& ' ' v " : : . , m ' '■'-o • ■ . -■ •. ' x ' : : t ' ' ..... X v-'v'vVV • 'V' /- -X . ■. V-X-; ' . 1 . ... ^ : •. k y ä l$i$5'' .; : : : v ; X ' - ,:'X; . .. -ZEGERl BERNARDI FAN-ESPEN Celeberrimi jurisconsulti Lovaniensis TVS ECCLESIASTICVM IN El’ITOMEN REDACT VM AC SVBJVNCTIS BREVIBVS SENTENTIIS, ATQVE ARGVMENTIS STVDII PATRISTICI INSTRVCTVM A Plurimum Reverendo, Religiofiflimo atque Eximit» D. P. BENEDICTO OBERHAVSER, I. V .D. Reverendissimi ac Celsissimi S. R. I. Principi s a c Archiepiscopi Salisb ur gen sis Consiliario ecclesiastico» PARS TERTIA. Editio novijjima et corretta. CILLEJAE, apud Frauciscum Josephum Jenko, MDCCXC V. jLO.nnG H) '>Hr 3. IJS! BENEVOLO LECTORI. Pars tertia et quarta continent ea, quae clariffimusD. Van - Efpen fcripfit de bonis, et Judiciis ecclefiaiticis. Integrum ergo hujus Aučloris Jus ecclefia-tticum elt quatuor partibus nunc excufis, modo undequaque perfetto, comprehen-fum. Quinimo Epitomator, ut opus illud fieret omnibus numeris abfolutum, nonnulla fupplevit ex Fleurianis Juris eccle-fialtici inttitutionibus. Alt ubi funt novilTima Pontificum Decreta, et Principum Statuta, quibus hoc opus fupplendum promittebat circumvolans folium, quo illius editio annuntiabatur? Quod fuit promilfuni, id et fuit ad- impletum, et, fides liberata. Epitomator non quidem fuo huic compendio inferuit talia Decreta, et Statuta expreflis nominibus Pontificum, et Principum : in obviis tamen locis, uti eruditus Leétor facile perfpiciet, indicavit novifiimos mores, qui fenfim invalefcunt, praxin, quae vigere incipit, leges, juxta quas nunc vivere oportet. Nil ergo omifium, quod ad ecclefiafiicam Jurisprudentiam conducere poflet. Compendium illud eli, ut reapfe tale fit, non patitur integra et operofa adducere Statuta etc. D. Van-Efpen fua monumenta, quae fparfim citavit, infpeciali tračfatu collegit. Idem fieri potei!, fi alia illius Auótoris opera, quae in epitomen redigenda adhuc rellant, publicam lucem afpicient, ubi haec Statuta in unum tra-élatum colleda perlegere dabitur. Interim vale. PROEMIUM. VAN - E S P E N11 Commentarius in ^fus Canonicum n o-vissimum animadverfionibus ad fiatum Germaniae accommodatus. Cum jam hujus operis index fub prelo fudaret, et propediem publicam lucem elFet afpetiurus*, in manus meas venit quoddam opufculum : cui titulus : IS an - Efpenii Zegcrl Bernardi Fresbyteri jf. V. D. SS. Canonum Frofefforis in Academia Lovanienfi Commentarius in Jus Canonicum noviffimum animadverfionibus ad flatum Germaniae accommodatus.Quem-nam fcopum fibi praefixerit Auttor harum animad-verfionum, indicat titulus. Modus, quo totum o-pufculum adornavit, erat hic. Praeprimisintegrum Van - Efpenii Commentarium in Jus Canonicum noviffimum fideli manu , quantum per temporis an-guftias defumere potui, defcripfit, ct quidem, ut ajtmt, de verbo ad verbum. Praemiffis fin^ulis iltius Commentarii Paragraphis fubjunxit fu as animad-verfiones , quae an praefcripmm fcopum attigerint, aliis dijudicandum relinquo. Animadverfionum ifta-rum dare juvat fynopfm per modum Proemii bre-vitfin.am, retentis plerumque AuQoris etiam verbis. Additio haec non difplicebit Epitomatori juris hujus ecclefiaffici, neque Auftori animadver-fionum illarum , minus Leftori. Epitomatoris opus praeclarum appofitis his animadverfionibus nec mutatur, neque interpellatur, fed magis illuftratur, et ad ftatum Germaniae accommodatur. Auftor Animadverfionum in publicam lucem eas edidit, utprod-eifent orbi litterato , quem finem eo melius alfe-quentnr, fi in fynopfm contrariae pluribus innote-fcant. Animadverfiones non abs re auguror profuturas Lettori, cui facilis, et expedita aperitur via , planiorem Juris ecclefiafiici novifflmi praefertim germanici notitiam acquirendi. De yur. tcclef.no- S j9f $uv. tcclef. novi ff. Germ. De ufu et auSt. Dm-et. Grat, in German. Juri Canonico , feu ecclefiaftico noviffimo in genere quidem omnia illa paflìm adferihi folent, quae difciplinam ecclefiafticam vel puhlicam, vel privatam, tam res, quam pertonas ecclefiafticas, aut proceiium judiciorum concernunt, et polt evulgatas Decretalium, ac Canonum Collectiones Corpori canonico infertas auótoritate publica emanarunt. Inter has collectiones tempore poltrema e It illa fub nomine Extravagantium communium edita, cui inferta legitur Conltitutio Sixti IV, anno 1483. promulgata: unde cum aiia recentior Decretalis in Colleftionibus corpori canonico inclufus non occurrat, juri ecclefialtico noviffimo adtoribuntur ea o-tnuia, quae poli illud tempus Pontifices in materia ecclefiaftica live per modum Confticudonis, five fub nomine Bullae, aut Brevis, vel motuproprio, aut interrogati, feu interpellati ediderunt, vel re-fponderunr. Praeter illa omnibus nationibus communia in Germania fpeciatim juri ecclefialtico noviffimo ad-numerantur (1) aučtoriias, et ufus juris ecclefialti-ci (2) 'Concilia generalia, et particularia Germaniae ( 3 ) Concordata Nationis germanicae ( 4) Con-itifutiones germanici Imperii generatim (5) Praerogativae, feu libertates Ecclefiarum germanica-rum. Quod ad nfum , et audoritatem Decreti Gratiani in Germania fpeétat, adnotandum id venit. Cum Decretum hoc ex Conciliorum Canonibus, Bullis, et Pontificum Decretis, Patrum fententiis, praeclarilfimis Imperatorum, et Regum Conftitu-tionibus conflatum , atque in Ordinationibus Imperii germanici fub Friderico li anno 1236. et Ru-dolpho anno 1281. emanatis, aliisque Sandionibus Imperii publicis corroboratum /it, nec non difciplinam veteris Ecclefiae , et primaevum illius fy-itema omnium optime exhibeat, vere digniffimum eft, ut ufui Germaniae, praeprimis deficientibus propriis Diaecefium Statutis, Juris ad indar fub-fidjarii, inferviat. Habet quoque idud Gratiani Decretum fingularem ufum , audoritatem , et ae-dimationem apud Protedantes, prout condat ex tedimoniis Strtckii, Matthaei Pfaffii, Spcneri etc. et praefertim Boehmeri in Praef. ad tit. de conflit. §. 21. Germanis quoque non ed rejicienda fenten-ria, quae Decreto Gratiani vim legalem tantummodo per averfionem tribuit. Sunt enim plurès tex- — ( 9 ) — tus fpiirii, vel certe fufpefti ex Decreto hoc de-fumpti, et in Decretales Gregorji IX. relati, nec non in praxi in vim legis afTmnpti, adeo, ut ad hujusmodi Canones haudfecus, quam ad genuino», finceros, et authenticos, provocari foleat. Inter caufas, ob quas Jus canonicum in Ger- De cauf. maniae terris eo citius fuerat receptum, Auttor recept. Principiorum jturis tfrtefiafiici publici Catholicorum rfur. Can. ad flatum Germaniae accommodatorum Cap. IV. §. in Garin. II. primario alfignare contendit multitudinem Clericorum, et Monachorum , qui ob Laicorum infci-tiam adhibeantur a Principibus ad negotia publica, privataque. Fors melius quis diceret, Juris canonici receptionem in Germania fuifle promotam ex eo, quod Saeculo XI. et XII. quo Jus civile, et Canonicum in Scholis tradi caepit, procelTus judiciarius in tribunalibus ecclefiafticis ad normam juris civilis et in Germania palfim introductus fuerit, cum antea per faecula decem , quod maximam fal-tem Eccleliae occidentalis partemf fimplex Judiciorum ecclelialticorum forma fuerit, et caufae ecclefialticae fine ftrepitu forenfi, et proceffu formulario ab Epifcopis tanquam arbitris fuerint di-fcuflae. Primus, qui legitur Bullas Pontificias extra cor- De colleSt. Pus juris canonici vagantos collegilfe, fuit Petrus Bullar. Matthaei litus Lugdunenfis , cujus collettio anno 1491. prodiit fub hoc titulo : Collettio conflit ut ionum, Pullarum poft SEXTUM , CLEMENTINAS , ET EXTRAVAGANTES usque in hodiernum di-cm, Colleitio haec ditta fuit feptimus Decretalium, et divifa in V. libros : libri vero in titulos , inter quos quidam reperiuntur in antiquioribus Collectionibus ignoti. Circa idem tempus Laertius Che-rubinus pleniorem , ac ampliorem colleftionem confecit ex omnibus Bullis, et Conftitutionibus, quas ceperire potuit, a tempore Leonis I. usque ad Six-ti V. Pontificatum fecundum ordinem temporum m(tributis , inditoque Bullarii titulo, illam fub au-fpiciis Sixti V. 1588- evulgavit. Bullarium i/tud Plurimis Pauli V. Gregorji XV. Urbani VIH. etln-nocentii X. Bullis et aliorum Pontificum praecedentium antea omilfis Conftitutionibus fuit au-tium, et ab Angelo Maria Cherubino Monacho ca (fin en fi Laertii filio typis Romanis in quatuor 'mnis anno 1633. publicatum fub nomine Magni Bullarii Komani. Quatuor illis tomis adjeétus eli — ( 10 ) — quintus cura P. Äugelt aLantufca, et P. Joannis Pauli a Roma Ord, Min. S. Fraudici Striti. Observ., in quo continentur reliquae Urbani VIU. et Inno-ccntii X. Bullae in priori tomo defideratae, item Couftitutioiies Alexandri VII. Clementis IX, et Clementis X. Quarta Bullarii editio prodiit 301101727. quae condat tomis majoribus otio , vel potius qua-tuordecim , et incipit a Leoyel: usque ad Bene-d iti um XIII. Anno 1749. nova Bullarii editio fa-tia eft, quae cum fupplemeutis fe ad novemdecim tomos in folio extendit, fub titulo : Bullarium magnum a beato Leone magno usqut ad S. D. JV. Benedictum XllS. Luxenburgi. Praeter Bullarium iftud magnum habemus etiam Colletiionem operum, Bullarum , et Brevium Clementis XI. 1729. editam fub titulo : Clementis XI. Pontificis M. opera, fcilicet epiftolae, Brevia feleftiora , et Bullarium. Beneditius quoque XIV. Pontifex M. fuas Conlti-tutiones fucceffi,ve imprimi typis curavit, easque more antiquo iFotioribus BononienJibus infcriplit. De auft. Juxta communem Dotiovum opinionem omnes Ettllar. " Bullae, quae, antequam erant in Bullarium relatae, per viam legis univerfalis editae, ae legitime publicatae, et acceptatae fuerant, vim legis, quam olim extra Bullarium habuerunt, etiam hodie Bullario inclufae retinent, nifi vel lege pofteriori , vel contraria confuetudine fuerint abrogatae. Id quoque certum apud juris canonici peritos habetur, quod, ut Bulla Pontificia fidem faciat in judicio, live pro lege fufpiciatur, debeat ante omnia confiate authentice in forma probante, hanc Bullam re ipfa a Pontifice emanaife. Porro Bullarum Collectiones non poflunt ipfismet Bullis in fe contentis dare auétoritatem publicam, praeter eam, quam hae Bullae per fe, et citra infertionem in has Colletiiones habent: cum enim ifiarum Collectionum Autiores nulla publica auctoritate efient infiructt, fed dunraxat privato ftudio, et opera Decretales alibi a fé repertas in unum collegerint, plenam fidem et publicam autioritatem nec fuis Collectionibus, nec Bullis ibi contentis dare potuerunt. Interea fides pro Bullis in Bullario contentis femper firma manet, nifi jufta, et fufficiens adiit de illarum autioritate dubitandi, vel contradicendi ratio, cujus probatio illi, qui fidem impugnare praefumeret, de contrario injungenda foret. Inquit Cl. Zailweiti Tom. II, q, 3. c. 3. §. 5. Quod, fi aliquis errorem docere, et authentiam Bullae impugnare vellet, fine dubio audiendus fit, vel maxime autem iimilnim Bullarum auitoritas elidi poffit, fiquis oftendtret, eas nunquam legitime fuiffe promulgatas, vel non receptas vel ufu contrario abrogatas. Indubitati apud Germanos quoque juris eli, Bullas, et conititutiones Pontificias pro iis terris non obligare, quibus non per expreffam Pontificis declarationem datae, et ubi non legali modo publicatae fuerunt. Sunt, qui ejusmodi publicationem ad obligationem producendam eilentialiter non requirunt, putantes fufficere publicationem Romae faftarn. Alii contrarium probant ex Juitiniani Novellavi. Item Conciliis Arelatenfi I. et Sardicen-fi, quae fu os Canones ad .Rom. Pontifices Sylve-ftrum, ac Julium miferunt, ut eos in Provinciis publicari curarent. Synodus quoque Lateranenfis fub Innocentio III. fiiam de medicis conltitudonem c. 13. de Poen. et Remili, relatam tunc obligare voluit, poftquam per Praelatos locorum fuerit publicata. Exltat demum noviflimum exemplum in Bulla fupprelfiouis Ordinis Je fu itici, quae antequam legaliter Epifcopis, et Germaniae Principibus innotuerat , exeeutioni non fuit mandata Ut pro ditionibus Belgii, et vicinarum regionum Bullae Pontificum , Brevia, Decreta, alteri-usve nominis diplomata vim legis adipifeantur, Efpenius requirit, omnia illorum genera prius jure Placiti regii elfe recognolcenda , disquirenda, et approbanda. Ut dignoicatur, quid circa receptionem Bullarum in terris Germaniae moris fit, genuinam dabimus definitionem libertatum Eccle-Bae Germanicae, quae deferibuntur, ut immunitates intuitu Romani Pontificis, et Curiae Romanae partim in ufu juris antiqui, et. novi, ac noviffimi univerfalis, et particularis , prout contrapofiti Decretis Pontificum, aut nunquam receptis, aut polita ferendis, partim in paStis, et conventionibus fundatae, et quibusdam Ecclefiis particularibus cum ■Ecclefia. Romana tanquam centro unitatis mutuo con-Juio . . communicantibus competentes. Germanica-rum igitur Etclefiarum libertates relpiciunt tripli-eem inter Pontifices, Impeiatores, et Ecclefiarum Braefules nexum, qui juxta regulas juris naturalis, divini, et humani interpretandus erit, unde liber-fa(es Ecclefiarum germanicarum fequeines patiun- De requif. ad oMig. Bullae Pontif. De Pia-cit. reg. circa recept Bici, in German, — ( 12 ) — tur reflexiones, i. Juxta libertatem Eccìefiae ger-manieae non e/t in ufn dirette refragari Bullis, et Conftitutionibus a fumma Sedis ordinatis. 2. Ea enim inter germanicas Ecclefms , et Pontificem Ro-nianum intercedit firmiter ftabilita unio , (juae Germanos fecuros reddit, Pontificem jura , privilegia et confuetudines omnium germanicarum Ecclefia-rum fai vas , et intaétas confervire, et Concordatis Nationis germanicae non contravenire. 3. Sin autem de acceptatione Bullae Pontificiae , quae moribus , et confuetudinibus Germaniae non apta, aut ex aliis circumfiantiis, et nonnunquam politicis rationibus non accommoda videtur, agitur, tunc Epifcopi, et Principes laici Germaniae Bullam quidem debita cum reverentia recipiunt, fummo tamen Pontifici, fervata reverentia, et fub-mifiione, inconvenientiam tamdiu mutuis confiliis remonftrant, donec exinde aut mutatio infequatur, aut obligatio vel dirette, vel per indirettum fol-vatur. Sic plurimae Bullae per oblivionem, aut ufum contrarium in defuetudinem abiilfe videntur, maxime quatenus paenas dittant, prout teftatur Zallwein Princip, Juri Ecclef. cap. 5. §. 1. 4, Ad quod plurimum conducit, quod attendantur Jura Ecclefiarum Germaniae particularia , et praecipue Synodorum nationalium , et provincialiuqi Canones, qui, fi longo ufu, oblervantia, et confuetu-dine fuerint roborati , omni jure Pontificum Bullis, et Decretis, veluti innocuae libertates in ufu juris particularis, debito cum refpeftu opponi pof-fnnt praefertim. 5. Cum Concordata, ut patta, et foedera inter fummos Pontifices, et Nationem germanicam inita eam obligationem ex jure naturali, et divino fortiantur, ut fumma Sedes per nova Decreta , praefertim fi fine patta publica pro falute Ecclefiae, aut Reipublicae inita, tam facile contravenire non pofiic. 6. Proin libertates Ecclefiarum Germaniae eo certius cuftodiuntur, cum E-pifeopi Germaniae infimul principatus faeculares regant, ipfique id , quod ditionibus fubditis convenit, perbene dignofeant, et eo magis pervenire , et contraria avertere valeant. 7. Si Bulla, vel Decretum Pontificium bonum notabile politicum concernit, tunc fit, ut etiam civilis potefta-tis alfenfus merito requiratur. 8. Solummodo civilis Potellatis moderata cognitio circa Bullas', et Con-ilitutiones admittitur, quando materiam politicam, aut cum ea connexam oro objecto liabent, nam et in eo cafu ravo dici poterit, quod aliqua Bulla, Vel Decretum omnibus Provinciis totius ChriiHani 0rbis fit accommodatum, et non pro diverlimte Nationum mutationem patiatur. Per ejusmodi uftiin moderatum libertatum germanicarum circa receptionem Bullarum, et Decretorum nullo modo con-trariatur audtoritati lumini Pontificis, quia tam a Principibus ecclefiafticis, quam faecularibus femper t'everentia, et obedientia pro comite habetur. Unice adhuc reliat differere, quemnam Bulla in Coena Domini in Germania habeat ufum, et au-Uoritatem, cum Efyenius huic Bullae pro terris Pelgii ) et Galliae omnem vigorem fimpliciter adimit, quja ibidem, nec admilta, nec unguam publicata fuit. Quod ad hujus Bullae in Germaniae Provinciis audoriratem attinet, illa in omnibus locis, ubi publicata, et acceptata fuit, eandem, quam caeterae Bullae, et Decreta Pontificia , finem, et audoritatem praefefert; ratio vero illius non - ufus in certis articulis neutiquam confiltit in tlefpedu , fed in vera Politia, cum fingulis Germaniae Provinciis, earumque legibus, confuetudi-nibus, moribus, genio, et ingenio non fit accommoda , in multis objedtis contradicat Concordatis Rationis Germanicae, et in nonnullis locis etiam Politiam faecularem, quam in Germania Proceres laici libi venditant, vehementer attingat, quocirca ubertates Ecclefiarum Geimaniae per indiredium ‘l.uodatnmodo impugnantur. Hujus Bullae publica-tioni jam dicitur Rudolphus II. Imp. anno 1586. uremie fe oppofuilTe. Auguft. Imperatrix , et Fvegi-na Maria Therefia per edidtum de 10. Odtob. 1766. ufum hujus Bullae in ProvincMs Lombardiae interdixit, quod exemplum etiam alii Status faeculares 'ecutj funt. Immo etiam Romae jam a tempore Cle-dmntis XIV. ab annuali hujus Bullae publicatione Regulas Cancellariae in Germania delcribimus, . agnofcimus, ut Conflitutioms pontificias a quo-11 Pontifice ad initium fui regiminis praefcriptas, Sutae normam, et ordinem, potifiimum Cancellariae - Poftolicae, res bentficialcs , refignationes , et difpen-Htiottes concernunt. Pro ufu Germaniae ferviunt quetnia. i,) Exfpirant hae regulae unacum quo-*s Pontifice. 2) Et hinc Sede vacante non obli-* nt faltem extra Curiam. 3) Quapropter ordina- De Bulla in coena Domini-. De Reg. Cancellar, pro ufu German. — ( 14 ) —* rii Collatores poflìmt conferre beneficia, quae vi regularum funt Pontifici rel'ervata. 4) Iftas regulas folent Pontifices neo - electi polt unum , alte-rumve diem de novo reaffumere, et prout libuerit, reftritigere, limitare, augere, et multiplicare. 5) Praefumunt adeo legalem inlìnuationam in Germania. 6 ) Ubi nun obligant, nifi a die rite, et legaliter faitae infinuationis, et 7) in quantum funt receptae, et promulgatae, quamvis Romae jus locale faciant, aut 8) in quantum non contrarian-tur oblervantiae locorum , aut juribus particularibus,.et Concordatis Nationis germanicae. 9) Po-tilfimum vero itringunt Germanos agentes in Curia Romana 10) hinc etiam earum in Germaniae Provinciis circa numerum diverfimodus e It ufus, iipmo II) quaedam regulae , ut leges patriae , perpetuantur , et de jure conflati ter, uti in Gallia recipiuntur potilfimum , quae ad fraudes in beneficiorum provifionibus occurrentes amoliendas infer-viutit. Haec funt generaliora capita, in quibus re- : gularum Cancellariae ufus pro terris Germania! confiftit. De Conci! Efpenius memorat difficultates circa publicatio i Trid in * I,em et Per ealn quodammodo receptionem Coti1 German. cilii Tridentini quoad articulos difciplinae in Bel gio, et Gallia ortas. Receptum tandem et in P,el' gto fuit etiam in materia difciplinae, feu reforma1 tionis, falvis tamen reflrktionibus, praecipue jud regia , et regiorum Coefiliorum , ac Magiftratuuni nec non privilegia, et confuetudines, regimen po liticum, et externum harum Provinciarum concef nentibus. In Gallia plures funt ordinationes regia? quibus praecipua Confidi Tridentini Decreta Di fciplinae probantur^ nulla tamen illitis Concilii ft tta mentione, eoquod regii Magiftratus noluerin Concilium iflud in materia difciplinae agnofcei'6 In pluribus quoque Galliae Conciliis vix non ple raque illius concilii Decreta circa reformatione1? fuerunt admilTa, quatenus non derogant liberta?1 bus gallicanis. In Germania cum Praelati et Pri1* cip es catholici Decreta Concilii Tridentini re?6 perint, illud ibi uti in univerfa Ecclefia catlioiic' jus novum ftatuit. Germani fere circa Decreta r6 formatoria eundem modum , quem Galli, aliaeq"' Nationes catholicae, fccuti funt, ea tantumnioi*1 recipiendo, in quantum concordatis Nationis, ^ libertatibus Ecclefiarum germanica rum non adve' fantur. Quinimo ipfi etiam Proteftatnes qv a etiam capita Concilii Tridentini libenter ägnofennt, et ftatim recurrunt ad ea, fi ipfos inter, et Catholicos ratione Decimarum , Juris Patronatus, aut re-ditflum ecclefialticorum lis moveatur. Cafus dubios in materia reformationis obfervantes decidit Congregatio fpeciatim defuper eretta, ita tamen, ut inconfulto Pontifice nulla fieret declaratio ; Dogmatica vero illi foli fint reiervata. Germani quidam jnreconfulti in materia circa fponfalia clandeltina imprudenter provocant in decidendo ad regulam , utrum in loco, ubi quaeltio oritur, Concilium Tri-dentinum Jit receptum. Nam illud Concilium equidem matrimonia clandeltina declaravit invalida, non autem ex eo evertit per indirettum etiam validitatem fponlalium clandeltinortum, fed haec reliquit intatta et juxta difpofitionem juris communis , unde certum e It, ilthaec effe valida, et fervati debere. Cur autem circa clandeltina fponfalia nonnunquam alia expolitio , vel interpretatio requiratur , provenit ex diverlis tum caufarum , tum perfonarum , et nonnunquam locorum circurnltan-tiis. Decretum Concilii Tridentini circa annuam, vel faltem triennalem Synodi provincialis celebrationem Self. XXIV. cap. 2. de Reform, in Germania ftrifti(limae erat obfervantiae, ita, ut, quae ad materiam difciplinae ecclefialticae reltaurandam, et confervandam requiruntur, fedulo provifum fuerit. Probant illud partim Concilia Germaniae provincialia , et Synodi Diaecefanae polt Concilium Tririentinum celebratae, partim Ordinationes, Mandata, et Conftitutiones fynodales. Haec omnia Concilia provincialia, et Synodi habuerunt pro bafi Concilium Triden tinum. Decreta in i Itis Synodis ad ecclefialticam difciplinam reltaurandam , ac fulciendam edita merito ut notabilis moderni juris ecclefialtici portio reputanda funt, utpote e quibus optima difciplinae ecclefialticae norma prae-fenti I^cclefiae Itami accommodata hauriri potelt, quapropter et merito expendenda per eos, quibus cura confervanriae, aut reltaurandae difciplinae incumbit. Non tamen Synodorum provincialium obligandi auftoritas ultra Provinciarum lingularum refpetitive fines fe extendit, neque diaecefanarum extra fines lingularum refpettive Diaecefium. Curarum nonnunquam Synodi, fu a Decreta firmari De Sy- nod. German, I)t colUči. Condì. auftoritate regia, praefercim fi bona temporalia attingerent, aut fairem externam difcipliuam aLai-cis obiervandam. Hifce Decretis Laici difficulter fe fubmittereiu, nifi auitoritas regia accederet. Quinimo Magiftratus regii publicationem fyubda-lium Decretorum in fimili materia fine praevio con-fenfu fuo vix permitterent, timentes, ne forte in his quidquam occurrat, quod juribus regiis praejudicaret. Omnia Germaniae Concilia collegit dar. P. Harzheimius. Adfunt quidem antiquiores Conciliorum colledtiones, quae autem non folum Germaniae, l'ed aliarum Provinciarum Concilia complebuntur. Ex his prima eft illa Jacobi Merlini Dod. Parif. de anno 1523. Altera efi: P. Petri La-bei Ordinis S. Francifci fub titulo : Goncilia omnia tam generalia, quam particularia ab tipoftolorum temporibus in hunc usque diem a SS. Patribus celebrata: Coloniae 1538. et 1557. Hanc infecuta efi: illa Laurentii Surii Carthuf. Parifiis anno 1567. e-dita fub titulo : Concilia omnia tam generalia, quam provincialia , atque particularia. Hanc imitatus efi: Sevèrinus Binius Colon. Canonicus, a quo tres Collediones de annis 1606. 1618. et 1638. Coloniae prodierunt. Pro maxima autem Conciliorum Col-ledione habetur illa, quae Parifiis edita fuit. Labetis pariter colleftionem novam inchoavit, fed morte praeventus eam ultra profequi non poterat, adeoque eam Gabriel Gofiart compleverat fub in-fcriptione : SacrofanHa Concilia ad regiam editio- nem exaSta, quae nunc quarta parte aučta prodiit Parifiis Anno 1674. et puftea additamentis a Stephano Balucio iliuftrata fuit. Praefiantiffima colledio efi: Joannis Harduini fub titulo : Colledio maxima Conciliorum generalium, et Provincialium, Decretalium, et Conftitutionum SS. Pontificum 12. volum. Parifiis 1715. Colledionein P. Harzheimii adhuc praecedit illa, quae curis Nicolai Coleri fub titulo : Sacrofanda Concilia ad regiam editionem exada. Veneriis 1728- adfcribitur , et a Joanne Dominico Manfi anecdotis in VI. Tomos divifis exornata fuit. Reliquae Conciliorum collediones videantur apud claviff, P, Zallweiu in princip. Jur, Écclef. Inter — ( I? ) — Inter Synodos regia auttoritate firmatas Efpenius De rebus fpeciatim pro noviflìmis temporibus refert Carne- cum Polit. racenfem, et Mechlinenfem , quarmn, ficut et re- Civil, et giorum ediftorum defuper editorum articulos fiiitul, ecc/e/. con-adducit. In illis praeprimis agitur de profeffione fi- nexis in dei emittenda ab adumendis ad Magiltratum, nec German. non ab omnibus Officiariis jultiriae tam civitatum, quam pagorum, uti et a Ludimagiitris, et Ludi-niagiftratibus, Typograpbis, Librariis, ac Bibliopolis, qui ultimi etiam tenebantur praeftare jura- _ mentum in fua admiflione de non invehendis libris prohibitis, nec fecveto diitrahendis. Agitur quoque ibi de ordinatione Scholarum, celebratione Felio-rum etc. Superfedeo referendis aliis articulis, cum adducentur, ubi oportunitas tulerit in hoc ipfo-met Efpenii jure ecclefialtico in epitomen redatto. In Germania noltra circa ejusmodi articulos, qui mixtam aliquam cum Politia ecclefialtica, et civili connexionem patiuntur, attendere eportet ad diverfimodas confuetudines, et Provinciarum ob-lervantias, prout et ad ordinationes provinciales, Per quas fufficienter ubivis locorum provifum eft, Re tam facile inter Magifiratum ecclefiafticum, ac civilem aliqua dilleiifio, aut turbatio fuboriri pof-fit. Inter res cum Politia ecclefialtica, et civili con- De mater. pexas reputatur materia Decimarum, cujus cognitio Decima-juxta Efpenium in Gallia, et alibi vi editti regii ad rum in Donfilia regia pertinet. In Germania ufu, et obfer- German. vantia potiffimum introduttum eft* ut in Curiis Saecularibus Decimarum laicarum cafus litigiofi decidantur. Videntur in Germaniae terris complures Decimae originetenus effe faeculares, et ideo perbene ad differentiam inter Decimas ecclefiaiticas, et faeculares quoad reparandas Ecclefias attendi Colet, ita, ut Laici Decimis inveititi eas in qualitate Decimarum fcecularium poffideant, et exinde ad reparationem Ecclefiarum non poliint obligavi, nifi ad hanc ex obfervantia , aut aliunde ex pacto Speciali, aut vi anni normalis teneantur. Unde et circa perceptionem Decimarum Pax Weitphalica diverfimode difponit. Sic Inftrument. Pacis Osna-E'ug. Art 5. §.15. Itatuirur de Decimis Novalium : Fundationes, quae die 1. Januarii 1625. in poffe.f-ßone, vel quafi juris decimandi e Ionis novalibus in alieno torritorio fuerunt, etiam in p öfter um fini, et nihil novi juris quaeratur. Inter caeteros Imperii ran-Efpen J. Pal. P. III. B sirnorti-znt. in German. tifus. I)e Confit. Imperii cum jure ec-cleßafl. connex. falus , et fuhditos id juris eflo , quod jus commune, vel cujuscunque loci confuetudo . et obfervantia de Decimis ex bonis novalibus confituunt, aut per paftio-nes voluntarias conventum efi. Kx hoc inferri nequit, perceptionem Decimarum novalium, vel ad Deci-inatorem uuiverfalem , vel ad Dominum territorialem , vel ad liccleliam pertinere, cum illa per patta, aut jus commune, aut cujusvis loci conluetu-diuem, et obfervantiam palfim terminetur, unde patet, per pacem Weltphalicam immutatum in pluribus capitibus fu i fle Jus canonicum : illud euim praeteribit, ut Decimator univerfalis eo certius, cum id, quod maius eli, percipiat, etiam novales Decimas polfit exigere cap. 27. de Decimis. Amortizationem quod attinet, de qua E (penius incideriter trattar, haec quidem in nonnullis Germaniae ditionibus non incognita, (ed non in omnibus introdutta eli. Sic et in exltruttione novorum Monalteriorum , Eccleflarum , aut in aedificatione aedium ad pios ufus delimandarum juxta obfervantiam, et exigentiam cujuscunque loci partim adjura Domini territorialis , partim ad pofleifiouem anni normalis, aut lingularia conventa , praefertim in locis mixtae Religionis attendi Colet, cum line praefeitu , et fpeciali licentia Domini territorialis juxta communia Juris publici principia nova aedificia non polfint exftrui. Quamvis in Germania ad evitandas contentiones in hifce cafibus, et rebus ad politiam faccularem pertinentibus non parum conferat, quod Principes ecclcfialtici etiam inlimul juri um territorialium fint capaces. Status eccleliallicus Germaniae non a folo Jure canonico normam fortitur, fed infuper legibus peculiaribus Imperii, paftisque conventis Imperatoris tam cum iplis Statibus, quam cum exteris innititur. Auttor libri fub titulo : Principia gliris ecclef ad u-fum German, accommod. Conllitutiones Imperii, quae connexionem cum jure ecclefialtico habent, in tres clafles, nempe antiquas, medias, et novißimas dividit. Antiquae incipiunt a Carolo M. usque ad Caro-lum IV. Huc referuntur : 1. Capitularia Regum Francorum. 