer brachten. Darnach „ embat der Chunig der gefangen » irewn- 4So ANNALIUM AUSTRIA ab iis 5 pro Bernardo Comite arx Phannbergica, Pecka, a. c, vicus S. Petri $ pro Henrico ejus fratre Kayferfperga, StraC feJba, & Lofchentalia Regi tradita funt, ejusque imperio diruta & everfa. Arx Rabenfteinia folum, ne exinanire illuftrem velle familiam videretur, Henrico Comiti reli¬ nk. (a) Liechtenfteinio, everfis Muravia, &cognomi« ne genti arce, Frauenberga reddita: Wildonio Eppenftei- nafervata, Premfperga, & Gleichenberga periere. Stu- benbergicus Caphenbergam, Wulfingfteinam, Stubenber- gam cedere compulfus: nec Petovio fua feu fides, feu perfidia profuit, Wiirmbergae, ac Schwambergas caftris multato. Accifis fic viribus opibusque, vix feptimo tan¬ dem menfe e cuftodia dimifli funt. (b) Manheg. Securitati id Cux Ottocarus tribuebat; iliud gloria, gium al ut eo ipfo in loco, quo o6to abhinc annis, Belam Stepha- ^clnditw num( l ue Hungarian Reges memorabiii pugna fuperafTetj conuuu monumentum ejus vidtori* ad Marche luminis ripam conderet, Marcheggiam urbem, adfcito ab re nomine His ,, fingflain , und Stubenberg. Dem Pt- ?? tower , wie gehaim er vormaln war ,, gewefen Chunig Ottackp-rn ; doch „ nam er ym Wurmberg , und fuiiet „ do dem graben mit der Ringmaur, „ und nam ym auch Scbwamberg. Und „ die Herren lagen auch all woll „ fechswochen, und zwanzig wo- „ chengefangen,unz das ain tagzur „ Chunig Ottoc{em gen Prop ward ,, gemacht, die darnach amPalmtag „ wurden ledig. „ Chron. Anon. Leob. ad An. 1268- ,, OttakerusCa- „ ptivos eximens , & promotionis ,, graciam in reliquum promictens, „ Stephano ( Hungarian Regi) prope- „ rat in occurfum. Sed intervenien~ „ te forore Stepbani? focru Ottoman , „ concordia eft compa&ata: & No- „ biles Stirienfes, exaftis in captivi- „ tare 46. (26. tantum numeral Hor- „ neck. c. 86.) hebdomadis, ad pro* „ pria revertuntur. „ (c) Chron. Auftr. ad An. 1268" „ Civitas in Marmke (leg. Marchecke) ?? ab Ottocaro Rege Boemiaz conftrui- „ tur juxta flumen Mircbla, ubi ali- „ quandoidemRexBoemiazaRegibus ?? Ungariaz, videlicet Bela ? & Stephana ?? vi&oriam acceperat gloriofam. »» Confirmat id Chron. Anon. Zwetl. & Arenpeck. in Chron, Auftr. ad An. 1268. & Thom. Hafelbach. ad h. a. uti ScAnon.Leob. deinceps appellandam. (c) ,, frewnden: wolten fie ire frewnd „ bey dem leben behalten, fo muft » man ym geben alle burg, und ve- ,, ften, die fy hatten in dem Land „ zu Steyr. Daz gefchach alfo nach „ des Chunigs willen. „ (a) Idem ibid. „ Man gab ym 3, fur Graff Bernhartten Pfannberg die „ veften, und Pe{a{, und Sand Peter? ?? der luczel mer veften hett. Fur 33 Graff Hainreichen antwurtet man ,, Chunig Ottakern Chaifcrberg, Strazeib , „ und Lofchental; ym belaib dennoch 3, Raben/lain. Herr Seyfrid bracht daz „ zu wegen, daz man Graff Hainrei- „ chen von Phannberg auch hefpel an- „ leget, uncz daz er gab die vorge- „ nante veften Pfannberg? Lofchental , ,3 Straczelb, und Pipal^: diehewferder „ Chunig all hiez zuprechen : aber „ Rabenflain word nich zubrochen. „ (b) Idem ibid. „ Der von Liech- „ tenftain antwort Chunig Qttakprn „ frawburg? Mur axe und Liecbtenjiain ?? (arx eft Judenburgo incumbens) Jiez 33 zuprechen. Hertneyd von Wihhn „ antwurt den Chunig Eppenjlain , „ Premerfpurg , und Gleicbenberg: der „ hett nicht mer veften. DerChu- „ nig hiez Eppenfiain nicht zubrechen, „ und hiez die andern zwee Veften » zubrechen. Dem von Stubenberg » Hez Chunig Ottacker drey veften ,, zuprechen: Cbapbenberg?Tetfch?Wul- LIBER SEPTIMUS. 461 c. His curis intentum Regem Clemens I V> Pontifex de capto nuperConradinoSueviae, ac Friderico Aufte Duce literis certiorem reddidit, (a) Nihil alienum ab inftitu- to opere fadturus videor, li tragoediam, omnibus quidem theatris decantatam, cum rebus tamen Auftri^e tarn con- nexam, pluribus hoc loco exequar. Conradinum filiura Rex Conradus pater hseredem regnorum fuorum Icripfe- rat, quae a Friderico II. quondam Caefare ac utriusque Si« ciliasRege, patre fuo, teftamento acceperat. Earn haeredi- tatem ut adiret Conradinus adolefcens, exeunte jam fexto ac fexagellmo Seculi hujus anno per Tyrolim in Italiam movit. Afledfcatus Conradinum Fridericus eft, Hermanni Fridericics Badenfis, ac Gertrudis Audriacae filius, Conradino aetat of/Zfif prope gemellus, (b) Veronae, ubi fubftitit Conradinus ? fil. Coma- omnia ad bellum comparantem Ludovicus Bavarus, & Mainhardus Tyrolenfis, Pontificii metu fulminis, quod comita- Clemens IV. nifi duos intra menfes ab ejus fe foedere ab- #w * rumperent, nominatim vibraverat, deffcituere. (c) Ve- M m m 3 rona (A) Lit. Clementis IV. PP. de ca¬ pto Conradin0, & Friderico Duce Au- ftrise ad R. Ottocarum datae Viterbii XVIII. Cal. Odob, An. 1268. apud Raynaldum ad hunc annum. (b) Lit. Canradini (qui fe in iis Conradum II. Regem Jerulalem & Si- cilice appellat) dacce Oenifonti A. 1266. Indi£t. IX. 6. Novembris. „ In his „ oppignorat pro 2000. marcarum „ argenti, dote nimirum Mam fuas „ Elifabetba, Maynhardi Comitis Ty- „ rol. & Goritienfis conjugi promil- „ fa, munitiones & poflefliones fuas, „ Amber gen , Schangeu , Pitcngeu, Mb- „ ringen, &totum Heibifcb cum om- „ nibus pertinentiis. Interteftesfub- ,> fcriptos leguntur Leo, avunculus » Conradini, Sc Epilcopus Ratisponen- n fis, Ludovicus Dux Bavaria, Alber- ,, tus Goritite 8c Tyrolis Comes - - „ Jacobus & Ditmarus Trdutfon &c. „ Extant hce liters inter MS. Colledan. P. Antonii Steyerer S. J. ex Tabul. Oe- nipontano: uti & alia ejusdem Lite¬ rs Veronae VI. Cal. Januarii A. 1267. datce in limili caufa, in quarum fine fubjungitur: „ Teftes funt - Frideri- „ cits Dux Auftrias diledus confangui- „ neus no/ler - - Jacobus Trdutfon &c. „ Chron. Steronis ad An. 1268* » Fri- „ dericus Dux, filius Hermanni quon- „ dam Marchionis de Paden, Ducis „ Auftrias, de quo fpes non modica „ fucrat, quod deberet aliquando pa- „ ternos Ducatus A ufir id videlicet, „ & Styria obtinere. „ Idem habet Bernar’dus Noricus in Chron. brevi Auftr. Vid. Horneck. c. 30. (c) Monachi Patavini Chronic, apud Muratorium T. VIII. „ Pro- ,, tinus egregius adolefcens ( Conra- ,, dinus) cum auxilio amicorum ex- „ ercitum congregavit, defcendens- „ que deAlemannia venit Veronam, „ comitantibus eum Duce Bavaria:, „ avunculo fuo Comite de Hraulo , „ qui matrem ipfius duxerat in uxo- „ rem. Manfit interim Verona tribus „ menfibus - - pro defedu pecunice „ venditisequis&armis,magnapars „ exercitus ad propria remeavit. Si- „ militer Dux Bavarise, ac Comes de „ Tiraulo, ipfo relido, ad fedes pro- „ prias funt reverfi. „ Vid. Rico- baldum Ferrar. in Hift. Imp. Ricorda- num Malefpinam in Hift. Florent. cap. 190. Sabam Malafpinam L. 4. c. 1. Decretum Clementis IV. PP. apud Raynaldum T. XIV. ad Annum 1268. „ Omnes 8c fingulos, qui eidem Con- „ radino in prcedidis prsftarent auxL „ Hum &favorem, 8c fpecialiter £«. „ Jot)/cawDucemBavaris,Comiten]i „ Tyrolis - - excommunicavimus. - - „ Civitates vero Sc caftra, Sc cate- „ ra loca - - fpecialiter vero terram p Lude- 462 ANNA'LIUM AUSTRIA rona Ticinum * Ticino poll: longam trium menfium cun- a. c. drationem Pifas juvenis Regius conceflit: (a) inde eva- ftato per dies aliquot Lucenfium agro, Romam, quo in- gratiis Pontificis ab amicis invitatus erat, inter incredibiles infanientis vulgi plaufus, cum Friderico Auftrio, cognato fuo ingreditur. (b) Sed is poftremus illi popularis plau- fiis, ac betitiae dies erat: Carolus enim, quem ex Ande- gavenfium Duce Regem Sicilian renunciarat Pontifex, ma- gnis itineribus in agrum Romanum profe&us, acie quam- primum decernere cupiebat. Forte Palentina in planitie ambo exercitus concurrere: fit pugna, qualis inter regni semulos, atque ab ultima fjpe praeliantes foiet, victoria in Conrad*- Conradinum haud dubie inclinante: cxfi ad internecio- TriJert«s nem GalJl » totoque agro difperfi: cafira omnis opulentisfl vi&ores plena vidtorum infatiatae libidini permifla: at ii de pneda fnmum i ma gj s> quam Domino foliciti $ partam jam prope vi6to- riam e manibus dimifcrc. (c) Reftabat Carolo tertia ad- huc acies o6b‘ngentorum non amplius capitum j fed quas animos ingentis exercitus in pradium afferebat: his copiis in folutos jam Germanorum ordines invedfcus, pradium reftituit. Quanquam non tarn pugna, quam csedes videri potuit, attonito ad redintegrati diferiminis ipeciem Ger- niano milite, & folutis ordinibus ad vim retundendam imparato. (d) Conradinus, & qui ab ejusfe latere nun- quam „ ludovici Duds Bavariaj, nifi Dux „ ipfe infra duos menfes exinde com- „ putandos - a Conradini in praemiP „ (is favore defifteret, Ecclefiaftico „ ex tunc fupponimus interdido. „ (a) Ptolomaeus Lucenfis Hift.Ec- clef. L. XXII. „ Conradinus - - de „ Verona venit Papiam cum intentio- „ ne occupandi regnum Sicilia, ve- „ nitque per terram usque ad locum, „ qui dicitur Finara - - ibi autem „ cum adjutorio Januenfium intravit „ mare, & venit Pifas. - - Ad peti- ,, tionem Pifanorum intravit territo- „ rium Lucenfe. „ Monachus Padua- bus in Chron. ad An. 1268. „ Poll „ Regis (Carols) itaque difceftiim in- „ furrexit Conradinus contra Lucanos, „ eorum diftridum vaftavit. „ (b) Monach. Paduanus in Chron. „ Romani Conradinum cum fuo exer- „ citu convocantes, ipliim in urbem j, contra mandatum fummi Pontifi- » cisinduxerunt. „ Cetera ex Saba Malafpina L. IV. c. 6. apud Murator. 1 . VIII. peti poflunc. (c) Ptolom. Lucenfis Hift. Eccl, L. 22. apud Murat. T. XI. „ Rex „ Carolus ad pugnandum contraPrin- „ cipem toto proficilcebatur conatu. ,, In partibus ergo Romafi bi invicem ,, obviarunt, in loco, qui dicitur „ Tagliacoffo. „ Amalricus Augerius de Biterris in Hift. Rom. Pont. „ Con- „ radus & Carolus in planitie Palentina „ ad invicem pradiaverunt - - in vi- giliaB.BarthoIomadApoftoli anno „ a nativitate Dom. MCCLXVIII. Ptolom. Lucenfis dido libro: „ In „ prima pugna militia Regis Carols „ occubuit, & magna ftrages fada „ eft de ipfa. - - llnde gens Conradini „ credens Carolum efle devidum,ad „ fpolia le convertit. „ Similia re- feruntSaba Malafpina L. 4. c. X. Ric- cobald. Ferrarienfi in Hift. Imperato- rum. Monachus Patavinus L. 3. )a Malafpina L IV. cap., 9 * acies Caroli ) fortaflis o )n m Nobilium ftrenuorum, LIBER SEPTIMUS. 4 Caftelli Domino, quod magnse for- ,, tume Viri hanc forent afcenfuri. „ (Collenutius L. IV. Icribit: annu- lum pretiofum Pifcatori defedu pe- cunfiE datum ad emendos panes, ejus- que rei indicio fugitivos efle prodi¬ tos. ) „ Conradus cum comitibus „ plebejo habitu navim afcendit, & „ in altum remigant, confeftim al- „ teraLiburna, qua vehebantur Ca~ „ ftell i (AJiura) Dominus (Joannes * ,, Frangipanus) fubfequitur: necmo- „ ra, ut ad Primum appropinquant* „ imperatis remigibus, ut egredian- „ tur confeftim, Conradus fociifci- „ fcitantur, quisnam fit is, in cujus „ poteftatern pervenerint. lit au-' „ tem audiverunt, efle de gente Ro- ,, mana , familia Fmncipanum , quce „ quondam Friderici Imperatoris fuifi- „ let amieiflima, clam ilium affantur? „ hunc efle Conradum pro dune. Ex- „ clufis precibus praedo maris eos in ,, caftellum reducit. ,, Saba Mala- fpina L. IV. c. XV. „ Joannes de Fran- „ gipanis Dominus praedidi caftri Au- „ Jiura armat aliam faguntiam , & ,, Conradinum - - invadit, capit, & „ reducit ad terram. - - VerumHo- „ bertus de Lavena capitaneus galea- ,, rum Provincialium - volens fal- „ tem per vim, fi valeat, ab eodem ,, Johanne fubducere, & extorquere „ concaptos - - Johannes turn poilici- ,, tationibus amplis illedus, turn in- „ dudionibus terroreque devidus, „ non propriam reftituit praedam ve- „ natoribus venantibus praedam fu- ,, am. ,, (a) Ri- 464 ANNALIUM AUSTRIA tentia judicium capitis infbrmaret. Erat per id tempusA.c. magni in Italia nominis Guido deSucaria Legum interpres, cujus fententiae jurisconfulti deinde plurimi fubfcripferunt: is diferte negabat Carolum ex aequo bonoque fablurum, fi nobiliflimi languinis Principes, eosque adolefcentes & bello captos lecuri fiibjiceret. (a) Sunt qui confultum ea de re Romanum Pontificem Clementem IV. efle fcri- bant, atrocemque ejus lententiam : Vita Conradini mors Cctroli y ^it a Car oh mors Conradini , in literas retulerint. Sed ea ilium calumnia, cum alii, turn Ricordanus Malelpi- na, Scriptor eorum temporum nobilis, aperte vindicanf, teftanturque tarn atrocis in captos Principes judicii leveri- tatem, & a Pontifice ipfb, & a toto Cardinalium Collegio fuifle reprehenfam. (b) Major de Ottocaro Rege fulpi- cio eft , Caroli Regis animum, fuapte fponte in earn par¬ tem inclinantem, ad praecipitandam mortis lententiam ab * eo, vicem & ipfb fuam anxio, fi Fridericus Auftrius in Germaniam rediret falvus, efle impulfum. (c) & Mpto Sed haec utcunque fehabeant: Carolus Rex Legu- dammw- ] e jj f nefcio cujus, perfuafione indubtus, Conradinum, Fri- dericum Auftrium, Gerardum, Pifanum Comitem, cum aliis odfco clari languinis viris mori juflit. (d) Feralis lupplicii dies VI. Cal. Novembris erat 5 locus Neapolis forum mari propinquum, qua urbis parte Religiofe familiae nunc (a) Ricobald. Ferrar. in Hid. Imp. „ Convocat ergo juris peritos (Rex „ Carolus ) quos confulit, fi ConraAum „ & caeteros legitime poflit morti ,, damnare: diude eo judicio afro, „ plurimorum erat fententia, & ma- 35 xime GuiAonis Ae Sucaria , pntftan- „ tiflimi legum Do&oris, ConraAum „ non effe mortis reum ; captum fu- „ giendo a pradio, turn etiam quod „ regnum, quod paternum & fui ju- , ris credebat, armis peteret, ut eo „ poffet potiri. „ Vid. Saba Mala- fpina L.IV. c. XVI. & Chron. Fran- cifci Pipini L. 3. c. 9. Triftanus Cal- chusL.XVI. TEneas Sylvius in Fri- derico III. Collenutius L. IV. (b) Albert. Argentin. in Chron. p.98. ,> Scripfic autem Carolus Cle- „ menu turn Pap* exiftenti, quid fa- >j ciendum effet de ConraAino capto: » qui refcripfit eidem, quia ei fave- jj bat: Vita CunraAini mors Caroli j mors CunraAini vita Caroli. Quo fcripto ” ftatim Carolus Conradinum cum ” ^^dujlria Sc cseteris decollavit.,, Ricordanus Malefpini in Hift.FIorent. cap. 193. „ Della detta fentenzia da- 33 ta contro a CurraAino Lo Re Carlo „ ne fa multo riprefo dal Papa, Sc „ da Cardinali. „ Eadem pepe ad verbum repetit Giovan. Villani L. 7. c. 29. pluraque memoratu digna ad- jungit, quae legi apud eundem pofc funt. ( c ) Hagen, in Chron. Auftr. Col. 1075. „ Do tett Herzog Ottac{er dem „ Kare/loten haimleich feinBottfchafFt, „ domit er difter baz mocht beher- „ ten Oflerreich , daz er nicht liez le- ben Chunig ChunraAin. Daz alzo gefchach. „ Confirmat continua- tor Martini Poloni, apud Eccard. in corpore medii *vi T. I. & ante alios Horneck. c. 31. . (d) Ricobaldus Ferrar. in Impp. „ Quidam Juris peritus hoc „ pofle’jufte fieri, quod Karulus a „ gabat, afleruit. Karulus hujusj c filium amplexus, ConraAum Sc teros morti addicit. CO Rico- LIBER SEPTIMUS. 4 PhiJippus frater intercederet, fucceffionem in Carinthiae dominatu,fi virilifineftirpe decederet,ftipulatus erat: (a) ejus nunc principals po/Ieffionem ut adiret, Brunnen- lem Praepofitum inCarinthiam mifit, vicario interim no« mine ei provincial prfuturum. Ne ipfe, quod optabat, confeftim fequeretur Ottocarus, turbas fe alias ex aiiis ob- jecere. Diem nuper obierat Bela IV. Rex Hungarian: huie morienti cum ultimis addict officiis filia, Anna Matlbviae Regina, vala quasdam aurea, & ingentis pretii gemmis ornata eblandita eft, ignaro Stephano fratre, ac regni hae- rede: quae fubinde in Bohemiam fecuritatis caufa, ad Ot¬ to earn m generum fuum, transmifit. Latere res diu non poterat, quod inter Regios thelauros, jam inde a proavis, Negotiant gemmata ea pocula cenferentur. (b) Ergo abOttocaro 127° Stephan us ea repetit: inficianti bellum denuntiat. Jam- Stephanus que ad Danubium Reges ambo, adver/o quisque in lito- ** Hung. re ca ft ra conftituerant; cum Hungarorum inprimis Opti- matum interventu de colloquio agi coeptum, in vicina Pofonio infula per duodenos arbitros inftituendo. (c) Et compofita turn quidem lis eft, Ottocaro quadruplum vaforum pretium offerente. Pax deinde in proximum biennium conclula, quo elaplo integrum eftet Regibus, jura „ promoveret; fed modicum fru- j, ctum attulic fpes concepta : Dux „ enim in Foro Julii infirmatus mori- „ tur, &in civitate, quae Aufiria di- „ dtur,tumulatur. „ Horn. c.87. ( a ) Lit. Ulrici Ducis Carinthiae data; in BodkbraAA. 1267. Ptid. Non. Decemb. apud Peffinam in Marte Mo- ravico L. 3. c. 7. „ Nos Ulricas DEI „ gratia Dux Carinthiae, Dotninus ,, Carniolia; & Brzedlavia; &c. cum ,, ex Divina difpofitione haeredibus „ careamus, Dominum ottocarum fe- „ reniff. Regem Bohemorum, Du- „ cem Au(triae & Styrite, ac Marchio- „ nem Moravia See. praefertim cum fit nobis confanguinitatis vinculo ,, alligatus - - hceredem noftrum con- ’’ ftituimus, ita quod port mortem „ noftram, fi fine filiis & filiabus de- „ cefferimus, per nos legitime gene- „ ratis, terras noftras & proprieta- ,, tes, ac feuda, leu alia bona noftra „ quaecunque nunc poffidemus, pofi fidere debeat libere & quiete &c. „ Chron.Paltrami ad An. 1269. „ W~ „ warDuxKarinthia; fineliberismo- „ ritur: qui dum in hac vita effet „ Regi Bohemia, confanguineo fuo, „ viva voce, & fide privilegiata ter- „ ram Karinthia; contradidit: quam „ tamen idem Rex Bohemia; Ottbaca . „ rus poftea bellorum potentia fub» „ jugavit. „ (e) Horneck. c. 87* & 88- fufe, quern confulaslicebit. Hagenus ex eo breviter p. 1082. nifi quod pro Bela Sent ore, fratrem Regina; Be lam junto - rem fuiffe velit, cujusaurea vafaclarii ad generum fuum Ottocarum milerit. Praeter vafa enumerantur in Literis concordia; inter eosdem Reges Pra¬ gue datis pridie Idus Julii An. 1271* quas affertBalbinusMifcell. Dec. I. L. 8. Epift.XVIII. „ Corona, gladius, „ monile , ftella, fcutella;, & a ^ a » clenodia. „ (c) Horneck. c. 88. quern vide, fi lubet. Hagenus eo folum diverius eft, quod caftra Regum ad LeytbaM fuiffe feribat. (A) Hor- LIBER SEPTIMUS. 469 A * c - jura fua per delesftos Quatuorviros perfequi, quorum ar- bitrio controverfix ex squo bonoque dirimerentur. Sic ex infula difcefFum. (a) Redeunte Viennam Otcocaro nuntius occurrit ex itinere, qui Brunnenfis Pra-pofiti pro- ditione occupatam aPhilippo Carinthio, Ulrici Ducis fra-dr* tre, Carinthiam acCarnioliam referebat. Commodum **^ rinr ex Styris AuftriisqueOptimatibus complures aderant,qui Regem honoris caufa deducebanC. His ille Viennam evo- catis, cum & Brunnenfis praefe&i fui perfidiam,& Philippi temeritatem acerbe perftrinxiflet, Ulrico Liechtenfteinio negotium dat, re£ta cum Styris fuis Labacum conten- dendi. ( b ) Liechtenfteinium Dux ipfe ceteris cum copiis propere confecutus, proniora ad obfequium omnia opinio- ne reperit. UniLabaco, quod arce munitum fiuvioque defenfum , vis admovenda erat: vallo itaque , foftaque cin&um , & continente trium dierum terrore fradfcum,/*^,/ cum afililtu noviffime urgerecur, vidlorem hoftem intra moenia admifit. Urbisfatum, arx etiam propediem iecu- ta eft. Eadem Landstroftenfis caftri pertinacia, nec difpar fortunafuit. (c) Non magni labor is exinde erat» cetera Nnn 3 Pro- -(a) Horneckius cap.88* „ Chunig Stephan fprach: Ich wil ,, Ew verweifen, Herr vonPehaim „ Daz ew mein Chlainat chomen haim &c. „ Er (Ottocarus) fprach: - - ,, Wole ir Euch lafTen geczemen „ Chlainat von inir ze nemen &c. „ Ich gib ewch virftund fo tewr, „ Als die ir habt verlorn. \ t Hiemit waz hin der Zorn. „ Die do bey im warn, „ Die machten frid zii zwain jarn, „ llnd fo die heten ain ennd „ So folt in vir mannen hennd „ Sten aller der gewalt &c. „ Confirmathanc pacem Chron. Au- ftrale ad An. 1270. & Anon. Leob. (b) Horneck. cap. 89. fufe ,, Dez gevars gegen Chrain ,, Her Ulrich von IJecbtenfiain „ Waz auf der rais Marschalich &c. „ (c) Horneck. cap. 90. Vor Laibach er lag „ Stille unczt an dem dritten tag: „ Do hiez er vil frue „ Mit einem fturm greyffen zu damit gewan man die ftat. llnd do Dew burkch nichtenhet Dhainen won noch troft, „ Daz few Herr Philipp erloft, „ Do muefsten fis den Kunig ge- ben &c. „ Chron. Anon. Leob. ad An. 1269. „ Ota{erus Karinthiam ingreditur, & „ primo Laybacum obfidet , Philippi „ fautores opprimens : & in brevi „ utras.que terras fibi fubjicit, quod „ nemo refiftere potuit. „ Chron. Auftral. ad An. 1270. „ Idem eodem „ anno Rex Ottocarus manu valida ,, Carinthiam intravit, & cum ma- „ gna multitudine virorum armato- „ rum civitates ibidem: di&as Lay. „ bach , Landstrojl , expugnavit,&ibi- „ dem quaedam munitiones eisdem „ civitatibus adjacenres fibi fuerant „ aflignatae. „ Horneckius in Chron. Rhytm. rem fie narrat: convemlfe jam dudum pa£tis lolennibus inter Ottocarum & Ulricum , ut alter alteri fine liberis defunfto fuccederet: au¬ dita proinde morte Ulrici Ducis, mifi- fum in Carinthiam Prtepofitum Brun » nenfem pofieflionis capiendas caufa; fed eundem ad Philippi partes defecif- fe: ea re comperta, iratum OttoCarum Haimburgo , ubi Odlobri menle An. 1270. inducias cum Ungaris firmarat, Viennam revertiffe, mififie cum copiis in Carnioliam UtricumLiechtcnJhinium. Ibi Labacum poll triduum affultu captum, 470 A.NNALIUM AUSTRIA Provincial ejus oppida, caftraque ad deditionena adigere, a quorum pleraque vidlorem exercitum apertis ultro portis excepere. Provincial toti prsefe&us eft Hauspachius Au- carinthi- ftriacus. Rex cum exercitu in Carinthiam fiexit. (a) Tt/onem Sed maturo Procerum confilio de deditione a&um, caufa* accifiu que tota dele&is Quatuorviris commifta, quorum ex arbi- trio ea lege fancita pax eft, ut traditis, quae in ejus pote- ftate erant caftris oppidisque, Philippus coram ipfe admi£ forum veniam peteret, jusque orane in Carinthiam ac Carnioliam Regias in manus conftgnaret. (b) Demum nequid tumultus deinceps ejus caufa exifteret, Cremfium in Auftriam e Carinthia demigraret: ubi aiTignatis ea ex urbe, & Pefonbeugenfi caftro vedigalibus contentus vive- ret, nec publicis fefe rebus privatus mifoeret. (c) Compoifitis in hunc modum rebus, ac Carinthia, ubi per id tempus Agnes, Udalrici defundi nuper Ducis vidua, Udairico, Comiti Heunburgico, nupfit, (d) Al¬ berti Frenii fidae cuftodiae demandata, (e) rediturus in Au- captum, arxque in deditionem acce- pta eft: dum interim Ottocarus ipfe, evaftatis eorum, qui Philippa ftudue- rant, agris, Steincnfe caftrum, cete- l-aque ad obfequium coegic: impo- fitum denique Provincias Prietorem Pincernam de Uausbach, (a) Horneckius cap. 90. „ ' Darnach fach man den Kunig varn „ Hin und her in Chain „ Die guten Purg ze Krain &c. „ Die cherten all an in: „ Ze Haubtmann faczt er dahin 3> Den Schenkchen von Hauspach, „ Dem man grofler frumchait jach.„ (b) Horneckius cap. 90.. „ Er chert den rechten ftrich ,, Gegen Kernden fiirfich &c. ,, Zu ainem frid man ez pracht „ Dez waz daz Lantvolckh fro, „ Der frid ward gemacht fo „ Daz Herr Philipp ze Hof chem, „ Und dem Kunig da benem „ Waz er het wider in getan. * Daz ward gelaffen an vir man, ” Die folten ez verrichten &c. ” Herr Philipp niche vermaic, „ Zu dem Kunig er rait „ Und tet, waz er gelobt het, „ Lannt, Purg, undStet, „ Waz er der het uberwunden » Die gab er in den ftunden i, Dem Kunig in fein gewalt &c. „ (c) Horneck. c. 90. de Ottocaro: „ Er wolt im niche gecrawn, ,, „ r> „ E daz' er danne wannd ,, Von Kernden aus dem Land. ,, Etcap.91. „ NuhortvonderHer- ren Suen, „ Herr Philipp muft cuen „ Auf dew Lannc furczicht, Dacz Chremzz daz gericht, Und die Mawtt man ym liezz, Und waz er het geniez Der Purge dacz Pofenbewj ), Er muft (ich mit dem Smewg Betragen unezt an feinen tot. „ Eadem compendio refert Hagenus col. 1082. „ Do ergab fich Herr Philipp , und muft fich desLanndes verzeichen. Dem liez der Kunig zu „ Crems daz gericht mit der mawtt, „ und die Veften PSrfenbeug: darvora „ muft er fich fein lebtag betragen. „ Anonym. Leob. MS. fed perperamad An. 1269. „ Philippus videns fe mi- norem, refignavit omnia, & ac- ceptis proventibus ab (Ottocaro) „ neceffariis in Chremfam , civitatem „ AuftriK, commigravit. „ (d) Chron. Auftrale, & Anon. Leob. ad An. 1270. Horneck. c. 26. de Agnete Auftriaca: „ Ze Chonen man dieFrawen geit „ Von Hnvnburg Graf Ulreichen,6ic. ,, (e) Horneck. c. 90. de Carinthia. „ Da gepot er, als ich wen, „ Herrn Albrechten von Frew, „ Daz er von feinen wegen „ DezLanndes folde phlegcn KC,„ )> LIBER SEPTIMUS. 471 <» Auflriam erat Ottocarus: cum in armis efle Hungaros, Infidias a& &Semeringii montis, ac Schadwiennae fauces, qua in Au« f g u c ”f* ris ftriam iter iJJi futurum erat, obfideri intelligit. (a) in- * credibilis pene res vifa omnibus, qui firmata nuperrime pacis foedera, regiaque utrinque fide, & multorum Anti- ftitum, Procerumque, qui rebus ibi transadis intererant, authoritate conftabilita norant. (b) Sed enim ingens ilia, ex Carinthia, Carniolaque, no vis provinciis acceflio, feu quae aliae, ignotae nobis, caufae tantum doloris Regi Ste- phano dedere, ut occupatis iis Auftrix, Styriaeque clau- ftris, redeuntem fine milite Ottocarum intercipere,* vel fiquid hoftile aliud in Auftriam moliri animus erat, inter- cludere aditu niteretur. (c) Ottocarus, qui Judenbur- gum interea venerat, nequid inexplorata re temere aggre- deretur, celerem nuncium Neuftadium expedit, certiora e propinquo cogniturum: is per nota viarum compendia poll: triduum reverfiis, cum rumori primo affirmaflet fidem j Regem facile permovit, viam ut inter montes&nives, in- dftili commodiffimo anni tempore, in Auftriam rimaretur. (d) (a ■) Horneck. c. 91. De rumore Hungaricse excurfionis: „ Do er von danne wolt „ Do cham ein pot mit dem mern, „ Daz die Ungem auf wern „ Mic grozzer macht gerannc „ Her ze Oeflerreich in daz Lane 8cc. „ (b) Chron. Auftrale ad An. 1270. „ Eodem anno Rex llngarorum Bela. J} potentiflimus, una cum uxore fua „ obierunt, cui filius fuus Rex Stepba- „ nut fucceflit. - - Eodem anno Otto- „ {ants, RexBoemorum, Dux Au- ?J ftria: colloquium in infula, fita in- „ fra Pmburcby Sc Potmhurchy cum tin- ,, garorum Rege Stepbano celebravit, „ ibidem perpetuam pacis. concor- „ diam, &fmceram amicitiam figil- „ lis & privileges fub forma jura- ,, menti, coramEpifcopis, Pradatis, „ Baronibus ex utraque parte afll- „ ftentibus confirmantes. „ (c) Caufam aflignare videntur Chron. Auftrale, Anonymus Leob. ad An.1270. & Chron. MellicenleadAn. I272. Poftremum fic habet: „ Ot- „ takerus - - Karintbiam ingreflus, par- „ tern ejusdem fibi Tubjugavit. In „ cujus ultionem Cumani cum Un- 5) garis ultra Littam fluvium infultum „ facientes, per campeftria usque ad ,, xnontana Auflriam vaftaverunt, tarn » homines, quam jumenta abigen- „ tes. „ Auftrale vero ,& Anony¬ mus Leob. „ Cum prxdi&us Rex „ Stephanas Regem Ottokarum audiret „ in Carinthia tantis faftis occupa- „ turn , fraudulenter violata pace, „ cum L. millibus llngarorum, Sc „ Komanorum rnanu valida Auflriam „ incravit, &abdu&isXX, millibus „ virorum, muiierum, & parvulo- „ rum, Ungariam eft reverfus. „ (d) Horneck. c.91. „ In groften zorn daz gefchach, „ Daz der Kunig auf prach, ,, Hnd chom ze Jmien burg gefarn, „ Von den, die da warn^, „ Ward er enphangen wol. „ Der Kunig fprach: man fol „ Mir ervarn zehannt, „ Wie ez lig in dem Lannt, „ llnd wo der Kunig von Ungern Hg, „ Ob ich iiber dem Semeng „ Mug chomen mic gewarheit: „ Zehannt ein pot dahin rait: „ Der chom dez dritten tags Sc c. „ Vorn Kunig er do fait, „ Daz ym die Ntwnfleter „ Empoten heten dew mer, ,, Daz der Chunig Stephan „ Da leg auf dhainen wan, „ Und auch anders nicht vart, „ Denn daz er fein da wart &c» (a) Hor- 472 ANNALIUM AUSTRIA Et falvus ille quidem , fed arduo admodum itinere, necA. c. fine multa jumentorum ja&ura, per egeftas undique nives Lilienfeldam in Auftriam evafit: unde Maurbergam, tra- je&o ponte Danubio, profedlus aliquantum fubftitit, ani* mumque ac vires ex terrore, viaeque molefiiis collegit, multa fremens in Regem Hungarum, pacemque foedo per- jurio violatam. (a) At enim Stephanus, ubi fruftratas infidias, Regem- que in Bohemiam elapfum accepit,doIorem ulturus fuum, fero adhuc Decembri, Auftriam invafit, regionemque omnem, quae a Leytha hinc ad Danubium, illinc ad mon¬ ths usque porrigitur, immani populatione percurrit. Tra- Eungari hebat ingens exHungaris, Comanisque conflatum agmen (0$™- q uinc f ua g inta f acile millium, eoque confidents amplam ur. illam planitiem perfultabat, quo minus aut ftipulata recens Concordia, aut hyemis prater modum faevae afperitas fu- fpicionem improvifi periculi movebat. Caefa, abdu&a- que more pecudum, viginti facile promifcui fexus millia, nulla astatis tenera,nulla muliebris conditionis verecundia, donee praedae fatietas, aut coeli inclemditia reditum in Hun¬ garian! perfiiaderet. (b) (a) Horneck. c. 91. „ Der Kunig dahin fimnt, „ Wenn ez waz winter.czeiten, „ Und hiez die weg weiren, „ Und fchaufflen vor dem Snee &c. „ Man fagt, daz er verlur „ Manig phert von dem weter, ,, Gegen Lilhnfeld het er ,, An der raiz gedacht, „ Do er die volbracht, „ Er cherte nach der llicht, ,, Gegen Mauerperig gericht: „ Da belaib er ain weil, _ „ Und gepot, daz man mit ,, Die Herren chomen hiez zu im dar, „ Waz ym laides gewar „ Von der Unger untrewen , „ Daz fy fich daz lieflen rewen, ,, Die Herren pat er dez fere, „ Damit tet er chere „ Gegen Pehaim. „ _ Eadem narrat Chronicon Clauftro- Neoburg. MS. apud M. Hanfizium ad A. 1270. quod mox afferetur: & con* firmat Arenpeckius in Chron. Auftr. j> Ottocarus - terram Karinthis forti j> manu pertranfiit, & fibi ufurpavit. » - - Seddum rediret,inloco Seranig » (Semerig) obfervavit eum Stepha- » nus Rex Hungarian, lororius fuus, Adum „ quocirca coa&us fuit per Campum „ Liliorum exire. „ f b ) Chron. Clauftro-Neob. MS. ad An. 1270. „ Ot«{aruj RexBohe» „ mite cum Stephana Rege Ungariae „ per juramentum utriusque, &Epi- „ fcoporum,&Nobiliumfoedusami- „ ciciae, & pacis confirmans, in Ka - „ rinthiam cum Nobilium militia pro- „ grediens, ibidem caftra, & muni* „ tiones, quas fibi legarat Ulricas , „ DuxKarinthice, expugnatas pofle- ,, die: cui etiam per Styriam verfuS „ Aufiriam redeunti Rex Stephanas ih- ,, fidias per multos Comanos, & Un- ,, garosobviamdeftinavit, utfiepof- „ (et eum occidere, vel captivare: ,, quo comperto Rex Ota\arus per ali- ,, am viam Auftriam intravit. Infidias „ vero fentientes ejus evafionem, to- ,, tarn terram inter Hovam Civitatem , „ & Wiennam , occifione hominum* „ vel captivatione, nec non & pras- ,, da deftruxerunt, multam ftragena „ in Clericos, matronas, pueros, 33 3) Ar v ». uvenes & fenes tempore nyem* xercentes. „ Chron. Steronis a 1270. „ Stephanus RexUngar 1 irca feftum S. Thomas Apofto 1» uffo exercitu in Aufiriam , a P. men- LIBER SEPTIMUS. 473 * A&um quidem de armorum foeietate inter Auftria; AuMaci optimates, militiaeque extemporalis dux Siffridus Within-^ Kn z ariS gerus le&us eft, fed exitu infelici. Coiere in foedus id/SS/J*- quadraginta nobiles, qui tumultuario trecentorum capi. w ' ftr * turn agmine Hungaris hoflimentum redderent: fpem da- bant adftridli gelu per id tempus fluvii, lacusque in ipfa Hungarian vifeera penetrandi: jamque Neufidlenfem, qui proximus Auftriae longilEme patet, Iacum ingreffi erantj cum dehifeens fub tanco equorum, hominumque pondere glacies, to turn illud nobiiium, plebejorumque agmen mo- mento abforpfit. ( a ) Pragam interea longo ex itinere Ottocarus tenuit, ottocarus unde intelledfca noviffima Auftriae population, fedales continuo in Hungariam mifit, qui ob violata pads jura, apparat: clademque Provincial importatam decern Iibrarum miilia,' damni praeftandi caufa, repeterent. ( b ) Id ubi fruftra fuit 5 omnia ad belium, ut in fummo diferimine, comparata. Confcriptae ex omnibus Provinciis copiae, pertra&i in ar¬ morum focietatem multi Germanise, Silefeque Principes* exercitus centum & amplius miliium, raro ad eum diem in terris noftratibus exemplo, tempedive conflatus: addi- tus ad belli ufus pons foiubilis, novo artificio fabricatus, Pars II. O o o cen- ,, meridiana Danubii illam provin- ,, vinciam devaftavit, occifis, & in ,, captivitatem abduftis plusquam ,, fedecim millibus hominum. „ Si- miliareferuntChron.CIauftro-Neob. „ Mellic. Anonymus Leob. qui cum Chronico Auftrali fupra relato „ ab- „ duda & interfeda XX. miilia vi- „ rorum, mulierum, parvulorum „ numerat. Nec diifentit Chron. Salz¬ burg. ad Annum 1270. fic enim ibi: „ Rex Stephanies Ungariaz poft fadas „ treugas inter eum, & Regem Boe- „ miaj, per propria, & aliorum Prin- „ cipum privilegia firmatas, perCu- „ manos, &Ungarios infultum fecit „ in Aujlriam , occidendo & captivan- ,, do Chriftianorum plurima miilia „ utriusque fexus. „ ( A ) Chron. Auftrale ad An. 1270. ?> Ea dem fere hyeme, qua;dam focie- „ tasNobiiium, quorumCapitaneus „ erat Syfridus Wahingarius , confan- guineus Orpbanorum , volens per ra- pinam Ungariam intrare, & frigus „ erat maximum : & cum lacum j, quendam tranfire vellent congela- „ turn , pondere equorum, totque ,, virorum armatorum confrada g!a- „ cie, fubmerfi funt ibidem, qui eranc „ noti Nobiiium XL. aliorumque fe~ „ re fortiumnumeratiCCC. „ Quse Anon. Leob. ad verbum repetit. (b) Horneck. c.91. fufe, & exeo Hagenus in Chron. Auftr. col. 1082. „ Der Chunig cham gen Judenburg, ,, dem entpiitten die Neirnfteter, daz „ Chunig Stephan von Ungarn bey „ dem Semerinc{ auf yn wortet. Dar- „ umb Chunig Ottac\er rayt fiir Lieu- „ feld gen Maw berg , und cham des „ gefertes gen Eehem : Do er fich be- „ iambt krefftigleich. Da widerpot „ er Chunig Stepfan von Ungern, ,, und mannt yn an feinen ayd, trew, „ und geliibt, die er ym het gethan, „ indenWerd. „ Horneck. c. 91. addit: „ Begund er in manen an „ feinerTrewen pruch mit vodrung „ an die Unger zwainzif^tawjend Marcl^ „ &c. Oejterreicb het er behert Lewt „ und gutes fo vil &c. „ (a) Fufe 474 ANNALIUM AUSTRIA centumque fcmper plauftris cum exercitu deportandus. (a) a. c. Ne vindibtam ftatim Rex fumeret, fumma hyemis afperi- tas in mora fuit. ( b ) Et jam Styri, Carinthi ac Carnioli, Milota, Frenio, & Haufpachio dutffcoribus, Martio menfeNeuftadii conve- nire juffi: quibus exeunte verno jejunio cum Auftriacis, 127 1 Moravis, Lufatiis ac Bohemis Otto Brandeburgicus, Hen- ricus Dux Wratislavias, Landgravius Thuringiae, Mar- chiones Mifiienfis, & Pfeilius fua auxilia adjunxere. (c) Aprilis medio caftra in Hungariam promota funt, pulcher- rimi operis ponte Danubio injedto. Primus belli impetus Fojonium Pofonio incubuit, & expugnata urbe, vis etiam arci mu- capit K & nitiffim# admota. Sed his viribus invibfeum erat nihil: taaTot ™§ uo ^ m P ore in potertatem reda&a, ac una cum urbe fida. Viennenfium civium fidei, qui cum mille quingentis equi- tibus earn infederunt, commendata. Polonium minora deinde oppida, caftraque S. Georgii, Posfinga ac Biber- ipurgum fecuta funt, pari felicitate, unoque vidoriae velut curfu expugnata. Tyrnavia viribus diffifa, fefiinata de- ditione direptionem redemit, (d) Nihil (a) Fufe de hoc Horneck. c. 92. „ Chem mic den Steyrern : ubi de ponce illo fcribit: „ So folc mit den Kemern „ Choftleichen hiez er machen „ Der von Fren 'Wefen gach, „ Von holczwerich ein prukken „ llnd der Schenkch von Haujpach „ Dew waz von manigen ftukhen „ Mit den Lewten von Chrain &c. „ Cluegleichen gevalten &c. „ Mit manigern erbern Rot ,, Do waz dew prukken berait „ Chomens unczt der Newnflat &c. „ liber die Tunaw weit, „ Da chom ein pot enkegen, „ Die prukken muften alle zeit „ Syfcholdenfichdaniderlegen&c. „ ‘W'ol hundert wegen tragen. „ „ Wan ez waz in der Vaften. „ Chronicon Auftrale ad Annum 1271. (d) Chronic. Auftrale, Anonym. „ Rex Boemi* multis Principibus in Zwetl. & Leob. ad An. 1271. „ In „ unum colledis : inter quos erat „ primo ipfius Regis Bohemia: _in- ,, Marchio de Brunswick, 6 c Duces Po- „ greflu Pofonium-, quod vulgariter „ Ionia:, & alii quidamplures, & cum „ Preffurg didmr,potmter expugna- ,, maxima multitudine armatorum, „ vit, quod fadum eft infra horam „ bene ad CL. millia intravit llnga- „ primam , & tertiam. Rex vero „ riam, ponte pulcherrimo per Da- „ Bohemia:cives Wiennenfes cumMD. }> nubium prasparato. „ Chronicon „ equis pra:didi caftri fecit efte cu- tamen Anonymi Leob. eadem refe- „ ftodes. Poftea vero aliudcaftrum, rens, millia tantum XC. armatorum „ didum apud S. Georium ( Geor- numerat. „ gium) & caftrum didum Pofinge, (b) Chron. Auftrale ad An. 1270. ,, 6 c Pikerfpurg^ & civitatem didam „ Rex vero Boemke, prse nimia hye- „ Tymam, htec omnia in illo loco 5 , mis faevitia, adhuc nihil facere va- „ exiftentia viriliter expugnavit. „ lens, diftulit bellum usque ad pro- Chron.Paltrami ad An. 1271. „ & eX „ ximumPafca. „ „ Bohemias maximum exercitum tra- (c) Hos enumeratHorneck.c.92. „ xit, Auftrales cum Stirienfibus fibi „ Herrn Milot er poten fant „ adunat, invadit llngariam, & f 1 ,, Der waz hie ze Steyr-Lant „ civitatem Tiernam usque per yen it, » Haubtman zu der felbing zeit ,, qua: ultro ei fe obtulit. „ n Und gepot im, daz er ane ftreic re e I LIBER SEPTIMUS. 47 $ c. Nihil jam erat toto illo, qui fupra Danubium, Mar- cham inter, Vagumque patet, tradru, quod obfequium detre&aret. Sed Ottocarus, qui fecuritati fiuorum utro- que ab litore confultum volebat, revocato in citeriorem Hungarian! exercitu, bellum per oppida, hofte nusquamBe//o/» c ^ viifo, circumtulit. Prinaas vid:oris iras Cherflenburgum, Wartaque fen fere: fasvius etiam cum Muefenburgo,urbe translator quondam non ignobiJi, adtum : quae, quanquam dedi- tionem feciftet, tota tamen aut ferro, aut flamma deleta eft. (a) Altenburgum deinde tormentis, qualia aetas fe- Alttnbm- rebat ilia, & catapultis acriter verberatum, captumque:2 aw * ww *“ majore vi opus erat ad caftrum, quod firmo fatis Hunga-^ rorum praefidio tenebatur, expugnandum: Styris tamen, Auftriisque ad fiumma nitentibus, deditio tandem fa&a, praefidiariis militari cum honore excedere permiffis. (b) Munito interim caftro, menfem reliquum, refiftente jam nemine in caftris exegerat Ottocarus 5 cum excitis Hunga- riae universe viribus, Stephanus Rex ad Rabnizam fe ho- ftibus objecit. Segne exinde bellum fuit, Rege utroque fua fe intra litora tenente. Tentavere Hungari femel ite- rumque tranfitum j fed rejedli toties, nec fine clade, fatis deinceps habuere, fi traje&u Rabnizae Bohemos, Auftrios- que prohiberent. (c) Ne tamen nihil ageretur, Oeden- Pars II. O o o 2 burgum refertStero inChronico ad An.1271. „ Daz. yeder man heraus gieng, Horneckius de Pojonio haec habec: „ Als in die Giirtel umbvieng, „ Qttal^cher der Fiirfte Churkch ,, Und fein IVert in der hannc, „ XCaz man anders da vannt, „ Daz waz alles verlorn. „ Hagenus haec omnia compendio col. 1082. „ Darnach fur Chunig „ Ottacker fur Prefpurg , undge\^an die Star, die er mit g ekem befaczt. ,, Dez erften fur fiir Prefpurkcb „ Dez gewunnen die Unger graws „ Wan er daz Waffer-haws „ Mit rechten fturm gewan: „ Dennoch chom er nicht von dan, „ Unczt daz er die purkch geobert.,, (a) Anon.Zwzeti.&Leob. Chron. Auftrale ad An. 1271. „ Poftmodum ,, veroper pontem, quem perDanu- „ bium fieri juilit, cum omnibus fuis „ tranfiens, ad aliam partem Unga- ,, riae fe recepit, quoddam caftrum ,, didtum Cherfullenburch , & Wart , & „ Altmburch potenter expugnavit, „ & civitatem Mifenburcb cum caftro ,, totaliter devaftavit. „ Horneck. tamen Mujenburgum deditione captum fcribit: „ Darnach fiir Mijfeburcb er zogt, „ Die ergaben fich im da. „ (b ) Hxc ex Horneck. c. 93. qui d eAltertiurg a Styris ScAuftriacis acri aflultu territo, & ad deditionem ada- £to, fubjungit: „ Er hiez in bedewten, „ Darnach legt er fich fiir Meijfenburg. „ Die darinn waren,fich auchkurz- „ leich ergaben. Darnach fur er fiir „ Altmburg , und liez den graben da „ fiillen, und fteigen in dieStat, die 5, fich auch ergab, die er mit den „ feinen befeczet. „ (c) Chronic. Auftrale ad A. I 27 I. „ Interea Rex &W»*Hungari£ raa- „ xima multitudine turn Comano- „ rum , turn Ungarorum colleda, in „ oppofitum Regi Boemiae venit, & „ in aquam, diftam Rjbniz fe loca- „ vit; fed contra Regem Boemix ni- „ hil facere potuerunt; tamen ex „ ipfis fcil. Ungaris, qui prsedi&am „ aquam occulte tranfierunt, pluri- „ mi fubmergebantur, & ab adver- „ fariis func occifi. „ 476 ANNALIUM AUSTRIA) & >sty™-burgum obfideri placuit: & fuit ea fides civibus, ut quan- a nmm ' quam quatuordecim e fuggeftis muri quaterentur j nulia tamen res alia praster obOdionis diuturnitatem animos ad deditionem flexerit. (a) Urbe capta, firmoque militum praefidio munita, caftra Valbachum mota funt. Hie vero Mum Henrici Guflingii Comitis dolo in fummum diferimen ad- comith* du&a res eft. Joannes ( Ybanum appellant Hungari) dolo re - filius in caftra ab eo miftiis, poftulatis tridui induciis Hen- tardatum r j cum Phannebergicum Comitem nominatim ad fingulare pntno 5 _ o certamen pofeit: cunctantem, & genus id pugnae abnuen- tem cum exercitus, turn Ottocarus Rex ipfe oravit, con- ditionem ut acciperet. Induciae igitur ea caufa per tridu- um promulgate: quo tempore Henricus fe Comes, ejus setatis more, ad iubeundam periculolaspugnae aleam omni¬ bus Chriftiane pietatis officiis comparavit. Sed enim aliud lpe&avitGuftingius, ea temporis mora in rem fuam ufus, perfra 61 isque pifeinarum aggeribus, aquas repente infubje- dfcam vallem, ubi caftra habebat Ottocarus, immifit, ut abreptis no&urni torrentis impetu rebus omnibus, falva vix corpora enatarent. (b) Fraudem primus detexitBer- tholdus Emerbergius, Regemque Ottocarum permovit, lit rapto Jaurinum exercitu, cedibus ac incendiis tota ea regione Iparlis damnum ulcifceretur Ilium. ( c ) C a ) Horneckius cap. 94. „ Darnach er mit feiner macht „ Gegen Ouhnburg chert &c. „ Der Kunig liez do drat „ Virczehen antwerich richten auf „ Manigen turn ze hauf „ Liez er werffen damit &c. „ Doch hat ez in luezel vervan- gen &c. „ Cap. 9^. „ llnlang waz da ergangen, „ Daz man few fach die Star geben, „ Daz er lie die gevangen leben. „ NemoScriptorum praster Hornec- kium hoc loco, Hagenum & Aren- peckium , Sopronii hoc bello capti meminit: bello fequenti occupatum, Noftri, HungariciqueAnnales faten- tur, de quo nihil Horneckius & Ha- genus. (b) Horneck. c. 9^. dehoefufe, quern confulas licebit. Hagenus p. 108?. Hsec tantum ex eo: „ Chu- „ nig ottackpr zog herwider, und legt ,, fich fiir Oedenburg. Die Stat er » auch gewann, und befeczett. Dar- nach zog er fur Valbach. Da liez » Graf Than ainesnachtsdieTemdes » >5 5 ? r> Id WafTers auffbrechen, und tet mic dem waffer Chunig Ottacker grof- fen fchaden. „ (c) Horneckius cap. 96. , Von Emerberig Her Eerichtold Sagt dem Kunig die Mer &c. Nu liez der Kenig aufprechen Damit daz Her iiberal Gegen Rab fur zetal. Da wueft er daz Lannd Mit Raub und mit prannd. „ Hafelbachius exHageno ad Annum 1271. fichabet: „ Deinde Ottocarus „ fa&o ponte per Danubium, obfi- „ dione cinxit Sopronium , id eft, Oe- „ dtnburg , & in deditionem fufeepit. „ Poftea vero cum Wallbach attenta- „ ret, Comes Ibanus dimiftis pifeina- „ rum fuarum aquis magnam ftragem „ in exercitu Ottocari fecit, qui & „ Jaurinum declinat, & per gyrum „ prxdis & ferro cunda vaftavit: in „ quo loco focrus fua de MaJJoviJ „ ipfum, licet plurimum mate fufpi- cionis fuerit, vifitavit, & ab eo obtinuit, quatenus a vaftationeUn- „ garte fe temperarec. Ideo ouoca- LIBER SEPTIMUS. 477 c * Id confilium haud fcio, an hoftium rebus, an no. tumamo. ftratium magis noxium fuerit: cum enim annona labors- ”f ino ( l * retur graviter in caftris noftris; & hoftilis nunc ager ferro “ igneque vaftaretur, brevi ad receptum cogebatur Ottoca- rus: quern profedfca in ejus cartra focrus, Aiatfovias Regi¬ na , muliebribus ei bJanditiis penicus perfuafit. (a) Majo itaque exeunte menfe in Auftriam reditum, conbiio uti- que, nifi praefens neceffitasexcufaret,peffimo, milesquead fua dimiffus. Id ununi expedare vifus Rex Stephanus, qui fimul ac fublata caftra, militemque lacramento fblu- turn, abire in diver/a audiic, Cumanorum ftatim triginta miilia, deterrimam ea tempeftate hominum, facrorumque peftem, in Audriam ulteriorem, ac Moraviam immifit, Hungctri acceptasque fuo in Regno clades, rapinis, cxdibus, incen-^^ diis in hodico vindicavit. ( b ) Modum tandem his belli viam cie- calamitatibus tempediva lacrorum Antiditum pro pace^ /,,B ' communi dudia pofuere. Junio adhuc menle convenere praeter Epifcopos multi Hungarfe optimates: quibus cum egregiam etiam operam Salisburgenfis, Patavienlis, ac Ba- benbergends Antidites contulident, pridie Idus Julias pax Pax inter ea Pragse confedja ed, quae fi quielcere noflet ambitio, Teflln-" aeternitatem fibi polliceri poterat. Redituta Hungariae Re- ehj* gi omnia, quae cis, ultraque Danubium ab Ottocaro oc* cupata fuere: Reges ipfi inje&o hinc a Salisburgenii, inde a Strigonienfi ArchiepifcopoPontificii fulminis terrore,ad tuendam promidbrum fidem addribti: pabla ipfa, foede- O o o 3 raque „ rus Viennam advenit anno Domini 1271. „ Hagenusaddit: „ Do cham zu ym die von Mafchaw fein fchwiger, die waz unlewntig et- „ weil: mic der rait derfelbe Chu- „ nig ottacker. Diebubenyn all an- „ fchrien. Er liez den buben ab- ,, flahen die hende. Doch ward es „ in ain fchimpff gezogen. „ (a) Horneck. c.96. Hagenus& Halelbach. uc mox vidimus. Chron. Auftrale ad An. 1271. „ RexBoemiae „ videns, quod nimia fame, quse tan- „ turn invaluit, & usque ad meffem „ plenarie perduravit, diu cum tan- ,, ta multitudine flare non poflet, fe- „ ceflic inde, & in Wiennam , fuam „ Civitatem fe recepit, & alii omnes 3 ’ ad propria func reverfi. „ Idem referc Anonym. Leob. ad An. 1271. Sed tempus apertiflimedefignatStero in Chron. ad An. 1271. „ Ota{erus „ Rex Boemia: congregato valido ex. „ ercitu infra Odlavam Pafcha: inva- „ fit Ungariam, & deviftis munitiffi. „ mis caftris, videlicet Presburg, & „ Altenburg, &Tyrnau, &caftro S. „ Georgii, &aiiis pluribus munitio- „ nibus captis & devi&is, circa fe. „ flum Pencecoftes, propter confum- „ ptionem viftualium ,reverti cogi- „ tur in Boemiara exercitu relaxato.,, ( b ) Chron. Auftrale & Anonym. 2 wecl. ad An. 1271. „ Quod videns „ Rex Ungarise mifit triginta miilia „ Comanorum in Marchveld & Mo- „ raviam: qui plurimam partem ter- „ ras per incendia& rapinas vaftave- „ runt, & proh dolor! multi func „ occifi, captivaci quoque, &inlln- „ gariam abdudti. „ Idem habec Chron. Anonymi Leob. ( a ) Chron. 478 ANNALIUM AUSTRIA raque, poflulato utriusqueRegis, authoritate fummi Pon- tificis confirmata. (a) Pace utrinque reddita, quies tamen haud erat, alia mox calamitate, bello nihilo mitiore, Hungariam atque Auftriam depafcente. Ingens erat toto eo terrarum tractu Pejuientes annonaE inopia fuperiore jam anno: ea in peftilentes de- 4%friZ mum m orbos exiit, qui immani ftrage in eos, quibus bel- &Hunga- lum pepercerat, gradati flint. Innumeri mortales ea lue rtam. confumpti, quorum corpora, ne auram vitiarent, in in- gentes tandem fcrobes defofla, nec tempus nec locum ju« ftis funebribus reliquere. (b) Inter infignes ejus aetatis viros Catholdum Waehin- gerum Auftria} Vienna Gerhardum ejus Ecclefiae re<5to- rem ac curionem Iuxit, morbo extin&um. Difficillimis temporibus ea in urbe facris praefuit Gerhardus, tanta re- ligionis, pietatis, mifericordiae ac Jiberalitatis laude,paucos ut Prsefules conferre cum privato hoc facerdote poffis. Extat ejus viri memoria, extabitque, dum facra ilia mo- numenta, quorum author, parensque Vienna: erat unicus, extabunt. (c) Ja&uram ex ejus viri morte cumulavit alia, procul quidem in Palaeftina fa&a, Auftrise tamen fuo ArxStar- quodam jure propria. Caftrum eo locorum erat, & foil ipaU/it i n g en i° > & artis operibus permunitum: Starckenbergas ab na a Leo-re nomen fuit: id quondam Auftrke DukLeopoIdus, an- foidovirt. tequam cumRichardo Rege collifus eflet, fua opera, fum- ftrUmu- ptuque repararat, prsefidium Palaeftitue, frenum barbaris nita,aSa - futU- racenis capta. \ (a) Chron. Auftr. Zwetl. & Leob. Anonym, ad An. 1271. „ Poft hsc „ tamen pace firma perEpifcopos& „ Comitesllngariat apud RegemBoe- „ mice impetrata, reddidit ei, fcili- „ cet Regi Hungarias omnia, quaz per „ eum manu valida fuerant expu- „ gnata. „ Confirmant ifta Chron. Mellic. & Clauftro-Neoburg. uti <$c Salzburgenfe ad An. 1271. Extant prceterea liters R. Ottocari Pragse prid. Idus Julii; & Stephani Regis Ungarke Pofonii V. Non. Julii adPontif. datse apud Odoric. Rainaldum T.XIV. ad An. 1271. (b) Chron.Salzburg. adAn.1270. „ Magna cariftia fuit hoc anno per „ circumjacentes terras. Chron. Steronis ad An. 1270. „ In ipfa etiam „ asftate tanta ficcitas fuit, ut fata » omnia arefcerent: &exhocfames » maxima eft fecuta. „ Chron. Pal- trami ad An. 1271. „ Eodem anno „ tarn inaudita fa da peftilentia in „ Auflria , & in llngaria, ut ex tarn „ vehementi plaga peftilentixhujus- „ modi in foflatxs maximis fimul & „ femel homines mortui tanquam „ pecora infoderentur. „ Cc) Chron. Auftrale ad An. 1271. „ ChadoldusWx hingerus obiit. Ma- „ gifter Gerhardus Plebanus Vienna „ obiit.,, Anon. Leob. ad An. 1271. „ Hoc anno Gebhnrdus Plebanus wi* „ ennenfis obiit. „ Idem memorat Anonym. Zwetl. ad hunc Annum. Is eft Gerardus, „ Pontifcius Capella- ,, nus, Canonicus Pajfavienfts , Plebanus „ Viennenfu , fr Garfenfis , „ . ut eum appellat Steyererus nofter in Colle- dan. T. I. p. 306. cui initia fua debet Parthenon Vienn. ad Cali Portam , & Nofodochium Klagbaum extra urbem, cui etiam conftitutionesfcripfit,&re~ gulas proprias, quasidem Steyererus Colledaneis fuis T. I. inferuic. A. C. / LIBER SEPTIMUS. 479 A> c. futurum: cumque collapfis jam dudum Pabefiinse rebus, admirabili militum fortitudine pene unicum Saracenorum vim terroresque ad eum diem elufifiet 5 extin6ta tandem penitus Babenbergica per Auftriam gente, in barbarorum hoc anno manus, poteftatemque venit: perinde ut fi felva ea gente perire; extindla fuperefle non poilet: (a) quas enim una reftabat, Agnes Gertrudis Auftriacae, ac Her- Agnes Am* manni Badeniis foboles, rapto nuper fine proie Udalrico, de Duce Carinthix, conjuge fiio, Ottocari ut ferunt, tyran- Heunburg nide, ad oblcurandam generis fui claritatem Udalrico, nu P a ' Comiti Heunburgico in Garinthia, in matrimonium tra- dita, (b) prolem quidem port fc reiiquitj fed avitis ho- noribus pene imparem, & Comiturn dignitate contentam. Sed dum parum decoris regio nomini artibus femi- nam deprimit,ipfepene, fifides ea in re Bohemis Scriptori- bus, ad fummi Imperii faftigium evafit. Gonradum Co!o- nienfem Arcbiepifcopum, menfe fextili hujus anni, cum aliis Germanize proceribus Pragam venifie perhibent, & facri Impe- ( a) Chron. Auftral. ad An. 1271. } , Caftrum nobiliflimum & fortiili- „ mum didum Starc{enber?, in trans- „ marinis partibusSaraceni occupant, ,, & expugnant, quod comparaverat „ Ludwicus (leg. Luitpoldus) Senior ,, Dux Auftriae. „ (b ) Chron. Auftrale ad An. 1270. „ Domina Agnes , proneptis inclyd ,, LeufoUi Ducis Auftrise relicfa Ulrici „ Ducis, ab Oddocaro Rege tradita lll- „ rico Comiti, dido de Heunburg , in „ depreffionem generis. „ Chron. Anonym. Leob. ad An. 1270. „ Eo „ anno Illuftris Domina Agnes, prone- „ ptis Inclyti Leufoldi Ducis Auftrke „ relida Ulrici Ducis Karinthix, ad „ generis depreftiionem ab Otakero Re- „ ge Bohemia, cuidam Comiti Ulrica „ de Haynburg tradita eft in uxorem.,, Arenpecldus in Chron. Auftral. col. 1211 . „ Agnes filia Hermanni Duels „ Auftrise &ComitisBadenfis&Dq- „ mime Gertrudis de Medling , uxoris „ fuze, defponfaca fuic Ulrica Duci Ca- „ rinthite, cum quo non habuitlibe- ,, ros. Poft cujus mortem per Re- gem Ottahfirum , Ducem Auftriae, „ f'uit coada ad ducendum Ulricum „ Cornitem de Hewnburg{, ex quo ge- „ nuit filios & filias : ex quibus de- „ feenderunt Ulricas Comes de Pfann- „ berg , Fridericus liber de Cilia , poftea „ Comes de Cilia, &plures alias po- „ rentes progenies. „ Idem referunt Hafelbachius In Chron. col. 735. & Tabulae Clauftro-Neoburg, conftat- que certo ex Literis Ulrici Comitis d tHcunenburg, itemque filiorum ejus Friderici & Hermanni Comitum de Heunnenburg , quas ex Tabulario Gry- phenli Ord. Prxmonftrat. in Carin- thia deicripfit & in fua Colled. MS. Tom. III. inferuic R. P. Antonius Steyerer S. J. cum pluribus analedis Hiftoricis de eadem Agnete Auftriaca, & Comitibus de Fleynburg. Confirmat Horneck. cap. 28. „ Ze chonen man die Frawen geit Q Agnetem ) „ YonHetvnburg Graf Ulreichen &c.„ In hoc tamen a Chronicis reliquis diverfus, quod Agnetem non ab otto- caro in defrejftonem generis; fed a Ger¬ trude matte defponfam Udalrico Co¬ miti Heunburgico effe velit: fie enim feribit cap. 28. „ Die Herczogin Gedrawten „ Sy gab ym die trawten „ Ir tochter ze weib. ,, Et paulo fuperius: „ Do waz ly werdichleichen „ Wol mit behalten. „ Sed enim ea in re afl'entiri Hor- neckio vix poffum propterea, quod Gertrudis dudum ante in Misniam ex¬ pul fa fuerit, quam Agnetem filiam Udal- ricus Dux accepit conjugem, a cujus mortedemum Udalrico Comiti nupfit, (a) Chron. 480 ANNALIUM AUSTRIA ottocaro Imperii diadema, Principum Eletftorum nomine, ac Vo- tifertZ: ^ untate obtulifle: acceptos pro dignitate tantos hofpites, dierumque aliquot lautitiis magnifice, regaliterque habitos, dum Bohemorum Rex procerum fententiam in re tanti momenti exquireret. (a) Joannes PragenfisEpifcopus, ejusque parens Georgius Drazicius, Arcis prafedtus, ut oblatam acciperet dignitatem, fuadebant maxime j fed An¬ dreas Rziczanius, regio turn aerario praefecftus, in diverfam longe abiit fententiam : de Germanise Regno, inquiebat, deliberatio eft, non magna, ut iftis videtur j ut mihi,nul¬ la: quid enim adjicere rebus tuis nova hxc dignitas poteft? quoJMc an te, an fortunam tuam, an Regni vires, ac amplitudi- zmilui ' nem terrarum, quibus imperas, ignoras? potuifti Rex for- tiffime, paucis hifce annis altero pene tanto augere fines tuos, tuo milite, tuo dud;u, tuis aufpiciis, ut quidquid a mari Balthico ad Adriaticum terrarum interjacet, in pa- trimonio numeres tuo: quid amplius expe&es? fed ma¬ gnum eft, atque ad gloriam infigne Imperatoris nomen? efto j fed invidiae plenum, & quantis proh turbis hac tem- peftate obnoxium ! imperare latius potes inter ignotos ut plurimum, 8 c incertum, qua aliena ex fpependentes popu- losj tutius non potes. Quanto tranquillius in folio Pa- trum tuorum fedes. Novus tibi, Rex maxime, infblitus, atque ad hunc diem inauditus quaerendus honos eft: ut Imperator, quisquis is fuerit, fpes in te reclinet fuas, tuis confiliis ac voluntatibus obfecundet. Agemodo, &quam veram tibi ad fummam gloriam viam defignem, vel te- met judice, facile aftequeris. (b) Movit (a) Chron.Boh. apudMenkenium „ Incarn. MCCLXXI. menfeAugu- T. Ill, apud Ludewigium in Reliqu. „ fto, miflus eft Colonienfis Archi- MS. T. XI. „ Anno Domini 1271. „ epifcopus Conradus , & alii cum eo „ Colonienfis Archiepifcopus cum „ plures Nobiles ad Regem Ottoca- „ multisNobilibusdeAlemannia,ab „ rum-, rogantes ipfum ex parte Ele- ,, Ele&oribus Principibus Imperii de- „ tus, Imperialis dignitatis onus no- „ unum locum Magnatibus , juxta 3, luitacceptare. „ Chron.Pragen- jjmandatumRegiumj&confilioha- fis CanoniciSynchroni, fedAnonymi „ bito, unus exipfis, eminentior apud Peffinam L. 3. c. 7. „ An.Dom. » LIBER SEPTIMUS. 4Si * Movit ambitiofum Principem Rziczanii oratio, lua- forique magnam gratiam conciliavit: quare atftis Ele&ori Colonienfi gratiis, additisque, pro Iblita magnificentia, au- ri gemmarumque amplis muneribus, gravem nimium fuis humeris Imperii dignitatem deprecatur, experiundo le didi- rifle teftatus, quantas vires regnorum hoc onus fibi pofce-^* ret: non defuturos inter tot ImperiiCandidatos, Principes bellorum avidos, in quae necefle foret novum Gefarem fe induere: fibi unum hunc vergenti jam in fenium frudum efie fepofitum, ut tranquiilo tandem pacis otio, quod tot annis deguftare vix licuerit, fenedutem obledet fuam: cu- rarum vel in pace fatis efie Principi: quid bella ferant incom- modi, omnibus retro,quibus regno praeeflet, annis, abunde le fenfifte. (a) Hsec Bohemi Scriptores: quae fi vera funt, neque enim Annales ceteri quidquam ea de re memorant, needle eft, fui Regem confilii nimis cito poenituifie. Anno lequenti, cum pacata jam eflent in Provin- ciis luis omnia, e Bohemia in Styriam ac Carinthiam profedus eft Ottocarus, ut Fridericum Salisburgenfium Archiepifcopum nuper eledum falutaret. Neque is Re¬ gis officio ac humanitati minus benevole refpondit, colla- tis,quae fiduciario alias nomine Duces Styrias, Carinthiae- que habuiflent, Ecclefiae fuse juribus Frifaci Ottocaro gra- tificatus. (b) Inde cum rediretRex, viaque in inferiorem Pars II. P p p Styriam „ dignitate, qui eo tempore eratCa- „ merarius Regni, & facundior, An- ,, Areas nomine, familia de l{ziczan 7 „ talibus dicitur ufus Fuiffe fermoni- } bus: ORexinviaiffime,&Excel- 5 lentiilime ! quis mortalium poteft ” in terris tux tequiparari potentiae ? ” DELIS in Ccelis regnat, tu in ter- „ ris ex permiilione ejus, & Ducibus, „ & Principibus terrarum domina- „ ris: &noneft,qui refiftat tuaevo- ,, luntati. Incognita: enim ti'bi funt, ,, ad quas invitaris, diverfarum gen- „ tium nationes ; & rerum dubius „ eventus. Sede in folio Patrum „ tuorum; tuumRegnum &poten- ,, tia per climata mundi famofiusdi- „ latatur; & ad mare nomen tuum ,, infonuit; Jam &nutibus tuis cun- „ &i terrarum Principes famulantur. ,, Ipfe etiam, fi necefle fuerit, Impe- ,, rator tuis parebit mandatis, feuto & clypeo in auxilium tuse necefli- ” tatis. „ Vide Balbinum in Epit. Bohem. L.3. c. 15. & Dubrav. Boh. L.XVIL (a) Chron. Canonici Pragenfis Synchrony ad An. 1271. „ Rex au- „ ditis his feymonibus, confiderans- „ quepotentiamfuamextoIli,&ma- „ gnificari, acquievit fermonibus: „ & recufans ad tantte dignitatis fa- „ fees aflurgere, remunerat nuncios „ muneribus magnificis in auro, & „ argento, gemmis pretiofis, annu- „ lis, dexterite, palefridis, & diverfis „ - - clenodiis veftiens ipfos, & to- „ tarn curiam eorum, remifit ad Ele- „ stores cum uberrima gratiarum „ a&ione. Venerunt Scpluries nun- „ cii fimilia deferentes: quos Rex „ benigne fufeipiens , petitioriibus ,, ipforum nullo modo acquievit; „ fed muneribus ornatos ad Eletto- „ res remifit. „ Confer, ea, qu« paulo ante ex Chron. Bohem. Lude- vedgiano allata funt. (b) Chron. Salczburg. adAn.1270. „ ottakprus RexBoemise, conditioni- „ busquibusdammediantibus,feuda „ Prijncipum Auftriae, Stiriae & Ka- " •• » rinthiae Sijfridi Maren- bergici indigna cades. 482 ANNALIUM AUSTRIA Styriam fiexa, Marenbergam attigijflet j Siffridus, loci Dominus, valetudine impeditus, quominus occurrere ho¬ noris caufai Principi poffet,in fufpicionem venic finiftri erga Regem animi. Id cum affirmari documents nullis poflet 5 non defuere calumniatores alii, qui caedium, ac latrocinii eum virum, culpas nullius confcium, arceflerent. Satis id caufas Regi vifiim, ut Siffridum in vincula conjici, ca- ptumque in Bohemiam deportari juberet. Minifterium triftis imperii Diirrenholzio demandatum, qui Siffridum Ortolphi Windifchgraeczii, vetuffa inter Styros nobilitate viri, opera inter coenandum oppreflit, captumque in vin- culis ad Regem militari fub culfodia Pragam mifit. (a) Quaeftiones confeftim habitas, admotusque ad faflionem criminis tormentorum terror: at cum intolerandis omni¬ bus humanae patientiae cruciatibus laceratus, nihil nifi in- nocentiam teftaretur fuam, mori tamen jullus eft. Ra- ptatus igitur ad fupplicium feroci equo, atque e patibulo pedibus fulpenfus, expiraturus jam inter manus tortorum videbatur: fed Regi, publici in fe odii non ignaro, con- fultius vifum, reum nullius criminis convi&um clam morti dedere. ImmifTus igitur intempefta jam node carnifex, qui clava in caput impafta, vix fpiranti jam cadaveri ani- mam extorqueret. Ferunt con/peda ab ejus morte in loco „ rinthiae Trifici manualiter recepit, „ homagium fibi cum juramento fa- „ ciens, & Ecclefiae Salczburgenfi. „ Anon. Leob. ad An. 1271. Marcus Hanfizius propter bellum An. 1270. & 1271. & lites quasdam nondum Romse transa&as rem in An. 1 273. conjicit: fed quod bellum eo anno renatum, Februario menfe jam in Ca- rinthiam usque a Comanis (it importa- tum, vix credibile eft Ottocarum Sc Tridericum Archiep.oberrare earn Pro- vinciam per otium voluifle. Quare Horneckium lequi libuit, qui iftud iter ftatim poft mortem Stephani Re¬ gis An. 1272. fubjungit c. 99. „ Wie Pifchof Tridreich „ Dishalb der berg gefur &c. „ Do erpot im michel ere - - „ Kunig Ottakpker von Pehaim, „ Der fuecht in do haim „ llnczt hincz Triefach , „ - - rait er im nach „ Und amphie do feine Lehen &c. „ (a) Horneck. cap.99. „ Ottacker der Kunig reich 3 , Chert bey der Tra ze tal » Do chomen Uberall „ Die Herren zu im all &c. „ Nu waiz ich , waz gewar ,, von Merenberig Herrn Seyfrid , „ Daz er ward fo chrankcher glid, „ Daz er den Kunig nicht wolt fehen &c. „ Ain pofer man (ich vergaz ,, Daz er den Merenberiger verriet See. „ Do er dhainer Schulden „ Nie tail an gewan &c. „ ( ottocarus ) fchied haimleichent herwider „ Zu den von Durnholcz „ Ob Ymant wer fo ftolcz „ Der do manhait pegieng „ Daz er den Merenperiger vieng &c. „ Von dem Durnholcz der Wolf „ Mit Herren Ortoljf „ Von Windifchgrecz daz antrug See. ,, W'an do der Merenperiger az - “ „ - er in ob dem Tifche vieng See. „ Darnach in churczen ftunden „ Gefangen und gepunden „ - - - fant er in „ Dem von Durnholcz hm. „ Nach dez Kunigs. behag „ Furt in derfelb hincz Frag. A. 0 . l LIBER SEPTIMUS. 48 3 C-Ioco fupplicii clariiFima identidem lumina, teftimonium innocentias praebere plerisque vifa. Corpus exanime in Ccenobium Marenbergenfe, cujus ipfe Conditor erat, ds- Iatum, juftisque funebribus a facris ejus loci Virginibus parentatum. (a) Quod reliquum erat anni, magnarum per Auftriam vicinaque Regna turbarum fementem jecit. Stephano enim Hungarian Rege, inclinante jam a?ftate, e vivis exem- pto, filiorum, quos duos reliquerat, fenior Ladislaus in Ladislaus Regem ele&us eft, decennis puer. ( b ) Ea Regis setatula occafionem fa&iofis prxbuit, capitalibus odiis inter fe di. Hungarim gladiandi. Erat in eo Regno Aigidius Comes, magna nu- per apud Stephanum Regem gratia, & authoritate : quas JEgidiuS res illi invidiae non ad ceteros modo Hungarian proceres, c ^ s s J,f a fed ipfam adeo Reginam fuit. Hanc iile veritus, occu- pata per fraudem Pofbnii arce, ex Hungaria fe ejecit, re - ab otto™- ceptum apud Regem Ottocarum quaefiturus. ( c ) Acce- Pars II. P p p 2 ptus (a) Anonym.Leob. ad An. 1271. „ fchuldigleich ; do liez der Chunig ro benignt recipitur, Ordinatis autem terris , per de- fcenfum Traha (Dravi ft.Ottocarus) tendic in Styriam. Cui cum Sy- fridus de Merenberg feftine non oc- curreret,atgritudine corporis praj- peditus, Rex movetur, & perlecu- tionem fufcitans contra eum, man¬ dat eum fibi cum promifftonepra:- mii inBohemiam prtefentari. Quern quidam Miles Oriolfus de Grac% in- vitatum cepit, & lilrico de D'nrren- bolz, , fuo Officiario exhibuit, & hie eum Regi in Bohemiam pras- fentavit: ubi morte acerrima tor- mentatus interiit, & vifa funt cla- riflima luminaria in loco mortis fuse, frequentius viri innocentiam conteftantia, a pluribus fide dignis. Corpus ejus ad Clauftrum Monia- lium Ordinis S. Dominici, fub ca- ftro Merenberg pofitum, eft trans- latum. „ Horneck.cap.99. &ex eo Hagenus in Chron. „ Herr Sey- „ frid von Merenberg ward fiirgeben Chunig Otakem von feinen fein- den, er folt ein rawber fein, der doch waz ein gerechter man, gott- leicher, und frummer. Do liez der Chunig vahen den unfchuldi- gen, und xn aifnen banden fiiren „ gen Prog : liefs er ym fchlaipfFen ” jemerlich, und darnach liefs er ym ” fenden aufden galgen bitterlich mit ” den fueflen. Und do der frumm Man nichts wolt veriehen, und 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 V 11 ” ■ fchray, daz er litt den todt un- „ ferviturum. „ ,, ains nachts ain Man gen auf den „ galgen, der den unfchuldigen mit ,, ainem cholben erfchluge. Dy „ leich ward darnach ab den Chunig „ erbetten, daz er fie liez fiiren zu „ feinen StufFt gen Merenberg , do der „ felb Herr Seyfrid in dem Chlofter „ wlirdigleich Ieit begraben. Die „ fach bracht Chunig Otackprn grofs ,, ungliick gen menikleich und un- „ gunfte. „ (b} Chron. Auftr. ad An. 1272, „ Stephanas Rex Ungarias obiit, qui „ relinquens duos filios, fenior no- „ min eLadislaus, habens decern annos, „ in Regem eft eledus. „ Chron. Steron. ad An. 1272. „ Stephanas „ Rex llngarke circa Kal. Augufti „ moritur, relinquens duos fucceffo- „ res. Tunc etiam Ladislaus primo- „ genitus ipfius ftatim in Regni fo¬ lio collocatur. „ (c) Chron. Auftrale ad An. 1272. Eodem anno poft mortem Stephani RegisUngarite, quidam Comes di- dus Magifter JEgydius, quern Rex Ungarise fupra modum diligebat, timens Reginam, & Ungaros, p_ro- fugus venit ad Regem Boemia, una cum fratre fuo Comite Grego¬ rio: hie de caftro , quod Presburch dicitur, & aliis quibusdam caftris fraudulenter , ac cafualiter tunc temporis fe intromifit, Regique „ Bohemias in omnibus fpopondit fe 484 ANNALIUM AUSTRIA ptus ab eo non benigne modo, fed ampliter 5 & ne exilii eum fui paeniteret, oppidorum quorundarn, ac caftrorum in Auftria dominatu, prater argenti vim ingentem reprae- fentari ftatim juflam, donatus eft: in his Laa, Neunburgum, Stockeravia, caftrumqueGreizenfteiniumerat, quse annul ve&igalis libras plusquam mille dependerent. Pofonienfe interim caftrum adverfus repentinam vim milite, annona, vino, tritico, & avena provide inftru< 5 tum. ( a ) Tanta Bemkus J 5 gidii transfugas apud Ottocarum gratia Henricum Guz- felfiTco , z i n genfem Comitem, qui vivo adhuc Stephano Rege, ex mes in Hungaria in Styriam recefterat, belloque nupero, hoftili cum a S m i ne * n Hungarians inved:us, rapinis ac incendiis triftem fui memoriam reliquerat, uftit graviffime, atque ad nova, regnisque ambobus funeftiffima confilia impu- lit. (b) Facinusindignum aufpicatus aconjugis repudio, quam Leuchenburgica e gente nobiliflimam nuper duxe- rat, in Hungarians fe recepit. Admiftus a Ladislao Rege, Matreque Regina , atque omnium Hungarian Ordinum confenlu, gratulationeque in priftini honoris gradum re- pofitus: quanquam brevi poft patuit, quantam perniciem rebus Hungariae vir fanguinarius important. Forte cum Belam Bela, Marfaviae Duce, qui fanguine Ladislao, Ottocaro MajovU affinitate jun£tus erat, jurgii aliquid exortum Henrico Co- barbTre miti : is ut erat irarum impotens, non modo proditionis meat, crimen Bela? palam objicit j fed velut majeftatis fcelere con- vitftum in infula Leporum, quae Budae eft proxima, im- miffis percuftoribus immaniffime contrucidat: atque ut odium exiatiaret fuum, in cadaver etiam mortui faevitum: laniatum corpus totum, atque in frufta diftebhim, quae confobrinae poftea BeIae,acStephani Regis fiiiae,colle< 5 Fa in proximo Ordinis fui Coenobio, D.Ciarae inftitutaprofefto, dolore, plan&uque maximo fepeiierunt. (c) Accepto tarn (a) Chron. Auftrale ad An. 1272. „ no Ungaria? fiiperftite, Ungariam 3> Quern (iEgidium) Rex Boemije „ exierat, Regi Bohemia adherens, „ benigne fufeipiens, & ei adhaec plu- „ Ungaris poftea multa mala de Sciria ,, rima etiam donavit; nam tradidit „ per rapinas & incendia faciebat ob „ civitates La , Rivenburcb, Stocberaw, „ invidiam praedidti Comitis JEgiMy 9> Greizzinftein, &c alia quamplura, & „ quern ex corde intime odiebat, a „ duo millia marcarum folventium „ Rege Boemije receflit, in Ungariam „ annuatim: infuper dedit ei maxi- ,, receflit, a Regina & cunftis llnga- „ mam pecuniam, & caftrum Pm- „ ris honorifice eft receptus. „ „ burchv ino, tritico, 6c avena opti- (c) Chron. Steronis ad An. 1272. „ me prasmunivit. „ Eadem refert „ Comes Heinricusde Gruzzing (Guz- Anon. Leob. & Zwetl. ad An. 1272. „ zing) qui ab eorum Rege de Un- (b) Chron. idem ibid. „ Quod „ garia eje&us fuerat, & receptus a » videns Comes Henricus deGuzzinge „ Rege Boemise, filiam Domini Ztmr » C Gulfing) qui adhuc Rege Stepba- lon,i LIBER SEPTIMUS. 48 ? A ‘ e >tam atrocis facinoris nuncio, Ottocarus, cujus amicitia Bellum ah Belae fraudi erat, ira incredibili exarfit, ejurataque, quam f^ car0 nuper cum Rege Stephano initam, Gregorius X. Pontifex tram in~ Romanus confirmarat, pace, (a) bellum continuo in fiaura ~ Hungariam pronunciavit. Nihil Hungari Oratoris con- um ' feftim in Bohemiam miffi, nihil fummi Pontificis authori- tas, utrumque Regem ad fervanda, quae nuper tarn fan&e juraRent, pacis foedera graviffime adhortantis inflexit. (b) Miflae flatim ad Hungariae limitem utrumque copiae, & hoflilibus populationibus initium datum. Has inter bellorum flammas neque coeleRes aquae Eluvioms periclitanti AuRriae pepercere: refolutum inclinante jamJJ!^*’ aeftate in diuturnas pluvias Coelum, rivos,fluviosque tan- tisaudlibus tumefecerat, ut effuflfuper ripas amnesmagna in flumina excrelcerent, evulfisque, qua declive folum in valles delidebat, domibus, Rragem late per agros, campos- que non avenae modo,faeniquej led pecorum etiam, ho- minumque ingentem ederet. Ea calamitas in Bavaria ma- xime, AuRriaque defaeviit, milerabili provinciae hujus fa- to, quae continentibus propemodum cladibus per annos jam quadraginta & amplius attrita, omnes belli, peRilentiae, farm's, incendiorum, ac eluvionum terrores pertulit. (c) P p p 3 Cir- „ lonis de Leuchenhurcb duxerat in uxo- ,, rem, dimifla eadem uxoreinlln- ,> gariam eft reverfus, & reconcilia- ,, tus Domino LaJislao primogenito „ praefati Stepbani Regis, turn in Re- „ gem foienniter coronato. Acci- ,, die autem,ut cum Domino Bela Du- „ ce de Majfowe , avunculo Regis prae- „ didti, & confobrino Regis Boemia?, „ Comes idem in contumeliofa ver- ,, baprorumpenSjOCcafionepraefum- „ ptJE proditionis contra fupradi&um „ DominumZ,dJ«/«> ipfum Ducem ,, Belam in infula apud Bttdam mifera- „ bili nece profterneret,itautmem- „ bra ipflus in frufta concifa mater- ,, terae fuse, videlicet Dominae con- ,, fobrin^, filiae Domini Stepbani Re- „ gis in Monafterio ibidem conftitu- „ to colligerent, ac cum plan&u & „ dolore maximo fepelirent. „ (A) Lit. Gregorii X. PP. confir¬ matory pacis inter Reges Bohemias: & Ungariae datse III. Non. Maji, quas extant apud Raynaidum T. XIV- ad Annum 1272. (b) Chron. Steron. ad An. 1272. ObquamcaufamRexBoemiaema- ,* ximo furore commotus, initam „ olim cum Regno Ungarise concor- „ diam, & ad magnam utriusque par- „ tis inftantiam, auftoritate/edis A- „ poftolicEe confirmatam relcindens, „ nee treugas, nec pacem folennibus „ nuntiis Ungarorum poftulantibus „ voluit indulgere, fed in confiniis „ eos juflit invadi, & ftatuit cum „ grandi exercitu ipfum Regnum fe „ hoftiliter aggreffurum. „ Simi- lia memorat Chron. Auftrale ad An. 1272. Extant prseterea literse Grego¬ rii X. PP. Reges a bello dehortantis apud Raynaidum T. XIV. ad hunc annum. ( c) Chron.Steronis ad An. 1272. „ In fequenti etiam autumno tanta „ inundatio pluvix erupit, ut par- „ vuli rivi in tarn magna flumina fu- „ bito excrefcerent, ut evulfisdomi- „ bus multis, in fubmerfione peco- „ rum , abdu&ione feeni> & ave- „ nai, homines circa valles refiden- „ tes damna plurima paterentur. n Chron. Salzburg, ad An. 1272. „ In „ inundationibus maximis, quas fue- „ runt, multi tam in Aufiria , quam » in Baharia damna plurima recepe- „ runt. n 486 ANNALIUM AUSTRIA Circuma&o hos inter metus, calamitatesque anno, a. c. belli cura majori, quam unquam, contentione refumpta eft. Hungari, Hungari,quorum visomnis in equitatu eft, celeritatefum- hrriam* ma 9 Februarii adhuc menfis principio An.MCCLXXIlI. 1273 Moravi- Auftriam, Styriam, ac Moraviam incurlabant, incredi- am incur- bili provinciarum damno, quas promifcua omnium ordi- f ant ' num ftrage funeftarunt. Bis in Carinthiam usque, unius nonamplius menfisfpatio,penetratum: caeii mortales plu- rimi, villae, pagi, oppida ferro, igneque deleta : abduda in longam lervitutem viginti pene hominum millia, ager- que is omnis, qui mondbus, Dravoque flumini fubjacet, in vaftam Iblitudinem redadus. (a) Exulcerati, non fradi animis Auftriaci, armorum locietate inter nobiles inita, cum non magno armatorum agmine inHungariam Auftriaci irrupere. Jaurinum petebatur, cui loco Quinque-Eccle- jaurinum fiends Antiftes praeerat, vir non corporis minus, quam capwnt. an - m * v j r jk us prxvalidus. Sed enim tarn acris erat obfi- dentium impreftio, ut refifti tantis viribus humana jam nulla ope poflet: captus cum multis nobilium militaris Praejful, & in Auftriam abdudus: (b ) ex qua iterum AEgidius A^gidiusComes, nulla, quod conftet, injuria laceffitus, in Hungariam profugit, Polonienfi caftro, quod in fidem Hungari- Ottocari adftrinxerat, Cumanis acHungaris reftituto. (c) am rece - quanquam provilum minime eftet Auftriacis, Moravis- que, qui accepto de Jaurinenfis expeditions fucceflu nun¬ cio, in fbedus &ipfi coierantj tentandam tamen aleam rati, Majo menle in fuperiorem Hungarian! impetum fe- cere. Duo non amplius erant armatorum millia, & fi fa- crorum major fuiftet reverentia, ab armis, animisque pro- (a) Chron. Steronis ad An. 1272. (reftius 1273.) „ Ungari&Cuma- „ ni prasvenientes mocum prxdifti „ Regis Boemite, poft feftum Purifi- „ cationis, quasdam partes Auftrite, „ Stiriae & Moravia fub magna ftra- ,, ge promifcui fexus hominum in- „ traverunt. „ Chron. Auftrale ad An. 1273. Comani cum llngaris „ Karinthiam infra unum menfem dua- „ bus vicibus intraverunt, omnia de- „ vaftaverunt, multos occiderunt, „ etiam numero ad XX. millia ho- „ minum deduxerunt': infuper alii „ Moraviam intrantes infinitos occi- „ derunt, plurimos deduxerunt. „ (b) Chron. Auftrale ad An. 1273. •» In eqdem anno qusedam focietas » nobilium deAuJlria intraverunt Un- „ gariam ’ fere mille armati, & ca- „ ftrum , quod dicitur R,aat>, manu „ valida expugnaverunt, & in ea- ,, dem urbeEpilcopus de QuinyueEc- „ cleftis , qui fuit Capitaneus ibidem, „ robuftus & animofus valde, captus „ eft, & cum eo nobilium alii quam- „ plures, &in Auftriam introdu&i.,, Eadem refert Anon. Leob. & Zwetl. (c) Chron.Auftrale Anon.Zwetl. &Leob. ad Annum 1273. „ Comes „ dEgidius non per medium annum „ permanens, quamvis a nullo, vel „ a Rege, vel a fuis aliquibus unquam „ lasfus effet, penitus in terram pro- „ priam fcilicetHungariam, confide „ ac peflime eft reverfus, & pr^di- ,, £tum caftrum Prcsburg aliis Hunga- ris & Comanis recommifit. ,> LTBER SEPTIMUS. 4 g 7 c. be comparata. Primus furor oppidum S. Georgii, a nu- Mriaci, pera adhuc clade invaIidum,oppreUit: inde Nitriam usque excurfum: loci Antiftite in fugam converfo, vis omnis in TZeT" Templum incubuit, cujusmunitioneoppidani letuebantur. Sed ubi incaiuere femel animi, religio in poftremis fuit: dim™ perruptaeTempli portae, hominum non minus centum in¬ ter ipjfa facras ^Edis adyta, barbara immanitate interfe&i, totusque facrarii apparatus inter fpolia abftradus. Hoc patrato facinore, tanquam magna potiti vidoria, in Au- Item acMoraviam flint reverfi. (a) Sed haec praeludia tantum belli erant, quod in aeftatem Ottocarus apparabat. Et jam fevero ab Rege edido ad Auftriae Moravian Hmus que confinia Bohemi, Lufatii, Moravi, Auftrii, Styri, CoMW Carinthi ac Carnioli evocati erant ad VIII. Cal. textiles, prope Laam, urbem Aufiriae, luff rum fiibituri. Et vero cum in idem tempus Hungarian etiam Regina, Proceresque, ufitato eorum temporum more prselium indixerunt. Pr&- pracur- vertere diem Hungari, & Henricus Guzzingius Comes , riU fax belli hujus, raptis tecum triginta equitum millibus, re- perto per Marcham vado, repente in Auftria conftitit, caefoque in itinere UdalricoDiirrenhoIzio,Ottocarilegato, Regem ipfum colledo nondum toto exercitu, intra Teyse te ripas tenentem, toto biduo infeftavit. Verfb dein ad rapinam agmine, per incendia villarum reditum libi in Hungarian! prsemunivit. (b) Neceffitatis, haud confilii id (a) Eadem ibidem: „ Item eo- „ dem anno in menfe Majo quaedam ,, focietas praedidtorum Auftralium , „ confortio aliquorum Moravknfium-, „ fere duobus millibus armatorum „ colle&is, hoftilianimo funt ingrefli „ Epifcopatum, five urbem Neytrachy „ quemadmodum & Georium (op- „ pidum S. Georgii) manu valida ex- „ pugnarunt,ertugatoEpifcopocum „ Canonicis: bene 50. ( Chron. Au- „ ftrale loo.fcribit) perfonae llnga- „ rorum in Templo funt occifse, ab- „ lato ornatu totius Ecclefiae, & in- ,, cenla urbe circumquaque, Theu- „ tonici & Bohemi ilkefi ad propria 3) funt reverfi. „ (b) Eadem ibidem: „ Ad repri- „ mendas adhuc iniquorumllngaro- „ rum verfutias, Ota{erus Rex Bohe- „ mise expeditionem fuarum videli- ’ cet novem terrarum edixit in fefto ” S. Jacobi Apoftoli affuturo proxi- mejuxteL^ congregandam: cum „ folito more Principum, Regina, „ & Barones Hungarian, ac Comani „ abfente ipforum Rege puerulo, bel- „ lum inire fpoponderunt. Sed ecce „ antiquam fraudulentam confuetu- „ dinem l Comes Hainricus deGvzzmge ,, cum 30000. expeditorum optime, „ usque in Laa curfitando pervene- „ runt: ibique Regem Otakerum non- „ dum colledlo exercitu fuo, occifo ,, Ulrica de Durrenhotl 7., per duos dies, „ infeftarunt, & fic fumptis fpoliis „ trans flumen Marcbiam feftinanter „ ad Reginam funt regrefli. „ Aren- pecldus in Chron. Auftr. ad An. 1272. „ Rex Bohemia: - - ftatuitcum ma- „ gno exercitu ipfum Regnum ho- „ ftiliteringreffurum. Unde fequenti „ anno Hungari & Cumani prteve- „ nientes prsedidi Regis Bohemia; „ quasdam CivitatesAuftrise, Styris, „ & Moraviae cum magna ftrage ho- „ minum utriusque lexus intrave- „ runt. „ 488 ANNALIUM AUSTRIA id fuit: confluentibus enim jam ab omni parte copiis, au- c - ottocarus 6toque ad fexaginta capitum miJIia exercitu, Ottocarus 7eZ T fagientes re£ta infecutus, iisdem prope veftigiis in Hunga- jiem few riam penetravit. Jamque ad Vagum usque fluvium, lon- w > giffimo itinere promota caftra lunt, hofte fui copiam nus- quam faciente: fegne tamen totofextiii menfebellum fuit: nec ullo infigni fad:o memorabile. Morae in fpeciem inu- tili jufta caufa fuberat: lpes enim fuit, bellum uno pnelio terminandum. Earn cum Hungarorum fuga irritam fe- ciftet j commutanda erat belli ratio , & oppugnandis op- pidis, caftrisque apparatus bellicus Vienna accerfendus. Sttperio- Ea in cura mends exa&us eft: fed ubi balliftae, ceteraque tri- nocendi inftrumenta ex Auftria advedta funt, haud diu in ea Hungarian parte bellum conftitit. Ferfra£fce aliquot arces, Pofonium,S.Georgii oppidum,& quidquid praeterea erat ex locis munitum, Nobilium Auftriae fidei commen- tfiOX datum. Retradlus deinde in citeriorem Hungariam exer- remHun c * tus > ac con ^ ru< ^° ad Rotenfteinam ponte, arma inter gaTTT- Arabonem, Leythamque circumlata: ac nequid a tergb te percur- tumultus eftet, Trans-Danubianis Hungarian incolis tutus ad fua reditus, eadem, qua fiib Hungarian Regibus fuiftent, conditione conceftus. Nec in citeriore Hungaria quid- quam arduum, aut impeditum : munitiones omnes, ca- ftraque Jaurinum usque, qua vi, qua terrore ad deditio- nem funt adadra. ( a ) Ad Jaurinum nobile equeftrium ludorum fpedtacu- lum fuit, RegeOttocaro filium (Nicolaum, opinor, natu jam grandiorem) cum quinquagintaNobilibus,accin6lum equeftri gladio primis militias honoribus donante. (b) Refta- (a) Chron. Auftrale Zwetl. ac Leob. ad An. 1273. „ Otaferus Rex „ Bohemia: die tertia, poftquam ex- „ ercitum fuum adnumerum 60000. „ expeditorum infimul collegiffet, ,, fugientes fequitur ad flumen Wucb ■>■> ( Vagum ) non eft vifus deinceps „ Ungarorum aliquis repugnando. „ Itaque Rex Bohemia: per integrum ” menfem Auguftum ex ea parte, qua ' Tima confiftit, in Hungariam in- ,, travit, donee cives Whnnenfes & „ Nova Civitath ad juffum fuum au- „ lam Pofonium , & caftrum ad S. Geor- „ $ium cum aliis munitionibus pugna „ &machinis devicerunt. Humilia- „ vero civitates & munitiones » Nobilibus/?«y?nvecollocantur: auf- 5> fugitivis civibus, & expulfis ru- „ fticis ad laborandum, & letvien- „ dum ftatu priori ac obfequio ad „ propria redire volentibus, edidio „ Regis Bohemia: gratia, & pax uni- „ verfis publice promulgatur. His „ itaque fuperatis ultra Danubitirh per „ pontem ligneum magnis fumptibus „ nunc quarto, tempore Regis Qta- „ feri conftrudfum (quod antiqui- „ tus inauditum fuerat) \onrijlain „ (Chron.Auftr.vocat: Potten/lain) ,, caftrorum acies pertranfivit: illi c „ fimiliter omnes munitiones machi- „ nis & pugna fortiftiima usque in „ Raab, Rexfuo dominio fubjugavit.,, (b) Chron. eadem ibidem: „ Ibi' „ que quinquaginta milites cum n- „ lio Regis Bohemia gladio funt ac- „ cindti. ,, LIBER SEPTIMUS. 489 c. Reftabant aliquot ad Wertenfem Iacum oppida, fed ea citra pugnam in poteftatem Ottocari fefe ultro conferebant. Ad Sopronium, quod Oedenburgum Germanis eft, nonnihil, ut Sopronm no ft rates fcribunt, reftitum $ fed ubi visadmota,machinaeque **?*"•"' quatuordecim ad verberanda moenia font adve&ae, impera- ta fecit, di£toque Ottocaro fidei facramento, obfides dedit. Rex, qui tarn vicinam Auftriae urbem adftringere fibi ardiius cupiebat, eodem cum Auftriacis jure, eademque immunitate gaudere voluit. Patrato feiiciter bello, poft trium menfium haud admodum laboriofam expeditionem inBohemiam re- verfus eft Ottocarus, gravioribus haud paulo, quae ex nupe- ris Imperii Comitiis enatae erant, curis revocatus. In difceflii Tewenfem, &quae ad Frodenftorfftum, Burgbachium, & ad S. Margaretae erant, munitiones dirui juffit, nequid belli apud gentem nondum fatis edomitam nafceretur. Ca) Et erat, cur bello Hungarico defungi quamprimum cuperet: jam enim coa£tisFrancofordiae Comitiis, ele£tus Germaniae Rex eratRudolphusHabfpurgicus, rebus Otto- W«/- cari haud fane opportunus. ( b ) Gregorius ejus nominis X. Pontifex Maximus ledem Petri vix confcenderat, cum idlmpe- primas Pontificatus fui curas in Germaniam vertit, jam rhim vo ~ inde ab anno Seculi ejus quadragefimo quinto Imperatore certo orbatam. (c) Ex poftremis Imperii aemulis Al- phonfus reftabat unus, fed intra Hifpaniam abditus, nec turbatis Germaniae rebus remedium allaturus. (d) Non Pars II. Qjq q igna- (a) Chron. eademibidem: „ Po- „ flea juxta pifcinam Vertfee , omnes 3> munitiones absque pugna fe Regi „ ob metum humiliaverunt. Supro- „ nium five Oedenburg vallata quatu- „ ordecim machinis, diverfaque im- „ pugnatione ad inclinationem Regis „ Otakpri eft coafta: quae etiam pra> „ ftito juramento, datisque hasredi- „ bus in obfides, pacem & juftitiam „ civium Auftralium in omnibus terris „ RegisBohemiae>acceptoqueprivi- „ legio confecuta eft. EtficRexBo- j, hernia;, qui jam 9. (Chron.Clau- „ ftro-Neoburg.&Paltrami fcribunt: „ 14.) hebdomadis in Hungaria po- „ tenter m etaverat, fanus & incolu- „ mis, Dominica favente dementia, „ ad propria eft reverfus. Temn, Pro- „ dan ft or ff, Purgbach , &ad S. Alargare- tham munitiones funt deftrudte. „ Hanc Sopronii oppugnationem Hor- neckius ad An. 1271. refert: fed for- tafle hoc, & ilia anno captum eft. ( b ) Chron. Mellic. ad An. 1273. „ Ipfo ( Ottocaro ) vero ftanteinlln- ,, garia, Rudolf us Comes de Abespurch , „ in Regem Romanorum eligitur. „ Chron. Clauftro-Neob.ad An. 1273. „ Eodem anno eligitur in Imperato- „ rem Comes Rudolfus de Alfatia , de ,, caftro, quod dicitur Hab/purcb. „ Guil.Nangius: „ RadulfusdeAlfacio , „ Comes Rufus „ eligitur. Idem habentAnnal.Colmar. ceterique Scri- ptores omnes cum Horneck. c. 105. (c) An. 1239. promulgata eft Gre- gorii IX. PP. Excommunicatio in Fri- dericum II. Imp. ut videre eft apud Bzovium Annal.Eccl. T. XIII. ad An. 1239. Num. 2. quanquam abrogatum ei Imperium primo ab Innocentio IV, PP. in Concil. Lugdun. An. 124s;. ut conftat ex ejus Bulla apud Bzovium ad hunc annum. ( d ) Ricbardus enim Regis Anglic frater obiit An. 1271. ut conftat ex conti- Quibus ■ potijfl- mum au tboribus. 490 ANNALIUM AUSTRIA ignarus rerum noftratium Pontifex, Principes EIc$ores a. c. commonere officii non ceffabat, donee exeunte Septembri menfeComitiaFrancofurtum indicerent, &conjunc 9 :is fuf fragiis idoneum fummo Imperio Principem fufficerent. (a) Tam ancipitfin negotio, opinione citius Ele&orum fen- tentiae, fi Ottocarum Bohemia Regem demas, confpira- vere. Praeclarse author fententiae Wernerus erat Mogun- tinus Archiepifcopus , qui laudata Rudolphi Habfpurgici excellenti prudentia, virtute, animi magnitucline, ac in rebus gerendis foleitia, Engelbertum Colonienfem, acHen- ricum Treverenfem facile in fuas partes pertraxit. Mo¬ mentum prater ceteros ingens Ludovicus, Rheni Palatinus adjecit, qui cum viduo adhuc thoro eflet, &ex Friderico, Norimbergenfi Burggravio, Rudolpho affinitate jundo, de fiiiarum Habfpurgicarum nubili jam aetate cognoviflet, primus ad Moguntini fententiam accdlit: exemplum fe- cuti fubinde funt Dux Saxonias, MarchioqueBrandeburgi- cus, conjugesfibi pariter, ut fama ferebat, futuri Cadaris fi- lias pafti. Hac tanta animorum confenfione, haud dubi- um, quin divinitus inje£fca, RudolphusHabfpurgi Comes, Sc Landgravius Alfatiae Imperator abfens acclamatur, ( b ) continuatore Pariffi ad hunc annum. „ Eodem anno Richardus Rex lloma- „ norum , frater Regis Anglias IV. „ Non. April, apud caftrum de Mar- „ {amfied, viam univerfas carnis eft „ ingreflus. „ (a) Bzovius & Raynaldus in An- nal. Eccl. ad An. 1273. exRicordano Malefpini, Villano, & Nauclero. Ri- cordanusMalefpini in Hift. Florenti- na cap. 197. haechabec: „ Papa Gbi- ,, rigoro decimo - - ordino conci- „ lio generale a Lione - - e per fuo „ mandato gli Eletcori dello Impe- ,, rio eleflero Re de Romani Ridolfo „ Conte di Furinborgo valente uomo „ d’arme. „ Fragm.Hift. incerti au¬ thors apud Urftifium P. II. p. 93. „ Inito confilio prascepit Principibus „ Alemanix ele&oribus duntaxat, „ ut deRomanorum Rege, ficut fua „ ab antiqua, & approbata confue- „ tudine intererat, providerent, in- „ fra tempus eis ad hoc dePapa Gre- „ gnrio ftatuto: alias ipfe de confenfu „ Cardinalium Romani Imperii pro- ,, videre vellet defolationi. „ (b) Idem Fragm. ibid. „ Man- » dato autemApoftolico vifoabipfis >> Principibus, & recepto convene- j» runt apud Franc/gfurt, de eleftione Lega- „ Romanorum Regis tra&aturi &c.„ Albert. Argentin. in Chron. „ Con- „ gregatis autem Principibus ele&o- „ ribus in Franckjurt , Rege Bohemias „ dempto - - ac de perfona eligen- „ da, qute Imperio expediret, tra- „ ftantibus , Moguntinus Rudolpbi „ Comitis de Habfpurg magnanimi- „ tatem ac lapientiam commendavic. „ - - pro Rudolpho Comite inftititi „ Colonienfem quoque, & Treve- „ renfem ad id ipfum inducens. Dux „ autem Bavaria , qui clariflimam „ uxorem fuam - - ob fallam adul- „ terii fufpicionem decollaverat, - - „ convocans Burggravium de Norim- „ berg prasfentem - - ait illi: ft Ru- „ dolphus prasfatus promoveretur in „ Regem , quomodo effem ab ejus „ lsefione fecurus? Habetne aliquam „ filiam , quam mihi daret in uxo- „ rem? &iiloafferente - - Duxan- ,, nuit - - Dux annuit Moguntino. „ Quod audiences Dux Saxonise, & „ Marchio Brandeburgenfis, qui & „ ipli nonhabebant uxores , receptis „ cautionibus de dandis fibi Rudolphi „ filiabus, fimiliter confenferunt, uc- „ que concorditer eft electus Anno „ Domini MCCLXXIII. - - pndxe „ calendas O&obris. „ LIBER SEPTIMUS. 491 c. Legatus Alphonfi, Caftelhe Regis, cum extin&o nupeC Richardo, novum Regi fuo semulum, tamque concordi- bus luffedtum fuftragiis comperiflet, a Comitiis fe illico, non fine acri indignatione fubduxit. (A ) At vero Ber- nardus, Seccovienfis Epilcopus, qui ab Ottocaro Rege ad Comitia miflus erat, pene fibi excidit, cum praeterito Rege luo, ad quern, velut explorato jam fuffiagiorum exitu, Equefiris nobilitatis virum, Maurbergse in Auftria Praefe- 6tum, ipfis e Comitiis gratulatum milerat, converfis nunc ftudiis Rudolphum Habfpurgicum ad fummum Imperium repente evocatumaudiiflet. (b) Sed hxc nihii movebant Principes ceteros, quo minus Rudolphi ele&ionem ratam facerent, fauftisque acclamationibus approbarent. (c) Dies eledi Regis novi, quod in re tanta mi rum vi- ? e mpm detur, incerta manet, aliis Septembris ultimam j aliis III. elettionis,, Calendas Odobris affignantibus: cum nondefint interim, qui Calendas, qui IV. Nonas Odobres, qui Idus ejusdem menfis natales Imperii Hablpurgici efie velint. (d) Sed enim, cum abfens eledus eflet Rudolphus, facile fieri po- tuit, ut Scriptores alii de die Ioquerentur, quo eledio eft fada 5 alii de tempore, quo a Rudolpho acceptata 5 alii demum de die, quo novi Regis aftenfus ad Comitia eft re¬ lates, & publica Imperii voce promulgates: ejus enim a£ Pars II. Q_q q 2 fenfum (a) Horneck. cap. 107. & ex eo „ Im fey daez Reich gegeben ? „ Hagenusin Chron. col. iogy. „ Die Nuncium porro Moguntini volun- ,, Poten von Bngel/and, und von Caflell tate mictendum ibi nominat: „ den ,, Maifter von Mauriperig. „ (c) Horneck. cap. io^. „ Manig wunfeh wart getan ,, Hails dem Erwellten „ Den fy zu Kiinig zellten. „ (d) Chron.Colmar.Part. ale. p.4o a ,> Kudo If us de Habfpurc Comes -eligi- „ tur in crajlino Micbaelis. „ Siffri- dus Presbyter L. 2 . „ In Teflo S. ML ,, cbaelis , in Francofordia eledus eft in Regem Romanorum Kudolpbus de Habisburg , Cofties Provincial Al- „ fatiae. Chronicon MS. Colle- gii Vienn. apud Steyererum: _ „ In ,, die S. Remigii (1.Odobr.) DieDo- „ minica eledus eft Rex Rudolpbus „ apud Francenfort. ,, Gerardus Roo L.i.LudovicusPalatinus ,,IV. Non. Odobris Rudolphum Habesburgicum Cseferem dicit, reliqui audores fi- unt. „ Ciaconius, &PontusHeu- Herrn von Maincz, wie habt ir berus IV. Idus Odobr. Calmetus in Chronol. ad An. 1273. Rudolphum Habfpurgicum 15. Odobr. eledum Imperatoremfcribit: alii aliis diebus. ,, mit groffen unmut fchieden von „ dan. „ Sed qua: de Legato An¬ glic hie dicuntur, extindo jatn Ki¬ el, ar do Rege, fidem vix merentur. (b) Horneck. c. 105. de Ottocari Legatis. Von Seccaw Pifchof Wernhart , Mit dem der Maifter wart Von Mauriperich gefannt, Und der Comitewr uber daz Lannt, Waz daz Oefterreich Und zwen Herren reich „ Die pait Layen warn „ Die hiez der Kunig varn „ In feiner Potfchaft dahin &c. Inde poll eledionem Kudolpbi fub- jungit: ,, Pey dem Har ob den Orn Nam fich Pifchof Wernhart t 33 v> 33 3 > ?> 33 33 Och daz ich ye geboren wart! 33 33 )) Alfo gevarn an mir, Daz ich han Poten furgefannt - Dem Kunig aus Pehaim- Lannt 492 ANNALIUM AUSTRIA 0 fenfum ab Ele&oribus expe&atum , ex ipfius Rudolphi literis aperte con flat, (a) At enim manifeftus illorum error eft, quiBernardum CarinthiaeDucem, cum Alberto Goritienfi, ac Rudolpho Habsburgico commendatos iis in Comitiis a Meinhardo Tyroienfi fcribunt. (b ) Ut enim Viro Principi tantum authoritatis in publicis Regni Comi¬ tiis tribuamusj Bernardum Carinthium proponere inter Imperii Candidates hoc tempore qui poterat, quern con- flat, annis jam abhincfeptendecim,in vivis efledefiifte ? (c) Deinde nec illud verilimile iatis, quod plerique tradunt, nuncium delati Imperii in ipla caftra Rudolphi, ante urbem Bafileam pofita, a Friderico Norimbergenfl Burggravio efle allatum 5 ac turn primum pacem cum Henrico Baft- leenfi Antiftite, quicum Rudolpho bellum erat, redinte- gratam: ( D ) Conftat enim, ambos jam ad X. Calendas O&obres ab armis dilceffifte 5 ac proinde nullam Rudol¬ pho caufam fuifte, militem in caftris ad Septembris exi- tum, quo ele&us Rex eft, Bafileae continendi. (e) & eoro - Sed haec, utcunque fintj compofitis certe ex fen- mthnis. t en (;i a rebus, Moguntiam profe&us Rodulphus, ubi infignia Impe- (A) HancrationemaffertSteyere- rus nofter in Notis ad Lite. Rudolphi I. Imp. quibus Gregorio X. PP. fuam eledionem fignificat apud Clar.* & Rdmum Herrgottum: Harum initium eft: „ Romano jam pridem vacante „ Imperio&c. „ ubiteftaturRudol- phus Imperium fibi prater fpem ob- latum „ acceptione (f. acceptation) „ noftra nihilominus importuna in- „ ftantia poftulata. „ (b) Gerardus Roo L. 1. cui er- randi occafionem prsbuiffe videcur Chron. Anonym. Leob. male intelle- dum: quod L. 2. fichabet: „ Mein- „ hardus Comes Tyrolis tres Magna- „ tes exceptive femper inter collo- „ quia familiariacommendavit, fcili- „ cet hunc Rudolf urn , Ducem Karin- „ this Bernardum , - - & Albertum fe- „ niorem, Tyrolis & Goritis Comi- tern, fuum fcilicet Genitorem, „ utrumque dudum defundum. (c) Idem Anon. Leob. ad Annum 1257. „ Hoc anno moritur incly- „ tus Dux Bernhardus Karinthis. „ Chron. Salzburg, ad A. 1256. „ Dux „ Karinthias Bernardus obiit. „ quem ad annum mortem ejus confignat etiam Chron. Auguft. & contin. Mar¬ tini Poloni. ( D ) Albert. Argent, in Chronic, „ Burggravius autem de Nurinberg ,, acceptisde eledionePrincipum li- ,, teris, Bafileam ad Rudolphi exercitum „ properavic, & venit ibi repentine „ in media node: & excitato Comi- „ te, dixit fibi, quod eflet Rex no- „ vus eledus. Ille credens fe delu- „ di, contra Burggravium commove- „ batur. Illeverodixit: abfit quod „ vos deludam, valentiftimum do- „ minorum: & fibi expofuit feriem „ rei gefts. „ Annales Colmar. ,, Comes Riidolfus de Habfpurc in Re- „ gem eligitur Romanorum. Mili- „ tes Stelliferi intraverunt Bafileam. ,, Exercitus Comitis Rudolphi , quo „ Bafileam obfidere voluerat, redit ad „ fua. ,, (e) Extat apud Rdmum. & Clar. Marquardum Herrgottum Genealog. Habfpurg.Vol. III. p. 436. Inftrumen- tum pacis Rudolphi Habfpurgici cum EpifcopoBafileenfi. „ Datum Anno ,, MCCLXXIII. Fefto S.Mauritii. „ id eft, 22.Septembr. Trtugas appel¬ lant Annales Colmarienfes: fic enim illi ad An. 1273. „ In fefto S. Mau- „ ritii fads funt treugae usque ad „ feftum S. Galli, inter Bafilienfem „ Epifcopum, & Comitem Rudol- » phumdsHabspurc.^ A. C, LIBER SEPTIMUS. 493 c. Imperii recepit, quibus exeunte Odobri menfe, cum Re- • gina Conjuge, Aquisgrani iolenni more inauguratus eft. (a) Memorabile pietatis exemplum Scriptores eorum tempo- rum referunt: id num Moguntiae, an alibi ex itinere, priusquam Imperii inlignia Rudolpho eftent tradita, ab eo exhibitum, pro certo haud affirmem: exegifle nempe Ru- dolphum ab utroque ordine folenne fidei lacramentum: fed quod Principes Nobilesque, qui per fceptrum, quod ad manum nondum erat novo Cadari, id alias redderecon- fueviflent, earn rem fibi fraudi fore pertimelcerent ,* arre- pto ex ara Crucis fimulacro in haec verba praefentes ailo- Cnee p cutum: En, inquit, fignum,inquo nos,totumquegenus hominum redemptum eft! ecquod fan&ius, auguftiusque* ifto Sceptrum expetftamus ? impreftoque pio Cruci oifcu- lo, 8c fua illis jura canfirmaile Csefarem, 8c folitum fidei lacramentum ab iis excepifte. (b) Aliud portento non Pars II. Q.q q 3 abfi- 99 99 99 99 99 (a) Annalium Colmar, pars alt. „ Rudolf us de Ha&fpurc - - venit Mo- „ guntiam: hinc praefentantur ei re¬ galia. - - Hinc Aquisgrtinum. Mul- titudinem hominum ftrata publica, usque ad tria milliaria vix commo¬ de recipiebant. Occurrunt Dux ti Bavari*, Saxonice, & alii cum XX. „ millibus equitum. - - In Vigilia ,, omnium Sandorum Rudolf us Rex ,, coronatur. „ Sed enim exLiteris Engelberti Colon. Archiep. ScEIedo- ris ad Gregorium X. PP. quas affert Rdmus Herrgottus, docemur, Ru- dolphumRegem in feftoSS.Apoftoio- rum Simonis & Judas, ag. Odobr. fuiffe coronatum, Reginas Conjugis coronationefortafle inVigiliam 00. SS. dilata. Liter* Engelberti, qua- rum initium eft : „ Luxit hadenus - & elanguit terra &c. ,, Sic ha- bent: „ Eledione Canonice, imo „ Divinitus procul dubio celebrata, „ eundem (Rudolphum) cum in- ,, enarrabilis immenfitate tripudii, „ omnium applaudente caterva.No- „ bilium, nec non populi comitiva „ lastante, ac in fupernas laudis can- „ ticum gratulabundius exurgente, „ apud Aquisgranum - magnifice du- ximus: ubi in die Apoftolorum (uti- que Simonis & Judas proximo ) a nobis - - fuit'in fede magnifies Karoli Coronatus, & undionis fandiffim* oleo delibutus. „ Per- „ tor, pollens confilio, fulgens pie- „ tate, propriis potens viribus, & „ multorum potentium affinitate „ connexus, DEO, ut firmiter opi- „ namur, amabilis, & humanis afpe- „ dibus, ut cernitur, gratiofus; in- „ fuper corpore ftrenuus, & in re- », bus bellicis contra perfidos fortu- „ natus. „ (b ) Chron. Steron. ad An. 1273. „ Principes Imperii circa Odavam. „ S. Michaelis ad eligendum alium ,, Regem in Francbgnfurt convene- „ runt, &dum omnes, qui vocandi „ erant, intereflent, praster Heinri- „ rum DucemBavarias, qui & folen- „ nes miferat nuncios, & per rati- „ habitionem fuam eidem eledionis „ prasbuic confenfum, eledus eft R u ~ „ dolphus Comes de Haifpurg in Ro. „ manorumRegem, poftea in Impe- „ ratorem conlecrandus. Qui „ dolphus ftatim exegit a Principibus, Clericis &Laicis fidei juramentum. Quod cum recufarent propter fee- ptri abfentiam,ipfe eledusJignum Crucis accipiens, talia dixiffe fer- tur : Ecce [ignum , in quo nos & totus ,, mundus eft redemptus , & hoc ftgno uta ~ „ mur loco feeptri. Et deofculata Cru- ,, ce omnes Principes tarn fpirituales, ,, quam fieculares, iplam Crucem lo- ,, co fceptri ofculantes, recipientes „ feuda, fibi fidelitatis juramentum „ prasftiterunt. „ Annam porro Re- ^ - - •• 7/ r >> I-~ pit deinde Rudolphi laudes pertexe- ginam fuilie cum Rudolpho coronatam re: „ Idem Rex eft fide Catholicus, ex Chron. Colmar, part. alt. patet: „ Ecclefiarum amator, juftiti* cul- „ Uxor 494 ANNALIUM AUSTRIAI Jponfk. abfimile Colmarienfes Annales memorant: quo tempore a. c. nempe Rudolphus ab Engelberto, Colonienfi Archiepifco- po, cum Regina conjuge Imperii diadema fufcepit, nubem cfientum candidam^fed in fbrmamCrucis decuflatam, horae unius Crucn fpatio fupra urbem conftitifle, ac poflea in ruborem fan- guineum paulatim defMe. (a) Ea de re, cum certiorem TUia Ku- feciflent Regem Principesj Rudolphum illud tantum fub- ehipbi i. j ec ifle, agnofcere fe omen belli facri, neque in fe moram ill or J~. fore, quin fuum ipfe fanguinem, fi modo res Imperii id permitterent, pro recuperanda e Saracenorum manibus Palaeftina devoveret. Aquisgrani dum ageret, de nuptiis filiarum duarum a6fcum elf ab Elebtoribus totidem: Mech- tildis Ludovico Rheni Palatino, Alberto Saxonias Duci Agnes delponfe, (b) Friderico vero Zollerano Comiti ex Clementia, Rudolphi Csefaris fbrore, nato» confirmatus Norimbergenfis Burggravii honor: qui deinde ejus fami- liae gradus fuit, ad Brandeburgici Ele&oris, ac Pruflke Regis titulos Zolleranae genti inferendos. (c ) Comitia tarn tranquilla, au&aque tarn repente tot affinitatibus maximorum Principum novi Caefaris poten- tia Ottocari curas magnopere exacuit. Frabta quidem ejus armis nuper erat Flungaria* fed minime exarmata: Auftrii, Styri, atqueadeo Bohemorum Procerum permulti grave Regis jugum excufluri facile videbantur,modo liber- tatis authorem ducemquealiquem nancifcerentur. Odium illi ingens apud Bohemos Witkoveciorum, Wartenbergi- corum, Zerotiniorum calamitas, quibus arces avitasque poflefTIones eripueratj Beneflii deinde caedes,a!iorumque vincu- Ottocari Regis Joli- eitudo, Odium fitorum „ Uxor RuJolfi - - defcendit mult is „ navibus ad Regem, ut cum ipfo ,, coronaretur. „ EtChron.Anon. Leob. ad An. 1273. „ Rudolfus — „ cum Regina de palatio, fuper pa- 5> ludamento - - ac aliis infigniis & „ regalibus decoratus, in ledem Ka- roll locatus coronatur. „ (a) Chronic. Colmar, pars alt. ,, In Vigilia omnium SS. Rudolphus „ Rex coronatur: & turn fpacio ho- „ rx apparuit nubes Candida, in mo- „ dum Crucis fbrmata, qua; poftea „ in ruborem fanguinis eft transfor- „ mata. Cum Principes hoc Regi retuliflent, dixit Rudolfus: fi Do- 5 j minus mihi vitam, profperitatem- que dederit, transmarinas partes » a dibo, & pro peccatis meis maxi- ,, mis fanguinem meutn confecrabo „ Domino JESU Chri/io. ,, (b) Chron.Steron. ad An. 1273. „ Ipfe etiam Rex adhuc exiftens in „ palatio Aquenft, ad quod jam pri- „ dem inthronizatus a Principibus „ fuerat, duas filias fuas, unam Do- „ mino Ludowico , Comiti Palatino „ Rheni, alteram Duci Saxonise ma- „ trimonialiter copulavit. „ Hor- neck. cap. 109. (c) Lit. Inveftitura; Tridmco Comiti deZoller data; a Rudolpho Imp. Aquis¬ grani VIII. Kal. Novembr. An. 1273* apud Wagenfeilium Comment, de Rep.Norimb. L. 2. c. 1. & Falcken- fteinium Nordgav. T. III. p. IJ.V De clementia matre agit idem ibid, p. 103. LIBER SEPTIMUS. 495 A * c * vincula confecerant: (a) nec major Auflriacorum in Regem exterum, Margaret* Reginae, muitorumque, quos Vienn* clam ferro igneque fuflulerat, invidia defla- grantem benevolentia. ( b ) At vero Styros turn erepta- rum nuper arcium dolor, turn recens Siffridi Merenbergici c*des inexpiabili in Ottocarum odio inflammarant. Ottocarus Hoc igitur tanto fuorum odio, necefle erat Otto- caro ad externa pr*fidia curas convertere. Peridoneus Bavaria ejus confiliis (ut Ruflbs,Tartarosque prattermittam, quo- rum foedera prenfafie Ottocarum, Epifcopi poflea argue- du% m '“ runt) (c) Henricus Dux Bavari* videbatur j hoflis is quidem nuper, fed uno alterove oppido ex Auftria avulfo facile in gratiam rediturus. Concordias Leges h* fuere: BohemusBavaroScherdingam, & fiqua alia eflent Bavarici juris, cum fide reftitueret: mutuis alter alterum auxiliis ju- varet: eosdem uterque holies, eosdem amicos haberet. (d) Bavaro in foedus pertradio, ad fblicitandam fuorum fidem animum adjecit. De Bohemia minus periculumj major a ceteris metus erat. Exabli igitur obfides nobiliffimi fingulis eprovinciis,datique. Quanquam jam turn non pauci cun- BxaSi 1274 Planter imperata facerent, principemque alium ab offenfo °J^ r e - a a& Ottocari faflu Caefare aut fperarent, aut exoptarent. (e Intern- ^ (a) BalbinusEpitome Rerum Bo- hem. in Notis ad L. III. cap. ig. ubi agitde vetuftiffimo Bohemici Chron. Scriptore, quod MS. reperit unicum, fubjungit: „ Is ergo narrat, Regem „ Ottogarum , antea egregium Princi- „ pem Anno demum 1264. ferbos „ prorfus mores induiffe, ut etiam „ nationem Bohemicam peflumdare „ velle videretur : Germanos igitur „ in Bohemiam advocaffe, agros, ar- „ ces & urbes donaffe, muneribus „ publicis admoviffe; contra vero „ BohemosProceres - ac potiffimum „ Wttl{ovecio$ feu Ro/ew/ef - - omnibus „ modis vexaffe, Zavijfium Bohemia ,, ejeciffe, - - lVit{oveciis Btzdiczium ; 3 , Budwicium Czenkpni ; Bodiebradium & „ Glacium Wartenbergicis $ Lunam Zero- „ tiniis &c. rapuiffe j BeneJJiumdeChauji - „ nic{ - in turrim conjecifle &c. „ (b) De Margaret* Conjugis exilio fupra aflura eft ad An. 1261. Hifto- riaAuftralis plenior apud Freher. ad An. 1278* r> Quosdam etenim no- ,, biles idem Rex ad caudas equorum ’ per Civitatem fecum traxerat, ul- ” timo catenis ferreis ad commune ” patibulum fufpenderat: quosdam „ etiam in turribus Vienna combuf- „ ferae, alios vero decollaverat: ta- „ liaque & fimilia multa xpfe, & fui „ homines perpetraverunc. „ (c) Lit. Archiep, Salzburg. & fuf- frag. ad Rom. Pontif. An. 1276. datae apud Marq.HerrgottumT. III. p. 46^. „ Cum tyrannis, & Regibus Tarta- „ rorum feedo focietatis feedere fe „ conjunxit. „ (d) Chron. Steronis ad An. 1273. „ Eodem anno Rex Boemise „ & Heinricus Dux Bavarise ad plenam „ concordiam redierunt, Rege Boe- „ mis de caftro in Schsrding, &c qui- „ busdam juribus, quse pertinebant „ adDucem, refutationem faciente. „ Ipfi etiam contra omnem hominem „ huj'us mundi juraverunt mutuo fe „ juvare. „ (e) Chron. Auftrale ad An. 1274. ,, Eodem anno Qttokjirus RexBoemia?, „ dum adhuc contrarius eflet Rjidol- „ /o, elefto Regi Romanorum, con- „ fiderans futura, obfides terrarum ,, Aujiria , Styria , Carinthia , & Carnio « „ U , aminifterialibus, & civitatibus „ exegit, quamplurimos etiam rece- „ pit. „ Horneck. cap. 122. 496 ANNALIUM AUSTRIA Intempeftiva ea confilia multis de inceps fraudi fuere. Ru- a. c. doiphus enim, qui fatis profpiceret, quantas adhuc turbas turn Alphonfus Rex Caftellac, turn Ottocarus, & qui ab eo totus jam pendebat, Henrirus Bavarus daturi effent, curam in eo maximam defigebat, ut Romani authoritate Antiftitis Ele&orum fufFragia firmarentur. Forte Concilium ad proximas Maji Calendas Lug- Gregorius duni indixeratGregorius Pontifex: (a) illuc deftinati ab foihi^e- I m P erio Oratores, Germania: Antiftites, PrincipesqueRu- &ionem y dolphum Caefarem tantis laudibus extulerunt, ut Pontifex a jj e ^“ s maximam jam turn in fpem venerit, non pacandae modo, fumCafleU qux inteftinis lacerata difcordiis tot jam annis erat, Ger- U Kegem, maniac; fed Italiae quoque ad tranquillitatem, & Pakftinae ad Chrifti Imperium revocandac. (b) Nihil quidem non tentatum ab Alphonfo acmulo, Caftellae Rege, ut fua in Germaniam jura adverfus Rudolphum revocaret: fed quiefcere juffiis, & bono publico privatum transmittere, acgre quidem, feroque bene monenti paruit. (c) Gra- & cut oca- vius cum Ottocaro, Bohemias Rege, certamen erat: is rum tuu e nim non calumniis modo, fed auro etiam, ac muneribus ad corrumpendam Romani Pontificis curiam deftinatis, Rudolphi Imperium apertius oppugnabat: nec pudebat ambitiofum Principem prenfare nunc coronam, quam nu- per, cum pene jam in manibus eflet, refpuifle fertur. Sed enim Gregorius X., Germanici nominis mire ftudiofus, negabat fe alium, praeter ejusdem nationis Principem, in Imperii Germanici folio firmaturum: Slavicas fane gentes premeret imperio Ottocarus, Slavus ipfe ; eum qui Ger- manis imperitaret, Germanum efle oportere. ( D-) Cc- terum* (a) Chron. Auftrale ad An. 1274. „ Gregorius PP. X.Concilium Lugduni „ in menfe Majo - - celebravit. Ibi „ - - vigiliam Epiphanias, & vigiliam „ Apoftolorum Philippi & Jacobi, & „ feriam III. in diebus rogationum, „ qu£B prius per diceceflm Archiepi- „ fcopatus Salzburgenfis dubicanter n jejunabatur, indubitanter depo- fuic jejunare &c. „ Inchoatum tamen Concilium nonnifi NonisMaji effe, docec Raynaldus Annal. T.XIV. ad An. 1274. ex regift. 3. Gregor. X. (b) Hagenus in Chron. Auftrali: „ Doftund aufFBruder Albrecht (Al- ,, bertus M. in Concilia Lugdun. ) der waz ain hocher Maifter der Gott- 5> leichen Schriffc, und waz vormahls » BifchofF zu Hegenfpurg gewefen, „ und tet daz wort von Chunig „ dolfn: - - und nam fur fich daz „ wort zu ancfang der Predig: Ecc e „ ego mittam eis propugnatorem , & fal- ,, vatorem. „ ( c ) Conftat id ex Lit. Gregorii X. PP. ad Alphonjum CafielU Regem, quas recitat Raynaldus Annalium T. XIV. Num. 45. & 50. Magnum Chron. Belgicum ad An. 1274. „ Alphonfus „ Rex Hifpaniae - - ad inftantiam „ Gregorii Papse, omni juri, fiquod „ fibi competebat in Imperio, per li- „ teras fuas ceflit. ,, (d) Siffridus Presb. in epit. L. 2 - „ ad An. 1274. „ Rex Bohemia: „ Odocarus folennes nuncios, &mul- „ tam pecuniam, & munera ad cu- LIBER SEPTIMUS. 497 A * c * terum, quamvis VIII. adhuc Idus Septemb. ratam habuiC let Pontifex novi Caelaris ele&ionem, eundemque primo quoque tempore Romam evocaflet j literas tamen Regio nomine prsefixo, non nifi VI. Kal. Od:obr. ad Rudolphum dedit, poftquam Caefar Junio jam menfe per Ottonem Cancellarium fuum, confirmatis Romanae Ecclefiaj juribus, fidem & obfequium Chrifti Vicario promififtet. (a) Confecftopericuioftflimo hoc negotio,ad pacandam vmi Germaniam verfus Rudolphus, Comitia primum Franco - CoYiVtntm fordiam, (b) turnNorimbergam ad III. IdusNovembrcs lm ^ Tut indixit. Convenere magna frequentia Germanise Princi¬ pes : fed Ottocarus Rex Bohemias, & Bavarian Dux Hen- ricus, quorum caufa conventus prascipue is indidus eft, neque per fe ipfi, neque per Oratores comparebant. (c) Ne tamen nihil hisGomitiis adum videretur, jurium Rio¬ rum confirmationem Proceres multi, quibus ad earn diem impedimenta fe aliqua objecerant, a Caefare fufceperunt. In his Fridericus erat Salisburgenlis Archiepifcopus: led cui fua in Caefarem obfervantia pene exitio fuit. (d) Ottocarus enim, qui hoc damno fibi futurum facile per- fpexit propterea, quod Salisburgenftum jura Antiftitum late per Styriam maxime, ac Carinthiam patent $ Miloto, rei militaris per Styriam Praefedo, negotium dedit, Salis- Pars II. Rrr bur- „ riam Domini Papa: Gregorii trans- „ milerat, eo quod ipfeadlmperium ,, afpiraret. Papa munera non atten- „ dens, circumfidentibus fic dicebat: „ cum in Alemannia plures Principes n & Comites habeamus, quarevelle- mus Sclavum ad Imperium fubli- iy mare ? ,, Gregorius X. PP. ut Ot- tocarum a contumacia abduceret, li¬ teras repetitas, blandiores primum, acriores deinde Belliquadrio XI. Kal. Augufti An. 1275. dedit: qua: ex¬ tant apudRaynaldum Annal. T.XIV. Num. 7. & 10. ad An. 127^. (a) Liters Rudolphi I. Imp. VI. ]unii ad An. 1274. data: ad Grego- rium X. PP. extant apud Raynaldum T. XIV. Num.X. ad An. 1274. Liters: vero Gregorii ejusdem anni extant apud eundem hoc anno Num. 55. „ Licet „ itaque non fine caula diftulerimus „ haaenus tibi denominadonem ad- „ fcribere, cum fratribus tamen no- ftris nuper deliberatione praehabi- ta, te Regem Romauorum de ip forum c onfilio nominamus. „ (b) Chron.Steron. ad An. 1274. „ Ad curiam novi Regis in Travel^ „ furt Principes evocantur. „ (c) Chron. Anon. Leob. ad An. 1274. „ Rudolf us Rex venit in spi- „ rtnfium Civitatem. — Deinde in „ urbem Nuerimberg curiam praeconi- „ zat, ad quam Regni Proceres, Prte- „ lati, Nobiles convenerunt, ibique „ de pace terrarum, de feodis, ac „ aliis diverfis cafibus leges ftatuit. „ - - O taker us Rex & Haimicus Dux ,, Babarite non comparentes, ad pro- „ ximam curiam mHerbipolimyOrien- „ talisFranckeCivitatem primariam, „ citantur. „ Chron. Salzburg, ad An. 1274. „ Ifudolphus Rex Rom. „ indixit Principibus, fe curiam apud Nuremberg in fefto S. Martini cele- „ braturum - - ubi cum conveniflet „ magna multitudo Principum , fit „ aliorum , Rex Boemia , & H. Dux „ Babari* fe praefentare non curave- „ runt. ,, Horneck. cap, 109. (d) Anonymi Leob. ad An. 1274. „ Ad hanc curiam venit Fridericus „ Archiepifcopus Salzburgersfis y fufei- „ piens a Rudolf0 fua regalia. „ 498 ANNALIUM AUSTRIA ottocaruf burgenfis Ecclefiae oppida, caftraque vi & armis invadendi. A * c * genfis^u- injuftis imperiis Milotus, acFrifacum primum, ur- 127? ris optiHa bem quondam Carinthiae nobilem, nec una, ut turn bel- % a Cari ”~ lorum ferebat ratio, arce montibus impofita munitam fiat. aggrefliis, cives brevi in potentate habuit. Sed quod non tam crefcere Ottocarus, quam nocere Antiftiti velle vide- retur, oppidum fubje£fco igne in cineres redegit. Perru- pto hoc Carinthiae aditu, ferro igneque in cetera Salisbur- genfis ditionis praedia, fundosque crudeliter fievitum: fic ut damna ei Antiftiti illata viginti librarum miliibus aefti- marentur. (a) Haec in Carinthia. Nec aliud expe&abant facri Antiftites ceteri, qui caftra, oppidaque, in fubjebtis Ottocaro Provinciis, fibi vebh'galia habebant. Is enim, quod ip/orum communi- bus ex literis conftat, adeo fibi excidit, ut redeuntes ex Lugdunenfi Concilio ad fe accerferet, deftinatum argenti in Palaeftinam fubfidium colligi $ facrae milidae per Cru- cem in Saracenos audtorari quenquam fuis in provinciis prohiberet: (b) poftularet deinde, ut cum ipfi, turn in- feriores quicunque ecclefiarum Praefules jurejurando fe ob- ftringerent, nulli vel Apoftolico velCaefareo edibfco, quod a regiis rationibus abhorreret, morem fe gefturos: id ni facerent, villas ipforum, caftra, oppida, civitates fer¬ ro igneque exfcindenda. Quae cum illi auribus, animis- que (a) Idem ibid. „ Super quo in- „ dignatus OtaLgrus , Capicaneo fuo ,, Miloto mandat, ubicunque Epifco- „ pium devaftari: qui Fry facum ob- „ fedic, & obtentum oppidum in- „ cendio deftruxit, & omnia prxdia „ Epifcopalia multa crudelitate lace- „ ravit. „ Chron. Salzburg, ad An. 1275. ,, Rex Boemix Sa/zburgenfem ,, Ecclefiam hoftiliter invadit, ad xfti- „ mationem publicam ad quadragin- 3 , ta millia marcarum ( ipfam dam- „ nificando ) & maxime in diftra- „ ftione, &exuftione praediorum. „ Marcus Hanfizius T.II. p.q 8°. Milotum vocat Zawifcbium : prxfedtos Frifaci Salisburgenfes Harttvicum Frefmgium , fr Ottonem Ungnad , qui pro Godefri- do ibonbaufen Salisburgenfi per Carin- thiam Prxtore tunc abfente, oppi¬ dum ftrenue aliquamdiu defenderunt. Rem totam illuftrat Epiftola Friderici Archiep. ad Hudolfum Imp. apud eun- dem Hanfizium: „ Capicaneus Sti- ,* riae nomine Regis praedi&i, omnia j> Eccleflae Salzi/urgenfis praedia, fora, „ caftra & oppida, exercitu congre- „ gato invafit hoftiliter, captis ho- „ minibus, plerisque occifis, dedu- „ ftis rebus mobilibus,immobilibus „ vero per ignem & gladium - cru- „ deliter devaftatis &c. „ Eadem refertHagenus in Chron. Auftr. (b) Lit. Archiepifcopi Salzburg. & SufFraganeorum ad Rom. Pontif. datae A. 1276. apud Rdmum. & Clar. Herrgottum Vol. III. p. 46^. quarum initium: „ Elevatis in Coelum ma- „ nibus &c. Nuper nobis ad propria „ redeuntibus a Concilio Lugdunen- „ fi, & volentibus ea profequi, qux „ in ipfo Concilio fuerant falubritef „ ordinata, Illuftris Ottocarus Rex Bo- „ hemix ad fui prxfentiam nos vo- cavit, vocatis expreffe prohibuit, ne decimam deftinatam in Terr® fandt® fubfidium in fuis territoriis colligi faceremus,neve aliquispo- ftrum falutiferx Crucis gloriam prxdicarec. „ (A) Lit. LIBER SEPTIMUS. 