2. Conllitutiones Imperii, quas collegit Melchior Goldallus, iufpettus tamen hinc inde , prout citatus ait Auttor, impolturae litterariae. 3. Diplomata Imperatorum. 4. Conceda Eccleliis, acMona-lleriis Statuta, privilegia, et libertates Collegiorum ai» Imperatoribus confirmatae , Litterae Iblenmes fundationum etc. Mediis adnumerantur conftitutio-nes a Carolo IV. usque ad Carolum V. Eo fpeciali. ter pertinent aurea Bulla, in qua proedria, aliaque jura Elettorum ecclefiafticorum, nec non ritus latri in elezione Caelaris, et alias obfervandi dcfcri-buntur. NoviJJimae funt, quae inde a Carolo V. usque ad nos emanarunt. Huc fpedlant i. TransaEiio Paffuvicnfis, ubi juxta citatum Princip, ecchf etc. Autiorem de folo vitae, ac converfationis exter-ternae pacifico commercio transaftum , nil vero de vifceribus caufae Religionis, nec de controverfis fidei articulis. 2. Pax Rdigiofa, in qua conditiones, et fines inrer utriusque Religionis partès, Cath. et A. C, addiftos terminantur. 3. Pax IVeftphalica. Vi in (frumenti hujus pacis Pax religiofa tam in pun-tiis Religionem, quam Politiam concernentibus pro bafi habetur, et tolerantia trium religionum, libertas mutandi eas, ceflio bonorum ecclefiafticorum, mutua, et exatta aequalitas in utraque Religione fiabilitur, haecque omnia per Capitulationes Cae-fareas iterato confirmantur. 4. Pax Ryswicenfis, in qua inftrumentmn pacis Weftphalicae pro fundamento ponitur, et de permanente Iteligionis catholicae fiatu in locis refiitutis agitur. 5. Pax Ba-denfis, ubi lingularia quaedam ad jus ecclefiafticum Germaniae pertinentia capita delibata fuerunt. Sic ibi Art. 17, nonnulla de beneficiis ecclefiafiicis et Perfonis capacibus non revocandis, nec non de Religionis fiatu cuftodiendo inferta funt. 6. Receffus imperii. Ex his de Concordato, Annatis, et officio fiapae in bello turcico agit R. J. I500-tit. 43. Tuitionem S. Sedis Romanae , nexumque Ecclefiae ger-manicae cum illa docet R. J. 1512- De i1'1'6 convo-caudi Concilia agunt R. J. 1524. 5-28. 1529. §. 7. IS32. Art. i. §.2. et 6. Dehoueftate, et vita Cleri-c°rum trattant R. J. 1530. §. 32. 1548. tit. 14. §.5. t557. De alityiatione bonorum Ecclefiae R. J. I530« Collettis Cleri ad bellum turcicum 1542. De immunitate Ecclefiarum, etMiniftrorum ab oneribus b.elli R. J. 1577. tit. 6 §. I. Advocatiae, quamge-titCaefar pro Ecclefia, jura, et officia defignant 'doceffiis Imperii paflim etc. 7. Capitulationes Cae-lareae, inter quas una ex novifiimis art. 14. §. 5. raftat de ieparatione caufarum ecclcfiafticaruin a accularibus, evitandoque conflictu potettatis laicae, et lacerdotalis etc. 8. Conititudones Imp. Uti eft ~ ( 20 ) - celebris conftnutio Fririerici 11. a Statibus Imperii fubfcripta, quae exlìat polì libros femiorum etc. De ufil Diflerte probat Efpenius, quod non parum utili-Juvis tatis difciplinae ecclefialìicae accedat per Jus Julìi-^ujlinian. nianeum , quia leges Imperatorum Chriltianorum , in Difcip. quae circa lìatum Ecclefiae publicum , ejusque Mi-Ecclef. niltros , ac bona faeculam in corpore Juftinianeo comprehenduntur , femper magni olii» habitae fuerunt, l. 8. Cori, de SS. Trinit. Scimus enim, leges civiles, vel fecundum praeambulos Canones /, 12. e. de SS. Ecclef. vel (altem de confenfu Epifcoporum l. 7. ei 8. Coti, de SS. Trinit. paflim conditas fu i fle, et Praefules ecclefiafticos femper hunc pium zoe-lum Principum orthodoxorum collaudafle. Immo fi veterem Ecclefiae ita tum propius indagamus, patet, quod Principes faeculares jam multum pro con-fervando bono ordine in Ecclefta , er amplianda politia externa in ecclefiaiticis egerint ex Epifcoporum affen fu , ut hodiedum adhuc per exercitium ju-ris circa facra fieri folet. Interdum tamen confiat, quod leges civiles Romanae multum autioritatishodiedum per revolutiones temporum, atque immutatam fiatus ecclefiafiici faciem, et praefertim per faeculares ecclefiafticorum Principum poffefiiones perdiderint: Colent enim hi ipfimet faluberrimis conftitutionibus, ac remediis in promptuprofpicere cunótis Fidelium morbis. Regni. Ut exattius polfit dignofci, quae legem inter, et prodi- Canonem intercedant differentiae, fequentes adno-gnofc. in- tabimus regulas. I) In caulis fpiritualibus, et ec-ter leg. et clefiafticis attenditur folum jus Canonicum. 2) In-canon.dif- ter perfonas ecclcfiafiicas in catifis profanis lites ferent. fecundum jus civile deciduntur. 3) Si de peccato , et confidentia agitur, jus canonicum a civili difcre-pans fervabitur ab omni Catholico. 4) Lex civilis per expreffos Canones, vel obfervantiam , ut ajunr, canonizata, aibtinet etiam in foro ecclefiaftico. 5) Ubicunque in caufis profanis deficit jus canonicum, aut obfcuritate , aut praeteritione cafus, decifio depromitur ex jure civili. 6) Vicilfim ubi deficit jus civile, fuppletur a canonico. 7) Quodli vero repe-ritur antinomia inter leges, et Canones, atque materia fit indifferens, fequi oportet jus quodque in fuo foro. 8) Deličtis mixti fori quodque jus fuam peculiariter poenam dictat. Civiles leges neutiquam afpernantur S. Canones. Sancivit Juftinianus. Sacros autem Canones non minus , quum leges valere, etiam nojlrae volunt leges. Sancimus obtineri.in illis, et quae feteris vifa funt Canonibus, perinde ac Ji civilibus infcripUtm effet legibus, l. 45. C. de Epif. Nimirum maxime in hominibus funt dona Dei a fuperna collata Clementia SACERDOTIUM, ET IMPERIUM, et illud yuidem Divinis miniftrans, hoc uittem humanis praefidens , ac diligentiam exhibens, ex uno, eodemque Vyincipio procedentia humanam exornant vitam. No-vel. Vl. in Praef unde colligitur .jquam lingularis inter Canones, et leges , Sacerdotium inter, et Imperium detur harmonia. Juxta Efpenium pro aflequenda perfecta Canonum notiria , eorumque genuino fenfu conveniens eft infpicere textum originalem, live graecum, live latin um. Quin et variae Canonum Verfiones fubfidio funt ad aflequendum fzncerum Canoeis fen-funi. Recurrere quoque oportet non tantum ad primas Canonum collectiones, fed et ad harum Decre-miium fontes, ubi perpendendam, quid condendo Canoni occationem dederit : e. g. quis fuerit error, »ut abufus, cui Canon opponitur. Cum Decretales Gregorji IX., maximam partem defumptae fmt ex epiftolis Rom. Pontificum, infpiciendus e It ftatus difficultatum, et quacltionum , ad quasilli iuterro-stati refpondcrunt. Cum vero llatus tjiiaeltiwnis pro-Pofitae, omnesque illius circumflandae faepius ne-fiue ex Decretali, neque ex integra Pontificis epi. ffola haberi queant, fed ex temporum illotum Hi-fforicis hauriendae fuit, hinc pro Canonum fcientia Plurimum conducit hiltoriarum praefertim occiden-talitim notitia, non ex vulgatis quibusvis, fed co -aetaneis repetenda. Demum pro Canonum intelle-flu fervit fcire varitas pro temporum, et locorum thverfitate vocum, et verborum lignificationes, e-S. Paroecia , feu Parochia , quae hodie diltriftum •?ni Presbytero, quem dicimus Parochum, commif-‘Uln fignilicat, olim fignificavit integrum Epifco-P0rum diltriftum, quem nunc Diaecefin dicimus, ^laecefis autem pro diftriftu plurium Provinciarum ecclefiatticarum accipiebatur etc. Unde opustit, •1 ftiidium juris a titulis de verborum fignificatione '•choetur, et legantur virorum eruditorum obfer-ationes, notae, vel Gloifaria, quibus obfcurorum, De harm. infer leg. et Canon. De fubfid. pro affeq. Canonum notitia. — ( 22 ) — aut obfoletorum verborum , faepitis in Decretalibus occurrentium , fignjficationes exponunt. Regulae Praemilfis fubfitliis addere juvat regulas, ex qui-)tro affeq. bus potiflimum menfuranda e It Canonum auttori-Can.not, tas- i) Ad fontes originarios, nempe ad Conditores Canonum eft recurrendum. 2) Canones Conciliorum, tam generalium, quam particularium in vim legis univedalis adprobatorum, et receptorum, ut et Pontificum, dummodo in vim legis emanaverint, ac fufficienter promulgati, et recepti fuerint, habent aučtoritatem legalem pro univerfo orbe catholico. 3. Canone Synodorum particularium pollent auitoritate pro fuis Ecclefiis , pro quibus condebantur. 4) Canones improprietates, quales vocantur fententiae SS. Patrum, vel etiam aliorum Dotiorum in Corpus juris relatae, vel Canones omnino ex fontibus incertis, fuppofititiis, etfpuriis deprompti, per fe auòìoritatem non habent, nifi vel per relationem in corpus, vel ex ufu , et praxi acceperint. His regulis unanimis Doctorum orthodoxorum afienfus alfiltit. De De- Efpenius Decretalium Interpretes in tres dividit cvetal, clalles. Prima comple&itur eoi, qui explanationi interpret. Juris canonici, et Decretalium intermilcent Eccle-iiae difciplinam ex SS. Canonibus , et fandis Patribus häuft am , ac infuper ex Decretalium fontibus, atque hiftoriis genuinum earum fenfum defumtinr. Interpretes hi funt eruditione, atque utilitate praecipui. Secunda clafiis comprehendit illos juris canonici , aut ecclefiaftici Scriptores, qui juri communi non tantum aliquid de priftina difciplina im-mifcent, fed infuper jus patrium , et confuetudina-rium adjiciunt, illudque variis tribunalium, praecipue regiorum lentendis, ac decifionibus confirmant. Tertia claffis continet illos , qui omnino ipfis Decretalibus, live juri canonico fcripto inhaerent, nec nifi raro ex ipfis Decretalium primis fontibus, vel hiftoriis fenfum Decretalium quaerunt, velin-vetiigant. Hujus generis famofifiìmi funt, qui vulgo Gloilbgraphi dicuntur, eoquod ad Ungula Capitula fuas Glofias , five breves adnotadones, aut expeditiones appofuerint. In Germania noftra novil-fimf^uris canonici Scriptores Decretalium ordinem nullatenus fequuntur. Juri canonico hiltoriam , et jus publicum ecclefiafticum immifcent : introductiones vero, et Praecognita 1'olum compendio exhibent. Student quoque pro focis Germaniae eo ma- gis infervire , cum plurimum de Provinciarum , in qua unusquisque horum Au&orum fcripfit, ufu, obfervantia, confuetudinibus, et juribus fingularibus immifceant. El'peuius facit quasdam reflexiones in Becreta-liuth Commentatores, quas hic apponere non in-congruum duco. I) Cum omnes Corporis canonici partes potiflimuin forenlia profequantur, et pro decidendis caufis judicialibus promulgatae fine, adeo-que et ipfimet Decretalium Commentarii praecipue circa judicialia , ac forenlia occupentur, fuadendmn Clericis, ut illorum ledtioni adjungant lečHouem SS, Scripturae SS. Patrum etc. ut non piane aridi, totique forenfes, ac veri fpiritus ecclefiaftici expertes reddantur. 2) Commentatores hi dumpotif-flinmn circa judicialia , et forenlia occupantur, non latis diftinquunt inter forum internum, et exter-num , faepius licita pronuntiantes , quae quidem in foro fori impugnari, aut irritari nequeunt : at in toro poli, feti in foro cotifcieutiae faepius illicita funt. Sic infiitutio in favorem, leu gratificationem unius ex duobus praefentatis, fi is alias eft capax, Pro foro fqri impugnarijiequìt. Alt in foro poli, leu confeientiae nullus gratificationi logus eli. 3) Decretalium Interpretes, tum materiam'beneficio-rum unice fere confiderant in ordine ad judicium forenfe, beneficia pqnllimum attendunt quoad temporalia, de quibus pfne folis moventur lites, quali Primum, ac principale in beneficiis efiet ipfum temporale: ideo nonnunquam de beneficiis non fecus, ac de re aliqua profana, et temporali, ratiocinantur. Sic docent, quoti in permutatione be-tteficiorum , fi unum praeponderat alteri, ratione inaequalitatis fruòtuum pinquiori beneficio pollit imponi penfio. Item beneficia non fat confiderant tanquam miniiteria Ecclefiae , quae Clericos ad laborandum, et militandum in militia Chvifti adftriu-Sunt. Unde ea omnia, quae Clerici acquirunt alia ratione, quam refpeclu beneficiorum, veluti celebrando , concionando, confelliones audiendo, ficariae temporali deferviendo, aut alias fimiles atitiones fpirituales exercendo, reputant interpro-Ptia Clericorum bona quafi - patrimonalia, adeo, ut defis, quidquid volunt, donare, tefiari etc. Poflint. 4) Laxiorum Theologorum opinionem fe-cuti tradunt nonnulli praefatorum Commentatorum, fiuod in praxi, li utrinque fmt dubiae multorum Reflex, in Decrei, com ment. fentcntiae, liceat fequi utramlibet pro libitu, ae fl jus darum effet. Per hanc fententiam aperiuntur peffimae laxitatis portae. Videntium ergo potius, ut in dubiis fenteiitiis tutior, et probabilior fem-pea eligatur opinio, nec non inter Jurisprudentiam ecclefiaftico - juridicam , et politicam caute difeernatur, et utraque ad fatta emergentiae feritilo applicetur: per illam utpote docemur , qua arte atiiones noltrae fecundum leges juris eccleliaftici jufta interpretatione ad cafus obvios fmt applicandae : per hanc autem inftruimur, quomodo attio-nes juftae falvis legibus juris, et juftitiae in utilitatem Reipublicae eccle/ialticae dirigantur. Haec funt, quae ex praenominato opufculo de-fumenda, feu potius transferibenda duxi. Pertra-ftavit in eo Auòtor animadverßonum graviflimas materias, fed eas non juxta ipfarum dignitatem explanavit. Quid ergo mirum, fi et in hacnoftrafy-nopfi, in qua illius Auttoris fententiis pene ad o-mnia verba inhaefi, plura defiderentur. Juvat interim haec tetigifie, ut Lettofis intellettus excitetur ad ea magis disquirenda, quae Germaniae ufi-tus hac in re conveniunt. / D. VAN-ESPEN IVS ECCLESIASTICVM. FARS Iti. ££ B O IVIS ECCLESIASTICIS. T I T V L V S I. De Beneficiis. C A P V T I. Origine, c t Natura Beneficiorum-. M j-Aoftris moribus multiplex religionis officium incumbit Parochis, quia titulo ipfius beudicii, quod poffident, tenentur ad Sacrorum adminiftrationem, et celebrationem in fuis Eccleliis. Beneficium enim datur propter officium. c* 15. de Refer, in 6. 2. Beneficii nomen ex jure feudali trans feri bere placuit. Jure novo praetendit Innocentius II. Papam, veluti ju-ts feudi, omnium Beneficiorum eccle-fiaftafticorum Dominum, aut Aučtorem R-ctn. Tom. 5-Art. 12. §■ 7- — C 26 ) — e (Te. Confiat, inquit. Romam effe Metropoliti orbis; inde recipiuntur dignitates eccleßafticae per gratiam, et licentiam Romani Pontificis; velati jure feudi. 3. Primis faeculis et ipfi Clerici ex bonis Ecclefiae vivebant. Bona erant communia, quorum dilpenfatio ex nutu Epifcopi fiebat inter pauperes, et Clericos. Fuere Clerici non pauci, qui extra communitatem vixerant, vel quod uxores edent tortiti, vel aliis de cautis. His ftipendia vel hebdomadatim, vel menflrue, aut in «pecunia numerata , aut in certa ciborum portione, quae proinde iuftar erogationum militarium Praebenda dicitur, fuppeditabautur. Hujus generis ftipendia pro navata opera augeri, minui, fupprimive poterant. Nonnulli Ecclefiae Miniftri, qui ex bonis illis alendi aeque fuillent, ut tamen populo exemplum praeberent, jure tuo faepe negletto,pauperibus cuntta admen-fi,’ vel ex fuo patrimonip, vel ex labore manuum, exemplo S. Pauli, et praecepto Canonum vitam fuftentarunt. Refert nonnullas veteres auttoritates hujus argumenti Gratianus, c. z^.etpafiim XII. q. i. . 4. tn hac difciplina abfoluta admini-ftrationis poteftas penes Epifcopum fuit. Quum tamen Epifcoporutn nonnulli fua auttoritate non raro abuterentur, con- fultius vifum fuit) eorum arbitrium ad operam Oeconomorum refi: ringer e, ut teftes fuae adminifirationis haberent, c. 2i. et 22. XFI. q. 7. i- In Occidentali Ecclefia faeculo V. mos invaluit, quod tres aut quatuor partes fierent, quarum primaEpilcopo, et ejus familiae ad hofpitalitatem exhibendam reliófa eft. Secunda pars Clero : tertia vero pauperibus, et demum quarta fabricae allignata eft. Haec di vi fio non fuit determinatio certorum fundorum, fed nuda redituum aliignatio, quae pro re nata mutari potuit, c. 23. et 26. XII. q. 2. 6. Inter ea faecula nonnunquam Epi-fcopi Clericis, qui vitam ruri in officio ecclefiafidco exegerunt, fundos, et fundorum proventusaffignarunt, quibusfru-erentur, quousque fpiqtum ducerent. Poli obitum enim ad Ecclefiam revocabantur illi agri, ut nullum jus in eos libi fucceffor arrogare potuerit, c. 32. XIL (l' 2. c. 61. X/7/. q. i. 7* Quum haec oeconomia morem Romanorum, quo quid fimi le in praemiis militum, quae beneficia vocabantur, e fi: obfervatum, aemulari videretur, làben-tibus faeculis eo paffim deventum eft:, ut fin guli Ecclefiarum Reftores tum ob-jationum, tum et Fundorum reditus il-Iffis loci, cui praeerant, nancifceren-tUr) de quibus nemini hominum ratio- nera reddere tenebantur. Novo jure hujusmodi reditus officio ecclefiaftico jun-éìus, beneficium dici caepit. Hinc Be-nericium ecclefiafticum definitur, quod fit jus perpetuum percipiendorum fm-étiium ex bonis ecclefiafticis acquifiti tituli propter officium fpirituale auftori-tate Epifcopi coniti totum. Ait Anno 1^49. Synodus Colonienfis: (hiia, uti divini juris ejl, ut, qui fervit altari, de altari vivat, ita nec bono jure is, qui non fervit altari, de altari vivit: ficut Jlipendium non debetur ? nifi militandi. 8. Quippe jure novarum Decretalium jus hoc, quod antehac nonnifi precarium fuit, ad iblum ufumfručtum, quamdiu Polfeffor viveret, reftriétum, perpetuum evafit, quod ad inftar feudi velut reale, ad quemque tituli PolfeHbrem tranfiret: unde axioma ortum dixit; vi tituli jus haberi quaefitum ad fruétus ec-clefiafticos percipiendos, -drg. c. x. de Decim. in 6. 9. Supereft tamen ex veteri jure, quod Beneficium ecclefiafticum haud cen-featiq;, nifi ut tale auéforitate Epifcopi fuerit iuftitutum. Veteri more nemo Clericus fiebat, nifi fimul ab Epifcopo certae Ecclefiae minifterio adfcribere-tur, relatus in catalogum ecclefiafticum, ut ex illa Ecclefia, cui miniftrabat, ra- tam oblationem ad vitae fubfidium mereretur. io. Juxta modernam difciplinam reditus per ereétionem beneficii auétori-tace Epilcopi ipli titulo ita uniuntur, ut ipfe Benliciatus, quisquis iit, vigore ipfms tituli jus percipiendi illos proventus, durante lira vita, eonlequatur propter lacrumMinifterium. Hinc lupereit et hodie illa lixa, perpetuaque oblervautia , ut, cum quis alicui Ecclefiae, velati titulo, legitima auóloritate, et vocatione adfcriptus eft, in ea per omnem vitam lubfiftere debeat _, fuis muneribus funfturus. Trid.Jeß'. 23. c. 16. _ ii. Novo jure ad exemplum feudi diveda Benficiorumdivilìo innotuit. Pri-uiis Ecclefiae faeculis per folam ordina-tionemtderici diverlis muneribus eccle-liafiicis appKcabantur, fitilla ipfa ofti-uia ipfis Ordinibus cohaerere cenieren- tur. Sic et peripfam ordinationem quis-fiue jus percipiendi proventus ecclefia-fiicos naéìus eft. Omnis ,enim praerogativa reliqua ftetit a dignitate, et prio-i’itate Ordinum. 12. Quousque in Ecclefiis Cathedra-%iis, Collegiatisqueconviétus commu-uis placuit, diverta in eis officia erant fiinplicia munia, et minifteria, quae a Nuperioribus pro arbitrio commi tteban-tUr» et adimebantur. At deferta vita Oap. 2. De Di-gnit. et Perfonat, — ( 3° > — communi haec in beneficia, et denique in Dignitates degenerarunt. 13. Hoc aufpicio lucceifit, et in aliis Eccletiis, quod quibusdam beneficiis vel ex conluetudine, vel ex indi turione quaedam praeeminentia obtingeret, qui$ beneficia i'eparatim a collatione Oidi-num conferri caeperant. 14. Hac occafioneDignitates, etPer-fonatus inclaruerunt. Dignitates ditiae funt illa Beneficia, quibus quaedam praeeminentia vi fuae adminitirationis, feu jurisditiionis cohaeret. Perfonatus communiter a Canoniltis dicitur, quaedam praerogativa in Ecclefia fine jurisditiio-ne adminifirationeve. Labente iaeculo XI. nonnulli Clerici Eccleliarum Perfo-nae dici confueverunt, qui EcclgfiasPa-rochiales natii, earum curam Vicariis reliquerant, ita#tamen, ut libi titulum, procul ab officio, aliosque nonnullos proventus, atque certam praerogativam in illis Ecclefiis relervarent. 15. Reliquis argumentis novi juris non infrequens eit, quod Dignitates, etPer-fonatus pro iynonimis habeantur, c. g. de Conflit, c. 8- de Refer. Alibi tamen Dignitates a Perfonatibus clare dittin-guuntur. c. 28. de Praeb. c, 11. de Refer. in 6. 16. Noltris moribus diverfa eltEccle-liarum conluetudo. Quaedam enim beneficia in una Ecclefia Dignitates, aut — ( 31 ) —* Perfoiiatus cenfentur? quae in alia Ec-cleüa pro firaplici beneficio » aut officio reputantur. Quippe dubium haud eil ? conl'uetuninem, aut inftitutionem cu-jusque Eccleüae in eo argumento fpe-ftandam eile. Jura honorifica, q uae hodie quodammodo indicia funt Dignitatum, plerumque confidunt in loco honorabiliore Chori, praecedentia in proceffio-nibus, et reliquis conventibus publicis, atque aliquando in veftium quadam di-ftinftione. 17. Exortis tantis titulis Dignitatum s. Bern. evenit, quod multi externum potius fplendorem feffiarentur, quam rem pen-farent. Ait S. Bernardus : Gravaripro-feSlo metuerent, nec cum tanto labo-rei et periculo quarumlibet affecla-rent infulas dignitatum. Nunc vero, tuia fola attenditur gloria, et non poena, purum elfe Clericum erubefci-tur in Ecclefia ; je que viles aefiimant, ^■inglorios, qui quo cunque in eminen-tiori loco non fuerint fublimatù Quid verius ? *Meditantibus (Dignitates) ho-uores blandiuntur, fed onera penfan-tibus taedio funt, atque formidini. Non autem omnes capiunt hoc verbum. 1 Quid clarius Decreto Concilii Tri- Triti, fe/r. dentini? Cum dignitates, inquit, in 24' c> 12‘ ^Qcltfiis, praejertim Cathedralibus ad cP.nfurvandam ; augendamque ecclefia-J lcutn difciplinam fuerint infittita e, ut qui eas obtinerent-, pietate praecellerent, aliisque exemplo effent, atque Epifcopos opera, et officio juvarent : merito, qui ad eas vpcantur, tales ejfie debent, qui fuo muneri refpondere poffint etc. 19. Hinc in ftylo Curiae Dignitates vulgari nomine beneficiorum haud continentur. Sic Refcriptum, pro beneficio curato, et quocunque alio obtentum , non fuffragatur pro obtinenda dignitate, nifi illa qualitas exprimatur. Jrg c. 16. de Praeb. in 6. 20. ER quoque juxta Itylum Curiae differentia inter Dignitates, quia aliae majores, et principales; reliquae mino- j res, et inferiores cenfentur. Majores 1 reipeétu Eeclefiarum Cathedralium, et f Metropolitanarum illae dicuntur, quae 1 in his Ecclefiis poft Epitcopalem, Ar- t chiepifcopalemque funt primae; uti Ar- 1 chidiaconatus, aut alibi Archipresbyte- g ratus. Quippe cujusque Ecclefiae ipe« ( Danda eft confuetudo. f 2T. Principales dicuntur in «Ecclefiis n Collegiatis, quae funt in illis Ecclefiis fc primae, ut in ea Ecclefia major digni- c-tas haud fit, fpeData Icili ce t loci coie luetudine. Alibi enim Decanatus, alibi re Praepofitura principalis Dignitas habe- te tur. Oportet ergo et hanc qualitatem Pl pro refcripto exprimi. ta 22. Re- 22. Reliquo jure beneficia dividun- Cap. 3. turin laecularia, et Regularia. Nam et ^eer^Jneef' ìpla oEcia clauftralia, quae olim mera safcui.^ officia, et fimplicia minifteria erant, caeperunt leu firn, et fucceffive in titulos beneficiorum, et dignitatum erigi, ^uia Regulares ad functiones hierarehi-cas caeperant alunni. 23. Beneficia ergo regulariahodiecen-fentur, quae Religiofìs addióta funt, aut Per Regulares adminiftrantur. Contin-git autem pluribus titulis, quod beneficia Regularibus addicantur Et quidem Xel ex vi inftitutionis, feu ipfa conditione, et natura beneficiorum, eoquod ffiia Regularium difciplinam, et regimen jpečtent; hujusmodi beneficia funt Ab- 1 patiae, Prioratus etc. Aliquando beneficium eR regulare ex fpeciali fundatio-; ^e: quia Fundator dilerte ftatuit, ut ' fieneficium per Regularem regeretur. ' denique beneficium laeculare evadit Re-- gulare praefcriptione, fi tanto tempore ' (utpote per quadraginta annos) ab uno, pluribus Religiofis extitit conti-s nite, et pacifice gubernatum, ut prae-3 Jwiptio legitima fit completa. Refert. ' c* 5. de Pracb. in 6. ' 24- Juxta Glolfam ad praefcriptionem Gioir. )i requiritur, ut Beneficium illud tanto lbil t^mpore continue, ac pacifice per unum, ii Pluresve Regulares fuerit polletfum, et ^iquam beneficium regulare iplis Re-^an-EfPen y, EccU P UT, C gularibus, in titulum beneficii collatum. Quippe fi ipfis Regularibus fuillet collatum exdilpenfatione tanquam faecularei 1 aut fortan ob defeétum t'aecularium com- 1 mendatum; haec, quantumvis longilìi- ■> mi temporis pollefiìo non fullicerecad 1 immutandam natui^m^àieneficii. j 2^. Beneficiumfaecmaredicitur, quod ^ Clericis i’aècularibus eft addičtum, quia J vel curam populi fpečtat, vel ad olfi- 1 cium ecclefiafticum refertur. Juxta ln- ( terpretes omne beneficium ex primaeva tua in (li tati on e praefumitur faecula- 8 re, nifi quoad Capellas in Monafterii* a fundatas. Hae enim praefumuntur Re- 1 gulares, nifi per l'aeculares teneri con- l fueverint. fi 26. Hac occafione fixa eli: regula, Be' ^ neficia faecularia Clericis faecùlaribusi V regularia Regularibus elfe conferenda r c. v et 32. de Praeb. in 6. Praecipi1 { Clemens V., ut Diaecetani negligenti' ^ am Praelatorum in conferendis beneH'11 ciis fuppleant, Prioratus, Ecclefias Admimjirationes, et Beneficia hujus ^ modi, illa videlicet, quae confuevl' m runt per saeculares Clericos pubem# n ri, saecularibus Clericis : Alia vere ^ quae religiosis duntaxnt committi'fu^ ^ j olita, vel conferri, religiosis Mow' feriorum, quorum Praelati hujustnO Ct di negligentes fuerint, conferende et Ref. Clem.un. de fuppl. Negl. Praelat. — (30 — i, t 27. Hoc exemplo ftatuit Concilium Tri(1-reir-i- Tvidentinum : Regularia beneficia in I4' C,I°' titulum Regularibus profeflis provide-i- ri čonfueta, cum per obitum, autre-i- fignationem-, vel alias illa in titulum id Obtinentis vacare contigerit, Religio-fis tantum illius Ordinis, vel iis, qui >d habitum omnino fufeipere, et profef-ia fionem emitteri teneantur, et non aliis, i- «e veftem lino , lanaque contextam in-n- duant, conferantur. e- 28. Hodie diftinguunt duo genera re-a- Salarium beneficiorum; utpoteilla, qu^e iis adminiftrationem, aut regimen regu-e- lare fpeftaut, veluti Abbatiae, Priora-iii- tus etc. Quippe haec aliis conferri nequeunt, nifi profellis. Sic alibi Conci- seir. 25. le- limn dicit, quod confidat. Pontificem 2R^su1, isi Vro fua pietate, et prudentia cur atu-la ri}m, .ut, quae impofterum vacabunt pi* (Iti eft, Abbatiae, Prioratus, Praepo-iti “turae, quae luos conventus habent) 3f n°nnifi regularibus fpefitatae virtutis, tS' ri- fantlitatis conferantur. Ait enim ui l °ntifex, quod in Magiftratum affu-vi' minon debeat, qui formam difàpuli nt>‘ n°n affumpfit, nec fit praeficiendus , r°i 11011 nov^‘ R^ert- c‘ 49* 10' 29. Pvefert Fagnanus Ann. fa- flC Cratu Congregationem decidi Ile, polle # et,atn ordinarios Collatores portiones Fagu, ad c. 5 de Stai, Monadi, Cone. Chalced, e.] 4- monachales, et canoni cales» et fimilia beneiìcia Regularibus provideri contue-ta, nedum ejus Ordinis profeiEs, led et Saecularibus, qui habitum l'ufcipeve, etprol’ellìonem emittere teneantur, conferre. 30. Quantum ad beneficia faecularia, fi quidem cura detti tuantur, v. g. Ca-nonicatus, Capellanias, aliaque his fimilia, Regulares fine difpenfatione Papae obtinere nequeunt, c. 9. de Regni. et late Fagnanus. ©ji. Sed quid? An beneficia curata Regularibus fine dilpenlatione conferri tpieunt ? Juxta Innocentii III. refcri-ptum per antiquos Canones etiam Monachi pojfunt ad Ecclefiarum par aeci* alium regimen in Presbyteros ordina' ri. Refert, c. de ÌStat. Monadi. 32. Utrum olim Monachi in Presbyteros ad regimen populi aliumpti deli- 1 nerent ette Monachi, non ita conttabat- 1 Ex lententia Chalcedonenfis Concilii * Monachi eft, quietem amplecti, jeju- 1 nio, et orationi tantummodo vacarti 1 nec ecclefiafticis, nec faecularibus ne* 1 gotiis Je ingerere, aut communicare' t 33. Alt quidquid fit, certum habetur» c quod labentibus faeculis Monachi etiattf t ad curam animarum, et funórionesHie- 1 rarchica*s, falvo Monachatu applicarer 11 tur de Abbatis confenfu, fi faltem eis alius focius cohabitaret. Arg. c. 2. et de Stat. Monadi. 34- Concilium Provinciale Camera-cen(e Ann. 1 ^6 et de fub ferulet transferuntur ad principandum Presbyteris: laetiores interim■> quod virgas evaferiut quam quod meruerint principatum: nec tam illis blanditur adeptum, quam ademptum magißerium. 3. Inde a faeculo X. inilaurata eft regula, ut nullus Epifcopus in Ecclefia Jua, nifi Diaconus fit, Archidiaconum inftituere, nec Archipresbyterum, aut Decanum, nifi Presbyteri fint, ordinare praefumat. Hoc exemplo llatuic in Concilio Romano Innocentius II. Prohibemus autem, ne aaolefcentibus, vel infra facros Ordines conftitutis, fed qui prudentia, et merito vitae cla-refcunt; praedicti honores concedantur. Superelt utraque Decretalis, c. 1. et 3. Ü. 60. 4. Saeculo XII. quali pro lege inolevit, beneficia, tametfi.majnra, concedi polle illis, qui laltem infra tempus legitimum praelcriptum ordinem futci-perent. Hac occatione Dignitatibus, et curis certam aetatem praefigere placuit, ne pueri, aut alii, qui ob defeétumaetatis intra longum tempus Ordinibus illis initiari non pollent, obreperent, in Concilio Lateranenfi III. decretum eft, ut nullus in Epifcopum eligatur, nifi qui jam trigefim um aetatis annum complete exegerit.— Inferiora etiam mi- ni fler in, nipote Decanatum, et Archi-diaconatum, et alia, quae curam animarum in foro externo habent anexam, nullus omnino iulcipiat, fed nec Paro-chialis Eccleliae regimen, utpote curam animarum pro foro interno, nifi qui jam vigefimum quintum armimi aetatis, ut infra anuum Presbyteratu initiari polììt, . attigerit, et fcientia, et moribus commendandus exifiat. Cum autem affumptus fuerit, fi Archidia-conus in Diaconum, et Decanus, et reliqui admoniti, non fuerint praefixo a Canonibus tempore in Presbyteros ordinati; et ab ijlo removeantur Officio, et aliis conferatur, quipojfint, et velint illud convenienter implere. Ecce primum Decretum, quod nonnullis beneficiis independenter ab Ordini-bus, certos aetatis annos praeteriplit. Inde ce.n fent Interpretes, eum, qui per dilpenfationem ante legitimos annos Presbyter ordinatus eft, non polfe ad beneficium curatum promoveri, nifi vigefimum quintum aetatis annum inchoaverit. c. 6. de Ele 'cl. et ibi Interp. 5; Synodus Tridentina hoc Decretum et fuum fecit. Nemo, inquit, deinceps ad dignitates quascunque, quibus, a-unarum cura pro foro exteriore, in-teriorequefu-beft, promoveatur, nifi Jaltem vigefimum quintum fuae aeta-Ds annum attigerit. Trid. fefi*. 24. C. 12. — C 48 — 6. Quid ergo de Dignitatibus, et Per-fonatibus, quibus nulla animarum cura Ibi- iubeft. Ait S. Synodus : Jd caeteras autem Dignitates, et Perfonatus, quibus animarum cur a nulla fub e ft, tum in Collegiatis-> tum et praeiertim inCa-thedralibus Ecclefiis, Clerici alioquin idonei, et vigefimis fecundis annis non minores, utpote quos completos habere oportet, adfcribantur. 7. Quid de Capellaniis, et aliis bene-Tnd. fetr. ficiis fimplicibus? S. Synodus decernit, t’ * ut nullus prima tonfura initiatus, aut etiam in minoribus Ordinibus con-' ftitutus, ante decimum quartum annum ( laltem inchoatum ) beneficium obtinere pofiit. 8. Quid de Canonicatibus Collegiata-rum Ecclefiarum? Cernentur hi ex fuo genere fimplicia beneficia, nifi his vel ex fundatione, vel alio titulo cohaereat officium vel Miffas, vel Epiftolam, vel Evangelium cantandi: tunc enim illos ea aetate recipi oportet, ut infra annum praefcripto Ordine donari queant. ln- Trid. fefr. quit S. Synodus : Quocunque ii privi-S2*c' 4l legio, exemptione, praerogativa, generis nobilitate fint infigniti, tenentur, jufto impedimento ccjfantc, infra annum Ordines recipere requifitos. 9. De Canonicatibus Cathedralibus fta-Trid. fetr. tuit Concilium : Ut in omnibus Cathe-24- c. n« Oralibus Ecclefiis omnes Canonicatus, ac ac portiones habeant annexum Ordinem Presbiterio, Diaconatus, vel Sub-diaconatus. Epifcopus autem cum con-ßlio Capituli defignet, ac difiribuat, proutviderit expedire, quibus quisque Ordo ex /acris impofterum annexus effe debeat. Canonicatus, aliaeque Praebendae Cathedrales ex fuo genere beneficia iimpliciacenfentur, ut polt annum decimum quartum conferri queant. Si autem, et poftquam Epifcopus cum Conßlio Capituli fingulis Ordinem factum praefcripferit, oportet ea effe aetate candidatos, ut infra praefcriptum tempus illum Ordinem futcipere queant. io. Gregorius IX. ad Argentinenfem Epifcopum hanc rationem, quod pueri non debeant reputari idonei, praefcri-plit: Cum illi ßnt in Ecclefia idonei reputandi, qui fervire poffunt, et volunt in Ecclefia. Ref. c. 35. dePraeb. n. Sic et Synodus Tridentina ex ea ratione, quod Dignitates in Ecclefiis praefertim Cathedralibus ad conferva 11-dam, augendamque difciplinarn eccle-fiafticam fuilfent inftitutae, ait, illos, ‘ini ad eas vocantur, effe debere tales, qui fuo muneri refpondere polììnt. Et quid inde? Nemo igitur, inquit, dein-Ceps ad Dignitates quascunque , quiens animarum cura fubefl, promovea- Van-Efren Eccl. P. III. S. Bern, i.i vir. S. Malach. aiù.m-jytum. tur i nifi qui Jaltem vigefirnum quintum fuae aetatis annum attigerit. i z. V eteri more lat frequens fuit? quod Epileopi pueros Ton lura, _ al io ve minore Ordine donarent, ut eo 1‘ufce-pto munere ex bonis Ecclefiae viverent. Superelf in Cathedralibus, Collegiatisque Eccleliis frequens ufus, quod pueri, quos pueros Chori dicunt, ad functiones Plalmodiae, aliorumque minorum Ordinum alfumantur, alendi ex Itipen-diis ecclefiatticis. H aud tamen inde haec Üipendia jure beneficiorum cenfentur, quia perpetua non funt, nec in titulum perpetuum ab Epifcopo e^ečfa cernuntur. Si tamen erigerentur, nihil (fup-polita lege politiva) obflaret, morigeros, et bonae indolis, expeftationisque pueros, tametli decimis quartis annis minores, ad ea allumi. 13. Superelt et locus julta diipenfa-tioni pro defeftu aetatis. S. Bernardus refert, B. Malachiam ante completam aetatem, eo aevo praefcriptam, in Diaconum, Presbyterumque fnilfe ordinatum. In qua, inquit, ejus utraque ordinatione 9 fiquid • praeter Canonum formam procefiìfl'e videtur, ut ver e videtur, donandum tum zelo ordinantis, tum meritis ordinati. Ego vero illud nec in Santto redarguendum ; nec ufurpandum confuto ei, qui Jancius non fuerit. — C fl ) — H* Noftris moribus invaluit, quod tum ad Ordines, tum ad beneficia et-iam fimplicia difpenfatio fuper defeótum aetatis refervetur Papae. Juxta Pragmaticos tamen hodie Papa fuper defedi um aetatis nunquam, aut raro difpenfat, nifi fimul et Provifio beneficii ab eo petatur , ratione cujus, ait Pyrrhus Cor- £y"hus radus, Jblvuntur jura camerae Jpofto- jn°Prax! l-icae conjueta : unde fi hujusmodi fru-dius beneficii excedant valor em 24. llL)'4,c'2, ■Ducatorum auri de Camera, Jblven-7a etiam erit Annata Annatiftis; perede, ac fi beneficii hujusmodi colla-ho fpeSlaret /impliciter ad Papam. Non e//im poterit hoc cafu beneficium con-ferri per Ordinarium, et difpenfatio Veti ad partem a Papa-, fed utrumque Jeficet, et provifionem, et dijpenfa-ttonem unico contextu, unica Juppli-catione, et unica Bulla concedit Papa. tf- Poitquam provifionem beneficio- Cap. 2. ab Ordinum collatione novo jure Bendk'”' divellere placuit, neceffe vifum eft, ut annex.* tpbs beneficiis quidam major, aut minor Ordo annedleretur, cujus funčtio-■ us Clerici protentus illos ecclefiafli-Cos tnereri poffent, et deberent. < I6* Juxta modernam illam diicipli-’n01 9^0 beneficio annexus interdum tu dicitur; interdum habitu, et poten-la> utpote, ut infra legitimum tempus D 2 T riiì. feff. 22. c. 4. fufcipiatur. Si enim verba fundationis exprimunt, ut prnefentandus, vel in* tìituendus fit ačlualiter hoc, illoveOr-dine inlìgnitus,- aut praecipiunt, ut prae* lentetur, inüituaturque Sacerdos ; aut vetant, ne beneticium alteri, quam Sacerdoti conferatur, tunc Ordo beneti' cio annexus ačtu cenfetur, quia ipfa verba aétum praefeutationis, collationis, aut inftitutionis fpeéfant. Si vero verba referantur ad fuudtiones, et exercitium beneficii, annexio Ordinis cenfetur fa-éfa refpeéfu aptitudinis, ut is, qui recipit beneficium, infra tempus praefcri-ptum recipiat hunc, illumve Ordinem-17. Eil exempla! Praecipit Synodus Tridentina, ut in omnibus Cathedrali-bus Ecclefiis omnes Canonicatus, ac portiones habeant annexum Ordinem là-erum; prout Epifcopo cum Confilio Capituli expedire videbitur. Si ergo his Canonicatibus Epifcopus Ordines annexuerit, hi tantum aptitudine annexi videbantur, quia Concilium Tridentinuifl fupra di ferte ita explicat, ut ii, qui Dignitates, Perfonatus, officia, prae" bendas, portiones, al quaelibet alD beneficia in diSlis Ecclefiis obtinent; aut impofierum obtinebunt, quibus 0-nera varia funt annexa; videlicet 1 ut alii Miffias celebrent, alii Evangt' Uum, alii Epifiolam cantent, feudi' eant; quocunque ii Privilegio, exeiri’ — ( Sl ) — ptione9 praerogativa, generis nobilitate fini infi gniti, teneantur j ufio impedimento ceffante, infra annum Ordines Jufcipere requißtos. i8. Quantum ad Capellanias» aliaque beneficia Cathetiralium, Collegiatarum-que Ecclefiarum, qnae ad Milfas dicendas adfttinguntur» diltinguit Fagnanus, Fagn. ad inter illa beneficia, quae fpeòfant l'ole- 'e4^;a5i°' mne officium, Milfasque conventuales, et Qual." ntifta, quae Milfas privatas exigunt. Sic priora cenfet elle ex fuo genere Sa-nerdotalia, ut nemini conferii queant, nifi fic in aptitudine fufcipiendi infra le-§i tim um tempus Ordinem Presbytera-tns, quia officium djvinum oportet per te impleri. Reliqua autem beneficia, quae Milfus privatas duntaxat praefcri-bunt, beneficia fimplicia habentur, ut fini pii ci Clerico conferri queant, quia illas Milfas ex recepta praxi per alium* P°teft facere celebrari. Videtur tamen 1(1 a mente Fundatorum, et legibus Eq-ulefiae valde alienum : Quippe haud datur beneficium quodcunque, nifi propter Perfonale officium, c. 15. deRejvr.in6. ts* Statuit Concilium Lateranenfe III. : ualfumptus Archidiaconus in Diaconum, et Decanus, aliique admoniti, non fu-pritlt praefixo a Canonibus tempore in lesbyteros ordinati, ab illo remove-uutur officio, et aliis conferantur. Quid — ( 54 ) — clarius ? Et his tantum aptitudine Ordo annexus eft? c. 7. §. 2. rfß Cap- 5- 20. Quod ergo illud eft tempus aCa- p^rere-P" nonibus praefixum, intra quod recipere cip. Ord. praefcriptnmOrdinem oportet? Decernit Concilium Lugdunenfe: Intra annum a fibi commißi regiminis tempore numerandum, fe faciat ad Sacerdotium promoveri. Refert, c. 14. de E-leSl. in 6. 21. In Concilio Viennenfi ftatutum eft, ut ii, qui Dignitates, Perfona-tus, officia, vel Praebendas, quibus certi Ordines funt annexi, pacifice nunc obtinent in Cathedralibus, vel Collegiatis faeculapibus, vel regularibus Ecclefiis, vel obtinuerint in futurum, ad ejusmodi Ordines fe promoveri faciant intra annum. Refert* Clem. 2. de Altat, et Qual. Trid. fefr. * 22. Sic et Concilium Tridentinumde- 22. c. 4. clarat, ut ii, qui— quaelibet alia beneficia in dictis Ecclefiis obtinent, aut impoftcrum obtinebunt, quibus onera varia funt annexa — quocunque ii privilegio, exemptione, praerogativa, generis nobilitate fint infigniti, teneantur, jufto impedimento ceffante infra annum Ordines recipere requifi-tos. 23. Confultus eft Bonifacius Vili., unde ille annus computandus fit? Hinc refcripfit : Annus autem hujusmodi — n tempore illo incaepit, quo ipfius Ec~ clefiae regimen conmijpum efi, et pacificam ejus pojfejjionem habuifii, vel per te fietit, quo minus haberes eandem , nifi promoveri, jufio impedimento detentus, intra tempus hujusmodi ne-quivifti. Refert, c. 3 v de Elect. in 6. 24. Si obtinens officium Parochiale intra annum aequi(kae pacificae poffei-iionis ad Sacerdotium promotus non fuerit, Eeclefia tibi commiifa i pio jure privatus declaratur, tametfi monitus haud inerit. Et decernit Bonifacius Vili., ut nec ipfi ea vice iterato id beneficium conferri polfit. c. 3^. ibi. Hinc anno illo, ceifante legitimo impedimento, elapfo provifus quidem ipfo titulo beneficii excidit: polfellione tamen dejici non poteil, nifi citatus, et auditus ; non quidem, ficutajunt, ut privetur, fed ut fciatur, an vere privatus fit, quia Potuit 1 ab elle legitimum impedimentum, quod eum a poena privationis ex-cufat. 2V Haec poena privationis ipfo jure fpeéfat Ecce fias Parochiales, et Prioratus Conventu ales. Inquit Clemens V. : Qfii autem Prioratus ifios habuerint, mtra annum computandum a tempore ^Uationis, fieu commifiìonis fibifia-(dae deeis, et p offe fi onis eorum adeptae-—fe faciant ad fiacerdotium promoveri. Quod fi cefi ante rationabili Rebuff. ad c. ?.R de Praeh in 6. c auf a non fecerint, eoipfo, nulla etiam monitione praemijja, praeditìis Prioratibus fini privati, qui ipfis iterum ea vice nullatenus conferantur. Refert. Clem. i. §. 7. de Stat.Monadi. 26. Quid ergo de fruétibus perceptis elapfi anni ? Declarat Boni faci us VILI.: fi promoveri ad Sacerdotium non incendens paraecialem receperit Ecclefiam » ut fruétus per annum ex ea percipiat, ipfam poftmodum dimilfurus » tenebitur ad refìitutiouem, cum eos receperit fraudulenter, nifi mutata voluntate promotus fuerit. En rationem generalem, quae pro omni beneficio, Ordinem requirente, facit ad extundendam fraudulentae perceptionis reftitutionem ! Hodie in Curia Romana Itylus inolevit exigendi juramentum a petente beneficium, quod illud non accipiat animo dimittendi. c. deEleSt. in 6. 27. Statutum Concilii Lugdunenfis , in ordine ad poenam privationis ipfo jure, reftrinxit Bonifacius Vili, ad proprias Ecclefias Parochiales, ut ab eo rigore eximeret Ecclefiarum Collegiata-rum Reétores, etfi alias Parochiales ex--titerint; quia in eis antiqua jura potius fervati debere cenfuit ; utpote ut ela-pfo anno non lint privati, nifi,moniti recipere praefcriptum Ordinem neglexerint, quia illae Ecclefiae non cenfen-tur limpliciter Parochiales. c. 22. ibi. in 6. 28* Ex Decreto Bonifacii VtIL poterat Epifcopus cum obtinente Parochia-lemEcclefiamdifpenfare, ut per fepten-uium litterarum ftudiis iniiftens) promoveri minime teneretur, nifi, utili-fra annum Ordinem Subdiaconatus fu-Iciperet. c. 34. de EleSl. in 6. 29. Synodus Tridentina facultates de non promovendo, praeterquam in ca-fibus ajure expreOìs concelfas, ad unum tantum aunum reduxit. Inde hoc Decreto fublatam elle facujtatem concedendi ratione ftudii dil'penlationem ad ieptennium juxta Barbofam decidit S. Congregatio. • Bo. GregoriusXI[[.abhinc, veteribus Irivilegiis abolitis, declaravit, quod "ii qui ad beneficia, curam animarum habentia, nominati fuerint, non admittantur, nifi ■prius ab Ordinario lo-c°rum, praevio examine, absque con-CUrfu faciendo, fuerint approbati : Quodque in eis perfonaliter refidere teneantur, nec fe eo nomine excufare pojfint, quod indiciis Univ er fit at e, eJ Facultate artium fcholares fint, feu docentes, aut Magifiri. 3t* In Gallia Regiae leges de Anno r742. vetant impofterum cuiquam Pa-0chiam, aut aliud beneficium curatum conferri, nifi 2y annorum fit, et Pres-jyter. Inquit Ludo vicus XV.: Voulons, n°us plait, que nui Ecdefiafiique Tri H. felT. 7. c. 12. Barbof. rie OIRc. Parodi. P, 1. c.5. C ar>. 4. T)e fcient. ec aliis qual. Beri en c. Triti. feT. 24. c. 12. nepuiße ètrepourvudorenavant, d’une cure, ou autre benefice à Charge d'ames, foit fur laPraefentation des Patrons, Jbit en vertu de fies degres, foit aquel-que autre titre, ou par quelque colla-tuer, que ce foit, / Ü n’ a atteint Vage de 2 Bonifacius Viti, coufuetudinem, tio; fed requiritur ejus pacifica polfef- , fio, aut faltem quod penes eum fteterit, quo minus eam acceperit. Clem. 6. de Praeb. et alibi. 39. Quandoquidem nullum tempus in jure praefixum efl, intra quod Ben elici a tus teneatur realem, et corporalem beneficii polfeffionem accipere: idcirco , communi interpretum lententia, et praxi receptum eft, ob acceptum beneficium fecundum non induci vacationem primi, ante adeptam ejus corporalem poi felli onem, tametfi per ipfum Bene-li ciatum ftetiilet, polfeffionem corporalem fecundi accipere: enimvero ajunt, illam claufulam, qua JoannesXX1J.declarat , beneficium vacare, li per Be- neficiatum fteterk, quo minus pacificam pojj'eßionem habeat, referendam eile, non ad polfeliionem, fed ad vocem pacificam, et per eum ftet, quo minus haec p offe ilio fit pacifica, quia vel licem finxit, vel alias fraudes fup-poluit. Extrav. 4. de Praeb. int. Com. 40. Hinc concluditur, quod demum inducatur vacatio primi per affecutionem fecundi, fi alfecutiq,, et polfeiìio fecundi fit pacifica, non folum de farto, fed etiam de jure; id eft, non litigio Ia, fed absque omni controverfia judiciali, ex-trajudicialique. Quippe anteadeptam pof-fellionem pacificam Beneficiatus nullos proventus poteft ipfius beneficii percipere, ut inde videatur ante captam polleffiouem beneficium perferte non habere. 41. In ufu Galliae, neglerta privationis poena, vetus optio viget. Refcri-pfit Alexander IH., quod Epifcopo liceat, habentes plures Ecclefias, quae ex una non pendent, appellationepoft-pofita cogere ad miam ipfarum, quam maluerint, dimittendam. Refert, c. 4. de Aitai, et Qual. 42. Inde, quemadmodum privatio primi beneficii per affecutionem fecundi non inducitur, nifi polt adeptam pacificam hujus poffeffionem ; ita nec neceffitas optionis iudurta cenfetur, nili poft pacificam allecutionem fecundi. Et vero. — { 8o ) — quia in Gallia nemo propriae paciiicus PoiYeilbr, nifi polt annalem pacificam poiìellionem cenletur, hincprovifus de duobus beneficiis incompatibilibus habet annum, et diem ad faciendam luam optionem, ita, ut, fi fit pacificus Pof-lelfor, poifit unum ex duobus dimittere ad manus Collatoris ordinarii. 43. Et ne locus fraudi fit, Ann. i68r. Regio editto cautum elt: ut cum uni, eidemque perfonae collata funt duo beneficia curatu, aut Canonicatus, aut Dignitas, et beneficium curatum, aut duo alia beneficia incompatibili a, fi ve fit lis, five pacificus Poß'ejfor fit, pro-vifus non gaudebit fruSlibus, nifi illius beneficii, in quo aSlualiter refi-debit, et fervitium per fe exfolvet. jom-ai. Quodque fructus alterius beneficii, aut etiam utriusque, fi in neutro refede-Toui.4. rit, et praeftiterit fervitium perje, hu.4.c.6. impendentur in folutionem Vicarii, aut Vicariorum, qui fervitium praefti-terint, vel in reparationes, ornamenta, aliumque ujim Ecclefiae ipfius beneficii; id que juxta ordinationem E-pifcopi diaecefani. redi5’ 44- Supere fi: frequentior ufus incom-ipenf!" patibilium beneficiorum per difpenfatio-iap. nes Papales. Ita enim Innocentius IIL pronuntiat: CircaJublimes tamen, et litteratas Per Jonas, quae majoribus bene- — ( 8i ) — beneficiis funt honorandae, cum ratio poflulaverit, per Sedem jlpoßolicam poterit difpenjari. Ref. c.2%. de Praeb. 4V Praecipit Bonifacius Vili., ut in fupplica utriusque beneficii qualitas di-férte exprimatur. Non potefi, inquit, difpenfatio fuper pluralitate beneficiorum conceß'a, impetranti prodejj'e, qui aliquod quantumcunque modicum beneficium fubticuit in eadem. Et vero: Illud Jpofiolicae Sedis indultum, ut quis duo beneficia curam animarim habentia, fi alias canonice eidem conferantur, pofiit recipere, ac fimul retinere, intelkgitur de duobus primis beneficiis, quae cjm cura pofi diStum indultum obtinere contingit eundem. Ita dilette referipfit Papa. c. 21. de Praeb. in 6. 46. Decreto Gregorii X. : Ordinarii locorum fubditos fuos, plures Dignitates, vel Ecclefias, quibus animarum cura imminet, obtinentes, feu Perfo-natum, aut Dignitatem cum alio beneficio, cui fimilis cura ejl annexa, di-ftricle compellant, difpenfationes, au-Ptoritate quarum hujusmodi Ecclefias, Perfonatus, feu Dignitates canonice tenere fe afferunt, intra tempus pro faPli qualitate ipforum Ordinariorum moderandum arbitrio, exhibere. Quod fi forte, jujlo impedimento ceßante, ran-Efrin J.Eul.P. III, f' Tnri. feir. 7- i'. 5- nullam difpenfationem intra idem tempus contigàrit exhiberi; Ecclefiae beneficia, Perfonatus, feu Dignitates , quae fine difpenfatione aliqua eo ip)o illicite detineri conflabit, per eos, ad quos eorum collatio pertinet, libere perfonis idoneis conferantur. Pvefert. c. 2. de Offe. Ordin. in 6. 47. Hoc exemplo et Concilium Tri-dentinum mandat: Ut Ordinarii locorum quoscunque plura curata, aut alias incompatibilia beneficia obtinentes, difpenfationes fuas exhibere di-fltricle compellant; et alias procedant juxta confiitutionem Gregorii, in generali Concilio Lngdjmenfi II. editam, 48« Et quis, quaefo! tinis, aut elle-čtus e It hujus exhibitionis? Ait Pontifex: Si dijpenjatio exhibita fufficiens evidenter appareat, exhibens nequaquam in beneficiis hujustpodi, quae canonice obtinet, molefitetur. Quid ergo, fi evidenter infuEciens appareat? Procul dubio rejicienda e It, ut ei nec luffragetur regula Cancellarne de triennali pofieffione, eoquod. haec pollellio abufum non abftergat. Quid vero, fide fufficientia difpenfationis dubitetur? O-portet deluper S. Sedem contulere, cujus e 11 aeftimare, quem modum eile velit fui beneficii, c. 3. de Ojfic, Ord. in 6. 49- In analyfi adConftitudoiiemGre-gorii X. in Concilio Lugdunenfi editam, contendit Weymefius, quod Poßellb-res incompatibilium beneliciorum non tantum difpeulationum tuarum litteras, i'ed et poßefiiouum titulos ipüs Ordinariis exhibere teneantur. Cum Ordinarii, inquit, reSle judicare vix 'pojjint de dijpenfationibus, nifi fimul etiam videant titulos, quorum vigore plura beneficia incompatibilia poffidentur — adeo, ut titillorum exhibitio cen-featur de fubftantia ablus, et absque illa non intelligantur Beneficiati futis-fecijfe fuis Ordinariis, etiamfi maxime affirment, fe jufle, et canonice pof-fidere: quia tituli neceßario exhiberi debent, et in /criptis probari, nec fufficiunt teftiwn diSta, quod fcriptu-ram titulorum ipfi viderint : neque etiam de eo /olo di/piciendum eft, an titulus aliquis fubfit, fed etiam, anbo-nus, et validus; quod nonnifi ex ejus infpeStione cognojci poteft. So. Relcriptit Alexander III. cuidam Ordinario: Si mandatum noftrum fu-per alicujus provifione receperis, qui aliud beneficium habeat, de quo valeat commode Jufientari — fi non poteft ei fine /candido provideri, aequanimiter fujUnemus, fi pro eo mandatum noftrum non duxeris exequendum. Rei. e* 6. de Praeb, F 2 Weymef. n. ii. fi. Hac occatione invaluit alibi, quod litterae difpenfationis luper pluralitate beneficiorum executionem habere nequeant, nili praehabito Principis placito: non lolent enim timiles difpenfa-tiones e Curia Romana emanentes in executionem deduci, Ji appareat, illas tine icandalo,*aliisque incommodis exe-cutioni mandari non polle. Neque enim litterae placiti iiiper limili difpenfatione dari folent, nili prius auditis Ordinariis, e quibus fi intelligant, eam difpenlatio-nem fine Icandalo , aliisque incommodis execucioni mandari non polle, aut id‘aliunde confiliis regiis notum fit. Placitum haud facile concedetur: folum enim fcandalum, quod praevidetur ex-oriturum ex litterarum Apoltolicarum executione, juftam, et fufficientem cau-fam eile negandi Placitum, certum eft. 52. Veteri exemplo S.Ludovicus nulli habenti beneficium indullit alterum conferri, nifi priore dimiilb. Si Principes fa nói: um hunc Regem aemularentur, vix dubium, quin in luis ditionibus magna ex parte hunc abufum eliminarent; praefertim, fi luper licteris difpenla-tionum in Curia Romana obtentis, litteras placiti concedi vetarent, faltem supr. c. 2. fiiper pluralitate majorum beneficiorum : ,5*4'ct vel nili manifefta eilet, aut rite probaretur fufficiens ratio dilpenfationis. — ( Bf — *<3. Novit Deus, quam frequentes, et varias iueat hypocrifis vias, et artes, obtinendi diipenfationes Pontificias, s. Hem. Queritur S Bernardus: Malum in corde cp'r‘ conceperunt-, opere tarnen miß non funt implere, nifi cum licentia. Conceperunt dolorem, fed non pepererunt iniquitatem, donec iniquo Papa conceptui praebuiffet affenfum — quod tamen SS. fecijfe Pontificem nequaquam crediderim, nifi aut circumventum mendacio, aut importunitate victum. * $4. Hinc in morali dottrina degeneris Cleri hypocrili quid exitiofms? Ait S. Auguft. : Simulata innocentia non eft s. Ang. innocentia-, fimulata aequitas non efi 67• aequitas, fed duplex iniquitas, quia et iniquitas efi, et fimulatio. Juxta lentendam S. Chryl’oItomi : Nulla res fic exterminat bonum, ficut bonum fimu- oper. Ym-latum. Nam manifeftum malum; quafi perf. malum cavetur: malum autem fubfpe-eie boni celatum, qua fi bonum fufeipi-tur. Ecce inquit S. Ambrofius: Ponis s-artibus, et fincero propofito nitendum jp'°2,IC' ad honorem arbitror, maxime eccle- c. 24. fiafiicum — ad omnia abundat animi direSta (implicitas, fatis que fe ipfa commendat. Abiit, ut hypocrili locus fit fuvplicationibus, et excufationibus ? Quid B. Laurentii Jultiniani querela grà- b. ^aur. vius? Sunt, inquit, virifubdoli, ma-bitia pleni, dolo aftuti, Minifiri dia- comi. S. Bern, fupr. loti, iniquitatis Magiftri, femperprava mendacia componentes, hypocrifin fub tegmine fanEtitatis tegentes, quorum perditio feßinat, et confufio prope ejl. Quaeflmt pietatem putant, hominibus placere anhelant. Honores, Dignitates, et ecclefiajlica omni cum Jludio quaeritant beneficia. Quis ab hy-pocrili excufaret artes, et inores eorum, qui difpenlationes ad excufandas excu-fationes tam paffim obtendunt? Non fatis, inquit S. Bernardus, de propria caufa confidentes, r emor fas, ac remordentes confidentias Apofiolica conati eftis delinire licentia: frivolum fiatis remedium, quod non ejl aliud, nifi more Protoplafiorum, cauteriatis conficientiis texere perizomata, videlicet ad velamentum, non ad medicamentum. Jpoftolicam, inquiunt, licentiam quaefivimus, impetravimus, litinam non licentiam quaeJUfietis, fied confilium; id efl, non ut liceret, fied an liceret? Unde tamen quaerebatis licentiam ? ut liceret, quod non licebat. T I T V L V S IV. De Ordinaria Beneficiorum Provifione. % C A P V T J. D e yure Ep if co pi. 1. Quousque Ordinationi collatio beneficii cohaeiit, folus Epifcopus per luam Diaecefin collator omnium beneficiorum fuit» quia Epifcopus folus et Collator omnium Ordinum fuit: atque in hac difciplina fere usque ad faeculum Xt. ftetimus. 