499 c *que refpuerent,* conjici facile poteft, quanto in difcrimine verfarentur. (a) At in Auftria, Styriaque, quanquam ab incendiis abftineret, nihilo tamen mitius cum nonnullis optimatibus agebat. Et Philippus quidem Carinthius, is Philippas quern pod: amiilas Salisburgenfes, & Aquiiejenfes infuJas C f r e int ^ Crembfii interea fubftitifle diximus, ad Rudolphum Caefa - perandi rem datim tranfiit, avita Carinthise jura, in quae Ottocarus, Udalrici fratris voluntate involarat,recuperandi fpe indu- ddphum btus: ( b ) quem cum HartnidusWlldonius in Styria $ Ber- lm F : , im ~ nardus Wolckenftorffius, & Ulricus Viechovius Audriaci'^' Optimates aemulati, maturis nondum rebus Ottocaro refti- tillent j in fummumdifcrimenfe,acfamiliamomnemteme- re conjecerunt. Midae continuo Regiae in eos copiae, arces- fa que ac cadelia, quibus fidem fuam, vitamque delegarant,J^ valiofodaque cinbta, & omni telorum genere verberata. A t- r uqut s que ubi vim eluiam fenfit Ottocarus, aliud commentus ed teii genus, quo expugnatis prius obfeflorum animis, cor¬ pora etiam, arciumque munimenta ad obfequium flebte- ret: obdd.es enim, quos adhuc in potedate habebat Prin .ft fuotqut ceps, machinis impolitos jaci ante ora parentum jubet: quo Ipebfcaculo vifu tarn atroci nobiles fregit animos, ut tradi- crimen tis arcium fiiarum munitionibus, in potedate Regis futuros a ^ euat * fe promitterent. Gravius in Wildonium ac Wolckenftorf- fium confultum, quos ereptis avitae paternaeque haeredita- tis arcibus praediisque, in exilium una cum liberis ejecit. (c) Pars II. Rrr 2 Vienna?, (A) Lit. esedem. „ Poftulavit „ etiam, ut jurejurando, & aliis di- „ verfis cautionibus, caveremus ei- „ dem, quod nec ad mandatum Sedis „ Apoftolicx, nec praetextu fenten- „ tise vel prxcepti,aquocunqueho- „ minum proferendi,aliquid facere- „ mus, quod a fuo diftaret propofi- „ to, quo S. Sedi Apoftolica:, & Ro* „ mano Imperio proterve refiftere „ difponebat, non folum a nobis, „ verum etiam ab inferioribus qui- „ buscunque Praelatis noftrarum par- ,, tium exigens metu terribili illicita ,, juramenta ; nobis autem nolenti- „ bus inquinari hoc fcelere, fervitu- s> tis afperae jugum impofuit, & de- „ fixa mente tandem difpofuit inno- „ centiam noftram perdere exquifitis „ tortoribus, & tormentis, ecclefia- rum noftrarum civitates,&caftra, * villas & oppida a fundamentisfub- verti conftituit per incendia, Sc „ rapinas. „ (b) Chron. Auftrale ad An. 1275'. „ Philippns h acres Carinthis, quon- „ dam ele&usSalzburgenfis, deinde „ Aquilejtz in Patriarcham poftulatus, „ fed propter inconftantiam utraque „ praerogativa privatus. Ottocharus „ autem Rex Bohemia ipfum in Ca- „ rinthia Capitanei loco conftituit ; „ hie aflumptis munitionibus aliquR „ bus ftatim violata fide Regem Boe- „ miae reliquit, Sjtdolfo eledto adhx- „ fit. „ Chron. Anon. Leob. ad A. 1274. „ Philippus vero Ducis Ber- „ nurdi filius in fede Salzburgenfi Sc „ Aquilegienfi fruftratus, dolens de „ pa&is, quae frater fuus habuit cum „ Ota{ero ad Curiam ( Horiwbergen* „ fern) Regis venit, & ibidem terras, „ Kariathiam, & Carnioliam fufcepic „ de manu Regis in feodo, ficut fieri „ eft confuetum. „ (c ) Chron. Auftrale ad An. „ Item Hartnidus de Wildonia in Styriaj n Wern~ 500 ANNALIUM AUSTRIA Ottocarus Viennae, quamvis nihil tumultuatum, aliisque Au- ^'ftriae urbibii s n° v i, pluresque obfides imperati: facile ut nit. appareret, in charitate civium, neque fpei fibi quidquam, nec prxfidii reli&ium. (a) Cumque de hello fibi infe- rendo nihil jam dubitaret Ottocarus j animum eciam ad muniendam urbem Auftris totius principem adjecit. Di- ruta primum, quae urbem ad earn diem defenderant, agge- rum munimenta: everfisque, quae confilio officerent, pub- licis, privatisque xdificiis, urbis velut novae facies infra pomoeria furrexit. Ea a porta, turrique Peileriana ad Pa- latinam excurrebat, forumqueCarbonarium, magnamque ejus tradlus partem, quae Widmeriani Quadrantis no¬ men hodiedum obtinet, complexa, vicuna Dominorum, & quidquid poll Scotos ad Navale Caefareum, quo loco fere porta turn Flumentana erat, intervalli eft, confine- bat. (b) Au£fo hoc modoCivitasj fed civitatis ve&i- galia ex continentibus prope aeftivorum menfium imbri- Eiuviones bus valde accifa funt & diminuta. A Majo enim menfe mAuftna^ Novembrem fere, aquarum tanta ubique erat eluvies, ut rivi omnes extra ripas egreffi, totam lateplanitiem alga, limo- ,, Wernharclus de Wolcfyettflorff , & Vicho- 33 varius in Auftria, receptis occulce ,3 V^udolpbi eledli liceris , & vana Tpe „ fedutti, Regi Boemis fe oppofue- „ runt, quos idem Rex toto nifu „ profequitur, & obfedit: nam ha> „ redes ipforum, quos fibi prius ob- „ fides dederant, jubet machinis ja- ,, cere ante ora, quo vifo parentes „ mifericordia moti funt, & muni- „ tiones regi tradiderunt, Hertnidui 3, veto Wildoniut Wernharclus Wol- „ {erfiorff receptis fuishaeredibus,re- „ li&isque hsreditatibus, metasRe- „ gisBoemise, fine fpe redeundi, pe- „ nitus funt expulfi; alii vero funt ,, gratis Regis reconciliati. „ Hor- neckius cap. 121. (a) Idem ibid. „ His itaque fu- „ peratis, plures & potiores Rex a „ Viennenfibus , &|abaliis civitatibus „ obfides requifivit. „ (b) Chron. Auftrale ad An. 1275. ,, Urbem quoque Vienna infra muros, „ apud portam Witmard^, valde mu- „ nitam coepit conftruere, & muni- „ tiones ex novo in terra sdificatas 3, plurimas exthfavit (forte: excita- „ yit.') „ Illuftrat hunc locum no- titia portarum Viennenfium , quam prabet P. Anton. Steyerer in Alberta /*» in addition, ad cap. III. p. 261. „ Porta - - Widmarthor di&a nunc ,, omnino claufa eft, ejusque loco „ altera, CC. ferepaftibus , occiden- „ tem verfus,indediftans aperta eft, ,, & Palatina dicitur. „ Eandem la- tine Lignariam olim didtam docet, alias Widmarctyr -tbor. 2 dam Prumentariam feu Granariam (Kcrner- thor) ex vico vicino, ubi frumentum venale erat, non a Carintbis appellatam cenfet. Stubenfem a Band - Jiuben , feu taber- nis Balnearibus, Balnearem nominat. 4tam ad Rubram Turrim olim unico, nunc triplici exitu patentem perhi- bet. Quintam ad Septentrionem No¬ vum Portam ( Neu - tbor ) fubftitutam illi cenfet, qus olim L. paftibus in occidentem remota, Werder-tbor, feu Infularis dicebatur, & a qua alia cen¬ tum fere paffibus diftabatin Orientem Porta Solaria ( Salz-tbor.) Sextam Sco- ticam olim intra sdes DD. de Hayden, vulgo Haydenfchtts qusrendam exifti- mat. S'eptimam (vulgo Peiler-tbor') nuper dejedtam , Sagittariam , quafi Pheiler- thor ab armorum fabris didlatn arbitratur: quemadmodum vicusilli vicinus Pogner-gaffen etiamnum appej- latur. Hsc ille, qus ex fynchronis documentis confirmare fe poffe pro- fitetur. (a) Chron. A. C. LIBER SEPTIMUS. 501 c - limoque replerent: &Danubius tertium jam intumefcens, autumni tandem tempore tantas ftrages fatorum, domo- rumque dedit, ut quidquid grani foenique in vicinis agris erat, aut aquis obrueret, aut uligine fepeliret. Quan- quam nihilo melius haberent remotiores etiam agri, cam- pique, ex quibus frumenti, foenique, allidua jam pluvia corrupti, inferri in horrea nihil potuit. Cum meflls exigua eflet, aut verius nulla5 vindemia, quamvis uberior, nihilo plus commodi afferebat, vino, ut ex continent! pluvia, rarisque folibus acerbo, humanis fere ulibus inutili. (a) H*c inter triftia, illud ominolum : XII. Cal. Augufti pla¬ net* duo, Venus ac Luna majori diei parte claro in lumi- ne flint confpebti. Id quanquam fupra natur* ordinem non eflet 5 raritate tamen fpedlaculi, rudeshominum men- tes ita ftupefecit, dignum ut ducerent, quod temporis fui Annalibus ad pofterorum memoriam commendarent. N§- que tamen has inter temporum calamitates pietatis ftudia negle&a funt. (b) Surrexit hoc ipfo tempore nova Tem- pli, Coenobiique Vienn* fabrica, qux anno demum fe- quente a Petro Paflavienfi Antiftite ad IV. IdusNovembr. confecrata, Ciftercienfis inftituti Virginibus attributa eft , & a S. Nicolao Myrenfium Epifcopo appellata. Condito- rem facr* AEdis hujus nondum comperi: haud a vero ta¬ men abhorret, Henricum S. Crucis in A uftria Abbatem, Sc Paltramum, poftea Confulem Viennenfem, cujus in Cifter- cienfem Familiam complura extant beneficia, inter primos novelli hujusCoenobii authores, patronosque extitifte. (c) R r r 3 Quo (a) Chron. Auflr. ad An. 1275, ^ Tempore menfisMaji nubes aquis, '' quas a mari, &ab aliis fluminibus immoderate anno proximo praece- denti hauferant - - absque gran- dine, &fine magno impetu refun- dentes, per fingulos eo fubfequen- tes menfes, dum ad hiemalem ter- minumin tantum imber continua- re ftuduit, quod ex inundationi- „ bus per Italiam - & Alemanniam „ univerfi rivi ftatutos terminos ex- „ cederent. In Aujlria autem - - Da- „ nubius bis inundans, tertia vero „ inundatione tempore autumni Ion- „ ge Iateque diffufus molendina & „ sedlficia , acervos quoque cujusli- „ bee grani - ftraminis & foeni - de- „ ftruxit. Annona etiam, quae pro continuatione pluvia ad horrea s» „ eft terra - pluvia,multamontium ,, cacumina, & arbores una cum ra- „ dicibus proni ad planidem delapfa, femitas & convallia obftruxerunt! Vina etiam inconfueto gelu pro botris ex fe labrufeas producentes, - & aliquse vinese Idibus Novem- bris font vindemiatse: & ecce vi- na hoc anno per Auftriam amara funt communicer, &nimis acerba ad potandum. „ (b) Idem ibid. ,, XII. Kal. Au¬ gufti Luna XXIII. ftella Venus, &" Luna a mane usque ad vefperam claruerunt. „ (c) Chron. Auftr. ad An. 1275. „ Eodem anno Clauftrum de S. „ colao Vienna infra muros (Steye- rerus nofter in Colle&an. fuis, Tem- plum S. Nicolai primitus extra ur- congregari nonpoterat ? putrefada bem (inder Aljiergajfen) conftru&urn ” eft in campis: & quoniam repleta „ e ff e Ten?plum S. Nicolai Vienna conditu. 502 ANNALIUM AUSTRIA Quo cafu deinde, quave temporum vicifiitudine ad S. Claras filias, quarum hodie in urbe Ratio eft,' translatum fit, hujus loci non eft inveftigare. Conventus Paulo ante, quam haecViennae gererentur,Comitia mrz,- Wirzburgi coepta funt, IV. nempe Nonas Junii, lacro Di- Mus, & vini Spiritus adventui die: quorum de eventu priusquam demum conftaret, nolebat Rex fapiens in Ottocarum hoftile quid- ^VindeL quam decernere, quidquid fecus Fridericus Salisburgenfis Archiepifcopus iteratis urgeret literis, ne calumniae pate- ret. ( a ) Sed & hie quoque Ottocarus, Henricusque Ba- varus, quorum caula indicia erant, fruftra expe$ati: da¬ tum id tamen utriusque honoribus, ut ampliata caula, ultima, certaque iis dies exeunte jam menle Junio, Augu- ftano in conventu conftitueretur. (b) AfFuere magno numero Auguftae Vindelicae Viri principes, fed Eledo- rum nemo praeter Ludovicum Palatinum eo acceftit. Pa- tuit tamen, Comitiorum, quas alia ex aliis jam praeceile- Adfum rant, terrorem nonnihil in Ottocarum potuifte. Miftus eo Bernardus, Seccovienfis Antiftes j ab Henrico vero Henri ci Duce Bavarian Oetingenfis Prapofitus, itidem Henricus > Bavaria q u j Oratorum publicorum nomine, Principum fuorum oratms. caulas eo in conventu pertra&arent. (c) Sed quod Salis- efle Icribit: necldiffentiunt alia do- (b) Annal. Colmar, ad An. cumenta ) a Domino Petro Epifco- „ Rudolf bus Rex in fefto Pentecofles „ po Patavienfi eft dedicatum in ho- „ in Wirceburc{ curiam celebravit: „ norem Sta?, & individua?Trinita- „ Regem Bohemia? fecundario cita- „ tis, prascipue veroinhonoremSta? „ vit. „ Chron. Anon. Leobienft ,, Maria Virginis, in cujus venera- ad An. 1274. & Chron. Salzburg, ad „ done omnia Ccenobia Grifeorum An. 1275. „ Rege Rfidolffo - - Erbi- n Sti Bernhardt cenfecrantur , & in „ folim veniente, Rex Boemia, & Dux ,, honorem S. Nicolai , S.Rernardi ,XI. „ H. Babaria comparere non curave- „ mille Virginum, &aliorum pluri- „ runt. Sententialiter igitur aPrin- ,, morum San&orum , quorum ibi „ cipibus curia indicitur /iuguf a ce- „ Reliquiae continentur , Domini „ lebranda circa folftitium. „ „ Henrici Abbatis S. Crucis Coenobft, (c) Chron. Salzburg, ad An. 127^* „ Paltrami didi Vatzonis , & aliorum „ Convenerunt magni viri, fed de „ idoneorum ibidem civium confilio „ Ele&oribusnonnifiDuxiWow/wtf. „ & auxilio mediante. „ Plura de „ Ibi mifli font pro parte Regis Boe- Paltramo Vaczone refert Linckius in „ mia VenerabilisDominus Wernbar- Annal.Zwetl. ad An. 1274. j} ( ] us Secovienfis Epifcopus : ex parte (a) Rudolphi I.Imp. Lit. exCod. „ H. Illuftris Ducis Babaria H. Pra?- Rudolph. L. II. Epift. VIII. apud „ pofitus Ottingenfis cum honefto co- RdmumHerrgottum. „ Super diffi- 7J mitatu. EFpropofitis quadtioni- „ datione Regis Bohemia?, utfcripfi- } , bus de jure ele&ionis Imperii, nun- „ fti, confultius exiftimantes,utma- „ cii Principum pra?didtorum ft non „ gis congrui temporis opportunita- „ difcordes, tamen non pariter (de- „ te captata, quando videlicet con- „ eft fort. Concordes) curiam exie- „ tra Cum definita fuerit prolatafen- „ runt, pofitisprius fufficientibus al; » tentia, ut proceffus calumnia ca- „ legationibus fuper juribus Imperii ?> reat,ip(adimdatio celebretur &c. », * q uoa LIBER SEPTIMUS. 503 c. Salisburgenfis Archiepifcopus Fridericus illatas fibi, fux- que Eccleftae ab Ottocaro injurias amariffime queftus 5 (a) quod Auftriae quidam proceres Styriasque, Wolckenftorf- fius nempe, & Wildonius, gravi oratione in Ottocarum inve&i, totum conleftum Principum in le averterint 5 prabita Bernardo Seccovienfi materia eft, multa pro Re- Bermrdi ge, multa in Caefarem dicendi. Erat Viro in Diale&ica palaeftra minime hofpiti, acris, fpinofa, & fuapte natura vehement incitata Oratio : utque femel adverfariorum contentione Oriltio ° auferri le longius paflus eft, nec clamoribus, nec verbo- rum contumeiiis parcebat. Exorfus ab Ottocari juribus Latine declamabat, Auftriam dote, enfeStyriam, Carin- thiam ac Carnioliam pado & hasreditate acquifitam: de¬ fends has provinces adverfus Friderici II. filiorumque ejus improbas molitiones, premium operae a fummo Pontifice conceflum: Auftriae:, Styriaeque proceribus ft leverum fe prebuiflet; fuaeid perfidiae, ac leditiofis inPrincipem legi- timum confiliis, non Regi adfcriberent, dementi alioquin Principi, ac in omne genus hominum beneficentiftlmo 2 non ignorafle eundem, Rudolphi clandeftinisliteris, velut „ quoad eledionem ex utraque par- „ te. Et quia jam dudum nobiles „ Viri Ludtvicus 6 c H. Duces Babaria „ haereditate paterna fecreta, ad in- „ vicem de titulis, videlicet Comi- ,, tia Palatii pheni > & Ducatus BaAaria „ contendebant; gravis inter eos ori- tur difcordia, qua: pluribus Prin- „ cipibus & nobilibus laborancibus „ ad concordiam non poterat revo- „ cari. „ Hue referenda eft contro- verfia de fufffagiorum jure, de qua extac Diploma B^udolji I. apud Tolne- rum Cod. Diplom. Palatino, Num. CVII. p. 75. valde memorabile ra- tione compromijfi , ex quo fuo & Hen- rici Fratris 6 c omnium aliorum Prin¬ cipum nomine Hudolpbum elegifle fen- bitur. Ignotum tamen eft, qusnam ilia curia fuerit Augujia Idibus Maji , ut ibi legitur, habita An. 1275. cum ea, de qua Chron. Salzburg. 6 c Annal. Colmar, memorant, habita fit poft Pentecoften , feu curiam Wir%bur- genje>n , circa folftitium: Pentecofte autem incident An. 1277. in fecun- damjunii: neque de alia prius Augufla celebrata ulla usquam extet mentio: ut ante me obfervavit P. Marcus Han- jfiz. T. II. p. 381. ( A ) Liter. Friderici Salisburg. Ar- chiep. apudM.HanfiziumT.il. p^o* „ Indignatio, quam concepit indigne „ adverfus Salzburgenfem Ecclefiamt „ Dominus Rex Bohemia:, ficut ex- „ perimento didicimus, non quie- „ feet, donee noftrum, & Ecclefias „ noftrs veftigium deleatur de terra. „ Poftquam omnes, & finguli perie» ,, runt in Auftria, Styria, & Karin- „ thia, quicolebant juftitiam, &Ro- „ mani Imperii Iegibus paruerunt &c. „ quamvis autem cum devota humi- „ litate proftrati pacis gratiam, vel „ faltem treugarum inducias petive- „ rimus ab eodem Rege, nulla tamen „ circa hoc conditione perficere qui- ,, vimus, nifi adverfus Romanam Ec- „ clefiam, facrumqueRomanum Im- „ perium temerato fidei noftr® de- „ bito voluiftemus efKci infideles. „ Nos igicur in anguftiis pro Augufti „ reverentia conftituti, imploramus ,, auxilium , & fubfidium expeda- „ mus, veftrae feliciffima: Majeftati „ cum dolore, & gemitu fupplican- „ tes, quatenus faltem reliquiis did:® „ Ecclefi® miferabiliter derelidis, ne „ &ipfum tenue,& modicum facul- „ tads, quod ab unguibus depredan- ,, dum cecidit, abiorbeatur iterum „ ab eisdem, feftino fuffragio fuccur- „ ratis, antequam contingat totali- „ ter confummari. „ 504 ANNALIUM AUSTRIA flabello feditiofa fubje&orum fibi procerum confilia effe a. c . inflammata: eum ne Regem, ne Caefarem agnofcat, reli- gione prohiberi. Nimio plus conftare, quas res Rudol- phus in Bafileenfem Epifcopum, quas inTempIa, locaque Divino cuitui dicata non femel molitus efiet: mirari fe, qui fapientiffimorum alioquin Principum concilio venire in mentem potuerit, fins fufiragiis deligere Ecclefiae pri- marium Defenforem eum, qui ob violata jura facra de- voveri diris non una execratione fit commeritus: vitio creatum Imperatorem pro nullo efle. At quod tandem certius manifeftiusque ele&ionis vitium, quam fi caput ecclefiis tarn infeftum fummo Imperio praeficiatur? (a) Ferrea adhuc patientia Rudolphus oggefia fibi pro- bra devorarat: fed cum finem maledi&orum nullum fa- ceret Bernardus, commotior jam Cadar, quin tu, inquit, Kudolphi Legulejis ifta, ac Sophiffarum fcholis deblateras: in Prin- 1. mode ft a cipum te confeflu loqui noveris, qui de tuis his argutiis reftonfio. intelligunt. Quanquam iftud in lucro fit, quod ea lingua maledi&a tua effuderis, quam pauci calleant, qua- que nemo tibi refpondeat: fi enim oris earn tui acerbitatem Principes hi intelligant, nae tu grande tibi accerfas malum, caufamque una tuam, Regisque, a quo miffus es, penitus affligas. Si cum Epifcopis , ac Sacerdotum or dine res tibi e fty (a) Anonym. Leob. Col. 839. „ Pbilippus Q Carinthius ) cum Baro- „ nibus Styrite Domino de Wildonia , „ & Domino de Lanjfe, & aliis Re- ,, gem l\udolfum Romanorum adie- „ rant. „ Sed non addit, quo loco, vel anno. Idem ad An. 1275. „ Eo- j, dem anno Auftrales nobilem Vi- „ rum de Wolfgerflorff dirigunt ad „ f\udolfum: xenk&Hartnidus deWil- „ donia de partibus Styriaj ad eun- „ dem, uterque fuorum contribu- „ lium, & terne angariam deploran- „ tes. „ Gerardus de Roo L. 1. ,, Fridericus Archiepifcopus Salisbury „ genfis, Fridericus a Petovione S tirus, „ Bernardus Wolckendorpus, &■ Udalri- ,, cus de Viechoven Auftriaci quereban- „ tur pulcherrimas regiones contra „ jus occupatas, tyrannide opprimi „ ab Ottocaro. „ Horneckius vero- fimilius negat cuiquam per obfeptas undique vias, minasque Ottoiari li- cuiffe adire curiam Auguftanam , prx- terquam Hartnido de Wildonia , &Ber- ^ardo Wolckfnsdorffio , nuper in exilium e je£ti s . Chron. Anon, Leob. ad An. 1274. ( re&ius 1275. ) „ Surgens „ U'ernhardus ( Sefyvienfis) in medio ,, Procerum, ele&ionem Rjidolfi mul- „ tis verborum phaleris nilus eft, ,,'quam poterat, viciare : probans „ eum excommunicationis vinculo, „ eo quod quasdam ecclefias fpolia- „ verat, irretitum, & propter hoc in- „ habilemadhoc culmen.,, Chron. Steron. ad An. 1277. caufas affert, quibus jus fuum defendere nitebatur ottocarus: „ Dicens, quod easdem ,, terras bona fide, & juftotitulopof- „ fideret, ac ex mandatis ac commit „ fionibus Apoftolicorum, qui tem- „ pore fuo fuerant, contra infultus llngarorum, Cumanorum & Tar- „ tarorum per XXIV. annos cum „ gravibus fumptibus &laboribus, „ imo & multa impenfa non folum „ fuorum, fed etiam proprii fangui- „ nis defenfaflet. „ Fufius ifta tra- ftat Horneck. cap. 112., & Gerard. R00L. I. quern confulas Iicebit. Dp Rudolphi clandeftinis literis intelh- gere poflis id, quod ex Chron. Au- ftraliad An. 1275. p. so2. allatum eit. LIBER SEPTIMUS. 50 ? c. eft , Latine didto ; in me meique Ordinis diclurus> ea lingua mere, qua pro fe quisque refpondere pojjimus . ( a ) Non terruit Oratorem interpellantis fe Caelaris Ira Prin- authoritas, fed plura parantem dicereLudovicusPalatinus, in vir ammi alioquin mmius, atque irae ltnpotens, admota ad oratonm. enfem manu, confe£fcurus in veftigio videbatur, niCsefar, ni allidentes proxime Principes vim continuiflent. (b) FaceiTere tamen ocyus a confpecftu Principum jufTus eft Bernardus, ne commotis feme! indignitate fermonis audi- entium animis, facinus atrox patraretur, & violato gen¬ tium jure, inter ipfa ComitiaSacerdotum fanguis fundere- tur. (c) Non deferuic Bernardum, quae dicenti affuit, animi prafentia : cumque fa<5la difcedendi venia, publici commeatus caufa dedudlores peteret, eos a Casfare nomi- natim poftuiavit, quorum a manibus fummum alioquin periculum inftabat: fapienter ratus, officii, Caefarisque caufa a vi temperaturos,qui, nifi fidem Caefari obiigaflent luam, manus ab injuria aegre cohiberent. (d) DifcefTu Sententia legatorum acrius coorta Principum odia, Ottocarum, & Henricum contumacise eaufa, fuis excidifle juribus, hono- ottowu. ribus, fiduciariis provinciis pronunciarunt: prodendum juftae feveritatis exemplum: opprimendos bello ambos Principes, & quae adverfus rem publicam feciftent, prae- lenti legum poena, majorum more vindicanda. ( e ) De- cretum deinde publicis tabulis confignatum, quo RudoJ- phus Caefar Salisburgenfis, Paflavienfis, ac Radsbonenfis Pars II. S s s Eccie- (a) Chron. Anon. Leob. ad An. 1275. » Rex autem literature ex- „ pertisPrincipibus aflerit, hujusmo- „ di in Collegiatis Confiftoriis, di- „ cens, literaliter potius, quam co- „ ram faecularibus Principibus con- „ tra&anda: & Prindpes fi incelli- „ gerenc, fine ofFenfa nullatenus per- ,, tranfirent. „ (b) Gerardus de Roo L. I. & ex eo Brunnerus P. III. Boic. L, y Ha- genus in Chron. Auftr. „ BifchofF ,, Bernhart. - - woltdie Wal fchel- „ den,undfprach: derChunig wer „ zu der zeit, do die wal befchach, ,, in den bann gewefen. „ (c) Chron. Anon. Leob. ad An. 1274. (feu 1275O » Q ui (Legati „ Bohemi Regis & Ducis Bavaria) V1X „ obtento fecuritatiscondu&uinani- ter ad fuos dominos funt reverfi: „ Hagenus in Chron. Auftr. „ Daz n niut fere den Pfallen* grajfen , und „ die andern, und ward dem BifchofF „ auff daz leben gedrot; daz doch „ derChunigweisleich underftund.„ Gerardus Roo L. 1. Auftr. Annal. (d) Hagenus in Chron. Auftrali. . „ Do der Tag verguend, bat der Bi- „ fchofF von dem Chiinig gelaic. „ Der Chunig fragtyn, wenn er in „ gelait wolc haben ? do nam der „ BifchofF zu fleifs, die ym allerhef- „ figft waren: wan er weft wol, ob „ er fich in ir trew empfulich, daz „ fie ym mit nichce ybel tetten. „ (e) Chron. Anon. Leob. utfupra: „ vix obtento fecuritatis condufitu „ inaniter ad fuos dominos funt re- „ verfi. Otakerus autem , & Hainri - ,, cm Dux in fuis juribus, ofKciis, „ & feodis ab Imperio dependenti- „ bus, communi omnium fententia „ funt damnati. „ Horneck. c. 112. U) Lit, 506 ANNALIUM AUSTRIA Ecclefiarum jura peculiariter prote6fcurum fe recipit: (a) Ceteris interim fpes oftenfa, fua propediem recuperandi, cum primum per reliqua Imperii negotia Caelari liceret. ExadtisAuguftas ad hunc modum Comitiis, Rudol- phus Ulmam movit, alteram magni nominis Sueviae ur- Burggra- bem: inde Burggravium Norimbergenfem ad Ottocarum vm No- cum mandatis deftinat. (b) Vienna turn agebatOttoca- gmfiscKm mSf rerum fuarum, ut locus tempusque monebat, fane mandatis folicitus: ab hoc cum Auftriam , Styriam , Carinthiam , Carnioliam, quas ille provincias magni interregni tempore fus, occupaflet, repeteret Fridericus Burggraviusj adderetque Principum fententia Bohemiam etiam, ac Moraviam, con¬ tumacy caufa eidem abjudicatas j non tenuit fe Ottocarus, CUJUS po- quin ftomachum fimul omnem in Cacfarem erumperet, *cum*fio fidemque ac obfequium ejuraret, nihil in fe, clamitans, macho re- nihil in terras fuas juris efle Germanic Regi, heri nato: fe jiat otto - q Uf)e armis, quae juftis padis, pretiove fua fecerit, ventofi alicujus Comitis, Sc fortunam fuam per anguftias pedoris nondum capientis comminatione tarn facile non dimiflii- rum: alia fe bella, aliis viribus, ac quibus Rudolphus ad- huc infueverit, geffifle : eas fi experiri libeat, arma in- duat, oportet: & fiquid curta res domi reliquum illi fece¬ rit, in militem expendat: iilud tamen meminerit, non cum inermi civium manipulo, non cum Sacerdotibus, quibus cum hoftibus adhuc illi res fuit $ fed cum invi&a Bohe- morum gente, cum Rege inter arma nato, Sc magnis vi&oriis affueto bellum fore: pugnare fe pofle, fervire non pofle. Hoc refponfo dimiflus Burggravius eft. (c) Quo (a) Lit. Rudolphi I. Imper. qui¬ bus in tutelam fpecialem recipit Ec- clefiae Salisburg. Ratisbon. 8c Patav. res & homines, datae per modum De- creti in Curia Auguftse celebrata apud M. Hanfizium T. II. p. 381. (b) Chron. Anon. Leob. ad An. 1274. (verius 1275.) „ Exafta cu- „ ria Rex Ulmam venit, & Hainricum „ Purggravium de Nuernberg dirigit „ ad Otakprum, pofcentem fuo nomi- „ ne, 6c Regni, Aufiriam , Kurinthiam „ &Carnioliam y quas injuftce ufurpa- „ tionis titulo poffidebat: declaran- „ tern etiam, quod Regnum Bohemia , „ 8c Marchionatum Moravia fibi pro- „ pter contemptum, 8c contumaci- „ am, abjudicavit lententia Princi- j> pum, 8c decretorum. „ C c ) Hagen, in Chron. p. 1086. „ Darnach rait der Chunig Rudolph „ gen Ulm, und nach ratt derXCei- „ len fant er den BurggrafFen von „ Nurenbergzu den vonBehem, und ,, embott ym, daz er dern Reich wi- * deret, waz er davon inne hiett: ” und liefs yn fagen, daz er mitfrag und urtail verloren hiett alle die ” rechte, die er von ym zu Iehen „ hect von dem Reiche: wan er zu ” rechter zeit nicht hiett domit ge- „ dient. Der Burggraff von Nuren- „ berg fand zu Wienn Chunig Qttacbprn „ von Behaim, und warb redleich „ die BottfchafFt. Chunig Ottacbpr „ verantwurtc, wie ym fein Hausr „ frau Margareth zu Oefterreich hiet „ gemacht, und mit dem fwerc hiec „ er Steyr gewunnen, und LIBER SEPTIMUS. SO 7 C Quo alienior a Rudolpho Octocarus, bocftudiofius bene, volentiam Caefaris Ladislaus, Rex Hungarus, captabat. ^diski Eadem ille, quas Ottocarus, in Auftriam, Styriamque jura obtendebat, & inter semuli cum Caefare diffidia, in fpem^ «/• veniebat, fore, ut conciliato perOratorem RudolphoCse- ? hum u fare, caufam haud paulo felicius urgeret fuam. Acceptus omni honoris (ignificatione Orator Hungarus, Regis Gu- bicularius,mutuasque amicitice interReges vinculum ar&iC fime adftri&um : fed quod extin&is Auftriae, Styrizeque Principibus, provinciae eas ad jus Imperii rediiflent, nega- bat Rodulphus ea in re gratificari fe Ladislao pofle, alia omnia, quae falvis Imperii juribus, praeflari a fe poffent, officia prolixe pollicitus. (a) Eo refponfo fatisfa&um Hungaris, nec ultra tendere in praefens vifum. Rudolphus interim ad folennem cum furnmo Pon- Rudolphus tifice congrdlum, qui Lugdunenfi e Conciljo redux Lau. ^ngo" fannam Odtobri ineunte venturus nunciabatur , omnia rum x. comparavit: expense in veftium ornatum nongentas & amplius argenti fdibvx, nihilque ad exquifitum fplendo- rem, pompamque majeftatis praetermiflum. LaufannamVa- lefisepraecipuum eatempeftate oppidum,haud longe alacu Lemano fitum, Gregorius X. Pontifex pridie Non. O&o- bres tenuit, molefto cum Alphonfo Caftellae Rege, de ab- dicandislmperii juribus colloquio Belliquadrii defundus, (b) Rudolphus Caefar earn ad urbem XV. Kal. Novembres cum Aueufta conjuge, liberisque pene univerfis acceffit: prae- Pars II. S s s 2 ftito- „ Chunig Rudolffn fpottleich bott- fchafFt. „ Chron. Anon. Leob. Col. 843* » Ad quos Rex: nonde- „ crevimus ait, tam facile reddere, „ qua: arcu & gladio noftro tam fu- „ dorofe conquifivimus: velqmead „ nos confanguinitatis & affinitatis „ tramite manaverunt:. adjiciens,fe „ non modicum mirari, quod Pro- ,, ceres Regni omiftis potentioribus „ tam exilem Comitem ad Regni fa- ,, ftigium extulerunt. „ Horneck. fu'fe de his cap. 114. 115. & 116. Dubravius Boh. L. XVII. „ Vehe- „ mentiffime ad fingula excanduit Otthoparus , ipla re, inquiens , verum ,, experior, - infolentius nihil effe „ humili, cum furgit in altum. - - „ iratus denique refpondit: nihil fe ,, Rudolpho debere, nihil etiam velle ei reddere. „ Gerardus Roo L. 1. Arenpeckius in Chron. Auftr. Aineas Sylvius in Hift.Bohem. (A) Rudolphi I. Imp. Lit. excu- fatoriee ad Hungarian Regem apud Seyfridum Abbat. in Cod. Rudolphi- no L. II. ep.VII. quas affert Rdmus Marquardus Herrgottus, hoc initi^t „ Regalibus veftrisLiteris nuper Cul- „ mini noftro diredis &c. „ (b) Annal. Colmar, ad An. 127$. „ Pridie Nonas Odobr. Gregorius Pa- „ pa venit Lauftmnam. - - Rex plus- „ quam DCCCC. marcas expende- „ rat in veftes pretiofas. „ Nego- tium Gregorii X. PP. cum Alphonfo Ca- ftellse Rege de Augufti nomine, &in- fignibus abdicandis multis profequi- tur Raynaldus Annal. Eccl. T. XIV. ad An. 1275. ex Surita L. 3. Annal. c.93. Pcolom.Lucenfi in Hift.Eccl. L. 23. c. 5. ex Mariana Hift. Hifpan. L. 13. c. 22. & ex Libro 4. Epift. curial. Gregorii X. Pontif. qui confuli po- teft. (a) Annal. \ 508 ANNALIUM AUSTRIA ftitoque folenni fidei facramento Komanam Provinciam, A * G cum Ravennate Exarchatu eidem confirmuvit. (a) Crucem facrae adverfus Saracenos militias tefferam ea occa- Qtt'id i^fione a Carfare, Anna Regina, ac Theobaido Phiretenli aBum ' Comite fufceptam Annales Colmarienles memorant: quae res poftea Rudolpno in calumniam vertit. (b) Caefarem Lauiannam profe&um confecutus eft Henricus, magni inter Sodales Divi Francifci Vir nominis, multisque in re¬ bus egregia cum laude verfatus. Hunc Gregorius Ponti- fex orbato nuper Bafileenfi Ecclefiae Antiftitem dedit, rfe- mandata illi Decimarum cura, quas in facri ufus belli ex Sacerdotali per Germaniam Ordine colligi jufterat. Ex ea pecunia magnam argenti fummam Rudolpho Csefari repraefentari voluit, quo primurn tempore ad accipiendam Imperii Coronam Italiae alpes tranfcendiftet. Id ut Junio fummum menfe anni lequentis, neque cum majore,quam duorum millium, militari comitatu fieret, Pontifex opta- bat. (c) Sed id conftlium turn Gregorii X., tom fuc- ceflorum ejus feftinati obitus, ac magis bellici adverfus Gt- tocarum apparatus diflcuflere. RuMphi Non * n dormiit interea caufte fuaeOttocarus, pacem- l.ad Hen- que cum Rege Hungaro, ne gemino diftribtus hofte vires rkum diftrahere cogeretur fuas, conciliatory Henrico Bavarise mmit™' Duce, redintegrare fatagebat. Odoratus rcm Carfar, lite- ras continuo ad Henricum dedit, Alphonfo Caftellae, & Ottocaro Bohemias Regibus tarn addidum, quam a Ludo¬ vico Palatino fratre averlum. Hunc igitur, meliorem ut animum induat, (d ) atqueab Alphonfc, qui jam nuper, quid- (a ) Annal. Colmar, ad An. 1275". ^ PridieNon. Gdobris Gregor jut Pa- ,, pa venit Laufannam. Rex R,udolfns „ venit ad sum fefto Luca cum Re- „ gina, 6c pene cum liberis fuis uni- „ verbs. „ Liters, feu forma,qua fe R^udolphus Rex Pontifici obftrinxit Ravennsque Exarchatum , 6c alia Rom. Ecclebs jura defenfurum fpo- pondit in Templo Laufannenfi XIII. Kal. Novembr. Indid. III. An. 1275. extant apud Raynald. T. XIV. Num. 37. ad hunc annum. (b) Anna). Colmar, ad An. 1275. „ Rex accepit Crucem 6c Regina - - „ 6c pene nobiles, qui ad curiam Pa- „ ps pervenerant, uni verb. „ Ea- dem de Pjtdolpho memorant Bernard. Guido in Chron. Rom. Pont. Andr. Oandulus L, 10. cap. 8- Ptolom. Lu- cenf. in Hill. Eccl. L. 23. c. 4. Chron, Salzburg, ad An. 1275. (c) Annal. Colmar, ad An. 127$. Papa Fratrcm Henricum Ordinis Mi- norum in Epifcopum Bableenfem conftituit, 6c confecravit Laufarnia, Eundem Legatum Teutonia: fuper congreganda Decima Clericorum conftituit, 5 c ut XII. millia mar- „ carum Regi Rudolfo daret, poft- „ quam montana tranbret. „ Iidem paulo ante : „ Papa Regi-confulue- „ rat, ut [\omam ad feftum PentecofteSy „ cum duobus millibus militum ve- „ niret, ut eum in Imperatorem Ro- „ manorum folenniter coronaret. ,» (d) Lit. Rudolphi R. ad Henri¬ cum, Bavar. Due. apud Herrgottuni T. III. pag. 457* quarum initium: LIBER SEPTIMUS. 509 c. quidquid juris in Germanise Regnum habere videbatur, ultro fe abdicaflet, (a) nihiliibi deinceps polliceretur, monet: Ottocari demum in componenda cum Hungaro pace, ni contra rem publicam facere, & favere manifefto Imperii hofti veile videretur, partes ne fufcipiat, graviter prohibet. (b) Quantum detulerit Caefareis his literisHen- ricus, haud fatis iiquet: quanquam ea, quae de compo¬ nenda cum fratre difcordia Rudofphus monita dabat, ad- mififle in animum videretur. (c) Ottocari tamen cum Rege Hungari^ diflidia fopita potius funt, quam extin- &a. (d) Conatus etiam tanti rnultis interim, gravi- busque impediments fufflaminati funt. Viennae jam fuperiore anno altera pene civitas adjun- &:a eft, palatinae portae vicina: nova nunc demum acceffio in adverla urbis parte j ad portam Pyberanam addita. Eo loco crevifle urbem opinio eft, ubi propugnaculum ejus no¬ minis hodiedum extat. (e ) Verum haec urbis incrementa ' S s s 3 mul- Vk‘, am ta i Sed no dio „ Quod folitse tibi falutationis for- „ ma &c. licet alias incaffum noflras ,, injecerimus operas, ut cum fratre „ tuo praedi&o ( Ludovico) reduci „ poflis ad fraternse concordiam uni- ,,‘onisj non piget tamen adhuc, „ dummodo tempeftive acquiefcere „ volueris, ad concordandum vos „ omnem adhibere follicitudinem, „ & laborem. „ (a) Liter, easdem. „ lit autem „ evidenter poflis intelligere, quali- , ter quidam in tui diminutionem flatus circumvenire te ha&enus „ funt conati, baculum Regis Cajlella , ad te fuftentandum, harundineum ” praetendentes; nolumus amplius „ te latere, quod di&usRex omni „ juri, aftioni & quatftioni, quam „ fibi in Imperio competere aflere- ,, bat, in manibus fummi Pontificis „ limpliciter renuntiavit &c. „ (b) Lit. etedem. „ Csterumcum ,, RexBohemorummanifeftus fitho- ,, ftisImperii, &in profcriptione Re- „ gia perfeveret , tibi firmiter, & „ Imperialis gratia: pracipimus fub „ obtentu , quatenus ad concor- , dandum N. cum ipfo N. ( Otto- „ carum cum Stephano R.) te nul- „ latenus intromittas : quia hujus- modi concordia videtur in confpi- 1 rationem contra nos, & facrum Im- ’ perium manifeftius afpirare. Alio- quin, fi contra inhibitionem no. !! ftram concordare di6tos Reges ali- „ qualiter attemptares, hoftibus & „ inimicis noftris favere luce clarius „ videreris &c. „ _ (c) Lit.aliaRudolphiR.adHen- ricum Due. Bavar. apud eundem T. III. p.4 ut emendi & ,, vendendi tam in cibariis, quam in „ mereimoniis omnes per pradidq- „ rum quinque annorum fpacium u- „ beram habeant facultatem. Quan- „ dam etiam fylvam in fubfidium ci- ,, vibus libere tribuit, & nundinas „ per lex menlium fpacium perenni- „ ter, prout civibus expedire vide- „ bitur, fieri illic jullit. „ Sic men- dofumChroniciAuftralis locum cor- rigit Anonymi Leob. Chron. (a) Chron. „ proh dolor! exortus eft ignis, au- „ ftro meridionali vento vehemen- „ ter conflante, & ecce iterum, & „ tertio ipfa Civitas Vienn. infra & extra muros, omnes porra, prater „ duas in IVitmarcht, & Karintbiano- „ rum (Anon.Leob. fcribit, prater „ duas portas lignorum & Karinthia- „ norum ) turres quotjue in gyro fin- „ guk, clauftra demque Scotorum , ,, &Fratrum Minor um , nec non Pa- „ rochiales ecclefk S. Stephani , & S. „ Michaelis , & S. Petri , usque ad CL. „ hofpitia circa Novum Forum tema- „ nentia, in favillas & cineres pe- ,, nitus funt redada. Teftudines ve- „ ro & ftrudura lapidese confum* „ mato igne, pronse quam plurimse „ corruerunt. Tale namque dam- ,, num honefta Civitas a conditione „ fua non eft hucusque prada, vel „ incendio adeo confecuta. „ Idem lcribunt Anon. Leob. & Zw'etl. ( A ) Chron. Auftr. Zwetl. Leob. ibidem. „ Porro Ota{erus Rex,cui „ di&a Civitas rebus &perfonis, di- 512 ANNALIUM AUSTRIA Annona Sed enim Regiis voluntatibus caelum ipfum adverlari vi- a. c. Aujlriam debatur. Ingens eo anno a ventis, folibusque ficcitas conlecuta eft: fie ut humore hac aeris intemperie deterlo, fruges, fegetesque exarefcerent j fameque ac pabuli ino* pia pecora ipla magnam partem interirent. (a) Hcec cum aeftatem omnem incolis gravem redde- rentj autumnum tamen graviores longe terrores excepe- runt. Rudolphus enim Caefar, qui ut nullam ex aequo, juftoque tranfigendae rei viam omitteret, Gregorio X. Pontinci Romano, turn adhuc fuperftiti, totam, quae de Provinces Auftriacis inter Ottocarum, & Imperium ver- fabatur , controverfiam , dirimendam fapienter permife- ratj (b) eo nunc defundo, per Legatos, ipfum apud iRudolphus Regem jus urgebat fuum. Sed cum Legati ad Ottoca- i. beiium rum miffi , fuper ceteras verborum contumelias pacati nihil retuliflent, mente ac animo totus in belli curam incumbebat. Invitati in armorum fbcietatem vicini Ger- maniae Principes : (c) imperata aliis certa militum lub- fidia, omnia ad longi, ut turn opinio erat, difftcilisque belli necelBtatem comparata. ( d ) Favebat Caelaris con- adverfus Ottocarii, parat. (a) Chron. Clauftro - Neoburg, ad An. 1276. „ Civitas Wiennenfis ,, incendio vaftatur proprio fere to- „ ta: ventus etiam vehementiflimus „ fuit, &tanta ficcitas terra;, ut pe- „ cora multa perirent fame. „ ( b ) Lit. Rudolphi Imp. ad Grego- rium X. PP. (An. 1276. X. Januar. defundtum) in hac caufa apud Rdifi- fimum Herrgottum: quarum initium: „ E)'a Beatiflime Pater &c. &c. licet „ Illufiris Rex Bohemiae - diu fueric „ in exhsreditationem Imperii de- „ graflatus ; quia tamen in Vobis „ adeo Divinas gratia; & Juftitise ple- ,, nitudo exuberanter habundat, - - „ controverfiam, qua; inter nos, & „ ipfum pro bonis Imperii vertitur, „ occupads ab ipfo, fiducialiter Or- ,, dinationi Divina;, & Auftoritati „ Apoftolica; relinquimus, & expo- „ nimus dirimendam. „ (c) Colligi id poteft ex Literis Rudolphi I. Imper. apud Seyfridum Abb. Cod. Rudolph. L. II. ep.XVII. qusincipit: „ Verfuts calliditatis „ infidiis &c. „ ex Refponfo Ray. mundi a Turri Patriarchs Aquilejenfis apud eundem Seyfridum, negantis quidem, in prsfens fibi effe cum Oc- tosaro difeordiam $ fed pacem diu- turnam effe non poffe, nifi caftrum in prsjudicium Ecclefise fua; ab Otto- caro eredtum dirueretur. (d) Annal. Colmar, ad An. 1276. „ In fefto S. Dominici prsparavit „ Rudolfus Rex expeditionem fuam „ contra Regem Bohemorum. „ Chron. Steron. ad An.1277. (redtius 1276.) „ DominusOm^fr«j V.Boe- „ morum Rex, qui Auftriam, Sty- „ riam, & Karinthiam, Carnioiiam „ ac portum Naonis tempore vacan- „ tis Imperii tenuerat, refignare no- „ luit, dicens, quod easdem terras „ bona fide & jufto titulo polfide- p } ret, ac ex mandatis, ac commiff „ fionibus Apoftolicorum, qui tem- „ pore fuo fuerant, contra infultus „ llngarorum, Cumanorum & Tar- „ tarorum per XXIV. annos cum « gravibus fumptibus & laboribus, „ imo & multa impenfa, non folum „ fuorum, fed etiam proprii fangui- „ nis defenfaffet. Quam allegatio- „ nern Dominus Rudolphus Romano- „ rum Rex non advertit, fed vah- „ dum exercitum congregans intra- „ vit terram Auftris &c. „ Si Sce- ro feripfiffet, Ottocarum ex comrn .^y" datione Pontificum curam fufeepi > I LIBER SEPTIMUS. SI3 c. confiliis Ludovicus inprimis gener, Rheni Palatinus, cujus praeftanti opera, fideque nuper Eberhardum Wir- tenbergenfem, generis humani, uti ipfe fe appellabat, hoftem j fiibinde Friburgenfem, aliosque tumultus au¬ thors Sueviae Comites, Nobiiesque in ordinem rede- git: (a) cumquein ejus belli, quod adverfus Ottoca- j \hemni rum parabatur, focietatem certatim fe Antiftites multi, ac Rheni, Sueviae, Franconiaeque Comites, Nobiiesque offerrent; brevi is exercitus conflatus eft, qui ad fran-*«»■• gendam Bohemi Regis contumaciam fuffe&urus videre- tur. (b) Fridericus interim, Salisburgenfis Archiepifco- pus, fatigare Rudolphi Caefaris aures non cellabat, ut labo- rantiEcclefiae fuse, in quam Ottocari furor unam maxime, graviftimeque incumbebat, celeres fuppetias afferret. (c) Pars II. T1 1 Moras ne Auftria in Friderici II. Imp. ma- nusveniret; fundamentumhabuifTec ex epift. Innocent ii IV. PP. ad Wen- ceslaum , Ottocari Pacrem, inhac caufa data : de defenfione contra Ungaros &Cumanos nihil reperio aPontifice eidem fuifle demandatum. (a) Chron.Auftrale plenius, leu fupplemencum ex MS. Collegii Neo- ftadienfis: S. J. ad Chron. Auftrale apud Freher. Script. German. T. I. ,, Rudolfhus Romanorum Rex Mar- „ chionem de Baden, qui contra eum ,, rebellabat, auxilio Ludowici Pala- „ tini Rheni, & aliorum multorum „ Epifcoporum, MarchionumComi- „ tum,&Baronum,diverfarumpro- „ vinciarum colledo exercitu gran- „ di, ipfum & alios complures no- „ biles in Suevia, Franconia & Alfa- „ tia - - humiliavit & devicit. „ Vid. Cufpinian.’ in Rudolpho Imp. & Gerard. Roo L. i. Trithem. Chron. Hirfaug. An. 127^. Aliqua etiam re- ferunt Annal. & Chron. Colmar. Fed Iparfim. (b) Chron.Colmar, pars alt. p.42. „ Budolpbui Rex Romanorum incli- „ natus precibus Dominorum roga- „ vitomnesperfonalitermilites (No- ,, biles eyuejlris Ordinis') quos rogare „ poterat, infuper omnibus fuis pra> „ cepit, ut armati fecum venire non „ differant. - - Mulci fibi bona pro- „ miferunt, fed lolvere minime po- ■ tuerunt. Rex terram fuam cum , paucis exivit, fed de die in diem 1 plures milites acquifivit. „ Chron. Clauftro-Neob.adAn.1276. „ Eo- „ dem anno Hudolfus Rex Romano- „ rum intravit Auflriam cum militia „ copiofa, &PrincipibusXVI., in- ,, ter quos erant Epifcopi, &Comi- ,, tes, & Nobiles Liberi plures quam ,, centum. „ Plura de his infra. (o') Literse Friderici Archiep. Sa- lisburg. ad Rudolphum Regem in hac caufa alias fuper alias, quas re- citat M. Hanfizius T. II. pag. 384. Memoratu dignafunt epiftolse II. ver¬ ba: ,, Inter anguftias pofitus,mor- „ ti expofitus, & quotidie pro ju- „ ftitia moriens, expedavi VosDo- „ minum Salvatorem : — lollicita- „ tus multoties, ut efficerer adver- „ fus vos Apoftata fidei, & trans- „ fuga Veritatis, immobilis perftiti „ - - vivat igitur anima tua Domi- » ne. Vivat, &valeat, &nontar- „ det, ut non videamus mortem ,, cujus timor eft proximus &c. ,* In tertiis Literis, quibus Rudolpbi R* adventum urget, facilem pollicetur vidoriam: ,, Credo rem efle de „ caetero facilem, & vincendi, ft li- ,, bet vincere, bene difpofitam fa- „ cultatem. Adverfantium tibi vul- „ tus, & animos fic tremulos , & „ dejedos formidine, fic video vi- „ ribus deftitutos, ut qui nondum „ te cognitum metuunt, nondum te „ vifum vident, a facie arcus fugi- „ unt, & abhorrent nominis tui vo- ,, cem : quid facient,. & qualiter a „ voce tonitrui formidabunt, cum „ venient aquilse fuper eos in fimili- „ tudinem fulguris corufcantis ? „ Ad extremum monet Rudolphum Re- gem: „ Sis caucus cuftoc, & pro- ?> vifor SH ANNAL. AUSTR. LIB. SEPTIMUS. ottouri Moras denique belli abrupit omnes atrox, ut narrant, Regis a, c “taMhllos Bohemi facinus, qui tabellarios Caelaris cum mandatis ad Cafarisfa- fe millbs, violato jure gentium, Pragae ad urbis portas in ams. crucem egit. Addunt Scriptores aliqui, indudtas ab eo- dem veneficas e Styria mulierculas, quae magicis carmini- bus, peftem Rudolpho & exitium crearent: munere ta- men Divino fadtum, ut artes ill* ftygi*, aliis praeterea omnibus perniciolae, vim in facrum illud Imperii caput non haberent. ( a ) Sed his in medio relidlis, bellum, quod in Auftriam exinde fufceptum eft, profequamur. LIBER „ vifor vitx tuas: cave tibi ab illo- „ rum infidiis, qui circumftant ali- „ quoties lacus tuum: „ Queequor- fum pertineant, ex infra dicendis pa- tebic. (a) Chron. Auftral. plenius feu Neoftad. ad Annum 1276. „ Quum „ autem illuftrem Regem Boemiae „ Ottocarum - - fibi adhuc refiften- ,, tern , per plures literas & amicos » vocaffet iterum atque iterum ad » fuam curiam ( more folito alio- „ rumPrincipum) & ille venire con- „ tumacicer recufaretj necnon quos- „ dam brevigerulos fuos , (quod „ di&u nephas eft ) ad portas civi- „ tatis fufpenderetj demum ad Sty- „ riam pro quibusdam facrilegis mu- j, lieribus Pythoniifis ad eum occi- „ dendum fuis veneficiis mifit, qux „ muJta contra eum fuis magicis ar- „ tib'us attentantes, nullatenus eum Isedere potuerunt, Domini fretum auxilio. „ LIBER OCTAVUS. UdolphusCaefar, ut quilatis fciret,quo B^udol- cum Principe fibi res futura eftet, ncr^ huitm ^ autumnum omnia ad longinqui belli rum mo . procin£fcum expedita voluit. Confi- lium primo ^udolpho fuit, dedu<5lis breviffimo itinere Egram copiis, Bo- hemiam ipfam aggredi, mifto interim cum exercitus parte in Auftriam Al¬ berto filio, qui cumMeinhardoTyrolenfi Comite, in Ca- rinthiam, Styriamque deftinato, Ottocari vires diftrahe- rent. Sed id ne contingeret, Ottocarus obftru&is, mu- nitisquefumma cura,feftinationeque iisBohemias clauftris, in tempore cavit. (a) Ergo mutata belli ratione, iter in Auftriam fecundo Danubio decretum eft. Exercitus eraC robore magis, & ufu bellorum, quam numero formidan- dus: adjeda huic navium claffis, armata caftellorum fpecie vilenda, quae Danubii clauftra, liquid moveret Henricus Pars II. T 11 2 Bava- ( A) Lit. Rudolph Imp. adN. Prin- cipem ( Fridericum Salzb. Archiep.) ex Cod. Seyfridi Abb. Zwetl. apud Rdmum & Cl. Marquardum Herrgot- tum T. III. p. 465. quarum inicium: ,, Turbatur non immerito &c. fer- „ ventibus, atque irremiftisdefide- ,, riis tibi, cseterisque noftris Prin- „ cipibus, inique tribulatis fimiliter, „ & oppreftis , operofo ac feftino fiiccurfu, & fubventione potenci „ oftendere difponimus, & in voco „ gerimus Egram verfus, una cum fi- „ lio L. (Ludovico Palatino, genero) „ Rege Regum feliciter dirigence ,, greffus noftros, feftinis progreffi- bus nos conferre, Primogenko 9 noftro (Alberto) verfus partes Au- „ flrise, cum armatorum multitudi- „ ne - deftinato. Qui cum necefie „ habeat tuos tranfireterminos, abs- „ que alicujushominum lxfione, dis- „ pendio, vel jadtura: petimus, ut „ eidem noftro Primogenito viam „ & introicum, juxta quam de tua „ fidelitate, & difcretione inconcuft „ fam fiduciam gerimus, ftudeas pras- „ parare. - - Di&um noftrum filium „ tuae fidei puritati, examinatae di- „ fcretionis confilio in totum com- „ mittimus , & quad pro filio tibi „ tradimus inftruendum, gubernan- „ dum, & ad omnia, qu£e liberation „ nem Patri^ refpiciunt, dirigen- „ dum. „ (a) Chron. 516 ANNALIUM AUSTRIA Bavarus, Ottocaro faedere lociatus, perrumperet. (a) a, Mora ab Sed is,quanquam moram nonnullam injiceret, Bohemico BaZro f retus milite, quem Ottocarus Bavariae admovit j brevi inject, & tamen fe coliegit, & Ludovici fratris indu6tu in gratiam fuMafa. cum Qgfore re diit. Ferunt, per earn occafionem conci- ciliatas efle nuptias, inter Rudolphi & Henrici liberos, Henrico pro Ottone filio lex & quadraginta nummum aureorum millia j Caelare pro Catharina, futura Ottonis conjuge, Auftriam fuperiorem, leu dotis,leu pignoris no¬ mine, ftipulante. (b) Compofita inter hos pace, nihil jam erat, quod Rudolphum moraretur. Miffoin Praemiftiis jam in Carinthiam & Carnioliam erat MaMhTr- Mainhardus, Tyrolis Comes, utqua valeret apud easgen- doComiti, tes gratia ac authoritate, infidem Imperii, Caelarisnomine, volentes fufciperet. (c ) Petierat a Mainhardo Rudolphus, non- „ (fort, ut ) terram fuperiorem ultra „ Anafum fibi pro dote fiiii fui pro „ quadam fumma pecuniae obligaret. „ Sicque fa&um eft. „ Chron. Salz¬ burg. ad An. 1276. „ Mediante ma- ,, gnorum virorum confilio fine om- „ ni ftrepitu belli ipfi meatus in Strau- ,, bing-, & Batavia patefiunt, & fic iple „ Rex cooperantibus Dominis Lud- „ wico, <&• Henrico Ducibus Babarias „ Auftriam occupavit. „ Horneck. cap. 123. Similia referunt Hagenus, Hafelbachius, Arenpeckius in Chron. Auftr. quos fequuntur Gerardus de Roo L. 1. Cufpinianus in Rudolfo Imp. & Avent. Boic. L. 7. cujus haec de nuptiis di£tis verba funt: „ Deinde „ a Carfare veniam petit ( Hemicus „ Dux Bav.) quam per Ludovicum ,, germanum impetrat: dat Rudolpho „ mille drachmas fexies & quadra- „ gefies. Rudolphus Catharinam filkm „ fuam Ottoniy filio Hainriciy conjugio „ jungit, regionemque fupra Anaffurtt , Hainrico oppignorat.. „ Gerardus Roo L. 1. 5> Data etiam in matri- monium Ottoni ( Henrici) filio Cam ” tbarina, Rudolphi filia, fex & qua- ” draginta aureum nummum millia ” Csefar ab eo mutua accepit, regio- ” ne fupra Anajfum, pignoris & do- ” tis nomine concefla. „ Hagenus, Hafelbach, & vetera Chronica aha de his pignoribus nihil memorant. ("c) Horneck. cap. 124. ^ „ Unddo derKunig hin niderwolc „ Graf Mainharten er enpot &c. „ Daz er fich an der Stund ” „ Kertt* (a) Chron. Salzburg, ad An.^276. „ Rex Rudolfus expeditionem movit „ verfus Auftriam cum exercitu non „ tam numerofo, quam valido, ha- „ bens naves caftellatas, quibus mea- „ tus Danubii obftrudos obtinere ,, conatur. „ Chron. Steron. ad An. 1277. (leg. 1276.) „ Rudolphus Ro- „ man. Rex — validum exercitum ,, congregans intravit terram Au/lritty „ euntibus fecum in exercitu Mogun- „ tino & Colonienfi Archiepifcopis, „ Herbipolenfi, Ratisponenfi, Pata- „ vienfi Epifcopis, Ludwico Comite „ Palatino Rheni, Hainrico DuceBa- „ varise, & aliis mulds nobilibus de „ Rheno, Franconia & Suevia. „ (b) Chron. Auftr. plenius ad An. 1276. „ Rex Rudolphus contra eum ,, (Ottocarum ) colle&o ingenti exer- „ citu multarum nobilium diverfa- „ rum provinciarum , Ratisponam „ usque pervenit, Ducemque Henri- „ cum Bavaria:, qui tunc temporis „ prasdi&o Regi Boemise per fuas pe- „ cunias aftabat, potenti manu de- 3> vicit: filiam quoque fuam Ottoniy yy filio praefati Ducis, matrimonio yy legitime copulavit, & ab ipfo Rege „ Rudolpho ftepe di&us Dux terram yy fuam recepit titulo feudali. Igi- „ tur Rudolphus RexBavariam poten- yy ter pertranfiens, Rataviam perve- „ nit: fed quum per ar&as vias, & „ aquas diverfas cum fuo exercitu „ tranfire nequiret, fupra diftus Dux 5, iterum muneribus Regis Boemiae ,» corruptus , conabatur eum inter „ devia & abrupta relinquere, ne LIBER OCTAVUS. 5i7 c * nondum in Imperium ele£tus, Alberto filiorum maximo, Sponfam Elifabetham ejus filiam: fed cum paulo poft no¬ va Augufti dignitate audfcus eflet Rudolphus, vereri Main- hardus prudenter coepit, ne Iponlalia, quae ante jam con¬ tract eflent, vim fuam, roburque non eflent habitura. PJacuit Viri Principis modefta Rudolpho interrogatio, fi- demque Iponlalium iterum confirmavit. (a) Hoc vin •carM cuio obftri&us Comes in Carniam continuo movit. Nihil hie aut laboris fuit, aut dilcriminis, Bohemis locorum f e C £Z, praefets ultro fugientibus, Carinthisque ac Carniolis fi- dem Imperii toto pe&ore complexis. ( b ) Haec cum Cae- lari nuntiat Mainhardus, cum eadem Vicarii poteftate in Styriam mittitur. Rudolphus interim terreftri itinere fu- periorem Auftriam ingreflus, proniora omnia ad obfe- quium, quam fpes erat, reperit. (c) Erant in caftris ejus. Auxiiia- multi, magnique Germanise Principes, quos inter Ludo- p S r{ “f*™ vicus, Henricus & Otto Bavari, Henricus Catimelibocus, Comites- Landgravii Thuringiae &Haffias, Dux Teccenfis, Frideri- cus Burggravius, Albertus Hachburgicus, HugoWerden- bergicus, Fridericus Leiningius, Otto & Henricus Span- hemii, Otto Eberfteinius, Manegoldus Nellenburgicus Comites eminebant. His fe Wernerus Moguntinus, Fri- T11 3 dericus „ Kernden underwund, ,, Und dez Reichs wegen „ Ez hec in feinen phlegen, „ Primos Carintbos ab Ottocaro defei- vifle,patet ex epla 33. L. 2. Cod. Ru- dolphini, qua Rudolphus ipfe Mayn- bardo Tyrolenli eorum ab Ottocaro fe- ceflionem fignificat. Incipic porro : „ Accedentibus nuper &c. „ (a) Horneckius cap. 124. „ Und do ze Romifchen Kiinig - - „ Graf Rudolf erwelkward, „ Da erzaigt Graf Mainhart „ Sein wicz daran - - „ An den Kunig er verfuecht „ Ob er noch gerucht „ Der Heyrat zwifehen in paiden: „ Ja fy find ymer ungefehaiden, „ Der Kunig Rudolf fprach &c. ,, Hagenus pag. 1087. „ In der zeic „ -ware die Heirat wolfurt zwifehen „ Chunigs Rudolff Sun Herczog Al- „ bnebt , und Graf MainbartesToch- „ cer von Tyrol, Fraw Elspeten. „ (b) Horneckius cap. 124. „ Hincz Kernden er chom - - v Und nam do daz Lannc „ In dez Reichs gewak. Die man ze Hawbtlewten zalt „ Von dezwegen von Pehaim, „ Die eylcen bald hin haim &c. „ Niemant waz dez widerftreic ,, Sy fwurn an der felbing zeic „ Dem Reich ze dienn &c. „ AfFert ejus rei Literas Steyererus noffer Colledtan. T. V. p. 104. quibus Carinthi , Styrique fidem Rudolpbi Re- gi, ac defen fionem fub poena infa- mix pollicentur. (c) Chron. Anon. Leob. ad An. 1275. (leg.1276.) „ Ad juffum „ eciam Regis Meinhardus Comes de „ Tyrol Karinthiam intravit & Sty- „ nam, , & accurfu Nobilium, civifa- „ tes & populum ad Regis volunca- „ tem celericer inclinavit. „ Idem referc Horneck. c. 124. Hagenus in Chron. Auffr. Col. 1087- Chron. Au- ftrale plenius ad An. 1276. » Rex „ vero Rudolphus , Enum , Anofum , ,, T runam - tranfiens adAuftriam per- ,, venit: quem Minifteriales honori- „ ficeac folennicer recipientes, reli- „ £to - Rege Boemiae, Rudolpbo Re- „ gi adhxferunt, oblicique funt pa£ti „ & juramenti ,quod pepigerant cum „ eo, poftpofitis haeredibus eorum n quos ei m obfides tradiderant. n * 518 ANNALIUM AUSTRIA dericus Salisburgenfis, Bertholdus Wirzburgicus, LeoRa- a- c * tisbonenfis, Conradus Frifingenfis, Petrus Paflavienfis, & Joannes Chiemenfis Epifcopi adjunxere. (a) Ingens ad cetera momentum Religiofi quidam Sodales e DD. Domi- nici, ac Francifci familia addiderunt, qui, dum fubje£tos ad eum diem Ottocaro cives, Nobilesque, mandato Sa¬ lisburgenfis Archiepifcopi, facramento fblverent, contu- macibus etiam diras Pontificias intentarent j viam non mo- do exercitui munivere, fed oppida paflim arcesque ad ma- Uncium j turandam deditionem impulere. (b) Eberfpergae, quo & Am- confpedtior eflet bellica ea expeditio, centum viginti ex \HY¥l Cil~" ^ 1 2 * * * * 7 O p a . omni nobilitate creavit equites Rudolphus, re&aque Lin- cium tetendit. Promota Admotis ad urbem caftris, quae vim expe&are vi- m Auftri- debatur , de deditione a&um. Exemplum imitata alia saftra. ejus tractus oppida, urbesque Caefarem jam fummae rei imminentem haud multum funt morata. (c) Anafum, veteribus Laureacum, quod Conradus Summeravius cum praefidio obtinuerat, celeritate obfequii obfidionis incommo- lffium, da praevertit. Idem Ipfio, idemTulnae confilium placuit. ’nloburgu Neuburgo praefidium, quod Ottocarus injecerat, ut Da¬ cca^, nubium fimul & montis Cetii anguftias hofti impervias redderet, damno fuit : equites enim Cae/arei celerrimo curfii praeveda, incumbente jam vefpere portis infufi, urbe prius potid funt, quam addle crederentur. (d) Res tantae viginti (a) Id conftat ex teftibus fub- fcriptis Diplomati Rudolphi /. Imper. quod deditin caftris PaJJavii, VI.Kal. O&obr. An. 1276. apud M. Hanfiz. T. I. & ex altero ejusdem Diplom. Wienna in caftris VIII. Cal. Decembr. dato apud Bernard. Pezium Cod. Di¬ plom. P. II. p. 130. (b) Chron. Auftrale plen. ad An. 3276. „ Per confilium, &informa- ,, tionem Rradicatorum , dr* Minorum „ Fratrum , & totius Cleri, qui autho- „ ritate Papa tollentes juramento- „ rum fcelera, omnes Regem Rudol- „ phum in Dominum receperunt. „ AventinusL. 1. „ Francifcanos atque „ Dominicanos , qui ubique incolas, „ juflii Pontificis Rom. facramento „ folvant, Ottocaro diras dicant, prx- „ mittit. „ Formulam infolvendo fidei facramento adhibitam refert M. Hanfiz. T. II. p. 386. Eplam vero Frid. Salzburg, recenfet ex Cod. Ru¬ dolph. Seyfridi Abb. Lib. II. N. XIII. RdmusHerrgoctus: „ Exquojuris- „ jurandi landa religio non eft vin- ,, culuminiquitatis &c. Nos autho- ,, ritate DEI omnipotentis ipfa vo- „ bis remittimus, & abfolvimus &c.„ (c) Chron.Bohem. Ludewigian. 2 . c. 74. „ Rudolf us - per Pata- vium usque Lincz perveniens, ibi caftra metatus eft: „ Prevenhu- r in Annal. Styrenf L. 2. „ Der Kayfer kame mit gemeldten Fur- ften, und 700. Ciirafiern gen Eher- fprn , machte alda 120. von Fiir- ften und Herrn zu Rittern : zoge vor Linz, bezv^ingt diefelbe Stadt zur ergebung , Ichlagt fein lager fur Enns. „ Unde id acceperit, : latet. Chron. Salzburg. An. 1276* Rudolphus Rex - Aujlriam occupa- vit, deftru&aque multa parte ter- rae circa Anafum fame ibidem mul¬ ti perierunt. „ 'd) Chron. Auftr. plen. ad An. 76. „ Itaque civitas Anafus per C. de Summer avce , A. ( f. Artackerj „ ft uo ~ LIBER OCTAVUS. 