2. Fuit tamen vetus mos) quod E-pifcopi) ut fecurius in elezione mini-firorum procederent) confili um fui Cleri adhibere, populique teftimonium de Ordinandorum moribus, etconverfatio-ne exquirere tenerentur. Juxta Decretum Concilii Carthagineniis IV. Epi- Cone. ficopus fine confilio Clericorum fuorum 22. Clericos non ordinet; ita, ut civium conniventiam, et tefiimonium quaerat. 3. Novo jure, quod ab Ordinatione collationem beneficiorum, titulo feudi disjunxit, veteris juris Epifcopalis fu-Perfunt illa veftigia, quod Epifcopi fit, eos examinare, et probare, qui ad be-neficia ab aliis nominantur; ejus fit., eos et infiituere, et curam animarum, fi tale fit beneficium, committere. Re-fcripfit Alexander III., confuetudinem pravam effe, quod Clerici ecclefiafiica beneficia fine confenfu Epifcopi Diaece-fani, vel Officialium fuorum recipi-unt; minus-, quam decet, cogitantes, quomodo id a Patrum janctorum eft infiitutionibus alienum, et ecclefiajli-cae contrarium honefiati. Refert, c. 3. de Infiit. 4. Ad exemplum veteris Cleri fuc-cellit, quod Epifcopus et novo jure in inftitutione Miniftrorum, collationeque beneficiorum aliquando confilium Capituli Cathedralis, quod Senatus Epifcopi cenfetur, expetere teneatur. Eft et A-lexandri III. illud Decretum, quod A-poftolica auéforitate prohibet, ne Epifcopus Abbates, vel Abbatilfas, vel alias perfonas eccleiiafticas fine alfenfu, vel confilio Canonicorum fuorum infti-tuere, vel deftituere praefumat. c. 4. de his, quae fiunt a Praelat. i- Quantum ad Praebendas Cathedra-les hodie fupereft frequentius, quod eorum Canonicorum elečtio ad Epiicopum, et Capitulum fpeólet. Sed non ubique eodem modo. In aliquibus Ecclefiis E-pifcopi fuflfragium aequivalet votis totius Capituli, ut Epifcopus lingulariter. Capitulum vero collegialiter fufffagium ferat. Hinc alibi ufus invaluit, quod hujusmodi juris exercitium divideretur per al ternati vam, feu per menfes, et tempora, ut quilibet nomine confortis totum jus absque hac difcrepantia exerceat. Plerumque haec eleciio communis eft Epifcopo5 et Capitulo, foletque Epifcopus tanquam caput Capituli proponere, et concludere, ut ei nonnifi in paritate votum decifivum fit ; nifi a-Hunde ei et votum abfolutum competat. Meminit Pontifex alterius confue-tudinis, quod Epifcopus Capitulo non-nunquam interveniat, ut Canonicus, ut ei proinde aliud votum non fit, quam alterius Canonici, c. 15. de ConceJJ'. Praeb. ’ _ . " 6. Exortis recentioribus exemptionibus Capitulorum Epifcopus ab elečtione Canonicorum, quam totam Capitulum luam fecit, exclufus eft. Innocent. III. et hanc confuetudinem allegat, probat-que. c. 31. de EleSi. 7« Eeontra in nonnullis aliis Ecclefiis foli Epifcopo jus ett, conferendi Prae-bendas Cathedrales, ut in hac eleftione nec ad confenfum, nec ad Confilium Capituli adfip-ingatur. 8. Quantum ad Ecclefias collegiatas iure communi eorum Canonicorum ele-elio fpectare videtur ad Capitulum una eum Decano, aut illo, qui Capitulo Praefidet. Quum vero plures earum ali-quando fuere regulares, eleftio Cano-ntcorum in multis illarum manfit apud — ( 90 ) folum Praepofitum, tanquam qui tempore regularitatis erat Caput Congregationis, idque ad normam regulae monadicae S. Benedióti, et canonicae S. Chrodegangi. 9. Dignitates tam in Ecclefiis Cathe-dralibus, quam Collegiatis, quae ipfum Capituli regimen, ac dilciplinam canonicam fpeóìant, ad eleftionem Capituli ordinarie fpeétant, nifi quod hodie fere primae Dignitates in Collegiatis, et majores poli: Pontiiicalem in Cathe-dralibus nominationi Regiae, aut induito Pontificio alicubi fiat fubjeétae. In Concordatis Germaniae tamen et hae illis accenlentur, quibus jure ordinario providetur. Reliquae Dignitates in Ca-,tliedralibus, quae ad regimen Hierar-chium referuntur; uti funt Archidiaco-natus, Archipresbyteratus, ad folius E-pifcopi collationem plerumque pertinent. ro. Collatio beneficiorum, quousque Ordinationi cohaelit, aéfus ordinis videbatur. Novo jure vero, aótus jurisdictionis cenletur. Vetat tamen Bouifacius Vili. Sede vacante Capituluqi, ne liberas coi lationes Epifcopifioi arroget, c. un. Ne Sed. Cacant, in 6. Cabaflut. it. Refert Cabalimius, quoad cura-et^Praic 69 beneficia polle Capitulum Sede vacan-Jur. ca"n. te laltem in Francia providere Parochi-iib.2.e.3. is, conferendo eas potius in titulum, quam commendam. In Belgio paffim Capitula Cathedralia Sede vacante infti-tuunt concurlum ad replendas Ecclefias Parochiales) fi ve ad E pi Ico pi, live ad aliorum Patronorum, Collatorumque ecclefialticorum difpofitionem fpeóìan-tes. 12. Collatio, proprie difta, communiter definitur, quod fit allignatio, feu concellio beneficii vacantis faéla ab eo, qui poteftatem habet. Haec quidem, fi fit folo jure Collatoris, ut non reftrin-gatur ad aliquam perfonam nominatam, et praefentatam, proprie collatio, voluti libera dicitur. Quippe fi fiat alicui perfonae quali ex neceliitate praelenta-tionis, infiitutio, aut collatio necefia-ria appellatur. 13. Collatio libera differt ab elezione, et praelentatione, quod, poftquam acceptata fuit, etiam ante adeptam poi-felli onem jus in re tribuat. Quippe per eie Zi on em, et praelentationem etiam acceptam nihil plus acquiritur, quam jus ad rem. c. 17. de Praeb. in 6. 14. Collatio alia eft verbalis, alia tealis : illa titulum, haec poffeffiooem Ipečiat. Prior divertis nominibus in jure novarum Decretalium infignitur : modo enim vocatio, alibi donatio, denique Pro vi fio appellatur, c. 6. de Praeb. et alibi. rf. Juxta receptum ftylum collatio neri, aut probari nequit, nifi per litte- Cap. 2. De CoMat, Form. Flenr. Indi'. C. 21. Beg. Cariceli. 30.' ras patentes in forma confueta expeditas. His teftatur Collator, quod proprio motu, fola perfpeéta hominis habilitate, et merito procelferit,- nec mentio jit petitionis, vel interceilionis, quae difciplinae adverlaretur, cujus externam fpeciem fervare laboramus. Si vero collatio coafta fit, quia vel nominationi Patroni debita efH et hoc exprimendum eft: caeterum Collator et hanc perfonam fatis explorafle cenfetur. 16. In iplis litteris oportet abhinc exprimi Ecclefiam, in qua beneficium eft fitum, ipfumque modum, quo illud beneficium eft vacuum. His fubjiciendae funt ad calcem fubfcriptiones duorum teftium fide dignorum, quas infequitur iubfignatio Notariorum duorum, aut Secretarii, et diei, qua fafta collatio eft, annotatio. DieS maximi momenti eft in conceifionibus, quae non raro ex jure praeventionis pendent. In provifionibus Romanis neceffe eft, ut dies illa conveniat cum regula Cancellarne, quae eft de verifimili notitia. 17. Concurrentibus duabus collationibus, ex data (id eft, die ad feri pta) de validitate fubinde cognofci debet. Si ab eodem duae collationes faftae ; nec de prioritate con liet, neutra valet. Si a duobus faótae fint collationes duobus , is prior eft, qui poffidet. Si neuter eft in polfeffione, collatio Pontificia prae- fertur provifmni Ordinarii, c. 31. d& Praeb. in 6. i8* Collatio laepe reftriéta eft ad ele-ftionem, quae perfonam, cui conferendum eft beuedcium, Collatori defi-gnat. Electioni^ nomen dupliciter fumi-tur; utpote vel fpecialiter, prout a reliquis modis provifionum diftinguitur, vel generaliter, prout et eos modos , veluti praefentationes, nominationes > quatenus et ipfae delečtum perfonae conno tant , compleétitur. 19« Eleétio proprie dièta eft defigna-tio perfonae ad certum beneficium plurium fulfragiis collegialiter, Capitulari-terque fatia. Eft et hujus duplex fpe-cies : alia enim eft electio confirmativa, alia eleétio collativa. Eft utriusquegrandis differentia. In elečtione enim confirmativa oportet iervare praefcriptam formam. In Gallia regias nominationes admittit, praeventionem autem Pontificiam ibi excludit etc. 20. Nihilominus utrique eleétioni multa fuperfunt communia: imprimis, fi eleétio ad Capitulum fpeótat, foli ii luffragium habere poffunt, et vocandi lunt, qui Capitulum conftituunt, feu Vere de Capitulo funt, nifi ex fpeciali epufuetudiue, fundatione, aut Privile-810, vel praefcriptione extranei, utpo-te non Capitulares, ad elečtionem vo- Cap. 3. De Efeti. candì forent, c. 3, de Cauf. Po ff. et Propr. ai. Ad eleftionem nemo vel Capitularium, vel extraneorum admittendus eft, tarnetfi id ab eis aliis eilet con-celfum, nili falcem, et ad minus in Ordine Subdiaconatus fit conftitutus per Clem. 2. de PEtat. et (ffiial. 22. Qui jure fuffragii gaudent, vocandi funt per figlia lolita, five campanae, live vivae vocis, fi praetentes fine ; ab-fentes vero per litteras, et Nuntios, fi in Provincia fint. c. 35. de EleSl. Ab-fentium citatio facienda e It fingulariter, fi fciatur, ubi degant, et commode, et fine periculo fieri poEt, per litteras, aut Nuntium, nifi de confuetudine aliter fervetur. Quod li n elei a tur, ubi commorentur, citatio facienda eft per edi-čtum publicum in Ecclefia, vel ubi foli ti funt commorari etc. 23. Si vocati intra terminum praefixum , modo competens fit, non venerint, non flint de caetero expeétandi, poteritque iis abfentibus ad eleétionem a praefentibus, tametfi pauciores fint, procedi; nifi absque periculo, et incommodo expedtari potient abfentes , qui aliqua caufa necetiaria, vel utili in vicinia detinentur, c. ig. et 19. deElePt. 24. Concilium Lateranenfe IV. penitus interdixit, ne quis in eleSlionis negotio Procuratorem conflituat, niß fit — ( 9t ) — abfensin loco-, de quo debeat evocari^ juftoque impedimento detentus venire non poßit, fuper quo, fi opus fuerit, fidem faciat jur an ent o, et tunc, fi voluerit, uni committat de ipfo Capitulo vicem Juam. Refert- c. 42. §. 1* de Elefit. 2v Juxta Conititutionem Bonifacii Vili, nedum uni, fed et pluribus vices v fuas abiens, legitimo detentus impedimento, committere potelt, ita tamen, ut cuique infolidum ea commiflio dat. Si nullus ipfotum in folidum fuerit con Iti tutus, ipforum aliquis non debet admitti. Mandatum abfentis fulcipere nullus Capitularium cogitur, nec extraneus Procurator invito Capitulo obtrudi potelt. Ait Pontifex: Cum unus e fi Procurator ex Capitularibus /impliciter conftitutus, fi is unum fino, alterum domini fui nomine, in fer utinio nominandum duxerit, nihil agit, nifi de certa eligenda perfona fibi Dominus fpeciale dederit mandatum; tunc enim in illam ejus, et in aliam luo nomine licite poterit con-ientire. Hic elt tenor c.46. de EleSt.inS. 26. Nonnullibi tamen diverta confue-tudo viget, ut abfentes nec vocandi, pe expeétandi fint. Ait Pontifex : Cum 1n Ecclefiis Canonicorum Praebendarum, vel beneficiorum collatio Capitu-iatiter efi facienda, abfentes Canonici Junt vocandi; nifi confuetudo habeat $ — ( 96 ) — eos ad talia non vocari. Refert, c. 33. de Praeb. in 6. 27. Meminit Gregorius IX. veteris confuetudinis in Ecclefiis Galliae» quod oporteret de toto regno Galliae ablen-tes vocari: haec ubique fere defiit » adeo, ut non vocentur, nili qui funt in civitate, vel oppido, ubi Capitulum congregatur, c. de EleSt. et ibi Inter p. 28. Si unus ex Eleótoribus five prae-fentibus, five abfentibus, qui vocari debuit , praeteritus efi, de contemptu a-gerepoteft ad refcindeudam elé&ionem, tametfi unanimis fuilfet, nifi poltea amore pacis tacite, vel- expreife eoiifentire, aut acquiefcere velit, c. 28. ibi. 29. Vota ipfa eleftiouis in communi Congregatione conferenda, et colligenda , ubi praefentes adfint omnes Eleóto-res, funt, quia non valet, nifi fit communiter celebrata. Nam ea, quae fiunt ab aliqua Univerfitate, nomine Univer-iitatis debent fieri per congregatos in u-num. c. 5^. de EleSt. 30. Abhinc collata vota numerantur, ut a pluralitate fuffragiorum, firefpe-ffu totius Capituli majora fint » concludatur, tametfi alii fint, qui dilfentiant, vel contradicant, c. 36. d. t. 31. fallim invaluit confuetudo, quod, praeterita veteri collatione zeli ad ad zelum, meriti ad meritum, fola ratio i neatur numeri ad numerum, ut plurimae lites, et oppofitiones reiecen-tur. Praefcripfit Pontifex quondam liane formam in eleétionibus Mouialium. c. 43. de EleSl* in 6. 32. Meminit alibi Bonifacius veteris ftaniti, aut confuetudinis, cujus vigore hodie pallini in Cathedralibus Ecclefiis receptum eft, ut Praebendae, äliave inferiora beneficia, quae ad elečtionem, collationemque fpečlant Capituli, per Hebdomadarium,, feu Turnarium, ut vocant, conferantur, feu quod is, in cujus hebdomada beneficium vacare contingit , unum praefentet Capitulo, cui tanquam a toto Capitulo elečto, beneficium, conferatur. c. 41. de Pfaeb. in 6. tt ibi Gloff. 3S. In eleétionibus confirmativis, quae Cap. 4. fpeétantprovifionemEcclefiarum vidita- ^eforu tarum, triplex forma praefcripta eft, e ' utpote per compromillum, per iufpira-tionem quali divinam, et fcrutinium. exceßemit. c. 37. de Elect. in 6. 35. Quoc debeant elle Compromiila-rii » qnasve qualitates, habere, injure expreliiim haud eft. Etenim et in unum compromitti poteft. c. 8. de Elect. Poteft et compromitti in plures tum Capi tularcs, tum extraneos, c. 21. ibi. 36. A itera forma eft per quafi infpi-ratioriem. In antiquitate celebrantur plures elečfiones, veluti S. Ambredìi , S. Nicolai, S. Severini per veram ini’pi-rationem Spiritus S. fichi e, quia communi lullfagio, et ab omnibus concorditer, quali divini (piritus motu, nullo diferepante, absque ullo praevio trafta-tu eleéti funt, Dicitur el e Aio quafi per infpirationem Spiritus fan Ai celebrari -, fi praevio traAatu praemiiìb, aliisque folemnitatibus fervatis Electores uneni-mfter in unum confentiant. c. 42. de. Elect. 2>rj. Tertia forma eleAionis per fcru-tinium his verbis exprimitur: Praefen-tibus omnibus, qui debent, et volunt, etpojfunt commode interejje, afjuman-tur tres de Collegio fide digni, qui j'e-crete, et figillatim vota cunctorum diligenter exquirant, et in /criptis redacta mox publicent in communi — ut is collatione habita eligatur, in quem omnes, vel major, et fanior pars Capituli confenferit. Refert, ibi. 38. Quantum ad Scrutatores oportet9 eos eiìe tres, et ex iplò Collegio, ut-poteex iis, qui jus eligendi vel jure, vel privilegio , et confuetudine habent, quia et hi, in ordine ad aéìum eleMio-nis, de Capitulo cenfentur. In elečtio-niims Regularibus et l'requens eft, quod illi Scrutatores ab Ordinario nominentur. 39. Scrutatorum eft, vota eleéìorum fefrete, id eft, l'eorfim ab aliis, exquirere, ut fic quisque liberius votum lunin exptlmere valeat, et velperiche-dulam, vel per vivam vocem, ut aliquis Scrutatorum nomen elecìi (cripto excipiat. 40. Enimvero et figìllatim quisque Eleéìorum ad deponendum votum advocandus eft, ut vitetur omnis confulio. Ergo bini, et terni timui admitti non Polient, nec vel ultimus, vel unus praeteriti, aut contemni. 41. Singulorum vota oportet elie certa , et ablbluta. Rejiciuntur enim vota conditionalia, alternativa, et incerta, ut pro non adjeétis habeantur. Si inter Ichedulas quaedam appareat alba, tunc et ea abjeéìa, ac lì noneliet, caeterae Numerantur, c. 2. de EhSt. in 6. 42. Votis in fcripturam a Notario, yel Tabellione redaéìis, ea publicantur 111 communi, non exprimendo, in quo- rum favorem data funt, vel quot ex E-leétoribtis in eam perlbnam conlenfe-rint, led tantum explicando numerum eorum, qui vota tulerunt. «Nam abhinc nulli variare licet, c. ^8. de Eißel. 48. Ait Pontifex : Ut is collatione habita eligatur, m quem omnes, vel major, etfanior pars, relative ad totum Capitulum, confenferit. Defiit illa collatio zeli ad zelum, meriti que ad meritum, ut hodie fola illa numeri ttd numerum comparatio luperfit, quia vota oportet elle fecreta. 43. Hac collatione ablbluta Praefes . gb Eleétoribus petit: Hacetne vobis elebiionem publicari? Refpondentibus illis: Placet. Nomine omnium dicit : talem eligo, eWclunique pronuntio , et in communi coram vobis promulgo. His formulis in Germania fere folus locus eft, quia ex Concordato Germaniae Capitulis Eleddtionis jus tum in Cathe-dralibus, tum in Regularibus Ecclefiis refervatur, quo aliae nationes exciderunt. cap. 5. 44. Juxta Decretum Concilii Latera- Devoi'* nentis IV. Ultra tres menfes Cathe-dralis, vel regularis Ecciefia non vacet Praelato, intra quos (jufio impedimento ceffante) fi eleBio celebrata non fuerit, qui eligere debuerunt, eligendi pote fiate ea vice careant, ac — C IOI ) — ipfa eligendi potefias ad eim, qui proximo praeejfedignofcitur, devolvatur. Refert, c. 41. de EleFi^ 45- In inferioribus beneficiis Concilium Lateranenfe IH. fern oltre praefcri-pfi t : Cum Praebendas ecclcßctfiicas, feu quaelibet officia in aliqua Ecchfia vacare contigerit, — intra fex menfes perfonis, quae digne adminiftrare valeant, conferantur : fi autem Epijco-pus, ubi ad eum (collatio independenter a Capitolo) fpeéìat, conferre difiu-lerit, per Capitulum ordinetur. Quod-fi ad Capitulum privative pertinuerit, et infra praefcriptum terminum hoc non fecerit, Epijcopus fecundum Deum cum religioforum virorum confino hoc exequatur (tametfi folti s Tur narius in culpa fuerit) vel fi omnes forte (quia communis e It collatio Epifcopi » Capitulique) neglexerint, Metropolitanus de ipfis fecundum Deum absque aliorum contradictione difponat. Refert. c. 2. de Ccnceff. Praeb. 46. Semeftre autem hoc» intra quod Provi fio beneficiorum ex Decreto Con-cilir Lateranenfis fieri debet, non lim-pliciter a die vacationis i piorum beneficiorum ; fed a die notitiae computandum eft. c. ibi. 47. Sicut jufta ignorantia, ita et a-liud quodvis impedimentum juris, fa-eli ve jus devolutionis tollit. Sic Inno- centius III. reicripfit» fufpenfionem E-pii'copi in lex illis menfibus nullatenus computavi; cum illa Lateranenfis Cón-cilii Confiitutio contra negligentes tantum fuerit 'promulgata. Ref. ibi. 48. Sex menfibus a notitia vacationis elapfis, ni juftum impedimentum probetur, Collatores, et Elečtores ea vice jure providendi beneficio exciderunt; adeo quidem, ut infpefta juris difpofi-tione, ipfa collatio, aut eleótio polt lapfum lex menfium fit nulla. Non enim omnitms placet, Gloffae, aliorumque nonnullorum Interpretum fententia, qui allerunt, moram purgari in electionibus, nili ultro Superior connivere velit, c. de Suppi. Negl. 49. Polt lapfum fex menfium collatio ab inferiore devolvitur ad immediatum ejus Superiorem, utpote illum, in cujus diaecefi litum e It beneficium, quod conferendum per jus devolutionis hic, et nunc elt, quianegleétumfuerat, c. 'i.ibi. %p. Si autem et ipfe Epifcopus ne-gligens fuerit tanto tempore, devolvitur provilio ad Archiepifeopum, et ab hoc ad Primatem, fi alicubi e(t, et hinc-ad ipfum Pontificem, c. d. t. 51. Quoad Exemptos devolutio immediate fit ad Pontificem,, utpote exemptorum immediatum Superiorem, .juxta Decretum Concilii Viennenfis, fi Praelati regulares Prioratus, Ecclefias, ad mini Arationes, aut quaevis alia bene-li ci a, ad eorum Collationem fpečtantia, intra tempus, a Concilio Laterauenfi praefcriptum, conferre negligant —Di-ae cela ni locorum in non exemptis l'uà , in exemptis vero Apoltolicà auftoritate negligentiam fu per hoc fuppleant eorundem. Členu un. de Suppl. Negl. Prael. 52. Praecipit tamen ConciliumDiae-cefanis locorum, ut, fupplendo negligentiam Praelatorum, conferant beneficia, fervata eorum conditione, et qualitate; illa videlicet, quae con lue vermi t per faeculares Clericos gubernari, faecularibus Clericis: alia vero, quae duntaxat Religiofiscommitti funt folita, vel conferri, Religiofis Monalteriorum, quorum Praelati negligentesfuerint, conferendo , quia juxta receptam regulam devolutiö fit cum qualitatibus, et Per-fonis, quae in prima erant collatione. Nam ipfe Superior, quantum fupplendo negligentiam intrat in jus inferioris Collatoris, et eodem jure, iisdemque legibus uti debet, ibi. S 3. Huic regulae et juftus locus eli in devolutione ex electione indigni. Bo-nifacius Vili, provifiones Cathedralium S. Sedi refervavit, fi Eleétores in hujusmodi Ecclefiis vel ipfo jure, cum e-ligunt Ici eu ter indignum, vel per fen-tentiam, cum formam traditam in Con- — ( ic4 ) cilio generali non obfervant, eligendi potettate privantur, c. iU.de EleSl. in 6. Univ, Pa, 54. Querebatur Ann. 1? 17. Univer-^ppei. litas Parifienfis: Quod faepe Dignità-tes, ac beneficia nobilia, et opulentiora perfonis conferentur incognitis, et indignis, quae minime refidebant. V')*). Praevalente remiffione difcipli-nae, quid in morum dottrina confultius, quam SS.Patrum fententias cojitra ele-tiiones indignorum relegere ? Enlenten- r. Caeiefl, tiam ß. Caeleftini: Qui non per fingu-Epire. lajupendta, merito virtutum crevent, Gali, c. 3. ad emeritum ftipendii ordinem non potei!: pervenire. Solum Sacerdotium inter irta, rogo, vilius eft, quod facilius tribuitur, cum difficilius impleatur. In- s. Leo. quit S. Leo : Si ad honores mundi fine adEpifc. Jnffragiotemporis, fine merito laboris An, p. 1, indignum eft pervenire, et notari ambitus /olent, quos exploratae probitatis documenta non adjuvant; quam diligens : et quam prudens habenda eft difpenfatio divinorum munerum, et caeleftium dignitatum P Ne in aliquo Apoftolica, et Canonica Decreta violentur, et his Ecclefia Domini regenda credatur, qui legitimarum inftitu-tionum nefcii, et totius humilitatis ignari, non ab infimis /umere incrementum , fed a fummis volunt habere ftincipium. Juxta S. Gregorium Naz. brat. i. Qjuis eft; qui veritatis propugnatorem unius dieculae, veluti e luto flatuum fingiti Illum inquam* qui cum Angelis flabit, cum Archangelis glorificabit, cum Chrifio facerdotio fungetur, ut, quod majus efty dicam, qui Deus erit, aliosque Deos efficiet. Quid verbis S. Chryfoftomi gravius ? Per quam enim, inquit, ineptum, et abfurdum efl, fi, cum emptitium fervum introducimus domum, non prius illi aliquid domeflicac fuppellectilis tradimus, quam longo experimento fententiaefune , atque voluntatis plurima indicia dederit, in Ecclcfia Dei non utatur eadem diligentia. Čaeterum novitium adhuc in primo conflituimus ordine, antequam fidei fuae, atque vitae dederit documenta. TIT VLVS. V. De Concurfu ad Parochiales Ecclefias, CAPVT I. Explicatio Tridentini Dareti, i. ConciliumTridentinum, ut, mif-fis incognitis, et indignis, jufto deie-ftui habiliorum, et probatiorum Mini-Ihorum coufuleret, alicubi ftatuic, ut, cum Parochialis Ecclefiae vacatio — quomodocunque contigerit, etiamfi Ecclefia Parochialis refervata, vel af- S. Gliryf. hom, xo» iu Enift. X. ad Ti-moth, c.g. Trid. /en’. 24< c. xg. — ( io6 ) — feSlafuerit generaliter, velfpeciali-ter — debeat Epifcopus fatim habita notitia vacantis Ecclefiae, fi opus fuerit, idoneum Vicarium — canftitue-re. — Porro Epifcopus, et qui jus Patronatus habet, intra decem dies, vel aliud tempus ab Epifcopo praefcriben-dum, idoneos aliquot Clericos ad regendam Ecclefiam, coram deputandis Examinatoribus nominet. Liberum fit autem et aliis, qui aliquos ad id aptos noverint, eorum nomina deferre, ut pojfit poftea de cujuslibet aetate, moribus, et /ufficientia fieri diligens in-quifitio. Et fi Epifcopo, aut Synodo Provinciali pro regionis more videbitur magis expedire, per e ditium etiam piiblicum vocentur, qui volent examinari. 2. Hinc patet. Concilium nonnifi in fubfidium, fi Epifcopo, aut Synodo Provinciali pro regionis more magis expedire videbitur, conceflifle, ut per edidtum etiam publicum vocentur, qui volent examinari ; utpote quibus tum per externae, tum internae vocationis ligna aliunde confiat, fe a Deo ad curam animarum vocatos. 3. Abbine edictum ita affigendum efi, ut finis illius obtineatur; id efi, ut per illud vocentur omnes, qui examini fe fifiere volent. Unde arbitrio Epifcopo-rum reliétum efi, locum, et tempus, quo comparendutn fit ad examen, praefigere. Sic faepe ufus habet, quod edi-cfum Epilcopi ad fcholas publicas mittatur, ut hoc patto ad notitiam Clericorum ibidem (ludentium pervenire queat, quoniam iaepe et multo fecurius a pio, doéto, et zelofo Praefide vocationem juam difcere polTunt, quam abEpifcopo ipfo, cui plerumque eorum vita, et converfatio minus perfpeéla eft. 4. S. Carolus ia Concilio Mediolanen-fi 1.. ftatuit, ut cum primum Epifcopus Parochialem Ecdefiam vacare cognoverit, intra triduum ad Cathedralis, et vacantis Ecclefiae januam publicum edictum per totos decem dies, vel a-liud longius templis, ejusdem Epifcopi arbitrio , propofitum effe jubeat. Enim vero et ita Synodus Tridentina ex-preffit, tametfi Pius V. lingulari Confti-tutione vetuerit prorogationem ultra a-Hos decem dies. Bulla enim Pii V. ubique recepta, fai te m quoad hoc pullulimi, haud eft, quia Concilii Decretum, prout fonat, praeferre alibi placet. f. Concilii Decretam, prout fonat, ampli (fimum, in ordine ad Parochiales Ecclefias eft. En tenorem : Cum Paro-diialis Ecclefiae vacatio, etiamfi cura Ecclefiae alteri, vel Epifcopo incumbere dicatur 1 et per unum, vel pl ures ndminifiretur, etiam in Ecclefiis patri- Pim V, Unii. 33, in Unii. Rom. Osti. 2, De Parodi. a coneuri", exempr. — ( los ) — monialibus ■) fen receptivis nuncupatis, in quibus confuevit Epifcopus uni, vel pluribus curam animarum dare, quos omnes ad infra fcriptum examen teneri mandat, per obitum , vel refignationem, etiam in Curia, feu aliter, quomodocunque contigerit, etiamfi ipfa Parochinlis Ecclefia refer-vata, vel affeci a fuerit generaliter , vel fpecialiter, etiam vigore indulti in favorem S. R. E. Cardinalium, feu Abbatum, vel Capitulorum etc. 6. Invaluit tamen alicubi tequiore interpretatione, quod a concurfu eximantur Parochiae, quarum cura fpečtat adEcclefiam collegiatam, ita, ut id officium exerceatur per Canonicos, aut Hebdomadarios , vel alios Clericos ad nutum amovibiles. Hoc exemplo et receptum efc, concurfum non habere locum, fi cura fit penes Capitulum, aut Monaiterium, aut aliquam Dignitatem, tametfi officium fiet penes Vicarium ad rit« v. nutum amovibilem, Recentior Confti-itiVuU." tutio Pii a concurfu abfolvit et Vicarias Kem. perpetuas, quae tamen alibi concurfui fixbjiciuntur ? quia Vicariae perpetuae inftar beneficiorum cenientur. 7. Si Ecclefia Parochialis annexa fit Dignitati acceffiorie, ita, ut ipfe Dignitatem obtinens per fe exerceat curam animarum , a concurfu eximitur, quia tune potius conferri Dignitas, quam Ec- — ( 109 ) - delia Parochialis videtur: fi autem Parochiae ipfi fit Canonicatus» aut aliud beneficium via fiippreffionis, vel accef-fionis unitum dubitari nequit? vacante Ecelefia Parochiali locum eile concur-i'ui, quia tunc Parochia fupereft in fuo integro, ac naturali fiatu. 8. Quantum ad Ecclelìas Patrimoniales concurfui ita locus eft, ut tamen qualitati beneiiciorum non derogetur. Hinc, " fi plures quidem fe examini fi-ftant, praeferendus caeteris paribus ille eft, qui praefcriptam qualitatem v. g. cognationis habeat. Id ipfum et locum habet in Parochiis, quae graduatis, ac nominatis Academicis debentur. 9. Ulu invaluit, quod et Parochiae, quae per refignationem in favorem, vel per permutationem conferuntur, a condirla exciifentuv, quia proprie vacare non cenfentur. 10. Quid de Ecclefiis juris Patronatus ? Concurfui locus eft, fi jus Patronatus fit ecclefiafticum: fi vero id jus fit laicum, a concurfu excufatur. Si alter-nativum fit, pro turno ecclefiafticoconcurfui fubjicitur, pro turno laicali a con-cuiiu eximitur. Quid, fi mixtum fit, et fimultaneum ? Juxta declarationes Cardinalium concurfu opus eft, etfipro duabus partibus pertineat ad laicum. Alibi tamen pro jure Patronatus mixti concurfus exulat, quia Tridentinum De- Cap. 3. De iixa-min. et Examinat. Trid. fupr. S. liern, lih. 4. de coufid. c. 6. cretum ncnnifi cum illa clan fu la admif-fum eft: Salvo jure Patronatus Regii, ejus que Vafallorum. 11. Praecipit Concilium Tri dentinum : ut transatto conftituto tempore con-curfus, omnes, qui defcripti fuerunt, examinentur ab Epifcopo, five eo impedito, ab ejus Vicario Generali, atque ab aliis Examinatoribus, nonpau-cioribus, quam tribus. 12. Epifcopi eft, exàmini perfeipfum ad elle et praefidere, quia de caufa lumini momenti, utpote cura animarum a-gitur. Abfìt, ut Epifcopus ab ea prae-l'entia, et alfiftentia obtentu cujusvis alterius negotii excufari pollet. Quid e-nim illa querela S. Bernardi funèftius ? Optimi, inquit, videlicet aefiimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam, vel nullam de maximis curam gerunt. Sed, ut liquido datur intelli-gi, patientius ferimus Chrifii jaStu-ram, quam noftram. 13. Si legitime tamen per graviores caulas impeditus eli Epifcopus, examen coram ejus Vicario generali peragendum eft, affiftentibus aliis Examinatoribus, non paucioribus, quam tribus. Inquit S. Synodus: Examinatores autem fingulis annis in Diaecefana Synodo ab Epifcopo, vel ejus P'icar io ad minus fex proponantur, qui Synodo fatisfaciant, et ab ea probentur. Jd- venienteque vacatione cujtislibei Ec-defiat, tres ex illis eligat Epifcopus, qui cum eo examen perficiant, indeque Jaccedente alia vacatione, aut eosdem, aut alios tres, quos maluerit, ex prae-difilis illis fex eligat. Enim vero quotannis Synodum diaecefanam haberi». S. Synodus praecepit. 14. No tiri s moribus, quibus annuae Synodi exoleverunt, fupereft, quod Epifcopus illos Examinatores allignare, et nominare foleat. Juxta Tridetitinum 'leeretum, fini vero illi Examinatores Magifiri, fen Doctores, aut Li-centiati in Theologie^, aut jure Canonico , vel alii Clerici feu 'Regulares, diam ex Ordine Mendicantium, aut etiam faccular es, qui videbuntur ma-g s idonei ad id. Deleftus ergo habiliorum Examinatorum praeferiptus efl:. _ Delečtis Examinatoribus praecipitur, ut omnes ad SS. Bei Evangelia jurent, Jc, quacunque humana affezione po Jlp afta, fideliter munus exe-cuturos. Soiet id juramentum hodie ab Examinatoribus temei, utpote in ingref-fuofficii, praedari. Utinam vero hujus juramenti i em per data oecafione meminerint illi. 16, Monet S. Synodos Examinatores : Caveant, ne quidquam prorjus oecafione hujus examinis, nec ante, nec pofi accipiant; alioquin fimoniae vi- Triti, feir, 24, c. 2. TricL feir. 24. c. 18. S. Carol. in Cone. Mediol. P. 3. Tit. de Exam. rit. thm tam ipfi, quam alii dantes incurrant; a qua abfolvi nequeant, nifi dimiffis beneficiis, quae, quomodo-cunque etiam antea obtinebant, et ad alia impofierum inhabiles reddantur. Nec excufautur» fi vel minimum ftipen-dium Examinatoribus pro concurl'u coniti cuiflet in ipfa Synodo etiam Ordinarius. 17. Examen dirigi debet in aetatem, in mores, reliquamque fu (fidenti am , ut poflit poftea de cujuslibet aetate , moribus, et fufficientia fieri diligensin-quifitio. InquitS.Synodus: Peracto deinde examine reniintientur, quotquot ab his idonei judicati fuerint aetate , moribus, dottrina, prudentia, et a-Uis rebus ad vacantem Ecclefiam gubernandam opportunis. Quantum aberrant ab hoc Decreto illi, qui omne examen pro concurfu' ad quaeftiones quasdam, aut difputationes fcholae reducunt. 18* Statuit S. Carolus in Concilio Me-diolanenfi, ut, cum initur examen illius, cui in curam certa Ecclefia Pa-rochialis tradenda eft, videant ante Examinatores, qui, qualis, et quam numerofus populus fit, ' cujus Paro-chialem curationem is fufeipiet. Qua re fané diligenter explorata, in examine, quod inibunt, fibi proponant accurate accurate perfpicere, an ad eam curam gerendam fufeipiendamve idoneus o-mnino ille fit. Ergo non vacat corruptela, quod concurius ad vacandam plurium Ecclefiarum refervetur. 19. En articulos> ad quos S. Carolus examen revocat. Sunt horum alii generales , qui Candidatorum totum vitae ftatum, et genus fpeétant. Hinc inter alia queri vult : an in orationis lanótae ^udio, ufuque verlatus? Quibus meditationibus inftruftus? Qui orandi modus, quique illius fruftus, et profeftus? Quae Regulae praeparationis ad orationem etc. io. Speciali examine quaeri oportet. An fermones contexere, habereve fci-ant? An quos habuerint? Unde hos lump Ierint? quam illis contexendis, conferibendisque rationem adhibuerint ? Et vero, fi quos apud fe confcriptos tunc habeant; eos otiendant, ac tradant. An in eo genere aliquid ex tempore poffiut, et tunc brevi fermone periculum fiat, quantumx-oncionandovaleant? An alias unquam curam animarum ge(Ierint, et ubi, et cur inde dilcelferint? An intel-ligant, quanti illud fit, curam anima--rum gerere; quae partes, et virtutes Elae fint, quibus bonum, ac vigilantem animarum Curatorem praeditum elfe o-Portet? ran-Efvtn TJ. F.cd. P, III. H Cap. 4. De Reli mit. et Elei:)-. Diga. ai. Ait Concilium Tridentiiuim : Per* aFto examine renuntientur •> quot cunque ab his (Examinatoribus) idonei judicati fuerint, aetate, moribus, do-Strina, prudentia, et aliis rebus ad vacantem Ecclefiam gubernandam opportunis. Si inter Examinatores non conveniat de idoneitate, inidoneitate-<]ue aliquorum, a pluralitace fufTragio-rum concluditur; aut, fi vota fine paria, vel lingularia, accedere poterit E-piteopus, aut Vicarius Generalis, qui examini praecft. Oportet enim accesone m fieri in ipfomet examine, et coram iisdem Examinatoribus fimul congregatis. Sic S. Congregatio decidit, exafhen effe faciendum coram Epifcopo, vel e-jus Vicario absque eorum voto decifi-vo; et tantum eos poß'e accedere, fi vota fint paria, vel fingularia. 22. Praecipitur Examinatoribus referre non tantum de dočtrina, led et de caeceris dotibus, quod examinati fmt ablolute idonei ad regendam vacantem Ecclefiam. Inde relblvit S. Congregatio, Decreto Tridentino non effe fatis-fa cium per relationes Examinatorum, quorum aliqui renuntiaverunt, examinatum idoneum effe quoad litteraturam; quoad reliqua dicentes, onus effe Epifcopi. 23. Supereft abbine, quod ex his (ab Examinatoribus tauquam idoneis re- nuntiatis) Epifcopiis eum eligat, quem caeleris magis idoneum judicaverit, utpraeelečlioni dignioris locus lit. Quip-Pu a peccato mortali exculari non pol"-lut Epileopus, nifi, quem digniorem, et Eccleliae magis utilem, non quidem Precibus, vel humano affeftu, vel ambientium fuggeftionibus led eorum exigentibus meritis iple judicaverit, praefici diligenter curaverit. _ 23. In Curia locus e It appellationi, v. nifi Epileopus digniorem praefecerit. 5.11/33' Declarat Pius V.: Folumus, et decer- i» ituii, binius, quod fi Epifcopiis minus habi- Romi hin, pofihabitis magis idoneis elegerit i pojjunt ii, qui rejeSli fuerint, a mala elezione hujusmodi ad Metropolitanum, vel fi ipfe Metropolitanus, aut exemptus fuerit eligens i ad viciniorem Ordinarium, uti noftrum, et Sedis hujusmodi delegatum, aut alias ad ipfam Sedem Jpoftolicam appellare, ad effettuivi devolutivum, ac praeele-£lum ad novum examen coram ipfo appellationis judice, et ejus examinatoribus provocare etc. 24. Refert tamen Fagnanus, novum examen non decerni niü dato aliquo fumo irrationabilitatis, et malae praeele-ftionis. Hinc S. Congregatio cenfuit, concurjum novum in urbe inflituen-dum, ubi Orator de veritate narrali 2 — ( IIÓ ) — torum dederit fumum ; id e fl-, pofl* quam per atteftationes extrajudiciales, vel alia uniformia documenta, de hujus-m odi fufpicione, et gravamine aliqua-lem fecerit fidem, ut fit probabilis, et fufficiens caufa eum excufandi a calumnia. Alibi tamen omnis appellatio ea occatione exulat, ut lites minuantur. Concilili m enim Tridentia um lì triplici ter reliquit Epifcopi judicio, ut eum eligat, quem caeteris magis idoneum i ple judicaverit. Reftringitur tamen haec Epifcopi libertas ad eos , qui examine peraóto idonei ab Examinatoribus aetate, moribus etc. renuntiati fuerint. Trid.feir. 2f* Ulterius ftatuit Concilium, ut 24. c. 18. illi, quem Epii co pus caeteris, quos Examinatores idoneos ad tegendam vacantem Ecclefiam renuntiaverint, digniorem judicaverit, et non alteri collatio Ecclefiae ab eo fiat ; ad quem fpe-Slabit eam conferre. Inde in Beneficiis relervatis Pontifex ex ftylo Curiae pro-vifionem fibi vindicat. Alibi tamen ipfa refervatio Romana labiata cenfetur, ut et collatio ad iplum Epifcopum pertineat. 26. Quantum ad reliquos Patronos ecclefiaiticos obfervatur, ut, li inftitii-tio ad Epifcopum, et non ad alium pertineat, is, quem Patronus digniorem inter probatos ab Examinatoribus judicabit, Epilcopo praefentetur, ut ab eo — ( n? ) — ìnftituatur: dum vero iiiftkutio ab alio-. (]uam ab Epifcopo facienda erit, tom Epilcopus lolus ex dignis eligat digniorem, quem Patronus ei'praefentet, ad quem inftitutio pertinet. Quippe inlti-tmio hoc loco accipitur pro collatione tituli. 27. Jure Decretalium foli Epifcopo vindica tur inftitutio auftorizabilis, quatenus curam animarum tribuit. Sic enim Rubrica refert : Jrchidiaconus fine mandato Epifcopinon committit curam a~ nimarum; ideft, non habet infiitutio-iiem auElorizabihm. Refertur haec inscriptio c. 4. de Ojfic. Archid. 28. Quia tamen Concilium Tridenti-uum dilette fupponit, inftitutionem ab a|io, quam Epifcopo aliquando elle faciendam ; placet inftitutionem aucfori-zabilem; quatenus titulum confert, di-ftinguere a commi(lione curae anima-rum, ut pro ifta ad Epifcopum remittendus fit, cui Archidiaconus, vel a-Rus Patronus eccleliafticus inftitutionem aucforizabilem, ideft, tituli, jure proprio contulit. 29. tn tanta mora examinis, et pro- cap.'s. vifioiiis confultum videbatur, «£ de- De vicar. beat Epifcopus ftatim habita notitia Pacationis Ecclejiae, ß opus fuerit, roch. idoneum in ea Vicarium, eum congrua, ejus arbitrio, fruSluum portionis affignatione confutuere, qui 0- — ( ii8 ) — mra ipfius Eccleßae fuflineat, donec ei de Rettore provideatur. 30. Haec provifio, utpote Vicarii, pertinet ad fimplex arbitrium Epilcopi » independenter a concurfu» aut examine, aut jure Collatoris, fiquis ab Epi-fcopo alius e It. Sede vacante fuccedit et in hoc jus Epilcopi Capitulum , ut tamen non alteri, quam jam aliunde approbato Sacerdoti curam animarum committere polììt per ("peciem quandam prorogationis. Si Capitulum alium delegat, nonnili ad cuitodiam datus cen-fetur, quia cura animarum relervatur Epifcopo. 31. Competit haec Vicarii deputatio Epifcopo non tantum in Ecclefiis, quae concurfui funt fubjeéhie, fed et aliis» quae a concurfu eximuntur: ne alias defečtu Sacerdotis, et defervitoris , live Vicarii populus Sacramentorum ufu, aliisque falutis mediis deftituatur. 32. Inde et Epilcopi eft, congruam ex fruftibus beneficii portionem Vicario illi allignare , tametli aliis jus fit, proventus vacantis beneficii percipiendi.. Quippe illud jus non iutelligitur, nifi deduétis oneribus, inter quae congrua portio , Vicario , vel Defervitori prae-ftanda , jufte computatur, quia, qui altari fervit, et de altari alendus eft. 3 3. JuxtaTridentinumDecretum Vicarius ita conftitutus onera ipfius Eccle- fiae vacantis interim fuftineat. Formula confueta haec onera ita explicat: Te Vicarium ipßus Ecclefiae S. N. confti-tuimusy et deputamus -, cum auSiori-tate Mijfas■, et alia divina officia celebrandi-, Sacramenta adminiftrandi, et alias functiones ecclefiaflicas obeundi, ad quae tenetur, et quae quilibet animarum ReStor, et adminijlra-tor praefare, et obire folet. 34. Hoc tenore tranfeunt in Vicarium , quem et Delervitorem dicunt, tjuaeqce onera Pa'toralia, ut praeftet omnia, quaeiple Parochus pro admini-ftranda cura animarum praeltare deberet. Edmvero fi illi Beneficio alia jura aliis titulis cohaereant; utpote, quod Parochus, vel Plebanus in Ecclefia Collegiata, vel Cathedrali habeat locum i uter Canonicos, haec in Vicarium 11011 cadunt, quia inter functiones Paftora-les recenferi haud Iolent. * 3 S' • In morum doctrina ad calcem hujus tituli quid tam facit, quam inter currentes, et renuentes laudare obedien-tes? Ait B. Augultinus : Siquam ope- s. Aug. rani veftram mftcr Ecclefia defiderave- ei’-13-rit, nec elatione avida fufcipiatis , nec blandienti defidia refpuatis: fed witi corde obtemparetis Beo ; nec ve-firum otium neceffitatibus Ecclefiae praeponatis : cui parturienti fi nulli boni mtnifirare velent, quomodo na- s. Greg. lih. i. iaft. c. 9. S. Cypr. ep. 52. S. Gaudent. Brix, ferm. 16. Paulin, in vit. S. Ambrof. c. 3. fceremini^ non inveniretis. Juxta S. Gvegorium : Inter haec quid fequen-dum, quid tenendum efi, niß, ut„ virtutibus pollens, coaEtus ad regimen veniat) virtutibus vacuus ner co-aSlus accedat. Refert S. Cyprianis de S. Cornelio : Epifcopatum nec pò fiuta vit, nec voluit) fed pro pudor ^virginalis confidentiae fiuaC) et pro humilitate ingenitae fibi, et cufioditae verecundiae) non, ut quidam, vim fecit, ut Epificopus fieret, fed tpfie rim pajfius efi, ut Epifcopatum coaciu -reciperet. En S. Gaudenti! verba: Imparem, inquit, me veftro defiderio per omnia fentiens, onus iftud totis viribus conatus fum declinare: fed E.Pater Jmbrofius, caeterique Fenerandi Jntiftites, tales ad me epiflolas cum ve-ftra legatione miferunt, ut fine damno animae meae ultra jam refifiere non valerem. Teile Paulino B.Ambro-fius productus itaque, et adduStus Mediolanum, cum intelligerct citra fe Dei voluntatem, nec fe diutius poffe refifiere etc. , ( 121 ) T I T V L V S VI. De Refervationibus ylpofiolicis. CAPVT I. Origo , ct Fr o gr eJfus Mandatorum ? et Rcfervatio-num* 1. Inter haec faecula in valuerunt prn-vifiones Papales. Principio Papa Clericos Roma venientes, vel meritis graves folum commendavit Praei aris. Quum vero his religione quadam infita femel, atque iterum Epifcopi gratificarentur, commendationes frequentari caeperant, et nonnunquam fusque, deque habebantur. Hac occafione precibus addebantur mandata ; Monitoriis enim (itaprimas litteras vocant) jungebantur prae-ceptoriae, quas excipiebant executoria-les, in eum efferitum, ut delegatus Judex Ordinarium cenfuris adigeret ad conferendum homini Roma mino beneficium a Papa concelfum, aut ipfe deputatus Executor, Ordinario tergi verlaute, id conferret. 2. Harum litterarum monitoriarum , Praeceptoriarum, et executoriamm frequens mentio in Decretalibus novi jutis occurrit. Quippe faepe uno tenore jungebantur exemplo juris civilis , quo aliquando Praetor pro conditione cau- —- ( 122 ) — iae? temporis, aut Perfonae per compendium edióta ita moderabatur, ut fiati m Peremptorium , quod appellant u-num pro omnibus, daret. Vide c. 30, 37,38, 40. et pajjim. de Refcript. 3. Aufpieio his mandatis profitebantur Pontifices, le viris litteratis, et a-liunde non habentibus, unde viverent, providere velle. Refcripfit Lucius III. : quod fi ille, pro quo fcriptum eft, beneficium ecclefiafticum, unde honefte valeat fuftentari, habeat, cujus in mandato mentio non fit. Ordinarius illi de beneficio providere non teneatur, c. 6. de Praeb. 4. Hinc haec mandata dari in forma pauperum, vel informa, prout incipit Decretalis Innocentii 111. Cum fecundum yJpoflolum, vel in forma commu-ni dicebantur, quia defeétuiluftentatio-nis confultum ibant; qui enim altari fervit, de altari et vivere debet. Vide c. 27. de Refcript. c. 13. de JEtat. et Qual. Or din. 5. Speélabant haecrefcripta exfpefta-tivas, quibus Papa fpem dabat obtinendi beneficium, quandocunque in certaEc-clefia vacaverit. Dicebantur et mandata de providendo, quibus Papa quondam claufulam : Nifi de mandato noftro eadem Ecclefia foret in alterius receptione gravata , inferebat. Quia tunc temporis Pontifices plus, quam uno man- dato, vita l'uà durante ) eandem Eccle-liam gravare haud Iblebant. c. 2) 30 et 38. de Refcript. integr. LeSt. 6. Recentius fuccelìere relervationes, per quas declarabant Pontifices5 fe quibusdam beneficiis providere velle, ut fimul Capitulo electionem, vel Collatori collationem prohiberent. Hoc modo caepit Clemens IV. referva re beneficia in curia vacantia ; atque haec re-lervatio dicitur in corpore juris claufa: Refertur enim c. 2. de Praebend. in 6. 7. In Extravagantibus frequentior locus eli Papalium refervationum. Boni-facius Vili, eandem refervationem in-fiauravit c. 1. Inftauravit et Clemens V. c. 3. Inftauravit, ampliavitque eam Joannes XXII. c. 4. Atque inde Pontifex a fpeciali refervatione tranfiit ad generalem, quam ampliavit BenediótusXII. c- 13. de Pracb. in Extrav. Coni. 8. Concilium Bafileenle tandem o- Cone. Barones refervationes expunxit. Ipfas 0-mnes, inquit, tam generales, quam "J" fpeciales (refervationes-) de quibuscunque Eccleßis, fen beneficiis, quibus tam per eleStionem, quam collationem, aut aliam difpofitionem provideri folet, fi ve per Extravagantes, ad regimen , et ExECRABiLis, five per Regulas Cancellariae, aut alias Apo-fiolicas confiitutioncs introdufitas, haec Synodus abolet, fiatuens, ut de cae- Cap, 1. De Tit. Pap Prag' teils. tero nequaquam fiant, refervationi-bus in Corpore juris claufis, et his > • quas in terris Romanae Ecclefiae ratione diretti, aut utilis dominii mediate, vel immediate fubjettis fieri contigerit, duntaxat exceptis. 9 Adoptarunt tam Gal li, quam Germani Decretum iftud, illi quideifl in Conventu Bituricenfi : ifti vero in Conventu Moguntino: aft non adeo diu ambo eidem inhaeferunt. Succellere utrimque concordata, quae certis modificationibus illas, aliasque refervationes re-liituemnt. 10. Decretales, quae Papam abfolu-tam plenitudinem poteftatis fupra Canones attribuunt, etiam harum relerva-tionum jus ßrmarunt. Hinc enim in fcho-lis audiebatur veluti axioma, quod Papa per univerfum orbem omnium beneficiorum , utpote fetidorum, Dominus eilet. Sic Clemens V. refer vaturus fu a e difpofitioni Ecclefiam Senonenfem, praefatur: quod imminente fibi Ecclefiarum omnium follicitudine generali circa illas falutaris providentiae fiudium per refervationes adhibere ipfim conveniat. 11. Per ejusmodi refervationes Audebant Pontifices Principibus nonnun-quam gratificari, dum illorum familiares ad referVatas Ecclefias promoverent. Clemens V. Philippo Pulchro re-fcripfit, quod cenfuiflet hac vice Eccle- fiam Senonenfem difpoßtioni Sedis A-poßolicae refervandam-, ut per Pontifi cem illi Metropoli provideretur de per fona, quaefuis (Regiis) deßderiis grati foret, et de qua fiduciam gereret pleniorem. 12. Pallini tamen et polì Concordata increvit querelarum numerus, ecquod faepe Perfonae minus dignae in beneficia etiam majora intruderentur. Hac occatione Principes nonnunquam ediftis publicis vetarunt: ne exequendis ullis litteris expedtativis, aut refervativis, pro-cellibus, fententiis executorialibus, aut ullis Bullis, aut provifionibus Apoftoli-cis fuper beneficiis in bis Provinciis fttis, locus e fiet, priusquam didtae Bullae, et provifiones Apoftolicae vifae edent in fu premo Senatu Regio, atque litterae patentes confenfu Regis pro earum exe-cutione expeditae fuifient. 13. Tridentinis Patribus vifum efi:, Expedlativas, et Refervationes eile expungendas. Narrat Pallavicinus, Bartbo-lomaeum de Martyribus, AntiftitemBra-carenfem prae caeteris adverfus eas acrius peroraffe. Id, inquit, quod in dicenda fententia maxime notabile auditum efi, acris reprehenfio fuit, qua inveSlus efi in mandata providendi in forma pauperum, ficut dicebantur. In proventibus ecclefiafiicis diftribuendis fpeclandam effe doctrinam, et virtutem. PCap. 3. Cone. Tmi. Beerei. adv. Expeét. et Refer. Pallavic, Hift Cono. Trid. L 23. c,7i non paupertatem, cum oporteat confidere muneribus, non hominibus; egentibus fubveniendum effe per eleemofi-nas, non per facerdotta. < Trid.feir. 14« His, aliisque inflandis excitata 24. c. 19- S.Synodus decernit, Mandata de providendo, et gratias, quae expeblative dicuntur, nemini amplius, etiam Collegiis, Univerfitatibus, Senatibus, et aliis fingularibtis perfonis, etiam Jub nomine Indulti, aut ad certam Juturnam , vel alio quovis colore concèdi, nec haSlenus conceffs cuiquam uti licere. Sed nec Refervationes mentales, nec aliae quaecunque gratiae ad vacatura, nec indulta ad alienas Ecclefias, vel Monafleria alicui, etiam ex S. R. E. Cardinalibus concedantur, et hactenus conceffa abrogata effe cenfeantur. 15. Hoc Decreto conflat, omnia tolli mandata de providendo, Expettativas, et gratias quascunque ad vacatura, quae clima Pontifice impetrari Volebant de be-nefieiis, quae ad collationem , vel provi donem Epiicoporum , Capitulorum, aut aliorum inferiorum Collatorum fpe-ftabant. Sublatae funt et Refervationes mentales, quibus Papa refer va bat, vel in genere, vel in fpecie per Bullam, vel Breve beneficium , ut Peribnae* gratae , quam', utpote in mente, donec vacatura apparuilfet, retentam non exprimebat, provideret, ideo enim dicebatur men- - ( 1-7 ) - talis, quafi, quoad provi fi onem Perfo-nae, in mente redenta. Quando autem vacabat beneficium, mandabat fieri pro-vilionem alicui fub data Relervationis? vel antea, vel poft, ut fibi placebat. 16. Expunédis bis, aliisque vagis gratiis, quibus Pontifices paflim jus reliquorum Collatorum imminuilfe , vel ever-tiffe videbantur, Concilium Tridentinum iutaftas illasRelervatiojies reliquilfe cen-letur, quas Pontifices per Concordata , aut alio juris titulo legitime in diverfis Ecclefiis naódi limt. 17. Inter has prima occurrit, quae cap. 4. fpeéìat beneficia in curia vacantia. Sta- De Jtefer-tuit Clemens IV, ut Ecclefias-, Digni- tates, Perjonätus, et beneficia-, quae cur. va-apud Sedem fipoftolicam deinceps vaca- caut-ne contigerit, aliquis praeter Romanum Pontificem, quacunque fit fuper hoc au-' Si or itate munitus, fivejure ordinari-oc potefiatis ipforimi elcclio, provifio, fcu collatio ad eum pertineat, five litteras fuper aliquorum provifione generales, vel etiam fpeciales, fub quacunque forma verborum receperit, (nifi tifit fuper conferendis eisdem in Curia Romana vacantibus.fpedalis, ac ex-preffa ab ipfo S. S. Pontifice auctoritas attributa) conferre alicui, vel aliquibus non praefumat. Quum enim hafte-llus Papa per Ordinarios, qui Procura-tQres in Curia, ut mox vacantia ibi bene- Rei a conferrent » habebant, faepe praeveniretur, coiifultius vifum elf Clementi IV, ea S. Sedi refervare, ut nemo alius, nifi expretìam horum conferendorum auéìoritatem ab ipfo Papa naétus ef-fet, eorum collationem arrogare poliet. c. 2. de Praeb. in 6. iS- DeclaratBonifaciusVili., Decretum Clementis IV. locum,habere in be-naliciis, quae Legati, aut Nuntii Sedis A-poltolicae, vel quivis alii ad Romanam Curiam venientes, vel etiam recedentes ab ilia habere nofcuntur, fi eos in locis vicinis i-pfii Curiae mori contigerit; quemadmodum fi in loco, ubi eadem Curia- re fidet, morerentur — loca vero intelliguntur vicina eidem Curiae in firaemiß'is, quae remota ultra duas dietas legales— a loco, ubi moratur ipfa Curia, non exi jiunt. Reftringkur ergo haec Relervatioad beneficia per obitum vacantia, dummodo in illa dittanti a , etiamfi ad Curiam erat reverfums, domicilium, leu domus propria non exi-tiat. Celfaret enim et tunc refervatio c. 34. ibi. 19. De his autem beneficiis in Curia vacantibus Ipondet Pontifex intra men-fem a die vacationis providere, ita, ut elapfo eo tempore, veluti lublata refer-vatione, collatio ad Ordinarium revertatur. c, 3. de Praeb. in 6. 20. Haec refervatio fola cenfetur in corpore juris elauta, quam et Concilium Balìlèenfe, et Concordatum Galliae integram reliquit, quia minus odiofa reliquis relervationibus habetur. Id illi tamen cum reliquis refervationibus commune eit, quod ad benelicia juris Patronatus laici non porrigatur. 21. Ubi ufus eft Regularum Cancella-riae, diftingui iblet inter beneficia in Curia vacantia, et illa beneficia, quae vacant apud Sedem Apoftolicam. Vacatio enim in Curia eld eorum , qui in Curia Romana, vel intra duas dietas decendum; vacatio autem apud Sedem Apoftolicam eft omnium beneliciorum fummo Pontifici refervatorum per regulas Cancella-riae aut alias Apoftolicas Coniti turiones. In Gallia autem, et Germania haec di-ftinétio exigui eft momenti. 22. Jure novo jaciat Bonifacius XUII, omnes Ecclefias per orbem diilufas ad Romanam Ecclefiam pertinere. Inde enim ab Innocentio II. Ann. 1139. inCon-cilio Laterahenfi evulgatum eft, Romam vß'e Metropolin orbis ; unde recipiuntur dignitates eccleßaftica e per gratiam et licentiam Romani Pontificis; veluti jure feudi. Procul Dubio hanc fenten-tiam ex Decretalibus, quae Papam o-mnium graduum, et beneliciorum auftq-rem proclamant, recipimus, c. 10.dePrivil. in 6., yan-Iifpcn lìcci. P. HI. Ì Cap. 5. De reliq. Refer va u — ( igo ) — * 83. Hucpraejudicio juxta Clementem Y. eccleßarum, Perfonatuum, Dignitatum, aliorumque beneficiorum eccle-fiafiiconm plena , et libera difpofitio , ex fuae patefiatis plenitudine ad Papam nofcitur pertinere. Refert. Clem. i. Ut Lit. pena. 24. His , aliisque rationibus fucceffu temporis increvit numerus refervatio-11 um Papali um. Jaéfabant paffim Pontifices, fe per has perfonis bene meritis, et pauperibus providere intendere. 25. In Extravagantibus fuperfunt r< -fervationes Joannis XXII. et Benedirti XII. quas inde nonnulli et clauias in corpore juris cenfent. Alii vero eas a reier-vadonibus in corpore juris claufis di Iti 11-guunt, tum, quia ex origine ina ad vitam illornm Pontificum ipfae reftrmge-bantur, tum, quia Extravagantes, in quibus hae exhibentur, ad Corpus Juris communis, prout receptum eil, haud pertinent. 26. Hae tarnen refervationes Extravaganti um perpetuae evafere, poftquam Heir.can- in Regulas Cancellariae, et in Concorda-«=ei. i. ta Germaniae tranfierunt. Inftaurat Regula Cancellariae refervationes Benedi-éti XH, quibus Papae provifioni vindicantur beneficia vacantia per ailecutio-nem quorumcunque aliorum beneficiorum a Sede Apoltolica obtentam: item beneficia, quae ad Epifcopatus promoti — 031) ~~ au&oritate Apoftolica fuae promotionis tempore obtinebant. Item beneficia Romanorum quorundam Officialium, qui in Extravagante exprimuntur. Innocentius Vili, relervationem extendit et ad illa beneficia, quae ditti Officiales tempore fui officii obtinebant, etfi tempore mortis elle Officiales defliffent. 