5lg c * viginti non amplius dierum/pacio mira felicitate con fetfix: nam cum VI.KaJ. Odobres Paflavii adhuc eftetCadar,ad XV. Kal. Novembres, exercitum jam Viennas admovit. in confpe- Ottocarus, cui Provinciarum defedio tam feftinata con-^^”? filium pene omne eripuerat, colledo quantum poterat, cxercitu t reyftadium primo, fuperioris Auftrix urbemj dum ubi ferum id vidit, Drolendorffium, inferioris Au- ftriie oppidum occurrit. Occupata per quatuor milliaria agri ejus parte, qui Hanfelveldicus appellatur. Sed enim hie loci pro dignitate adum nihil. Hxrebat otiofus Ipe- dator, urbemque Auftri* principem lolutis Danubii pon- tibus, fu* fortunae relidam, medios inter holies deftitue- bat. (a) Interim Styria quoque ad Caslaris partes adjunda eft. MainhardusTyroIenlis, cujus not* jambenevolenti* mul¬ ti certatim leNobilium, civiumque lubmilerant, haud ab omnibus tamen ftatim receptus eft, primique Gratrcenles, Miiotam credo Prsefedum veriti, moram objecere: quos dum lenta oblidione cingit Mainhardus, Henricus inte¬ rim Comes Phannbergicus Judenburgum, Wallerburgum Dietmarus Geilius occupat. Impulfis lemel Bohemis in styria Styria partibus, Hartliebus Neoforo, Offenbergajungrei-^.’ chius, Seuchwinckius Kaylerlperga excedere funt coadi. Hartnidus vero Wildonius, qui nuper a Gelare reverfus, non ceflabat Optimates Styri* ab Gttocaro ad Rudolphi partes infledere, novam Wildoniam fibi iple, Eppenftei- namHerrando fratri fuo occupandam deftinarat. AcWif- donia quidem celTit facile: at Eppenfteina, quae prxter ardui montis difficiles aditus, firmum fatis Tub Hermanno prarfedo praefldium opponebat, Herrandi conatus diutius elufit. Forte Bohemos aliquot, longius extra caftri por- „ quoque & Tulna, & alias Civitates ,, minores per alios minifteriales una „ cum fuis munitionibus Regi Ru- „ Mpho traditas funt. Neuburgam „ vero ex parte Clauftri praecurfores „ fui vefpertino tempore manu va- „ lida, & forti, occifis cuftodibus „ inermibus Tub porta, civitatem ob- „ tinuerunt. „ Sed de hoc infra rc« curretl mentio. (a) Chron. Auftral. plen. ad An. 1276. „ Interim vero - - RexBoe- , miae colle&o magno 6c forti exer- y citu egreffus de Bohemia contra ” eum veniens, Auftriamque defen- ’ dere cupiens, a Libera Civitate , us- tas „ queNf«/’«r|aw,mcampis,quivu!- „ gariter dicuntur Hanfelvelt , caftra „ cum fuis metatus eft. Rex autem „ Romanorum Dominica proxima „ poft Colmanni cum fuis Civitatem „ Viennam potenter obfedit V. Septi- „ manis. „ Chron. Bohem.Ludwi- „ gianum L. 2 . C.I74. „ Ottocarus po- „ tentiftimo exercitu congregato iter „ faciens, pervenit usque Drofendorff,\ „ fines illos in longitudinem 6c lati- „ tudinem quatuor milliarium occu- „ pavit, ibidemque fua fixit tento. „ ria, Romano Rege ex parte alia „ Danubii perfiftente. „ (a) Hor- 1 520 ANNALIUM AUSTRIA! tas digreflos, interceperat: hos cum reffe muldandos mi- naretur Wildonius, ni caftrum dederetur, mifertus loci gubernator popuiares fuos, deditionem fecit 5 liberum fibi tantum, fuisque dilceffum padtus. ( a ) Hare cum Grxcii L//S-audirentur, totaque jam urbe & populus & Nobilitas in fan partes Caelaris inclinarentj haud cundandum diutius rati dtcantur. c j ves # ur bem in certas conditiones Mainhardo dediderunt. Milotas, animadverfis populi contrariis jam ftudiis, cum virium litis ad continendam in officio plebem non habe- ret, mature le periculo fubduxit, modico tantum in arce relidopnefidio: cujus exempium haud ita poll: lecuti mi- lites, arcis cuftodes* liberum & ipli pacifcentes abitum,ex arce, totaque Styria excellere. (b) Mainhardus confedo tam feliciter negotio, Vien- nam in caftra Caslaris cum Styris Qptimatibus, magnis- que de plebe copiis profedus, Provinciam omnem in ma¬ il us tradidit. Rudolphus fucceffii l^tus, & Styros, Sc Auftrios in confilium adhibuit de via modoque Viennam urbem, quae una pacata ejus conlilia moraretur, in pote- fienm a ftatem redigendi. ( c ) Et erat Viennenfibus ea vel Otto- f hnpKb car * c ^ ar ' tas » ve l ,n fide conftantia, ut quanquam hortorum fejfa. fuorum delicias ante oculos exlcindi, aedes fuburhanas di- ripi, ferroqueac igne devaftari cernerent, deditionis tamen mentionem ad Novembris fere exitum nec audire fuffine- rent. (d) Multum haud dubie ad continendos in fide Ottocari civium animos Paltrami Confiilis authoritas con- ferebat, quo cum Princeps ante multis in rebus laepe ufiis ellet, (a) Horneckius cap. 124. Fufe, quem confulas, iicebic. (b) Horneck.c.i2$. Quern vide. (c) Horneck. c. 125. „ Mffden ( Maynbart) beraitenfich geleich ,, Paide arm und reich 3J Waz man in dem Lannd „ W'erleiches erchannt &c. „ Hincz Wienn zu Kunig T{uJol- fen See. „ DerKunigfewpatundmannt -- „ Daz fy um rieten darzu „ Wie er Wienn betwung. „ Hagenus p. 1087* „ IndenLann- „ den (Steyr und Kern Jen) fich reich „ und arm darezu beraicen, daz fy » Chiinig Rudolff weren gehulfHg. » Mic den alien zoch Graff Meinbart « Zu Ghunig f^udoljfien fur Wienn. „ (d) Chron. Salzburg, ad An.1276. „ Cum Rex Hjtdo/fus in obfidionem „ Wiennenfem le reciperet, civibus „ rebellancibus, mulca eorumpomce- „ ria funtfuccifa. „ Chron. Anon. Leob. „ Rex - - trunfiens Pataviam ,, Auftriam attigic, munitiones fibi „ contrarias vel ad gratiam fufeepic, ,, vel fi opponebant fe, penitus deva- ,, ftavit : Wiennam obfedit, & cir- „ cumquaque vineas, agros, pomce- „ ria demoliens, obfidionem conti- „ nuat per fex menfes (lege: hebdo~ ,, madas.) „ Tempus obfidionis a Dominica poft S. Colmanni, feu 18* Odobris usque ad 26. Novembris du- rabat, ut conftat ex Chron. Auftrali pleniori, & Annal. Colmar. „ Cra- „ ftino S. Catharinas facta eft com- „ pofitio inter Regem Bohemia, Sc „ K-egem Romanorum. « antk A* C* LIBER OCTAVt/S. $21 a.c. eflet, in defendcnda etiam urbe, Provinciae capite, ejus per- fpedtee fidei plurimum tribuebat. Is nunquam ceflabat Viennenfium animos, fpe certi fubfidii erigere, atque ad fidem Regi tam benevolo, & veteribus, novisque temper beneficiis cognito prasftandam incitare. Nec deerat ho- mini fpe&atae probitatis ac famas fua faxftio, quae obfiden- tium vires ac confiiia diutiffime eludebat. (a) Sed quod Caeiaris Rudolphi copise, acceflu Mainhardi Tyrolenfis, jam Styria ac Carinthia potiti $ novaque cum Ladislao, Hungarian Rege, armorum focietate indies crefcerent: ter- rorque novillimus civibus de exfcindendis, unde quaeftus iis maximus ac certilllmus, undique vineis opportune admo- veretur, nutare tandem obfeflorum fides, Scad alia confilia verti ccjepit. (b) Et jam plebs incondita, interclufa anno* na, palam fremere, concurfare Paltrami sedes, direptionem, caedemque, ni fami remedium faceret, comminari. (c) Triduum inter haec abfumptum : longiorem moram jam nec fames, nec opificum contumacia ferebat. Deteenfum deinde ad dedendae urbis conditiones, quas e Senatu opti- mus quisque perferebat: quae ubi a RudolphoOefare pro¬ bate acceptseque funt, portae urbis, ut narratHorneckius, apertae, vidlorque in urbem admiflus eft. (d) Non de- funt tamen Scriptores veteres, qui urbis deditionem, ante Pars II. U u u con- / (A) Chron. Anon. Leob. ibidem: „ Cives autem Wiennenjes cujusdam „ Paltrami, qui partium Ota{eri fue- „ rat, fa&ione perfuafi, obfidionis „ pericula parvi pendunt. ,, (b) Horneck. c. 2 Und fein Gllecht darczu. „ (d) Horneck. c. x26. & ex eo Ha- genus p. 1087- » Do der Paltram fach, „ daz der von Behem nicht mocht „ lenger gehelffen ; do wurden zu » Wienn ausgelefen die weififten, „ die uber ain chamen, daz in Chu- „ nig Rudolf folt verbrieffen, und ,, verhandveften, daz fie bey alten „ gewanheiten und rechten furbaz „ beliben. Daz alzo der Chunig tet. „ Do wart er zu J Vicnn in die Stat „ gelaflen, und do fchwuren ym die „ Wienner, Oefterreicher, Steyrer, „ Kerndner, daz fie ym getrew we. „ fen folten, und gehorfam. Dar- „ nach ander Stat fich zu ym cher- „ ten. „ Chron. Clauftro - Neob. ad An. 1276. „ Rudolf, a; Rex - - ob- „ fedit Civitatem Wiennenfem plus- „ quam menfem unum: fpoliawgue 99 terra : & fuccifis pomariis , Civi- „ tas ultro fe obtulit ei. ,, Chron, Anonym.Leob. ,, Noviflime nimis „ conftriai anguftia regia: gratiae fe „ fubmittunt, libertates & jura fuse „ civitatis pofcentes inftrumentisRe. „ gisfolidari. Quod Rex libenteran- „ nuens, civitate potitur. „ ad do ditto- vis confi¬ lia adigi- tur« 522 ANNALIUM AUSTRIA concordiam inter Reges initam, fa&am negent : ( a ) id a. certum videtur, Casfarem Rudolphum in caftris manGfte, dor>ec de plena pace cum Ottocaro transa&um eftet. ( b ) Bruno Author concordise ineundae Bruno Olomucenfis erat, con- ai°ottoca ^ Ua ^ res > quotquot in urbe Ottocari partibus favebant. Is rum mit- Antilles Viennas per id tempusGubernatorerat: cumque titur. Caefaris permiflu, qui jam dudum mutuae benevolentiae pig- nus, literas, adBrunonem dedifte creditor, (c) inMora- viamreditum adornaretj MoguntiniacFrifingenfis Antifti- tum confilio, moilesad Ottocarum aditus captare juflus eft. Verum is, Viennae, Auftriaeque ja£fcura cum fremitu accepta, pacis confilia ne ad aures quidem admittere fuftinebat. Sed ubi prima doloris acerbitas, iraque conquievit, Brunonem ultroaccerfiit: qui ubi accepts injuriae opinionem modefte, prudenterque dedocuiftetRegem, fadfca cumRudoipho trans- igendi poteftate, ViennamincaftraCaefariseftremiftus.(D) Quid Ca) Chron. Steron. ad An. 1276. ,, Budotyhus Romanorum Rex - in- ,, travit terram duftria - - & civita- „ tes ibidem , & caftra fe fuo domi- „ nio fubdiderunt, excepta Civitate „ Wiennenfiy quam etiam obfidione „ cinxit, nec tamen per violentiam „ cepit, fed per quoddam arbicrium, „ quod ipfi amboRegesinierunt,ac- ,, cepit ipfam civitatem Wiermenfem Et Chron. AuftraleNeoftadien. ad An. 1276. „ Rex Boemiaz in caftris Regis „ Romanorum cum XXXVL vexillis „ ante Viennam circa Danubium - - „ terras fufcipiens fupradi&as - - „ obfides & captivos quoque firmi- „ ter fpopondit reftituere. Tunc pri- „ mo Vienna, & alia; civitates, ad re- „ fignationem ipfius Regis Ottocari , „ Regi Rom.funt apertaz. „ (b) Id conftare videtur ex Literis Bjidolpbi Imper. de foro feu mercatu Clau/lro-NeoPurgi in diem Lunaz trans- ferendo datis „ in caftris ante Wi- ennam VIII.Kal. Decembris Ind. V. „ An. MCCLXXVI. „ &exDi- plom. Hudolphi ejusdem, quo reco- gnofcit inveftituram Ottocari Regis in Bohemiam & Moraviam apud Golda- ftum, & Balbinum Mifcell. Dec. I. L. VIII. quod datum Iegitur „ in caftro „ (utique mendofe pro: in caftris) „ ante VienamVII.Cal.Dec.Ind.V. „ Cum his Literis accurate confentiunt Annal. Colmarienf. ad hunc annum: „ Craftino S. Catharine (eft is VI. Cal. Decemb. feu 26tus Novemb.) » fafta eft compofitio inter Regem „ Bohemia;, &RegemRomanorum., s Nec diffentit Hiftoria Auftralis ple- nior, quaz a Dominica poft Colmani (quaz fuitXVII. O&obris) V. Septi- manis Viennam obfeffam tradit, & poft Renunciationem Ottocari primum Caz- fariapertam: quod ipfumStero mox laudatus affirmat. (c) Excat Brunonis Olomuc. Ep. de uno ex duobus eleftis confirman- do Germanise Rege fapiens confilium in Literis, quas ad Gregorium X. PP. dedit, apud Odoric. Raynaldum Hift. Eccl.T. XIV. ad An. 1273. quo per- motum prazcipue Pontificem Raynal- dus exiftimat , ut exclufo Alphonfo „ Budolpbum folum Regem Germanise agnofceret. Quod ft RudoJpho inno- tuit, haud incredibile videtur, Lite¬ ras Rudolphi R. quaz extant apud Sey- fridum Abb. Cod. Rudolph. L. 1. N. 34. ad Brunonem Olom. Ep. f quas eruditifllmi Viri opinio eft) efte da- tas: Initiumeft: ,, Afcendit, ut fu- „ mus aromatum &c. dum nullo tra- „ fti prazambulo beneficenciaz noftrae „ fumculo - - ad caufaz noftrae jufti- }r .tiam - - infurrexiftis &c. „ (d) Horneck.c. 126.& fequenti fufe. „ Nu waz der Pifchof Brawne „ Gewefen Haubtman dacz Wktin &c. „ Der fur nu mit gelait haim „ Und do er von danne fchied „ Vleizz man in riet - - „ Wie er ez zu gut precht „ Zwifchen den Kunigen - - >> Cap* c. LIBER OCTAVUS. 523 Quid Regem terrore alias invi&um ad cdncordiam Quid ot- flexerit, conjici facile poteft. Ladislaus Rex Hungarian to a ] arum jam ad Auftrix limites flare nunciabatur, novum exercitum confiCm ad Caefaris copias adjun&urus: Vienna, rerum fuatum ab hac parte columen,extremum vix aegre {piritumtrahebat: Rudolphi caftra novo indies milite exRhenanisprovinciis, ex Tyroli, Carinthia, Styria augebantur. Stabat haud longe ab obfefla urbe numerola navium claffis, bellum, ut fama erat, capta Vienna in litus adverfum Danubii depor- tatura: apparebatque, haud meliorem Ottocaro fua in Moravia ac Bohemia, Regis fui pertaefa, fortunam forej cujus Nobilitatem caedibus ac exiliis intempeftive aliena- rat. (a) Is metus indomitumPrincipis animum tandem flexit, ut miflo in caflra Caefaris Brunone, Olomucenfi Antiftite, agendum fibi de pace putaret. (b) Datis die- Concordia rum aliquot induciis, defignati concordiae arbitri Ludovi- cus Rheni Palatinus, 6c Bertholdus Wirzburgenfis Epilco- pus a Rudolpho $ quibus Ottocarus Ottonem Marchio- nem Brandeburgicum, 8c Brunonem Olomucenlem Epi¬ fcopum pari cum poteftate adjunxit. (c) Pars II. Uuu 2 Pads Cap. 127. „ Der von Maincz, der in chront hat, „ Und von Freyfing Pifchof Cbunrat^ „ Auch rieten yms ungever „ Ectleich Wienner &c. ,, Hagen, in Chron. p. ioS7. » Bi- „ fchoff Craven waz die zeit Haupt- „ man zu Wien an des von Behaim flat: der fur dawon mit gelaitt. ” Mit dem ward geredt, er folt fe- ” hen, wie er zwifchen den zwayen ” Furften ain Synn erfunde. Der ” raytt zu hant zu Chunig Ottac{ern, „ und fagt, daz ym die rietten trew- „ lich, die ym wol gutes gunden, „ daz er auf frid gieng mit Chunig „ Rudoiffen , fo mocht er difster be(- ,, fer zufpruch zu den Landen gewin- ,, nen. Darumb der von Behaim alzo „ zornig ward, daz er in dreyen tagen ,, nicht wolt anfehen den BifchofF. „ DarnachfazterdenBifchoffzured: „ der ryet im nach auff aynen fuen ,, trewlich : wan aber nu mit rech- ,, ten oblegChunigiWo/jfe?z,dannoch ,, wurd ein anderer Romifcher Chii- „ nig, der ym des Reichs hab nich ,, lufs. Des der von Behaim ercham ; und batt BifchofF Braun von Ol- 9 , miicz, er fol daz thun an feiner flat, wan er wolt ym folgen des rattes. ” BifchofF Brawn raytt gen Wien in „ vollen gewalt: do ward von den „ Herren ein lenger tag zwifchen „ den Furften gemacht. „ (a) Chron. Auftral. plen. ad An. 1276. „ Cum autern Rex Boemias „ terram praedittam defendere non ,, poffec; exercitus autem Regis Ro- „ man. cottidie adcrefceret per Sti- „ rienfes&Karinthianos, ipfe & La- „ dislaus Ungarorum (Rex) usque „ ad metas Auftria; in fubfidium Re- „ gis Romanorum cum ingenti exer- „ cituKommanorum & Ungarorum „ veniffet; demum per arbitros &c. n Chron. Salzburg, ad An.1276. „ Rex „ Boemiaz nulh fe audens committe- „ re, a RegeRomanorum Rodolfo in „ deditionem accipitur. „ (b) Chron.Anon. Leob. ,, Ota~ „ (era* fe videns artatum, Regis col- „ loquium per Brunonem Epifcopum „ affe&avit. „ Hagenus in Chron. Auftr. Fup. laud. (c) Chron. Auftral. plen. ad An. 1276. „ Demum per arbitros, vide- „ licet, Dominum Bertholdum Herbi- „ polenfem Epifcopum , & iftuftrem „ LudowicumV a\axinum Rheni ex par- ,, te Regis Roman. & Dominum R«- „ nonem Epifcopum Olomucenfem, „ & Virum ftrenuum Ottonem Mar- „ ehio- 524 ANNALIUM AUSTRIA Concordia Pacis a c concordias capita haec fuere: Ottocarus Ru- caflta ' dolphum Caelarem agnofcat: Bohemias Moraviaeque pol- feffionem more ceterorum Germania: Principum a Caefare petat, habeatque: Auftria, Styria, Carinthia, aliisque Ita¬ lia: vicinis terris, prater Calaris ac Imperii authoritatem occupatis, cedat, cognitionemque de iis Principum Collegio permittat. Hungaris deinde ablata reddat, obfides & ca- ptivos reftituat, fidem denique Caslari folenni facramento adftringat. Adium poftremo de nuptiis Wenceslai, 8c Agnetis Ottocari liberis, cumRudolphoCsefaris filio, Gu- taque ejus fbrore contrahendis. Rudolphus Cafar pro dote Guta filia marcarum XL. millia poliicitus,Transda- nubianam omnem Auftriam, demptis Steina, Crembfio- que urbibus, pignoris loco tranfcripfit. (a) Conditiones, „ chionem de Brmdeburg, ex parte „ Regis Bohemia: , arbitrando hac „ forma eft definitum , quod Rex „ Rom. &c. „ Hagenus in Chron. arbitros pacis nominat Brunonem Olo- mucenf. & Fridericum Burggrav. No- rimberg. fedLaudum concordhe cum Chronico Auftrali confentit. (a) Laudum concordia: inter Ru- dolphum Rom. & Ottocarum Bohe¬ mias Reges, quod recitat Leibnitius in MantilTa Codicis Juris gentium Di¬ plomat. p. 100. Ejus Autographum extat in Tabular. Auftr. Princip. Vi¬ enna?, tefte P. Antonio Steyerer in Comm. Alberti p. 147. qui id X. Cal. Decemb. An. 1276. pronuntiatum ac ratum efle habitum, ibidem notat. „ Nos Bertkoldus Herbipolenfis, Bruno „ Olomucenfis Epifcopi ; Lud. Co- „ mes Palatinus Rheni; Otto Marchio „ Brandeburg. arbitri Dominorum „ Romanorum, & Bohemia: Re- „ gum - ~ arbitrando pronunciamus: quod revocentur, & retra&entur, ,, immo revocatse fint omnes fenten- ,, tiae profcriptionis, excommunica- ,, tionis, & interdi&i, privationis, & „ qusecunque aliae ppomulgata: con- „ tra Regem Bohemite, & adhasren- ,, tes fibi, quocunque nomine cen- „ feantur. 2. Item pronunciando „ arbitramur, quod inter ipfosRoma- „ norum & Bohemia: Reges plena fit „ concordia, pax firma, & lyncera re- „ conciliatio fine qualibet captione, j, & fervitores utriusque Regum - - j, huicpaci- includantur, caftriseo- » rum - & hominibus - cum inte* » gritate debita reftitutis. 3. Item » ar bitramur, quodDominus Ottoca- quan- „ ms Rex Bohemia: cedat fimplici- „ ter, & praecifie, omni juri, quod „ habebat, yel habere videbatur in „ terris & hominibus, cujusGunque ,, conditionis exiftant, Aujlria vide- „ licet, Styria , Carinthia. , C'arniolia , „ Marchia, Egra, & Fortu Naonis (apud Ant. Steyererum, ex quo iftud de- fcriptum eft, quique autographum, ut plura alia, ipfe infpexerit, abeft vox: Goritia, &rede, utpote qua: Cornices alios habebat. ) - - S' ,, Item pronunciamus iiberos & folu- „ tos omnes, utriusljue partis obfi- des,&captivos,&fide)'ufTores.- - „ 6. Item pronunt'iamus, quod Do- >, minus Rex Romanorum exceptis ,, terris & hominibus fupradi&is in- „ feudabit Dominum O. Regem Bo- „ hernia: & Iiberos fuos de omnibus „ feudis fcilicet Bohemia, Moravia, „ aliis quibuscunque , qua: Ipfe & Progenitores fui de jure ab Impe- rio nofcuntur ha&enus tenuifle. 7, - - pronunciamus arbitrando, quod Dominus O. Bohemia Rex tradat fuam Filiam in uxorem Filio R. Regis Romanorum, & idem Rex Bohemia: dabit, feu refignabit fim- pliciter, & prascife Domino R. Regi Roman, terras & poftefliones in Aujiria , quas ha&enus proprieta- tis vel feudi titulo tenuit, vel fua pecunia comparavit, & easdem terras feu & poftefliones Dominus Rex Rom. fuo filio obligabit pro XL. millibus marcis argenti, quas eidem Filio fuo in donationem pny pter nuptias deputabit &c. Et h idemFilius fine hieredibus decelie- „ rir, » LIBER OCTAVUS. 525 c. quantumvis durae,haud a/pernandas videbanturOttocaro, nefcio quam in ipem ingreflo, fore, ut compofitis Imperii rebus ablatae fibi provincial redderentur. ( a ) Haec cum tranquille fatis transadta, probataqueef lent, dies edi6k> fancitur, ante Novembris exitum, quo ju- rata Caefari fide Ottocarus Regnum Bohemias, ac Moraviae Marchionatum de manu Rudolphi Caefaris reciperet. ( b ) Mire hie variant Scriptores turn de loco, turn de ritus be- neficiarii modo: alii Kaumbergam, modicam fupra Vien- U u u 3 nam „ rit, prxdi&a bona apud Imperfum ,, remanebunc, necad uxorem ipfius, „ Filiam Regis Bohemix - - devol- „ ventur. Et Dominus nofter Rex „ Romanorum trader Filiam fuam in „ uxorem Filio Domini O. Regis Bo- „ hernia;, & dabkRex Roman. Filio „ Regis Bohemia: XL. millia marca- „ rum argenti, dotalitii nomine, Sc „ pro illis obligabit fibi redditus qua. „ tuor millium marcarum argenti in ,, terra Auflria ultra Danubium ver- ,, fus Bohemiam, Moraviam, & Un- ,, gariam, Cremfa & Stain oppidis dun- „ taxat exceptis cum fuis pertinen- „ tiis &c. - 8. Si veto Filius Regis ,, Bohemia fine hxrede deceflerit, ,, dida terra ultra Danubium penes „ Regem Bohemia: titulo pignoris ,, remanebit,nec ad uxorem, Filiam ,, Regis Romanorum de bonis hujus- modi devolvetur: 5 c Dominus Rex ,, Rom. vel fucceffores ipfius didam terram XL. millibus marcarum, a „ Rege Bohemia; redimendi habe- bunt liberam facultatem. 9. In- , ter cetera fpecialiter arbitramur, ” quod Dominus R. nofter Rom.Rex „ recipiat fpecialiter in fuarn gratiam, „ & favorem Baltramum Civem Vi- „ ennenlem & Magiftrum Not., „ cum fuis parentibus, & amicis, Sc ,, Civitatem Wiennenfem cum omni- „ bus Civibus, Sc hominibus, juri- „ bus& poffeftionibus, ipfis attinen- ,, tibus, quocunque vocabulo cen- „ fentur, nec permittat eos indebite „ moleftari. 10. Item fpecialiter „ arbitramur, quod Magifter Ulricas „ in Ecclefia Wiennenfi per Regem ,, Bohemix prxfentatus, Notarii, Ca- ,, pellani & alii Clerici in terra Au- ,, ftrix, Sc Styrix, & alibi Ecclefias „ & Ecclefiaftica beneficia, vel pof- „ fefiiones alias obtinentes, contra jus nullatenus offendantur, vel fuis ” poffeflionibus contra juris ordi- „ nem fpolientur; imo in fuo jure, „ favore& gratia regia defendantur. „ 11. Item pronuntiamus arbitran- „ do , quod Illuftris Rex Ungarix „ cum fuis - - prxfenti concordix „ Scamicitix fpecialiter includantur: „ quodquidquidde caftris, munitio- ,, nibus, juribus, poffeflionibus & „ hominibus Regis Ungarix tenet, ,, vel poflidet Dominus Rex Bohe- „ mix, five fui, fine difficultatequa- „ libet reftituat, Sc dimittat - - 5 c „ hoc idem pro Rege Bohemix 5 c „ fuis, per Regem Ungarix 5 c fuos „ erit fine captione qualibet obfer- „ vandum See. „ (a) Chron.Bohem. Ludewig. L. 2. c. 74. „ 0 ttocarus itaque Rex - - ,, quinque principatuum vexilla re- „ fignat, credens fe per eum de his ,, inveftiri debere. - Rjtdolfus foluin „ duo contulic , videlicet Regnum „ Bohemix, St Moravix Marchiam; „ Styriam , Aujlriam & Carintkiam pro „ fe refervans, promittens tamen 0 t~ ,, tocaro Regi, quod poftquam majori „ rerum augmento, 5 c profperitate „ temporis, dante Domino potire- „ tur, etiam 5 c aliorum fibi reddere „ principatus. „ Sed ifta vulgi opi¬ nio fuerit: nam Laudum Concordix fatis indicat, nullam Regi fpem po- tuiffe effe reliquam. (b) Annal. Colmar, ad An. 1276. ,, Craftino S. Catbarina faUa eft com- „ pofitio inter RegemBohemix, 6c ,, Regem Rom. „ Diffentit hoc lo¬ co Horneckius, 5 c XIII. Cal. Decemb. colloquio diem ftacuit: Steyererus vero X. Cal. Decembr. Laudum effe confedtum feribit in Comm. Albert, p. 147. fed forte primus arbitrorutn congreffus fuit XIII. Cal. Decembr. Laudum deinde X. Cal. Decembr. confe&um ,6c approbatum. VI. de- mum Cal. Decembr. Homagium fo- lenne praeftitum eft, 526 ANNALIUM AUSTRIA namDanubii inliilam, folenni fidei,juriumqueconfirmatio- ni dele&am volunt: alii in caftris Caefaris prope Viennam; alii in Palatio Ducis rem omnem transa£tem fcribunt. Et Antiftilesquidem facri iis in literis, quas ad fummum Pon- tificem ea de re commimi confilio dedere, venifte in caftra Feudu ubi Caelaris Ottocarum memorant, petitaque adlorum venia, molo°ac * n fr ec i uen ti Principum &: Antiftitumconventu, fidem Sc eeperit a obfequium Caelari folenni facramento /popondifte: ceffifte ufareot- Auftria, fubjuncftisque iHi provinciis Styria, Carinthia, * ocarfts: Carniolaj Regnum vero Bohemia perfceptrum, Mora¬ vian! per gladium a Caefare recepifle: (a) turn vero Viennam referatam Casfari, dum alias urbes, caftraquelm- perio (b) reftituta. At vero Horneckius, Ottocarum Bruna Comeoburgum venifle, indeque confcenfa navi in adverfum litus, ubi aRudolpho Caefare obviam progreflb benigne receptus eft, traje&um, Viennam defcendifle nar- rat: ibi in diverforio Principis ad XIII.Kal.Decembris col¬ loquium inter utriusque partis Principes efte habitum: Rudolpho ailedifte Ludovicum Palatinum Rheni Comitem, Moguntinum Sc Salisburgenfem Archiepifcopos cum Bam- bergenli, Frifingenfi, Bafileenfi Antiftitibus; Norimbergen- fi itemBurggravioFriderico, Comitumque magno nume- ro: (g) Ottocari vero latus Brunonem Olomucenfem, Henri- (a ) Liters Epifcoporum ad Ponti- ficem apud M. Hanfizium T. I. p. 416. ,, BohemorumRex fano quidem,fed „ tardo fretus confilio, paucorum „ dierum trewgas petiit, petitas Ob- 3, tinuit: infra quas ad prxdi£ti Do- 3, mini noftri Rudolphi venit exerci- „ turn, & ibidem prxfentibus nobis, 3) frado quidem animo, genibus in- 3, curvatis devote petitam veniam „ obtinuit, refignatis prius obfidi- „ bus, civitatibus, caftris & oppidis „ univerfis, qua: didis principatibus „ attinebant. De terris vero Bohe- „ mix & Moravia: prasftito fidelita- „ tis homagio meruit invertin'. „ Chron. Anonym. Leob.. ,, Oto{arus „ Bohemiam & Moraviam per fce- „ ptrum & gladium de manu Regis „ fufcepit, omnes alias terras reddi- „ dit. ,, (b) Chron. Steron. „ Rudolph us „ Romanorum Rex - intravit ter- „ ram Au ft rise - - & civitates ibi- 3, dem, & caftra fe fuo dominio fub- 3, diderunt, excepta civitate Wien - 33 nenft, quam etiam obfidione cinxit, 33 nec tamen per violentiam cepic, 3, fed per quoddam arbitrium , quod „ ipfi ambo Reges inierunt, accepit „ ipfam civitatem Wi?nnenfem , & to- „ tarn terram Auftria: trans Danubi- ,, urn verfus meridiem pacifice port- „ fidere; alia parte ejusdem terra: „ trans Danubium verfusAquilonem, „ five Boemiam, ejusdem Regis Boe- „ mix per idem arbitrium remanen- „ te. „ Chron. Auftral. plenius ad An. 1276. „ Rex Boemia: in caftris „ Regis Roman, cum XXXVI. vexil- „ lis ante Viennam circa Danubium - - „ terras fufcipiensfupradi&as - - ob- „ fides & captivos quoque firmiter ,, fpopondit reftituere. Tuncprimo ,, Vienna , & alix civitates ad refigna- „ tionem ipfius Regis Ottocari , Regi „ Rom. funt apertx. „ Cc) Horneckius cap.129. „ Und doderPehaim chom gevarn „ Her ZU Numberig (leg .Newnburg) an das Urfar, „ Nuchom auchKunig RuJo/f dar, „ Als er im wolt emphahen &c. „ - - Sie giengen an die ziillen „ Und furen uber den phlawm See, A. C. 77 LIBER OCTAVUS. 527 a. c. Henricum Wratislaviae Ducem, cum Wifehradenfi Prar- pofito, Marchione Pfeilio, multisque Bohemias Optimati- bus ambiifle: (a) port breve utrinque colloquium furre- ex menu xifle Ottocarum, ac per aulae medium, arredis ad fpedan- H ° rni ~ dum confluentis turbae oculis, ad Caefarem acceffiffe: at- e que ubi confidentem in folio Caefarem ftans allocutus, fi- duciariam Principatuum fuorum clientelam oravit, pofito deinde ex more genu, collata per Sceptrum Bohemian, Moraviaeque jura recepifle: atque ad hunc modum folenni cerimoniae finem efle impofitum: (b) poftquam fidelita- tem juraflet Caefari, & fin's in Auftriam, Styriam, ac Ca- rinthiam juribus dido facramento fe abdicaflet. (c) „ Do der Pehaim ward emphang „ Von dem Romifchen Vogt, „ Mic in er hincz Wienn zogc. „ Do man der red began &c. „ In dez Furjlen Herb trig. ,, Horneckius cap. 130. ,, Herczog Ludveig von der Phalcz - - „ Und von Salczpurg Pifchof Frid- reich 5, Pifchof Beriebtold VOn Pabenberig „ UndPurgraf Hainrticb (leg. Frid- reicb') von Numberig „ SafTen da an feinen Rat » Und von Freyfmg Pifchof Ckunrat , „ Und von Pafel y und der von Ho- cbenlocb , ,, Und ander manig Graf hoch. „ De die tamenHorneckio cum Col- marienfibus Annalibus, & Literis fu- pra a me allacis non convenic: is XIII. Kal. Decembris, feu feftum S. Elifabe- thse ftatuit diem concordise inter Re- ges Vienna initse: fie enim feribit: cap. 131. „ Die fuen gefchach daez Wienn „ An fand Elspeten tag. „ Qua: eft dies XIX. Novembr. Hor- neckium tamen erraffe nonnunquam, S uamvis pene fynchronum, fatis con- at ex cap. 126. ubi Regem Eudo/- fbum una cum Regina con juge a Vien* nenfibus honorifice exceptum feribit: ,, Wol ward emphangen hincz Wienn „ DerKunig,unddieKunigin&c.„ Atqui certum eft, Reginam non nifi Anno fequenti Viennam defeendifle: lie enim Afial.Colmar, qui pene ephe- merides contexunt: „MCGLXXVII. „ Regina Teutonic temporeQuadra- „ gefimse pluribus diebus cum lex }> tantum Dominabus in Clauftro „ Kiingintal morabatur. „ Et paulo Ab poll: „ Poll Pafcha Regina de Kin- „ felden proficifcens \&MConftantiam y „ inde Bavariam &c. „ rurfus infra: „ Regina Teutonia: in Vienna recipi- ,, Wf „ Unde non facile ftatui po- teft, Horneckione, an Colmarienfi- bus de die fadta: concordia: fides ha« benda fit. (a) Horneck. cap. 130. „ Bey dem Behaimifchen Kunig. - - „ Von Olmuncz Pifchof Prawn , „ Und der Comitewr von unler Frawn: - - „ Herczog Hainreich von Preflla „ Und der Margraf mit demPfeil &c. „ Der Probft von Wifcberat „ Und manig Pehaimifcher Suppan. (b) Horneck.cap. 130. „ Daz gefprech ward churcz &c. „ Wan ez gewan chain fturez &c. „ Do daz gefprech ain end het, „ Do ward daz gedrang groz, „ Do man den Fiirften zagheit ploz „ Sach uber den Seller gen , „ Und fur denKonigXa^o//e»ften, „ Der faz ftill an feiner flat. „ Mit fleiz er in pat, „ Daz er im lich gutleich, „ Waz er het . von dem Reich, „ Waz er daran gert, „ Dez ward er gewert. _ * „ Kniende auf ainem knie „ Mic dem Zepter er emphie - „ Daz Kunigreich, und die Chrone, „ Und die MargraffchafFc von Mer - chem &cc. ,, (c) Horneck. cap. 131. „ Zwen ayd im fwur „ Von Pehaim - - „ Der ain ayd mull gefehehen „ Als gewonhait ift nach Lehen, „ Den andern muft er tuen >1 Durch 528 ANNALIUM AUSTRIA) untono Ab utrisque non parum recedunt Colmarienfes An- c - artifaiofo nales, quos confenfiis fere Icriptcrum, & noftratium, & m wjuia Bohemorum fequitur: iffis ii credimus, Ottocarus cum S a jenti. jam perditis in Auftria rebus fuis, pacem a Rudoipho im- cndum, petraflet, magno militum, equorum, auri, gemmarum- que paratu, ad fufcipienda e manu Caefaris terrarum fua- . rum jura fe accinxitj unum id gratiae loco a Rudoipho po- ftulare aufus, ut, quod in utriusque confpedju exercitus grave fibi futurum efiet,id paucis tantum Frincipibus, rei geftae arbitris, ac teftibus futuris, inCaefaris tentorio agere liceret. (a) Concefium id Regis poftulato, paratumque eos in ufus in vicina Danubii infula, Kaumberga, tento¬ rium, quo Rex media inter militum agmina, qui latus utrumque honoris caufa ftiparent, adCaefarem duceretur. At Rudolphum, qui objedam fibi in maledi&si loco ege- fiatem fuam ab Qctocaro meminifiet, faftum Regium „ Durch beftetichait der Suen. „ Er tec auch furzicht zehanc „ Uber alle die Lannt „ Der fich vor in churczen ftunden „ Kunig RueJoif hec underwun- den &c. „ Und waz et het in feinen phlegen „ Ze Geifel der Herren kind — „ Er zehant ledig liez „ Dem Kunig er da gehiez „ Und ewigleich zu dienn &c. „ Hagenus de more Ottocarum Hor- Keckium fequitur p. io88> errat ta- men, dum fcribic: „ Daz ift gefche- „ hen nach Chrifti geburt, zwelf „ hundert, und achtzigiflen Jar. „ Ut conftat ex di&is, dicendisque. (A) Chron. Colmar, pars altera p. 44. „ Videns autem Rex Bohe- „ mke,quod non poffetRegiRoma- ,, norum refiftere, humiliavit fe, & „ commilit fe gratis fuse - - RexBo- „ hernia: multis militibus, equis, ve- „ ftibus deauratis gemmisque deco- „ ratus fe prsparavit, ut Regalia fta- „ tiaa a Rege fufciperec Romanorum. „ Hsc cum Principes Rudolphi Re- „ gis intellexiflent, Regi cum gau- dioretulerunt: Domine, prspara- te vos, ficuc decet Regem, veftibus „ pretiofis. Tunc Rex dixit: Rex „ Bohemiae grifeam veftem meam „ faspius derifit, nunc autem ipfum „ mea veftis grifea deridebit. Dein „ Notario fuo dixit: Da pallium tu- » um mihi, ut Rex Bohemias meam >■> derideat paupertatem. Advenien- j) te Rege Bohemorum dixit Rex Ro- novo „ manorum militibus fuis: armisve- „ ftris induimini, dextrarios veftros „ loricate, & ad bellum, ut melius ,, poteritis , praeparate , utramque „ partem vias, per quam Rex ventu- ,, rus eft, proceflionaliter occupate, ,, & armorum Theutonicorum glo- „ riam barbaris nationibus oftendite. „ His fic ad Regis voluntatem pras- „ paratis, venit Rex Bohemias, cum „ veftibus deauratis, & gloria regia „ fulgente, procedit ad pedes Regis „ Romanorum, humiliter ab eo fua „ Regalia mendicavit. - - Tunc Rex „ Rom. Regi Bohemias regnum, nec „ non & regalia conceflit - - indu- „ tus vefte grifea, defpedus & hu- „ milis apparebac, &in tripode refi- „ debar.,, Alb. Argentin. in Chron. p. 101. „ Venit autem ( Ottocarus} „ ad Regem cum inefFabili pompa, „ & oftenfione potenciae, & divitia- ,, rum. Rex autem longus, & gra- „ cilis ftatura valde, aquilum habens „ nafum, indutus grifea rufticali tu- „ nica, cum alto galero, in commu- ,, ni ftrata fedens, Ottockarum indutum „ pretiofiftime, genu flexum, more „ regio inveftivit de feudis. „ His pofteriores iEneas Sylvius in Hift. Bo- hemica. Dubrav.L. 17. Cufpinian. in Rudoipho Imp. Gerardus R00L.1. FuggerusL.i.c.n. ExBavarisAren- peckius in Chron. Auftr. Col. 122^- aliique recentiores illud de infula Kambsrga , &de tentorio dolofe ftru- (fto, nefcio quibus e documentis ve- tuftioribus, adjecerunt. LIBER OCTAVUS. 529 c-novo faftu conculcare voluifie: indutum proinde vili, ve~ netique colons tunica, pallio etiam a fcriba Regio com- modato ufum» humilique confidentem tripode, Regis ad- ventum expedtafle: qui ubi auro, gemmisque gravi palu- damento, ceteraque infoliti Iplendoris pompa omnium in fe oculos avertiflet, rituque fubinde fupplicis ante Caefa- rem in genua fc demififlet j folutis repente funibus, quorum e nexu, accommodato ad eludendam Regis fuperbiam ar- tificio, fufpenfa erant, quatuor tentorii latera corruifle, fubjedtoque ad eum modum utriusque exercitus oculis Re- ge, genibus ante Caefarem nixo, taciturn Germanis riflim, fiomachum Bohemis, incaflum frementibus, movifle. (a) Sed fabulam mihi ifta redolere videntur: nam ut Nihil & nihil de infulaGamberga, cujus ne notum quidem noftris h t ° e c s lf t ™' auribus nomen eftj nihil de Annalium noftrorum, quos/fom* vetuftiflimos habemus, filentio dicam: quae tandem ratio perfuadebit, Caefarem jfapientem fui, Principum, Antifti- tum, Regiae dignitatis Ottocari, cum quo affinitatem mu- tuis Liberorum fponfalibus fibi efie voluit, tarn immemo- rem ac oblitum, ut muldfotum tot provinciis Regem mo- dis tarn indignis ludum faceret ? an nefcirent Bohemi, Ger- manique Regem le Caefari fubmififie, (1 in caftra ipfe veniat, 11 juribus in tot provinces fe abdicet, fi urbes, arcesque tradat,fi militem&exercitum pacato itinere inBohemiam reducat ? nae ifti majorem Rudolpho, quam Ottocaro la- bem afpergerent, fi contemptum is fui, contemptu tain acerbo vindicarit.' (b) Nondum ita collapfie Ottocari res Pars II. X x x erant, (a) PeflinainMarteMoravico L. g. c. 7. laudat ejus narrationis autho- reszEneam Sylvium Hift. Boh. c. 2 j. Pulckavam ad An. 1276. Hagecium ad eundem annum. Dubravium L. 17. aliosque, & rein fie narrat, ver¬ bis fere iEnete Sylvii. „ Urgebat j, Rex, quatenus in praeftando jura- „ mento honoris fui habereturra- „ tio, liceretque id intra tentorium ,, coram paucis exequi. Accipitur „ conditio , inque infula Danubii, ,, Camberga dida, inftruitur tentori- „ urn, & tribunal apparatu magnifi- „ co: ubi cum Rex Caefari diadema- ,, te, & Imperialibus infigniis con- ,, fpicuo ( aberrat haec narratio mul- „ turn a Chronico Colmarienfi, & ,, Alberto Argentin.) confidentibus „ EledoribusImperii, ac caeterisBa- ronibuscircumftantibus, genupo- jito fidem conceptis verbis prsefta- „ ret; ecce derepente tentorium, „ quod ex compofito ita erat concin- „ natum, ut quando opus effet, de- „ cideret, a fummo usque deorfum „ in quatuor profciffum partes deci- „ dit,Regemque,ut erat in alto loco „ ad Imperatoris genua fupplex, vi~ „ dendum cundis prabuit , accla- „ mantibus, & plaudentibus Germa- „ nis, Bohemis vero torvum fremen- „ tibus, & fraudem tacite & palam „ execrantibus. „ (b) Nihil dehisHorneckius, vir in aula verfatus, & pene Ijmchro. nus : nihil Hagenus aetati huic pro- ximus, qui fcribit: „ Da nun dec „ Romifch Chunig mit dem Scepter „ an feinen fezzel facz - - fur In kniet „ Chunig, und emphieng daz Chu- „ nigreich vonBehem, unddieMar- „ grafffchafft zu Merern , und fwur n vefti- 530 ANNALIUM AUSTRIA crant, ut timed defineret: nec iftud tempus erat, ut Ru- a. c. dolphus uno in Pdncipe omnes ceteros ea vindid;a? acer- bitate infenfbs Gbi redderet. Satis ignominiae erat Ottoca- ro, fuifte jam non pradio, fed beilo vi6lum: amiGfle pul- cherrimas Regni fui provincias, quod a Balthico adAdria- ticum mare pertinere gloriabatur: quidquid per hos an- nos fex ac viginti beilo paceque egerat, infami velut nau- fragio periifle. 0 ttoeari Et redibat is in Moraviam trifti rerum imagine con- 7ijfe}tT ^ U ^ US un dique, quaefitisque itinerum diverticulis pudori fiio, qua licuit, confulebat. ( a ) Cum interim Rudolphus, receptis per pacis leges oppidis, caftris, urbibusque cete¬ ris, (b) Auftriae, Styriae,Carinthiae conftitutis novisPro- vinciarum PraeGdibus, confirmatis facrorum Praefulum, urbiumque juribus ac immunitatibus, omnes providi cle- Privilegict mentisque Principis partes adimpleret. (c) Primum cle- 7mfib7s a ment ' x Specimen NeuburgenGs Civitas a Rudolpho vidit, Rftdoifbo cui fecunda quavis feria mercatum ftabilem, jura praeterea Ljmp. reliquarum Auftriae urbium publicis Iiteris, cum in ca¬ ftris adhuc ante Viennam urbem ageret, conceffit. (d) Moverit Principem accepta nuper urbis calamitas, quae per Rhenani militis improvifam irruptionem damnis haud levi- „ veftigleich da zwen ayd. ,, nihil Chron. Auftr. plenius, cu jus haze ver¬ ba funt: „ RexBohemise in caftris „ Regis Romanorum cum XXXVI. „ vexillis, ante Viennam circa Danu- „ bium , flexis coram eo genibus, „ in ppaefentia multorum Principum „ fpiritualium ac fecularium, terras fufcipiens fupra di&as &c. „ Ni¬ hil Henr. Stero ; nihil Anon. Leob. nihil SifridusPresb. tempori,rebus- que geftis propiores. (a) Hagenus in Chron. Auftral. „ Darnach Chunig Ottacker nicht gen „ Prag cham ,iinz in dazander jar. „ Idem refert Hafelbach. in Chron. (b) Chron. Auftr. plen. An. 1276. „ Tunc primo Vienna, & aliae civita- „ tes ad refignationem ipfius Regis „ Ottocari, Regi Rom. funtapertse. „ Chron. Steron. ad An. 1277. „ R tt ~ „ dolphin Rom. Rex - - per quod- „ dam arbitrium , quod ipfi ambo „ Reges inierunt, accepit ipfam Ci- ,» vitatem Wiennenfem , & totam ter- » ram Auftriae trans Danubium ver- » fus meridiem pacifice poflidere. ,, (c) Hsec ex lequentibus patebunt. *■ rev enhuberus in Annal. Styrenftbus fcribit L. ,2. p. 33. Stephanum Meiffa» x>ium Vicario jure Auftriae interim Praefe&um a Rudolpho Caefare datum. (d) Diploma Rudolphi I. Imper. VIII. Cal. Decembr. in caftris ante Wiennam datum Neuhurpenfi Civitati: quod extat apud Bern. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 131. „ Cum ea, quae „ ad illius cultum pertinere nofcun- „ tur, qui nos &c. in recompenfa- „ tionem damnorum ibi datorum, „ idem forum ob reverentiam Diei „ Dominicse - - in diem Lunaz cum „ oroni jure forenfl - transferimus. ’ _ - Volumus etiam - ut omnes ci- ” V es& homines praelibataz Civitatis piuvvenburgenfii - - in omnibus ci- ” yitatibus & foris Auftriae, omne ” jus de caetero habeant, quod cives ,1 & homines aliarum civitatumAu- ftriae --Transeuntes etiam Danu- „ bium in eodem loco, & reverten- „ tes ipfius civitatis homines, in „ utroquelittore,illo jure gaudeant, quo cives univerfarum civitatum „ Auftriae, & coloni Principum per „ totam Auftriam ha&enus funt mu- 5* niti &c. 33 , T ” (a) Diplom- LIBER OCTAVUS. s3l c.Ievibus eft mul&ata. (a) Rem Colmarienfes Annales fic Urbt commemorant: Ottocarus qui earn urbem, modico colli 9110 aliu impofitam,fedem belli delegerat, utindeRudolphoCaelari vel tranfitum, vel Viennenfis obfidionem urbis difficillio- rem redderet: ea de caufa Brunoni Olomucenfi datum ab Rege negotium, ut urbem in fide cum ceteris Auftria: op- pidis nutantem Bohemico prafidio firmaret. Ludovicus Palatinus RheniComes, cum feftinatumEpilcopi iter, qui uno forte die milliaria quatuordecim confecerat, certis nunciis comperifiet, a Caslare trecentos milites, eosque ad Rhenum confcriptos, quod iis plus confideret, impetra- vit: ut pofitis fylvefires inter tumulos infidiis Brunonem interciperet. Rei indicium ad Epilcopum i n tempore per- latum periculo eum exemit. (b) Ludovicus, ne nihil egifle videretur, confilio fuorum fallaciam urbi ipfi machi- natur. Pramiifll ferum fub velperum milites duo j hos lecuti alii quatuor, qui Bohemicarum le partium ferebant. Recepti in urbe facile, quod tantillo in numero fraudi lo¬ cum efie haud putarent. Sed cum alii fiibinde decern fiic- cederent, feleque ex comitatu Brunonis Epifcopi redire mentirentur 5 fulpicionem movere urbis excubiis, portam advenarum huic turba; cun£hnter recludentibus. Verum dum fidem ifti mendacio adftruunt 5 dum cuftodum quadi- tis longis verborum ambagibus refpondent} adfunt quadra- ginta alii, quimoenibuslatenterfuccedunt: hos utadefiede¬ cern illi prioresad vertere, ftri&is ex improvifo gladiis incu- ftodes irruunt, nihilque periculi veritosinfugamconjiciunt. Pars II. X x x 2 Ea (a) Diplom.idem: „ Adpetirio- , nem & clamorem ele&orum no- ” ftrorum civium Civitatis ejusdem 5) ( Keuburga Claufiralis ) qui perino- „ pinatum noftri exercitus ingreffum ,, laefi fuerunt gravicer, & attriti. „ (b) Chron. Colmar, pars alt. p. 42. &c. „ Rex Bohemia totam fuam „ fiduciam in Civitatem , quas Nuen- „ burch dicitur, pofuerat, eo quod „ inexpugnabilisvideretur. Eftenim „ Civitas in monte pofita, forti mu- „ ro, turribus multis circumdata. In „ hanc Bohemos multos ad cuftodi- , endum miferat, eisque vi&ualia „ plurima miniftrabat. - - RegeRo- ,, manorum Vietnam diebus plurimis „ obfidente, mifit Rex Bohemias Epir n fcopum de Ulmize cum equis pha- v leratis multis, ut Bohemis Nuen- \ burch aflignaretur, ne aBavarisRe- „ gi Romanorum traderetur. Fe- „ ftinavit igitur Epifcopus cum fui$ „ propter diverfos timores , quod „ uno die milliaria quatuordecim cu- „ currerunt, & ob hoc ipfis multi „ nobiles egui perierunt. Dux Ba- „ varise Senior, cum hasc a fide di- „ gnis audiviffet - - acceptis militi- „ bus trecentis Rheni, quibus pr« ,, aliis melius confidebat, in fylvam ,, prope Civitatem Nuenburcb collo- „ cavit, & eos prout melius poterat, „ occultavit. Epifcopus autem fibi „ infidias pofitas intellexit, Bohemis- „ que civitatem tradidit: & acceptis „ multis ex civibus, qui fibi fuisque „ ducatum prseberent, infidias oc- „ culte per devia fugiens, ad amicos „ falvus nofcitur deveniffe: Duxau- „ tem in infidiis ad horam nonam „ creditur permanfiffe. „ 532 ANNALIUM AUSTRIA Ea res non quadraginta modo commilitonibus, led reli- a- C quis etiam Ludovici copiis aditum in urbem dedit. (a) Capta fie urbe Jibertas quidem civibus edidto promiila, /bisque urbis excubiae in vincula conjedfoe j caveri tamen fatis baud potuit, quin militari licentia detrimenti aliquid Civitas innoxia pateretur. Ferunt ex capta hac urbe tan- tum annonae ad caftra Cxlarea Viennam evedtum, ut dies ipfos XIV. toti exercitui ea ex prseda fit prolpedtum. (b) Alia nliis A Neuburgenfibus proximum Petro Paflavienfi Epi- clementer fcopo gratia locum praebuit Rudolphus. Petierat is aCa> mdidta. ut j ur j s ^ u - §. Hippolyti Fanum, Everdin- gam, & Amftettenam follis, moenibusque cingere fibi li- ceret: id prolixe Epifcopi meritis datum, literisque ad (a) Idem ibid. „ Confternatus „ Dux militibus fuis dixit: quid ergo „ faciemus? - - unus autemexillis „ dixit: Domine viam noftram di- »> rigamus ad civitatem, & amicos „ nos efle fimulemus: forte recipi- j, ent nos ut amicos, & fic poterimus » comprehendere civitatem. - - Poft ,> hsc quidam ex lapientibus fuis di- 9, xit: Domine, primo duo milites 5, pratmittancur, poft eos quatuor, ,, poft quos decern, poftea quadragin- „ ta, & hi omnes cives & amicos fe ,, Regis Bohemia: proteftentur. Poft „ hos exercitus fubito fequatur, ut „ fi primi civitatem fuerint ingrefi- „ fi, per confequens ingrediliberam „ exercitus habeat proteftatem. Si- „ cut deliberaverunt, ita omnia per- „ fecerunt. Appropinquantes autem „ primi nuntii civitati, clara voce „ pariter cantaverunt. Bohemi cu- j, ftodes civitatis - - fufpicabantur - n cives & amicos fuos cum lastitia i, rediifle: Pontes demittuntur,por- „ tx referantur , pacifice falutantur, „ & ingredi libere permittuntur. ,, Quatuor autem milites fequentes „ benigniftime receperunt, quia pro- „ fpera de fuis civibus retulerunt. ,, Milites autem decern, quiquatuor „ fequebantur, fufpedi cuftodibus „ habebantur, & portas aperire, ficut „ cteteris prtecedentibus noluerunt. „ Turn hi decern Bohemis cuftodi- „ bus verbis mendacibusreferebant: „ Nos de veftris fumus, & Epifco- 5> pum de Ulmize cum civibus ad tuta », loca deduximus, & nunc ad pro- » pria remeamus. Tunc cuftodes »> portas aperuerunt, & intrare libere n Pertniferunt. Milites hi prsedidi Idus „ feftinanter intrare noluerunt, fed ,, in porta permanentes cuftodes ver- ,, bis fallacibus deceperunt , donee „ quadraginta frequentes ad civitatis „ mcenia pervenerunt. Decern mi- „ lites prtedi&i, cum hos adefle vi- „ diflent, cuftodes ports evaginatis „ gladiis invaferunt, & de porta fu- „ gere coegerunt. Cuftodes - ad fua „ hofpitia fugientes - - civitatem ca- „ ptam omnibus nunciabant. Quin- ,, quaginta milites praedidi civitatis „ portas violenter tenuerunt ,&Du- „ cem cum exercitu fuo fupervenien- ,, tem , libere intrare permiferunt. „ (b) Idem ibid. „ Cum fic Dux „ Civitatem - - obtinuiflet, coepit „ per prteconem hxc civibus nuntia- „ re: Nulli malum ex civibus in re- „ bus, vel corpore, vel familiis in- „ feretur: Bohemi tantum adverfa- „ rii noftri in cuftodiam publicam „ perducantur. Poft htec viri, mu- „ lieresque militibus Ducis Bohemos „ in domibus fuis abfeonditos often- derunt: & captivitati publice tra- „ diderunt. - - - - Expugnata civi- tate hac: venit ad earn Rex cum ” exercitu fuo, prtedas divifit, & ” XIV. diebus de rebus Regis Bohe- ” m ix , quas in civitatem deduxerat, ” exercitui fuo Rex neceflaria tribuit ” abundanter. „ Multa in hac nar- ratione fubleftse fidei videntur: An¬ nus imprimis 1277. ad quern confi- gnatur : Bruno Olomucenfis Epifco- pus, quern conftat Vienna prsfedum fuifle : fermo militis Germani cum Bohemis, fuos aRhenanis nondigno- feentibus &c. Res tamen ipfa, quan- quam adjundda minus fint verourm- lia, ex Chron. Auftr. confirmatur. LIBER OCTAVUS, 533 c. Idus Decembres Viennze confignatis, confilium rebus Au- ftriae opportunum approbatum. (a) Tam prono in An- tiftitum poftulata Caefare, Conradus quoque Frifingenfis Epifcopus, immunitatem a vedtigalibus per Danubium iis in rebus, quae five ad annonam fuae famiiiae, five ad mate- riam caeduam aedificiis neceflariam pertinercnt, multaque alia, impetravit. (b) Gonfimilis libertas a civilium one- rum exa&ione domui, quam S.CrucisinAuftriaCoeno- biumLeythaepontihabui£,concefia. (c) Hisinaliorum commodum pie indulgenterque concelfis, rebus fuis non Princes defuit fapiens Princeps: five enim jam turn, fide haud cowplures optima, iniifie concordiam Ottocarum adverteret j five mutabilem Regis animum, & abReginae conjugis imperiis fufpenfum vereretur; Principes acEpifcopos, qui Viennze ad eum diem fubftiterant, non ante a fe dimifit, quam pa&as nuper Concordise Leges fuo teftimonio roborarent. Extant earum literarum, quas III. Cal. Januarias Leo Ra- tisbonenfis, LudovicusPaiatinusComes, & Henricus Ha£ fiae Landgravius dedere, documenta : nullum ut fuperefle dubium polfit, quin Ottocarus Auftriae, Styriae, Carin- X x x 3 thiae, (a) Lit. Rudolphi I. Imp. date Vien¬ na Idib. Decembris An. 1276. quas laudat; non tamen affert Hundius in Metropoli Salisb. p.213. T. I. „ Ru- n dolphus Rex permitcic huic Pe/ro ,, Epifcopo (Patav.) villas fuas S. „ Hippo tytum, Ever ding, Amfletten mu- „ nirefodis,utvult. Vienna--Idus „ Decembris An. 1276. regnilV. „ (b) Lit. Rjidolphi I. Imp. dat. Wien- ad An. 1276. XVI. Kal. Januarii apud Meichelbeckium Frifing. T. II. p. 85. „ Equicatis vigor poftulat&c. „ Eapropter - - liberaliter duximus „ concedendum, ut univerfa ipfius ,, (Cbunradi Epifc. Frifing.) vidtualia „ & ligna, qua: pro edificiis & fami- „ lia neceffaria habuerit, quotiefcun- „ que eadem in defcenfu, vel afcen- „ fu per terras & aquas deduci con- „ tigerit, Iibere tranfeant, feu proce- „ dant, absque cujuscunque exa&io- „ ne thelonei five Mute &c. &c. „ Pluraprivilegia a Rudolpbo CelareFri- fingenfi Ecclefie collata, aut confir- mata recenfet Carolus Meichelbeck. his annis, que videri apud eundem poffunt T. II. p. 86. & Part, ejus II. aNum. 133. usque ad Num_. 157. In¬ ter cetera refert confirmativam tra- ftatus de divifione liberorum: Pri- vilegiorum Waidbownfutm : ufurpan- di metalla in fundis propriis reperto- rum : prerogative JEdium Trifmgen- fium Vienna : poteflatis judiciarie in fuos fubdicos per Auflriam, Juris ve- nandi, &c. narrat deinde Rudolphi I. filiis jus Advocatie in Enzersdorff <£» Afpach a Conrado feudi nomine colla- tum: _ bonorum item Frifmgenfium per Auftriam fuperiorem curam Conrado Summeravce , Capitaneo Anafi y ut T. II. P. II. N. CLX. appellatur , de- mandatam: lites denique varias com- pofitas. ( c) Lit. Fudolphi I. Imp. date Coe- nobio S. Crucis in Auftria An. 1276. Wienm X. Kal. januarii, anno Regn* IV. „ Ad univerfitatis notitiamvo- „ lumuspervenire, quod nos.- - Ab- „ bati 5c conventui Monafterii S. Cru- „ cis hanc gratiam fecimus fpecialem, „ quod Domus ipforum in Prugge ea- „ dem libertate gaudere debeat per „ omnia, qua Domus eorum in aliis „ civitatibus noftris - quod a fteu- ,, ris perfolvendis , nec non & ab „ aliis exadtionibus quibuscunque „ deinceps, authoritate prefentiurn „ fit libera penitus, & exempta. „ (a) Lit, 534 ANNALiUM AUSTRIA Alia ln- dulta , & Privile¬ ge, thiae, Carnioliae, Marchiae, Egrae, PortusNaoms fe juri- bus, quocunque ex capite fibi arrogatis, abdicarit. (a) Sequentis anni pars prior continuatis Rudolphi Cae- J faris in facrum, profanumque ordinem beneficiis 5 poffe- rior renovatis cum Ottocaro diffidiis infignis fuit. Primi Admontenfes, quibus jus ponds Anafo injiciendi, (b) quemadmodum & anno fequenti, Gallenft einii caflri mu- niendi poteftatem tribuit: ( c) turn vero Seizenfes Carthu- fienfiuminftitutum in Styria profeffi, ftudium religiofiffimi Caefaris funt experd: horum enim res juraque in tutelam fe foam recipere profefTus, dads Vienna ad IV.Idus Januarii literis Comid Phannenbergico, ac Friderico Petovienfi Sty- riae Praetoribus ita commendavit, ut immunes deinceps ab iis, quas Styriae Prades, aut rationum publicarum adminiftri fa&uri eflent, exa&ionibus omnino vellet. (d) Quarto deinde X. Cal.Febr. Judenburgenfis Civitatis jura, ac pri¬ vilege (a) Lit. Principum Imperii, Leonis Ratisbon. Epifc. Ludovici Com. Pala¬ tini Rheni, Henrki Landgravii Haflias datte de hac caula III. Cal. Januarii An. 1276. quarum autographum, ex- tat in Tabul. Princip. Auftr. Vienn. ex quibus haec Anton. Steyererus S. J. auTOTr'lnt; excerpfit in Comm. Albert, p. 147. ,, Tails inter didtos Reges „ compofitio interceflit - - quod „ magnificus Princeps Dominus Ot - „ tocarus Rex Bohemia; renunciaret „ fimpliciter &pr£ecife, ficut&poft- „ modum fecit publice, principatibus „ & terris , caftris, munitionibus, ,, pofleftionibus & hominibus, cujus- „ cunque conditionis exiftant, Au- 2 , ftrie, Styrie, Carinthie, Carnio- „ le, Marchie,Egre,&PortuNaho- „ nis, & omni juri, fiquod ei in prae- „ didis, venditionis, permutationis, „ feudi, vel quocunque alio titulo „ competebat, vel competere vide- „ batur. - - Quibus omnibus nosin- „ terfuiffe, prsefentibus profitemur, „ & teftimonium in noftras confci- „ entias perhibemus,pnedida omnia „ ita efle fada &c. „ _ (b) Liter. Rudolphi I. Regis Ad- munt. data; Wienna; V. Id. Januar. An. 1277. Ind. V. Regni anno IV. quarum initium : „ Etfi de regalis >, beneficentia; largitate &c. Abbati *> & Conventui liberaliter indulge- » mus, ut in loco, qui Urvar dici- » tur, ad jus, & proprietatem pre- » d Vti Monafterii pertinente, ultra „ fluvium Anafum pontem conftrue- „ re valeant pro utilitate publica, „ nec non vicinie commodo &c. „ (c) Lit. Rudolphi I. R. Henrico Abb. Admunt. data: Wienne prid. Kal. Maji Ind. VI. An. 1278- Regni V. de caftro Galltnfiein , & jurisdidtione, ac judicio inter Clufum apud Rdmum Herrgottum. „ Facultatem liberam „ concedimus - - munitionem in „ fundo ipfius Admuntenfis Eccleftas „ erigendi &c. jurisdidionem, & ju- „ dicium inter Clufam concedimus ,, &c. ,, (d) Diplom.Rudolphi I-Imp.da¬ tum Seizenfibus Carthufianis Vienna IV. Idus Januarii Ind. V. An. 1277. anno Regni V. quod ex Tabul. Seiz. depromptum refertBern. Pezius Cod. Dipl. P. II. p-134- „ Rudolphus - - „ Nobilibus Viris Comiti de Pbannen- „ berch , & - - de Petovia Judl'cibus „ Styrise&c. volentesReligiofos Vi- „ ros Priorem & Fratres Monafterii „ de Seitz Cartufienfis Ordinis, ob- „ fervantia regulari, coelibis vitse „ fragrantia, landisque operibus mi- „ rifice corufcantes - - perpetuo re- „ fpirare, ipfos vobis ducimus per- „ petualiter committendos - quate- „ nus prxdidos Fratre3 una cum per- „ fonis & rebus defendere curetis „ authoritate regia - - non permit- „ tentes eosdem Fratres ab aliquibus „ Capitaneis, & Officialibus Styriae „ ulla exadionefeufteura de cetero „ fatigari &c. ,, A„ C. 1277 LIBER OCTAVUS. 535 c. vilegia affirmavit. (a) Minnebachenfes lubindeVirgines, quae ad ripam aiiream Imbachii, ut nunc loco nomen eft, uno fere a Cremfio lapide S. Dominici inftituta fequun- tur, judiciarii fori juribus, exceptis capitalium rerum gra- vioribus caufis, XII.Ca!.Martii donavit. (b) Quo ipfb dieStyriae immunitati publicis literis cautum voluit. (c) Styrias nuper Hartnidum Wildonium Praefe&um Mijfavis dederat 5 cum interim Carinthiae Conradum Auffenftei- Au ( tri * nium, AuftriaeStephanumMeiflavium, Pretoria poteftate F c ZT'r7- praefecillet. (d) Sed Meiflavii nova dignitas Chunrin- dolphin gios a Czelare poll: avertit. Dudum eorum alterum Hen - lm ?' ricumOttocarus AuftriaeMarelchalcum juflerat: is honor, nunc in Meiffaviam familiam translatus, tantum in exacer- bato ejus animo potuit,ut glifcente novo inter Ottocarum Caefaremque beiio, ab Rudolphi fe partibus ad Bohemicas conferret. (e) Leutholdum Tirnfteinium, ex eadem Chunringiorum gente, fimili vertigine abreptum fulpicor, chumin- cum onerarias Salisburgenfis Coenobii ad S. Petrum naves, g'°r um injuftis exa&ionibus gravaret, Caelarique Rudolpho ne- °® en * a ' cellitatem injiceret, a violenta hac rapina datis pridie Non. Apriles literis hominem avocandi: au 6 ta praeterea (a) Lit. Rudolphi I. Imp. Juden- lurgenfihus datje XIV. Kal. Febr. An. 1277. ex Colle&an. P. Sigism.Pufchii S. J. Cancell. Acad. Grascenfis. (b) Lit. Rudolphi I. Imper. datas Mtnnepachenfi Parthenon! Ord.S.Do- minici XII. Kal. Mart. An. 1277. ex¬ tant apud Bern. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 132. „ Cum Regalis noftra „ Magnificentia &c. fpeciali tamen „ favore CoenobiumSororum, Fra- „ trum Ordinis Prsedicatorum in „ Minnepach , ex animo profequentes, „ concedimus ipfis , ut fi homines „ ipfarum exceffus aliquos commife- „ rint, feu reatus,fuperiis omnibus, „ qualescunque fuerint per officiates „ ipfarum debeant judicari, exceptis „ duntaxat tribus culpis, videlicet „ homicidio , furto ac oppreflione „ virginum &c. (c) Lit. Rudolphi I. Imp. Styria Ordinibus datse XII. Kal. Mart, ex Col- le£tan. P.Sigism. Pufch, apud Autho- rem Hiftorise Ducum Styrise relatse. ,, Univerfos & fingulos tamMinifte- „ riales, quam ceteros in eodem Du- „ catu Styrise conftitutos fideles no- 3, ftros, lub noftram & Imperii reci- pimus ditionem, ut non nili a no- ” bis Imperatoribus & Regibus fuc- inju- „ cefforibus noftris perpetuo tene- „ antur. Si autem prsedi&orum Mi- „ nifterialium Styriae favorabilis in- „ ftantia noftram providentiam pul- „ faverit, ut eundem Ducatum de „ manibus noftris & Imperii alicui „ Principum - - porrigamus ; ilium „ ad hujusmodi Principatus hono- „ rem curabimus exaltare, de quo ,, pars major, & melior Minifteria- „ iium terrce nobis duxerit conlulen- „ dum, nolentes, ut eis ex caufa ra- „ tionabili renitentibus , & invitis „ jugum novi dominii, quod eorum „ ftatui non conveniat, imponatur » ,, (d) Hsec ex Gerardo Roo L. 1. SedHorneck. c. 183. fcribitduosfuif. fe Styriae Capitaneos : Henricum Com. de Pkannberg , Hartnidum de IVildon. quibus brevi fucceffit Otto de Liechten- Jlein. Item ex Prevenhubero L. 2- An- nal. Stirenf. p. 33. ex Unrefti Chron. Carinth. p.529. & Anonymo Poeta de fundat. Parthen. S. Bernardi apud Hieron.PeziumT.il. p.299. (e ) Conjetturam earn praeter alias caufas, quas infra afferemus, fugge-" rit Linckius in Annal. Zwetl. ad An. (A) Ut. S3 6 ANNALIUM AUSTRIA) injurias depullae gratia novo beneficio, ac poteftas Coeno- a. c. bio data, tricena quotannis vini dolia fine ve&igalium one- re ex Auftria evehendi. (a) KuM- Sed dum clementem fe ac munificum in omnes pra- pbus i.fti- ftjpendii iple militaris inopia laborare coepit. Ingens litarisin- erat aiendus exercitus, quoque longiorem in Auftria rao- opia c dus Seccovienlis Eccleliarum Epi- C A 2 An LIBER OCTAVUS* 537 c. in feralia id facinus odia exiret, Caefaris authoritas inter- ceflit. (a) Multse per id tempus curse Principem optimum an- %es itai^ gebant. Profe&ionem in Italiam jam dudum animo de- fignarat, cum ut auguftum Imperii diadema a Pontifice acciperct j turn ut. Imperii res, longi interregni tempore, in Italia pene collapfas reftitueret: neque enim, qua erat pro Imperii juribus vigilantia, concoquere fads poterat, Carolum AndegavenIem,Siciliae Regem, Vicarium Imperii per Italiam, Caefare invito appellari 5 habere lub ditione Hetruriam, Imperii Romani provinciam, magnaeque parti Italiae dominari. Neque vero etiam facile erat ea de digni- tate deturbare Carolum, principem & fummis in Eccle- fiam meritis inclytum, &Galliae cognatae totis viribusfub- nixum. Itaque monebant, hortabanturque Rudolphum Pontitices, ut controverfias eas cum Rege Siculoquampri- mum componeret, neque ante transa&am pacem in Italiam moveret, ne bello iterum Sicilia & Italia mifceretur. Q b) Rudolphus, qui renovato in Ottocarum bello adefle per Orato - coram ipfe non poterat, non defuit tamen fammorum Pontificum defideriis, mifloque earn ob caulam Tridentino^ * Epilcopo, difceptandam earn controverfiam viris do&iC fimis demandavit. (g) Sed anceps negotium feftinata trium Pontificum funera abrupere. Joanne igitur XXI. ad XVII. Cal. Junias collapfi cubiculi ruina oppreflo. ( d ) Cardinalium coetus urgendam Regis SicuJi caulamfu/cepit, mifloque ad Czefarem Martino Cufano, e Dominicana fa- Pars II. Y y y milia (a) Annal. Colmar, ad An. 1277- » cet & vos memoratoPontifice ]o- Comitem de Hohinbercb , cognatum „ anm adhuc vivente, Venerab. fra- ,, Regis, Dominus Haginecty in Re- ,, trem noftrum Tridentinum Epifco- * gis prsefentia vulneravit. „ „ pum propter hoc ad eandem federn (b) Conftantifta exEpiftolaCar- „ duxeritis deftinandum - . tameti dinalium vacante fede Apoftolica ad „ propter memorati obitum Pontifi- Rudolphum I. Imp. fcripta Viterbii, „ cis Joannis, & ipfius Epifcopi Triden- quae extat apud Raynaldum Annal. tini receffum, nullus in eisdem tra- Eccl. T. XIV. Num. 48. ad An. 1277. „ XVII. K.al. Junii obiit Papa Joanna eadem epiftola. » XXI. ,, (c) Epiftola eadem: „ Verum li- (a) Epift. 538 ANNALIUM AUSTRIA milia Viro illuftri (a) tam feliciter promovit, utRudoI- phusConrado exOrdine Minorum Romam ablegato, mi£ fiirum fe Oratores ad componendam earn controverfiam reciperet, quamprimum novo de Pontifice Ecclefias pro- vidiftent. ( b ) Sero, nec ante Novembris diem V. ac Vi- cefimum Cardinalium fuffragiis ele&us eft Pontifex Nico¬ laus III. (g) Cum interea curas Rudolphi omnes belli Bohemici novum difcrimen alio avocaftet. Nova in. Ottocarus enim, &fuopte dolore amens, & mulie- fburn 01 " ^ r ^ us inftindlus furiis, quas Cunegundis uxor imperiofa imp er .& identidem oggerebat, obfides, quos Auftrias, Styrise, Ca- TSdia rint h iae > ac Carniolias Nobilibus, civibusque exprefterat, ' ^^‘remittere, violata padorum religione, cun&atus, Caefa- rem rurfus in arma egit. (d) Immiftae igitur in Auftriam Transdanubianam, quam pignoris loco BohemoRegi inte¬ rea reliquerat, copias, ut eo velut terrore ad liberandam padorum fidem perjurum fibi Principem compelleret. ( e ) Belli graviflimi, & rebus Bohemias funeftiffimi id princi- pium fuit, fed caufa non una. Inter ceteras concordiae leges, quas Ottocarus acceperat, una erat, ut prater urbes, oppidaque bello noviftimo Hungaris erepta,thefaurusquo- que regius, aureas videlicet coronas duae, totidem fcepcra, vas deinde aliud auro , gemmisque nobile, pluraque id genus, jam ab Attilae temporibus, ut turn opinio erat ve¬ lut per manus tradita, quaeLadislai Regis amita, clam fub- lata, Ottocaro dederat, redderentur: altera, ut Ottocari filiarum una Rudolphi Casfaris Elio minori natu, quampri- mum in manus conveniret. (f) Hasc ubi ad cetera tri- ftium (a) Epifl. Cardinal, laudata. „ Re- „ refignaverat, obfides Minifteria- „ Iigiofum Virum Martinum de Tu- „ lium Auftralium, & civium, dia- ,, fcan. Ordinis Praedicatorum, quern „ demata quoque Regis Ungaria;, & „ fide dignum perhibet Religionis „ aliascompromifliones faftas,ficut „ ipfa profeflfio ad veftram praefen- „ anno priori per arbitros diffinitum ,, tiam deftinamus &c. ,, Martinum „ extiterat, refignare recufavit. ,, Cufanum appellac eum Raynaldus ad (e) Chron. Auflral. plen. ad An. hunc annum. 1277* » Tunc Rex Rom. partem (b) Raynaldus Annal.Eccl.T.XIV. „ Auftriae, quam Regi Boemiae fub ad An. 1277. Num. 52. ex Cod.MS. „ obligatione pro XX. (alias XL.) Vallicell. „ millibus marcis ( videlicet copu- (c) JordanusMS. apud Raynaldum „ Iatis hteredibus) pro dote afligna- loco laud. ,, Nicolaus , natione Ro- „ verat, refumpfit. ,, „ manus de Ur finis - - ele£tus eft in ( F ) Idem ad An. 1276. „ Sane „ feflo B. Catharine Viterbii. „ „ inter cetera - - extitit arbitratum (d) Chron. Auflral. plen. ad An. „ fub hac conditionis forma, quo 1277. » Rex Boemiae Ottocarus du- „ fupradidli Reges quatuor pueros j» &us pcenitentia,graviterque ferens „ fuos (intel. liber os} legitimau to- » in cordefuo, Regina quoque Boe- „ ro ad invicem copularent, - -” 33 mi$, conjux fua frequenter eum „ hilominus tamen promittens ^ » lncr epabat, quod terras praedi&as »» uo LIBER OCTAVUS. 539 A - c « ftium conditionum capita, Cunegundi Reginas funt relata, cunegun- adeofibi excidit ambitiofa mulier, ut verecundiae fexus, dis ^ in(l debitasque Regio conjugi reverential oblita, caviilis Iannis que verberare quotidie aures regias non formidaret. ( a ) alio 9«*» Regi, ajebat, olim nupturam me putavij error fefellit,i™k clientem Comids, nefcio cujus, maritum na&am. Atque^'- utinam vir eflet, cui matrimonio jun£fca Turn: hoc quo- que ut in incerto habeam, tua nupera praeclara pax fecit. Itane virum eum dicam, qui concitato in arma feptentrio- ne toto, non ad pugnam 5 fed ad fpe£tandam Regnorum fuorum cladem, bellicofas tot nationes, velut teftes toti- dem fuae ignaviae convocarit ? Regem, qui laciniam unam faltus Hercinii precariam ut haberet, in genua fe demitte- re, ac fuperbo vi&ori fupplex fieri non dubitarit? Die, quaefb, nationum terror, victor omnium a Balthico ad Adriaticum gentium! quid provinces illistuis,tot ac tan- tis, quas armorum fulgore uno perftri£tas, tui olim juris fecifle ferebare , fa£tum fit? Auftriam ne tentato quidem certamine, prasdam vidfcori hofti reliquifti: Styriam, Ca- rinthiam, quos Italiae propiores dominatu premebas po- pulos, metu prodidifti: affinitatem cum Alfatiae regulo contraxifti. En virum, qui magnitudine animi refpuifie fummum Imperium videri velit! Verum fit haec tua tibi gloria prat Regno, ac Imperio: illud qui poteras, me in- confulta, me invita, nullisque aut minis, aut promifEsin- ducenda concedere, ut communis utrique filia hoftibus Pars II. Yyy 2 non SJ Boemise - - Regi Ungarice omnes „ n Thefauros reddere, quasilli arnica „ n ipfius Regis Ladislai, Anna Regina „ de Murjovve, afportaverat, eique „ tradiderat, videlicet duas coronas „ aureas & feeptra regalia,ac pretio- „ fiflimam amphoram auream nobi- „ liflimis geramis undique adorna- „ tarn mirx pulchritudinis, & alia „ quamplura clenodia aurea, qua; a „ tempore Regis Ungarite Attil*, & „ ab aliis fuccefforibus fuis usque „ nunc in Ungaria fuerant confer- „ vata. „ (a) Chron. Hageni Auftral. Col. 5088. » Darnach Chunig Ottacfyr 9} nicht gen Prag cham, iintz in daz ,, ander jar. Do er nun dohin cham, „ do wort er vaft von feinen weipp gerchmecht, darum dazerfichalzo mit dem Chunig RuJoljjen hett ver- aynt. Sy fprache zu Chunig Otta- ’’ e{er: EsfoltGotgeklagt feyn,daz Ir ye fo in groffen wirden : feyt Ir aufgenomen habt den Habfpur- ger zu ainen Herren, und redt ym zurmanigeiippige rede. „ Chron. Anon. Leob. „ otakgrm autem re- „ diens Bohemiam, Regina: conforti „ fuse retulit reconciliationis & nu- „ ptiarum foedera, & alia placitata, „ qua: ironice infultans ait ei: O „ quam grandis authoritatis esRex! „ qui Rudolfum longe pofitum juxta „ canum confuettidinemhoftiliter al- „ latrafti; fedpropepofitumyblatio- „ ne quatuor terrarum nobilium, pro „ pincernatus officio falutafti &c. „ Thom. Hafelbachius in Chron. Auftr. Col. 736. „ Ottocarus a conjuge fua „ cum conviciis - - irridetur: fub- „ inferens, ipfum indignum vita, qui ,, poftquam tot donis & potentia ela- „ tus extitit, genua curvare coram „ Comite de Habfpurg, tanquam co- „ ram Domino fuo non erubuit. „ 540 ANNALIUM AUSTRIA non ad conjugium, fed ad piaculum dedatur: ut aviti pa- a. c, trimonii thefaurus, dos ac haereditas mea, in manus Regis adolefcentuli, feu quod idem eft, in pretium libidinis Cu- manorum fcortis tradatur ? An tu ft vir efles, probrofas has pa&iones non continuo refcinderes? an jugum, quod totis jam cervicibus induifti, non excuteres? AtO ferri ful- gor perftringit oculos, fi manus ad bella torpentj me,me copiis tuisducem conftitue: videbis, quid vel muliere Re- ge Bohemi in Germanos polllnt. Egone, ut fupplex ex- terno Principi ad genua accidam ? ego leges mihi didtari finam? ego, quod jus, quod natales Regii, quod fanguis jam inde ab Attiladerivatus mihi dedere,fine caede,& fan- guine prodigam, ac eftundam? hominem me prius, quam Reginam oblivifcerer. ( a ) Ottocaru5 Haec & his atrociora cum auribus quotidie infona- BobMos ret regiis ferox ingenio conjux j iras primofin Bohemia: “clarY* o P roceres » T 4 * aut repudiati prius Imperii, aut probrofas minis of- deinde pacis fibi authores erant, vertere coepit: primus aft pimits fentationis infanas praemium Riczanus, erepto, quern gere- bat,infigni magiftratu, tulit: inde alii ex aliis, nominatim Wartenbergici, & Rofenfes, arcibus, caftrisque muldlati fuis: id quod Regi poftea exitio fuit. (b) Sunt qui tu- multum jam turn excitafle exauthoratos proceres velint, eamque (a) JE neas Sylv. Hift. Bohem. c. 27. hanc Kunegundi Regin-2 oratio- nem tribuit: „ Haeccine nobis fpo- „ lia, hasc belli adorea domum re- „ fers? Dedici omneshodie tuaope- „ ra, veluti mancipia, veluti pecu- „ desfumus. Regina Provinciarum „ Bohemia, tribucaria fa&a. Quum „ te olim fuperafle Tartaros, exuifle „ caftris Hungaros , Stiriam armis ,, adeptum efle, Italiam cum exerci- ,, tu penetrafle audiveram; felicem „ me, qua; tali nupfiffem viro; pa- „ trem,qui meRegimagnanimo tra- „ didiflet, fapienjem exiftimabam; ,, nequeReginam efTe ullam orbeto- ,, to, cui me cedere oporteret. Nunc „ falfa omnia experior : nam qua; „ mulier me infelicior ? quis te vi- „ rorum omnium ignavior? Auftri- „ am Provinciarum nobiliflimam, „ tot urbibus, tot Proceribus infi- „ gnem, nulla neceffitate coa&us,e « manibus tradidifti: Styriam, Ca- ,, rinthiam, & quas poffidebas in Ita- » ba civitates, turpi metu reliquifti: » CUm Gomite Hablpurgenfi, infimi „ generis affinitatem contraxifti - - „ En virum , qui magnitudine ani- „ mi renuiflelmperium videri vult! „ laudarem, fi te illi non fubjecifles. „ Age fi tibi animus virilis deeft, „ neque gladios exertos intueri po- „ tes; fine me Regem effe: experiar ,, profe&o, Bohemis an Teutonibus ,, regnum debeatur. Sunt Poloni, „ funtSaxonesacFrancones, qui no- „ lira figna fequuntur ; funt Silefi- „ ts,Moravique: &verebimur belli „ tentare fortunam ? utinam aut tibl „ meus animus effec, aut mihi obe- „ dientia, quam te habere animad- „ verto ! fentiret profe&o Rudol- „ phus, neque vires adverfusDomi- „ nos valere, nequedolos. „ Hor- neck. cap. 132. & fequ. fufilTime. (b) Pefiina in Marte Morav. L. 3. c.7. ex Dubravii L. 17. Pulckava & Hagecio ad An. 1276. ,, Ergo R^ic- „ zano magiftratum infignem, quern „ gerebat, Wilhelmo arcem Podiebra- dam , Wartinbergo Glacenfem adiroic, & aliis alia, prsefertim mkpveciih feu Rofenfibus. ,, De his fupra. LIBER OCTAVUS. 541 c. camque Ottocaro caufam fuifle, ut obfides Rudolpho ex padto redderet. (a.) Iftud fi credimus, Regem,necefle eft, brevi ad ingenium rediifle. Fortafte & lpes erat, op- preftas nuper ve&igalium novorum onere Auftriacos,Sty- rosque veteris dominatus defiderio nonnullo teneri: alie- natos alioquin aCadare Chunringios, quique cum ea gen- te magno numero coliigati eflent aut fanguinis, aut affini- tatum vinculis Nobiles, ad veterem Dominum refpeduros: conciliandos efte novo hoc beneficio populi animos: & li¬ quid hoftile pararent Hungari, Gunzienfium Comitum ftrenuam bello operam magnis promillls promerendam: Bohemos ereptis caftris, opibusque, hoc eft, fuccifo (edi- tionum nervo, irafci pofle, nocere non pofle: placabiies edam iras fore, fi qui beiiicis pneftarent ardbus, militari- bus praefeduris ornarentur: pacem alioquin efte haud poft fej bellumque aut foris, aut domi rixofa cum conjuge gerendum. (b) Fluduanti adhuc, & incerta bellorum reputanti con- filium in mentem venit, temerarium id quidemj fed bello, in quod animus inclinabat, redintegrando opportunum. Filiam Rudolpho Habfpurgico, Caslaris filio, defponfam, Fiiiam materiem querelarum, quas Regina conjux identidem oc- cinebat, religioni devovet, nobilique cum puellarum co- Jpoufam mitatu inCoenobium detrudit, fpes omnes ac affinitates *” uno idu perempturus. (c) Id ubi Viennae cognitum, red- tmdit. Y y y 3 dicaeque „ ademptas reftitueret. Super quo „ dum fui Magnates plurimum, uc „ abftineret, arguerent - literas do¬ ji ftinavit: etiamfi corpus & animam „ perdere debeo, inquiens, uxoris „ convitia ferre non valeo. „ ( c ) Chron. Bohem. Ludewigian. T. XI. L.2.C. 75. „ Dum anno im- „ mediate fequenti Rex Ottocarus , fe- „ cundum tradatam concordiam, & fponfaliorum contradum, eorun- dem confummationem deberet in- tendere; quorundam fuorum indu- „ dione filiam Regis Romanorum - filio promiffam, in Monafterium S. Francifci Braga dedit, faciens earn ibidem regulam & obedientiam profited. Hoc fado - Romanum Regem per nuncios & literas non ad pacem, fed diffenfionem & odi- ,, um concitavit. „ Dubrav. L. 17. „ Filiam fuam, quamFil io Rudolphi de- „ fpondit, DEO cum aliis decern puel. „ lisconfecrat, utmutuam dirumpac .*» a.ffini- (A) Chron. Salzburg, ad An. 1277. n Rex Rudolf us Wienna dominatur, cui, rebellantibus pluribusNobili- busBoemis, RexBoemite reconci „ liatur, Domino Brunone Olomu- „ cenfi Epifcopo mediante, redditis obfidibus & captivis. „ Chron. Clauftro-Neob.adAn.1277. „ Eo- „ dem anno Rex Otocharus omnes ob- „ fides, quos ante adventum Regis ,, Rom. ab Auftralibus acceperat, re- „ mifit Regi Romanorum. „ (e) Htec per conj’eduratp ex di- dis, dicendisque. Hagen, in Chron. Col. 1088- &ex eo Hafelb. Col. 736. „ Ifta (Kunegundis Regina) morefoe- mineo convitiorum tela amplius exaggeravit in eundem. At ille: omnia, quae usque tuo exorlus fuai confilio , Temper in deterius mihi funtconverfa. Nihilominusinhac furia fecit literas confcribi ad Re¬ gem Rom. Rudolphnm> quod fibi nequaquam oblequiofuseflevellet, jufi fibi Auftriam Sc alias terras fibi •>■> V }) >5 » 542 ANNALIUM AUSTRIA ditaequefuntliterae, quasOttocarus,difluadentibusnequid- a. c. quam Bohemias Proceribus, plenas irarum ad Rudoiphum dedit, obfequium,fidemque,ni Vienna,ni Auftria,ceteras- que, quaspauloante ejurarat, Provinciae redderentur, renun- ciare fe profeffiis , (a) Caefar dotalem Auftriaepartem con- tinuorepetit: Ottocarus,nepignus tamqu^ftuofumamit- teret, bello perfequendam oppignoratam Provinciam fta- tuit. Hoftili aggreffioni, autumno jam inciinante,initium datum videtur: quo tempore miffis in AuRrias earn partem ingentibus copiis, quidquid munitarum efletarcium, in- ventis novi generis machinis (catos appellabant) adfuf- fodiendos videlicet muros opportunis, expugnavit. (b) Bellum re - Perfacile id erat Bohemo Regi, turn quod Henricus Chun- novniur. r j n gi us paltramus ad ejus fe partes adjunxerit j turn quod dimiffis jam Imperialibus copiis, AuRriaco fere tan- tum milite in numerofum Bohemorum exercitum depu- gnandum Cadari fuerit. (c) Hoc ftatu rerum anxius haud parum Rudolphus Casfar, praster alios Germanise Principes (d) Ladislaum Hungariae Regem, humaniflimis ad Regni limul Optimates Regem- „ affinitatem. „ Chron. Colmar, pars altera p. 44. „ Rex Bohemiae „ filiam fuam, quam filio Regis f^udol- „ phi macrimonio copulaverar, mo- „ nialem fecit, &in Glauftrum Do- „ minarum OrdinisMinorum follen- „ niter collocavit. „ (a) Horneck. c. 133. 134. 135. & ex eo Hagenus p. 1088- „ Doch „ liecz er vor zorn ain BriefF fchrei- ,, ben dem Romifchen, Er wolt ym „ nymer gedyenen, er geb ym dan „ hinwider Wienn und Ofterreich „ mit denLanden. Darumb yn fei- „ neHerren ftrafFten &c. DerChu- „ nig widerwant nicht. Er fant daz „ widerbot Kunig Rudolffen. Der „ verantwurt weisleich die Bott- „ fchafft : Seyt denmalen Chunig „ Ottackjr an all not dem Reich hat „ widerboten, Co Col er auch des „ Reichs fudrung emperen, und wil „ ym geweren, waz erbegert. „ (b) Chron. Auftral. plen. ad An. 1277. ” Tunc Rex Rom. partem Au- „ ftrix, quam Regi Boemise - - pro „ dote aflignaverat, refumpfit. Ita- j, que Rex Boemise iterato colle&o >> exercitu grandi Auftriam intravit, ?> & omnes municiones novis inftru- „ mentis Sc machinis, qui cati vo- ,, cantur, expugnavit, & fic diflenfio „ Sc guerra gravis orta inter eos. „ (c) Chron. Salzburg, ad Annum 1278* ,) In Auftria Ba'mricuule Chun- „ ringe , Marfchalcus Auftrise, & Pal- „ tramus , civis Wiennenfis a Ro- „ manorum Regis devotione rece- „ dunt, multosque nituntur cor- „ rumpere. „ (d) Lit. Rudolphi Imp. ad cogna- tum apudHerrgottumVol.III. p.476. „ Degenerofi languinis unione, qua „ nobis aftringens , te degenerare „ nullatenus arbitrantes , fincerita- „ tem tuam, de qua non dubia fide * confidimus, ampliori, qua poffu- mus, precum inftantia duximus ex- „ hortandam; quatenus rra&us na- „ turalisfuniculoparentela?, quajun- „ gimur - - nobis, noftrisque fau- „ toribus, ftudeas in inftantis cafus „ articulo, contra graflatoris iniqui „ potentiam tarn viriliter, quam cou- „ Ranter affiftere, Scnos impugnan- „ tes fideliter expugnare: inhacete- „ nim caufa tua res agitur, procul du- „ bio, ficut res noftra. Quare&c. ■» (a) Lit* LIBER OCTAVUS. 543 c. Regemque (a) nuper jam foedere fibi adftri&um literis, Novembris principio ad congreflum invitat. ( b) Convene- re ambo ad Heimburgum,Hungariae Auftriaeque limitem, magna utrinque Nobilitatis frequentia ftipati, beliique ra- tionem in Ottocarum gcrendi communi coniilio iniere. Datum id amicitiae maximorum Principum, ut Ladislaum Rudolphus parentis amore, Rudolphum Ladisiaus charita- te filii pro(equeretur,HungariqueOptimates tanta animo- rum conjund:ione laeti; vitam ac fanguinem certatim pro utriusque falute profufuros fe promitterent. Leytharpon- tum fubinde ambo Principes conceftere, ubi Regem ado- lefcentem Caefar, regali convivio exceptum, tarn arfta ft. bi neceflitudine devinxit, ut pericuiofifTimo eo beilo, quod anno mox fequenti fummis viribus geftum eft, ma¬ ximum prsefidium in ejus fide, acerrimoque partium Au¬ dio habuifte fe fentiret. (c) Inter- (a) Lit. Rudolphi Imp. ad Ladis- hum Hung. R. & N. Ducem Sclav, dat* apud R. P. Steyererum Collect. MS. & Herrgottum Vol.III. pag. 481. quarum inicium: „ Placid* paren- „ telse conjundtio &c. EjaergoPrin- „ ceps, in quern proavorum gene- „ rofa ftrenuitas vires & animos de- „ rivatione gratuka propagavit, vi- „ rum induite, quaefumus, virtuo- „ fum, vos robore fortitudinis ac- „ cingentes. Confidimus autem in „ Divina dementia , quod non deerit „ nobis profper eventus ad omnia, „ dum in caufa felici, & *qua mi- „ litabitis, & fub Principe Zelatore „ juftitise fortunato. „ Lie. Rudol¬ phi Imp. ad Uroceres Regni Hung, apud eosdem, quarum initium: „ Quod „ illibat* fidei veftr* &c. lucidis „ operum argumentis apparuit, & ,, realibus claruit documentis, dum „ inclytos Ladislaum Regem Hunga- „ ri*, & Andream Ducem Sclavonic, „ filios noftros chariflimos, forte fa- „ talitatis human* paternis orbatos „ folatiis ( quos ut carnem ex carne „ noftra, & os velut ex oflibus no- „ (Iris, amplexu finuque paterno fo- „ vendos affumpfimus) gratis non , definitis praevenire fervitiis. - - „ Volentes igitur erga vos pro- „ pter hoc realiter potius , quam vocaliter affluentius abundare , ” pro munere petimus fpeciali; qua- ” tenus, fiqu* in Regno Romano, ” yel apud nos hujusmodi pr*roga- „ tiv* refulgeant, quod ex his ve« ,, fter animus oblectatur, a nobis eas ,, cum obtinendi fiducia requiratis. „ Sic enim procul dubio nobis eft ,, cordi & cur*, illud magnificum & „ famofum Hangar id Regnum in an- „ tiqu* glorias fafeibus rediviva re- „ formatione dirigere, ficque ipfo „ illaefo perfecutoris illius ( Ottocari ) ,, illidereferitatem,quod nulla pror- „ fus perfonarum aut rerum difpen- „ dia evitare proponimus, quin ad „ edomandam ejusdem faftuofi fu- „ perbiam, fub vi&ricibus aquilis, „ duce Domino Exercituum mten- „ damus; ut difeae amodo, pofito „ fupercilio, per fe ipfum , quam fit „ durum, quamque difficile, contra „ ftimulum calcitrare. „ (b) Chron. Salzburg, ad An. 1278, „ Romanorum Rex , ut vidit fuo- „ rum voluntariam tarditatem - - „ auxilium Regis Ungari* invocat, „ & obtinet invocatum. ,, (c) Chron. Auftrale plen. ad An. 1277. ,, Eodem anno circa feftum ,, Omnium San&orum, Rex Rom. & „ Rex Ungarorum in confinio cir- ,, ca Haimburgam colloquium habue- „ runt, ubi Rex Rom. eundem Re- „ gem Ungari* in filium adoptavit, „ & omnes Regi Rom. fervire pro- „ miferunt. Eodem tempore Rex „ Roman, eundem Regem Ungari* ,, apud Brucatn ad prandium invita- » vit. „ (a) Ideru Rudolphus Imp. La - dislaum Hungaridt Regsm in fotdus per - trakit . 544 ANNALIUM AUSTRIA! Excurfio- Interea nec faeviente hyeme a rapinis & incendiis a* g, ce ^ atum * * n Moraviam Auftrii, in Auftriam Moravi ac l a m “& Bohemi frequentes irrupere: (a) atque ut neStyria etiam Moravia . fine noxa eilet, Joannes & Henricus Gunzienfes Cornices agrum omnem Hungariae vicinum immani populatione infeftum reddidere. Hos Ottocarus veteribus beneficiis obftri&os, novorumque fpe alled:os, Paitrami, Viennen- fis nuper Confulis, opera in Rudolphum armavit: fuitque viri Bohemicis partibus pertinaciter addidii tanta folertia, ut Auftriorum ac Styrorum procerum non paucos ad de- fe&ionem pertraheret. (b) Ejus rei indicium cum ad Rudolphum Caefarem perlatum eflet j Paltramum ille, & Henricum Chunringium, qui aperte Ottocari partes am* plexus, ulteriorem Auftriam in verba Bohemi Regis ad- egerat, majeftatis damnatos, oppugnandos fufcepit. (c) Chunringium Agnes Conjux, Ottocari filia, fed impari thoronata, transverfum egit, & generum focero, quem- admodum culpae affinitate, ita poena: fimilitudine coasqua- Hettricus vit. (d) Chunringio Stephanus Meiftavius, Gunzienfi- k us Comitibus Otto Berchtholdftorffius juflu Caefaris fefe /w^»7ajObjecere,ftrenui bello duces, ac minutis his velitationibus, * c l ua ^ es hyeme fere contingere folent, ex aequo pares: Pal- j>uifu mp ' tramus in exilium eft eje&us. ( e ) Rudolphus interim Leuthseponto Neuftadium feretulit, cujus urbis cives am- pliffimis privilegiis honeftavit. (f) Eadem in urbe Pe¬ trus Paftavienfis Epifcopus res ac jura fua, quae fiduciario nuper nomine Ottocarus acceperat, in Rudolphi Caefaris filios, (a) Idem ibid. „ Tota hyeme „ AuftralesMorav'iam, & contra Boe- „ mi Auftriam diverfis rapinis, pra> „ dis & incendiis vaftaverunt. „ (b) Chron.Salzburg.adAp.1278. „ Rex Boemite partem Auftriae trans „ Danubium vaftavit incendiis & ra- „ pinis: & procurante Paltramo> in- „ duxit Tbanum , Comitem llngariaz, „ ad aliam partem Auftriaz, & Sty- „ riaz devaftandam. „ (c) Idem ibid. „ Hos ( Henricum „ de Cbunringe , dr Paltramum ) Rem. „ Rex de lsefse Majeftatis crimine „ condemnavit. „ (d) Liter. Fundat. Zwetl. apud Linck. in Not. ad An. 1278- „ Ha- » buit enim conjugem idem (Hen- a> ricus de Churning } MarfchalcuS fi- j> Jiam Regis Bohemiaz Qtochari ex ob- »> hquo. igitur uxor ejus, nomine „ Agnes, animum ipfius Henrici Mar- „ fchalci crebris ammonitionibusim- „ mutavit, & utRegi Bohemia, vi- „ delicet focero fuo adhazreat, infti- „ gavit. „ (e) Haze ex Gerardo Roo L. I. (f) Dipl. Rudolphi I. Imp. Datum apud Novam Civitatem Kal. Decembr. ad An. 1277* Ind. VI. Regni V r . apud Bern. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 132. „ Cum omnis gloria &c. „ Inter privilegia haze, rariora funt fequen*- tia: „ Ex plenitudine poteftatis praz- „ didos cives habilitamus, ut feoda „ poflinttenere, &aMinifterialibus, „ & Militibus - comparare &c. - - „ volumus, ut pome Civitatis, & „ turres in civium maneantpotefta- „ te See. „ (a) Lit* LIBER OCTAVUS. 545 A -c. filios, pofterosque transtulit: (a) poftquam Conradus Friftngenfis, Majojam menfe, in pofteflionem Frifingen- fium per Auftriam, Styriam ac Carnioliam eos jurium fimili conditione mififtet. (b) Gratia utrique aRudolpho red- dita, eorumque jura ac priviiegia au&a ac confirmata. (c) Has inter turbas Nicolaus III. fimul ac Pontificia Res cum tiara redimitus eft, pridie IdusDecembres literas ad Carla• rem dedit, quibus eundem ad mittendos exortae nuper res com- controverfiae difceptatores, & reftituendum primo quoque tempore Ravennatenfem Exarchatum graviflime hortaba- tur, allegato ea de caufa Bartholomaeo de Amelia, e Mino- rum familia viro induftrio, 8 c jam nuper fiib Joanne XXL legatione apud Rudolphum perfumfto; qui fufpenfum tanto tempore negotium fua folertia expediret. (d) Non defuit Pontificis voluntatiCaefar, fed datis Vienna? ad XIV. 1278 Cal.Februarias literis, fcripto profeftus eft: jura fe omnia ac priviiegia ab Imperatoribus alias concefta, rata habere j ac proinde poteftatem Pontifici facere, pofteflionem earum urbium, locorumque adeundi, quae ex donatione aliorum Csefarum ad Ecclefiam Romanam pertinerent. (e) Earn ob caufam Conradum ex Ordine Minorum Provincialem fuperioris Alemanniae Praefidem 5 procuratoris Cat farei no¬ mine Romam deftinavit, qui 8 c ea, quae Lugduni per Ot- tonem Cancellarium transa&a, & qua: a fuperiorum tern- porum Imperatoribus, Ottone praeiertim IV. & Friderico II. concefta erant, Romae in Pontificii Senatus confeflu IV. Nonas Maji nomine Caefaris confirmavit. ( f) Perad;a jam caufa nova difficultas incidit, non nift Nov* dif¬ fer novum Procuratorem complananda. Miferat in Ita-J^” Pars II. 2 z z . liam (a) Lit.PetriPaflav. EpifcopiDa- VI. nec An. Regni V. convenire Au- tx apud Novum Civitutem An. 1277. gufto mend An. 1277* poflit. VIII. Kal. Decembr. Ind. VI. apud (d) Lit. Nicolai III. PP. ad Ru- Marc. Hanfizium T.I. p.418. dolphum I. Imp. data: Roma pridie O) Dipl.Rudolphi I. Imp. datum Idus Decembr. qua? extant apud Ray. Conrado Fndng. Epifcopo Vienna An. naldum Annal. Eccl. T. XIV. ad An. 1277. XIV. Kal. Junii Ind. V. Regni 1277. Nmn.54. . IV. apud Meichelb. T. II. P. IE Num. (e) Diplom. Rudolphi I. Imp. ad Nicolaum III. PP. datum Vienne ad (c) Dipl.Rudolphi I.Imp. datum An. 1278- XIV. Kal Tebr. Anno Re- apud Novam Civitatem VIII. Kal. Sept. ' gni V. quod extat apud Raynaldum ( forte Decembr.) An. 1277. India, ad An. 1278- Num. 45. VI. Regni V. extat apud Hundium ( f ) Liters; Fr. Conradi JVunntri rF. Metrop. Salisburg. P. I. p. 261. con- Minorum fuper. Alemanniaz , Pro- iedturam d e Decemi>ri menfe firmac curatoris acNuncii Rudolphi I. Imp. etiam opinio Marci Handzii T.I. p. in hac caufa dgnatae An. 1278* IV. 423. quodeodem die menfeque lite- Maji Ind. VI. extant apud Raynal- ras has etiam Petrus Epifcop. Paffav. dum T. XIV. ad hunc annum Num, Neojkdii fignarit: & alioquin nec Ind. 47. 546 ANNA LIU M AUSTRI/E Iiam Qefar Rudolphum Cancellarium ad recipienda Impe- a. c. rii jura: is Bononienfes, Immolenfes, Faventinos, Foroli- vienfes, Ariminenfes, Ravennates, pluresque alios Ponti- ficiae ditionis populos in Rudolphi fidem, ignaro Carfare, facramento adegerat. Id cum a nupera jurium conceflio- ne alieniffimum videretur, no vis querelis pulfatus Ca?far, Godefridum, Solienfem in Carinthia Praepoficum, mittere necefle habuit, qui Cancellarii Imperialis ad:a refbinderet, & fttbU- populosque errore deceptos ad Pontificis obfequium revo- u - caret, (a) Nihil non ex mente Pontificis Caefarisque a Godefrido a£tum: ( b ) erat tamen Nicolao id jurium fuo- rum ftudium, ut quanquam fatisfa&um fuperioribus po- ftulatis fuis per Godefridum fateretur; cuperet tamen lin¬ gula Donationum capita, quae feu a Ludovico Pio, feu ab Ottone I. Sc Henrico Imperatoribus Romans Ecclefiae at- tributa funt, nominatim a Rudolpho Carfare exprimi, Sc ad tollendam omnium confequentium artatum controver- fiam de integro donari ac confirmari, maxime poftquam Auguftale Diadema de manu Pontificis accepiffet. (c) Huic quoque poftulato Rudolphus Casfar vel ex ipfis ca- ftris Nonis Septembribus morem geffit: jullitque Conra- dum Sc Godefridum, fuos ad Pontificem Procuratores, omnia ex formula a Pontifice pradcripta exequi, dum ipfe poft acceptam Imperii coronam ea plenius ftabiliret. (d ) An Nico- Mirari interim fubit, quid in mentem venerit Scri- laus Ilk ptoribus nonnullis, cum Rudolphum Cadarem a Nicolao /jrj p J / A 1 pbimiM- WI. Pontifice diris devotum, & Romani Ducatus largitione fer. ex- cum Ecclefia tandem reconciliatum produnt propterea, nkcwrit ^ U0( ^ ex peditionem in Saracenos Laufannas promiffam ne- glexifi (a) Lit. Rodolphi I. Imp. ad Ni- colaum III. PP. Data; Vienna IV. Kal. Junii An. 1278- qua; extant apud Odor. Raynald. T. XIV. ad hunc an¬ num N. 51. „ Verumqui poftmo- „ dum absque noftro confenfu, con- „ fcientia , vel mandato Rudolphus „ Cancellarius nofter a Civibus Bo- „ nonienfibus, Imolenfibus, Faven- „ tinis, Forojulienfibus , CaEfenati- „ bus, Ravennatibus, Ariminenfibus, „ Urbinatibus, nec non & aliis - - „ juramentum fidelitatis noftro no- 5, mine dicitur recepifle : nos dile- 5> dum familiarem Clericum no- » ftrum, magiftrum Godefridum , Prae- » pofitum Solienfem , regalis aula; Pro- » to notarium, transmitcemus adve- <*. . „ ftra; praefentiam fanditatis , cui da- ,, mus prEtfentibusnoftris patentibus „ literis in mandatis, ut - - prsedi- „ da juramenta fpecialiter revocet, „ caflet, annullet, irritet &c. „ (b) Lit. Solienfis PrEepofiti Gode- fridi , prid.Kal. JuliiAn. 1278. ligna- tse, quae extant apud Raynald. ad An, 1278- Num. 52. (c) Lit. Nicolai III. PP. ad Ru¬ dolphum I. Imp. data; Roma; Non. Julii ad An.-1278. apud Raynaldum ad hunc annum Num. 57. (d) Lit. Rudolphi I. datEe in ca- ftris apud Dyax. Non. Septembr. In. did. VI. anno Regni V. extant apud Raynaldum ad hunc annum 1278* quo datse funt, Num. 64. LIBER OCTAVUS. 547 A - c. glexiflet. ( a ) Nam ut illud praeteream, quam indignum jfapiente Pontifice faftum eflet, fi Principem belfo tarn gravi, rebusque Germanise tarn neceflario diftri&um a pio- rum communione removilTet, quod negleda juftitia pis- tati non ferviret: quam injuriofa fanditati fummi Anti- ilitis padio fuiflet ilia, fi ut Bononia, ac Immola potire- tur Pontifex, Syriam omnem ac Palaeftinam Saracenorum libidini reliquiflet? (b) Quod deinde usquam tot in Ii- teris Nicolai, vel pcense talis, vel terroris Pontificii vefti- gium ? quando non Filium fibi chariffimum, nomine haud quaquam diris devoto Principi dari folito, fuisin iiteris ap- pellavit ? quantum fiduciae temper in ejus pietate, religio- tequeerga Ecclefiam obtervantia coilocat? an vero credi¬ ble lit, fulmen Apoftolicum diftrinxifte in eum Princi¬ pem, ad quern Nuncios identidem mitteret fuos, cujus Oratores tecum Romae, &in ipfb Cardinalium Senatu cum omni honoris fignificatione retineret? (c) Ignorare po- terat Pontifex, quam juftae, quam graves caufae Rudol- phum ab expeditione promifla revocarent, tot fuis, Cae- jfarisque legatis ultro , citroque commeantibus ? Belium illi procul ab Europa gerendum imponeret, tumente civi- libus difcordiis Germania, hofteque Ottocaro, ni obfifta- tur, in Auftrias jam vifcera graflaturo? qua: quemadmo- dum alieniffima funt ab sequitate, ita a Pontificis fapientis Pars II. Z z z 2 voiun- (a) RicordanusMalefpiniinHift. Florent. cap. 204. „ Anche (i fece „ privilegiare per laChiefa la Contea ’! di Romagna alia citta di Bologna , aRidolfo Re di Romani: eildet- ’’ to Ridolfo il fece per cagione, „ ch’ egli era caduto in ammenda del- ’, la chiefa, perche egli non avea at- „ tenuta la promelfa - - di paflare „ in Italia per fornire il paffaggio ,, d’oltremare. „ IdemrepetitVil- lanus L. 7. c. 33. Et ex noftris Tri- them. in Chron. Hirfaug. ad A. 1273. & Naucler. Vol. II. Gen. 43. Verum eft, Rjidolphum Imp. in animo habuif- fe Palaeftinas fuccurfum: id conftat ex ejus Literis ad Gregorium X. PP. apud Rdmum Herrgottum : „ Ge- 5) rentes ferventi (piritu in mentis „ defiderio illi Terra Sanfta - - tam „ potenter, quam patienter fuccur- ,, rere - - ad quod ardor defiderii in nobis eo vehementius accendi- ”, tur, quo naturalis genitoris noftri ” (Albtrti Hablpurgici) offaobCru- ,, cifixi gloriam, extra natale folurn „ peregre inibi quiefcentia, follici- „ tius quotidie in noftris cordibus „ revolvuntur. „ Sed enim negle- ejus expedition^ caula Kudolphum cenfuram incurriffe, id vero nec ere- dibile, nec ullo idoneo documento oftenfum. (b) Lit. Nicolai III.PP. hoc anno Non. Junii Romsedatte titulum hunc habent: „ ChariflimoinChrifto _fi- „ lio Rudo/pbo Regi Romanorum il- „ luftri, Salutem &Apoftolicam be- „ nedi&ionem. „ (c ) Id conftat ex tota ferie horum negotiorum fuperius relata. Adde quod in literis tam Nicolai III. quam Rudolphi I. nulla uspiam fiat men- tio, vel intorquendi, vel redimendi per cellionem urbium Romano Pon- tifici conceffarum anathematis Pon¬ tificii, quod omiffum inter caufas non eflet. (A) Id Id incre¬ dible ejje ojlendb tur. 548 ANNALIUM AUSTRIA voluntate longiffime abfuere. < ( a ) Nihil plus fidei, mo* mentique habet altera criminatio, quas ab Auftriacae gen- tis hoftibus paffim circumfertur, tanquam familiae fuse au¬ gends amplificandaeque ita intentus fuifiet Rudolphus Caelar, ut Imperii interim per Itaiiam rationes aut neglige¬ nt, aut prodigeret. (b) An vero ifta objicerent homi¬ nes malevoli, fi quae a Rudolpho Caelaris Cancellario in Italia, quae de Hetruria adverius Carolum Siciliae Regem Italia m - per legatos ejus a£fca font, publicis e Iiteris cognoviflent? gkxmt. nos a | on g 0 diverticulo in viam redeamus. (c) Quo tempore haec inter Caelarem, Romanumque An dolpkus Imp. res Ottocarus mama a Cafare diducere fludet. c'Vafr P° nt ^ cem tra &ata funt,bellum ab Ottocaro totis viribus apes er p ara k at:ur> Confcriptus e Bohemis Moravisque ingens ex- ercitus, corrupti magnis largitionibus Germani quidam Principes, ut promifla Caelari auxilia aut negarent, aut re- tardarent. Henricus, Dux Bavariae aperte a Caelaris par- tibus abftrad:us: nec nulla ejus rei fulpicio Ludovicum Palatinum Rheni Comitem afflavit: qui cum copias fuas fero admodum , nec nifi ad Anafum fluvium adduxilletj materiem fermonibus praebuit, tanquam Auftriam non tam Caelari, quam, fi fors belli a Rudolpho in Ottocarum tranfiret, fuae familiae vindicare voluiflet. (d) Suevi ta- men (A) Id turn ex lequentibus pate- „ & alios fubjedtos Romani Imperii bit, turn ex eo, quod memorantAn- „ in diverfis mundi partibus ad con- nal. Colmar, ad hunc annum 1278. „ fpirationem foilicitat, & pecunia „ Dominus Papa excommunicavit „ mediante plurimi corrumpuntur. „ omnesadverfariosRegis Rudolphi.„ „ Quorum alii feRegi Romanorum (b) Struvius in cprpore Hiftor. „ manifefte objiciunt, alii occulds Germ. Periodo IX. in Rudolpho Imp. p. 532. „ Is ( Henricus Bafileenfis) „ in mandatis habere dicebatur, ut „ Pontifici nunciaret, Rudolpbum ex- ), archatu cedere. Id quidem Rudol- j, pbum feciffe conftat, tempori fer- „ vientem. Idem Bononienfibus, Ge- „ nuenfibus, Lucenfibus, Florenti- „ nis pro magna pecuniae fumma li- bertatem vendidit. Hinc ob ava- „ ritiam aplerisque reprehenditur, „ familiae fuae cupiens profpicere. „ Cufpinian. in Rudolph. Imp. p. 354. (c) Raynaldus Annalium Eccl.T. XIV. ad An. 1277. & An. 1278. de ne- gotio Imperii fufe rem tra&at: vide- ri etiam de hac re poteft Giachetto Malefpine in appendiceHift. Florent. cap. 213. apud Murat. T. VIII. (d) Chron. Salzburg, ad A. 1278. Otokarus Rex Boemiae gravi corde » lufferens, fe terras Auftriae &c. fine » bellicq opere refignaflej Principes „ infidiis fidem frangunt. - - Ali- „ qui venturos fe dixerunt,fed male „ decipiunt fufpenfum pro adventu „ ipforum animum expe&antis. ,, Chron.Auftr. plen. A. 1278- „ Hain- „ ricum illuftrem Ducem Bavariae: „ ac alios Principes circa Rhenum: „ turn faeculares, turn fpirituales fua „ corrupit pecunia ( Ottocarus) qui „ omnes obliti juramenti & fidei fuae, „ lereniffimum Regem Roman. Ru- „ dolphum penitus lolum derelique- „ runt. „ Chron. Hageni Col. 1089. „ Im ( Rjtdoljf ) halff auch von der „ Pfalz Herzog Ludwig lein ayden, „ derdoch nicht verrer cham, nur „ hinz gen£»j: daz tet er auf dem fun ; ob Chiinig R udolj} wer ni- dergelegen des ftreics, daz er fich der Lande vor menigleich hiet un- terwunden. „ Idem habet Hafel- bach. L. 3 * (A) Chron. » LIBER OCTAVUS. S49 c. men, & qui Allatiae, Helvetiaeque proximi, auxiliaRudol- Rudolf k pho Caefari firma magis, quam numerofa adduxere. (a) Wilhelmi vero Juliacenfis Comitis non tam praefens fubfi- clfulm, dium, quam voluntas ampliflima laudanda fuit: is cum Aquisgranum Caefaris mandato profe&us, ftipendia cogeret, exorto civili tumultu, duobus cum filiis, ac tre- centis fere militibus, quosCsdari fuppetias deftinarat,ante iplam DEI Parentis Bafiiicam, facro verni jejunii tempore trucidatus eft, tanta immanitate, rabieque populi, ut to- tam ejus famiiiam inferias Comiti madhtam adjicerent. (b) Nec Henrici Bafileenlis Epifcopi, nec Friderici Norimber- genfis Burggravii, qui centum finguli & amplius equitum comitatu in Auftriam ituri erant, profedtio fatis expedita fuit, Henrico Bavarian Duce, objedtis utrinque copiis iter iis praecludente: fic ut via, qua equeftrem manipulum ad Gaefarem traduceret, Friderico per Tyrolenles 5 Henrico per Salisburgenles alpes rimanda diet. ( c ) Id Julio menfe fadlum : quo tempore Ottocarus ottocari jam in Auftriam caftra promovit. ( d ) Adjecerat is ad ^ e W? IL'lt. 3 decern n a . fA) Chron.Hageniibid. „ Chu- „ nig Rudoljfen half? auch derBifchoff „ von Salzburg , von Swaben cha- „ men yn zu hiiff feine frewnd nur „ drey, derGrafFvon Hohenberg^und „ der von Fiirjlenberg , und der von „ Hobenec „ (b ) Annal. Colmar, ad An. 1278. „ XVI. Cal. Aprilis interfe&us eft Comes de Galich in Civitate, qua: „ dicitur Aquisgranum , cum duobus „ filiis, & CCC. militibus, & cum „ alia familia fua multa. „ Chron. Clauftro-Neoburg. ad Annum 1278. „ Eodem anno Civitate Aquisgranis „ interfe&us eft Comes Guliacmfis ,, cum quingentis militibus, quorum ,, unus non evafit. „ Chron. Auftr. plenius ad An. 1278* » Inclytus „ Comes Juliacenfis , dum ad expedi- „ tionem Regis Rom. fe praeparat, & „ ad Civitatem Aquisgranum usque ,, perveniffet, & exa&ionem, quam ,, ei Rex Komanorum ordinaverat, „ acivibus exigeret, fubito lite ex- „ orta, fuadenre peftifero confdio, „ cum duobus liberis fuis, ac ducen- „ tis militibus, &fere mille aliis ho- n minibus fuis ( proh dolor!) in Quadragefima ante Ecclefiam B. ” Virginis, a prtedi&is civibus & ” yulgo eft miferabiliter occifus. „ (c) Chron.Salzburg, ad An. 1278. „ Verum de partibus Reni & Fran- „ conice veniunt Bafilienfis Epifcopus, „ & Tridericus Burgravius de Huren- „ berg cum militibus centum ,vel pa- „ rum pluribus. Bafilienfis Epifcopus ,, Salzburgam invito Domino H. Du- „ ceBabarite, qui partemRegis Boe- „ mite adjuvabat; Burgravius ter- „ ram peragrat Comitis Tyrolenfis. „ Annal. Colmar. An. 1278. „ Epifco- „ pus Bafilienfis , & Advocatus AHatise „ ( Wernerus de Hadiftat , ut in Chron. „ Colmar, part, alcera appellatur ) „ cum exercitu ad Regem Rudolf hum „ in Auftriam perrexerunc in menfe „ Julio. „ (d) Ut.Rudolphi Imp. ad Nico« laum III. PP. apud Rdmum Herrgot- tum Vol. III. p.484. » Intimandum „ fore credimusApoftolicae Sanftita- „ ti, quis eventus finiverit litem il- „ lam , qua quondam Illuftris Rex „ Bohemias, infatigabilis Reipublicae „ fatigator, noftraeque falutis, & vi- „ taenotorius perfecutor, fe adver- „ fum nos, & Romanum Imperium „ improvide elevavit, poll prseftita „ nobis, & ab ipfo male contempta „ fidelitatis, & homagii facramenta. „ Di&us fiquidem Rex inFefto Pea- n teco- 550 AN-NALIUM AUSTRIA decern fuorum millia, peregrini auxilii alia viginti, a Leone a. c. Rutenorum Rege, a Cafimiro Polono, Henrico Wratisla- vienfi, Dietrico Misnenfi, Ducibusque Glogoviae, Califii, ac Pomeraniae colle&a: (a) quibus cum copiis ft in tem¬ pore Danubium transmififtet 5 adfcum erat deHablpurgico per Auftriam imperio: cum prater Auftriacos, paucosque cognatarum e Suevia familiarum Comites, copiarum adhuc nihil ad refiftendum adeflet. Interea dum ad V. Cal. Julias, Regia, religiolaque facri Ordinis pompa, Praga digreditur Ottocarus: dum ad Laam, Auftriae urbem, opportunum rebus gerendis tempus otio terit: dum Zero ad lentam Dro- Drofin. fendorffii obfidionem copias admovet j potiundae oppor- abtoZ- tun i tas Auftriae e manibus elapfa eft. Et Meillavius qui- t tum ‘ dem, loci dominus, cum ingruere jam vim, Regemque ipfum expugnandae urbeculae rationesexpedirecerneret, fc, urbemque ejus poteftati fubmifit: (b) fedinutili ea obfi- dionis mora nihil aliud profe&um eft, quam ut.contradis interea ex Styria, Carinthia, Salisburgo, Tyroli, Goritia „ tecoftes proxime prseterito, con- ,, tra terras Imperii caftra movens, „ ipfasque rapinarum , 6c incendio- ,, rum vaftitati fub jiciens, caftra qute- ,, dam & oppida hoftiliter expugna- „ vit, tot 6c tantis damnofis injuriis, ,, & probrofis contumeliis, & con- „ temptibus nos impellens, quod ad „ ftatum reipublicse defendendum, „ cujus idem Rex pcene fufFoderat „ fundamenta, oportuerit faltem fe- „ ro gladii ufus, nobis a DEO com- „ midi, educere poteftatem. „ (a) Chron. Hageni, Hafelbach. Chron. Auftr. L. 3. „ Rex Apulia v (lege: Polonia: Puln . utfcribitHa- „ gen.) Duces Glogovia., & Henricus „ Uratislavienfts , Cafimirus de Polonia , „ Dux de Caleis , de Syras , de Pomerania , „ Theodericus Comes de Mifna , Rex Leo „ de Rulfia ipfius Qottocari ) cognatus. „ Adglutinavit fibi denique Ottocarus „ fub ftipendio genres non paucas „ de Saxonia: de Magdeburgo vero 6c „ Mersburg mukse fibi in adjutorium ,, funt gentes deftinatte. „ Annal. Colmar. An. 1278. „ RexBohemiEe „ X. millia militum congregavit,ut „ Regem Rudolfum de Auftria: fini- „ bus extirparet. „ Chron. Anon. Leob. p. 848- « iEftimatus eft au- j, tern {ottocarus Rex) habuiffe XXX. » millia pugnatorum. Rudolfus vero » vix hujus numeri quartam partem » habuic. „ copus, (b) Chron.Bohem.apudPeflTnam L. 3.C. 7. p. ggi- „ A. Domini 1278* „ V. Kal. Julii Rex Ottocarus eft ad ,, expeditionem contra R. eleftum, „ verfus Moraviam , refeditque in „ Bruna , expe&ando Duces Polonia & „ militiamipforum: Nobilitasetiam „ Bohemias atque Moravian - - Col- „ le&is itaque exercitibus proceffe- „ runt Lavam (Laam) ibiqueim- „ morati funt, quamdiu poterant „ pabulum pro equis, 6c viftualia „ per fpoliationes pauperum habere. „ Deinde venientes applicuerunt mu- „ nitioni, quse dicitur Drozndorf , 6c „ ibi metati funt caftra, &vallarunt ,, pnedi&am munitionem, 6c locave- „ runt machinas, 6c alia varia inftru- „ menta ad expugnandum. Videns „ hasc, quas fiebant Metjfou (Meiffa- „ vius) miles ftrenuus, qui praerat „ ei munidoni, quod refiftere ne- „ quiret, fubdidit civitatem, fed 6c „ omnia, quaz poflidebat, Dominio „ Regis. „ Chron. Auftr. plen. ad An. 1278. » Rex Boemia: - prius „ Praga licentiatus, 6c ab omni cle- „ ro, & populo univerfo, cum mul- „ tis gemitibus proceftionaliter de „ civitate edudus, quamvis, quod „ diftu nefas eft, nunquam literaS „ diffidentkeRegiRomanorum prx- „ mififfet. „ Horneck. cap. 140. (a) Chron. LIBER OCTAVUS. w c. copiis, Rudolphi vires convalefcerent, bellumque occu- KuddpU pato jam Danubio, Moraviae immineret. ( a ) Libet mi - lmfeT - ie ~ litum, ducumque, per quos nobiliffima patrata eft vi&o piZ: c °" ria, minutum quamvis numerum e veteri tabulario after- re : quo confpedfcior fiat belli praefentis ratio a noftri tem- poris more tarn diverfa. Salisburgenfis Archiepifcopus tre- centorum equitum Ietftam cohortem, Henricus Baiileenfis centum, totidemBurggravius Fridericus in caftra miferat: quibus Henricus Hachbergicus Marchio fuos, Furftenber- gicus, & Hocheneckius cognati fanguinis Comites fexcen- tos alios addidere. MainhardusTyroIenlis cum trecentis fuorum, Albertus Goritienfis cum centum ac quinquagin- ta equitibus in tempore aftuere: ad hos Fridericus & Al« bertus Ortenburgici Comites armatos trecentos, bis cen¬ tum Udalricus Heunburgicus, centum Henricus Pfanne- bergicus adjunxit. Styria mille armatos, Ducibus Fri- derico Petovio, Ottone Liechtenfteinio, & Colone Sel- denhovio fuis ftipendiis aluit: (b) ceteros Auftriae Or- dines fiib ftgna coegerunt. Exiguis per fe copiis, mag¬ num fubfidium ab Hungaris ac Cumanis, quos Hugo Sed Hun- Comes a Taufers a Ladislao Rege impetraverat, acceflit. Viginti fuere millia, acerrimus bello miles, fed Cuma- auxiliis MIC (UiEl&u (a) Chron. Bohem. modo laud. pag. 382. „ Cumque hac innote- „ fcerent elefto Budolpho s jam enim „ dudum collegerat multitudinetn „ copiofam Ungarorum, Comano- „ rum, Suevorum, Saxonum, Au- „ ftralium, Stirienfium , Colonien- „ fium , Rhenenfium & aliarum di- ’ verfarum nacionum, transfretato n Danubio venit in occurfum ejus. „ (b) Hageni Chron. Auftral. Col. 1089. &ex eoHafelbach. in Chron. L. 3. p. 737. „ Miilis nunciis ad La- „ dislaum Regem Ungarix mutuo fe „ colligant, ut unus alteri contra „ quemcunque ferret auxilium. Sti- „ rienfes, & Carinthiani omnes us- ,, que ad mortem fpoponderunt: „ quod & cum magna gentefideliter „ effe&ui demandaverunt. Comes „ Udalricus de Heunenberg (leg. Fleun- „ burg) venit cum CC. equitibus; „ de Ortenburg cum CL. Comes Fri- „ dericus (Hagen, vocat hunc Alber- n turn, priorem vero Fridericus) cum multis Comitibus Suevise, de Ho- benberg , Furflenberg , dr Hobenec^ cum ” multo venerunt populo. „ Ge¬ rardus de Roo L. T, „ Salisburgenfis „ Archiepifcopus ad primum nunci- „ um cum CCC. equitibus ad venit: ,, Bafileenjis Prseful, Burggravius No- ,1 rimbergenfts , & Henricus Hachbergi- ,, cus Marchio DCCC. - per Carnos ,, adducebant; quibus Hennebergici , „ Furjlenbergicr & reliqui cognati qui- „ dam DC. adjunxerant. Hisaccef- „ fere Albertus Goritienfis cum CL. „ equitibus , Meinhardus Tirolenfis „ cum CCC, totidem ducebant hide- ,, ricus & Albertus Orftenburgici. Udalri- „ cus Hainburgicus Carnus cum CC.; ,, Henricus Ffannenbergenfis Stirienfis „ cum centum aderant. Mille pra> „ terea Stiris Provincial nomine con- ,, dudtis prteerant Fridericus a Fattovio- „ ne , Otto Liecbtenjleinius , & Colo \a „ Seldenhoven. „ Verum Colmar. Chron. part, altera p. 45. „ Hnri- ,, cus Epifcopus Bafilienfis - & Do- „ minus Wernerus Advocatus Alfatiae „ diftus de Hadiftat , exercitum cen- „ turn militum „ adduxilfe fcribi- tur, quibus fe Comes alius cum cen¬ tum militibus adjunxerit. (a) Hxc 552 ANNALIUM AUSTRIA Rudol- fbus Imp, &• Hex Hung. La- dislaus ca ■ fira con- jungunt. Felix Hungaro- rum ex - curfio. nis, cruda adhuc moribus gente, quaqua incideret, for- midandus. (a) Pridie Idus AuguRi Rudolphus Vienna Heimbur- • gum movit,aLiechtenfleinio, & Seldenhovio comitatus: . ubi traje£fc> pontibus Danubio in amplam Marchici campi planitiem egrefius, Styrorum acCarinthiorum propinquas jam copias expediavit. Dies non minus quatuordecim Rativa ad Marchiam tenuere: cum Ladislaus Rex Pofbnio cum exercitu in caflra Cselaris pervenit. (b) Perfun£ti lalutationum officiis, dieque una, altera, ac tertia militurn quieti data, midi ad explorandas res hoflium bis mille Hungari, qui levibus armis, & equorum pernicitate freti, in primas Bohemorum Rationes impetum fecere. Erat inter utriusque partis caRra locus can nis paluRribus obfi- tus, eaque de caula paludis etiam ipeciem haud fine veri fimilitudine referebat. Sed eum oculis errorem explora- torum lagacitas detraxit, qui transmiflo eo arundineto, in planiora elapfi, Ipeculae excubias, quae vicino in monte ad oblervandaAuflriacorum caRra, excitata Rabat, primo incurfu deturbarunt: inde, ut fefe occafio dabat, in pala- bundos Saxones, &Silefios invecRi, centum ferro concifis, ducentis in vincula conje£fcis, fulpenfis de more ex ephip- piis caeforum capitibus, triumphantium ritu in caRra re- verterunt. ( g) Ea ad XI. Cal. Septembres vix duarum hora- (a) HsecfideGerardideRooL.i. 3) Hugo Comes a Taufers Tirolenfis in „ Hungariam miflus , auxilia impe- „ trat. Chumanorum vigintimillia „ venerunt cum Ladislao - Erant Chu- „ mani gens nondum Chriftianis ri- „ tibus addidta, bello acerrima. „ (b) Hageni Chron. „ DoChu- nig Hudoljf daz vernam, er macht „ fich auf, und rayt gen Haimburg. ,, Mic ym waren da beraic Herr ott ,, von Liecbtenflain , und Herr Choi ,, von Seldenhofen , und fur da uber, „ und liez fich nieder dacz Marchec{; „ von dan tect er fein Bottfchafft „ umb hilff den von llngarn. Und „ daz verzoch fich wol alzo vierze- „ hen tag, dieweil chamen ym zu „ hilff Steirer,Cherndner, Krainer. „ Do zogt auch zu enhalb der March „ von llngern Chunig La dislaw. „ Hafelbach. L. 3. Chron. Salzburg. An. 1278. » Rex Ungari® venit cum n exercitu, & in Pojonio tranfcendic » Danubium. Ac in Vigilia Afliim- ” Ttionis B. Maris Temper Virginis „ Rex Roman, defcendit Danubium „ in Haimburg , & ibi tranfiens in „ Marchech^ colligit exercitum Auftra- „ lium & Stirienfium, non quidem „ omnium, quia multi ex ipfis in la* „ cum perfidi® ceciderunt. „ ( c) Chron. Salzburg, ad A. 1278. „ Ungari ad inveftigandum militi® „ potentatum in exercitum Regis „ Boemorum miferunt ex Ungaris „ duo millia in armis levibus: quo- „ rum infultibus Rex Boemi® pro- „ vocatus aboppido La , quod obfe- „ derat, caftra movit,ad Romanum „ exercitum faciem dirigendo. „ Ha. felbachius ex Hageno L. 3. „ Rex „ Rud°W us caftra movit ab ea parte „ Marchi® circa Marckecl^obviam Re- „ gi Ottokaro, & in Waydenbacb in „ unius milliaris diftantia ab exer- „ citu Ottokpri refedit. Videbatur in „ medio duorum exercituum, arun- „ dinetum grande, unde & paludes „ funt fufpicati utrinque, per quo „ arundinetum Ungari ficcis pedt u „ P r»- LIBER OCTAVUS. ss3 c. horarum intervallo ab hoftium caftris aberant. Quo loco infigne ad memoriam aequitatis exemplum de Rudolpho memoratur. Compererac e Bohemis transfugis, omnia Kaol¬ in caftris Ottocari perfidia ac infidiarum plena, vereba- ^ us l ™p turque, ne impetu ab fuis in Regem fadto pulcherrima fibi Z pars vi6torise per impium facinus eriperetur: mittit igitur ottscam,. fidum de fuis hominem, qui Regem, quo in difcrimine verfaretur, edoceret. Sed enim Octocarus, quern fata jam urgebant fua, monitorem cum ftomacho rejecit: atqueut inligni aliquo maleficio, benevolentiae Caefaris hoftimen- tum redderet, propolito ampliflimo praemio percuflbrem in caput Caefaris comparavit. ( a ) Delufus fj)e fua Rudolphus, VIII. Cal. Septembris, omnia in craftinae diei fupremum pradii cafiim fapienter ordinat: fexta erat feria feftam D. Bartholomxo diem con- iecuta: hanc enim ut rebus fuis fecundam, deligere ad bellum, quoties pugnae arbitrium penes fe eftet, in more habuit. (b) Atque ut militum animos alacriores redde- Bugnafu- ret, folenni ejus aetatis inftituto, equeftris militias honoris bus permultos ornat. Hos inter Tigurinos centum fuifle^ ^ memorant, omnes tamen port editam ingentem hoftium ftragem, acceptis adverfo corpore vulneribus poftridie vi- doriaeimmortuos. (c) Vix dies illuxeratcertamini con- ftituta, cum Caefar conlilio Hugonis de Taufers, cui toto eobello multum aGaefare tribuebatur, exercitum omnem Pars II. A a a a qua- „ precedences, exercitum Ottocari „ confpicere volentes, fpeculatores „ Boemorum in quodam promonti „ culo confiderantes, ipfos aggrefti „ func, & occifis Polonis & Saxoni- „ bus, tunc promonticulum fufce- „ perunt, & ducentos fecum captivos „ adduxerunt, cum centum capitibus „ una cum galeis abfciflis ex parte ho- i5 ftium. „ Horneck.c. i4i.&fequ. (a) Longinus Hift. Polon. L. 7. p. 815. „ Rudotyhus interea Rom. „ Rex - mittit ad Przemislaunp ( Ot - „ tocarum ) Regem nuncios, qui mo- „ nerent, ut ad bonam mentem re- „ diens, cum fortiori, fuorum etiam „ feptus infidiis, figna conferre omit- ,, teret. „ Stero in Chron. Ottoca- rum a Nobilibus Auftriae de infidiis commonitum efle fcribit: ac propte- jrea Bohemos Nobiles ab eo evocatos, fidem denuo jurafle Regi fuo. De percuffore Rudolpbi empto ex Alberto Argent- infra dicetur. > (b ) Lit.Rudolphi Imp. ad N.Prin- cipem apud RdmumHerrgottum V ol. III. p. 483. „ Sciasitaque, quod „ nos feria quinta proxima poft fe- ,, itum Bartbolomai Apoftoli, eo loco „ locavimus caftra noftra, quo a ten- „ toriis di&i Regis Bohemia vix ad „ fpacium dimidii milliaris Teuto- „ nici diftabamus. Mane vero fextse „ ferice fubfequentis, una cum dile&o „ filio noftro Rege Hungarian proce- „ dentes,cuneos acierum noftrarutn „ adjunximus hoftium ftationi, fic- ,, que hora diei quafi fexta inter nos ,, gravis pugna committitur &c. ,, Hageni Chron. Col. 1090. ,, Er „ ( Rudolphus ) het auch den fyten, „ daz er nit gern ftrait, den allein „ an den Freycag. Am Pfingftag ver- „ ordnet er fein Volch , nach ratt „ der, die darzu wol chunden. }) Hafelbach. L. 3. aliique. (c) Gerardus Roo L. 1. (A) Hor- 5 54 ANNALIUM AUSTRIA quatuor in turmas diRribuit. Ex Hungaris duo erant agmina: quorum alteri Mathias Trentzius Eques,* alteri Stephanus Comes Schildbergius, de confilioHugonisTau- tilt ° r " * P rae ^ u ^^ videtur. (a) Tertium ex Styris,Carnis, Salisburgenfibus, ac Suevis confiatum agmen Imperator ipfe fibi, tanquam cohortem prsetorianam delegit: quar- tum, quod AuRriacis conRabat folis, Optimates ipfi cu¬ rare juffi. (b) Bertholdo Capellero, claro inprimis mi- litari fcientia viro, extra ordines decreta Ratio , ut cum parte exercitus, quocunque neceflitas polceret, in hoflem fe inferret, (c) Ladislao Regi provide a Rudolpho cau- tum, ut vicino e colie, expers difcriminis (id enim gentis inRituta poflulabant) Ipedlator tantum praelii, ac vicRoriae teRis eRet, numerolb Hungarorum agmine Ripatus undi- que, & adverfus vim munitus: Cumanis interim, veli- tum inRar, &procurfu equorum pugnam laceflere, & tu- tari latera Hungarorum juftis. (d) Parte ab altera, tri- ginta fere millium exercitum Ottocarus trahebat, in fex ordines, feu turmas potius divilum. Primus ex Bohe- mis, ex Mora vis alter, tertius ex Misniis ac Thuringis conRabat: Poloni, Silefii, ac Ruteni duas item in pha¬ langes O) Horneckius cap. 145V „ Er rotirt, und fchart „ Sein Heer zu vir Scharn, „ Derfelben zwo warn „ Der Ungrifchen Diet „ GrafHawg von Taufersriet&c.