27. Nec tamen his vel additionibus, vel et aliis appendicibus alibi locus eft, quia relervationes odiofae cenfentur. Germani, qui et i pii Extravagantem Be-ueditti XI1. in fuaConcordata receperunt, infiftunt modificationibus in veteri patto expreffis. 28. Juxta Pragmaticos refervatio Ex-travagantis JoanuisXXlL, quaeS. Sedi vindicat provilionem beneficiorum, ob tptentionem alterius beneficii incompa-tibilis vacantium, pallim ab ufu recellit, tametfi eam tum Regula Cancellariae, tum Concordatum Germaniae inftauret. 29. Regula altera Cancttlariae decla-mt omnes Ecclefias, etiam Patriarcha-Jps, Primatiales, Archiepifcopales, Epi-‘uopales, nec non Monafteria virorum, valorem 200. florenorum auri communi exifti ma rione excedentia, quotiescun-Que uti voluerit, refervationi S. Sedis fubjacere. Sed huic Regulae nec in Gal-*ia, nec in Germania locus eft. Quippe ConcordatumGalliae provilionem harum Ecclefiarum nominationi Regiae, etCon- Cap. 6. De orto Meni-. lteferv.it. Reg. Cane. 8, cordatum Germaniae elezioni Capitulorum vindicat. 30. Pius V. anno tertio fui regiminis huic Regulae aliam relervationem adjecit dignitatum, beneliciorumque omnium ad collationem, praelentationem, ele-étionem, et quamcunque aliam difpoli-tionem Patriarcharum, Primatum, Ar-chiepifcoporum, Epifcoporum, necnon Abbatum, ac aliorum quorumcunque Collatorum , et Collatricum, faeculari-uni, et Regularium quomodolibet pertinentium, quaepofiillorum obitum, aut Eccltfiarum, Jeu Monafieriorum, vel aliarum Dignitatum fuarum dtmißio-nem,feu amißionem, vel privationem, feu translationem, vel alias quomodovunque vacaverint, usque ad provifio-nem Succeßbrum ad easdem Ecclefias etc. Nec tamen in Gallia, nec in Germania locus eft huic relervationi. Quin immo et in Belgio locus eft juri communi, quod beneficia» ad liberam Epifcoporum collationem fpeétantia, fi Sede vacante contingat vacare, futuro Epifcopo referventur. 31. Supereft in regulis Cancellariae refervatio ofto menfium, quae his verbis exprimitur : Cupiens idem D. N. Papa pauperibus Clericis, et alias bene meritis-per fonis providere, omnia beneficia ecclefiafiica cum cura, et fine cura, fiaecularia, et quorumvis Or dimim re- ( 133 ) — gularia, qualiter cunque qualificata, et ubicunque exiftentia, in ßngulis fjnnii-urìi, Februarii, Aprilis, Maji, ‘ffulii, Augufii, Oèìobris, et Novembris men-fibus, ufque ad fuae voluntatis beneplacitum extra Romanam Curiam alias, quam per refignationem , quocunque modo vacatura, ad collationem , pro-uifionem, praefentationem, eleStionem, quam vis aliam difpofitionem quorumcunque Collatorum, et Collatricum faecularum, et quorumvis Ordinum regularium (nön tamen S. R. E. Cardinalium, aut aliorum, Jub concordatis inter Sedem Apoftolicam, et alios initis, ct per eos, qui illa acceptare, et obfer-vare debuerant, acceptatis, et obferva-tis, quae laedere non intendit, compre-benforum) quomodolibet pertinentia, difp'oßtioni fuae generaliter refervavit etc. 32. Menfcs, quorum meminit regula, computantur, prout jacent, per totum anni circuitum, live quilibet menfis habeat 30. dies, five plus, live minus. Quo fit menfis Apoftolicus incipiat, et definat juxta computum civilem in dimidia noble ultimi diei, et ex ille dimidia nočte Juipofterum incipiat menfis Ordinarii, fiuretque usque ad dimidiam noblem ultimi diei illius menfis. Pflninde quando Epifcopus confert beneficium vacans ad fiuem, vel initium fui menfis, in illa ul- — ( 134 ) ” . tima n o ft e, quae dat finem menfi Ordinarii , et initium Apottolico, vel e converto, confulte faciet, quod ante 1 collationem faciat examinari teftes de hora, et punfto obitus ultimi PoHelfo-ris, et in ipfo collationis inftrumeuto annotet, ut fic evitentur, quantum pollibile eft, lites fu per tempore vaca-tiouis. Si dubium fuperfit, pro Polfef-fore praefumendum eli : fi neuter fit Polfelibr, pro Ordinario pronuntiandum eft, quia pro eo jus commune facit. Si agitur de probanda vacatione in certo menfe ad elFeftum refervationis, tunc» fepofitis particularibus circumftantiis, probatio debet etfe plena, et concludens. Sic S. Rota decidit, quod fem-per impetrans teneatur plene, et concludenter probare narrativam vacationis, in qua principaliter fe fundat ad inducendam refervationem. Beneficium vacans per mortem Beneficiati in menfe Ordinarii manet ad provifionem Ordinarii , etiamfi vacatio duraverit usque ad menfem Apoftolicum ; quem-.admodum beneficium, cujus vacatio contigit in menfe Apoftolico, manet refervatum, licet vacatio protrahatur ad menfem Ordinarii. 33, Quum Papa declarat, eam refer-vationem ofto menfium ad fuae voluntatis beneplacitum reftringi, recepta eft lententia, eam mortuo Papa, — ( 13? ) — Sedeque vacante exfpirgre, tum ex natura Regularum Cancellarne, quod defundo Papa ceifent, tum ex'juve communi, quod hancclaululam ad dies vitae, quibus Papa lupereft, revocat, c. de, hefcr. in 6. 34. A refervatione excipit et Papa beneficia ad collationem Cardinalium, aut aliorum fub Concordatis hiter Sedem dpoftolicam, et quoscunque alios initis i et per eos i qui ea ateeptare, et obfervare debuerant, acceptatis, et obfervatis, quae laedere non intendit, comprehenforum fpeclantia. Inde in imperio Germaniae nullus locus eft refer va doni odito meufium. 3f. Superimit alia beneficia,quaealibi ab hac refervatione eximuntur. In Ec-clefiis Parochialibus Concilimi!Tridenti-num hanc refervationem ex-punxiiìe cetile tur. Dignitates praefertim eleftivas paffim praxis ab hac refervatione abfol-vit. Beneficia Patronatus laici, aut mixti, aut et ecclefiallici ex titulo Fundationis et dolationis % refervatione odio tnenlìum confuetiido Hifpaniae excufat. Beneficia patrimonialia, aut certo generi hominum allignata plerumque refervationem recufant. Juxta nonnullos Interpretes beneficia lìmplicia, quolibet ttienfe ab Ordinario con ferri folent, et Pulfunt; quod intelligendum eft de be- Gap. 7. De Alternat. nericiis quaeantonomaftice fimplicia vocantur; utjunt Capellaniae. 3^. In reliquis comprehendit Regula beneficia, non tantum per mortem, led quocunque modo vacantia, modo revera tamen vacent. Excipit tamen modum per relignationem : pude Interpretes ampliant illum modum per refignationem, ut non tantum refignatio in favorem , aut permutationis gratia, fed et fimplex dimillio beneficii, veduti fimplex teli-gnatio, illo modo comprehendatur, quia refervationes odiofae habentur, ut exceptionis favorabilis lit interpretatio. 36. Huic Regulae 1'ubdit Papa: hifu-per SanSlitas Jua ad gratificandum Patriarchis, firchiepi fcopis-, et tipifico-pis intenta,* et ipfis, quamdiuapud Ecclefias, aut diaecefes J'uas vere, et perfonaliter (*nam fiétae refidentire privilegium hoc haud induigetur) refede-rint duntaxat, de omnibus, et quibuscunque beneficiis ecclefiafiicis cum cura, tifine cura, faecularibus, et regularibus, ad liberam ipforum duntaxat, non autem aliorum cum eis difpofitio-nem, feu praefentationem, vel eieElio-nem, nec etiam cum confilio, vel con-fenfu, vel interventu Capitulorum, vel aliorum, ( vel alias pertinentibus ) quae antea in menfibus Februarii, J-prilis, fifunii, Augufii, O'ùtobris, et Decembris extra Curiam ipfam varare contigerit (dummodo-alias difpofitio-ni Jpoftolicae rej errata ■> vel affecta non fuerint) libere difponendi facuU totem conceffit etc. Illi vero, qui gratiam alternativne praediatae acceptare voluerint, acceptationem hujusmodi per litteras patentes, manu propria fnbfcriptas, fuoque figlilo munitas, et in Jua qiiisque civitate, vel dtaecefi datas, declarare, et litteras ipfas ad Datarium SanStitatis fuae huc transmittere teneantur, quibus ab eo receptis, et recognitis, ac in libro od id deputato regiftratis, tunc demum, et non antea, uti incipiant gratia fupradiSla. 37. Refert Gonzalez formulam acceptationis, eo tenore : Nos N. Dei, et -dpoftolicae Sedis gratia Epifcopus N., volentes obfervare regulam refervato-riam rnenfium Apoflolicorum SS. Domini N., nec non frui beneficio, et gratia alternativne Epifcopii, apud Ecclefias, aut Diaeccfies fuas vere , et perfonaliter reddentibus per eandem regulam concejjae. Proinde humiliter, et debita cum reverentia, ac omni memore modo, quo poffumus, et debemus, libenter praefatam alternativne gratiam acceptamus, ac ea uti velle declaramus, in cujus acceptationis, et Gonzalez ad K cir. Can celi. Gioir. 62 nuni. gg. — ( 138 ) — declarationis fidem, pr a e.fient es pateri» tes litteras per uoftrum Secretarium , et Notarium ficriptas, noftra manu propria fiubfignatas, figilique noftri impreffione fioliti muniri fiaciamus etc. Stipat has Secretarius ea formula : Et quia ego N. auctoritate Apostolica Notarius-, et Secretarius Praed. Ii. R. Domni mei Archiepificopi dictas patentes litteras manu propria ficripfi, et omnibus fiupra dictis, una cum dictis tefiibus interfui ; Ideo hoc praefiens publicum fidei, ac tefiimonii infiru-mentum fignavi, et fiubficripfi meis fio-litis, et confiuetis figno, et fiubficri-ptione, in praemiffiorum fidem. 38- R eteribit,poftquam tupplices litteras has recognovit, et probavit Datarius, in haec verba : Nos N. S.S. D. N. Datarius, notum fiacimus omnibus, et fingulis, ad quos jpectat, qualiter pro parte R.R. in Chrifto Patris D. N Epijcopi N. praefientatae, et recognitae f uerunt litterae acceptationis gratiae alternativae menfium, Praefiuli-biis apud Ecclefias, aut Diaecefies fiu-as vere, et perfionaliter refidentibus, ab eodem S. S. D. N. Papa conceffae. Iti quorum fidem praefientes litteras manu propria fiubficripfimus, et figillo nofiro munivimus, et in eodem libro regi firari fecimus etc. 39- Abhinc tenore regulae alternativa refi ringi tur ad Patriarchas, Arcbiepi-fcopos, et Epifcopos, ut inferiores Collatores fibihullum jus vindicare queant. Epifcopis fuffragatur, quando, et quam-diu apud luas Ecclefias vere, et perlo-naliter relident. In Britania tamen legitima ablentia excufat. Denique alternativa complečlitur beneficia, quae ad liberam collationem Epifcoporum, independenter a confenfu, vel Confilio Capituli, aut interventu alterius fpeftaut. Hinc forfan contigit, quod Epilcopi iu provifione beneficiorum confilium Capituli adhibere delierint, ut alternativa gaudere polfint. Oportet hanc velini gratiam ab eis poltulari, et acceptari. Quo faóto eam repudiare non poiliint, tametfi ad refervationem o6to menfmm redire vellent, nili difpenfationem impetraverint, quia acceptatio alternati-vae elt quaedam menfmm commutatio., quae infiar padi, et concordati cenfe-tur. 40» In Concordatis Germaniae uberior elt alternativae interpretatio. Spondet Papa, quod quamcunque aliam refer-vationem, gratiam expeclativam, aut quamvis aliam difpoßtionem, fub quacunque verborum forma, per eum, aut ejus auctoritate faStam, non impediat, quo minus de illis, cum va-cabunt de menfibus Februarii, Àpri- Conc. Gerra. §• 5- Csp. 8. De Jur. praeven. guitatum, aliorumque beneficiorum ec-clefialìicorum, velati Fetidorum, ple* uaria di Ipolìtio ad Romanum Pontificem, titpote Ordinarium Ordinariorum , uolcatur pertinere, ita quod i pia, cum vacant, pote It de jure conferre, c. 2. de Fraeb. in 6. 43. Hoc exemplo Bonifacius VtlL re-icripfit, quod fuper beneficio, divevfis perlbnis eodem die a Sede Apoftolica , ejusve Legato, et Ordinario collato , fpečtanda lit prior collatio: fi de ea non conflet, pro Polfellbre Itandum : fi neuter polfidet, praeferendus elt, cui Sedes Apoftolica, aut ejus Legatus contulit; utpote propter conferentis ampliorem praerogativam, c. 3. ibi. 44. Hac occalione glilcentibus fraudibus, quibus praeventiones Papales obtinebantur, obtendebanturque, Joannes XXH. regulam de verifimili notitia evulgavit, quae hodie eo tenore exprimitur : Item voluit, et ordinavit, quod omnes gratiae, quas de quibusvis beneficiis ecclefiafiicis, cum cura, et fine cura, faecularibus, et regularibus, per obitum quarum cunque pcr-Jonarum vacantibus, in antea (quamvis motu proprio)/ecent, nullius roboris, vel momenti fitti nifi po fi ( verum, et aótualem) obitum, et ante Reg. Cane. 30. Cone. Baili. fefr.31. User. 2. ■Syuod. Fri fing. c. 25. flatam gratiarum hujusmodi tantum temporis (aequo arbitrio judicis) effluxerit, quod interim vacationes (yxo diverfa locorum diftantia) ipfae de locis, in quibus praediStae perfonae deceperint, ad notitiam ejusdem I). N. verifimiliter pot uerint perveniffle. Haec regula quidem juxta litteram feripta eft de provifione Papae; ob naturalem tamen aequitatem, et honeftatem in Gallia extenditur non tantum ad Legatum Papae, fed et ordinarios Collatores, ut praeceps curfus, quem ambitiofum vocant, et pro his provifionibus cohibeatur. 45. Concilium Bafileenfe, abrogatis Expeóìativis, et reiervationibus Papali-bus, Jus praeventionis Papae fervavi t : Neque etiam collationes, inquit, per praeventionem fiendas, intendit impedire. 46. Galli Germanique tunc Concilio fuppticandum cenfuere, ut jus Praeventionis poft femeffre protraheretur. Sy-nodusFrifing. Ann. T44o.ftatuit : Supplii cetur S. Concilio (üaiWeenü) ut declarare dignetur, quod vigore horum Decretorum non intenderit toller e inferioribus Collatoribus ordinariis tempus Concilii Lateranenfis, quodque ante ipfius lapfwn non habent locum prae-ventio. Haec, receptis Concordatis Ger- — ( 143 J — piaiiiae, -per alternativam menfium in imperio hodie penitus lublata cenietur, et expunéta. 47. Concordatum Galliae dilette Pon- ^jnc,(le tifici jus praeventionis refer vat, <]uod .vendar, tamen hodie diverfim limitant, ut haud Apoft. admittatur in beneliciis Juris Patronatus laici; excludatur in dignitatibus eie-frivis titulo fundationis, praefertim lai- -calis; negligatnr rebus non integris, titpote fi iupervenerit, poltquam ordinarius Collator tines canonicae inftitu-tionis vel levillime attigerit; invertatur, fi dubium tit, quis prius contulerit; an Papa, an Ordinarius? In Gallia enim praefertur collatio Ordinarii eontra Decretum, c. 31. dePraeb. in 6, * 48. In Concilio Tridentino fulcitata eft cauta, ut praeventiones, referva-tiones, reliquaeque provifiones Papa-tum abolerentur, aut minuerentur. Statuit jam olim Concilium Aurelianenie i. : C<|nc.Au-Puique Epifcopo, cui totius diaecefis re 'c"I-animae committuntur, relinquendus elJe beneficiorum collationes. Ait S. Gregorins: Si qua unicuique Epifcopo jurisdiSlio non fervatur, quid aliud agitur, nifi rit per nos, per qtws ec-rtcfiafiicus cuftodiri ille ordo debuit, c°nfundatur. Refert c. 39. in fin. XL 4' t. Refcripfitinde S. Pontifex ad Cie- s. Greg. tutn Mediolanenfem : Quia antiquae de* ^pieraclMe-liberationis meae intentio, ad Jufci- fof S. flern. dodani, c. II. piemia Pafioralis curae onera, pro nullius unquam mifceri perfona, ora-tionibMs profequor vejtram electionem, nt omnipotens Deus, qui futurorum actuum noftrorum femper ejipraefcius, talem vobis Paftorem praebeat, in cujus lingua, et moribus exhortationis divinae Pafcua valeatis invenire. Quid elegantius crifi S. Bernardi ? Si jußitiae efl, jus cuique fervore juum, auferre cuiquam fua juflo quomodo poterit convenire? Erras, fi, utjummamita et Jolam inflitutam a Deo veftram A-pojiolicam poteftatem exijimas. * i. 2 TIT VLVS. VII. De Provi fio nibus A poftolicis, CAPVT i. De Provi [ione in Forma dignum, et in Forma p-atiofa, i. Superfuut noltris faeculis provijiones Papales, quae juxta ftylum Curiae duplici formula expediri Volent. Harum frequentior eft, (altem quod ad provi-fionem de beneficiis curatis, in forma dignum, ita difta, quia Bulla his verbis incipit: dignum arbitramur. 2. Hae proviliones fere ad mandata de providendo recidunt. Papa enim remittit fupplicantem ad Ordinarium, ut ei — ( i4f > — ei de beneficio provideat, fi praevio examine eurq idoneum reperit. Man-damus, inquit, quatenus, fi poft diligentem examinationem diSlum N. ad obtinendum beneficium N. idoneum effe repererist fuper quo confidentiam tuam oneramus, eidem N. difilum beneficium auSloritate apofiolica confieras. 3. Evidens hinc eft, provifionem non haberi immediate a Papa, led obtineri debere ab Ordinario, cui ea conditione committitur pro vifio, fi jutto examine eum idoneum repererit. Unde inferunt', lupplicantem, ante obtentam collationem ab Ordinario, nec poilellio-» em capere pofle beneficii, nec beneficium refignare, quia nullum adhuc titulum beneficii nachus eft. 4. Hae litterae vulgo vifitz appellantur. Iu ulii Galliae, fi has litteras Ordinarius recufet, ad immediatos Superiores gradatim appellari poteft. Haec enim cognitio, quae fpečlat habilitatem fireciftae, ad funétiones Hierarchicas, maxime in curatis beneficiis, jurisdictionis ordinariae cenfetur eile, ut Sedeva-cante ibi in Capitulum, et ejus Vicarium tranfeat. Haec tamen confuetudo Galliae advertatur ftyto Romanae Curiae, quae in exacutione hujus provifio-nis Ordinarium procedere auttoritate delegata, ut diferte formula exprimit, Praetendit. Hinc nec iolet talis pro vifio Pan-Efpm Etcì. P. Hl. K — ( 146 ) — Sede vacante ad Capitulum, aut ejus Vicarium dirigi, fed ad viciniorem Epi-fcopum, ejusve Vicarium. 5. Hodie ex ftylo Curiae Romanae duplex ioxmn dignum diftinguitur. Una vocatur farma dignum antiqua ; altera forma dignum novi (Jima dicitur, qua expediuntur provifiones de beneficiis Sedi Apofholicae relervatis; praefcribuu-tur Executori triginta dies, intra quos provifionem facere cenetur; alias ad viciniorem Suffraganeum recurrendi facultas conceditur. 6. Si Ordinarius examine fačto', Pre-ciftam idoneum comperit, tunc, quali conditione impleta, ad provifionem au-éforitate Apoftoiica procedit, beneficiumque confert, ea formula: AuSlori-tate Apoftoiica conferimus, et de illo etiam providemtis. 7. Ordinarius hic reputandus eftEpi-fcopus , ejusve Vicarius generalis loci, in quo beneficium eft fitum, etiamfi eilet unitum Monafterio, aut Capitulo exempto. In Gallia, fi provifio in forma dignum, alteri, quam Ordinario committeretur, tanquam abuliva rejiceretur, nifi Ordinarius elfet fuipeélus, aut legitima caula fu bellet,quod Ordinario non videretur committenda : • tunc enim, Ordinario negleclo, Metropolitae committi pollet. 8. Paliim invaluit, quod Epifcopus examen alteri committere polfit, juxta Clem. un. deteftib. Opus tamen eli, ut — c 147 ) — talibus deleget examen, quorum judi-do de idoneitate fupplicantis julte ac-quieleere liceat, quia Papa luper eocon-ieientiam Ordinarii exprelFe onerat. Abiit, ut levius Examinatoribus fidem habere queat Ordinarius! quid ialubri-us, quam ut ipie Ordinarius, praefer-tim ubi de beiieticiis curatis agitur, examini adeffe vellet? 9. Si vero Papa praevie per teftimo-nium Ordinarii de capacitate Oratoris iat fit initruftus, litterae expediri Volent in forma Gratiofa, quia Papa line ullacommiEone älteriusexaminisipfum beneficium confert, cum exprellione , quod diSlus Orator teftimonio Ordu nur ii fui de vita-, moribus, et idoneitate commendetur. 10. Litterae provifionis in forma grati ) fa diriguntur ad ipfum lupplicantem , eui et inlcribuntur, titulusque beneficii, quod jam per provifionem Apoltolicam adeptus Orator fupponitur, exprimitur. Juxta Signaturam Papae inde Bulla extenditur: Vitae, et morum honeftas , aliaque laudabilia probitatis, et virtutum merita nos inducunt, ut fpeciali-l°us favoribus profequumur : cum itaque beneficium etc. Si Orator fit Do-ftor, aut Licentiatus in aliqua faculta-te» tunc incipit: Litterarum /cientia , vttae, et morum honeftas etc. Si nobilis: Nobilitas generis: fi Regularis : K 2 — ( 148 ) — Religionis zelus, vitae merita etc. Abhinc narratur qualitas beneficii, modus vacationis aliaeque adduntur clau-fulae, quibus deniciue fubjicitur provi-üo hac forma : auctoritate Jpofiolica tibi N. conferimus et providemus. 11. Abhinc nominaturExecutor, vel unus, vel plures, quatenus ipfe, vel duo, aut unus eorum per le, vel alium, vel alios, ipfum Preciftam per fe, vel luum Procuratorem in corporalem pof-lellionem auctoritate Apoftolica inducant, et defendant induétum. Juxta Itylum Curiae Executorès oportet elfe in dignitate conftitutos folentque elfe Officiales Epifcopi, modo fint principales, non foranei. 12. Quum tamen nonnulli ad evitandum Examen Ordinarii, provifionem in forma gratiofa follici tare, aut exhibitis falfit teltimoniis, aut certe talibus, quae intuitu aliorum beneficiorum, vel tempore, quo ejusmodi teftimonium Orator merebatur, data fuerant, aut interdum aliorum Ordinariorum teltimoniis, quam locorum, in quibus beneficia fita erant, impetrale videbantur, idcirco ad querelas E pi leo porum in Gallia Regiis ediétis cautum fuit, nullum vigore provifionis in forma Gratiofa admitti poife ad poffellionem beneficii, cui cura animarum incumbit, nifi praevie examen Ordinarii fubeat, fub poena nullitàtis. Neque in Belgio, vel alibi facile quisquam ad poßeilionem beneficii curati lili e examine Ordinarii vigore provilionis in forma Gratiofa admitti folet, quia exploratum eft, quam multis modis Pon-tifici, in'remotis agenti, imponi pollit. 13. In beneficiis reli(|uis fimplicibus, quae nullam curam animariTm habent, non difficulter recipitur provifio in forma Gratin fa, quia examen circa pro-vifionem in beneficiis fimplicibus de idoneitate, aliisque qualitatibus pene de-ffit, ut ad beneficia fimplicia latis idonei credantur, qui faltem Ordine funt initiati. 14. InprovifionibusRomanisfrequen-tantur diverfae formulae ad fupplendos defeétus, qui in prima provifione irre- V pferunt, ut priorem provifionem confirment, et, in quantum opus eft, reforment. Dicitur inde forma novae provi/Ionis ; atque fi nova provifio petatur ad confirmandam priorem provifionem Papae, oportet omnes defeftus exprimere prioris, ob quos nova provifio petitur; quia, nili nominarim referuntur, nova provifio non conceditur, fupponi-tur enim prior provifio Papae valida. Si autem prior provifio ab Ordinario fuerit fačta, fufficit, quod in fupplica generarim exponatur claulula: Cimi ex certis caufis de primae provifionis viribus haefitetur, quia Papae eft, de- Cap. 3. De re-cent. clauf. — ( I?0 ) — fečtus inferiorum Collatorum fai tem ad cautelam fupplere. Haec uova provifio ad diem ipfms expediti >nis reftri igitur. Nam fi interim Jus aliquod tertio fuerit quaefitum, inutilis erit provifio. Re-fcribit exprelfe Papa: Dummodo tempore datae praefentium non fit in eo (beneficio) a'iicui fpecialtter jus quaefi-tum. w iV Siquis metuat, aut fufpicetur, primam Papae provifionem ex aliqua cavia impugnari polle, peti (olet reicri-ptu: Perinde valere) ut fcilicet perinde valeat, ac li tempore impetrationis valida findet. Oportet autem in fupplica exprimere omnes defeftus, quia gratia perinde valere ex ftylo Curiae non lup-plet praeter id, quod eft in fupplica. Nec haec Juri tertii praejudicat; atque eatenus effetius hujus referipti non re-trotrahitur ad datam primae provili ollis. Quid brevius? Hoc referipto: perinde valere tolluntur impedimenta, in fupplica expreda, quae pendent ex nutu Papae aut Legati. Nam fi collatio fit nulla delečfu mandati ad refignandum , novo mandato opus eft; fi juri tertii derogat , inutilis eft claufula : fi collatio fit contra bonos mores, publicam di-fciplinam, Concordata, Conftitutiones, Regias, Statuta, Confuetudines Eccle-fiarum folemniter approbatas, litterae — ( Ifl ) — perinde valere nec in Gallia 3 nec in Germania admittuntur. 16. In ftylrk Curiae gratia Papae primo facta, 11 poftea fuerit revocata» re-ftitiiitur per refcriptum, quod vocant: Perinde, et etianuvalere, ut gratia revocata ad pri(tinum vigorem reducatur» et reltituatur. Hujus referipti in Gallia, et alibi nullus e(t ufus, quia pro regula receptum e It, Papam non polfe gratiam a fe femel concelfam revocare. 17. Superelt kreferiptum, quod vocant: Rationi congruit. Spečtat hoc gratias ab Antecelloribus impetratas, quae propter velociorem obitum expediri non poterant. Refcribit Papa: Rationi congruit, et honefiati, ut ea, 23. c. i. 30. In reliquis beneficiis fmgulorum qualitates oportet exprimere. Praecipit Regula Cancellariae, quod Juper beneficiis eccleßafiicis, de qualitatibus illorum, videlicet, un dignitates, perfona-tus, vel officia fint, eis que immineat cura animarum , et ad illa confueve-rint quiper defit ion em affami, mentio fiat-, alias gratiae dejuper fafiiae fint nullae. Et fi qualitates hujusmodi affirmative, velconditionaliter non exprimantur, negativa expreffe defuper fiat in beneficiis, quae tales qualitates, vel ex eis aliquas confuemerint habere. 31. De Itylo Curiae exprimendus e It Reg. et v-alor beneficii. In Regulis Cancella- Canc- (,e ria e decernitur, quod in gratiis, quas valor™' Quibusvis perfotiis de beneficiis vacati- beuef. tibiis, feu certo modo vacaturis fieri contigerit, illorum, et aliorum quo-rumcunqut beneficiorum, quae difitae Perfonaetunc obtinuerint, feu de quibus cis fuerit provifum, vel concejjum, vd mandatum provideri* ver us annuus valor per marchas argenti, aut Ster-Ungorum, vel libras Turonenfium par- — ( M8 ) — vor um, feu Florenos auri, aut Duca-tos , aut uncius auri, feu aliam monetam, fecundum communem aeftimatio-nem exprimatur ; nifi per fona e praedictae beneficia, quae tunc obtinuerint, aut in quibus, vel ad quae jus eis competit, juxta ipfarum oblationes, aut-alias dimittere teneantur. Alioquin gratiae praediFlae fint nullae etc. Ple-ricjue exiftimaiK, hanc regulam ad acquirendas Annatas natam elle, fi ine ulu invaluit, quod Provifio non expediatur, nifi his folutis, aut fuflicienti cautione data. 32. Nomen Annatae, quatenus fpe-ftat fručfcus primi anni vacantium beneficiorum, nomen eft generis, quod in IV. fpecies dividitur. Annata, veluti prima ipecies proprie diéìa, eit dimidia pars veri valoris annui fruétuum beneficiorum vacantium EpifcOpatibus, et Abbatiis Confittorialibus inferiorum. Haec foli Pontifici relinquitur. Altera fpecies communefervitiumdicitur, quaeelt certa quantitas pro quolibet Epifcopatu, vel AbbatiaCoulìftoriali fecundum antiquam taxamfol venda. Hujus dimidium tri nuitur Papae: reliquum interCardiuales prae-fentes dividitur. Tertia fpecies confiftit in minutis fervitiis, quae funt quinque portiunculae, eaeque fecundum portionem taxae fručtuum Epifcopatus, vei Abbatiae inter certos Papae miiiiltros , — ( M9 ) - et Officiales diftiibuiintur. Quarta fpeci-es Quindennium appellatur, quia de quindecim in quindecim annos pro beneficiis perpetuo unitis exigitur au iis, in quorum favorem talia beneficia funt unita. Praelufit annatis J oannes XXlt. Ext rav. ii. t/e Praeb. int. Com. Durante fchis-mate Bonifacius [X. Ami. 1392. demum earum ufum vulgarem et perpetuum reddidit. Narrat Platina de eodem Papa Bo- F!atitl in nifacio: Annatarunt ufum Beneficiis ec- vit. cleflaflicis primusimpofnit, hac conditione, ut, qui beneficium confequeretur a Sede Apoftolica, dimidium annui provintus fifco stpoflolico perfolveret. 