„ Hagenus in Chronic. Horneckium compendio refert hocmodo: „ Graff „ Ha-wg von Taufers riett Chiinig Ru- „ dolffen, daz er in vier tail taik den „ hauffen: und der ain hauffen folt j, weifen von Teutfchmaifter Ma- „ thias (Trentfch;) den andernGraff „ Stephan von Schildberg.,, Eadern narrat Hafelbach in Chronico. Sed Anonymus Leob. p. 848* de Rudol¬ pho fcribit. „ Capto campoin qua- „ tuor ordines fuos fcindit: primum „ & fecundum Ungarh, aptis ad ja- „ cula commendavit. ,, ( b ) Elorneck. c. 145. & ex eo Ha¬ genus in Chron. Col. 1090. „ Chu- „ nig Rudolff nam in fein fchar die „ Stcyrer , und etleich Svaben , und „ die von Chernden , und Cbrain. Er „ nam auch zu ym, die ym het ge- „ fant der von Salzburg zu hilff. Die „ vierden fchar hiefs er haben all die von Oejterreicb. ,, Anon, Leob. in Chron. „ Ad tertium Suevos, Sti- „ rienfes', Carinthianos, Carniola- ,, nos, Salzburgenfis Prasfulis fami- „ liamcollocavit: quartum Rex cum „ Auftralibus gubernavit. „ ( c) Anonym. Leob. in Chronico. „ Sequeftrans virum ftrenuum Capel- „ larium cum ele&is,ut lafEs,prout „ cerneret, fubveniret. „ (d) Horneck. c. 153. & ex eo Ha¬ genus in Chron. Col. 1091. „ Chu- „ nigLadislau den Jungen fiirten die „ Ungern auf ainen berg ob dem „ plan, do er wol mocht fehen , und „ horen den ftreit: wan der Ungern „ gewonhait iff, daz der Chiinig mit; „ fein felbs Leib nicht fol vechten. „ Chron. Salzburg, ad Annum 1278. „ Rex etiam llngarise fuum exerci- „ turn tribus divifitaciebus: Gumani „ vero fine ordine curfitabant, & „ aliis procedentibus ad caftra hofti- „ um ordine bellicofo, ifti per latera ,, utriusque exercitus vagabantur. „ Addit Hafelbachius L. 3. Chron.Col. 738. exHageno: „ Quidam Ungari „ ab Ottocaro pecunia corrupti clam „ abierunt; alii vero etiam recepta „ pecunia perftiterunt. „ (a) Hor- LIBER OCTAVUS. . sss c. langes tributi: Saxones poftremo, Bavarosque Rex ipfe ducebat. (a) Stru&a hunc in modum acie in hoftes itum. Praei- Vt*m m bant Caiareos ordines tria de more figna: quorum pri - aat c * fa ~ mum, Imperii videlicet Aquilam, Henricus Hochbergicus Marchio praeferebatj alterum, Auftriacae nempe gentisin- f igne ConradusiHaslavius j tertium, idemque maximum, 8 c tota acie confpicuum, ante Rudolphum Caeferem, Albertus ipfe,filiorummaximus, gerebat,ServatorisChrifti eCruce pendentis imaginem. ( b ) Et erat ea Rudolpho in Chriftum cruci affixum religio, ut in ipfo adhuc pugnae procindu (quae vetus opinio eft) honori iandae Crucisy£dem fecram voveret, ft aufpice illo rerum Domino vidoria potiretur. (c) Aliudquoque conlimilis pietatis argumentum militaris ipfe teftera praebebat: nam cum Pragam Bohemi, mandato Re- njfera gis fui, eo praelio inclamarent 5 Caeferei exercitus teftera mihtanu Chriftus erat, quern ituri inprfidium militesmagnis vocibus condamabant. (d) Rivum, qui media caftra interfeca- bat, & vicinopagoWeidendorffii nomen dat, ubi trans- Pars II. A a a a 2 mifere (a) Horneckius c. 146. & ex eo Hagenus & Hafelbachius in Chron. ,, Ottocarus fuum in fex turmas divifit „ exercicum, quarum primam exBo- „ hemis conftituit - - (Hagen. „ Zu i, der andern die von Marherrn. „ ) „ in tertia Misnenfes & Turingos: „ de Polonis vero ob pluralitatem „ duas turmas conftituit. _ Ipfe vero „ infextaturmacumBavaris&Saxo- „ nibus fe conftituit. „ Aliter pau- lo Chron. Anon. Leob. „ Ota\srus „ acies fex diftinxit: in prima cum „ Rege fuere Saxones, m fecunda „ Moravi, in tertia Pilsnenfes, in „ quarta Thuringii & Misnenfes, in „ quinta & fexta cum Babaris Polo- „ nicie gentis fortiflima armatura. „ (b) Chron. Salzburg, ad An. 1278. „ Exercitus Regis Rom. tribus diftin- „ guitur aciebus, & (ignis totidem. „ Nobiles Aujlria dividebantur in „ duas turmas: una portavit vexil- „ lum Romanic AcjuiU : fub vexillo „ Auftriie altera militavit, alia turba „ vidoriofiflimoe S. Crucis infignia, „ juxta morem Imperii fequebatur. „ Sub hoc figno falvifico Rex Roma- , norum militat, nectrifti facie, nec frado animo. „ Cetera fide Ge- r ardi Roo L. I. adjedafunt. Hagen. Chron. Col. 1091. „ Der Haslawer waz an der Dewtfchen tail Panyr- „ Hirer, der wol 100. Jar alt waz, ,, dem doch durch feiner chranchait „ willen nam die Panyr Herr Plain- „ reich von Liecbtcnjiain. „ Horne¬ ckius cap. 148. (c) Gerard, de Roo L. i. & con- firmat rem Chron. Anon. Leob. L. a. in fine. Chron. Paltrami ad A. 1291. & Dipl. Rudolphi I. apud Bern. Pe- zium in Cod. Diplom. P. II. p. 144. in quibus tamen de voto occafione pugme fado nulla fit mentio. C d Chron. Auftr. plen. ad An. 1278. _ „ Rex Romanorum tarn Cu- ,, manis, quam Chriftianis pro figno „ nomen chrijli pnecipit invocare. - „ Itaque - repetitis vicibus tbrijiasy „ Chrijius aka voce ab omnibus pro- ,, clamatur. Rex vero Boemiae fuis „ exercitibus pro figno dederat cla- „ mare: Praga t Praga. Cuilibet album „ peplum circa collum ante & retro „ usque ad cingulum in modum fto- „ lie diaconi. „ Idem narrat Anon. Leob. in Chron. Addit Chron. Salz¬ burg. ad An. 1278* ty Tam Teuto- ,, nici, quam Ungarici & German! „ pofuerunt in fuperiori vefte fignum „ S. Crucis. „ Hagenus tamen & Ha¬ felbachius in Chron. fcribuntclamo- rem Teutonicorum fuiffe: Pomanum Imperiam» Bohemorum Praga, (a) Chron, 556 ANNALIUM AUSTRIA milere noftri, aciem produ&is in latera cornibus finuariA. c. Czdar juffit, ut irruentem in le hoftem a fronte, ac late- ribus conftringeret: paucispro more hortatus milites, vio- lata jura, conculcatam padiorum fidem, majefiatem Im¬ perii verbis, fadfcisque indigniflime laceffitam meminifi lent: afFuturos haud dubie juftac cauiae ultores temeratae fi- deiSuperos,& contemptorem religionum contumaciae fuae poenas quantocius daturum : urgere manes tot innocen¬ tum Procerum inter ultimos cruciatus a Rege ene&orum maturum de iplo lupplicium: terrorum, cladiumque, quas tot annis pertuliflent, finem hunc adeo diem allaturum. (a) Nondum finierat, cum Schorlinus ex equeftri Bafi- leenfium nobilitate , equi ferocientis impetu in hoftem illatus, totam lecum aciem in pugnam traxit. (b) Ru- dolphus, quid id rei efiet, ignarus non fine metu fuit. Pugna Advertit ea res Henricum Bafileenlem Epilcopum, virum 7//S. e Monafiica dilciplina ad Infulas eve£tum, led artium ci- vilium, ac bellicarum minime imperitum: is ante aciem praeve$us equo, animos militum exterritos, qua voce, qua exemplo a timore revocavit. (c) Primum certa- men inter equites loricatos fuit: concurlum infeftis hafti- libus, Bafiieenfi Antiftite Aiariam , DEI Matrem, magna voce inclamante: (d) 8c quanquam Ottocaro efient non- genti fere equi, ferro 8c ipfi toto corpore contecfi, qui- bus Aufiriaci ne trecentos quidem pofient opponere 5 Ion- gi tamen erat res certaminis, &duabus horis ipfis in fpem vi&oriae confli&atum. (e) Perrupere tamen Auftriaci Bohemam tandem aciem, quos inter 8c Polonos ftrages maxi- * (A) Chrotl.Auftr.plen.An.i278. ,) VII. autem Kal. Septembris, quse ,, fuit feria VI. proxima poftBartho- „ loman, in campo, qui vulgariter „ dicitur ldunspeugenfts , circa Mcirchi- „ am, ex utraque parte ad prarlium „ convenerunt. „ Hafelbachius L. 3. Col. 739- vocat campum Cbruter - feldt. Idem fcribit paulo fuperius: „ Exercitibus igicur appropinquanti- „ bus utroque Rege fuos exhortante, „ infurgunt altrinfecus acies. „ (b) Hoc ex Gerardo deRooL. 1 . & Alberto Argentin. qui tamen ali- ter paulo rem defcribit. „ Hemicus » quoque Scborlin Suevus, Epifcopi » Raftleenfts fervitor, habens equum » indomitum, - - ta&o equo cum » calcaribus, primus Bohemos inva- j> fit. (c) Hagen.inChron. „ BifchofF . „ Haim?kh von Bafel troft der Dewt- „ fchen haufFen mit maniger weis, „ und menlicher red, damit er fy auf „ Ritterleiche fach erhaiczte. „ (d) Horneckius cap. i LIBER OCTAVUS. 557 a. c-maxime defseviit. Et quanquam Ottonem Haslavium, figniferum centum jam annos natum, vires deficerentj Henricus tamen Liechtenfteinius, fucceftor illi jam ante pralium defignatus, tanta vi ac contentione in hoftes inve¬ ntus eft, ut ejus, ac Valchenbergii opera infignis ante alios ea pugna appareret. ( a ) Cumque & Carinthi Heunbur- Mmuh gio & Ortenburgio Comitibus, & Carnioli Mainhardo Ty- naii ° num rolenfi du&oribus, ftrenue & ipfi rem gererent, & Salis- M burgenfes Polonos maxime fatigarentj Styriseam laudem tribuit FridericusNorimbergicus, ut de Victoria ea diede- fperaturum fe palam affirmaret, nifi Styrorum animos ma- nusque tarn ftrenuas comperiflet. (b) Jam vero Hun- gari, qui fub MathiaTrentzio & Schildbergio Comite ge- minam & ipfi formabant aciem, five fuopte in Ottocarum odio, five tot nationum aemulatione, tanto ardore, tanta- que conftantia toto przelio decertabant, ut & armorum tradtatione, & pertinaci vincendi contentione fcfe ipfbs fu« perarent. (c) Neque veroRudolphum concepta de flu's Suevis fpes fefcllit: ii in Saxones, qui Tub Marchione Pfeiiio nervus erant Bohemici exercitus, fic coorti funt, ut prater fugam caedemve nihil iis efiet reliquum. (d) Dum fic pugna undique calet, Herbotus Fullenfteinius, qui fe Caefarem equo dejedturum Ottocaro receperat, repente invehitur in Rudolphum, admiflo calcaribus equo, in frontem aciei procurrentem: fed is id genus pugnae non ignarus , mentis impetum elufit, haftaque per galeam adadta, FuIIenftei- Aa a a 3 nium (a) Horneck. c.i^. fufe. „ Die von Oejlerreick erczaigten daz, „ Daz fy den iehaim waren gram, „ Waz in enkegen cham Unddie - - warn Volan genannt, Mit den tungenden fy daz Lannc &c* j) Quse legi apud eundem poflunt. Ha- genus pag. 1091. breviter. „ Der „ Haslawer waz - - Panyr Purer, der ,, wol hunderc jar alt waz , dem „ doch feiner chrancheit willen nam „ die Pannyr Herr Hainreicb Liechten- ■>> „ (b ) Horneck. c. 156. & 157. fufe, ex quo ifta Hagen, p. 1091. pariter de Styriis: ,, Der Burgraf von Rurn- „ berg feyt ofFc gefagt hat Chunig „ Hudolffen , daz er fich gar hiett ver- wegen des figes, uncz daz er die Stcyrer groffer frummichaite be- ” funderleich fach beggunen. „ » (c) Horneck. c. 1^5. „ Von Ungern ich me gehort „ Weder vor, noch feid, Die ye chomen in ftreit, So mendleich wern gewefen &c. Sy beleibent ungeczallt, Die fy Unger velhen nider, Sy drukchten hin herwider In dem ftreit herdchleich, Als (y daz Fraubpbreicb Hieten vechten gelernt &C. » ( d) Horneck. c. 153. , Wunder macht man fchawen , Wie da begunden hawen Die - - da von Schwaben chomen herab &c. Wie unwerhafft daz Pley Vor grozzes fewr hicz fey, Und wiedavon zerget daz wachs Als wenig mochten die Sachs Vor gehalten, nochgehaben Der KitterfchafFt von Swaben &c. » j> »> n lr » j) » » »» » » 558 ANNALIUM AUSTRIA*) nium ipfum & oculis & vita exuit. ( a ) Hujus cafu ne- quaquam territi, qui decus idem petebant, ceteri, equos KjiJoipbi in Caefarem concitant: fed fruftratis fpe fua reJiquis, humi- fcrtmat < 3 ue » antec I uan:1 ac * latus Rudolphi fe penetrarent, affli&is, unus e Thuringia eques, & corpore ingens, & viribus prae- validus, idlum pertulit, fuffbfloque, qua inter armos pa- tet, equi pe&ore, Caefarem in terram dedit. Exanimati hoc cafu Caefaris Auftriaci Proceres certatim ex equis de- filiunt, Thuringo interim equite inter earn trepidationem incolumi ad fuos evadente. (b) At cum Caefar neque vulnere, neque prolapfil fuper fe equi pondere quaflatum fe oftenderet, timor in iram vertit. Sublatus interea ab accurrente Bertholdo Capellero alterum in equum Rudol- phus eft, pugnasque reftitutus. (c) Sed dum animos ilie (a) Horneckius cap. 159. ’ „ Nach Kunig Quakers gepot ,, Von Fullen/iam Her Her hot „ AndemKunigvonRomdrang&c. „ Chunig Ruedolf liez da fehen „ Daz - - er da und zu aller zeit ,, Zur Ritterfchafc wol chund: „ Wan er fich an der ftund ,, An dem von Fullenjlain rach, „ Durch dez helm fenfter erinftach „ - - paide augen aus den choph, „ Daz er fich fterbens mueft genie- ten &c. „ Idem narrat Hagenus p. 1091. & Hafelbach. p. 739. qui eum Harwar- ium de Full jinn S’ tolonum appellaC: Silefium fuilfe multi autumant, qui per id tempus fub Folonorum nomine latebant. (b) Horneckius cap. 179. „ Der Ritter auch nicht liez „ Der do cham von During &c. „ Gegen den Kunig Fuedolfen , Dez wolten im haben geholffen „ Vir ellenthafft Ritter &c. „ Und do fy chomen an die fchar, „ Darinn der Kunig von Rom waz, ,, Sy wurden tod auf daz graz „ Von den Orflen gerert. „ Der Furft do chert &c. „ Daz er mit ainen Rich unfueg „ Kunig I{ueJoJfen daz Orzz flueg „ Daz ez viel danider: &c. „ Yedoch die Ritter gut „ Die im ( Rjtdolf) da ze huet „ Zue gefchaffen warn, „ Die begunden dez varn, „ Daz im anders nichts gefchach. » Do der Ritter daz erfach &c. » Sy mueften im ain ftraffen ” Hindurch wider iaffen, fins, „ Daz fchuefffein ellenthafftehant. Stero Altahenf. in Chron. ad Annum 1278. „ Idem RexBoemiie cuidatn „ ftrenuo militi promifit plurima fe „ daturum, fi vel dominum Roma- „ norum Regem, vel faltem equum „ ejus occideret in congrefTu : qui „ miles hac promiflione accepta cu- „ neum fortiflimorum milicum pene- „ trans, ipfum Regem Romanorum „ vehementi idtu ad terram proftra- ,, vit, & equum ejus occidit. Sed „ Nobiles, qui latus ejus Regis ftipa- , v verant, eundem captivaverunt mi- „ litem, & Regem in alio equo lo- „ caverunt. „ Narrat hoc idem Ha- felbachius p. 739. „ Quidam miles „ pretio animatus ab Ottocaro, tanto „ impetu equum Rudolpki ferire prte- „ fumpfit, ut ipfe de equo labi co- „ geretur. Quo mox a fuis ere&o, „ Similite detente, venitDominus de „ Capelin - - cum fua a retro cufto- „ dia , & per medium Bohemorum „ fibi ferro iter aperuit, quod cer- „ nentesBohemi, animo ceciderunt „ defperantes. „ (c) Chron. Colmar, pars altera p. 46. „ Tandem vir fortis veniens „ Regem percuflionibus affligebat: „ fed cumvincerenon poflet, equum ,, Regis lanceaperforavic. Cum Rex „ & equus pariter ceciderunt. Rex „ in terrajacens omni folado defti- „ tutus, clypeum fuum fupra fe po- „ fuit, ne fubito fub pedibus equo- „ rum turpiter moreretur. Pofttran- „ fitum caballorum quidam volens „ eum a mortis periculo liberare,de „ terra, proutpotuit, elevavir. „ A. C. LIBER OCTAVUS. SS9 A *c. juis, luo e cafu jam conlpe&ior, reddit undique, & Otto- carus velut ab ultima fpe pugnam redintegrat, Capellerus cum recenti fuorum agmine in hoftem illatus, tantum cx« dis, fanguinisque dedit, ut redeunte in pugnam Caefare in- clinari jam hoilium acies, fugamquerefpicerevideretur. (a) Ferunt militari mendacio fugae initium efle datum: nam cumHenricus, Hochbergicus Marchio, fugere jam hoftes, vafaque colligere, clamafletj accepta a vicinis vox eft, & ad proximos propagata: nec mora totis caftris vulgata ho- ftium fuga, fremitusque idem ad aures adverfae partis per- latus. Hie cum alios quisque ab fua parte terga vertere Militarh jam crederet, inter pugnse, fugaeque confilia ancipites hx~f r ** s fu ~ rebant omnes. Eadem vox, quae hoftibus animos minuit, * noftris addidit, coortisque novo impetu una omnibus, viam ad vi&oriam ftravit. (b) Ottocarus,cum rardee- re fuorum aciem, cum premi (e undique ac urgeri confpi- cit,MiIotam,ultimum ruentisfortunae fuae columen, con- tenta voce inclamat. (c) Moraviae per id tempus Milota prxerat, fuisque 0 ttocarui cum copiis, ad ultima fubfidia lervatis, redintegrandae fpem pugnae fatfturus erat Ottocaro, ni priftinam fidei lauderri praefenti perfidia corrupiftet. At cum is jam dudum Be- neffii Albert. Argent, p. I02. „ Cum fer- „ vkores Regis pro illius eredione ,, fe occupare vellent, dixie Rex: „ non curetis de me, non eft vis de „ unohomine, fed progredimini ad „ conflidum , & juvetis alios., „ Chron. Salzburg, ad A. 1278. „ Cor- „ ruens (dextrarius) obruitafeenfo- ,, rem - ut jacenti mortem equus „ moriens minaretur. - Tandem qui- „ dam nobilis Comes Bertholdus , vi- „ dens Regem Rom. cadavere mor- „ tui dextrarii obvolutum , ad ter- ,, ram profiliens erexit Romanum ,, Principem femivivum, qui refpi- ,, rans modicum, afeendit alium dex- „ trarium. ,, (a) Chron.Anon.Leob. „ Cui „ (Rudolpho) inter cruentos gladios „ Capellarius - - fubvenit, & non fo- „ lum Regem, fed totius belli for- ,, tunam labentem relevavit. „ Ha^ genus in Chron. „ Darnach cham ,, der Ceipe/kr mit der nach hutt;, und n drang durch des von Behaim hauf- } fen. Zu hant verzagten die Be- ” haim, und die Dewtfchen difter ,y baz v/urden beherczenc. „ (b) Albert.Argent.p. 102. „ Praj- „ ordinaverat aucem Henricus Mar- „ chio de Hoehberg , quod quando- „ cunqueipfe tempore conflidus ac- „ clamaret: ip ft fugiunt, fugiunt , id- „ ipfum cseteri etiam acclamarent, ,, quod &fadum eft, per quod ter- „ riti funt Bohemi. „ Aliter tamen rem narrat Chron. Colmar, pars alt. p. 46. ,, Anterior pars exercitusBo- „ hemorum clamaverunt : fugiunt , ,, fugiunt , exercitum Rudolf decipere „ cupientes: fed quanto plus illi cla- ,, moribus inftabant , tanto magis „ Teutonici percuftionibus eos infe- „ ftabant: pofteriorem partem Ru- ,, dolfus Rex fortiter impugnabat, „ qui tandem timore territi fuge- » runt. „ (g) Hagen.Chron. p.1091. « Her „ von Behaim hett noch ein veriib- „ te fchar, dobey waz Herr Mdott. „ Dem empott Chunig Ott.u^r , daz „ er chem mit feinem hauffen, es „ wer ficherleich an der zeit. „ Idem narrat Hafelbachius in Chron. Auftr. L. 3* (a) Ha- 56 o ANNA'LIUM AUSTRIA) neffii fratris innocentis mortem, quern Rex in Aichornenfis A - c turris cuftodia multis modis excruciatum, novilfime ignis fupplicio enecarat, ulcifci cuperet, caufamque commu- nem cum Ro/enfibus ac Diedicziis faceret; deftituto inter adverfas acies Rege, in fugam & ipfe fe dedit. ( a ) Hoc fublato rerum fuarum perfugio, inops jam confilii Otto- carus fugam & ipfe circumfpicit. Sed dum haeret, dum in quam partem fe daret, aut qua via ingruenti fe hofti fm°ocei cr *P eret > an i m i incertus flu&uat, cxfis duobus fugas co- titur. mitibus , aliis totidem a latere avulfis, unus ipfe a cir- cumfufo hoftium globo cingitur, Sc ex equo dejicitur: jacentem Sc magnis pollicitationibus vitae gratiam pacifeen- tem, adadto in pe&us gladioNobilium aliquis transverbe- rat p pugionem alter in jugulo defigit: palpitantem fuo in ianguine ceteri multis vulneribus conficiunt. C B ) Atro- (a) Hagenus in Chron. ibidem. „ yn mit feinen fwert: der ander „ Herr Mi lot t gedacht, wie ym der „ ftach yn in den hals mit ainem Chunig fein bruder verbrennthiet „ mefler, do der Kunig alfo ftarb. ,, in den turren zu dcm Aicb- born: „ Die zwen ritten hinwieder zu den „ darum er mit feinem hauffen, fu- „ Here, und tetten den nyndert „ der drabt, und liez fteckhen den „ gleich. Die Buben Kunig Omckgrn „ Chunig Ottackern in noth. „ Idem „ gar embloften. „ Lit. Rudolphi refert Hafelbach. loco laud. Albert. I. Imp. ad Nicolaum III. Pontificem Argent, p. 102. „ Ottncarus - accef- apud Marcum Hanfizium T. II. pag. „ fit praedi£tum Zervufch, Bohemum 388* ,, Tandem vero militia noftra „ potencem, cujus fratris filiam ipfe „ - - milices Regis Bohemia: invici- „ Ottocbarm dolofe cognovit, & pa- „ num amnemimpulit, ubi fereom- „ trem ejus in turri igne occidit, di- „ nes aut gladio interempti, aut flu- „ cens ilJi, quod ignofceret. - - llle „ mine fuffocaci, aut capti ab hofti- „ vero refpondit, quod pro eo fide- „ bus defecerunt -- licet autem Rex „ literpugnare non poffet, fegregans „ prasdidus militum fiuorum agmina „ le ab Ottocbaro cum eledis duobus ,, diflipata videret , feque fere ab „ millibus Bohemorum. „ „ omnibusderelidum,adhuc tamen _(bJ Horneck. c. 160. & fequen- „ vidricibus fignis noftris cedereno- tibus. „ luit, fed more &animo gyganteo, Do wurden der vir „ virtute mirabili fe defendit,donee ,, Die zwen ze tod erfiagen „ quidam ex noftris militibus ipfum „ Do muefter fich lazzen jagen &c. „ „ mortaliter vulneratum una cum Hagenus ex eodemp. 1091. „ Do „ dextrario dejecerunt. Tunc de- ,, tracht er mit vieren ab dem felde „ mum ille Rex magnificus cum vi- „ zu komen. Daz fahen ettleich, „ doria vitam perdidit. ,, Chron. ,, den er vormaln unguttlich gethan Auftr. plen. An. 1278. „ Ipfe autem „ hett obder Steyermarch, die ym be- „ Rex Boemias inclytus ab hoftibus „ fonderleich vaft nacheylten. Da „ capitur, trahitur, percutitur, ab ,, wurden zwen erflagen der furer, „ equo ejicitur, a Bertboldo Dapifero ,, und von feinen ros Chunig Otta- „ de Emmerberch , ac aliis multis no- „ c{er wort gefellet. Der Chunig „ bilibus nimiumfeflusad terram de- ,, grofs verhaiften tet, damit er gern „ jicitur, & per cervical lancea per- „ hiet fein leben gefriftet. Daz ym „ foratur, ac aliis plagis affedus, ul- ,, alles nichts halfF, wann ainer zu „ timo gladio transfixus in eodem u ymfprach: er hiett ym fein friinth ,, loco mortuus eft. „ Chron. Salcz- den Merenbtrgtr getbttet an alle burg, ad An. 1278* » Tunc quidam « Rhuld, darumerauchleydem mii- „ ex Auftralibus Regem Boemj*» >» e den tod. Und ainer durchftach » fuime LIBER OCTAVUS. 561 c. Atrocis author caedis Merenbergici cognatus erat, regalem vidimam Seyfrido propinquo fuo inferias datu. rus: nomen in incerto eft. (a) Bertholdus tamen Em. merbergius, quamvis ignarum patrati facinoris fe ferret, caputque Regis, jam vix Ipiritum trahentis, fuo gremio fuftineret, fadi invidiam non efFugit. (b) Perchtoldftorf- Pars II. B b b b fius „ fuimet non bene compotem, cir- ,, cumdantes, capici fuo galeam mul- „ torum iduum tunfionibus mallea- „ tam evellunt, & dum rogarec le „ capi,captus quafi decern &feptem „ vulneratus vulneribus, ad cerram „ profternitur, ficque in manibus ho- „ ftium exhalavk. „ Aliter rem nar- rat Eynwicus, Prsepof. San-FIorian. in vita Wilbirgis Virginis cap. XX. apud Hier. Pezium T. II. „ Wil- „ birgi (fcribit ille) ejus ConfelFor inftantilfime fupplicavit, ut pro „ falute Regis Bohemias divinam de- ,, beret clementiam exorare. - - „ Quas cum ipfius videret, & audi- „ ret inftantiam, fere refpondit fibi „ verbum Domini de Saule ad Sa- „ muelem: curfletis,inquiens, eum, „ cujus jam Regni dies coram divi- „ nas prasdeftinationisprovidentia fi- „ nem habent ? Poflhasc congredi- „ entibus dupbus Regibus cum luis „ exercitibus, acies ilia, quam Rex „ fpecialem fui capitis cuftodem po- „ fuerat, dolo feduda fubftitit, & „ ipfe cum pauciflimis infultum in ,, holies fecit. Qui cum diutius vi- ,, riliter casfis ab utroque latere ho- } , Ilium cuneis dimicalFet, percuffo „ tandemequofuo, in quo quafi vo- n litans ferebatur, fine qualibet lae- ,, fione vulneris eft detentus. Illi „ autem, fub quorum manibus tene- „ batur, fui capitales aemuli, timen- „ tes, fi eum vivum Regi Romano- „ rum offerrent (quia non eratpro- „ nus ad efFundendum fanguinem) „ quocunque pado idem RexBohe- „ mias gratia: reformatus, illis fuis „ traditoribus aliquando redderet ta- „ lionem ; ipfum in inguine, fubla- „ to amidu regio, transfixum gla- „ dio peremerunt. ,, (a) Horneck. c. 162. obfcure per- cuIFores duos innuit, quos prodere non eft aufus. „ Nieman Mich darum frag, „ Wann ichs doch niempt fag, „ Wer die felbing wern &c. ,, Stetleich fiecht man han Ainen Ambtman In Ir hofen die Furften „ Wen dieLewt erdurften „ Die in daz ziechen zu Rat „ Des ambtes nam der ain hat &c. „ Wer der ander waz „ Der - * da ergeczt „ Mit feinen pluet rot „ Seins Freundes tod &c. „ Den mugt ir hie zu ftet „ Pey der fipp Qcognaiio ) wol er- chenen. „ Hagenus paricer generatim tantum Cognatum Merenbergici appellat autho- rem csdis: Halelbachius p.739. rem fic defcrihit : „ Ottakerus cum qua- „ tuor ex fuis fugam inire delibera- „ vit, quern infequentes aliqui Sti- „ rienfes, duobus e luis occifis, ipfum Qttakprum equo proftraverunt: qui ,, multa dona pro vitas fuse falute fpo- » pondit propter ofFenfas , quasipfis ,, crudeliter irrogaverat. Unde qui- „ dam ad eum ait: Tu Cognatum me- „ urn Merenberg fine omni culpa neci „ tradidifti, igitur & cogeris in mor- „ tern: & fic gladio confolfus, & „ per collum cultro transfixus, ani- „ mam mifere cogitur exhalare, VII. „ Kal. Septembris, qua: eft Rj'.ffi Mar - „ tyris , m campo Cbruterfeld , anno ,, Dom. 1278. Quorum unus fuit „ Sauregkgr (legendum forte : Son. neg{er, ut conftatexChronico Cilejenfi apud Hahnium in Colled. Manu- fcript. Veterum P. II. p. 675.) qui „ nunc Comites Cilia feruntur; alter „ vero luus frater conjuratus Baro „ Auftriae, genealogia de Khunring. „ Sed quod ea familia Ottocaro fem- per addida fuerit, & plures in Au- (triadsProvinces Pincernas e!Fent,ut Hauspachti See. Hafelbachio affentiri vix poffum: & alioquin ex verbis Horneckii: „ Des Ambtes nam der ain hat. „ Videtur potius Schenc{ y vel ex fitula, five urna Emmerberg appellatus , qui casdem perfecit. (b ) Chron. Auftr. plenius ad An. 1278. „ Rex Bohemiae - - a Ber. ,, tholdo Dapifero de Emmerberch , aC „ aliis multis nobilibus nimium fet „ fus ad terram dejicitur, &percer- „ vical lancea perforatur. „ 562 ANNALIUM AUSTRIA Cladis ma¬ gnitudes. fius vero Auftriacus fua Iaude fraudandus non eft, qui cum a. c. incertum vitae, & a calonibus indigniffime fpoliatum Re¬ gem afpiceret 5 & derepta, nefcio unde, iacinia nudum texit, & afperfa, quanquam incaftum aqua, fugientem jam ipiritum revocare tentavit. (a) Haec in acie dum geruntur, Hungari interim, Cu- manique effufis habenis in fugientes invedli, edita ingenti ftrage, tota agmina adMarcham usque flu viumperfequun- tur: pauci, quibus animus aut vires deerant, dati in vin¬ cula, plures praeterfluentis Marchae gurgitibus funt abfbr- pti: in ceteros, Saxones maxime, ac Silefios, quos aut pu- dor, aut gravis armatura retardabat, coorti vitftores, tan- ta caede debacchati funt, ut non pauciora quamXIV.mil- lia, quaferro, qua fluminis, in quod certatim fe ja&abant, violentia,extin&a memorentur. (b) Memorabilistoto eo Bjidoipki pradio RudolphiCaftaris, qui vitftoriam non Jfibi, {ed DEO tribuebat, (c) dementia erat: nam &Thuringum equi- tern, a quo graviffimum vitae diferimen adiit, in pugna, ut ferunt, captum mori prohibuit: & intellecfto Ottocari difcrimine, optimates de fuis continue mifit, qui furen- tium.manibus Regem eriperent, nec tanto funere vieftoris clemen- Cafaris demen¬ tia. (a ) Horneck. c. 163. ,, Der von Perichtoltflorjf ,, Uber in do -warf „ Ain fchapprawn, Den nam er feinem Garczawn ( armigero) „ Er begund in mic wazzer laben. (b) Chron. Colmar, parsalt. p.46. „ Illis autem terga vercentibus Un- „ gari fubfequuntur, pugnantesim- ,, pqgnant, fugientes fequuntur, ca- ,, piunt & occidunt: communiterdi- » cebatur, quod in illo prselio 14000. occubuerunt. „ Eadem narrant Annal. Colmar, ad An. 1278. Chron. Hageni p. 1092. „ Etleich Pehem „ fiuhen, und lieflen do die armen „ geft ftecken in noten, und ertrun- „ ckendavonder geftenmanig man: „ wann fie fich nit verweften zu flie- „ chen, und die andern wurden ge- „ fangen, und weliche zu tail vrur- „ den den Ungern , die wurden alz daz viech an den ftricken gefiirt. (c) Lit. Rudolphi Imp. ad Nico- laum III. PP. apud Rdmum Herrgot- tum Vol. III. p. 484. „ Tunc demum » ille Rex magnificus cum vidoria « vitam perdidit, quern non noftras » potencia; fortitudo, fed DEI ex- » celfi dextera, caufam noftram mife- » „ ricorditer Judicans interemit. Nos ,, igicur h?ec & alia beneficia ab eo, „ qui eadem nobis contulit, humi- „ liter cognofcentes, & ad laudem, „ & gloriam fui lan&illimi nominis „ referentes, ad omne illud, quod „ gratum Altillimo Regi, DEI Fi- „ lio, JESII Chrifto efie feiverimus, „ devotiori promptitudine noftram „ follicitudinem convertemus. „ Ec aliis in Lit. ad FriJ. Salzb. datis apud eundemYol. III. p.483. „ Non no- ftra , fed fummi DEI vitam no¬ ftram in tanto diferimine miferi- corditer protegentis potentia tri- umphavit ; prasfentem prasclaram viitoriam illius titulis, & honori adferibimus, qui ad noftras humi- litatis anguftias finiendas immenfie dementias fuas mifericordes oculos tunc mifericorditer inclinavit, dum extremas neceflitatis periculum im- minebat. Tu igitur Princeps Cha- riflime, grates Altiftimo referas , & ad laudes gloriofas MARLE Vir- „ ginis cor refolvas, quorum prasfi- „ diis vita noftra, morti proxima, „ falva fubfiftit, & honor Romani „ Imperii miferabiliter incurvatus, „ virtute mirabili refpiravit. „ (a) Chron. » LIBER OCTAVUS. ^ c. dementiam dehoneftarent. (a) Id ubi ferum jam confi- lium inteilexit, fuos tamen acxde inhibuit: &quanquam vi&oriam perlequi diei, quod fupererat, fpatium permit- teret; parcendum tamen ferro & fanguini, nec ultra Re¬ gis mortem in innoxios faeviendum cenfuit. Quantum- cunquetamen caveret,Hungaros tamen,& Cumanos jam longius praetervedtos, & aliena Tub potentate conftitutos revocare non potuit, dum ingruentis nodtis tenebrae, amor- que prsedae in campo reli£tse reditum in caftra perfuade- rent. (b) Praedae fpoliorumque non alias aut numerus Spolia,&‘ major,aut pretium fuit, auri praefertim, argentique, quod w ^' w * Ottocarus cum armorum, veftiumque apparatu pretiofo drcumferre ad pugnam, luxusque oftentationem folebat: nec minor ex captivis quaeftus, quos barbaro pene eorum temporum more cuftodia diuturna, carcerumque aerum- nis vexatos, ad redimendam ingenti lytro libertatem adi- gebant. (c) A IjDoiiis ad cadavera verfi milites, inter denfos cx- Cadaver forum cuneos, Ottocarum feptendecim vulneribus defor- Ottocari matum, vixque jam fuis nofcendum reperere. Cadaver repertlim ' plauftro impolitum, Marcheggium primo, quam ille ur- bem nuper ad vidfcoriae deHungaris relatae monumentum Pars II. Bb bb 2 condi- (a) Chron. Steron. „ Sed ecce „ mirabilem prcedi&i Regis Roma- ,, norum clementiam, quia eundem ,, militem ('Fullenfleinium ) fibi capti- vum prafentatum, abire permifit ilfefum, dicens, quod Reipublicse „ damnum effet, fi miles adeo fortis „ & ftrenuus deperiret. „ _ Hagenus tamen fcribit YuHenfiemum in ipfa ag- grefllone lancea confoffum effe ab ipfo Hudolfbo Rege. Syfrid. Presbyt. epic. L. 2. „ De cujus ( ottocari ) „ morteRexRom. fupramodumtur- „ batus eft, quia commiferat fuis, ut ,, ipfum incolumem confervarenc. „ ( b ) Chron. Auftr. plen. An. 1278. „ Rex igitur llngarfe - - cum fuis, „ fumptis fpoliis, & captivis per Boe- „ miam remeare proponebac ; _ fed „ Roman. Rex nullacenus permifit, „ tanquam homo pacis amator, ne „ Chriftiani per Bohemiam degen- ,, tes, Cumanorumrabie penitusin- „ ficerentur , & deftruerentur. „ Chron. Salzburg, ad An. 1278- ,>Pars „ Regis Romani fubintrac tentoria „ Boemorum, & infequitur fugien- }} tes: in hoc tamen Ungari &c Gu- „ raani, plusquam Teutonici fe ex- „ ercent, ifti quidem prselia fuftine- „ bant. „ (c) Chron. Anon. Bohemi apud Peflinam L. 3. c. 7. ,, Capta eft au- „ tern prsda innumerabilis a parte „ Rudolphi in curribus partis adver- „ fe, in auro Scargento, ciftis, fcu- „ tellis argenteis, Balkinis, & aliis „ clenodiis, & diverfis rebus, orna- „ tu Capelfe Regfe, armis Nobilium, „ dextrariis, & aliis equis majoris & ,, minoris valoris; cujus damni & „ jadurse rerum ratio humana aefti- „ mationem computare non valet. „ Idem paulo fuperius: „ Nobiles ve- „ ro multi Bohemfe, Moravfe & „ Polonfe capiuntur - eliguntur po« „ tiores, ditiores & meliores, & de- „ ducuntur ad oppida, & munitio- „ nes, & reclufi in carceribus, in rna- „ nicis ferreis & compedibus, gravif. „ fimis cruciatibus, & poenis variis „ torquebantur, ut darent pecuniam „ non modicam auri & argenti de- „ tentoribus fuis: captivi vero - - „ vendentesbonaprogenitorumfuo- „ rum, redemerunt fe ipfos. „ (a) Chron. 5 64 ANNALIUM- AUSTRIA vienmm condiderat 5 inde Viennam deve6fcum, &: apud Scotos in- a. c. prum, terea depofitum j dum mane fequenti numerofo quidem facri, profanique Ordinis comitatu, nullo tamen cantu, Campani etiam aeris trifti filentio ad Minorum, quod a S* Cruce nomen habet, Coenobium deportaretur, nuilis etiam ibi Chriftiani moris exequiis, Pontificiae execrationis me- znoyma tu, tumulandum. Hie vero, nequod exifteret de morte * e *«* 9 * ac Regis dubium, in feretro expofitum j atque ut erat pollin- dum, ac byflo purpuraque, quod illi donum Anna Im- deporta- peratrix dederat, regaliter amidum, nudata facie accur- renti acervatim populo oftenfum eft, feptimo primum men- fe portBohemis pofcentibus, ad fepulturam reddendum, (a) Hie Principi nuper potentifiimo luduofus Regni, ejmcauftg. vit hernia: ilia die, qua occifus fuerat, „ nudus, uc egreflus de utero matris „ fus eft, per prsdidum Berchtoldum 3 , Dapiferum de Emmerbercb plauftro „ fuper imponiturj&inA/rtrc&ec^w du- ,, cicur. - - De A/m^fc^everoducitur „ in Wknnam, ibi lamencabilicer fus- ,, cipitur, &ad,SVofor ponitur. Nunc » de domo Scotorum cum toto clero » & Religiofis fub filentio, fine ullo „ cantu prsmiflo, nuilis campanis „ pulfatis, ad domum Fratrum Mino- „ rum deportatur, ibique nuda facie ,, omnibus oftenditur. Poftea eje- „ dis interioribus corpus fpeciebus „ conditur, lineis mundis, & pur- „ pura a Regina Romanorum datis „ involvitur, & in Capitulo Fratrum „ Minorum intumulatus nuilis, in fi- „ delium (funere fieri folitis) obfe- „ quiis (forte: exequiis') proeoce- „ lebratis, nec campanis pulfatis, nec „ Miffis didtis, fere XXX. hebdo- j, madis in feretro confervatur. De- » inde venientes fui Bohemi recepe- i» runt, & aflignaverunt eum FF. » MinoriiusinZnoyma, ubi jaCet: po- ” nea ttanslatus in caftrum QPragenfe) „ ibi honorifice fepelitur. „ Sifrid. Presb. epit. „ Corpus quoque Re- „ gis Odocari fervabatur multo tem- „ pore infepultum, quia ipfe fuerat „ a Domino Papa excommunicatio- „ nis fententiis innodatus. „ Idem feribitur in Chron. Colmar, part. alt. p. 46. Horneck. c. 164. „ Er muft pegraben werden x „ Enpor ob der erden, „ AHo het er ez gefehaffen, „ Daz in die Pfaffen „ GetorfFt gelegen nicht „ In die erden, als man nu gicht, ,, Diedohaben verdientdenPan. „ (b) Hagenus in,Chron. p. 1088. „ Der Chunig fprach zornigleich: „ waz ich nach ewren ( Regins) „ fynne thun, daz ift mir noch nye „ wol geratten. „ (c) De his fupra: & teftaturChron. Colmar, p. alt. p. 43. „ Rex Bohe- „ mis - - longo tempore Nobilium „ patres , fratres, confanguineos & „ affines vi, five fraudulentia pro „ viribus occidebat. „ (d) Chron. Colmar. P. alt. p.46. de Ottocaro : „ Mortuus enimfuic „ inExcommunicationePaps. } > Ec conftat ex fupra didis. LIBER OCTAVUS. 565 c. Non tam injurius ero Principi fui temporis clarifll- mo, ut praeteritis ejus virtutibus lola vitia recenfeam. Egregium in eo Religionis ftudium, leuPrulfis,FideiChri- Ottocari ftianae hoftibus, bellum inferret j (a) leu vanam luper- Virtutes flitiolamque Flagellantium le6tam, nequid monftri deliris ritibus luis pareret, exquilitis fuppliciis compelceret. (b) Seu Templorum lan£htati propofitis in lacrilegos paenis Rdm* gravilfimis conllileret. (c) Sacerdotibus rem Divinam fadfcuris ftipendium lua iple manu, nec minus fere binis aureis conferebat: (d) tremendo Sacrificio lie intererat, lit Regem non a latellitum magis comitatu, quam a pie- tatedignofeeres: oblervatus non lemel, cum Wenceslaum jfiliolum inTempIum deduceret, lublato inter brachia pue- rulo, Divinam Hoftiam, ubi a facerdote adoranda propo- nebatur, oftendifle: ut quo iple afflueret pietatis lenlu, eodem tenelii adhuc pueri lenliis tempeftive imbueret. Nec raro unico tantum lervo Ripatus, ad Templum le conferebat, ubi vultu in terrain prono, magnam no6lis partem in precibus collocaret. (e) Par in res, homines- inns,bo. que lacros erat Ottocari munificentia: vim auri magnam ex belli Hungarici Ipoliis lacros in Calices, &altarium ap - nifeentia. paratus conflari julTit: pannorum aliquando, quidquid ex teloniis Lincii, Ipfii, Cremblii ad Regiam milium, in la- cerdotes pia donatione divifum. ( f ) illud pulcherrimum, B b b b 3 quod (a) De hoc ad An. 125 %. ( b) Dubrav. L. 17. edit. Francof. pag. 457. (c) Anon. Prag. apud Peflinam: L. 3. c. 7. p. 369- ut fu P ra - (0) Anon. Chron. Bohem. apud Peffin. L.3. c.7. p. 383- » Veniens „ etiam adEcclefiamPragenfem, terri- „ pore quadragefimali, perfonaliter „ accedebat facerdotes, inducens eos „ pecitionibus fuis, ut Miff as cantenc „ pro falute vivorum &c. Ad ma- „ nura autem cujuslibec facerdotis „ Miff am dicentis ofFerebat duos au- „ reos, vel duodecim argenteos de- „ narios. Hxc vidimus,&teflimo- „ nium perhibemus. „ (e) Idem ibid. „ Tempore Qua- „ dragefimali no&urno, folo fervo „ contentus, latenter Ecclefiam in- „ greffus, & fuper pavimentum hu- „ mi proftratus, tamdiu perlevera- ,, bat in precibus, quoadusque largo }> imbre lachrymarum madidafuit, cuiincubuit, humus. ,, Chron. Paltrami ad An. 1278* » Dum Di- „ vinis Miflarum folenniis una cum „ dile&o fibi parvulo filio intereflet, „ ad Elevationem fandiflimi Corpo- „ ris Chrifti, dileeius fibi filius per „ fe, aut per fuos furfum attollitur, „ utejus oculi Eucharifti£e,tanquam „ fuce falvadonis fpeculo, infigantur * „ & ut in pueritia alumnum arternse „ vita: difeat faltem refpicere, quem „ nondum matura parvuhis rationis „ indagine fapiebat. „ (f) Chron. Anon. Pragenfis Syn- chroni: apud Peflinam L. 3. c. 7. & Balbin. in epit. L. 3. in Not. ad c. 15. „ Ornatus Capelin Regia: non „ nifi de pretiofillimis balkinis, pur- „ pura & byffo contextus erat, in „ cafulis, Dalmaticis, cappis & aliis „ ornatibus. Calices & alia vala ad „ officium divinumdeftinata, usque „ ad pelves omnia ex auro confe&a „ funt. „ Francifcus Canon. Pra¬ genfis apud eosdem: „ OmnesPrin- „ cipes, & Pradatos Fuos incipiendo ab Archiepifcopo Salisburgenfi bis » In )> 566 ANNALIUM AUSTRIA quod in morem jam dudum induxcrat, ut verni Jejunii a. c. Liber ali- tempore, quingenti pafcerentur pauperes, quosVI. deinde tasinpau - fan6tioris Hebdomadis feria veftibus donabat , poftquam pridie duodenis pauperibus, pro Apoftoiorum numero, juftitia pedes fuis ipfe manibus laviflet. (a) Neque vero judi- fludium. ciorum feveritas , fi cum temporum illorum pravitate com- paretur, reprehendi magnopere poteft: ferro quidem, re- fte, ac igne in reos animadvertere folitus, eos tamen ma- xime, qui aut pauperes per injuriam oppreflident, aut Templis manus (acrilegas admoviflent. Rapinarum licen* tiam, quibus impunitatem per id tempus ipfa frequentia dare videbatur; mercatorum fraudes, & ponderum cor- ruptelas acerrime caftigabat: id fi aegre ferebant nobiles quidam , quod ob paria flagitia pari cum plebejis poena pie&erentur j culpa id ipforum accidie, qui natalium fplen- ciemen - dorem plebejis fuis vitiis obfeurarint. (b) Clementiam tia ‘ Regis urbes, oppidaque aut igne, aut inopia exhaufta ien- ferunt: Vienna praslertim, quam port repetita incendia non modo ve&igalium onere in quinquennium liberam? fed multis privilegiis au&am, munitam operibus,ornatam aedificiis, alteraque pene fui parte amplificatam efie vo- luit. (c) Plus adeoMarcheggium, Hradiftium, Novum Budwicium, Zittavia, Regiomontium, 8 c celeberrimum Ciftercienfis inffcituti Coenobium , quod Coro?2<£ primum ' fpinea* (aurece nunc nomen habet) Ottocaro debent, cujus Magnifi. cura opibusque furrexerunt. (d) Ad ceteram magnifi¬ es^ re-centiam, quae in fufcipiendis rebus maximis elucebat, ille gia ’ etiam fplendor domefticus acceflit, qui magnorum maje- flatem » in anno folcnniter veftiebat, aliis „ eleemofynaslargiflimas tribuendo. „ De telonio , quod habebat in Da- „ nubio allati funt multi panni no- „ biles & diverfi, quos ille ad pro- „ prios ufus nolens convertere, iis „ totum Clerum in Regno decentifc „ fimeveftivit. Milites vero, & feu- „ tiferos fuos bis in anno exquifitif- „ Time veftiebat. „ (a) Anon. Prag. laudatus fupra: „ Erat ei mos omni quadragefimali „ tempore quingentos pauperes pa- „ feere, & in Parafceve eosdem ve- „ ftire; lavabat etiam pedes paupe- ), rum in Coena Domini juxta nume- » mm XII. Apoftoiorum, dividens »> cuilibet folidum denarium. „ CO Chron.Steron.Altach. ad An. 1278. } > Rex Boemise Nobiles &po- „ pulum prtedi&arum terrarumBoe- „ mise, Auftrite, Moravia:, Styria:, ,, Karinthite, & Karniolise, qui ante „ fua tempora rapinis & fpoliis aflue- „ ti fuerant, multa aufteritate com- „ pefeuerat, & fine dele&u perfona- „ rum in feveritate juftitis ita ma- „ gnum judicaverat, ficut parvum. „ Cetera ex Dubravio L. 17. petenda funt. fc) De hoc fupra aftum eft ad Annum 1276. (d) De Marcheckjo > Regiomontc, Cce- nohio fpinea Corona condito fupra a&um eft , uti de Vienna ampliata. De Hradijlio agit Dubrav. L. 17- P-45°* De Budwicio Balbin. in epit. Boh. L. 3. C. ig. p. 276. De Zittavia Carpzovius in analedt. faftor. Zittav. &ZeiIerus in Topogr. LIBER OCTAVUS. 567 c.ftatem Principum commendare inprimis folet- Sacelli Regii fopellex omnis ex auro erat: cumque ante bellum Hungaricum fecundum, argenteis tantum lancibus coena- ret, ilia a vidtoria omnia abaci vala, totamque menfe lu- pelle&ilem aurea efle jufllt. Munerum in Principes, Du¬ ces, Antiftites, Nobiles, milites largitione nemo cum illo Regum concertaverit: adeo magna funt, & infolita, quae in hos ulus a Iiberaliilimo Principe expenla referuntur. (a) Sed enim tantas laudes, intemperantia libidinis, irrogata deinde Margaretae conjugi injuria, ac poftremo iliperbia, & faevitia corrupit. ( b ) Sublato Rege aemulo Rudolphus triduum ipfum in loco praelii ex more fubftitit. Sed quod difcordiae jam tridJfn aliquid inter Hungaros, Germanosque glilceret, Miftelba- loco pr&lii chium Caelar le recepit. (c) Caufam dirtidii Cumanos^ rt/ ” praebuifleferunt,qui cum primaftatim nodle, praedse haud dubie caula in locum praelii lubirent, excuffi fomno non fine horrore milites, nelcio quid hoftilis aggrelfionis, pa- trata jam vidtoria , metuebant. Perterritis inopina YQ 9 NoFturni excubiae juftum metum affirmabant: nam & audire fe ar- ^uTum. matorum fremitum, & videre hoftium catervam, conten- ta, ut totis caftris audiri poflent, voce exclamabant. Hoc velut clalfico excitatus miles, raptim ad arma currit: & quanquam armatorum ilia fpecies paulatim a caftris decli- naretj id quod reliquum tamen erat nodtis, in armis ex- cubat. (A) Anon. Pragenf. Canon, apud Peflinam loco laud. „ IftePrinceps, „ quantum fuerit largus, mens hu- „ mana apprehendere, nec enarrare „ poteft: quam innumera dona de- „ derit extraneis Ducibus, Principi- „ bus in auro, argento, equis, an- „ nulis, veftibus exprimere non va- „ leo: qualis comitatus fequebatur ,, eum quotidie Militum, Principum, ,, balliftariorum, dinumerari non po- „ terat. „ Agit deinde de ornatu Ca- pellx Regfe lupra relato, & fubjun- git. ,, Scutelfe, & menfe ejus eX ,, auro puro, & argento, fubtili ope- ,, re fabricata, ad omnia fercula, ll- „ cet infinita menfe ejus infereban- „ tur. Quid plura? a fobs ortu us- ,, que ad occafum inEuropa eo tem- ,, pore vix inveniebatur, qui tanta „ fargitate, & poteftate, atque mo- ,, rum fulgerec honeftate. „ Pal- tramus inChron.ad An. 1278- ,, Ot> tocarus fuis temporibus laudabilis „ & famofus Princeps,prudens,di$- „ ciplinatus, amatorDivini cultus.,, Chron. Clauftro-Neob. ad An. 12780 „ Otocharus - - honeftifilmis moribus „ ornatus - - cui eciam inimici ejus „ dabant teftimonium, quod in exer- „ citu non fuerit ei fimilis. „ (b) Horneck. cap. 164. p. 156. & 157. quern confulas, licebit: exaj*- gerat autem maxime nimiam in deh- dis etiam parvis feveritatem : mor¬ tem Friderico Badenfi, Conradini focio, ejus hortatibus allatam : expulfam e Styria -in fumma coeli intemperie, ne- que mora unius nodis concelfa, Ger . trudem Auftriacam Medlingenlem: in fervandis promiilis inconftantiam, & libidinis intemperantiam. ( c) Hagen, in Ghron. Col. 1092. & ex eo Hafelbachius L. 3. p. 739* „ Poftea ReX B^udolphus per triduum „ ftetic in loco conflidus, prxftolans „ adverfarios, deinde tertio die fe „ contulit ad Mifieldacb, „ 568 ANN ALIUM AUSTRIA cubat. Dies ubi illuxit, ridere primum nocfturnam ipfi a. e. formidinem foam > manes deinde infeftos ac lemures, ne- fcio cjuos, caeforum corporibus immiftos credere j ad ex¬ tremum ea tandem fententia vicit, quse nod:urni tumul- unde orti. tus authores Cumanos fuifle perhibebat. Creditum vulgo eft, gentem moribus adhuc barbaram, nec Chriftianis ad- huc legibus ex toto fuba&am, Csdari, totique exercitui per no&is tenebras ftragem, mortemque machinatos, ut vi£tis vi&oribusque fublatis, omnium fpolia fua faceret, & exclufo omni deinceps metu, Mora vise ac Bohemias tu- Rexln™ t»us incubaret. (a) Qualiscunque is metus fuerit, Ru- Hungari- dolphum tamen Caelarem permovit, ut a6Vis Ladislao Regi am redit. pro egregia eo bello opera gratiis Cumanos, Hungarosque in Pannoniam remitteret, bellique reliquias fuis copiis per- fequeretur. (b) B ilium in Liberatus ea cura, in Moraviam iter fletftit. Nihil eraC > t 3 U0£ ^ v ^6toris arbitrio fe non dederet, Milota praefer- tim, qui Provinciae praeerat, animo in partes Rudolphi dudum digreflo. Jamque de invadenda etiam Bohemia cogitatum, ut belli expenfas, quae XL. marcarum milli- bus haud minores erant, his provinciarum acceftionibus farciret. (c) „ . Regina (a) Chron. Salzburg, ad A. 1278. „ falutationibus praemiflis, ad pro- „ Cumque nox proxima fequens vi- „ pria remeavit. ,, Chron. Salzburg. „ dori* adveniffet, circa nodisme- „ Poll tres dies Ungari & Gumani „ dium, dum milites fefli cute quie- „ a Romano exercitu feparantur. „ „ fcerent; vigiles proclamabant fe Chron. Auftral. plen. „ Rex igitur ,, audire, & videre multicudinem ar- „ Ungarise - - cum fuis, fumptis „ matorum, ficque totus exercicus „ rearmatur. Sed qui vifi fuerant 5 > & auditi, ab exercitu a latere di- » verterunt. Manequidamdixerunt, fpirituales fuiffe nequitias vexan-, » tes corpora mortuorum. Poftea j, tamen infonuic, quod Gumant fue- s , rint: contra quosortafuitfufpicio n iatis notabilis, quod in exercitum ,, Romanorum irruifle,& Regem ac ,, milites occidiffe voluerunt, fi non „ eis dormientibus fuper eosRex glo- „ ris vigilaffet. „ Chron. Colmar, pars alt. pag. 47. „ In loco occifo- „ rum fastor tantus extitit, ut plures „ vel infirmi, vel mortui extiterint, „ in ea villa ( Waidenbach vocat lo¬ cum conflidus Hagenus ; Chron. Mellicenfe vero Stilvrit: Chron. Au- ftr. plen. campum Idunfpeug ; Hafel- bachius Cbruterfeld appellat.) habi- » tantes. „ Cb) Chron. Hagen. & Hafelbach. ” oi Rex Ungari* cum fuis, amicis „ fpoliis, & captivis perBoemiamre- „ meare proponebat, fed Romano- „ rum Rex nullatenus permifit, tan? „ quam homo pads amator,neChri- „ ftiani per Bohemiam degentes Co- „ manorum rabie prorfus inficeren- „ tur, acdeftruerentur. „ (c) Chron. Auftr. plen. ad An. 1278. Chron.Salzburg.Chron.Anon. Leob. Hagenus in Chron. & ex eo Hafelbachius. „ RexdeniqueRWo/- „ thus hac potitus vidoria', intelli- gens fibi vias apertas ad recuperan- dum damna illata fibi, & ad qua- draginta millia marcarum asftima- ta, colleda gente hoftiliter primo Moraviam aggreditur, & vaftatis Eyhttfchuz , & cundis per gyrum ad locum, qui Avenaram , vulgari- ter zu dem Ha hem divertit, ubi „ paufansduodecimdiebus, graviter „ afflixit provinciam. „ Horneck. c. 166. eadem refert fufius: unde ce- teri haufere. LIBER OCTAVUS. c. Regina, quae Zero quidem, quas in calamitates ma- Pads con- ritum Regem, fe, regnumque, ac liberos fuos fua culpa ^ conjeciftet,agnovit, imbecillitatem virium confefla, legatos quamprimum in caftra mittit, qui Caefarem vidorem ad mitiora confilia inflederent. Nulla in Rudolpho mora erat, dum pad* liberorum, quoad integrum eflet, nuptiae novo facramento firmarentur j & belli, ad quod adadum fe Ot¬ to car i perfidia querebatur, expenf* folverentur. Pax ne in has leges ftatim confieret, Otto Marchio Brandeburgicus in¬ tercept: is enim tutelam Wenceslai, RegiiPrincipis ad fe, qui fanguine Ottocaro proximus, & ex ejusdem lorore Bea¬ trice natuseflet,pertinere contendebat. (a) Jamque colie- ab omm do fuorum,Saxonumque exercitu inBohemiam accurrerat, bellum inftauraturus, quod Rudolphus foluto jam exerci- inZll. tu, paucis cum copiis fuftinebat. Verum adventantis novi t * : exercitus fama CXarem brevi ad revocanda Styrorum, Carnorum, ac Salisburgenfium fubfidia permovit. Et af« fuere non milites modo, fed duces etiam Epifcopi Salis- burgenfis, Chiemenfis, Seccovienfis, Gurcenfis, & Lavan- tinus, qui Rudolphum jam in Bohemiam progrefTum, ad Schazlabam funt confecuti. (b) Fidem vix invenient, quae Scriptor Bohemicus ejus temporis, hoc loco commemorat de direptis CoenobiisTem- plisque, quorum fpoliis, irritatus renovato bello, miles do- lorem ultus eft fuum. (c) Sed enim ea tempeftas brevi detonuit: nam cum inter Kolinum , Sc Guttenbergam ambo exercitus conftitiflent 5 Otto Brandeburgicus, qui fuam magis, quam Regni caufam agebat, fpeique baud paulo amplius in pace, quam belli confiliis ponebat; Bru- nonem Olomucenfem Antiftitem ad Fridericum Salisbur- genfem de pace tradanda allegavit. (d) Ea ut citius ob* &- forum Pars II. Cc cc tinge- (a) Chron. Salzburg, ad A. 1278. ,, Rex vero Romanorum caftra mo- „ vie verfus Moraviam, quam in de- „ ditionem accepit quafi totam. Re- „ ginaBoemia: legatos fuos mittit ad „ Roman.Regem, offerens feipfam, „ &pueros fuos gratias Regiaz Maje- „ ftatis: at Otto Marchio Brandebur- „ genfis hoc ipfum finaliter impedi- „ vit. „ ( b ) Hagenus in Chron. & ex eo Hafelbachius L. 3. „ Recepit quo- „ que ibidem nuntium , qui Ottonem }> Marggravium Brandeburgenfem fi- bi venire obviam denunciabat, pro- ” ponens Qttocarum patruelem fuum, „ pro eo, quod fororis fuse filius erat, „ vindicaturum. Qui mox vocatis „ Auftralibus & Stirienfibus ( Car in - „ thos addit Hagenus) fe ad fecun- „ dam expeditionem improvife ci- „ tius praeparantes, potenti manu „ profedi funt: venit Dominus Fri- „ Aericus Salzburgenfis, Chiemenfis, „ & Herwardus Lavantinus propriisin „ perfonis juxta Schazlub , ubi caftra „ metati funt. „ (c) Anon.Pragenfis apud Peflinarn L. 3. c. 7. p.382. Horneck. c. 166. (d) Hagen, in Chron. Col. 1092. „ Darnach lege er fich mit feiner Here it nider / 570 ANNALIUM AUSTRIA? tingeret, arbitros utrinque geminos deligere placuit, qui concordiae capita defcriberent, & quid fieri ex aequo poflet, collatis confiliis praefinirent. Rudoiphus Caefar Meinhar- dum Tyrolenfem, & Fridericum Zoleranum, Norimbergae Burggravium, nominavit: Brandeburgus Brunonem Olo- mucenfem, &MarchionemdePfeiIe, W'enceslai Regis pu- pilli nomine, pacis arbitros efle juftit: adjuncftus his Qua- tuorviris Fridericus, Salisburgenlis Archiepifcopus, partium conlenfu, momentum caufe, quamcunque. in partem fe in eon - daret, noviffimum additurus. Hoc in congrefTu fancita i/un* 1 ” rur ^ um ^ nter Rudolphi & Ottocari liberos matrimonii foe- dera, & Wenceslaus pupillus Ottonis Brandeburgici fidei ac tutelae eft permiftus: fadla deindeprovinciarum divifio: & cum Regina, ac Wenceslaus filius partem Bohemiaema- quaunk- gnam, voluntate Cae/aris, accepifletj majorem tamen in- ges ' terim cum Pragenfi arce Otto Brandeburgicus $ Glacen- fem provinciam Dux Wratislaviae Heinricus, qui ad caete- ras clades, Bohemiam noviffime ferro & igne populatus erat, impetravit. (a) His conftitutis, firmatisque, abarmis utrinque dis- cefiiim eft ante Idus O&obres: atque ne padlorum poeni- teret „ nldcr bey Czedfez, und der Margrav „ lege fich gen C holen hinengegen, „ und zwifehen In waz niche vollen „ ain Meil. - - Darnach cham Bi- „ fchofFj Brawn von Olomuz, mit ge- ,, laic in dazHere, und rede mitdem „ von Salczburg auf ainen fuen den „ Fiirften. „ Chron. Auftral. plen. ad An. 1278. „ Quum aucem ver- ,, £\\$Pragam iter vellec ampere (Ru- „ dolphits') illuftris Otto Marchio de „ Brandenburg , qui port obitum avun- „ culi fui Regis Boemia, Civitates ,, 6c caftra in Regno Boemia, thefau- „ ros quoque ipfius Regis arripuerat, „ ei refiftere nitebatur. Venientes autem ambo cum fuis exercitibus ,, fortiflimis, 6c ingenti apparatu ar- „ morum usque ad Coloniam juxta Al- „ biam , mediantibus Principibus 6c „ aliis nobilibus multis - - amicabi- „ liter inter fe convenerunt 6cc. „ Fufe fuo more narrat hacHorneckius c. 167. qui confuli poteft. (a) Hagen, in Chron. Col. 1092. Horneck. cap. 167.168.169. „ Dar- 5> nach iiber vil taidung ward die •» fach an vier Herren gefeczt. An Chunig’s Rudolfs tail wurden ge- »» norntnen Graff Meinhartt von Tyrol/, „ und der BurgrafF von So „ nam der MargrafF von Brandenburg „ an der jungenBehaim flat BifchofF „ Brayvn vonO/«»m,unddemMarg- „ graffen mit den P/f/'/ vita; &c. Venerabilis Olomucenfis „ Epifcopus, &quidam Barones Mo- 33 ravias Nobis, & Rom. Imperio fi- 3> delitatis homagia prasftiterunt. - - ,, Cteterum Joannes (_ alias Tbanu j „ Giflingoz, hodie Nemctuivarini ) Co- 3, mes nos multum folicitat, ut fibi „ fa&am nobis injuriam ex animo „ remittentes, ipfum volentem ad „ nos divertere, fub prote&ionis gra- ,, tia colligamus, cui aliud non cu- „ ravimus refpondere, quam quod „ Regis, & Regni Hungariae inde- „ votos ad fervitia noftra colligere 3, dedignamur. Quodfi forte didi 3, Joannis, &fratrum fuorum excefi 3, fibusdignatio veftra Regia dignum „ duxerit mifereri; attente petimus, „ ut damnorum noftrorum innume- „ rabilium, per ipfos nobis hoftili- „ ter illatorum, mentio (f. ratio) „ habeatur. „ Sponfus filis R« dotybi aliis in literis appellatur Andreas Sclavonke, incertum, an Ladislai ut ibi videri poteft, germanus fraterj an potius propinquus: fratrem enim unicum Ladislao tribuit Horneckius cap. 97. eumque Qolomannum nomi¬ nal : fic enim ibi fcribit: „ Do man denHerrn (Stephanum R. Hung.) begrub, 33 2 wen Sun er liez, ’> Ladisla der ain hiez, ” Her ander der hiez Cholman: „ Dez unterwant fich Graf 2#<*», ,, Wan er im empholben wart „ Daz er in zug nach feiner art, „ Der ftarb auch darnach churcz- leich. „ (a) Chron. Auftral. plen. ad An. 1278. ,, Rex autem Ungarke - cum „ fuis reverfus ad propria per totum ,, Regnum fuum mandavit diem oc- „ cifionis Regis Boemiaz folenniter „ ceiebrari, necquippiamoperis ilia „ diefaciendi, nifi choreas ducere. „ (b) Chron. Salzburg, ad An.1278. „ Dominus Hainricus Dux Babaritela- „ borat ad Regis gratiam: quamtan- ,, dem confequitur per refignationem „ terra inter Danubium & An a fum po- „ fine, quam ab ipfo RegeRomano- „ rum receperat, titulo hypothecs „ propter hoc fpecialiter, ut Roma- „ num Imperium contra Regem Boe- „ mix adjuvaret. „ Chron. Hageni Col. 1093. 33 In der zeit cham zu „ Ihm ( Rudolfn') der Pfallenzgraff , „ der vonlm begert grofs gut: auch ,, cham zu ym Herzog Hainreicb von „ Bayern. - - Der von Bayern gab „ hinwiderall fein brieff, und hand- „ veften Chunig Rjtdolfen , die er ym „ gegeben hett, daz er In des erften „ durch feine land gen Oefterreich „ hett laden varen: und troft, Kii- „ nig Rudolf wurd ym geben Stejer und LIBER OCTAVUS. A -c.ptores plerique addunt, Auftriae nempe, Styriaeque fpem a Carfare impetrandas: id pro fe Ludovicum Palatinum, Rudolphi generum, eodem confiiioViennam profedum^ id Henricum Bavarum egifle: fed elufifle in pnefens eorura poftulata Ofarem, & id genus caufas ad Imperii, cujus nomine eas provincias vindicaflet, comstia rejecifle. (a) Compofitis undique bellis, quas Auftriam, adjun- MU * Basque illi provincias premebant, ad res Imperii cum Pon-^. k ^ tifice, & Rege Siciliae componendas curam converdt Caefar. 1279 Februario adhuc menfe dads Viennas literis ea, quse Con- radus &Godefridus, Gefaris ad Nicolaum III. Pontificem oratores egerant, confirmavit. Subfcripfere iis praeter Chiemenfem & Seccovienfem Epifcopos Albertus, & Hart- mannus filii, quos adeo liquet, Bello Bohemico Rudol- phum Capfarem cum Burggravio Norimbergico, Hahen- bergico Marchione, Furftenbergio, & Hohinbergio Comi¬ dbus, in caftra fecutos. (b) Rudolphi porro eas ad Pon¬ tificem Iiteras Eie&ores etiam Principes fuis poll: fuffragiis approbarunt. (g) Reftabat altera adhuc Pontifici cura, ut fublatis diffidiorum cautis, Gefarem, ac Siciliae Regem Carolum mutuam in gratiam revocaret. Earn in rem nuptiarum vinculis inter Rudolphi ac Caroli liberos uten- Cc c c 3 dum ,, undOe/?ermc£,dazdoch wiezigleich „ word underftanden. ,, Chron. Anonymi Leob. ad An. 1277. „ Hoc „ tempore Huinricus Dux & Ludwtcui 3> frater ejus, 6c Memhardut Comes „ de Tyrol ad Regem (fupple: vene- „ runt) poftulantes eis, 6c hseredi- „ bus fuis de terris acquifitis dona- „ tionem fieri, pro eorum 6c fuorum „ hseredum, ad regni ceterna fervitia „ ( jupplc: adjumento) qualemcun- „ que. QuibusRex refpondit, hoc „ non pofle fieri fine Principum con- „ fenfu, fed ilia in curia, quam in ,, Augufla concepiflet agere, pertra- „ danda, 6c fic diftulic refponfiva. „ Cetera, qua; adjeda funt, fide Ge- rardi deRoo L. 1. nituntur. Vita- litium tantumfuiffe cenfum ex oppi- dis Ottoni genero conceffum, verofi- mile fit ex eo, quod ftatim a morte fororis fuse ab Alberto I. Duce Au- ftriae, vivo adhuc Rudolpho Patre re- petita fint omnia. (a) Horneck. c. 182. ,, Do chom in churczer weil Der Phalcz.graf mit eyl „ Gefarn gen Wienn 6 cc. „ Daz er im lich die zway Lannt, „ Die er dem Reich het erftriten. „ Auf den geding chom auch ge- riten 5, Von Payrn Herczog HainrAch „ An dem Kiinig warb er Itarck- leich „ Daz er chert mit ym zu heyrat. „ Den Kunig er fchir dez erpat & c . „ Herczog Hainreich dem Kiinig gab „ Die Hantveft all wider 6cc. „ Daz tet er durch den genicz, „ Wan er het dez guten won „ Im macht der Kunig untertan „ Steyr und Oejlerreich. „ Sy wurben liftichleich „ An den Romifchen Kiinig „ Nu waz er fo frummig, _ „ Daz er fich nicht lie iiberliften. 