33- Aliquando fat acerbe difputatum fuit, an Annatae vitiofimouiae vacarent, quìa veluti pretia provifionum prope fpe-tiabantur, eoquod Bullae obtineri non pollent, nifi illis folatis pecuniis, aut cautione expolita? Succelfu temporis deferbuit tam durum argumentum, quia Concordata Germaniae dilette Annatas adoptarunt. Galli hodie eas per modum do-ffi gratuiti, quod'de confenfu Regis ex libera praefulum voluntate Pontifici con-ceditue, explicant. Quid brevius, quam quod eas et titulo, exemploqueLaudemii honiagiique excufarent, illuftrarentque jv°ftri, quia Beneficia ecclefiaftica inltar teudi novo jure cenfentur. Hinc enim Boehm. ct dt, quod Germani Proteltantes anna- Ub. 1. tasj quas pro majoribus beneficiis Papae negaverunt> principibus laecularibus fol-vant. 34. Concordata Germaniae ab Annatis difpentant beneficia, quorum annui proventus valoreiy 24. Fiorenorum auri de Camera non excedunt. Hinc hodie pro omnibus inferioribus beneficiis, etli pinquiliimis, invaluit formula: Quod illorum provenitis valor em annuum 2^. Ducatorum auri de Camera non excedat. Nec unquam enim examen, aut inquilino circa proventus beneficiorum in ordine ad veritatem hujus expreffionis fit, ut vigore Concordatorum evitetur lolutio Annaeae in Curia. 3^. Quantum ad Epifcopatus, et Abbatias Conliftoriales vigore Concordatorum Germaniae debentur Annatae; nihilominus verus eorum valor, qui nunc fecundum eorum communem aeltimati-onem eft, non exprimitur: fed fecundum antiquam taxam Cancellariae Romanae, quae femper retinetur, praeftari lolet. 36. In tenore litterarum fupplicam veluti fecunda pars, figliatura fequitur, quae fubinde ponitur ab iplb Pontifice fub formula: Fiat, ut petitur, c#m ap-pofitione primae litterae nominis baptis-malisv. g. fiat-, ut petitur A AWqusmdo fignatura ponitur per Commiffarium Pontificis fub hac forma: conceßum-, ut petitur in praefentia S. D. N. P. cum a p poji ti one fui nominis. Bullae eodem modo confi- conficiuntur, live tub hac, fi ve fub illa formula lignatura fuerit polita. Hac occatione aliquando ad Signaturam eli recurrendum, ut fciatur, qua forma fuerit exprelia. * • 37. Hodiernae Bullae provifionum Romanarum fcatent clauliilis, conditionibus, derogationibus,abfolutionibusq ue, quibus Iit, utfaepe earum defeótu reicri-Pta Apoltolica in periculum veniant, nili novis provifionibus per claufulas : Perinde valere, vel perinde etiam valere, aliisque fimilibus cautelis reliituantur, aut fuffulciantur. Veteres Pontificum pvoviliones aeque, ac Ordinariorum aliorum fimplices fuere, ita, ut in Decretalibus Gregorii harum claufularum,aut formularum haud veitigium occurrat. 38. Tertia pars lignaturae, veluti concludo Papalis refcripti incipere folet ab hac claufula: Et cum ab folutionea cen-fnris. Haec in Bulla ita explicatur: Te a quibusvis excommunicationis, fu-' fpenßonis, et interdicit, aliisquè eccle-Jiafiicis fententiis, cenfuris et poenis, a jure, vel homine, quavis occäßone, vel caufa latis, fiquibus quomodoli-bet innodatus exifiis, harum ferie ab-folventes, et ab folatum fore confentes od effemini praefenthm duntaxat con-fequendum. Haec claufula unice rel'pi-cit impetrantem, qui aliqua Centura ef-Ictinnodatus, quaeipfum ad beneficium Van-/ifVen Ucci. P. UI. L Cip. 5. De claiif. fignat. obtinendum redderet incapacem. Hodie reputatur elfe meri ftyii, ut ad graviora de lièta, aut juftam cenfuram haud porrigatur , aut duntaxat ad etleétum provifi-oms reltringatur, quin proviliis vigore hujus ablblutionis celebrare, aut et fructibus beneficii frui poliit^mifi fpecialem abtblutionem obtinuerit. 39. Saepe lignaturae et ilia claufula intcribitur: Et quatenus litigio]um exi-fiit-, litis flatus, et nomina judicum, et collitigantium, juraque, et tituli eorum exprimi, vel pro expreffis haberi poflint. Jure Decretalium vetitum eft, beneficia litigio fa, fi collitigantium unus decellerit, per Ordinarios Collatores, lite iudecita, conferri, c. 2. ut Iit. pend. in 6. Hac claufula declarat Papa, It a tum litis pro expretfo haberi,ut, lublatailla juris communis exceptione, vel dit'pofittone, proviliis fur rogari in locum delimiti collitigatoris pollit. In Galliae, et alibi reputatur et haec claufula elle meri Ityli, quia in his Provinciis ordinarii Collatores et beneficia litigiofa, fi vacant, conferre poliunt. 40. Sequitur in lignatura: Et litterae in forma fimplicis proviflonis, gratio-fae furrogationis, etiam quoad poffej-Jionem expediri polfint. Permittit ergo Papa, ut litterae furrogationis in locum collitigatoris expediantur, fi ve lis fit fliper petitorio, five potfeiibrio. In Gallia, ( 163 ) — et Belgio furrogatio iit apud Judicem? co' ram quo litigatur, per timplicem libellum lupplicem? quin opus fit litteris Papae in forma 1'urrogationis. 4t. Abhinc adduntur et hae claufulae: Et gratiae? si neutri, si nulli , si alteri PERINDE VALERE, ETIAM VALERE, CUM GRATIFICATIONE OPPORTUNA, SIMUL, vel separatem expediri flint. Cum enim provifiones beneficii litigiofi fint multiplicis formae: intendit Papa p.erhas cl auliti as provilionem expediri fub una e formis hic expreflis, quae Preciftae utilior, et opportunior eile poteft.x In formula, ft neutri: fupponit Papa, elfe duntaxat duos colligatores , quorum neutri jus aliquod competit, ut confequen-ter fupjplicans pollit mereri litteras, fi neutri, quibus mandatur fupplicanti provideri,li contliterit, neutri colli tigantium jus aliquod elle. Siautemplureslintcol-litigatores, quam duo, tuuc expediuntur litterae, _/? nulli: eadem in reliquis cum praecendentibus forma. Interdum autem ipfefupplicans eit unus collitiganti um , petitquein locum furrogari col-litigatbris ; fi alteri jus non competat* ClaufulaTuw gratificatione opportuna luppoiiit,plures elle concurrentes in data, ft hoc cala Papa velit Provilo gratilica-tum, quatenus aliis praeferatur. Per ciaululam anteferri confequicur Precida praerogativam , ut prioribus in data praeferatur. Hae claufulae, veluti de ftylo Curiae in Gallia , alibique negli-guntur, pvaeterunturque. 42. Subinde apponuntur claufulae derogatoriae Regularum Cancellariae v. g. de Infirmis refignantibus, de verifimili notitia, Ac tum fubditur: Cum derogatione ^nris Patronatus ■> fi quo d fit-, citra tamen illius approbationem (quia Papa per hanc pro vi (i onem non intendit illud approbare, fi non iit, aut aliunde coram Ordinario verificari nequeat) videlicet fi lakorum tantum, etiam nobilium et illuftrhm (Regum et Ducum) eis que ex dotatione , vel fundatione competati pro mediatei aliasi fen fi litigiofum 1 vel devolutum fit, in totum. 43. Haec clan fola neceffario exprimenda eft, fi beneficium fit juris Patronatus laici : fi enim non exprimeretur, provi-fio cenferetur fubreptitia, eoquod Papa nunquam derogare foleat Juri Patronatus laicorum. Hinc in figliatura ad finem claufulae i'ubjicitur. Et de confenfu Pa-tronii feu Patronorum. Si plurès funt Patroni, petitur, concediturque deroga-rio fa Item pro medietate , videlicet, ut gratia, fi medietas Patronorum confenti-at, habeat effe dì um, quia diffentientibus Patronis, neque in unamPerfonam faltem pro majore parte confentientibus. Ordinarii, Papaeque eltdecifio. Et hoc, lì jus — ( ) — Patronatus laicum üt ex fundatione, vel dotatione. 'Quippe, li jus Patronatus laicum foret ex privilegio, vel alio titulo, vel non eilet laicorum duntaxat, vel fit litigiofum, vel per negligenti am Patronorum devolutum, praetendit Papa ei in totum derogare, ut gratia effettui detur. In Gallia tamen , et alibi nullus eli ulus harum clauliilarum. 44. In figliatura poli has claufulas ponitur : A' fiatutorum primo dictorum, caeterorumque omnium quomodolibet contrariorum latijjimein litteris extendendorum : haec claufula continet derogationem fiatutorum, confuetudinum, privilegiorum,-aliorumquejuvium, quae poffent provifionis effettuili impedire. Quia tamen haec claufula generalis eft, haud porrigitur ad ftatuta, privilegia, aliaque jura folemniter approbata, et fi Porrigeretur, appellari in Gallia , ali-bique pollet ab abufu. Quippe Principibus curae eft, hujusmodi jura, et ftatu-ta integratervare. 4t. Si provifxo fit expedienda in forma dignum, polì praedittas claufulas ponitur: committatur. Hoc praecipitur Officialibus Curiae, ut expediant litteras vel in forma dignum antiqua, vel no-viflìma-, prout materia exigit, ejusque executio Ordinario, vel alteri juxta Itylum pro exigentia cautae committatur. X e IT. Cane. 46. Haec forma continet claufulam, quaeinipfis litteris, licet in figliatura hon appareat, exprimi debet: Dummodo tempore datae praefentium non fit fpecialiter alteri jus qnaefitum. Regu-l8, lae Cancellatine: De non tollendo jus» quaefitwn , hic eft tenor: ne per varias, quae pro comtnifionibus, mandatis, et declarationibus habendis in caufis plerumque fiunt, fuggeftiones jujUtia poftponatur, idem D. N. declaravit, et decrevit, fiuae intentionis fore, quod deinceps per quamcunque fignaturam, Jtu conceffionem, aut gratiam vel litteras Jpoftolicas pro com-tnifponibus, fieu mandatis, aut declarationibus hujusmodi, etiam fi motu proprio, ex certa fidentia, ac etiam ante motam litem, a Sanfititate fuci emanaverint, vel de hujus mandato faciendas, nulli jus fibi quaefitim quo-modolibet tollatur. 47. Cum igitur Papa jion velit per fu am provifionem tollere jus alteri quor modolibet quaefitum, fequitur altera clan fu Ia: vocatis, qui fuerint vocandi; ut nimirum cognofcat, an jus alteri quomodolibet fit quaefitum, direste, vel iqdireéfe, quamvis mi nini um, aur tequam provifionem faciat, vel provi-fum in poflelfionem inducat. Verum hae claufulae, aliaequae connexae; v.g. amoto quolibet illicito detentore, qui- bus CommiHario, vel Executori cognitio live in poirefibrio) five in petitorio tribuitur» in Gallia, et alibi prope fine effeftu funt, quia controverfiae fuper poirellqrio in caula beneficiali decidenda eft coram Senatu Regio: idquefem-per in litteris Piaceri exprimitur; in petitorio autem coram „judice ordinario, aut „judicibus fynodalibus delegatis in partibus; idque poli quam poUctibrium plene fuerit evacuatum. 48. Hae praecipuae funt claufulae, qua provifionibus Romanis inferi con-fueverunt, aut et pro appofitis habentur, etfi non exprimantur. Signaturae aeque, ac litterae clauduntur per appo-litionem Datae. Primo folet parva Data poni, quae dein extenditur. Galli peculiare fibi privilegium circa parvam Datam vindicant. 49. Pailim in regnis Galliae, Hifpa-tdae, et alibi invaluit, quod litterae Papales cujuscunque argumenti execu-tioni dari vetentur, nili prius in tribunali Regio fuerint revifae, approbatae-que. [n Belgio Aun. 1574. promulgavit Philippus II. Rex Hifpaniarum, ne quis Bullas, gratias, provifiones, indulta, aliaque mandata ex urbe Roma, aut a Legatis Pontificiis profeóta, per Belgium cxecutioni mandare audeat, nifi_prius comprobata fuerint, vel in lančtiori Cou-fi dor io, vel in Concilio Brabantiae, lub Cap. 6. De Placet. Rcg. poena profcriptioms, et publicationis bonorum in contumaces. exirtimat, huic Placetum Regium haud obftat, quin jus fuum coram legitimo fupenorepof-ht profequi : folet enim ipfis litteris Pia-, ceti Regii faepe adjici illa finalis clau-fula: Salvo jure partis, quae opponere poterit, quidquid opponendum judicaverit. Senatus Brabantiae hanc cautelam Placeto Regio lubjicit: quod fi occafione hujus provifionis quaeftio incidat, ea initituenda, et agitanda efi: m pollellorio quidem coram ipfo Senatu Brabantiae; in petitorio autem coram judice ecclefiaitico competente, in Bra-bantia refidente. Et fi quaedio per appellationem ad Curiam Romanam foret fievoluta, tunc ea coram judicibus Delegatis, et competentibus, atque ibi-fietn inBrabantiarefidentibus prolequen-fia erit. i4. Saepe et litteris Placeti Regii a-liae elaufulae per modum rertridiionis , ec modificationis inicribuntur : Edidfo Caroli V. praeceptam eft, litteras Placeti non concedi in Belgio luper privilegio non refidendi in beneficiis curatis, pec fuper difpenfatione in aetate, aut imperitia idiomatis ; vel conceffione Co- Capit. caef. Art. XIV. §. i. S.Chryf. rie Sa-cerd. ßb, 3.c i S. Hier, in Ifai. C.57- S Reni, de Co - fid. ìib. i f. 4 adjutoria® Praebendarum» aliorumque fimplicium beneficiorum. *5^. Generaliter ergo concludere fas eft, quod in fiiciendis provifionibus ju-fta moderalo iit adhibenda. Querebatur olim S. Chryfoltomus : Id unum non fpeSlant, quodfolum fpectandum foret-, nempe animi virtutem; fed aliae funt caufae-) quibus honores conciliantur; v. g. hic, quod genere claro natus fit: — Ille, quod opibus abundet: — alius, quod ab adverfariis ad nos confugerit : alius fibi genere propinquum necejjhrium, alius adulatorem caeteris anteponere mavult; nonefl, qui eum, qmidoneusfit,fpe-Slarevelit, aut animi partes explorare curet. Juxta S. Hieronymum: Cernimus plurimos hanc rem beneficium arbitrarium facere, ut non quaerant eos in Ecclefiae columnas erigere, quos plus cognofcunt Ecclefiae prodefje, fed quos vel ipfi amant, vel quorum funt obfequiis deliniti, vel pro quibus Majorum quis rogaverit. Ait S. Ber nardus: Nunquid hac ille Apoftolus fer-vitate hominibus inferviebat in acqui-fitione turpis quaefius? Nunquid cum de toto orbe confluebant ambitiofi, avari, fimoniaci, facrilegi, concubinarii, incefluofi, et quaeque hujusmodi monflra hominum, ut ipfius Apo-fiolica auctoritate vel obtinerent lio- — C 171 ) — iiores ccclcßaßcos, vel retinerent. Abiit tanta indiferetio ? Quid aequius reliquo monito S. Patris? Alius fro alio, Lib.xv. alius et forte pro fe rogat. Pro quo c- 4, rogaris, fit JufpeBus. Quiipfe rogat 'pro fe, jam judicatus efi: nec interefi per fe, an per alium quis roget. * 2 TIT VLVS. Vili. JDe ffurc Patronatus, GAPVT i. Di Origini %uris Patronatus }• ‘Supereft plenior fupplicationum ufus Ecclefiis Juris Patronatus, quod in Oriente per Oratoria privata caepit. Ur-šebat S. Chryibftomus Magnates, ut in s. cbvyp. Pvaediis luis Ecelefias, id eft, Oratoria erigerent, adfeituri Clericum ad Sacra quotidiana facienda. Ideo oro, inquit, etfupplico, et gratiam puto, immo et lagern pono, 21t nullus, qui habet villam, appareat carere Eeclefia. En pri-ma veltigia Patronatus laici in Oriente, 2. In Occidente Concilium Araufica-num j6s Patronatus ecclefiaftici expli- c. 19.: cat. Siquis, ait, Epifcoporum in alic-'i':;ae civitatis territorio Ecclefiam aedi-tcare difponit, vel pro fundi fui negotio, vel ecclefiafiica utilitate, vel Pro quacunque fua oportunitate, prae- miffa licentia aedificandi, quia hoc prohibere votum nefas efi, non prae-Jumat dedicationem, quae illi omnimodis referuntur, in cujus territorio Ecclefia a fur git, aedificatori Epifcopo refer vata hac gratia, ut, quos de fiderat in re fua Clericos videre, ipjbs ordinet is, cujus territorium efi, vel, fi ordinati jam fini, ipfos habere ac-quiefcat. Et omnis Ecclefiae ipfius ordinatio ad eum, in cujus civitatis territorio Ecclefia furrexerit, pertinebit. 3. Quum in Oriente nonnunquam E-pilcopi votis Patronorum deeffi^nt, aut et Patroni indebita jura libi arrogarent : Juftinianus jus Patronatus laicum ita moderatus efh ut Fundatoribus? eo-rumque haeredibus jus praetentandi, 110-minandique Miuiftros, admiuiftratores, et praefeétos eorum locorum integrum edet, refervata Epilcopi diaecefani au-éloritate, eos jufto examine probandi, ordinali dique. En hujus argumenti Decreta. L. 46. C. de Epifc, et Cler. Nov. 57. c. 2. ATov. 1 <3. c. r8. 4. Hoc exemplo et in Occidente jus Cone. A- Patronatus laicum invaluit. StatuitCon-rei. c, 4, ciiitim Arelatente VI.: Ut laici Presbyteros absque judicio proprii Epifcnpi non ejiciant de Ecclefiis, nec alios immittere praejumant. Ut Laici omnino a Presbyteris non audeant munera exigere propter commendationem Eccle- ,Ä- t 173 ) — ßae. Rejeftis his corruptelis decernit Synodus Parißeuüs VI.: Si Laicus itio- ^”ne(- p^‘ neum, ntilemque Clericum obtulerit, n ' nulla qualibet occafione ab Epifcopo fine certa ratione repellatur; et, fi rejiciendus e fi, diligens examinatio * et evidens ratio, ne fccmdalum generetur, 'manifeftum faciat, 5. Juxta Decretum Concilii Toletani IX. : Quamdiu Fundatores Ecclejia-rum, urpote Patroni, in kac vita fw-perftites extiterint; pro eisdem locis curam permittantur habere follicitam, et follicitudinem ferre praecipuam ; at-que Rectores idoneos in iisdem Bafili-eis Udem ipfi offerant Epifcopis ordinandos. Ouod fi tales forfait non inveniantur ab eis, tunc quos Epifco-Vus loci probaverit Beo placitos, fa-eris cultibus infiituat, cum eorum conviventia fervituros. Refert, c. 32. XFL ll- 7. 6. Auótis bonis ecclefiaftkis et aliae Rcclefiae aliis Patronis pro tutela prio-fum proventuum egere videbantur. Sub mitium faeculi VI. Patres Africani in Concilio Carthaginenfi nomine omnium Provinciarum a gloriofillimis Imperatoribus petendum cenfuere » ut dent fa-eultatem defenfores conftituendi fcho-laflicos, qui in aStu funt, vel in mu-uere defenfionis caufarum ; ut, more Sacerdotum Frovinciae, Udem ipfi. 1/Li Lon gob. 1. a, Tit. 42. c 5. Mirae. Coii. -li.ir. l)o-eat.c. 95, ™ ( 17,4. ) -4 qui defenfionefn Ecclefiarnm fufcept-rinty habeant facultatem pro negotiis Ecclefiarnm-, quoties nece/fitas poflu-lavent-, vel ad obfifiendum obrepentibus, vel ad necejjaria fuggerenda, ingredi judicum Secretano. En Patronos cautarum, quia a Clericis, et Epi-fcopis alienum exillimabatur, 'pro rebus temporalibus in judicio ilare. Su-pereft fragmentum c. io. XXIII. q. 3. 7. Succeda temporis hi Patroni cau-farum Advocati, Vicedomini, Defen-fores et Cultodes diéti funt. Quippe non amplius ex fcholafiicis, voluti Caufidi-ci, fed ex potentibus> et Optimatibus velati Judices el eòli funt. Juxta leges , Longobardorum omnibus Epifcopis, Abbatibus ì cunBoque Clero omnino praecipitur, FicedominosPraepofitos, Advocatos, five Defenfores bonos habere, non crudeles, nec cupidos, non perjuros, non falfitatem amantes, fed Deum timentes, et in omnibus jujiiti-am facientes. 8- Erat horum Advocatorum, tum infeftationes, et irreptiones extraneas armis repellere, tum Ecclefiis i piis, earum que colonis, et fubditis jus dicere ; nec porro gratias haec judi--cia , quae placita dicebantur, tenere videbantur, fed certa jura allignata habebant. Refert Miraeus chartam Cou-radi Imp. qua Anu. 1145. tertia pars , { *7) ) ™ hannorum » feu mulétarum Advocato relinquitur: Tertiam pecuniae partem in talibus generalibus placitis aequi* fitae recipiet Advocatus. 9* Plerumque i pii Fundatores Advocatum nominabant, aut ab Imperatore Petebant. Hinc in illa charta Conradus haec verba facit: Noftrae diferetionis efi, legaliter providere tam legitimum Monachis Advocatum,qui potius prod-ejje noverit, quam obejfe, potius al-lodium tueri, quam vaftare, 10. Inter haec, quia Ecclefiarum ali-quando banna, et territoria magis diffida erant, Advocatis et jus fuit, ad-vocatias illas aliis in beneikium, leu lendum concedendi. Supereft apud Mi raeum in diplomatibus Belgicis exemplum Balduini Comitis Flandriae, qui Advocatiam Abbatiae Eiliamenfis libi ita retinuit, ut tamen Subadvocatum fecerit Arnulphum de Aldenarda : Cui, inquit, injungimus,i fupplere vicem noftri, in parvis tant um negotiis, nobis majora refervantes. 11. Irruentibus hac occafione corruptelis, nece liari um videbatur has Subad-yocatias ad unam reitvingere, ejusque jura definire. Otho I. ea condidoneLam-hertum Comitem Lovanienfem, Mona-”erii Gemblacenfis Advocatum dedit, ut »unquam in Advoca eia Gemblaceuti, praeter unum Subadvocatum habeat. Lib. i. C-3S- Oth. I. diplom. Mirae, i'n pr. C. IOZ. Tam praecepit -, ut Subadvocatus in villis, ad Abbatiam pertinentibus, nihil aliud juris habeat, nifi per fih-gulos annos de unaquaque domo denarium unum, Gallinam unam, et a-venae /extarium unum. 12. Novo jure meminit Lucius divev-forum titulorum, quibus nonnulli in Ad-vocatias, et Subadtfocatias obrepferant, Ut indebitas exaòìiones tibi arrogare polient. Quid aequius, quam quod Pontifex eos ad antiquos, et moderatos reditus, a locorum Epifcopis inftitutos, per cenluram eccletiatiicam rettrinxe-rit? c. 23. de /fur. Patr. 13. Defperatis tam aequis remediis conlultillimum fuperfuit, arbitrium eli- \ gendi Advocatum i piis Eccletiis addicere. In notitia Eccletiaruiti Belgicarum extat i nitrum entum donationis, quo Comes Boloniae Collegio Canonicorum Lenientium in Arthcfia liberam potefia-tem concedit affumendi, quemcunque voluerint Advocatum, qui tamdiu, et non ulterius eorum rebus, vel eorum caufis prae fit, quamdiu eis placuerit. 14. Mi (iis abhinc qua pretio, qua precibus veteribus Advocatis, res ad lupremos Principes, veluti Procuratores, et Defenibres recidit. Godofredus Barbatus, Lotharingiae, et Brabantiae Dux Dux montem S. Guilberti Ann. 1123. eo immuni ca tis privilegio donat : Uno , inquit, me excepto, nullus ibi quidquam juris haberet', Jdvocatum nullum , nifi vie, fufciperet. Per Abbatem, et me, fi necefjìtas exigeret, componenda componerentur , corrigenda corrigerentur. • rt. Explicat Carolus V. vetus id privilegium Ducis Brabantiae : quod ab 0-mni aevo Dux Brabantiae fuit tutor, et proteStor omnium Monaficriorum, et locorum piorum, et bonorum eorum in Brabantia, et per dictum Fenato-rem (utpote t’upremum Praefeftum tyl-varum ) ea defendit, ac protexit', et ideo idem Venator omnes injuriantes ejus - punire potefi, et de omnibus delibhis in Alonajleriis ab aliquibus eo venientibus commitfis cognofcere , et punire exclufo loci ordinario Officiario, qui nequidem, ad etiectum mulòtarum, per praeventionem punire poteft. Haec ju-risdiftio Praefecto lai tu um ea occalione olirti obtigi He cen! e tur, quod primi Monachi, et Regulares in tylvis; et rure habitare confuevilfeht, ut femori a ttre-pitu laeculari"divinis contemplationibus uberius vacarent. 16. His miliis. Jus Patronatus vulga-re diftinguitur in eccleliaflicum, et lai-uum. Statuit Concilium Con itanti no po-iitanum IV : Si Epifcopus conviSlus f uerit conftruxijfe Monajlerhm de redi- Wan-Efpen Ecd. P. IIT. M Cod. pior. Donar, cap. 7g. Cap 2. De var. l'pcc. Jur Pair. Cone. Coilft. e. 15. — ( i?8 ) — ti bus eccleßafiicis, tradat ipfum eidem Eccleßae Monaßerium. Si vero de propriis rebus, aut aliis quibusdam conventionibus , habeat id fecundum propriam potefiatem , et voluntatem, o-mni vita fua, etpofi finem vitae dimittat, et conferat hoc, quibuscunque voluerit; non tamen faeculare diverforium fiat. 17. Noftris moribus jus Patronatus laicum cenfetur, quod ratione patrimonii tenetur, live a laico, live a Clerico. Eccleliaflicum enim titulo beneficii, live Eccletiae competere debet. Neque refert, quod primitus ex patrimonio ortum , poftea quovis modo, teftamento, aut donatione in Ecclefiam, vel Capitulum regulare, faeculareque translatum fuerit, ut dignitati, vel beneficio, vel Eeclefiae perpetuo cohaereat ; abhinc enim eccleüaüicum incipit. Arg. C. un. de ff ur. Patr. in 6. 18. Interdum contingit, ut idem beneficium fit Juris Patronatus laici, et ec-clefiaftici. Et fi qui dem id jus eft divi-fum, leu alternativum ', pro turno laico laicum; pro turno ecclefiaflico ecclefia-fticum reputatur : fi vero id jus fit. fimul-taneum, Jus Patronatus mixtum appellatur, tanquam ex duobus compofithm. Recepta tunc eft regula, quod jura utri-usque invicem communicentur, ut fpe- x- fletur unius, et alterius conditio , quae favorabilior eft, quia propter communi- — ( 179 ) — onem non privilegiatus fortitur naturam Privilegiati. Et huic praerogativae locus oft) etfi inter Patronos ecclefiafticos vel unus foret laicus, et vice verfa. Arg. dt. cap. in 6. * 19. Sed quo refertur Jus Patronatus Confraternitatumlaicorum^yEdi tuorum, Eccleliamm, Univerfitatumque ftudio-runi ? Laicum elle plerique pronuntiant, tametli haec collegia fpeciali cuidam £c-cletiae adhaereant; fpeélantur enim haec corpora magis ut laica, quam ut eccle-fiaftica. ; 20. Alibi Jus Patronatus in reale, et perlbnale dividitur. Jus Patronatus reale caepit ex Oratoriis, quae Magnates in luis praediis ad ufum familiae extruxe-rant. Succetfu temporis haec Oratoria in Parochias, aliaque beneficia, et ipfa Capitula Canonicorum fuccreverunt, in quaeindefupereft Jus veteris Patronatus. 21. Jus Patronatus perfonale a reali diftinguitur, quod hoc praedio, aut finitio ita inhaereat, ut in quemque polfet-forem illius rei tranfeat; perfonale vero iu haeredes transmittatur. Perfonale e-nim iuftar crediti, reale ad exemplum fervitutis aeftimatur. Jrg. c. 7. de £?ur. Patr. 22. Jus Patronatus fundatione ipfo ju- cap. 3. re con Iti tui tur, fi modo vera fit, utpote De inod0 talis, quae et fufficientem dotationem tribuit. Nam jure Canonum fundatio re- ;'a- — ( i8o ) — requirit juftam dotem. Refcripfìt Clemens III. (hio d ß aliquis Ec cl e fiam cum ajfenju Diaecefani (cujus eil neceilarias impenias pro luminaribus, pro cuftodia» et miniftrorum tiipendiis praevie a Fundatore exigere) confinxit, ex eo £fus Patronatus acquirit. Refert c. 75. de £fur. Patr. integr. ledi. 23. Si ergo conftet, aliquem ede Fundatorem , vel Fundatoris haeredem , ipfi JusPatronatusadjudicabitur; eoquodfundatio fecum trahat us Patronatus ; ideo-que Fundatori praelumatur refervatum, nifi contrarium quodammodo oftendatur; utpote, quod Fundator, ejusque haeredes „] ure Patronatus hactenus ufi non fmt; ut fuccelfu temporis illud jus remililfe videri queant, c. 41. de Tefiib. Trid. feir. ' 24. Statuit Concilium Tridentinum 3 14. c. 12. quod nemo, etiam cujusvis dignitatis ecdefiafiicae,vel faccular is, quacunque ratione, nifi Ecclefiam, beneficium, aut Capellam de novo fundaverit per alfig-nationem jullae dotis, et confinxerit; feu jam ereSlam, quae tamen fine /ufficienti dote fuerit, de fuis propriis, et patrimonialibus bonis competenter dotaverit, ffiis Patronatus impetrare, aut obtinere poßtt, aut debeat. 25. Abfitinde, quod omnis eonftruftio? seC 25. vel dotatio titulum praebeat juris Patro-c. 9- natus ! Inquit S. Synodus: Patronatus quicunque in Ecdefiis, et quibuscun- — ( i8i ) — que aliis beneficiis, etiam dignitatibus antea liberis, acquifiti a quadraginta annis citra, et in futurum acquirendi, feu ex augmento dotis, feu ex nova con-flructione, vel alia fimili caufq, etiam auctoritate Sedis Jp oft ulic a e, ab iisdem Ordinariis , uti delegatis, ut fupra, qui nullius in his facultatibus, aut privilegiis impediantur, diligenter cogno-fcantur ; et quos non repererint ob maxime evidentem Ecclefiae, vel beneficii, feu dignitatis nece(fitatem legitime con-jlitutos effe, in totum revocent. 26. Enimvero Patronos a reliquis benefactoribus , qui quidquam vel in ftru-Cturam, vel in dotem contulerint, oportet diitinguere Abiit, quod his benefactoribus Epifcopus quoddam jus in praejudicium Patroni, nili ejus accefferitcontentus, concedere poffit. Si tamen de dotanda Ecclefia interpellatus, officium re-culet, non apparet, cur Epifcopus Jus Patronatus alteri, qui dotem, vel augmentum dotis ea conditione offerre velit, fpondere non poffet, faltem ut una cum Fundatore concurrat, fi neceffitas, aut evidens Ecclefiae utilitas dotem, aut ejus augmentum requirat, eaque haberi uequeat, nifi eam offerenti Jus Patronatus annuat. Quia enim fundatio dotem fequirit, cenfetur dotans quodammodo 111 fundatione partem ferre. ConftruCtio quippe fine dote ad exhibendum cultum divinum prope inutilis, aut exigui effertus eft. Quid ergo? ii unus aream, fim-dumque praebet, alter expenfas ftrurtu-rae confert: tertius dotem offert? omnes in folidum Jus Patronatus affequuntur. 27. Novi juris argumentis jus Patronatus ex titulo praefcriptionis obtineri poteft. Si tamen agatur de praefcriptio-ne Juris Patronatus, praeiertim laicalis ad verius Ecclefiam liberam , exigitur tanti temporis poffeffio, cujus memoria in contrarium non exi ila t, quia jus commune ei refragatur. Arg. c. i„ de Refer, in 6. 