5> (b) Lit. Rudolphi I. Imp. Vienna datse ad Nicolaum III. PP. XVI. Kal. Mardi An. 1279. Ind. VII. apud Ray- naldum T. XIV. ad An. 1279. Num. j. 6c 3. (c) Lit. Eledorum Imperii apud eundem ibid. Num. 6. (a) Ray- 574 ANNALIUM AUSTRIA Alia in Auflria a Ca fare compoji- U. Philippas Carintbius Crembfit moritur. dum ratus Pontifex, Tripolitanum Epilcopum cum literis a. ad Rudolphum Caelarem allegavit. (a) Res ea dum maturelceret, Auftriam interim, Sty- riam, ac Carinthiam fublatis odiis, ac diffenfionibus paca- tas reddidit. Querebantur Mauterenles in Auftria cives, jura ft la aliquot jam annis vehementer laefa, ac imminuta: eos ut in integrum reftitueret, gaudere eodem, quo Stei- nenles ac Crembfenfes jure per Danubium voluit. (b) Querelarum ad hxc aliquid de Egenburgenfibus fuit, qui Zwetlenfis Coenobii colonos, nelcio quibus exa&ionibus premebant, inftigante Euphemia Potendorffia, amicifllmaj quondam Chunringiorum gentis fbbole, led Zwetlenfibus nunc fupra modum infefta : iis incommodis Rudolphus feveriffime cavit, mandatis etiam ad Stephanum Meilla- vium, Auftriae Praetorem, datis, ut turbatores religiolae pacis omni poenarum leveritate coerceret. Id cum Egen- burgenles haud ad le pertinere rati, injurias continuarent luas, repetita Gcelaris lententia ab ulteriore maleficio revo- cati lunt. (c ) Junio lubinde menle jura fua ac privilegia Erlahenfi Virginum Coenobio confirmavit, adje&o libe* raliter pifcatus jure, quod per inlulaeRenninchias ambitum ad Coenobii ejus viciniam pertineret. Cd) Ha:c dum ageret maxime Rudolphus Caelar, Phi- IippusCarinthius, is, quem lupra memoravimus poffcSalis- burgenlem & Aquilejenlem amiflam infulam, Udalrici Du- cis (a) Raynaldus ad An. 1279. ex epiftola 41. Nicolai III. PP. qus ex- tat inter ejus epift. T. II. L. II. (b) Diplom. Rudolphi I. Imp. da¬ tum Vienna IV. Non. April. An.1279. Ind. VII. Anno Regni VI. apud Hund. Metrop.Salisb. T.I.p. 262. „ Rudol- 3) phus Dei gratia Rom. Rex, femper „ Auguftus univerfis civibusde Man - }) tarn , diledtis fidelibus fuis gratiam „ fuam, & omnebonum. QuiaVe- „ nerab. Petr. Patav. Epifcopo, prin- ,, cipe nobis chariffimo, nobis refe- „ rente cognovimus, vos in juribus „ veftris, qua vobis circa Danubium „ competuntab antiquo - - turbari „ contra juftitiam, &offendi - - in- „ dulgemus,ut omnibus juribus ve- „ ftris antiquis, tarn in terris, quam „ in aquis ubique , tanquam cives „ noftri de Stain 3 & de Crembs , inte- j, gre & complete perpetuo gaudea- »» tis. In cujus &c. „ (e) Lit. l{»dolpki I. Imp. dats ad H«nt>urgm[ts Vienna IV. Idus Maji An. 1279. qus extant apud Linckium in Anna!. Zwetlenf. ad hunc annum: alters vero ejusdem dats funt prid. Idus April. An. 1280. apud Linck. eo anno. (d) Diplom.Rudolphi I.Imp. da¬ tum Vienna XV. Kal. Julii An. 1279. apud Bern. Pezium Cod. Diplom. P. II. p. 140. cujus initium: „ Ad hoc „ squitas rationis, & cenlura jufti- „ tis nos invitant &c. Prsterea ad ,, imitationem & conceflionem Fri- „ derici Ducis prsdi&i volumus, & „ mandamus, quatenus Abbatiffa an- „ tedi&a in infula Rpnninch , pleno „ jure fuo utatur libere & quiete. - - „ Item donamus Eccleiis Ispe didtae „ per omnem ambitum infuls du- „ dum didts, in quovis fluente Da- ,, nubii ibidem omnem pifcationem, „ & abinde furfum fecundum mea- „ turn Danubii, donee ad locum vi- „ cinum didts Ecclefis, qui Steyrie „ nuncupatur &c. „ r (a) Afta LIBER OCTAVUS. 575 c.cis ac fratris hxreditati inhiantem, ab Ottocaro compreC fum, atque in Auftriam reje&um $ e vivis exceffit Cremb- fii. Inquieto vir ingenio, cum ereptam fibi avitam Carin- thiae haereditatem concoquere non poflet j Norimbergam ad Comitia jam anno abhinc quinto profe&us, ab Rudol- pho Caefare id impetrarat, ut in amifta patrimonii jura re- poneretur: clientelam Caefari de Carinthia &: Carniolia profeflus, anno mox fequente inComitiisAuguftanis inter Principes aftedit, Carintbiae Ducis nomine: quod tamen turbae Bohemicae Qefarem diftringerent, novaque inter Carinthos ac Salisburgenfes dillldia ab irritato tot annis Principe timerentur,in pofteffionem Principals fui miffus nondum erat. Praeftokntem in boras Csefaris aflenfum mors oppreftit: fepultus in Templo Praedicatorum eft Crembfii, tumuloque honoris ergo Ducis, Epifcopi, Pa¬ triarchs titulus infcriptus. (a) Extindo hoc feu Duce, feu Praefule Carinthia Im- perio vacabat. At vero in Auftria Styriaque cum Udal- ricus, Comes Heunburgicus, turn Agnes maxime, ejus Res cum conjux, Gertrudis Mediingenlis, & Hermanni Badenfis ^ e ^ er l~ filia, juris adhuc aliquid obtendebant. (b) Et ille qui- man. Bad. dem, Perneckenfem in Auftria Comitatum, cum Drofen- Ger ‘ dorfio oppido, aliisque eodem pertinentibus, haereditario idling, ad fe jure devolutum contendebat: Agnes vero, praeter dotales fundos, caftraque, quae a priore marito, Udalrico Carinthiae Duce, nuptiarum caufa tranfcripta fibi memi- nerat 5 ex avita Auftriacorum Progenitorum, ac Propatrui inprimis fui, Friderici II. quondam Auftria: Ducis haeredi- tate, qua fe injufte ab Ottocaro exclufam querebatur, (c) partem modefte repetebat: nefas rata, fua, quae aliarum fu« Stirpis Principum feminarum more haberet jura, fuo ' filen- (a) Anon. Leob. Chron. ad An. Herman} Badenfis & Gertrudis Med/i- 3279. „ Hoc anno Philippus Salczbur- cenfis filia, ejusque marito Comite ,, genfis Ele&us moritur apud Crem- 17 /wo Heunturgenfi extant in Tabu- „ [am. Teftamentum condidit fub lario Grsecenfi: Scrinio 44. Fafc. I. ,, titulo Ducatus Karintbia, & Layba- Num. 15. fubfcriptaque & fignata „ cum Ecclefix Aquilegienfidifponit, font XI. Kal. Novemb. Judenbuigi „ & fratris donationem ratificavit. An. 1279. ., ,, Titulus fepulcri foi habet, quod (c) Ada eadem. „ Quidqmd „ fuerit Epifcopus, Patriarcha. ,, » cum ivege Boemis rractavimu c ,vel De ceteris fufo fois locis adum eft, „ contraximus,in pr£emuiis,noc to- quas uberius exequuntur Marc. Han- „ turn a nobis extorfit ejus lmprobi- ftz. Tom. II. a pag. 344. usque ad pag. „ tas violenta,& terribihs metus m- 265. & Bern, de Rubeis in Monum. „ cuffio nobis facta, qui merito ca« Aquil. cap. 76. 5» dere poterat in conftantes. „ (b) A£ta hujus transaftionis Ru- dolpbi I.Imp. cum Agnete- Auftriaca, (a) Afta 576 ANN ALIUM AUSTRIA a lyuJoi- filentio negligi. ( a ) Miferatus Principis modeftae vicem a. c. fompoftH' Rudolphus Caefar: non eo quidem, ajebat, rem loco efte, ut. ut reftitui in integrum poftit, Auftria, Styriaque Imperio jam vindicata: verum, quod unum eflet reliquum, in pre- tium conferret fua, & mariti jura, aut praefenti pecunia, aut certo fundorum, praediorumque pignore redimenda. (b) Annuit non invita mulier fapiens, modeftaque, padaque {ex marcarum millia, partim prarfentem pecuniam, par- tim annuum cenfum ex pignoratitiis Voitfpergae, Tobelae, Tiferse, Sachfenfeldae, Sachfenwerdas, Freydeneckii, ac Claufenfteinii ve&igalibus, cum marito accepit, alioque fe omni jure abdicavit. ( c ) Henricn Ancipiti negotio expeditus Cse/ar, ad comprimen- Cbunrin - dam Henrici Chunringii contumaciam animum adjecit. % lx 2 um Weitrae Dominus, arma nuper cum Ottocaro fociarat, mittit : Regeque jam interfedo, arcis lux firmitate fretus, repe- tenti earn Caefari dedere recufavit: miftus igitur cum co- piis StephanusMeiflavius: fed quod hyems inftaret, arcis- que munitio longiorem obfidionem pofceret j negotium in annum Seculi odtogefimum eft extradum : quo cum vis (A) Ada eadem. „ Nos Ulricas „ Comes, 6c Agnes Comitifla de Eeun- ,, l/itrcb tenore praefentium declara- „ mus, quod poftquam Sereniflimus ,, Dominus nofter, Rudolpbus Roma- „ norum Rex Temper Auguftus pro- ,, vincias Aufriam, Styriam , Knrint. „ Carniol. & Marchiam , quas quon- „ dam Dn. O. Boemix Rex Illuftris „ tenuit occupacas, fibi fubjecit, & „ Rom.Imperiidicioni adjecit:; Ego „ Agnes praedida praedido Domino ,, cum humilitate debita fupplicavi, j, ut jura mihi in prsedidis terris ,, competentia - - recognofceret gra- „ tiofe: petivi etiam bona ilia, qui- ,, bus magnificus Prin’ceps quondam „ Ulricas Dux Karinthiae, olim ma- „ ritus meus, & Dominus, me do- j, tavit, 6c mihi in donationem pro- ,, peer nuptias aflignavit. Ego quo- „ que Ulricus Comes prasdidus aprae- „ dido Domino meo, Rege Roma- „ norum petivi, ut Comitatum de ? , Fernebfp , 6 c oppidum Drozendorf „ cum omnibus eorum attinentiis, j, & quaedam bona alia in partibus s, Auftria;, ad me ex hereditaria s» fucceffione fpedantia mihi faceret affignari. „ ) Ada eadem fubjungunt, quid 1 °bilibus, 6c Rudolphi Caefaris ad- miniftris refponfum fit: nempe per pada Lllrici Comitis, 6c Agnetis cum RegeBoemhe inica, jura ea in Otto- carum ; ab Ottocaro in Rudolphum, ac Imperium tranfiiffe 6cc. (c) Ada eadem fufe, quorum fy- nopfin Repertorium Archivi Aulici Vienn. pag. 1004. L. 3. fic exhibet: „ Graf Ulrich von Heunburg, und fein „ gemahl FrauHertzog Ulrich „ von Karnten Witrfb - - verzeichen „ fich aller anfpruch der eignengi.it- „ ter in O/ierreicb, und Steyr , darumb „ fye hervor Konig Ottoc\er von Bo- „ heimb, doch aus forcht, quittirt „ hatten , welcher Konig Ottockpr „ nachmahlen alle feine Recht Ko- „ nig Rudolfen , Romifchen Konig „ iibergeben : gegen folche verzei- „ chung hat ihnen Konig Rudolf „ 6000. march filber zu geben ver- „ fprochen, und ihnen darumb die „ gericht, und giilten zu Voitfperg , „ 'label, lifer , Sacbfenfeld , Sacbfenwerd , ,, Freydenegg , und Claufen/lain verfe- „ zet. Datum Judenburg XI. Kal. „ Nov. 1279. „ Steyererus in Di£ fert. MS. ad Excell. & lllmum Com. J. G. a Wurmbrand meminit duorum ea de redocumentorum,datorum A. 1281* &An. 1291. (A) Liber LIBER OCTAVUS. 577 a. c. vis iterum inferretur gravior, amicorum tandem precibus expugnatus Chunringius, fefe ac familiam, arcis deditione fa&a, Cadari permifit. Spes erat, caftrum oppidumque ejus nominis reftitutum iri fupplici reo: aliud vifum Cas- * fari,quiHenricumChunringium, fua cum conjuge,notha ' videlicet Ottocari filia, in exilium ejecit. (a) Repurgata perduellibus Auftria, cum Pontifice & Contn- Carolo Siciliae Rege res compofita?, quae ad Comitatum Pro- Vinciae & Forcalqueriae, in quern juris quiddam Margate- roh Sici - ta, Galliae Regina, vidua, fibi quaefierat, pertinerent . lia Adfcriptus uterque Carolo j fed fiduciario tantum jure, ex ^ e J ° quod a Casfare Rex idem , ac haeredes fucceftbres poftula- renc. (b) Interim rumor crebrefcebat fpedfcare ad arma Bohemiam, bellumque declinari vix pofle. Rudolphus jam dudum folicitus, milites ab Rheno indies expe&abat: jamque Albertus filius Enfishemii, aliisque Sueviae & Alfa- tiaein locis fupplementa confcripferat, &HenricusBafileen- fis Epifcopus cum delebh armatorum manu in Auftriam defcenderat : fed quod turbas Bohemicas pacatis confiliis Novtts ex componi adhuc poile fpes erat; bellum in autumni prin- cipium eft reje&um. (c) Multi per id tempus in Au-Zs! ftria terrores erant: nam & Saturni fidus , contra Aftro- nomorum fidem, IV. Cal. Febr. mane ab nona ad unde- cimam diei horam claro in lumine refulfifTe creditum: (d) & terra movit Neuftadii Majo, & Julio poft menfe aqua- Pars II. Dd dd rum (a) Liber Fundat. Zwetl. apud Linckium ad An. 1279. St 1280. in addit.adAnnal.Zwed. „ Pofthanc „ fponfionem (de caftro Weitra Ru- dolpbo Regi tradendo) prxdifta „ uxor ejus (Agnes') animum ipfius, „ ut prius, in deterius commutavit, ,, &utfocero ( Ottocaro) adhareret, „ inftantius perfuafit. Sed poft hanc „ immutationem Rom. Rex caftrum 5> Weitra cum fuis pertinentiis popo- „ fcit, cui fe praedidtus Hainricus Mar- „ fcalcus, una cum patre oppofuit. - „ Fuit autem prsedidum caftrum „ Weitra in gratiam Romanorum Re- „ gis aflignatum Anno Domini 1280. „ Sicque prxdidus Marfcalcus Au- ,, ftriae Hainricus in exilium eft mift „ fus, & in Tropau defundtus. „ Ce¬ tera Linckius fuis verbis exequitur ad An. 1278* 1279. 1280. (b) Lit. Nicola) III. PP. in hac cau- fa datse Roma X. Kal. Febr. An. 1280. Liters Rudolpbi I.Imp. dats Vienna V. Kal. April. Ind. VIII. An, 1280. Lit. Caroli Regis Jerufalem Sc Siciliae datce Neapoli X. Maji An. 1280. Ind. VIII. quarum initium : „ Munificentis „ gratiam, Sc affabilitatis affedlum, „ quibus magnificus Princeps, Domi- „ nus Rudolpbus Romanorum Rex, „ nos Sc domum noftram profequi- „ tur, cognofcentes See. „ Extant apud Raynaldum Annal. T.XIV. ad An. 1280. a Num. 1. usque ad 5. ( c ) Annal. Colmar, ad An. 1279. „ Filius Regis Rudolf major venit in „ Enfnheim XIV. Calend. Junii^con- „ vocavitque Scultetos civitatis, Sc „ deliberavit cum eis, quomodo Pa- „ tri fuo mitterent milites in armis „ praeparatos. „ Ad Annum vero 1280. „ Dominus Bafilienfts mt in „ Auftriam ad Regem cum multis mi- „ litibus. „ (d) Chron.Auftr. plen. Clauftro- Neoburg. Paltrami ad Annum 1280. „ Saturnus planeta apparuit IV. Kal. „ Februarii abhora IX. usque ad XI. „ horam diei artificialis. n 578 ANNALIUM AUSTRIA Eiuvio in rum tanta eluvio continentibus a pluviis extitit, ut exun- a. c, dulim > dante Danubio, fluviisque, ac rivis extra ripas egreffis, multa paffim aedificia labefada & ever/a fint. ( a ) Con¬ di" vento- fecuta deinde IV. Non. Augufti imbrium ventorumque IX ? r °' procella, crebris tonitruis , ac fulminibus infefta , tur- binis violentia tam inufitata, ut ad Campum Liliorum tedorum afliilae, doliaque ventorum impetu ultra mon- tes per quatuor ftadia, quingentorum fere paflitum /patio efferrentur. (b) At ne voti dilata religio belli, quod prae manibus erat, fucce/Rbus impedimentum afferret, Tulnen/e Virginum Coenobium Dominicans familis Cav¬ iar datis pridie Cal. Septembres folennibus literis ad perpe- C s cruets a tu i tatem ft^bilivit. (c) Novo sdificio vetusiEdicula S. KuJoiplo Crucis ea in urbe attributa: quae cum Scotorum Viennen- lm f -Hum juris eftet j res cum Prs/ule ejus Coenobii VIII. Idus "urn,’ ncU Junii ita transada eft, ut Gaunerftorffenfis Parcecia in jus Scotorum tranliret, abdicatis prius decimis, quas exPrin- cipis coquina Henricus iis Dux, Monafterii conditor, praebendas conftituit. (d) His (A) Chron. Anonym. Leob. An. I28l. Chron. Auftral. plcn. ad An. 1280. „ Menfe Julio inundatio ma- „ xima fit, Danubius multa sdificia 5 , circumquaque deftruxit. „ (b) Chron. Auftr. plen. &Z-w-etl. ad An. 1280. „ Menfe Augufto IV. „ Non. tonitrua, grando, corufca- „ tiones, & impetus pluviarum fit „ in Auftria ita, quod minims rips „ ex infperata velocitate accrefcendo „ homines extinxerunt. Ventiquo- „ que nimium validi circa Lilexvelt, „ fupdledilia , veluti funt dolia & » ferinia, ultra montes ad quatuor „ ftadia detulerunt. „ (c) Lit. Fundat. Parthenon. Tul- nenfis dats aRudolpho I. Imp. ad A. 1280. apud WenceslaumCzerwenka L. 1. c. i<, ; in Adis Pietat. Hablpurg. Harum initium eft: „ Alternam lau- „ dem de obtenta vidoria &c. in „ exaltationem, & venerationem SS. „ Crucis Chrifti ob vits confervatio- „ nem, & memoriam vidoris ob- „ tents , fundavimus & ereximus „ Clauftrum Monialium fub Regula „ S. Auguftini, & inftituto fororum „ Ordinis Pradicatorum in Civitate ,, noftra Tullnenfu - - Proindevolu- „ mus omnibus fidelibus Regni in- « notefeere, quod prsfato Coenobio *> dederimus in fundationem fequen- »> tiabona&reditus; inprimis villam yt v uht. ) curiam M. Conradi cum Ca- „ pella S. Crucis vills conjunda,qus „ immunis eft a jurisdidione Abba- „ tis & Conventus SchottenfisViennx. „ Item ditionem Cronavia didam, ci- „ vitati ihullnenft conterminam cum „ omnibus privilegiis & juribus. - - ,, Item donamus eidemCoenobio duo „ prsdia infuburbio urbis jam dids „ locata, qus legitime coemimus a „ fideli nobis Friderico de Legenbach >, ( Lengenbach.) Prsterea fpopondi- „ mus in fundationis incrementum „ conventui dare viginti modiostri- „ tici, totidem filiginis & avens, „ viginti veduras vini, & centum „ libras pecunis, monets Viennen- „ fis &c. „ Dats funt Vienna pridie Cal. Septembr. Ind. VIII. An. 1280. Regni VII. Sed corrediusleguntur apud Rdmum Herrgottum, dum hsc feriberem, nondum edits. (d) Lit. Rudolphi I. Imper. dats „ Vienna VIII. Id. Junii Indid. VIII. An. 1280. apud Bein. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 144. quarum initium: „ Cum ratione plasmationis &c. jus „ patronatusEcclefisinG/raKer/^r/ - „ pro memorata Decima, nec non ,, in recompenfam Capells S. Crucis „ in Tuln , quam iidem Abbas & Con- „ ventus ( Scotorum Vienn. ) pro lo~ „ candis ibidem Monialibus - - no- „ bis liberaliser contulerunt, duxi- „ mus conferendum &c. „ (a) Chron. LIBER OCTAVUS. 579 turn. c. His rite perfe&is pronunciatum in Moraviam iter eft. Satis ad Brandeburgum a belli confilio avocandum is ter¬ ror fuit. Erat in caftris Ludovicus Rheni Palatinus: hujus opera tifus prudenterBrandeburgus, contrado inter liberos nuptiali fbedere,Caefarem abello alioquin abhorrentem fa¬ cile fibi placatum reddidit. ( a ) Caufam hujus belli, ne- mo, quod fciam, prodidit: lateretque fortafte tota expe- bemicum ditio in obfcuro, nifi e literis Rudolphi Csefaris, per quas cenfus quosdam annuos Crembfii pro Perfenbeugenfi ne- mui (opi- more Priflingenfi Coenobio, abOttocaro quondam datos, in caftris ad Brunnam pofitis confirmat, & belli fedes Mo¬ ravia , & focii armorum Ludovicus Palatinus, & Bafileae Antiftes Henricus innotefcerent. (b) Si conjecfcura uti in re obfcura licet, bellum a Cxfare Ottoni Brandeburgico intentatum reor, quod fciflam alioquin diflidiis Bohemiam, quae gentis ejus querela fuit, non tam regeret, quam op- primeret: quae etiam caufa fuifle videtur, cur Tobiae, Pragenfi Antiftiti, tota fubinde regni adminiftratio crede- retur. (c) Quiete ab ea parte reftituta, Caefar in Auftriam re- dux, appetente jam hyeme in Styriam profedtus eft : cui Provinciae cum nuper Fridericus Petovius, &Pfannbergi- cus Comes praefuiftent, Conrado Hintpergero curandis Pro¬ vinciae libellis addito 5 ifti ad Chiemenfem nuper infulam evedto Henricum Admontenfium Abbatem fubftituit 3 illis Ottonem Liechtenfteinium toti Provinciae praefe&um. (d) Pars II. Dd dd 2 * Iter (a) Chron.Auftr.plen.adA.1280. Jf Rex contra Ottonem Marchionem de „ Brandenburg verfus Boemiam mo- „ vens in autumno, fed per copula- „ tionem puerorum videlicet Ludo- „ vici Comitis Palatini, Sc ipfius Mar- j, chionis, bellum eft fopitum. „ ( b ) Lit. Rudolfi I. Imp. data: Pri¬ flingenfi Coenobio „ in caftris apud ,, Brunnam ,, XII. Kal. 0 £tob. An. 1280. apud Bern. Pezium Cod. Dipl. P. II. p. 142. quarum initium. ,, Qua: „ ad utilitatem fiunt Imperii &c. cum „ clarse memoris Otocbarus , quondam „ Bohemias Rex illuftris - - permu- „ tationem quandam celebraverit, ,, dandoeisdemAbbati&Conventui ,, (in Pr&feningen') omnes cenfuscir- „ ca Cbremfam , qui vulgariter Purg- „ recht dicuntur, pro omnibus poffef- „ fionibus, bonis, & juribus, Sc ne- „ more, qua: habebant apud Per fen- » huga; Nos - - ipfum prasfentibus „ confirmamus. „ (c) Confuli de hoc poffuntPefll. na L. 3. c.7. p. 384. & 385. Balbin. in Epit. L. 3. c. 15. in Notis p.291. & fequ. ex Canon. Pragenfi Synchro- no, &Pulckava. ( d) Hageni Chron. Auftral. Col. 1093. „ Zu der zeit waren zu Steyr „ zwen Hauptmann, der von f eftnv, ,, und der von Pfannberg , und Land- „ fchreiber waz herr Chunrad „ perger. Darnach der Furft die Amp- „ lewth vercherten, und machten „ zu Hauptmann Herrn Otten von ,, Liecbtenjiain . » Chron. Anonym. Leob. (ad An. 1277. fed perperam) „ Stiria etiam ordinata per Abbatem ,, Admontenfem. „ Chron.Salzb. ad A. 1279. ,, Eidem (JoanniCbiemenfi) „ fubftituitur Dominus Cbunradus de „ Himberch Canonicus Patavienfis. 580 ANNALIUM AUSTRIA dementia far Rudolphi Csefaris Hartberga Graecium fuit: inde Ju- a, c. toff* denburgum digreflus, Clementiam filiam, quam Nicolaus fiia ad III. Pontifex ad firmandam cum Siciliae Rege pacem, Ca- sponfum ro li Salernitani filio defoonfam volebat, in Italiam mifit, \UUWl 271 A ' * Italiam additis,qui RegiamVirginem honoris cauia Neapolim de- miuitur. ducerent, Joanne Gurcenfi Epifcopo, & Rudolpho Hohen- eckio, fuo per id tempusCancellario, & Salisburgenfibus mox infulis honeftando. (a) Judenburgo per Admon- tenfe Coenobium in Auftriam fuperiorem venit, ubi Lin- cii paucis diebus moratus, fub anni o&ogefimi primi ini-1281 tium Viennam le retulit. Anm Re- Sed adventus ejus Iastitiam Auguftae conjugis pro- Rrata j am valetudo, paucisque poll: diebus confecuta mors coijux *' funeftavit. Morbi caufam plerique in Clementiae filiae dis- cefliim conferunt: cujus defiderium cum ferre non poilet mater, in morbum incidit, ex quo quarto demum decimo CalendasMartii ad vitam meliorem exceffit. (b) Annas nomen (a) Hagen. Chron. Auftral. ibid. ,» Nu begert derPabft an Kunig Ru- « do/jfen , zwifchen feiner cachter und „ Charelotten fun zu vojfuren die hey- „ rat, wie hart die Kunigin anet ir » tachter. Doch fand man fey do- „ hin, und feeze ir BifchofF Johann- „ fen von Gurd ,■_ zu ainen Pfleger, und „ den GrafFen von Sain , und Maifter „ Rudolffen den Canczler. Darnach „ raitt der Chunig in Steyer zu alien „ ftetten und gefloflen, do er lob- „ lich,und erberleichwardemphan- „ gen. „ Chron. Auftr. plen.ad An. 1281. „ Filia Regis Rudolphi duci- „ tur verfus Apuliam , qux Nepoti Re- „ gis & Senatoris Karoli copulatur. „ Chron. Anon. Leob. „ Johannem „ Gurcenlem Epifcopum, Rudolphum „ Cancellarium fuum, Comites de „ Syna (Sain) de Werdenberg cum fi- ,, lia fua in Apuliam Karoli Principi - - ,, cum apparatu magno & gloria de- „ ftinavit. „ Horneck. c. 184. nar- rat Rudolphum Regem cum Regina conjuge filiam Scbadwiennam usque comitatum, inde Reginam Viennam rediiffe; Regem vero Hartberga mon¬ te transmiffo, Gracium primo, turn Judenburgum profe&um, quo Carin- thi, ac Carnioli erant evocati: inde, ad preces Abbatis Henrici Admontenfe Ccenobium adiifle; perque Pirum ^lontem Lincium fe contuliffe, ubi con lhar -‘ lus T F rolenfis Comes Regem (b) Chron. Hageni Col. 1093. „ Darnach nit lang Fraw Anna fiech „ ward, und fchied mit groffenElend, „ und groffer andacht diez lebens: „ Die zu Wienn mit groffer klag des „ Landvolcks ward gepivelt erbar- „ leich , und darnach gewalfamet, „ und gen Bafell zu der begrebnus ge- „ fiirt. „ Chron. Auftr. plenius, & Chron. Clauftro-Neob. ad An. 1281* „ Anna vero mater ejus ( dementia) „ dum ipfam transmiffarn nimium lu- „ geret, moritur pree dolore XIV. „ Cal. Maji ( lege Martii ) cui cele- „ brads folenniter Wienna exequiis, „ verfus Bafileam ducitur ad lepultu- „ ram. „ Eundem mortis annum af fignant Annal. Colm. & Chron. Salcz- burg.Necrolog.Wettingenfe: „ An- ,, no Domini MCCLXXXI. obiic ,, Domina Anna Rom. Regina XIV. „ Kal.Mart. „ Necrolog. Murenfe: „ Die 16. Febr. 1281. Anna de Horn . „ berg: Rudolphi de Habfpurg Regis Ro- „ manorum, quondam Advocati no- „ ftri, conjux. „ Nota tamen in Necrologio Wettingenfi mendum ef- fe in Anno MCCLXXXI. in quo X unum abundat lapfti feribse. Cetera re£te habere videntur. Gertrudis , quo nomine fepe occurrit in literis con¬ jux Rudolphi Imp. an eadem fit ami Anna , andiverfa, diffenpiuntScripto- res: Videri ea de re poteft V. Cl. Marquardus Hergot. Genealog. DipL T. i.L. 2. C.I.S.VI. LIBER OGTAVUS. s8l a. c. nomen erat: ex illuftri Hochbergicorum Comitum gente natam Rudolphus in matrimonium accepit, claram virtute foeminam, & numerofa fobole plerisque Germanic Pro- vinciis hxredes daturam. Quo conlpe&ior in tanta for* tuna virtus, hoc admirabilior erat modeftia, pietas, bene- ficentia, quae pauculis his annis Viennenfibus cognita,ma* gnam illi apud omnes eximix probitatis opinionem, & populi totius amorem conciliavit. (a) Neque vero Jau- dabiliffimas vitx dilTimilis mors fuit: quam cum abelle haud longius fentiret, vocato in confilium facerdote con- foientiae arbitro, de re£tiffimo in Caelum itinere folicite interrogavit. Is, cum (apienter Reginam monuiflet, po- fita fortunse, glorixque humanx, atque adeo rerum om¬ nium infimarum cura, mentem ad DEUM referret unice, ad quern animus, jamjamfolvendus corporis holpitio,ma- gis magisque propinquaret 5 illique pro contracts naturx fragilitate nominibus fatisfacere jam nunc ftuderet: id ve¬ ro & agere fefe, & adturam libentiffime recepit. Conditis fob hoc fopremx voluntatis tabulis, fepulturx honorem in Bafileenfi Templo majori fibi depopolcit, argenti forn-^. wm ' ma bene magna inMonafterii ufos erogata,utdamna,qux bellorum injuria frequenter acceperac, piis largitionibus compenfaret. Nec multo poft ultimum vitx momentum affoit. (b) Extindam magno omnium ludu exequiis honeftiflimis Viennenfes primumj turn vero maxime Ba- fileenfes, quorum in urbem advedlumRegium corpus,ad ~ ' dd 3 XIII. „ filea in majore Ecclefia Ecclefiafti- „ cam fepulturam. Delegit auteru „ locum praenominatum eo, quod ,, RexRudolfus, antecefloresque fuf ,, Bafilienlem Ecclefiam fepe damni- „ ficaffent,ac ejusEpifcopos pertur- „ baflent. Ordinavit enim in tefta- „ mento ( ut quidam dixerunt) quod „ reditus duarum praebendarum Mo- „ nafterio darentur, ut fic DEO 6c „ hominibus fatisfaceret. Poft hasc „ Regina moritur, exenteratur6c „ venter ejus fabulo 6c cineribusim- „ pletur: facies ejus balfamo linitur, „ totumque corpus panno cereo ch> „ cumdatur, 6c fericis veftimentis m- „ duitur pretiofis. Caput ejus alba „ ferico peplatur, 6c corona fibi fu- „ perponitur deaurata. Pofthaecin „ arcam ex fago peroptime fa&am „ fupina, manibus fuper pedus po- „ fitis fuperponitur, 6c ferreo clau- „ ditur inftrumento. „ Ca) Conftareifta poftunt ex Ha- geni loco nunc laudato, 6cexAnnal. ChronicoqueColmar. ubi fparfim ejus fit mentio. Horneck. agit de ea c. J85- & fequ. (b) Chron. Colmar, pars altera p. 47. „ Anno Domini MCCLXXXI. „ Regina Rudolf Regis coepit graviter „ infirroari: propter quod accerfivit „ confiliarium, confefforemque fibi, „ inquiens: mortis periculum fentio ,, mihi breviter imminere. Rogo „ igitur vos , quomodo corpus 6c ,, animum ad Ccelum, 6c paradifum „ Domini dirigatis. Qui dixit: om- ,, nes amicos veftros, omnes divitias „ hujus feculi, omnemque gloriam „ mundi de corde veftro, quantum „ poteftis, aveftra memoria repella- „ tis, ac DEO ac hominibus fatis- „ facere promictatis. Qua: dixit: li- bentiflime faciam. Pofthaectefta- ” mentum condidit, 6celegit in Ba- 582 ANNALIUM AUSTRIA XIII. Cal. Aprilis affecere. Deportatum Vienna quadra- a. c. ginta equites, nobiles deinde feminae, quas ad palatina ob- fequia habuerat, & quadringenti fere alii ex Regio famu- litio deduxerunt. Adjundti ex facra DD. Dominici, ac Francifci familia facerdotes bini, qui rem Divinam,fune- bresque toto itinere cerimonias procurarent. BaOleam ubi perventum, HenricusEpifcopusingensfacerdotum agmen ardentibus candeIis,pretiofoquefunebris honoris apparatu inftrudtum mifit obviam: mille ducenta numerantur reli- giofi ejus comitatus capita, cum tribus Epilcopis, qui per- acta re Divina, corpus Auguffoe, paulo ante in feretro eredtum, & populo oftenfum, religiofas inter cerimonias in tumulum demifere. ( a ) plura RudoJpho tanto gravior is dolor erat, quanto fre- Habfjwr- quentiora per id tempus fuorum funera afpexit. Paulo tT fr 7 d ante Catharina ^ ,a » Bavaro nupta, geminam viri- lis fexus /obolem Viennae pepererat, fed utramque brevi funera. extindtam, & Maufoleo Auftriacorum Principum ad S. Cruets inferendam. (b) Secutum fubinde Auguftas fu- Hartman . nus, cujus ludtum acerbior paulo poft filii Hartmanni ca- doiphi^i' renovavit: qui cum vix nuper ex Auftria reverlus, fiiiustye- XII. Cal. Jan. lembum cum aliis fexdecim primae nobilita- wer&f" c * s com * t *bus confeendiflet, everfa per infortunium cymba* in Rheno fubmerfus eft, & prope maternum Bafileae tumti- lum fupremis honoribus terras mandatus. (c ) Casfar in- terea Ca ) Annal. Colmar, ad An. 1281. „ Regina Rudolf Regis in Vienna mo- „ ritur, & aliquot centum equis Ba¬ rt fleam ducitur, ibique a tribus Epi- „ fcopis, & ducentis mille clericis, n & multitudine Civitatis hominum, „ in Vigilia S. Benedict cum gloria „ maxima fepelitur. ,, Chron.Col¬ mar. pars alt. p. 47. „ His ele&is, in „ Baflearn cum equis XL. ducitur. - ,, Fuerunt in Comitatu fuo Fratres „ Praedicatores duo, Minorum duo, „ & Domina:, quas tres currus du- „ cere potuerant. Adjunxerunt fe „ autem eis homines circiter CCCC. „ Rex autem mandaverat Epifcopo „ Bafdienfi, ut Reginam defun&am „ folenniter fepeliret. Epifcopus Cle- „ ricos regulates & feculares invita- » vit Bafileam. Convenerunt igitur 1, mille ducenti, qui omnes candelas » in manibus habebant, & Regina: in » proceflione cum ornatu pretiofo ” *^} enn * cer occurrerunt, & ad majus ” Mon afterium pertulerunt. Tribus „ Epilcopis ibidem divina celebran- „ tibus , Reginas corpus in tumba „ pofitum erigitur, & omnibus pras- „ fentibus oftenditur, & poft Miff am „ deponitur, & cum fletu Nobilium „ fepelitur. „ (b) Chron. Salzburg, ad An. 1280. j, Eodem anno Domina Katbarina „ Ha Regis Romanorum, habuit per ,, D. Ottonem , filium Henrici Ducts „ Babarite, maritum fuum, in Wien* „ na fucceflive duosfilios, qui mor- „ tui funt ibidem. „ (c) Annal.Colmar, ad An. 1282. „ Filius Rudolphi Regis, Landgravius ,, Alfatias, fubmerfus fuit in Rheno, „ prope Rinaugiam , & lepultus fuit „ in Baflea a quatuor Epifcopis. „ Chron. Auftral. plen. ad An. 1282. „ Comes Hartmannus , filius Regis „ Rorn.Rhenum navigio defeendere „ cupiens, cum aliis XVI. Nobilibus ,, fubmergitur, XIII. Kal. Januar. ,, Necrolog. Wettingenfe apud Cl. V. Mar- LIBER OCTAVUS. 5 g 3 a, c. terea pacata Bohemia, mifla in Italiam filia, amifla conju- ge, Alberto denique filiorum maximo, Vicarii jure, Au- ftriae Styriaeque praepofito, multis Auftrise primoribus in Bavariam usque honoris caufa eum deducentibus , (a) Norimbergam movit, nunquam deinceps in Auftriam re- verfurus. ( b ) Iter non ante inclinantem Majum men- KuMphti lem ingreflus eft: quod IV. adhuc Calendas ejus mends impel.vl immunitatem ve&igalium perDanubium, /Enumque ma - tnna dis ~ jori Paflavienfis Ecclefiae Coliegio ; Tulnenfi vero Virgi- /*&* aI numCcenobio, nuper a fe condito, ad XII. Cal. Junii no- herto f lio » va jura, ac privilegia Viennae concelfiffe legatur. ( c )^ujiAam Nec caufa aberat: hyems enim afperrima, quae a Februa- tyriam- * Marquardum Herrgottum T. II. P. II. P«848. „ AnnoDominiMCCLXXXI. „ obiic Haimmnui Comes de Habjpurg ,, in Rheno fubmerfus XII. Kal. Ja- ,, nuarii. „ Ex quo corrigenduseft annus mortis in Annal. Colmar. & Chron. Auftral. & ipfe Horneckius, quiHarcmannum ante/?»»rt>»Matrem cxtindtum fcribit c. 185. (aj Horneckius cap. igo. „ Chunig Ruedolff virdhalb Jar „ In O/lerreicb vertriben hec &c. „ Chunig Huedolf der weiz „ Hiez der Lantherren „ Ettleich cheren ,, Mit im durch Palm: Do begunden fi fich zwain &c. „ (b) Chron. Steron. ad An. 1281. „ Uxor Rudolfi Rom. Regis nomi- „ rie Anna obiit: & eodem anno ipfe }> Rex exivic terra Aujlria , & ipfum „ Ducatum Alberto , filio fuo primo- „ genito, commendavit. „ Chron. Auftr. plen. An. 1281. » Rudolphus „ Rom. Rex Auflriam egreditur ver- „ fus Franconiam, & ad partes Rheni „ procedens, filium fuum Albertum „ Au ft rite & Stirise conftituit provi- „ forem. „ Chron. Anon. Leob. An. 1278. „ Rudolphus - - procura- „ tione tradita filio Alberto , poftquam „ tribus annis & dimidio in Auftria „ eft moratus - - per nemus Bohe- „ micum iter agens; urbem fubiit ,, Noricorum. „ Horneck. cap. 189* & fequ. (c) Liter.Rudolphi I. Imp. data; ViennxIV.Kal.Maji An. I28i-apud Hund. T. I. p. 263. Item ex Tabu- lario Tulnenfi Litt. confirmac. Funda- tiParthenonisTullnenfis aRudolpho I. Rege data: W'lenne XII. Kal.Junii An. ia8i* Ind. IX. Regni fui VIII. quarum initium : „ Regalis throni „ fublimitas &c. „ In his profite¬ er fe I. Fundatorem Clauftri Sanfti- monialium S. Crucis in Tulna. II. Prioriffam, & Conventum in fuam „ & Imperii prote&ionem fufcipit. III. Vult, ut alium, praeter Ducem Au- ftrias Advocatum non habeant. IV. Adimit Judici Tulnenfi in Ccenobil prtediis, rebusque oranem jurisdidti- onem, excepta caufa fanguinis, in qua reus per Proviforem Coenobii cingu» lotenus legitimo Judici debec prsefen- tari. V. Concedit, ut victualia fua fine telonio pofiint deducere, terre« ftri, vel navali itinere. VI. Datpo- teftatem , feuda etiam ad fummam reddituum C. talentorum emendi, VII. Concedit, uc X. carratas vini Paflavium transmitter, &duo talen- ta falis pofiint reducere fine oinni te¬ lonio. VIII. Statuit, ut Prioriflae quotannis in Fefto S. Jacobi XXX. marcae; totidem in Fefto S. ^Egidii, ex domo monetaria Viennenfi fine onere , aut defalcatione folvantur, IX. Eximit earundem Virginum prse- dia, & poffefliones a fteuris, & mili- taribus oneribus. X. Prohibet, ne Fratres Pratdicatores ( quorum VI. fpirituali illarum Virginum obfequio deftinatos,honefte vult haberi) nego- tiis temporalibus, & procurationibus ejus Coenobii fe mifceant. XL Vetat Moniales in eo Coenobio profeflas, ad alia ejusdem Ordinis Ccenobia trans- ferri. Sigillo Regio adduntur teftes F. Salisburg. Archiep. Wichardus Patav„ Wernhardus Seccov. Comadus Chiem. Eppi. Albertus DuxSaxoniae. Albertus^ &• Hartmannus de Habfpurcb Gomites s & filii &c. quorum pofterior, eodem poft anno in Rheno fubmerfus periit« 584 ANNALIUM AUSTRIA rio ad Aprilis exitum nivibus omnia complerat, vias omnes a. q tam impeditas reddidit, multis ut Iocis, praeter viliarum cul- mina, nihil e congeftis-nivium tumulis emineret. ( a ) Quae interimNorimbergae,quaeRatisbonae,acFrancofurti aRu- dolphoCaefarej quae per Hetruriam ab ejus Vicariis, quos Martinus I. Pontifex fuis ipfe literis Tulciae Optimatibus commendavit, a£ta fint, ut aliena ab Auftriacae Hiftoriae inftituto, hoc loco praetermittenda videntur. Alkrt} At vero Albertus, Rudolphi Patris per Auftriam, vicarii StyriamqueVicarius, cui magiftratus, civesque Lahenles, tamd* 1 ? Vic^rio Gaefaris nomine, fidem & obfequium, fiib poena ngrinii infamiae, ac publicationis bonorum, incertum qua de cau- mercato- fa 9 renovarunt; (b) nec multo poft Henricus quoque Rofenbergicus, Bohemus, Ragezenle caftrum liberaliter tranfcriplit5 (c) Julio adhuc menfe, innovandum fibi in Viennenfium juribus aliquid putavit. (d) Conceflerat nuper Rudolphus Caelar, ut monopolii jura, quae a fiupe- riorum temporum Principibus Viennenles accepifient, rata, firmaque permanerent. Haec inter cum olim jam cautum eflet, nequis mercatorum ex Suevia, aut Bavaria merces in Auftriam devehat, nili Viennae deponendas: neve mer- catus caufa longiorem Viennae moram trahat, autalteri, praeterquam urbis ejusdem civi fuas merces vendat: po- ftremo nequid auri vel argenti infe£ti inferat aut referat, nifiipfisAuftriaePrincipibusdivendendumj (e) Albertus de (a) Chron. Auftr. plen. Chron. BaLfpiirgicum , Generalem adhuc Vica- Clauftro-Neoburg, ad Annum 1281. r/«»2datas,quibuspleneceditcaftrum 3> Hyems multum afpera fuic. In ft- Rjtgitz, eique le adhasfurum promit- » neFebruarii nix in multis terminis tit contraquoscunque, excepto Wen- 5) coacervatur, quodmultaevilla:vix ceslao Rege Bohemise, ejusqueTuto- 3, apparuerint. „ re, Marchione Brandeburgenfi Otto- (b) Literarum Civitatis Lahenfis tie &c. Addit Steyererus inRegiftro dat.An. 1281. quasColledan.fuorum T. V. Henricum, remiflis injuriis, in Tom. V. pag. 140. intulit Steyererus gratiam receptum ab Alberto , & ut nofter , argumentum hoc exhibet: ardius fibi adftringeretur, 500. ar- „ Judex, & Cives in La, urbe in- genti marcis donatum. ,, ferioris Auftrise, Rudolpbol. Regi (d) Lit. Alberti I. Auftria?,&Sty- 3, Roman. & filio ejus primogenito rise Gubernatoris data: Vienna in Fefto „ Alberto , quern Rex Vicarium Gene - S. Jacobi, quse extant in Cod. MS. ,, ralem Auftrise prsefecit, omnem Coll. Academici Vienn. & inter Col- „ fubjedionem , ac fidelitatem pro- ledanea Munagettana, Fundationis Vi- „ mittunt: & fi eos deinceps ab hac ennse. Meminit harum literarum Pre- „ promiffione defecifle contingeret, venhuberus in Hift. Auftrise fuperio- „ confentiunt in poenam infamise, & ris pag. 412. „ amiflionis bonorum, acprivilegio- (e) Privilegium a Rudolpho I. » rum omnium. „ Ex Tabul. Csef. confirmatum , quod refertur in iis- Vienn. dem Alberti literis: „ Es fol keinen (c) Idem ibidem pag.97. recenfet „ Menfchen verlaubleich fein , von tteras Henrici de Rofenbercb VII. Kal. „ Schwaben, noch VOn Regen fpui'g, P ri * An. 12 §2, ad Albertum Com. noch LIBER OCTAVUS. 58 ? a de confilio fuorurn, datis VIII. Gal. Augufti novis literis, exteris mercatoribus poteftatem fecit, Viennae quamdiu, quibusve vellent leu advenis, leu urbis ejusdem civibus fuas merces divendendi: ilia lolurn cautione addita, nequis praeterita ea urbein Hungarian!, aliamve provinciam eas per Auftriam deportet, fecus ad filcum Principis redigen- das. Haec cum ftatueret, illud etiam promifit, nulla le de mercibus his nova vetftigalia exa ac Nobilium privato fibi foedere adjunbtorum auxi- $ne&c. lio extortas Ottocaro, fub Imperii ditionem revocafletj illud agebat fedulo, ut inclinatis Principum anirnis, quo¬ rum alios beneficiis, alios affinitate, fanguinisque nexu ad- ftridios habuit, Imperii voluntate in filios transmitteret. ( b ) Id Decembri demum exeunte menfe An. MCCLXXXII. 1282 Alberto feliciter perfe&ium eft: quo tempore Augufianis inComi- pbo'”fill's t “ s Alberto ac RudolphoFiliis, confenfu Ele&orum Prin- confert. cipum, Ducatus Auftriae, ac Styriae j Carniolia item ac Mar- chia cum univerfis honoribus, juribus ac privileges, fo- lenni eorum temporum more, per vexilia funt concefli. (c) Jam (A) DiplomaRudolphi I. Imp. da¬ tum iViennenfi Civitati circa An. 1279. apud Marqu. Herrgottum Genealog. Dipl. T. II. P. II. p. 492. Cujus ini- tium „ Romanumlmperiumad tui- „ tionem fidei &c. - attendentes, „ quam fideliter & devote Gives Wi- ,, ennenfes, diledi devoti noftri, no- „ ftrum Sc Imperii Dominium funt » amplcxati - - praedi&am Civita- tem, Sc Cives ejusdem in noftram n & Imperii recipimus perpetuo di- 5, tionem, utamodo in noftrisRegum 5 , &Imperatorum,noftrorumfuccef- ?, forum, manibus teneantur &c. „ (b) Conftare ifta exfupranarratis polfunt: itemque ex pa&is nuptiali- bus inter fuos & Ottocari liberos: ex redemptione bonorum Allodialium Agnetis Auftriacse Ulrico Comiti de lieunburg nuptse. „ ( c) Chron. Auftrale ad An. 1282. j> Rudolphus Rex Augujia curiam cele- » brat, ibique de confilio Sc volun- tate Nobilium, qui aderant, Al- ” a e f tum fuum , Dncem An- » fln#, & Stirra conftituit, Sc Kudol- ^ ucem Suevias creavit. „ £t mox infra ; „ Rudolpbm Rom. Rex ,, apud Augujlam filiis fuis Alberto &• „ Rudolpho terrasSueviam, Auftriam, „ Carinthiam , Marchiam , Portus „ Naonum contulit menfe Decem- „ bri. „ Chron. Steron. & Salzburg, fub An. I2gi. fcribunt. „ Rex exi- „ vit deAuftria - - fed poftmodum „ eundem Ducatum eidem Domino „ Alberto , & Rudolfo filiis fuis in feu- „ dum contulit coram Principibus „ fuis, fuper hoc Augujhe in Curia „ congregatis. „ Annal. Colmar. Chron. Clauftro-Neoburg. & Chron. Paltrami, anno 1283. eadem narrant. Sed is error inde ortus eft, quod Cu¬ ria Augufta: celebrata coeperk in fine An. 1282. Sc usque ad Januarium An. 1283. fit extra&a: quod apparet ex literis moxfubjungendis. Nifi dica- mus hos authores annum , ut olim frequenter in ufu fuit, a Natali Do¬ mini incepiffe. , Horneck. cap. 199. Sc fequ. „ Nach der Furften rat „ Ain Hof er vil drat „ Hincz Augfpurg gepot - - „ Auf den nagften Berichtag. ( Fell. Epiphanise) „ i ... “C.f LIBER OCTAVUS. 587 a, c. Jam dudum Auftrios, Styrosque Optimates ad eum con- ventum literis evocarat Caefar, Ducemque iis ac Princi- pem daturum fe reeeperat: Albertus vero fiiius magno- Ju/iru, pere fatagebat, ut & frequentiflimi adeflent numero, & apparatu, quam poflent, magnificentiflimoinconfpe&ium tot Imperii Principum prodirent. Obfecuti utriusque mo. nitis Primores Auftriae, Styriaeque, nihil ad exquifitae ma- gnificentiae fpeciem fibi reliquum fecere. (a) Jamque &Eled:oresPrincipes, ceterique Imperii Ordines convene- rant, cum decreta dies eft, qua orbatis his Duce Provin¬ ces novo de Principe providendum eflet. Affuere ad fre- quentem Principum confefTum evocati Auftrias, Styriae- adfunt in Convents queProceres, & veftium, & equorum lplendore appa- Au uji ratiffimo omnium in fe oculos avertere. (b) Hie cum Rudolphus Caefar, & fua in recuperandis his Provinciis merita modefte praedicat, & confenfum Imperii Ordinum ad conftituendum iis, querndeftinafletPrincipem, de mo¬ re poftulat ,* aflenfum eft magna omnium voluntate, Cae- farisque arbitrio, pro maximis ejus in Germaniam meritis id permifTum. (c) Ergo Albertum 8c Rudolphum filios Pars II. Ee ee 2 Au- Et infra cap. 200. Chunig Ruedolf ze Rat faz Mit den Furften &c. Die Furften fprachen all - ,, Seind daz fint verdorben „ Der felben Landt Erib-Herren, Wen Ir damic welt eren, Mit unfern willen Ir daz tut &c. Do dew Red hat ain end Der Kunig mit feiner hend Seinen Sun paiden Lech unverfehaiden, Die Graffchsefc, und die Lannt, Die ich vor han genannt , „ Die enphiengen fy mit Vanen &c. "(a) Horneckius cap. 199. Mit priefen er mannt Die Herren all geleich Hie zu Steyr , und zu Oejfeneicb Daz fy zu den Hof chemen, llnd da ain Herren nemen &c. Do man die prief gelaz „ Der Hof gefprochen waz, ,, Auf den nagften Bericbtag (Feft. Epiphan.) ^ „ Der Furft: fich beraitens phlag &c. Zu der rais, der er willen hat, Fleiflichleich er dieHerren pat &c. Nu ward den Herren alien gach Daz fy ervolten fein pet &c. &c. Do ward manig taufend phunt Zu der rais umgeben. „ » J) »> J» »> ■n jj » n » » j) 3» » » » 7* 1 » 5» Q b) Horneckius cap. 200. „ Zu dem Kunig B^edolf „ Von Maincz der Pifchof 3, Der von Choln, und von Trier „ Chomen vil Ichir: „ Auch fach man von Pehaim la „ Den jung Kunig JVenczta &c. „ Von der Phalz Herzog Ludwei- gen - - „ Von Sachfen den Herczogen - - ,j Und von Pranburg Margraf Of- ten &c. „ Darnach wurden belant „ Die Herren alle geleich „ Von Steyr, und von Oeflerreich &c. „ Dhain reichait in gepraft, „ Gold und geftain gaben glaft „ Die mit grofler Reichait „ In die furfpan warn gelait &c. ,, Maniger Hoher man begund - ,, An den dingen die warhait, „ Als man im het gefait: Chain Kunig macht gehan So manigen hohen Dinftman, Als der Furft aus Oefierreich &c. n (d) Horneckius cap. 200. , Da er ( Bjtdolph.') faz an den rat , Ain ftill er im pat . Daz er die Red furpracht &c. Er fprach: Ir Herren , ir fchult wiflen „ Waz >» 9> » 588 ANNALIUM ’ AUS TREE Auftrise Styriaeque Duces nominat. Id qua mente a Cae- a. fare eflet fabfcum, cum Auftrii Styrique ignorarent, time- s rentque, ne Auftria Styriaque in duos Principes partita, adverlus jura, ac privilegia a fe invicem divellerenturj jRefavcttus occupavit querelas Caelar, & promiflb filiorum aiteri Sue- Tem'- v * c * Pri nc ip atus titulo, fimul & animos pacavit Proce- mor , * rum, & fiiios Principum Imperii juribus honeftavit. (b) Extant teftes magn* rei Liter* ad VI. Kal. Januarias Au- guft* exaratae, quibus fidem facit Rudolphus Caefar, le & de libero & expredo Imperii Principum Elediorum con- lenfu Principatus Auftri*, Styri*, Carnioli* ac Marchias in Albertum ac Rudolphum filios contulifle, & ab iis in Principum Imperii numerum eadem authoritate tunc ad- Icriptis, folenne fidelitatis, ac fiduciariae clientele facra- mentum fufcepifle. (c) Porro quid Caefarem fapientem „ Wazich dezLeibs han verfliffen „ Ze diend Romifcher Chron, „ Dez han ich den Lon. „ Von den Furden genom ,, Die Land die ich han uberchom &c. ,, Wem ich few will leihen, „ Daz fy den niche verezeihen „ Ir gunft darezu &c. „ Die Furden fprachen all - - „ "Wen ir damit welt eren ■yy Mit unferm wiHen ir daz tut. „ (b) Horneckius c. 200. „ Kunig Rjidolf - - - „ Sein Sun hiez chomen dar-, •- „ Er fprach: Ir Herren, nu nempt war „ Waz ich dem Reich gediennt han ,j Daz id durch Got allermaid ge- x tan, j> Darnach durch die zwen „ Die ir hie fecht den. » Davon Niempt foil verdrieflen, „ Ob fy mein daran genieflen, „ Daz fy werden Furden. „ Subjungit deinde, quae ab Auftriacis Styrisque adverfus geminos Duces fupra a me allata funt, additque: „ Der Kunig - - - „ Sprach zu den Herren - „ Ir fchult mich recht verden, ,, Ich han der Sune zwen „ Wan dew railenc irew Lannt - 5, Do fol ainer Herr werden : „ So fol von Swebifcher erden „ Der ander Furd haiflen &c. „ Do dew red hat ain end, » Der Kunig mit feiner hend - S'einen Siinen paiden >LVech unverfeheiden, move- „ Die Graffcheft und die Lannt, „ Die ich vor han genant, „ Die emphiengen fy mit Vanen, ,, Der Kunig begund manen „ Die Herren, daz fy fwurn ,, In paiden, ec fy dan turn. ,, Daz gefchach nach feiner pet. „ (c) DiplomaRudolphi I. Imp.da¬ tum Augudas VI. Kal. Januarii Anno Domini Millefimo,ducentefimo oftu- agefimo fecundo, Regni vero decimo. Excat in Tabular. Oenipontano , Sc eX eo recitat R. P. Anton. Steyerer in fuis Colle&an. MS. Inirium Diploma- tised: „ Romani moderatorImpe- „ rii &c. inter multa liberalicatis im- „ menfe beneficia, quibus a fublima- „ tionis nodra: primordio plerosque ,, fideles Imperii prtevenimus, ad in- „ dindum, into potius imperium & „ praeceptum ejusdem Legis narurse, ,, circa magnificentiam datus prolis „ nodne, &fublimationemipfiusdu- „ dia nodra convertimus, ac de li- „ bero, ac expredo confenfu Imperii. „ Principum, Jus in ele&ione Regis „ Romani ex Ionga confuetudinete- „ nentium, Principatus , five Duca- „ tUS Aullridi , Styrid , CarnioU & Mar - „ chi a , cum univerfis fuis honoribus, „ juribus, libertatibus, & pertinen- ,, tiis, ficut eos clarte memorise Lia- „ foldus & Fridericus , Duces Audria:, & Stirise tenuerunt, ac poffede- „ runt, & aliis, qua:in terris eisdem „ quondam Otocharus Rex Bohemia:, ,, quocunque legitimo titulo con- „ quifierat, Illudribus^er/o Hu r 3 , do/foy filiisnodris chariffimis,apud j, Augu- LIBER OCTAVUS. s g 9 a» c. moverit,ut Auftriam,Styriamque,quibus Albertumunum Vicario jure jam dudum praefecerat,inutrumque hoc loco fiiium conferret, obfcurum die non poteft. Amiferat nuper duos brevi tempore filios, Carolum&Hartmannum: (a) idem ne in alterutro fuperftitum aliquando contingeret^ Auftriaqueacreliquae, quasHabfpurgicaegenti acquifierat, Provincial, fuae ftirpi interciderent, Alberto Rudojphum adjunxit,ut geminis velut columniseo firmius Domus Au- gufta niteretur. Id cum per fe grave accideret Auftriacis Q*a r atio» Provinces, quod geminatis Principibus, geminanda etiam ™£ l ‘ s ** onera ac ve&igalia vererentur 5 quosdamque de Auftriac Styriaeque primoribus ad Caefarem allegarent j ( b ) motus *°J kK candore gentis, Oratorum id precibusdedit, ut Albertus de * ra * tr inceps unus, & quae illo parente extitura eflet fbboles, omnes terrarum iftarum Provincias obtineret: ea tamen lege, ut nifi Rudolpho filiorum alteri intra annos quatuor de certo Imperii Principatu provideretur 5 Albertus frater certa pecu¬ niae fumma, quam vel Gefar ipfe, vel deledPi a fe Quatuor- Aujkia, viri, Fridericus Norimbergenfis Burggravius, Albertus Ho- sty**?** henbergicus, Henricus Furftenbergicus, & Ludovicus Oet- tingenius ftatuerent, Rudolpho fratri fatisfaceret: Quodfi/^e fa* vero aut Albertus id negligeret j aut is (quod omen Superi nl averterent) fine Virilis ftirpis prole decederetj integrum Rudolpho ejus fratri, liberisque jus in easProvincias foret. Atque ifta demum fententia, quam confenfu Filio¬ rum, patriaque potentate, ad id tempus fibi peculiariter re- fervata, ferre feprofefTus eft,literisKainfeldaeCal. Junii Arj. MCCLXXXIII. dads, deinceps obtinuit, Auftriamque ac Styriam, Carniolam ac Marchiam ( Carinthia enim Mainhardo Tyrolenfi ceffit) Alberto, Alber- tique pofteris vindicavit. (c) „ Auguftam, folemniter cum vexil- (b) Codex MS. recentiori manu „ lis folemnitate debica conceflimus exaracus ; fed , quod expertus fum „ in feodum; ac Principum nume- alias, fidelis, hschabet: „ An. 1282. „ ro, confortio, & collegio aggre- „ fercigec Herr Ulrich von CapeU den „ gantes eosdem, & ipfis jusPrinci- „ Revers, lb die land Kiinig Rudolf „ pum concedences, ab eis proPrin- „ geben haben wegen beyder feiner „ cipatibus memoratis fidelitacis & ,, Sun Herzog Albrecht und Rudolf re- „ homagii recepimus juramentum. „ gierung:,, Teftes fubfcriptifuntr „ Nulli ergo omnino hominum hanc Otto de Haslaw Judex Provinciahs Au- ,, noftrje conceffionis graciam infrin- ftrice , Otto de Ferchto/dforff Camera- ,, gere &c. &c. rius, Stephanas de Meijfau Marfchalcus, ( a ) Annal. Colmar, ad An. 1276. Leutboldus de Chunr ingen Pincerna, Ul~ ,, Carolus Rudolf Regis filius, natus ricus de Capella Judex Provincialis fu- „ fefto Valentini hoc anfto, fepultus pra Onafum - - Otto Liechtenfeir.ius &c. „ in medio Chori majoris Ecclefise £ c) Diploma Rudolphi I. Imp. da- 9) Bafilienfis. „ De Hartmanno fupra turn Kainfelda Kal. Junii An. 1283, a&um ad An. .1281. Ind, 590 ANNAL. AUSTR. LIB.0CTAVUS. Inch XI. ex Cod. MS. Collect. Ma- nagettanje. Vidimatum in CommifT. Tyrolenfi a Joanne Gafsler, Regiftra- tore 29. Junio An. 1597. In hoc poft- quam repetit, fe dida , terras Au- firhe, Styrise &c. confenfu Imperii Principum Augufta:, Filiis Alberto 6r Rodulfo conceflifle; additferefervafle fibi poteftatem plenam ordinandi & difponendi inter eos, prout fibi vi- deretur, ipfis in hoc exprefle confen- tientibus. Sed cum poftmodum No¬ bilitas, &Communitas terrarum per nuncios fupplicarit, ut didte te^rra: ab uno Alberto regerentur, cumque provinces grave alioquin foret, duo- bus Dominis fervire, decernit ob fi- delitatem ipforum, eorundem votis latisfacere his verbis: „ Expotefta- „ te patria, & authoritate nobis in „ conceflione didarum terrarum re- „ tenta, taliter ftatuimus, difponi- „ mus, ordinamus & volumus, quod „ prsedidus Albertus , & ejus haredes „ mafculi, faepedidarum terrarum „ principatus & dominia, cum fuis „ juribus, honoribus,&pertinentiis „ univerlis, prout praedidas terras ,, eisdem Alberto & Rudolf bo pro in- ,, divifo prius contulimus, foli per- „ petuo habere debeant & tenere. „ Sic tamen, quod fi infra quatuor „ annorum, a - Fefto Pafche curre- ,, re incipientium , fpacium memo- „ rato Rudolfo , de Regno, vel alio „ principatu non prasviderimus $ ex ,, tunc fepe didus Albert us , vel fi „ ipfum contingat decedere, fui hx- „ redes mafculi, quos ad hoc etiam „ teneri volumus, in numerata pe- „ cunia didum Rudolfum refpicient & „ eidem folvent, & dabunt, quantum „ noftra providentia duxerit mode- j, randum. Verum fi priusquam di- „ do Rudolf0, juxta modumpromif- „ fum, providerimus, nos, qui folus „ potens eft auferre fpiritum Princi- „ pum, ab hac luce vocaverit; ex „ tunc erit in taxatione, & modera- ,, mine Nobilium Virorum Friderici „ Burggravii do Nurenberg , Alberti de „ Hohenberg , Henrici de Furjlenberg , „ Ludovici de Oettingen Comitum, „ quantum eidem Rudolfo in nume- „ rata pecunia dandum fuerit, vel O. A. M- „ folvendum: & fi prxdidorum qua- C. „ tuor, unus, vel duo, vel tres de- „ ceflerint, fuperftites, velfuperftes „ in mortuorum loco alios, vel ali- „ um fub juramenti debito,&infide ,, fua recipient & eligent, quos in- „ ter confanguineos eorundem ma- „ gis utiles repererint.-Ad hsc „ in providentia noftra moderami- „ ne refidere volumus infra praxiidi „ quadriennii fpacium ordinandi, fi- „ vetaxandi, quantum praftatus/f/- „ bertus , vel ejus haeredes legitim! „ dido Rudolfo poll lapfum quadri* „ ennii dare&folvere in pecunia te- „ neantur: licet enim ante termini ,, pradibati lapfum, modum & quan- „ titatemfolvendajpecunisemodere- „ mur, poft lapfum tamen didi tern- „ poris - didum Albertum, vel ejus „ haeredes ad folutionem pecunias „ volumus obligari, a qua tamen „ erunt liberi, fi eidem Rudolfo de „ honorabili prteviderimus principa- „ tu. Ceterum fi pnefatus Albertus t „ vel fui hseredes ordinationem no- „ ftram non attenderent, nec ferva- „ rent: ex tunc ipfi Rudolfo ex pra> „ fenti paterna ordinatione nullum „ volumus prsejudicium generari* „ fed jus fibi primo acquilitum ex ,, noftra conceflione in terris praedi- „ dis falvum fibi volumus per omnia „ remanere. Et nihilominus, fi pra:- „ didum Albertum una cum luis hae- „ redibus mafculis contingat dece- „ dere, volumus & ftatuimus, quod „ prsedidi principatus fui dominia „ cum fuis juribus, honoribus, & „ pertinentiis univerfis, ad faepe di- „ dum Rudolphum , 4 * Leopoldo filiolo Marchionis Misnenfc ' liam defponderecogitat. Ptochotrophm 11 Cremfii inftituit, Campililienfibus poft e ‘» cum Meuslingenfi, &DrezingenfiEf c * e 1 tradendum. 186. In Galliam, ubl tuI * cum INDEX I. cum Albigenfibus bellum erat, ac in Hi- fpaniam contra Mauros proficifcitur. iSB- Reverfus inde, Fridericum II. Caftarem ad conventus Imperii afle&atur. 189. Eidem Aquisgranum obfidenti copias ad- ducit. 192. componit varias controver- lias, ac prsefertim cum Paflavienfi Epi- fcopo. 193. Udalricum, Cancellarium quondam fuum, commendatione fua, ad Epifcopatum Paftavienfem promovet. 194. Aquisgranum iterum proficifcitur. 195. Luget extin&um filiolum Leopoldum. 197. Norimbergenfi Conventui intereft. 199. Cremifanenfi Coenobio immunita- tem a foro concedit. 200. In Palaefti- nam cum Andrea Hungariae Rege per Dalmatiam proficifcitur. 201. Appellit Ptolemaidem: aPatriarchaHierofol. ho- norifice fufcipitur: ad ofculumSS. Crucis nudis pedibus accedit. 202. Tranfito Jordane fluvio in hofticum mover: Tha- boreum caftrum obfidet. 203. Ea obfi- dio, abfente, & inconfulto Leopoldo Duce tollitur. 204. Reverfo in Hunga¬ rian! fuam Andrea Rege, manet in Pahe- ftina, operamque praeftat in muniendo Qefarea: caftro. 206. Chriftianum exer- citum in iEgyptum comitatur: Damia- tam aggreditur. 207. Turrim, Nili clau- ftrum, oppugnat, qua: poll adverfos ca- fus multos deditionem in ejus manus fe¬ cit. 208. 210. 211. Suprema ejus ad caput ponds cum Saracenis dimicatio. 215. Reditus in Europam, reli&a a re¬ bus geftis, & pia liberalitate, prseclara fui memoria. 216. Seccovienfem Epifco¬ patum in Styria erigi interim coeptum, ratum habet. 220. annofam litem inter Frifingenfem Epifcopum, & Comites Peil- fteinios componit. 221. ReligiofosFra- trum Minorum, & Prsedicatorum Ordi- nes nuper natos Viennam introducit. 231. 234. Belam, Hungarian Regis filium, ad fe profugum benigne recipit. 232. Schar- dingenfe caftrum munit: intereft^ Con¬ ventui ad S. Germanum. 235* Liberos in matrimonio collocat. 227. 237. 238. 239. Henricum natu majorem filium, m Matrem impium, repente oppnmit, & in ordinem redigit. 240. Straubinga: in Bavaria vitae periculum incurrit ftruchs, ut rumor erat, ab Henrico filio infidns: 244. quern p^ulo poft extinftum, pio- rum precibus impenfe commendat. 245. Amplum Privilegium, ab Henrico Germ. Rege, ac genero fuo, pro Auftria: Prin- cipibus impetrat. 243. a Gregorio IX. PP. ad tuendam Ecclefise caufam uteris invitatur. 247. Frifingenfis Ecclefia: feu- da qusedam in Marchia Vindorum pretio comparat. 249. in Italiam ad reftituen- dam Pontificem inter, ac Caefarem con- Pars II. cordiam proficifcitur. 250. lupremus ex tot laboribus ac itineribus morbus, & mors confecuta 28- Augufti An. 1330. ad S. Germanum in Campanise Romanae fi- nibus. 251. 252. Funus magnificum apud Cafinum. 252. foluta carne ofla in Auftriam reportata: 253. & Campililii ab Eberhardo Salisburgenfi Archi-Epifc. religiofe in crypta repofita. 254. Leo- poldi claritudo a belli, pacisque artibus: gratia apud Pontifices & Reges. 255. 256. Religionis fkidium: largitiones pia: in pauperes, & Religiofos Ordines: in Templa, & res facras. 256. 257. Emo- lumenta in fubjedtas eidem Provincias derivata. 257. Publics rei acceffiones ab eo fa6he. 259. Liberorum res, ac vices. 259. 260. CONJUX. Theodora II. Augufti fanguinis ex Gra¬ cia, nupta Leopoldo Anno 1203. 166. Abfente in Palseftina Marito Provincias adminiftrat. 220. Epifcopatum Secco¬ vienfem in Styria, impetratis a Pontifiee literis, usque ad mariti reditum mora- tur. 220. Ab Henrico filio injuriofe Heimburgo ejicitur. 239. Confolatorias a Gregorio IX. PP. literas de morte Ma¬ riti accipit. 234. Vidua judenburgi con- fidec : metu Friderici filii, aut feditionis in Bohemiam fugit: Caefaris opem im- plorat. 294. 295. Reverfa in Auftriam, ottavo poft Friderici filii mortem die, in caftro Montis Cetii moritur. 22. Junii An. 1246. 347. LIBERI. Leopoldus VIII. primus filiorum Leo- poldi Gloriofi Ducis Auftriae, natus An. 1207. 25. Martii: vel ut alii volunt, 24. Septembr. 176. Deftinatur ei fpon- fa, Marchionis Mifnenfis filia. ig6. fed dum Clauftro-Neuburgi prima difcit ele- menta literarum, Pasdagogi incuria, ex arbore prolapfus, funus fuit. 21. Q&obr. An. 1216. 197. fepultus ibidem. 198.0. Henricus V. cognomento Crudelis, fecundus filiorumLeopoldi Gloriofi, na¬ tus 18. Maji. An. 1208- 18?- Conju- gem ducit Hermanni, Thuringia Land- gravii, filiam An. 1225. 237. inTheodo- ram matrem infurgit, eamque Heimbur¬ go ejicit. 239. Leopoldo Patri ex Italia reverfo fe fubmittit; non tamen fincere cum eo in gratiam redit. 240. Varias eidem ftruit infidias. 245. n. moritur poenitens 26. Sept. An. 1228* & piorum fuffragiis a Patre commendatur. ibid. n. fepultus Clauftro - Neuburgi fcribitur a Sunthemio, & Arenpeckio. Ff ff HEN- INDEX I. HENRICI CONJUX. Agnes, Hermanni Thuringia: Land- gravii filia, nupta Henrico Crud. An. 1225. 237. ab aliisRichardis dida. ibid, crediturque eadem cum ilia, cujus epitaphium adS. Crucem, ubi requiefcic, affertur a R. P. Ancon. Steyerero noftro fequens : ,, VI. „ Kal. Martii Richardis Landgravia „ de WalterftorfF. „ FILIA. Gertrudis, Medlingensis di- da', Henrici ex Agnete filia : de qua infra. Fk idericus II. cognomento Bellicosus, Auftris Dux V. de quo infra. Margareta I. filiarum Leopoldi Glo- riofi, Regina Germanise, &amorteFra- tris, Friderici Ducis, hseres Auftria: fu- tura, nata eft 10. April. An. 1205. 171. De bac infra. Agnes II. filiarum Leopoldi Gloriofi, na¬ ta 19. Julii An. 1206. 227. n. nubicAn. 1222. Anhalcino Priocipi (incertum Al¬ berto , an Wernhardo) 227. n. mortua eft 29. Aug, ut habec Necrol. Clauftro- Neob. incertum quo anno : ante An. ta- men 1248. quod ejus tunc inter forores nulla jam fiat mentio. 358. Constantia III. filiarum Leopoldi Glo¬ riofi, nata 6. Maji, An. 1212. ut habet Ortilo in Exord. Campilil. defpondetur Henrico Mifnite Marchioni Anno 1225. 237, nubit vero An. 1234. 284. ejus dos 2Sv Filii ex Henrico Marchio- ne Theodoricus & Albertus. 367. Mortem Conftantia: Scriptores Saxones ad An. 1243. confignant. 358. noftrates differunt ultra An. 124^., vel etiam An. 1251. 358- Samuel Reyherus in Mo- num. March. Mifn. apud Mencken. T. II. p. 842. & Anton. Sceyererus nofter in Diff. MS. mortuam fcribit Conftantiam Non. Julii An. 1262. 260. Gertrudjs IV. filiarum Leopoldi Glo¬ riofi, nata, ut habet Ortilo de Exord. Campilil. 7. Januarii Anno 1214. nupta Henrico Rafponi, Thuringia; Landgra- vio, Neoftadii menfe Junio Anno 1239. 260. 313. Haud diu fuifle nuptiis fu- perftitem, ex eo patet, quod An. 1248. quo fada eft partitio thefauri Friderici fratris, ejus tanquam defundas, nulla fit habita ratio. 358* AUSTRIA DUX V. Fride Ricus jj Leopoldi Gloriofi filius, ” atu ? Neoftadii An. t2J I. I5.junii. 188* Ijonjugem ducit Gertrudem Brunfwicen- fem, ut volunt noftri, Anno 1226. 238. qua defunda eodem menfe, alteram fibi jungit Conjugem, Sophiam, Theodori Lafcari, Grasci Imp. filiam. ibid. Hac Anno 1229. repudiata, Agnetem ducit, OttonisMerania; Ducis filiam. 239. 248* Leopoldo patre in Italiam profedo Au- ftriam, Scyriamque gubernat. 250. De- fundo fuccedit in Principatu An. 1230. 261. varia: de illo opiniones: perturbata Principatus exordia. 262. Thefauro pa- terno fpoliatur a Chunringio. 264. bel- lo appetitur a Bohemo Rege, quem An¬ dreas RexHungarise, uti & Chunringios in Fridericum Ducem, repudiata: Sophia: fibi agnatte caufa, concitafle fertur. 264. 265. Fridericus Dux Chunringios caftris Ibis exuit: Ackfteinam, & Tiirnfteinam arces diruit: capicChunringios, & mul- datos in gratiam recipic. 266. 267. 268* 269. 270. Dos Margareta: Reginae ab Henrico R. poftulata, non redditur, Fri- derico Duce & temporis calamitatem, & caufam fecretiorem obtendente. 273- Idem Dux folemni more armis accingitur cum CC. Nobilibus, fed veftium pompa fingulari. 273. 274. Italiam ad Caefa- rem proficifcitur, & partes Henrici Re¬ gis ampleditur. 276. Eckbertum Bam- bergenfemEpifcopum a Carinthis captum libertati vindicat. 277. Irrumpit in Mo- raviam, nuperi belli clades ulturus: Ve- tovium caftrum expugnat. 278. Appetitus bello ab Hungaris Styriam, Auftriamque aggreffis pacem renovat. 279. Bavariam ab Henrico Rege pene oppreftam, per Erchingerum Wefenum, prsefedum fuum vexat. 280. in oblatas a Salisburg. Ar- chi-Epifcopo pacis conditiones confentit. 281. Medlingenfium Ducum hseredita- tem adit. 282. Carniolia ab obitu Crain- burgenfis Marchionis, procerum volun- tate, potitur. 284 .n. Conftantiam, fo- rorem nuptui dac Henrico, Mifnise Mar¬ chioni. 285. Fridericum II. Imp. in fi- nibus Styrise convenit, & ofFenfus redic. 287. in Flungariam defcendic ad nuptias Andrea: Regis : gratia apud earn gentem inita, a quibusdam ad Regni folium in- vitatur. 288- Hac fpe inflatus Hunga- riam cum exercitu petit; fed fperacis Hungarorum auxiliis fruftratur. Dire- ptis obviis pagis, adventu regiarum co- piarum, fuorumque fuga, Viennam Sc ipfe refugit. 289. Geminate a Bohemis terrore, pacem ab Hungaris, fed caro redimit. 290. 291. Fridericus Auftrius gravi tributo fuos onerat: nobiles rnul- dac, &a publicis muneribus removet. Fugit Theodora mater: ProvincialesDu¬ cem apud Caefarem criminantur. 29 2 - Iis de caulis Fridericus II. Imp., ofFenlus alio- INDEX I. alioquin ob Margarets dotem nondum folutam, & negata fibi adverfus Italos auxilia, Ducem Auftris, ad Conventus Imperii nequidquam vocatum, profcri- bit. 293. 294. Profcriptionis caufs fu- pra fidem exaggerate. 296. 297. 298. 299. 300. Bellum Duci ab omni parfe, Csfaris imperio illatum. 302. Neofta- dium interea fe recipit Fridericus Au- ftrius. 294. unde erumpens,digrefTo jam Vienna Csfare, Styros in fugam vertit: Frifingenfem & Paftavienfem Epp. capit, 308. fed libertati mox reftituit. 309. Optimates Friderico Auftrio fideles. ibid. Fridericus Dux 5. caftra recuperat: pro- pe Cremfium cum Bohemis ; prope Tul- nam cum Eberfteinio Comite, Vienne pro Cefare Prsfe&o, confligit. 309. 310. cum Wenceslao, Bohemis Rege, tradi- ta urbe Laa, Auftriaque Trans-Danubia- na promifta, pacifcitur. 311. Auftriam ad obfequium paulatim revocat. 312. Viennam interclufa annona ad deditio- nem adigit. 313. Csfarem fibi reconci- liat. 314. Alberti Bohemi minas negli- git. 315. Styriam, non invito Cefare recipit. 316. cum Rege Bohemis, pro- miflam fibi nuper Aullris partem armis repetente, reverfa ultro ad Auftrium Do- minum Laa urbe, pacem fancit, padtis inter Uladislaum Wenceslai filium, ne- ptemque fuam Gertrudem fponfalibus. 316. 317. Agnetem, conjugem fuam, a Cefare nuper in Styria interceptam, re¬ cipit. Cum Pafiavienfi & FrifingenfiEpp. de controverfis quibusdam juribus tran- figit. 317. 318- Fridericus Dux Auftris adverfus Tartaros, & Cumanos in Hun- gariam cum copiis advolat. Gutanum Cumanorum Principem, incertum an confpirationis cum Tartaris reum, op- primit. 320. 321. BelamRegem in Au- ftriam, poft acceptam a Tartaris cladem, fuga elapfum, ad reflituendam fibi, ex- tortam nupero bello,ingentem auri fum- mam, & cedendam finitims Hungarie partem adegiffe ; populatus Pannoniam fuperiorem, confugas Viennam Hunga- ros maximis exadtionum oneribus op- prefliffe fcribitur. 322. 323. 324. Tar¬ taros hinc ex Moravia ; illinc ex Hunga- ria procurrentes Auftria arcet, foluta, quod urgebant, oppidi obfidione. 325. 326. 327. Agnetem, Meranis Ducis filiam, fuamque per annos 14. conjugem, in prsfentia Epifcoporum repudiat. 329. 330. Ob NValdeckios, cum Octone Du- ce Bavaris, & Rudigero Paffavienfi Epi- fcopo collifus, Albercum Bohemum, Pon- tificium, adminiftrum, ab utroque difli- dentem, fibi conciliat: folennem per Au- . ftriani S. Colomanni cultum, & Epifco- PAR.S II. patus erigendi caufam urget. 331. 332. 333. Copias auxiliares adverfus Pruffos mittit. 334. 335. In Italiam ad Csfarem proficifcitur, 336. qui preter alia Privi¬ lege auda, firmataque, Regium illi no¬ men obtulit, fi admittere is voluiffet. 337. 338* Alia ejus in Italia a&a parum certa. 339. Friderici Ducis reditu Otto Dux Bavaris Obernbergenfis caftri obfi- dionem folvit. 340. Novum e Bohemia bellum, in quo vidtor Fridericus Udal- ricum,Carinthis Ducis filium,capit. 340. 341. 342. Pax renovata, & a Friderico Duce, poft reftitutum libertati Udalri- cum Carinthium, Gertrudis llladislao, Bo¬ hemi Regis filio,defponfs nuptiis firmata. 343. Noviffimum ex Flungaria bellum, in quo vidlor ad Leytham fluvium Fri¬ dericus Dux Auftris 15. Junii An. 1246. hoftili telo fauciatus occubuit. 344. 345. Sepukus ad S. Crucem. 347. Friderici mores, virtus, orbitas liberorum. Car- niolis acceflio. 348. 349. 350. CONJUGES. I. Gertrudis Bruns wicensis nupta Friderico An. 1226, poft menfem defun- dta. 238. n. II. Sophia, TheodoriLafcarisGrsc.Imp. filia, nupta An. 1226. repudiata An. 1229. 239. 248. III. Agnes, Ottonis Meranis Ducis filia, Friderico nupta An. 1229. 248. capta a Csfare in Styria. 303. libertati, & Fri¬ derico Duci reftituta. 317. confciis Epi- fcopis Frifaci a Friderico Duce dimiffa. 329. 330. a cujus obitu nubic Udafrico, Duci Carinthis An. 1248. ex litt. Innoc. IV. PP. apud Baluzium Mifcel. L. 7. p.450. PRINCIPES AUSTRIA FEMINIZE. Gertrudis Medlingensis, Henrici V. cognomento Crudelis, & ante Leo- poldum Pattern extindli, filia, nata An. 1226. vel fequenti. 245. connubium cum Friderico Csfare recufat, nifi cum Pon- tifice reconcilietur. 338- . defponfa llla¬ dislao, Marchioni Moravis. 317. 343. nupfit eidem An. 1246.. marito An. 1247. mortuo, 352. in Auftriam redit, &Med- lings fedem figit. 335* 1 ° partitione the- fauri a Friderico II. Duce relidti, squam in partem cum Ducis fororibus admitti- tur. 358. 1 ° fpem venit Ducatu Auftris, Styrisque potiundi. Nubit Anno 1248. Hermanno Badenfi, 358- jusque in Au¬ ftriam & Styriam, quale fe habere puta- bat, cum marito communicat, repugnati- tibusStyris, nec Auftriacorum paucis ob¬ fequium detredlaptibus. 362. Nafcitur Gercrudi filius Fridericus An. 1249. £x- tindlo Anno 12^0. Hermanno, fecundo Marito fuo, Agnetem filiolam enititur F f f f 2 in INDEX I. in Mi/nia. 363. Voeata ad Principatum Margareta, Leopoldi VII. Gloriofi filia- rum natu maxima, & vera Auftric hc- rede, in Auftriam redic, & Optimates in Fridericum filiolum inclinare fatagit. 372. fpe fruftrata, jus fuum, quale ha¬ bere fibi videbatur in Auftriam, Styriam- que,BelcHungaricRegi tranfcribit, 373. qui nuptias Gertrudem inter, & Roma- rum , Ruflic Principem, &nepotem fuum conciliat. 376. Gertrudis Medlingenfis Ccenobio S. Crucis Parochiam in Aleth confert. 373. cui a Romano Marito, ex quo uterum ferebat, Judenburgi defer- tas, ac deftitutc, vedigalia in Styria aft fignantur. 3B4. Styria Ottocaro Bohe¬ mias Regi permifia, Gertrudis Judenbur- go exada, Feuftrizium migrate jubetur, vetftigalibus annuis ad fummam paucita- tem • redadis. 415. Defponfa Stephano Zagrabienfi fua ex Romano, Marito III. filiola, Maria, plane in exilium relegata in Mifniam fugit: ibi inter facras DEO Virgines in Ccenobio vitam finit. 416. GERTRUDIS MEDLINGENSIS MARITI III. I. Uladislaus, MarchioMoravis, Wen- ceslai Bohemias Regis filius. 317. 343. 352. mortuus 16. Januarii (uthabetBal- binus Dec. I. L.7. c. 33. in Tab. Geneal. pag. 139.) An. 1247. fine relida prole. 352. II. Hermannus Badensis, Hermann! Badenfis ex Irmingarde filius, Gertrudem duxit conjugem An. 1248. 35:8* Inno- centii IV. PP. literis Wilhelmo Germa¬ nic Regi,cuj'uspartes amplexus eft,com- mendatus. 360. a Gertrude DucatusAu- ftrias Hermanno confertur. 361. n. A Styris non agnofcitur, nec univerfim ab Auftriacis. 362. audus gemina prole, IV. Odobr. An. 2250. moritur. 363. Res ejus reliquc. 363. 364. III. Romanus, Danielis,ut videtur,Ruft fix Ducis, filius, de quoBzovius Annal. Eccl. ad An. 1260. „ Ruflorum Duces „ Leo, & Romanus, Danielis filii. „ Gertrudem, conciliatoreBela, Hungarian Rege, accepit conjugem An. 1252. 276. fed gravidam Maria filiola, Stephani 2 a- grabienfis filio poll defponfa, impie de- leruit An. 1253. 384. GERTRUDIS LIBERI EX II. CONJtIGE. Erideri cus, Hermanno patre natus An. l2 49 - 363. a Gertrude Matre in Princi- P em Auftric Optimatibus, led incaffum, commendatur. 372. ubi poft matris in 1 mam dif ce ff um e d U catus fic,ignocum. 416. Conradinum, Friderici II. Imp. ne- potem, in Italiam comitatur An. 1267. poft acceptam ibi cladem cum Conradino e fuga retrahitur, An. 1268. & urgente Ottocaro, ut fertur, Rege Neapoli ca- pite muldatur. Mortis adjunda, &Epi-« £aphii mendum. Agnes, Gertrudis ex Hermanno Badenfi filia nata An. 1250. 363. nupta primo ad An. 1263. UJrico, Carinthic Duci, ex quo prolem nullam lufcepit. 425. Poft Ulrici Ducis obitum in deprejfionem generis data eft in matrimonium Lllrico, Comiti de Heimburg in Carinthia, ab Ottoca¬ ro Rege An. 1270. ex quo Fridericum, & Hermannum filios , Comites Heim- burgicos fiuftulit. 479. cumRudolpho I. Imp. de bonis dotalibus tranfigit Anno 1279. Judenburgi. 575. obiit 2. Januarii An. 1295. fepulta Vienna in CWo RR.PP* Minorum Conventualium ad S. Crucem. Quo ipfo anno, fuperftes illi Ulricus Con- jux, pro anima defunBa uxor is jure Agnetis (ut habent monumenta Gryffenfia apud Ant. Steyererum noftrum in Diff. MS.) intra Ecciefiam B. M. V. in Griventball jujjit erigi duo Altaria. Margareta, Leopoldi VII. fiveGlorio- fi, Auftrias, Styricque Ducis IV. filia pri- mogenita, vera Auftric haeres, nata eft 10. April. An. 1207. 171. nupta eftHen- ricoRegi (Friderici II. Imp. filio) Anno I22y. 237. Regina Germanic coronata. 1227. 241. a marito pene jam repudian- da, nifi Abbas S. Galli Regem a confilio eo revocafiet. 260. Dos dilata. 272. iterum repetita. 287. Margareta Regi¬ na, capto Henrico R. Conjuge, & a Fri- derico patre Imp. in Apuliam abftrado, una cum duobus filiolis in Italiam abdu- citur. An. 1235. 288. 352. Extindo in carcere marito fuo Rege, filiis quoque, ut quidam volunt,fame aut veneno ene- dis, in Germaniam redire permittitur Margareta, An. 1247. Treviris in Coe- nobio Virginum adS. Catharinam, Ord. S. Dominici, delitefcit, nullo religionis vinculo adftrida. 3^2. MargaretamPon- tifex Rom. ad novas nuptias cum Mar- chionis Mifnenfis fratre adhortatur. 354. fed fruftra : redit tamen in Auftriam, & Heimburgi confidet. 355. Tertiam fra- terni thefauri partem obtinet. 358. No¬ vum confilium de Margarets nuptiis cum Florentio , Wilhelmi Germanic Regis fratre, fed pariter irritum. 366. Tan¬ dem, ut Ottocaro, Bohemic Regis filio, nuberet, impetratur. 372. 373. Di- fpenfatio a Rom. Pontifice petitur. Ce- lebrantur nuptic Heimburgi An. 1252. 374. Communicat cum Ottocaro Au- ftriaciPrincipatus jura ab Impp. & Poptft* con- INDEX I. concefla, & confirmata. 175 . repudia- tur ab Ottocaro, obtentu ReligiofePro- feflionis olim fadhe An. 1261. & in Au- ftriam, ubi circa Hornam, acCremfium annua ve&igalia illi conftituta funt, mit- titur. 412. 413. ibiexiguo, honefto ta- men cum comitatu vivit usque ad An¬ num 1267. moritur 28. O&obris. 445. SepuIcaCampililii. 4 infra Grxcium. Seitz. INDEX II. Seitz. 5'34- Sty rise inf. Coenobium Carthuf. Semering mons. 384* al. Semernie, Sem- triric, limes Auftria: inf. & Styriae. 471. 472. Sittich. 80. Coenobium Ordin. Cifterc. in Carniolia, 4. milliar. Labaco in Orien- tem remotum. Sopronium, Oedenburg. Hung, citerioris civitas. 476. Sorgeftorfft 133. pagus ad Leytham fl. olim. Spiral am Pirn. 32. 97. Xenodochium olim in ulus peregrinantium in Terram fan- hodie Collegium Canonicorum Se- cularium. Spital in Cerwald ad pedem montis Seme¬ ring in Styria. Sprezze. 141. juris Paffatf. Stadlau. 285* ad ripam Danubii Borealem prope Hirfchftetten, paulum infra Vien- nam. Starchenberg caftrum. 295. 385. inf. Au¬ ftria: ad Piefting fluv. non procul Neofta- dio. Starckenberg, caftrum Pataftina: a Leopol- do Duce Auftr. munitum. 478. Statz. 403. caftrum Borealis Auftria: infer, verfus Moraviam. Stein. 141. 231. 37^. civitas Borealis Au¬ ftria: inf. ad Danubium prope Cremlium. 524. Stein, caftrum Car. 470. Steinfeld. 308. campus Neoftadio propin- quus, in finibus Auftria: inf. Stella mons. 15^. feudum FamiliseStahren- bergica: a Paflavienfi Epifcopo collatum, Una cum caftro VCiltberg, quale in Bo- reali Auftria fuperiore occurric in Septen- trionem fupra Lincium, & in inferiore fupra Hornam. Stetteldorff. 133. Oppidum Borealis Auftria: inf. paulum fupra Danubium, e regione Tulnce civitatis. Steuderdorff. 133. hodie ignotum, nifi fit Statterftorff ad Trafen fl. Stilvrit. 568. in Boreali Auftria inf. prope Marcham fl. Stockerau. 26^. 484* Oppidum Borealis Auftria: inf. paulum fupra Corneuburg. Stophereich. 406. hodieStapfereut caftrum Borealis Auftria: pene ad confiuentem Marche fl. & Danubii. Straflelb, caftrum Styria. 460. Straubing. <316. urbs Bavaria: ad Danubium. Strenberg. 133* mons in finibus Auftria: inf. verfus fuperiorem, & Oppidum ejus nominis Anafo vicinum. Stubenberg, caftrum Styriae. 460. Styra. 6. 200. 380- Civitas, & caftrum fup. Auftria: ad confiuentem Anafi, Sty- raeque fluviorum. Sulz. 141- 230. 283. villa infer. Auftria; Coenobii S. Crucis, eique vicina. Pars II. Suprun, Sopronium. 201. Edenburg, ci. vitas Hungarke, non procul Auftria inf. finibus. Sytanfteten, Seittenfteten. 412. Coeno¬ bium Ord. S. Bened. infer. Auftrke inter Iblam, & Analum fluvios. T. T Alern. 6^. pra:dium Coenobii S. Crucis inf. Auftria: prope Gumpoltskirchen. Tanne. 133. olim circa Erlafam fl. inf. Au-' ftrise. Teben, Tewen, diverfum a caftro, quod ad oftia Marchte fl. ih Hung, transdanub. fitum: 489. videtur enim infronteHun- garia: citerioris fuifle. Tierna, Tyrnau Hung, transdanub. civitas. 474 - 488 . Tiernftein. 264. 266. caftrum, cum civi- tate & Collegio Canon. Regul. S. Aug. Vide Durnftein. Tifer. 576. Tobel. 384. in Styria, forte quo loco ho¬ die Toblbad, non procul Gracio. 576. Tra, Dravus fl. Carinthiae, & Styria:. 482. Traunkirchen. 8°- Coenobium olim Vir- ginum ad Lacum Traunfee Auftria: fupe- rioris. Triewenfee. 367. cujus veftigia hodie funt e regione Tulnte. Trungeu. 5. 6. Comitatus olim ad Traun fl. in fup. Auftria. Tubenbrunn. 141. prtedium olim Cremifa- nenfis Coenobii. Tulna. 16. 367. 518. 778. Civitas infer. Auftria: ad ejusdem nominis fluvii oftium, & Danubium fupra Viennam. Albach. 476. in Hung, citeriore. Vallis S. Joannis. 80. Seizenfis Carthufia in Styria inf. ultra Dravum fl. lldmarfeld. 432. hodie Ulmerfeld adlpfam fl. Auftria; inf. caftrum & oppidum. Velden. 434. Oppidum olim Borealis Au¬ ftria: fup. ad Mihel fl. Viechtwanc. 68- juris Cremifanenfis Coe¬ nobii, a quo non procul abeft verfus Oc- cidentem. Vifcha. 54. Oppidum inf. Auftria:, Neo¬ ftadio vicinum. Vitring. 8°- Coenobium Ord. Cifterc. in Carinthia non procul Clagenfurto, La- tine Vi&oriacum. Vogglapruck. 395. Civitas Auftria; fupe¬ riods, ad Vogglam fl. verfus Bavariam. Vorau. 8°- Collegium Canonicorum Re- gularium S. Aug. in Styria luper. in me¬ dio fere inter Fridbergam, 6c Hartber- gam. G g g g 2 Vo- INDEX II. VorichdorfF. 141. hodie Forchdorff, juris Cremifan. a quo paulum abeft in Occi- dentem. Voytfperg. 384. 576. Civitas Styria? inf. ad Kainach fl. infra alpes. Urvar. 534. juris Admonc. ad Anafum fl. w. Ach fl. Vagus in Hung. Trans-Danu- biana. 488- Walckunskirchen. 132. forte Waltetskir- chen in Boreali Auftria inf. verfus Mora¬ vians, non procul Marcha fl. Walterftorff. 62. 376. caftrum infer. Au- Ftrite ad Fifcham fl. prope Leytham fluv. prater tria alia ejusdem nominis loca in Auftr, inf. cis vel trans Danubium. Warta, in Hung, citeriore. 477. Waydhoffen ad Ibfam fl. 220. Civitas inf. Auftria?. 428. 432. Wechfenberg. 133. 279. Waxenberg ca¬ ftrum in Boreali Auftria fup. prope Ober- neykirchen. WeickendorfF. 382. hoc loco prtedium Zwetlenfe: alias Weickendorff oppidum eft propinquum Marcha? fl. in Boreali Au¬ ftria inf. WeickerftorfF. 329. hoc loco caftrum Bo¬ realis Auftria? inf. Weidenbach. 777. locus pugnse Ottocaro fatalis prope WeidendorfF ad Marcham fl. Auftr. Borealis limitem. Weiflenbach. 133. inter Erlafam & Bie- lacham fl. Weitrach. 264. 266. caftrum & civitas Borealis Auftria? inf. Bohemiam verfus. 576. 577- . . . . Weltz, Oppidum fup. Styria?, juris Frifing. 431. fupra Muram fl. vulgo Oberwoltz. WezelendorfF. 151. n. villa juris Coeno- bii S. Crucis. Wienn. 3. 17. 16. 179. 277. 266. 307. 308. 313- 3 2 6. 357- 37i. 373- 382. 395- 421. 438- 439- 44°* 444- 47 2 - 477- 485* 500* 709. 510* 5 11 - 519. 520. 721. 771. 781. 784. Metropolis Auftria? ad Danubium. W'ildonia. 419. Styria? infer. Oppidum ad Muram fl. 2. mill, infra Gra?cium. Wilhelmsburg. 32. 164. 186. Oppidum inf. Auftria? ad Trafenam fl. Wilhering. 141. 279. Coenobium Ordin. Cifterc. Auftria? fup. ad Danubium, fu¬ pra Lincium. Wiltberg. 177. Caftrum in Boreali Auftria fup. Aquilonem verfus fupra Lincium : alcerum in Boreali Auftr. inf. non pro¬ cul Horna. Wirochberg. 17. 33. villa juris Scotorum Viennenlium. When. 132. pagus inf. Auftria? inter Er¬ lafam , 6c Bielaham fl. & caftrum in Bo¬ reali Auftria inf. prope Meyffau civit. Wizenftein caftrum. 167. hodie Weiten- ftein. WizlinftorfF. 349. juris Campilft. villa. ■Witzlftorff unum occurrit in Auftria infer, circa Trafen fl. alterum in Borealis Auftria? finibus eft inter Marcham 6c Da¬ nubium fl. Wolckenftein. 411. caftrum in fuperioris Styriae finibus verfus Auftriam fuper. Wolffpaizzing. 33. WolfFpafling, quorum duo funt: in Boreali Auftria inf. unum; alterum cis Danubium, inter Ibfam 6c Erlapham fl. Wolfsberg. 141. caftrum inf. Auftrite cir¬ ca Trafenam fl. WolfFsthall. 132. Oppidum in finibus Au¬ ftria? inf. ad Danubium infra Heimburg. caftrum item prope Neuftadium. WulderftorfF. 266. Oppidum Borealis Au- ftrise infer, infra Bulckam fl. "Wulfingftein, caftrum Styria?. 460. ’W / 'ulzendorfF. 347. juris Ccenobii S. Cm- cis. Wurmberg, caftrum Styriee. 460. z. ^TAgrabia. 385. 396. Civitas Croatia?, 1 j Epifcopatu nobilis, vulgo Agram. Zelle. 133. incertum, quo loco: eft ad Ibfam fl. Zell vicus peramplus, fed di- ftare longius videtur. Zemperuoprechtis. 3. pratum Dornbacho vicinum, prope Viennam. Zifterftorff. 32. 141. Oppidum Borealis Auftria? inf. Marche fl. vicinum. Znoyma. 764. llrbs Moravia?, Auftria? pro- xima. Zwetla civitas. 31. 263. 283. in Boreali Auftria inf. ad Cambum fl. Zwetla Ccenobium Ord. Cifterc. 31. 470. in Boreali Auftria inf. ad Cambum fl. INDEX in. GENERALI S. A. De I\ Ch, vel Aych, Suevica: nationis, / \ St y tix P ro Friderico D. Caftare •*- prasfedus. 357. n. Ackftein, caftrum Auftria: infer. 266. quo modo captum, 6c Chunringiis ereptum. 267. 268. 269. 270. Adalbertus I. Auftria: Marchio Mellicenfi- bus SS. Crucem donat. 51. Adalbertus, Wladislai Boh. Reg. 5 c Ger- trudis Auftr. filius, fit Archi - Epifcopus Salisburgenf. 50. fede fua pulfus iterum reftituitur. 72. fratrem fuum Fridericum, Boh. Ducem armis juvat. 75. Adalbertus Comes Hablpurgicus in Palse- ftinam movet. 8V Adelhardus, Veronenfis Ep. & Cardinalis, cenfura: in Leopoldum VI. Auftria: Du¬ cem II. lata: executor deftinatur. 121. cur potiflimum ad hoc deleftus. 122. Adolphus , Holfatia: Com. in Palaeftinam movet. 85. iEgidius Comes ex Hungaria profugus in Auftriam, ab Ottocaro benigne fufcipi- tur. 485. redit in Hungarians. 486. aEgyptus a Cruce - fignatis invaditur. 207. Agnes, ViduaS.Leopoldi. 10. Vid.Ind.I. Agnes, S. Leopoldi filia, Wladislai SilelLe Duels Conjux. 11. 12. Vid. Ind. I. Agnes, Henrici, Auftr. Due. I. filia. 54. Vid. Ind. I. Agnes, Ottonis Merania:Ducis filia, nupta Friderico II. Duci Auftr. 248. 262. Vid. Ind. I. Agnes, Hermanni Badenfis, 5 c Gertrudis Medling. filia, nubit Ulrico Carinthia: Duci. 425'. eo defunfto Ulrico Com. de Heunburg. 470. 479. Vid- Ind. I. Agnes, Rudolphil. Imp. filia, Alberto Sa- xoniae Duci defponfa. 494. . Alaudce quinque an olim in Scuto Aurtria- co. 104. n. B. Albertus Magnus, Ratisbon. Ep. in Con- cilio Lugdun. Orationem de elechone Rudolphi I. habet. 496. Albertus I. Rudolphi I. Imp. filiorum natu- maximus, in acie Vexillum Crucifixi por- tat. 555. Copias in Suevia 5 c Alfatia pro Patre conducit. 577. Tulnenfis Vir- ginum Ccenobii fundationi teftis adert. Vicarius Imperii per Auftriam 5 cStyriam, & Adminiftrator generalis reminciatur. 583. Caftrum Ragetz ab Henrico Rofen- bergico, Bohemo, accipit. _ De Merca- toribus externis, 6c peregrinis Vienna decretum edit. 584* 585* Auftriam, Styriamque creatus Dux, ac Princeps Im¬ perii, per vexilla fufeipit, Patrique Im- peratori homagium pratftat. 586. Albertus, Bernardi Saxonhe Ducis filius. 227. Albertus, Frifing. Epifcopus. 70. Albertus Goritise Comes. 461. 494. Albertus Com. de Pogen Bohemos in auxl- lium vocat, locis facris infeftos. 107. Albertus Bohemus, pro legatiPontificii au- thoritate, imperiofius agit cumEpifcopis, 6c Principibus. 3x4. Friderico II. Au¬ ftria: Duci, nunc minatur, nunc gratifi- catur. 332. Aleonora, mater Richardi Anglia: Regis. 113. Alexander III. Pontif. Max. a Friderico I. Imp. 30. 6c magna parte Germania: diu non agnofeitur. 31. Alexius, Manuelis Comneni filius, Impe- rator Grcecorum. 67. n. Alexius, Ilaacii Conftantinop. Imp. filius, in Germaniam venit. 166 auxiiio Lati- norumConftantinopolim recuperat. 167. maleficium pro beneficio reddit: aMur- zuphlo occiditur. i6$- Alphonfus, CaftellteRex, Imperator a non- nullis eligicur. 392. 489- cedit jure fuo. 496. Altenburgum, diuturnus exilii locus Wla¬ dislai Po'oni, feu Silefiae Ducis. 12. Anafus, feu Anifia, alias Anafi civitas, vel Anafi forum, vulg. Enns, incendio de- formata 58. a Leopoldo VII. Duce Au¬ ftria: privilegiis audta. 188. Anafi terri- torium ab Auftria, 6c Styria lecretum. 385 . Andreas II. Emerici Hungar. Regis frater, Dux Dalmatia:. 155. in fratrem infurgit: reje&us ab illo, in Auftriam fugit: ope Leopoldi Gloriofi fratrem repellit. 156. vincitur iterum. 157. in coniortium Re- gni admittitur. 160. mox in cuftodiam datur. 161. amorce fratris, tutorio pri- mum nomine, mox etiam Regio Hun- garis dominatur. 169. 171. Rex jam Hungaria: a nonnullis ad Imperium Con- ftantinopol. deftinatur : S. Crucis in Au¬ ftria Coenobio Leginthovenfem fundum donat,additis privilegiis, 5 c argenti fum- rnam, ab anteceir. Reg. donatam, con- firmat: in Palteftinam movet. 201. Sa- racenorum ex ejus adventu terror. 202. Jordanem trajicit cum Cruce - fignatorum exercitu. 203. repente e Palxftina in Hungarian! redit. 20^. reditus caufa. 207. 206. Belam filium ad repudiandarn J? a n*n P° n > u § em adi gic. 232. Honorii III. 11 . in hac caufa ad Andream R. lice— G g g § 3 rx, INDEX III. r$, qui le in poteftatePontificis futurum recipic. 233. Andream R. Henrici Au- ftrii in patrem conjurationis participem fuiffe, rumor erat: 240. & ob repudium Sophias, qua: nurus fuae foror erat, vin- didam cogitafte. 248. n. ob eandem cau- fam Wenceslaum, Bohem. Regem, < 3 c Chunringios, in Fridericum II. Ducem Auftria: concitafle legitur: 264. nuptiis tamen Conftantias cum Mifnenfi Marchio- ne intereft. 28^. Beatricem Athefinam ducit conjugem. 288* & moritur. ibid. Andreas, Dux Sclavonic, gener Rudolphi I. Imp. jam defignatus, moritur. 571.n. Angilbertus, feu Engelbertus, Marchio Crainburgi moritur. 284. n. Angli, coattores lytri pro Richardo R.’fol- vendi, argentumTemplorum in fuos ufus avertunt. 117. n. Anna, Rudolphi I. Imp. Augufta Conjux, coronatur. 493. Viennam in Auftriam venit. 536. moritur Vienna:: 580. ejus laudes. 581. funus, & fepulcura Bafilea:. 582. Archi-Dux Palatinus. 8* Artackera: tabularium a Bavaris direptum. 364. Artackerenfium Canonicorum Ss- cularium controverfia cum Geroldo Fri- fing. Ep. fublata. 234. Arthuri Ducis foror, Friderico Leopoldi VI. filio, deftinata fponfa. 123. Afpach, forum, oppignoratum Frifingenf. Epifcopo. 301. De Afpero monte Gozbertus in Palaeftinam movet. 85* Aflaftinorum princeps, Vetus de Monte di- dus, Richardum Angl. Regem a casde Conradi Monferrat. infontem pronun- C]at< I I Auftria per annos CCCLXIV. Praefedurse limitaneas, feuMarchionatus nomine co- gnita. 1. Anno demum MCLVI. fit Du- catus. 5. Auftria fuperior, Marcha Ba- varica, vel Marchia fupraAnafum, prius dida, ad inferiorem Auftriam adjunda, cur a Bavaria avulfa. 2. Auftria: fupe. rioris limites tribus olim Comitatibus de- finiti. 6. Diminutivte appellationis cau- fa. 6. Auftria Cor & Clypeus S. Rom. Imperii in Privilegio Friderici Imp. ho- norifice appellatur. 7. Particeps fit om¬ nium jurium, ac immunitatum, quibus ceteri per Germaniam Ducatus gaudent. 9. Acceftiones quaftibet iisdem privile- giis, quibus Auftria ipfa, donantur. ibid. Privilegia Principibus Auftria: collata, etiam in favorem Terra:, feu Provinciae AuftrijE data funt. 7. n. Auftrke Scu- tUm hodiernum unde natum: an ex pu- gna ad Ptolemaidem ? an pro quinque Alaudis fubftitutum. 104. 275. Novi in Auftria erig en di Epifcopatus confilium, femel, iterumque fafceptum, & lmpedi- tum. 175. 333. Auftria a Bohemis, & Moravis, 57. 58- 264. 265. 291. 294. 302. 316. 340. ab Hungaris. 279. 289. 356. 362. 364. 376. 381. 472 . 477* 486. a Bavaris bello appetita. 281* 356. 434 - Auftria a vicinis Principibus juflii Friderici II. Casfaris occupata. 302. Auftria: ca- lamitates extindo Friderico II. Duce, Ba- benbergicas gentis ultimo. 351. Auftriae quis poll ejus mortem ha:res legitimus. 352. Auftria interdido Pontificio fub- jeda. 121. 356. & iterum foluta. 359. Alice ejusdem calamitates ex eluvionibus, 122. 185. 291. 485- 50°- 578* ex an- nonasinopia, 122. 379. 389- 424. 501. ^12. ex incendiis, 122. 421. ex locu- ftis, 328. ex peftilentibus morbis. 233. 478. Auftria cum Styria, & Carniolia ad honorem Regni evehenda deftinatur. 335. Auftria Transdanubiana Bohemis, 311. Auftria fuperior pignoris loco Ba¬ varis permifla, & recepta. 316. Auftriae Principum Privilegia a Friderico I. Imp. de coniilio & aflenfti Principum Im¬ perii data: 5. & audoritate Imperiali in jura plena, & perpetua redada. 5. con- firmata a Friderico II. Imp. audaque. 336. Pileus Ducalis regalis corona: fpecie in- fignis ab Henrico Rege Germ, conceflus. 246. AuftriaciBohemiam. II. & Moraviam po- pulancur. 64. Hungariam tentant. 289* 473. Auftriacorum quorundam ftrages in obfidione Damiatce. 208. Signifer Auftriacus ex fcala: fummo ibidem pro- lapfus, vexillum in manu barbarorum relinquere cogitur. 210. Auftriaci Ora- tores ad Fridericum II. Imp. milfi non admittuntur, in itinere fpoliantur. 357. Auftriaci Optimates quidam ad Rudol- phum I. Imp. confugiunt : muldantur idcirco caftris ab Ottocaro, & in exi¬ lium ejiciuntur. 499. Alii obfefti, & jadis ante ora obfidibus territi, dedi- tionem faciunt. 500. Ad comitia Au- guftana evocati, 587. & binos fibi da- tos efle Principes veriti, ab errore de- ducuntur. 588* B. B Alduinus, exLatinis Conftantinop.Imp. primus, Leopoldo VII. Duci Auftriae particulam S. Crucis mictit. 168- _ Balduinus de Betun, obfes pro Richardo Angliae Rege. 123. 130. Sponfam Fride¬ rici Auftriae Ducis in Angliam reducit. 151. Batho, Dux Tartarorum, Rodnam Hung- urbern diruit, & Hungariam igne ferro- que devaftat. 319. _ INDEX in. Bavari, fuperiorl Auftrias infufi, Velden Oppidum cremant. 434. Beguini Neoftadii in Auftria. 326. 456. alias hasretici, quorum errores aliquot recenfentur. 457. Bela III., GeyfasII. R. Hung, filius, jus in Styriam prsetendit. §6. liberalis in Cru- ce-fignatos. 87- Fridericum I. Imp. do- nis ornac : filiam fuam Friderico ejus fi- lio delpondet. 88- moritur. 155. Bela IV., Andreas II. Hungar. Regis filius, in Auftriam ad Leopoldum Gloriolum fugit: ejus cum patre reconciliandi ne- gotium Rom. Pontifex vicinis Principi- bus commictit: uxoremMariam, volun- tate, utferebatur, patris dimittit. 232. Conftancise Auftriacas cum Marchione Mifnenfi nuptiis intereft. 285. Friderico II. Auftria; Duci de fua apud Hungaros gratia invidet: 288. prodito Friderici in Hungarians adventu, copias eidem op- ponit fuas, 289- & ad redimendam pa- cem adigit. 299. adverfus Tartaros au- xilia undique conquiric. 319. poft ac- ceptam ab iis cladem fugit in Auftriam, invitatus a Friderico II. Duce: cui ma- gnam vim auri folvere, & 3. Comitatus cedere cogitur. 322. arma rurfus eidem minatur ob repudium cognatse Cux. 330. Auftriam inferiorem vaftat. 356. 362. Henrici Bavari fipem de Styria eludit. 377. Auftriam inferiorem iterum, ite- rumque populando incurrit. 363. 376. 381* Arma in Ottocarum Boh. Regem, qui Styriam, Hungaris inde ejedis, fibi conciliarec, fumrna vi parat. 402. Da~ nielem Rufforum Regem , Boleslaum Cra- covias Ducem,& Simonem Lanefatias Prin- cipem in foedus pertrahit. 402 Ottoca- ro ad Marcham fluvium caftra opponit. 404. data trajedus optione ejus caftra per Stephanum filium invadit. 405:. vin- citur. 406. pacem ab Ottocaro petit, Styriaque cedit. 407. Bela junior, Belas IV. filius, Sponfam ac- cipit Ottonis Brandeburgici filiam. 408. nuptias cum ilia in campo Vifchas celebrat. 425. in infula leporum prope Budam membratim concifus, a confobrinis fe- pelitur. 484. 48V „ Benefius, Bohemus, ab Ottocaro R. casdi- tur. 427. . Bernardus Anhaldnus fit Dux Saxonias. 00. 67. , Bernardus, Dux Carinthise, 250. 492. cum Eckeberto Bamberg. Ep. bello colli- fus. 277. Bernardus, Flenrici Bernburgi, ac Ballen- ftadii Principis filius. 227. Bernardus, Seccovienfis Epifc. ad Comitia Francofurt. ab Ottocaro R. miflus, Im- perium illi gratulatur. 491. in Rudolphi I. eledionem invehitur. 503. 504. de- dudores a Casfare petit, fibi alias infen- fiflimos. 50^. Rudolpho Casfari poftea gratificatur. 536. Bertholdus, Aquilejenfis Patriarcha. 249. frater Eckeberti Bamberg. Epilcopi. 308* Bertholdus, Bamberg. Ep. 536. Bertholdus Andechfius, Dux Meranix. 67. 307. in Palasftinam movet. 84* Bertholdus Zaringius Dux in Palseftinam movet. 85. a nonnullis Principibus ad Regnum vocatur. 159. Bertholdus, Ord. Minorum, Vir Apofto- licus in Auftriam venit. 421. mira con- cionum ejus frequentia, & fanditatis opi¬ nio. 422. Bilfeni populi in Hungaria. 201. Birchenftein caftrum. 417. de Bogen Bertholdus, in Palseftinam per- egrinatur. 201. Albertus, Friderico II. Duci Auftrias peramicus. 308- Bohemi Auftriam Transdanubianam vaftant: eluvione revocantur. 265. 291. Bohemi Optimates aliquot ab Ottocaro R. vexati : ut Rofenles, Wartenbergici, Zerotinii. 49$. 540. Brugse ad Leytham Ladislaus Rex Hung, a Rudolpho I. convivio accipitur. 543. Brunhildis, matrona nobilis, ad ftuprum, ut fama erat, a Friderico II. Duce Au- ftrise abrepta. 295. BrunnenfisPraspofitus, durus inGertrudem Medling. 416. n. Philippo Carinthio, aditum ad occupandam Carinthiam pras- bet. 469. Bruno, OlomucenfisEpifc. 372. Styria: ab Ottocaro prasficitur : 381* fandi ejus in Pruflia labores. 387. cujus liberalitati Brunlperga urbs ortum, & nomen de¬ bet. 388. copias in Salisburgenfem agrum ducit. 424. Hallas munitionem a Bavaris excitatam cremat. 433. fapiens ejus de eledione Rom. Regis confilium ad Pon- tificem perlcriptum. 422. ad Ottocarum R. de deditione Vienna:, paceque mitti- tur: vix fero admiflus, Regi utrumque tandem perfuadet. 522. Burghufium. 395. C . C iEfarete caftrum inPalseftina, aLeopoI- do Auftr. & Epp. Monafterienfi, & Trajedenfi munitum. 206. Calatrava in Hifpania. 189. Campililium, Ciftercienfis inftituti Coeno- bium in Auftria aLeopoIdo Gloriofo fun- datum. 164. 173. Pia ejus fuffragia pro Fundatore fuo in Palseftinam ituro. 199. Privilegia per eum obtenta. ibid. Tem- plum ejus ab Eberhardo Salzburg. Archi- Epifc. confecratur. 254. Vide Ind. II. V. Lilienjdd. Ca- INDEX III. Capellani Duds Auftris, in literis Henrid I. Duds nominantur : Marquardus de Niwenburch, Rudbertus de Miinfter, He- randus de Dreskirchen, Henricus dePo- lan, Peregrinus de Zwettl, Dietricus de Miftelbach. 16. n. Captivorum inter Cumanos mifera condi¬ tio. 563. Carinthi inter primos ad Rudolphi I. Imp. partes accedunt. 517. Carmelits, quando primum in Auftriam introdudi. 233. Palatium Prindpum Vienns iis in Ccenobium datum. 234. n. Carniolia fub Friderico II. Duce, Auftris accedit. 340. Carolus Andegavenfis, Sicilise Rex, Con- radinum, & Fridericum Hermanni Ba- denfls ex Gertrude Auftriaca filium, ca- pite damnat. 462. ComitatusProvincis & Folcalqueris a Rudolpho I. Imp. in feudum accipit. 577. Cafiinenfe Coenobium conciliatur Friderico II. Csfari. 251. Caftrum Filii DEI, feu Peregrinflnm a Tem- plariis, & Hofpitalariis mira operis ftru- dura munitur. 206. Cazimirus, Polonus,obfes Friderici I. Imp. 13- Cinerum facrorum ufus Ssc. XII. 199. Ciftercienfis Ordinis conftantia in fide Ale- xandri III. PP. 31. Clagbaum, Domus Leproforum Vienns extra moenia fundata a Gerhardo, Paro- cho Viennenfi, 6c confecrata a Petro, PafTav. Ep. 444. Clauftro-Neoburgum deflagrat. 10. Col- legii ejus Canonici Regulares in fide Ale- xandri III. PP. conftantes. 43. a Conra- do II. Salisburgenfi Archi-Epifcopo, & S. Leopoldi filio, in ofculo pacis aman- tiflime fufcepti, & facris Ordinibus ini- tiati Frifaci in Carinthia. 48. Sub-Ad- vocatum ipli fibi eligere pofTunt. 70. Clemens III. PP. pacem inter Chriftianos firmat. 83. Clemens IV. PP. captos Conradinum, & Fridericum Ottocaro R. nunciat. 461. fuafor non fuit mortis eorundem. 464. dementia, Soror Rudolphi I. Imp. mater Friderici Norimberg. Burggravii. 494. Clementia, filia Rudolphi I. Imp. Caroli Salernitani filio defponfa. 573. 580. Coeleftinus III. PP. ad recuperandam Pals- Ilinam Chriftianos excitat. 137. Cogones, navigiorum genus majoris for¬ ms. 208- S. Colomanni M. cultus per Auftriam. 333. c °lomannus, Bels IV. Hung. Regis frater. 2 S.o. n . arbitri inter Rudolphum I. Imp. & G Ct Qcarum Regem, pro Csfare Lu- dovicus, PalatinusRheni, &Bertholdus Wirzburg. Epifc. pro Rege Otto Brande- burgicus, & Bruno OlomucenfisEp. 523. Concordis capita. 524. Novs concor¬ dis arbitri inter Rudolphum I. Imp. Sc Ottonem Brandeburgicum : pro Csfare Meinhardus Tyrol. & Fridericus Burggr. Norimberg. pro Brandeburgico Bruno Olomucenfi Ep. & Marchio de Pfeile. 570. Conradus, Friderici II. Csf. filius, Rex defignatur. 288- Conradus junior, feu Conradinus Friderici II. Csf. Nepos, a fpe Regni per Pontifi- cemRom. excluditur. 423. Idem tamen hsreditatis caufa inltaliam venit, in pu- gna cum Sicilis Rege vincit, vincitur- que, & in fuga captus, Neapoli capite damnatur: moritur pie, acreligiofe, & ibidem fepelitur. 461. 462. 463. 464. 465. 466. Conradus, Moguntinus Archi - Epifc. 72. 139. Regi Armenia Diadema imponit. 150. Hungaris Reges conciliare nititur. 160. reverfus exHungaria moritur. 161. Conradus, Colonienfis Archi-Ep. 480. Conradus, Rheni Palatinus. 19. Conradus II. S.Leopoldi filius, Paffavienfis Epifcopus, cum Henrico Duce fratre col- lifus. 34. Salisburg. fit Archi -Epifcopus. 34. Fridericum I. Imp. Sehifmatici Anti- paps caufa fibi infeflum reddit. 36. 44* a quo profcriptus, 45. Frifaci in Carin¬ thia Clauftro - Neoburgenfibus amaptifli- me exceptis, facros Ordines impertit. 48. moritur, 6c Admontii fepelitur. 49. Ejus genus, dignitates facrs, & in Ecclefis caufa invida conftantia. 49. 50. Conradus Wirzburgenfis Ep. & Cancella- rius Flenrici VI. Imp. 139. 146. Conradus deHirfperg Epifc. fit Chiemenfis. 579. n. Conradus Moravian Marchio. 66. 74. Conradus de Thuringia, Magifter Ordin. Teuton, nuptias cum Auftriaca poftponit pietati. 386. Conradus I. Prsfedus deNiernberg. 70. n. Conradus II. Norimberg. Burggravius Vien¬ na, FridericiII. Csfaris nomine, prseffe interim jubetur. 393. 308- Conradus, Abbas S. Galli miffus ad Frideri¬ cum II. Ducem Auftris, ad repetendam Margarets Regins, fororisejus, dotem. 273. is, qui Henricum R. Margarets Conjugem alias jam a dando uxori luxe repudii libello abfterruit. 446. Conftantia, Regina Emerici Hung. Regis Vidua, foror Regis Arragon. in Au¬ ftriam fugit. 170. unde in Arragoniam redit. 171. Conftantia, Leopoldi Gloriofi Auftris Du- cis IV. Henrico Mifnis March, nubit. 285- fuperftiteMargareta forore, jus inAuftriam habere non potuit. 418. "V id. Ind. I* INDEX ra. Conftantinopolis a Latinis capta. 168. Conventus provinciates in caftro Styrenfl, & Nova civitate, 200. Trebenfea. 367. Coradini, Sultani, barbara jadantia, & fu- ga. 203. a Meledino fratrc vocacus in fubfidium, agre fubmovetur. 214. Hie. rofolyma muros diruit : Chrifti fepul- chrum everfurum fe minatur. 217. ad conditiones defcendit, ft Damiata obfi- dio lolveretur, rei Chriftiana in fpeciem valde opportunas,de refticuenda SS.Cru- ce, folvendis toto Regno Chriftianis ca- ptivis omnibus, Hierofolyma fuis fum- ptibus readificanda. 218. Corona Spinea Cifterc. Ord. Coenobium, fundatur ab Octocaro Rege in Bohemia, nova Colonia ex S. Cruce in Auftria eo deduda. 424. Crembfium, quam ad urbem inter Frideri- cum II. Bellicofum & Bohemos acerrime pugnatum. 309. Vide Ind. II. Cremifanenfe Ord. S. Benedidi Coenobium Manegoldum Abbatem fufcipere cogitur. 68. a poteftate Judicum facularium exi- mitur. 200. Vide Ind. II. SS. Crux Chrifti a Saracenis capta. 81. pars ejus reliqua Cruce - (ignatis Principibus ad ofculum porrigitur. 202. Indgnes ali¬ quot SS. Crucis particula, Mellicii. 51. ad S. Crucem. 69. Campililii. 168. Dresda. 28*)- Crucefignati Colonienfes, Trevirenfes, Bre- menfes prius adverfus Mauros in Lufita- nia, turn vero adverfus Saracenos in Pa- laftina, & ^gypto pugnant. 206. eo- rum egregia in rebus adverfis pietas. 209. Crucefignati a Friderico II. delufi , ad 40000. domum revertuntur, aliis magno numero in Apulia extindis. 242. 243. S. Crucis Ccenobium in Auftria Ciftercienf. Ord. abfolvitur. 10. filvam a Leopoldo VI. 72. fundos, annuumque aris cen- fum a Reg. Hung, accipit. 201. Vide Ind. II. Cumani in Hungariam admifti, fufpicionem movent clandeftina amicitia cum Tarta¬ ns. 318. 321. eorum favitia bello Mo- ravico. 383. barbare cum captivis agunt. 562. caftra Cafaris Rudolphi nodurno terrore complent. 567. 568- S. Cunegundis Templum extra urbem Gra- cenfetn Teutonicis Equitibus conceftum. 257. Cunegundis, OttocariRegisConjux, Bela IV. Hung. Regis Neptis ex filia. 412. Ottocarum inRudolphum Imp. concitat. 539. pacem aRudolpho Imp. petit. 569. E>. D Amiata, llrbs Aigypti primaria, NUo vicina. 207. turri medio in fluvio ftruda defenditur. ibid. Obfidione a Pars II. Crucefignatls clauditur; fed acerrime pro ejus defenfione nitentibus Saracenis ,214. 217. odavo decimo vix menfe, incer- turn qua via, rationeque capitur. 218. Saracenis ex pado redditur. 224. Decima coquina Due. Auftria olim Clau- ftro-Neoburgenlibus, poftea Scotis Vien- nenfibus concefla. 1^;. ad extremum alio beneficio compenfata. 578. n. Diepoldus, Paftav. Epifc. 44. arbiter con- troverfia inter Mellicenfes, & San- Cru- cenfes 65. Cremifanenfibus gravis eft. 68- in Palaftinam profedus, Ptolemai- de moritur. 99. Dietmarus, Prapofitus Clauftro- Neoburg. Orator inMifniam deftinatus. 368. aBo- hemo R. progredi non permittitur. 370. Dietpoldus Marchio de Vochburg. 200. n. Dietricus, Magifter moneta Vienna, pa- tria ftudiofus. 258. S. DominiciOrdo approbatur a Pont. Rom. 195. Ordinis ejus Sodales Vienna ftabi- liti. 231. in publicis etiam, ac civilibus caufis a Principe confulti. 585. Dorenperch Eberhardus Com. 151. n. Dresda S. Crucis particula, a Conftantia Auftriaca eo delata, diu miraculis cla- ruit. 285. Diirrenholz Ulricus, Styria fub Ottocaro R. prafedus. 482. ab Hungaris cakus. 487- Ducum titulus antiquior in Auftria, quam Ducatus. 1. E. E Berhardus I. Salisburg. Archi-Ep. Intel: Henricum, & Conradum fratres Au- ftriacos componere diflidium nititur. 34. Eberhardus II. Salisburg. Archi-Epifc. pacis arbiter inter HungariaReges fratres. 160. nuptiis Conftantia Auftriaca cum Hen¬ rico Mifnenfi intereft. 285. Fridericum II. Ducem Auftria cum Friderico Cafare reconciliat. 314. Eberhardi cum Alber¬ to Bohemo difeordia. 315. Repudii cau- fam AgnetisMerania reeognofeit. 330. Eberfperga pons Paflavienfi Ecclefia per- miflus. 193. Eberfperga a Duce Auftria deftruitur. 332. n. ibidem creati a Ru- dolpho I. Imper. Equites nobiles CXX. 518. Vide Ind. II. Eberfteinius (Theodoricus, incertum, an alio nomine didus ) Comes ,VicarioFri- derici II. Cafaris nomine Vienna prafe¬ dus, ad Tulnam cum Friderico II. Au¬ ftria Duce concurrit. 310. Vienna exi- gua in fpe manet, cui fideret, incer- tus. 3.10. Eberfteinius Otto (in Lit. Innoc. IV. pp. vocatur: H. de Ovverjlein') Vicarius a Ca¬ fare miffus, 353. Vienna difeedit difli- H h h h mula- INDEX III. mulato confilio, Auftriseque ac Styrise Proceres aliquot, ad Ccefarem fecum du- cic. 357. Eckbertus, Bamberg. Epifc. in Pakeftinam movet. 201. Privilegio CaTareo Amal- phi in Italia inter teftes adfcribitur. 243. in Carinthia cum Duce collifus, capitur, 6c liberatur. 277. Vienna:, CaTaris no¬ mine, praefedus. 307. moritur, 6c apud Scotos Vienn. fepelitur. 308. Plura de eo. ibid. Eckbertus, Comes Putinenfis in Auftria, Mediolani indigna morte perit. ig. Ha> reditas ejus ad Ottocarum Styria: March, devolvitur. 19. Egra, urbs Bohemia:. 515. Elbinga, urbs Pruffke Polon. 387. Elifabeta:, fororis S. Leopoldi, Ottocaro Styr. March, nuptae dos. 33. n. Elifabeta, Bavara, Conrado Friderici II. Imp. filio nupta. 339. Conradini mater, 6c alteris nuptiis Meinhardo Tyrol. Com. junda. 461. n. Elifabeta, MeinhardiTyrol. Com. filia, Al¬ berto I. Habfpurgico, poftea CaTari de- fponfa. 517. Emericus, Rex Hung. Belae III. filius. 15^. Ladislao filiolo coronam imponit : An- dream fratrem regno expellit : Auftriam invadit: 156. reconciliatum fratrem in cuftodiam dat. 160. 161. moritur. 169. EnzerftorfF, civitas Frifingenfis juris in Au- flria. 380. Vide Ind. II. Eppenftein caftrum Styrice fuper. injedo ter- rore ad deditionem inclinacum. 519. Erdberg, prope Viennam, Templariis a Leopoldo Virtuofo datur. 105. n. Ri- chardus Rex Anglia: ibi captus. 109. n. Erlahenfe Virginum olim Coenobium in Auftria. 574. Vide Ind. II. Excommunicati S. fepultura non donandi. 40. F. pAmes inaudita in Hungaria. 328. Fecialis Hungari injuriofa tradatio. 344. Ferteu, locus Hungaria:. 201. Flagellantium Seda, ex Italia etiam in Au¬ ftriam propagata. 454. eorum inftituta principio non mala, poftea in fuperfti- tionem verfa. 454. 45^. 6c damnata ac profcripta. 456. Flandrenfes, feu Burgenfes, Vienna: a ju- dicio urbico exempti. 258- n. Florentius, Wilhelmi Germ. Regis frater, Margarets Regina: in Sponfum oblatus, 6c rejedus. 367. Florentius Hung. Deputatus. 53. Forum Julium. 17. n. Franci Anft ra (Ia» Reges Norici partem Ba- vans attribuunt. 2. Frangipanii Romanos in Gregorium IX. PP. concitant. 244. in Hungaria etiam fedem figunt. 331. eorum unus Fridericum II. Due. Auftria:, adado per oculum ferro occidifle creditur. 346. Frangipanius Joannes, Aftura: Dominus, Conradi- num, 6c Fridericum capit. 463. Fraticelli, Beguinorum genus. 457. Freyftadium fortuito incendio confumptum. 379 ; Fridericus I. Imp. Auftriam fuperiorem, ad inferiorem adjungit, & Henrico creato Duce primo, Ducatum effe jubet. 2. Du¬ ces Auftrite ampliflimis privilegiis ornat. 7. in Poloniam movet. 12. n. Schifma Odaviani Vidoris 31. 6c Pafchalis fo- vet: infeftis edidis fequaces Alexandri III. veri Pontificis vexat. 41. Auftriam etiam turbat, abftrado in fuas partes Henrico Duce 42. a Rege Hung. XL. unciarum millia extorquet. 43. Conra- dum Auftr. Salisburgenfem Archi- Epifco- pum fede fua pellit. 45. Salisburgenfem Ecclefiam vexat. 47. 'Wladislao Bohe¬ mia Regi, Sobieslaum fufKcit: Adalber- to Wladislai filio, Salisburg. Archi-Ep. infeftus eft. 55. mutata deinde in melius voluntate ergaWladislaum Boh. Regem ; FlenricumLeonem, Bavaria: Ducem, fuf- fedo OttoneWitelfpachioPalatino, ex- authorat. 66. Ottocarum Styria: Mar- chionem inter Duces accenfet. 67. Bel- lum inPalteftinam decernit. 83- cum ex ~ ercitu in Auftriam venic : Vienna: mul- tos fuo ex exercitu ejicit. 84. Legatos ad Grascorum Imperatorem miflos, 6c injuriofe tradatos amanter recipit: 92. majeftatem fuam ad IfaaciiGrsec. Imp. Le¬ gatos acriter tuetur : obfides a Grtecis, eosque nobiliffimos pofeit. 93. Reli- quum ejus iter Conftantinopolim usque, 6c literte ad Leopoldum Ducem Auftria: data:. 96. 97. Res ab eo in Afia gefta:. 97. mors intempeftiva, laudesque cete¬ ra:. 98. n. Fridericus II. Imp. eledus primo in Palsefti- na. 147. in Germanium venit. 187. Mo- guntia: inauguratur. 189. Aquisgranum fruftra obfidet. 192. Lites inter Leopol¬ dum Gloriofum Due. Auftr. 6c Manegol- dum, Paflav. Ep. dirimit. 193. Expedi- tionem in Palceftinam differt, 6c quare. 200. Henricum filium Regem Germ, re- nunciat: coronam Imperii Roma: fufeipit. 222. Expeditionem facram intra bien¬ nium fufeipiendam iterum promittit. 223. 226 Cremonam conventum indicit. 239* Expeditionem facram cum maximo Cru- cefignatorum difpendio moratur. 242. ad extremum invalitudinem cauflatus, plane deftituit. 243. Excommunicates idcirco, navigat in Palsftinam 244- cum INDEX III. cum averfos a fui communione haberet Templarios, & Hofpitalarios, pacem cum Saracenis init Chriftiano nomini indeco- rem. 246. Reverfus in Apuliam, amift fa celeriter recuperat. 247. in concor- diam cumPontifice redit. 252. Frideri- co Duci Auftriam, proptem dotem nu- rus fus nondum perfolutam fit infenfus. 262. augetur ea offenla in mutuo con- greftii, cum profedum in Styriam Csfa- rem Dux Auftris falutaflet. 287. Hen- ricum filium, Germanise Regem Csfar exauthoratum Ducis Bavaria; cuftodis mandat: mox in Apuliam cum Conjuge, & filiis abftrahit, 288. carceris fquallore filium; nepotes fame, aut veneno fuftu- lifle inlimulatus. 293. n. Fridericumll. Ducem Auftris, ob multorum gravifli- mas querelas, & criminationes, ut ipfe feribic; uc alii, ob dilatam nurus dotem, & negata inltalos auxilia,profcribit. 293. 294. 29-3. 296. 297. 298. 299. 300. in Styriam venit, & Auftriam. 303. Vien- nse hyemem agit: eamque urbem civitati- bus Imperialibus adferibit: Scholam Vien- nenfem Privilegio munit. 304. Vienna difeedit. 307. feedus cumHungaris inire incaffum fatagit. 314. Auftris Ducem Fridericum II. in integrum reftituit. 316. Ab ejus morte Eberfteinium Comitem in Auftriam Vicarii nomine mittit. 353. Auftriacos, Styrosque, Principem fibi ex MargaretsRegins filiis petentes,ad con- fpeftum non admittit. 3<37. Ejus mors, & fufpedts fidei Teftamentum. 366. Fridericus II. Salisburgenfis Archi-Ep. jura fibi fua confirmari aRudolpho I. Imp. pe¬ tit. 497. eapropter Ottocari R. odium incurrit, qui ejus caftra & oppida per Styriam & Carinthiam dirui jubet. 497. 498. Friderici, aliorumque adverfus Ot- tocarum querels in conventu Augufta- no. 503. Rudolphum I. in beilum Bo- hemicum fequitur. <369. Concordia; ar¬ biter fupremus deligitur. 570. Fridericus I. Dux Auftris III. Leopoldi Vir- * tuofi filius. Vide Ind. I. Fridericus II. Dux Auftris V. Leopoldi Glo- riofi filius. Vide Ind. I. Fridericus, HermanniBadenfis, & Gertru- dis Medling. filius. Vide Ind. I. Fridericus, "Wladislai Bohemias. R. filius, patri fuccedit. 5 V fuorurn odium incur¬ rit. 73. a Leopoldo Auftris Duce II. in Principatum reftituitur. 75. Fridericus, Dux Suevis. 73. Exercitus Chriftiani in Syria reliquiis prsficitur. 98. Fridericus, Burggravius Norimbergenfis, dementis, qus foror erat Rudolphi I. poftealmp., filius. 490. eledtionis nun- ciutn ad Rudolphum I. perfert. 492. Cs- faris, ac Principum lententiam, in Ot- Pars II. tocarum R. latam, Vienns eidem expo- nit. 506. concordis arbiter a Rudolpho I. Csfare conftituitur. 570. Frifingenfis Ecclefis per Auftriam jura. 10. Frifingenfis civitatis jus Epifcopo contra Ducem Bavaris reftitutum. 251. Ma¬ trimonii jura inter Frifingenfes & Auftria¬ cos. 284. Frifingenfis curia Vienns pri¬ vilegio munita. 391. Frifingenfis Epilco- pus fodinas falis, ac metalli habere in Auftria, Styriaque poteft. 412. Frifonum ftrenuain obfidioneDamiats ope¬ ra. 208. 209. 210. Fullenfteinii Herboti in Rudolphum I. Imp. irruentis aufus. 557. G. G Arftenfe Coenobium Ordin. S. Bened. a Bavaris male habitum. 364. Vid. Ind. II. Gebhardus, Ep. Paflav. ex Comit. de Plei- gen. 225. 226. Gebhardus Com. de Burghufen, Advoca- tus Admont. Coenob. 50. n. S. Georgii mons prope Laureacum. 76. Gerafenfis Coenobii Prsmonftrat. ortus. 32. Gerhardus, Plebanus Vienn. 372. Marga¬ rets Regins Vidus alteras nuptias per- fuadet. 373. Clagbaum, domum lepro- forum, erigit. 445. moritur. 478- Pia ejus liberalitas. ibid. Gertrudis, Andres II. Hung. Regis Con- jux, Meranis Ducis filia. 239. Gertrudis, Leopoldi Glor. Auftr. Due.IV. filia, Henrico Raiponi nupta. 260. 313. Vide Ind. I. Gertrudis, BrunfVicenfis, Conjux I. Fri¬ derici II. Ducis Auftr. 238. mox defun- dta. 262. n. Vide Ind. I. Gertrudis, Henrici Crudelis filia, negat fe nupturam Csfari, nifi in gratiam cum Ecclefia redeat. 338. Vide Ind. I. Glunicenfe Coenobium Ord. S. Bened. 312. Vide Ind. II. Goritienles Comites. 67. Gottfridus Paflav. Ep. 590. n. Grscii inStyriaNatalem Dni. celebrat Frid. II. Imp. 303. Vide Ind. II. Grana ft. <33. n. Gregorius IX. PP. Fridericum II. Imp. ad expeditionem inSaracenos promiflam ur- get. 242. Cundtantem anathemate fe- rit. 243. Roma excedere cogitur. 244. in concordiam cum Frid. II. Imp. redit. 252. folatur literisTheodoram, Leopol¬ di Glor. Ducis Auftr. Viduam. 2. Wenceslaus, Primislai R. Boh. filius, & fuperftite patre Regni jam confors Au¬ ftriam transdanubianam vaftat. 264. 265’. 291. Fridericum II. Ducem Auftrias, vo- luntate Casfaris, bello cum ceteris Prin- cipibus aggreditur : 302. a Casfare de- feifeit, & cum Duce Auftrio pacifcitur. 311. promiffam fibi nuper ab eo transda¬ nubianam Auftriam armis repetit. 316. in concordiam cum eo,padis inter Wla- dislaum filium fuum, & Gertrudem Au- ftriacam nuptiis, redit. 317. Novum inter utrumque bellum. 340. extindo poft Friderico Auftrio, & Hermanno Ba¬ denfi, Oratores Auftrias in Mifniam de- ftinatos detinet. 368.- 369. 370. Otto¬ caro, filio juniori, Auftriam, & Mar- garetam conjugem quaerit. 372. mori¬ tur. 382. W enceslaus, Ottocari Bohem. R. filius, de- Ipondetur Rudolphi I. Caefaris filiae. 524* nu- / 1 index nr. nuptias cum ea Iglavise celebrat. 571. in conventu Augultano adeft. 587* Wernherus, Moguntinus Antilles, Rudol- phum Habfpurgicum Ele&oribus dilau- dat. 490. Wernherus, Clauftro-Neoburgenfis Prse- poiitus. 65. 70. Wilbirgis, Reclufe San-Florian. Virginis de morce Otcocarl R. vacicinium. 561. Wilhelmus, Juliacenfis Comes Aquisgrani per cumukum occifus. 548* Wittigo, Ottocari R. adminifter, casfus a quibusdam Nobilibus. 390. Wiadislaus, Bohemias Dux, S. Leopold! gener, Friderici I. Imp. fententiam de ereato primo Auftrite Duce Henrico pro¬ mulgate 4. Regia dignicate augetur. it. ejus bellica ad Mediolanum opera. 20. ab infenfo poftea eodem Imp. dignitatis gradu movetur. 5$. redit tamen in gra- tiam. <>6. Wiadislaus, Wenceslai R. Bohem. filius, Moravian Marchio, accepta difpenfatio- ne, Gertrudem, Medlingenfem poftea d.i&am, ducit conjugem: Auftriam,Sty- riamque dotis nomine expe&at. 352. moritur. 352. Wiadislaus, Henrici Silefiii Ducis frater, fic Archi-Epifc. Salisburgenfis. 426. Wolfgerus, Paflav. Epifcopus, & ad S. Hippolytum in Auftria prius Canonicus, aram S. Jacobi apud Scotos Viennas con- fecrat. 139. 140. Cremifanenfibus Vo- richdorfFenfemParochiam concedit: Col- legio Canonicorum S. Andreas in Auftria fuas donationes ; Zwetlenft Coenobio, Parochiam ZifterftorfF, & Nofocomium Zwetlenfe confirmat. 141. Fridericum I. Ducem Auftriae in Palasftinam comita- tur: morientem fupremis prsefidiis pro- curat, corpus exanime ex Paheftina fe- cum ad S. Crucem in Auftriam deportat, ibi terrae mandandum. 142. 150. 152. Vienna: erigere Epifcopatum cogitac. 142. inter fratres Hungarian Reges pacis arbiter deligitur. 160. Leopoldum Glo- riofum, AuftriteDucem, militari baltheo accingit. 161. ad Patriarchatum Aquile- jenfem evehitur. 171. Wolterus Ord. Minorum, Danubium fic- co pede tranfiifle fertur. 422. Wratislavite Ottocarus R. fufpe&os fibi Styros Nobiles in jus vocac, & in cu- ftodiam abduci jubet. 458- Y. Y Vo Narbonenfis, quis? 326. n. Vien¬ na, ac Neoftadii degit. 457. n. z. Z Wetlenfis Coenobii Ord. Cifterc. dedi- catio. 31. Zwetla urbecula, delufo Abbate, aChunringiis ufurpata, & mu- nita. 263. Videlnd. II. Addenda, & delenda. Pag. 67. in margine adde : Dux renunciatur. p. 168. in marg. dele: 1204. p. 204. Iin. 24. pro Wilhelmus , leg. Guarinus. p. 555. Iin. 7. fupple: Conradus, (redius forte Otto) Haslavius. ■'< •• • • ' f ; _ ... _ ' ' , ■ c * 0 \ ■' 1 . V ; lli€ 4 ■ —-/ i >'V f' \ f \ l # / I. ( % , -"W* C V I \ / ■: ' * ' ; • ■: -v :/ ; <; \