28„ Juxta Tri den tinum Decretum : Titulus ffuris Patronatus fit ex fundatione, vel dotatione, qui ex authenticis documen tis, a ut aliis jure requifi-tis ofiendatur : five etiam ex multiplica’ tis praefentationibus per antiquiffimum temporis curfum, qui hominum memoriam excedat. Quia Concilium numerum multiplicatarum praefentationum non expreffit, cenfent tres praefentadones requiri, fufficereque. Arg.c. 3. de cauf 'Pofejf. et Propr. 29. Ait praeterea Synodus Tridentina: In iis perfonis, feu Communitatibus, vel Univerfitatibus, in quibus id jus plerumque ex ufurpatione potius quaefitum praefumi folet, plenior, et exaptior probatio ad docendum vertun titulum requiratur: nec immemorialis — ( i8a ) — temporis probatio aliter eis fuffrage-tur, quam fi-, praeter reliqua ad eam neceffaria, praefentationes, etiam continuatae non minori faltem, quam quadraginta annorum fpatio, quarum o-mnes ejfe cium fortitae fint, authenticis Jcripturis probentur, 30. En reliquum Decretum : Reliqui Patronatus omnes in beneficiis, tam faecularibus, quam Regularibus, fen Parochialibus, vel dignitatibus, aiet quibuscunque aliis beneficiis, in Cathe-drali, vel Collegiata Ecclefia: f eu facultates, et privilegia conceffa tam in vim Patronatus, quam alio quocunque jure nominandi, eligendi, praefientandi ad ea, cum vacant {exceptis Patronatibus fuper Cathedralibus Ecclefiis competentibus, et exceptis aliis, quae ad Imperatorem, et Reges, feu regna pofii-dentes, aliosque fublimes, ac Jupremos Principes, juraimperiiin dominiis fuis habentes, pertinent, et quae in favorem fiudiorum generalium conceffa funt) in totum prorfus abrogata, et irrita, cum quafi poffefiione inde fecuta (tam ad poUefiorium, quam petitorium) intelligantur, beneficiaque hujusmodi, banquam libera , a fuis Collatoribus Cf'>nferantur ; ac provifiones hujusmodi plenum effeStnm confequantur. 31. In Gallia tamen, Belgio, aliis* 9tie Provinciis veteris juris ulus fuper- — ( i84 ) — eft pro Patronatu laico, quia Trideuti-num Decretum receptum non eft, nifi exprelfa illa claulhla : Salvo jure Patronatus laici. Inde polìeffio immemo-rialis pro titulo iplo habetur, probatioque juris Patronatus eadem forma, qua aliorum probatio jurium admittitur, atque p offe lio ri um adjudicatur poliidenti, live ei, qui in quali poffeffioneeft. Con-fequenterpraefentatus a Poffeffore praefertur ei, qui eft a proprietario praetentatus juxta Cap. 19. de jjur. Patr. 32. Reliquo u(u ad verius Jus Patronatus laicum triginta annis praeicribi-tur : deliderantur vero quadraginta anni , fi de praefcriprione Patronatus ec-clefiaftici agatur. Aiuftus eft numerus Patronatuum ecclefiafticorum, poftquam Laici, qui inde a Caeculo IX. Ecclefias pleno arbitrio ufurparunt, ut pro libitu Clericos inftituereut, deftituerentque, compulfi funt, Clericos, quos praeficere volebant, Epitcopo praetentare. E-niinvero ea occafione plejjque Dynafta-rum eas Ecclefias, quas in feudum receperant, Canonicis, et Monachis relinquere eo jure, quo potiti funt, voluerunt. Inde enim illud Jus Patronatus, quod origine lua laicum erat, ec-elefiafticum effe caepit. Refert Gratianus vetus Concilii Cabillonenfis Decretum c. 38. X/7/. q. 7. — C 18? ) — 33. Jus novum et Papae privilegium vindicat, concedendi Jus Patronatus, quia eum Ordinarium Ordinariorum ex Decretalibus elle probat. Verum his praetenilonibus, quatenus praejudicio edent liberis collationibus Ordinariorum , refragantur Galli, et Germani, quibus perfuatum e It, Pontificis pote-liatem, juxta iterata Decreta Concilii Conftantienfis, et Bafileenfis, reltringi ad Canonum obfervantiam. 34. Omne Jus Patronatus ecclefiaiti-cum reale eft; officio enim, dignitati, beneficioque inhaeret, ut ad quemcunque polfellbrem illius tituli tranfeat. Quippe feparatimi ab ipfo beneficio transferri non potei!;, nifi adhibitis folemni-tatibus, quae ad alienationem rerum , juriumque ecclefiafticorum requiruntur. 3?. jus Patronatus et laicumin quemque Podedbrem illius fundi, cui Patronatus inhaeret, trau fit. Hinc jure novo Hofpitalarii, empto feudo: Jus Patronatus acquifiide dicuntur, quia illi feudo adhaeret, c. 13. dc %fur. Patr. 36. Declaravit Alexander III. prae-fentationem Clerici, vigore juris Pa-tfonatus annexi cuidam villae, comperine militi, fi conftiterit, villam illam afille militi illi a VIonafterio, cui dominion illius fundi competebat, datam ad brtnam, id eil, ad longum tempus elo- Conc. Confi. lefl'.lV. et V. Cone. Baiti l'efi; IJ. et m. Cap. 4. De trinisi. Patron, Synort. inalisi), «i. 2?. — C 186 ) — catam ; quia dominium utile ccxnlecu-tus cealetur. Enimvero tum temporis fat frequenter Monafteria laicis praedia ad firmam, utpote ad longifiimum tempus, elocabant, ut eorum, qui per tam diuturnam poflefiionem dominio utili frui permittebantur, gratiam, et patrocinium mererentur, c. 7. ibi. 37. Bonae fidei Poiletlbr et ipfe in jure praetentandi potior fuperveniente domino habetur, eoquod Polfellbr B. F.vi utilis dominii irrevocabiliter fruétus con-fumptos fuos facit, fi ex eis faétus 11011 fit locupletior, c. 19. d.t. 38. Sed quid? Än in creditorem, cui fundus pignori datus eit, jus Patronatus tranfit? Decidit Ann. 1420. Synodus Salisburgenfis: Jd omnium quoque dubitationem ) five quaefiionis materiam amputandam fiatuimus, ut fi-quis praedium fuum , cui jus attinet Patronatus, cuiquam obligaverit in-diftindte, jus praefentandi apudipfum obligantem refideat. Cum tale jus ae-fiimari non poßit, ac in fortem nequeat computari. 39. In reliquis jure decifum eli, non polle jus Patronatus feparatim a fundo, cui veluti fervitus inhaeret, diltrahi, aut pretium fundi, caufa inhaerentis juris Patronatus, augeri, c. 16. de£fur> Patr. 40. Jus Patronatus pedonale, quia veloci creditum centetur, ttanfit ad haeredes, fi ve ex teftamento, live ab iniettato. Itaque haeredes omnes in fofidimi ad praelentationem concurrunt ; ita tamen, ut ipfa praefentatio, velini unica, nomine omnium fiat. c. i. ibi. 41. Si plures fuerint Patroni, omnes haeredes unum tantum fuffragium, quale et defunétus habuit, habebunt. Inquit Papa: Ut ergo facilius provideatur Eccleßis, non inconveniens reputamus, Patronos ipjos, et haeredes inter fe libere poffe convenire de Rectore ab eis alternis vicibus praefen-tando. Defert. Cleni. 2. de ffur. Patr. 42. Praetentandi hic modus, utpote alternis viciims, hodie turnus vocatur, qui duplex elt Aliquando enim nomine proprio competit, ita, ut ineoadlu alter Patronus nullas partes habeat. A-liquando vero dividitur, ita quidem, ut unus nomine omnium nominet. In Angli a Ann. 1227. convenit inter Abbatem S. Auguftiui Cantuarienfis , et Barones regni, ut, quotiescunque Eccle-fìa N. vacaverit. Abbas, et Conventus S. Jugufiini Cantuarienfis una vice , libere pro fina voluntate confervent Ecdefiam praenominatam, cui voluerint, et Barones alia vice pro voluntate fua. Praefentabunt autem dbbas, et Conventus per litteras fa- Gui!. Thorn. in Chrou, Cap. 5. De Prae (ent. cientes mentionem de £fure Baronum S. et Barones fimiliter de S, praefen-tabunt per litteras facientes mentio* nem de ffure Abbatis. 43. In Gallia Jus Patronatus praefertili! laicale i tanquam temporale > et patrimoniale habetur i ut receptum fit, quod ficut de temporalibus laici non fint coram Judice ecclefiaftico conveniendi, ita nec de Jure Patronatus laico vel in petitorio, vel in Polieliorio Judex ecclefiafticus cognofcere podit, licet I lecretum Alexandri Iti. diferte refragetur. c, 3. de ffudic. 44. Juris Patrona tus frequentior praerogativa in jure praefentandi elucet. Veteri more , quo Ordinationi titulus beneficii adhaefit, Patronus Clericum obtulit ordinandum, fi idoneum Epifco-pus comprobaflet. c. 32. XVL q. 7. 4f. Poftquam invaluit, quod provi-fio beneficii ab ordinatione feparetur, Jus Patroni ad praefentationem recidit, ut Epii coptis eum in beneficio, vehit Miniftrum Ecclefiae inllicuat. Inquit Gratianus : Habet Patronus jus providendi. confidendi-, et Sacerdotes inveniendi. utpote ad praefentationis effertum. Grat, ad c. 30. WI. q. 7. 46. Officium Epii co pi eh, oblatum , praetentatumque a Patrono Clericum , ii idoneus appareat, admittere. Inquit Concilium Toletanum IX, : fhiodffpre- - ( T.S9 ) ~ tis ejusdem (Ecclefiae) fundatoribus » Rectores ibidem praefumpferit Epijtu-pus ordinare, et Ordinationem Juam irritam effe noverit, et ad verecundiam fuam alios in eorum loco (quos Udem ipf Fundatores condignos elegerint) ordinari. Refert, c. 32. XFl. q.7. 47. Novo jure imle haec inftitutione-ceilaria dicitur ? quia ei, quem Patronus nominavit, necetfavio beneficium conferri debet, nifi praefehtatus ablb-lute inidoneus appareat, slrg. c. 1. de Praeb. in 6. et alibi* 48. Synodus Romana tum fub Euge- Sytiorf. nio II., tum fub Leone IV. Ratuit : Si rr".1'} faecularium hominum fub jure (utpo- fub Leon, te Patronorum laicorum) fint conjtitu- c- 24. tae (Ecclefiae) ab Epifcopo illius diae- cefs admoneantur. Et fi admoniti (illi Patroni) Presbyteros intra trium men-fium fpatium ibidem neglexerint coit* ftituere, curam exinde habens Epifco-pus, absque negleSlu, id eft mora , Principi fuggerat, quatenus ejus e-mendetur fententia. 49. Alexander III. in Concilio Late- cone. La» raiienfi III. decernit, Mt ordinet Anti- ter.c.27, fies, utpote Epifcopus, Ecclefiam, fient viderit melius fecundum Deum ordinandam — fi de jfure Patronatus quaeftio emerfer it inter aliquos, et cui competat ■> intra tres menses non fuerit definitum. aut aliud beneficium vacans in Regalia» cujus Titulares fpeciale jus habent nomine proprio exercendi aliquam jurisdictionem, aut funétionem eccleliafti* eam, nili habeant aetatem, gradum» aliasque conditiones per facros Cano* nes, et Ordinationes Regias requilitas« Si ergo cuiquam de fimiiibus beneficiis jure Regaliae provifum fuerit, oportet, ut is fe iiltat Vicariis Capitulorum , fi Sedes vacat, aut Praelatis, linoviiuc-ceilerint, ad obtinendam approbatiomsn, et millionem canonicam, antequam illam funčtionem exercet. 16. Tertia modificatio fpeéfat collationem beneficiorum, quae Capitulo cum Epilcopo communia quodam modo funt. Eadem enim declaratione Rex expreliit, quod Regalia jus Capituli praetereat, nili quatenus ad partes Epifcopi recidat. Sic, fi Epifcopus, et Capitulum conferrant per turnum, aut per vices; aut Praebendas divilerint: ut collatio unius lateris fpečtet ad Epifcopum* alterius alterius véro ad Capitulum. Rex jure Re^ galiae non fuccedit, niiì in locum Epilco-pi» ilìaelb jure Capituli. Si collatio ipe&et conjunétim ad Epifcopum, et Capiculum. Rex aperta Regalia mittit Commiilarium, qui, loco Epifcopi, una cum Canonicis eligat. Si Epiicopus in-tvetin Capitulum, ut, qua Canonicus, cum aliis Canonicis aliquem praefentet, RUem pofthac qua Epiicopus ad prae-lentationem Capituli inftituat, habet eo palu Coipmiirarius fuiFragium Epifcopi ipfaque praefentatio exhibenda eft Regi, yt provifio ejus nomine liat, expedia-turque ; quemadmodum exhiberi debuif-fet in vivis Epilcopo, ut ejus nomine collatio, et inftitutio fieret: ita, ut Rex jure Regaliae in totum jus fucce-da-t Epifcopi. 17. Quum autem Jus Regaliae, et quaeftiones ejus occaiione incidentes, coram folis judicibus Regiis, immo falò Parlamento Parifienfi agitentur , et decitantur, mirum, quantum jus illud Regaliae extentum, quotque privilegiis tandem cumulatum lit. Dicitur Jus Coronae, inalienabile, impraeferipti-bile etc. J8. Habet et Rex Galliae alias nominationes per Indulta Papalia. Indui-tnm tenore Bullae nihil aliud eft, quam Jns Regi a Pontifice datum, quo cuili- ^“n-Efpcn .7. Eeil. P. IJJ, U Cap 9. De Relig. Nominat. Reg. Fleur. Infb. p. 2. e. ig. bet Collatori Confi] i avi um, vel alium Miniftrnm Senatus Parifienfis nominat, xit ei beneficium neceiiario conferat. Minifiro illi lamel tantum providetur, et Collator femel tantum oneratur, vel fi non moritur, ut, liint Univerfitates, lemel quoad Rex vivit. Si Minifter eit Clericus, quod tempore concedi indulti folemne fuit, ipfe nominari potei!; fi laicus, aliam perlbnam habilem laudat, a Rege nominandam. Cumque beneficia alia lint Regularia, alia faecu-laria : ad illa quidem Religiofi nominandi fuere ; quod nonnunquam collu-fionibus anfam dedit. Hinc Clemens IX. Ann. i668. permifit, ut faeculares beneficia Regularia, ceu Commendas pofii-derent, eosque demum repletos elle cenfuit, liqui quot annis D. C. libras meterent, cum antea CC. contenti ef-fent. Simul, atque litterae, indulti indices, Collatori traditae funt, "Collator vinčtus elt, et Indultariusinfra lex men-fes beneficium petere potei! : nec , ex quo tempore petiit, a Papa praeveniri potei!. Praefertur etiam Graduatis, cum indultum ad ejusdem generis beneficia extendatur. Si Collator tergiverfatur, adeundi funt executores mandati Apo-llolici; videlicet Abbas S. Magalorii h.e. Parifienfis Archiepilcopus, et Abbas S. Viétoris, leu Cancellarius Univerfita-tis. i9. Superfunt Regi etiam alia jura nominandi ad beneficia per rečtam viam5 fcilicec Jus aufpicati ingrefius, quo ad regni gubernacula admotus, primam , quae in lingulis Cathedralibus vacat, Praebendam libere conferre poteft. Sunt, qui dicunt, quod ambitio, et adulatio Aulicorum jus illud introduxerit, cui novae introductioni (ait Caballinius) cabairut. Senatus Par i fi en fis plerumque fortiter ^ intercefiiU exiftimans, fatis.detrab'tum j. c. f. Ecclefiae fuiffe per Regalium, et in- c. 4-dultn in favorqn fuorum Officialium confiituta, nec patiens alios concurrentes, et rivales, per quos beneficia, ctd quae afpirant, fibi detrahi poffint, ideoque novum ijlud Indultariorum genus frequentibus Senatus Confultis fiubmovit, ac repulit, ut tefiatur Brou-daeus ad Lovetium lit. P. tit. Praebenda felicis ad Coronam adventus. Et ita non femel judicatum fuiffe refertur. Huic fere fimi le elf et jus praeftiti juramenti fidelitatis, quo praebendam pri-nram vacantem, quam novus Epifcopus conferre poffet, confert. . 20. In Germania Imperator jus pri-tnarum precum inde a Rudolphi I. temporibus fibi vindicat, quarum vigore neocoronatus Imperator nominat per-f°nas idoneas ad beneficium vacaturum, RUod ipfe nominatus infra menfem a die o 2 notae vacationis duxerit acceptandum » facitque nominatum per Executores in litteris nominationis delignatos recipi. Formula primarum precum fere haec eft. Cuvi ex antiqua-, et approbata, ac a divis Imperatoribus, et Regibus inclytae recordationis noftris s/nteccjfo-ribus, usque ad nos produrla con-fuetudine, quaelibet Eccleßa, in noji r o Romanorum imperio conjUtuta , ad quam beneficiorum ecclefiafiicorum pertinet collatio, fuper unius collatione beneficii precun^ noftrarum primarias admittere teneatur, devotionem tuam rogamus--, quatenus huic Clerico de ecclefiaftico beneficio, quod ad tuam collationem JpeClat, oh reverentiam fiacri imperii, et noftram , fi quod vacat ad praefiens, vel quamprimum vacaverit, ftudeas Uber aliter provideee, taliter id fiaciens, quod devotionem tuam noftra Serenitas merito debeat commendare, et ad tuaju-fta defideria fiaciUs inveniri. Aliquamdiu placuit et hoc Jus Regium induitis Papalibusftipare. Exortis inde inter Clementem XI. et Jofephum 1. dilli diis, placuit Carolo VI. indultum generatim po-ftulare, ut promtior exeeutionis locus eilet. 2i. In Gallia Bonifacius Vili, aegrius tulit, quod Reges non tantum praelen-tationes, led etipfas collationes Regiae auctoritati arrogalTent, praeterito contentu tacito, vel expreflb S. Sedis. Declaravit Rex, quod collatione beneficiorum tifus efi, utitur que, ficut ad cum pertinet ile jure, et bona confue-tudine; ficut S. L udo vicus, et alii Praedeccjfbres ejus ufi funt a tempore, cujus memoria non exifiit, nec circa hoc fecit, nec intendit facere aliquam novitatem i nec credit, quod Papa fibi facere velit, qui longum ufum fuum, ct Praedecejforum fnorum in collatione novit pìenifiime ab experto. 22. In reliquis Regium jus collationis probant novi juris exempla. Quippe Honorius Iti. haud improbat, quod Gomiti lì a Flandriae benelicia ecclefiaftica, in *juae Jus Patronatus obtinet, ablblute conferret, c. fin. de Cone. Praeb. et ibi Interpr. 23. Meminit Innocentius III, contue-tudinis Anglicanae, qua Rex Deca natum, et Praebendasipfms Ecclefiae (S, Petri de Curia Cenomanenfis) conferebat, diaecefano etiam Epifcopo ineon-tulto, c. 6. de Confuti, in integr. lecl. -dnton. sluguftin. 24. Tametfi quorundam beneficiorum coHatio pleno jure ad Principem perti-neat; fique tamen Sacramentorum ad-miniftratio, aut cura animarum annexa bt 5 eam ab Epifcopo obtinere oportet. Refcripfit Imperatori Gregorius IX. : Odor. Raynald. ad Ano. 1236. D. 21. S. Ah* gufi. S. Ambir) ep. 82. Hier, in ep. ad Tit. c. I. fio, quod aliqua beneficia vacantia con* feras, ut curam tamen animarum annexam committere valeas, jus fpirituale, qiiod non cadit in laicum, non permittit. Refert Odor. Raynald. * 2^. Quid inde fupereft, quam Patronos, et Collatores monere, ut meminerint regularum ecclefiafticarum, quod per praefentationes, et collationes oporteat digniores feligere? Juxta S. Auguftinum: Necfolum, quantum arbitror, leve putandum eft effe pecca-tum , in perfonarum acceptione habere fidem Domini noftri ffcfu Chrifti, fi illam diftantiam fedendi, et flandi ad honores ecclefiafticos referamus. Quis enim ferat eligi divitem ad federn > honoris ecclefiafiict, contempto paupere inftruSliore, atque f ancti ore. Ex lententia S. Amjbrofii : Cum in omni abiit, tum maxime in petitione — ab-effe debeat malignitas, in quo vitafor-matur omnium, ut placido, et pacifico judicio praeferatur vir omnibus, qui eligatur, veluti reliquis dignior, ex omnibus, et medeatur omnibus. Inquit S. Hieronymus: Audiant, qui habent conftituendi Presbyteros per urbes fingulas poteftatem, fub quali lege ecclefiaflicae conftitutionis ordo teneatur. — Ex quo manifeftum efl", eos , qui Apofloli lege contempta ecclefiafli-cum gradum non merito voluerint ali- cui deferre i fed gratia, contra Chri-fiuni facere. Tridentina S. Synodus 0-nmes vero, et fingulos, qui ad pro-motionem praeficiendorum quodcunque jus, quacunque ratione, a Sede stpofiolica habent, aut alioquin operam fuam praejiant, nihil in iis pro praefenti temporum ratione innovando, hortatur, et monet, ut in primis meminerint, nihil fe ad Bei gloriam, et populorum falutem utilius pojfe facere , quam fi bonos Paflores, et Ec-clefiae gubernandae idoneos promoveri fludeant, eosque alienis peccatis communicare, nifi, quos digniores, et Ecclefiae magis utiles ipfi judicaverint, non quidem precibus — fed eorum exigentibus meritis praefici diligenter curaverint. * • TIT VLVS. IX. Be Infiitutione, et pnjfejftone Benefi- • ciorum. CAPVT I. D e Infiitutione. I- Novo jure ad exemplum Feudi duplex inftitutio diftinguitur. Una fpeétat |e§itimam immillìonem in polìeEonem beneficii : altera conferre dicitur titu- Trid fe(T. 24- C. r. Tria. feff. 14- c. is. Ium beneficii ; hinc et inftitutio auéto-rizabilis dicitur. Quippe a recentioribus Interpretibus plerumque in beneficiis curatis commiifio curae animarum peculiarius fpeftatur, ut ab inftitutione auétorizabili> quatenus eft tituli collativa, diftinguatur. 2. Inftitutio, quatenus eft tituli collativa, jure novo regulariter referva-tur Epifcopo, quia ea mediante Clericus Ecclefiae minifterio, tanquam ordinarius Sacrorum Minifter adlcribitur. c. 4. de £?ur. Jrchid. 3. Alibi tamen praefert Rubrica, quod inftitutiones, utpote auétorizabiles, poffint de jure [pedali, nimirum vel titulo privilegii, vel praefcripdonis, -ad inferiores Collatores fpeétare. Sic refcripfit Innocentius III., Archidiaco-num Richemundiae elfe in jure iuftitu-endi tuendum; eoquod probailet, fe, et praedeceifores fuos in continua pof-felììonefuilìe. Admodum verifimile eft, quod Epifcopi foliti fuerint, inftitutiones Praetentatorum a Patronis committere Archidiaconis, donec feiifim tam frequens delatio in jus ordinarium Ar-chidiaconorum tranfiilfet. c. 6. de In-ftitut. 4. His exemplis et Concilium Triden-tinum inftiturionem Epifcopo refervat. Si ex caufa fundationis■, inquit, aut dotationis ffus Patronatus impetra- tur, aut obtineatur, inftitutio Epi-fcopa, et non alteri inferiori refervetur. Et infra : Non liceat praeterea Pa- *■ 13« trono , cnjusvis privilegii praetextu ,. aliquem ad beneficia fui ffuris Patronatus, nifi Epifcopo loci ordinario, ad quem provifio, five infiitutio ipfius beneficii, ceffante privilegio, jure pertineret, quoquomodo praefentarc. f. Abfit tamen, quod his Decretis jus inferiorum Collatorum expunétum ceufeas. Inquit Còncilium: Quodfi ad Ti‘id. inferiores infiitutio pertineat, ab Epi-fcopo tamen juxta alias ftatuta ab hae Synodo examinentur. 6. Etfupra: Cum vero infiitutio ab Seir- 24-alio, quam Epifcopo erit facienda — c' 1 ' fi tifus Patronatus Eccleflae Parochia- Us laiconm fuerit, debeat, qui a Patrono prae fentaius erit, ab iisdem deputatis, ut fuprtt , examinari. 7. Enim vero praevalente inferiorum Collatorum jure non raro eveniebar , quod pallini in beneficia tum fimpli-cia, tum curata, Clerici quique line otnni delečhi, praetvrito quovis'exami-t’e, auc feitu Epifcoporum ad praetenta-Tonern Patronorum quamvis laicorum admitterentur. Inde S. Synodus ftatuit, Trid fcir. ut praefentati, feu electi, vel nomi- 7, c, ip nati — ad quaevis eccJefiafina benefi- Cla non inftituantnr, n ec confirmen-iur 3 neque admittantur, etiam prae- Cone. Gen. Toni. X. col. 1274. textu cujusvis privilegii, feu confue-tudinis, etiam ab immemorabili tempore preiefcriptae, nifi fuerint-prius a locorum Ordinariis examinati, et idonei reperti. — Praefentatis tamen, electis, feu nominatis ab Univerfitati-bns, feu Collegiis generalium ftudio-rnm exceptis. 8. Noftris moribus id genus examinis , et approbationis Epilcopalis ad beneficia curata, utpote pro obtinenda cura animarum, quae a collatione tituli diftinguitur, reftringere placuit; adeo tamen, ut et ab Univerfitatibus prae-lentati, fi ad beneficia curata fuerint nominati, ad fubeundutri illud examen pro cura animarum teneantur. 9. Supereft, ut, faéta praefentatio-né. Collatores inftitutionem in longum tempus haud differant, aut aegre ferant, quod Praefentati ad- Superiorem recurrant. Refcripfit Alexander III. Abbati S. Remigii, et Archidiacono Rem en fi : Ouia indecens eft, et penitus obvium rationi, quod praenominato Subdiacono (Praefentato per Abbatem S. Petri Catahuneniis) plebis cura, nifi pro rationabili, et manifeflu caufa, denegetur; Difcretioni vefirae per Jpojlolica Jcripta praecipiendo'mandamus, quatenus infra 40 dies poft harum fufee-ptionem praedictum Epifcopum Suellio-neiifem monere, ac propenfius indu- cere {tud eatis, iit praedictum Sub diaconum de praejcripta Ecclefia invejiiat, et animarum fibi curam committat; aut, quare id facere non debeat, coram vobis rationabilem caufam ofien-dat. Quodß monitis vefiris obtemperare contempferit, vos, nojirafreti auctoritate, faepe diictum Subdiaco-nim, omni dilatione, et appellatione ce fante, de praedicta Ecclejia inve-ftiatis etc. 10. Hoc exemplo praecipit Anno Synodus Rothomagentis, uc (i Praetentato et petenti collationem fibi dari de quocunque beneficio, renuerit Epifcopus dare, is cogatur recurfu ad Superiorem fufcepto caulas reculationis iuae in ("criptis exprimere; nec Hceat Superiori collationem decernere, nifi prius difcuffis caufis, et judicatis, propter quas Epifcopus reculaverit collationem dare: fi appareant caulae in-1'uEcientes, tum demum Superior infti-tutionem decernet, aut novum examen, fi defeétus fcientiae praetenderetur, inftituet. 11. Quum novo jure invaluilfet, quod provifiones beneficiormli, utpote ab ordinationibus fejunftae, exempk) Feudi °Porteret obtinere perinftitutionem au-^borizabilem, velati faéi:am Feudi in-vefiituram , confequens fuit, quod et oporteret polfefiionem beneficii corpo- Synod. Rothom, de Epifc. offic. Cap. i, ilePof-feff. ralem per realem inftititüdonem , velati in veftitmam veram, et aétualem mereri. Referipfit Innocentius LU, Juo Epifcopo inconfulto, in poffeflìonem earum Eccletiarum eis, quibus vigore indulti Apoftolici obtigit beneficium, nem eft licitum introire. Niminìm milfìo in poHetiionem iequela eft collationis au-tiorizabilis. c. 19. de Privil. 12. Poftqusm autem jure novo et a-liis inferioribus Praelatis collationes velati jure proprio obtigerunt ; contigit9 quod et aliis miffiones in poftelfionem titulo juris ordinarii relinquerentur. Jure novo officio Archidiaconi aceenfetur in-ftitutio corporalis, tam fuper beneficia, quam dignitates, c. 7. de Offic. Jrchid. 13. Collegia, et Capitula paffim collegas in polleffionem mittunt, ac titulum a Patronis forte datum, vice canonicae inftitutionis, admittunt, nifi ficubi forte in erectioni aus Collegiorum Archidiaeo-ni curari nt fu a jura inftitutionis praefer-vari. Hodie fat frequens eft, quod Decani Collegiorum^ dum in polleffionem earum Ecclefiarum, feu beneficiorum Collegas inducunt protefteutur, fe id facere jure luo Archidiaconali. 14. Veteri jure Archidiaconali imminuto : vel fuppreffio, plerumque immif-fio in poffeffionem beneficiorum ruralium demandari caepit Archipresbyteris, feu .Decanis ruralibus per fu um diftriétum. it. [uxta ftylinn hodiernum et (at Vulgare eit, quod in collationibusEpilco-porum ; aliorumque ioleat mandari quibuslibet perfonis ac tabellionibus ■> vel Notariis, ut in polleilionem provilum inducant. Scilicet Presbyter ponit in pof» feffionem, et Notarius attellatur, cui inde ad minus duo telles debant adetie, ut una cum Notario legitimam captae polfellioms fidem faciant. Si vero Notario committitur immiilioin polleilionem* oportet eum effe Notarium Eccleiiafti-cum. Formula immiffionis fere haec effe folet : Ego N. auSloritate R. R. D. E-pifcopi N. et in vim litterarum collati* onisab eo faSlae, induco te in pofleffio* nem talis beneficii N., et univ er forum jurium, et pertinentium diSti beneficii, 16. Placuit hanc immiflionem Iti pare nonnullis externis lymbolis, ut appareat, quod provifus polleilionem acceperit. In beneficiis curatis folet pofleflio dari per ingrefluln Ecclefiae, per afperfionem aquae benedictae, per o(culum majoris altaris : in beneficiis fimplicibus per contati: um Mi fiali s, aut alterius libri Sacrani entarii, aut Antiphonarii : in Canoni-is per introdutiionem in Sedem Capituli, et in Stallimi Chori. Nonnunquam et traditioni brevis manus locus eft; ut-pote per taétum pellbli, ve) olliri aut et per confpečtum turris, vel pinnaculi Ec-cleliae. . — ( 222 ) — 17- Clericus autem, vel Notarius, cui immiilio haec mandata elt, cenfetur nudus minifter, utneutiquam tibi cognitionem de jultitia tituli, aut collationis arrogare poliit, aut eo obtentu differre in-ftitutionem. Si tamen notoria appareant vitia, aut repugnent evidenter Statuta-Ecciefiae, via fupplicationis,et deprecationis oportet, fulpenfo negotio, monere Superiorem, aut fummum tribunal interpellare , ut vocato illegitimo detentore, caufa decidatur. ig. Polì'eiììo beneficii et per Procuratorem capi poteft, fi fpeciale mandatum habeat. Requiritur fpeciale mandatum, quia breviae folet praeftari juramentum i;i) in animam confiitueutis. StatuuntCapi-7,rc. 466. tuiaria, ut, quando Presbyteri, aut Diaconi per Parochias conffituuntur, profef-fionem obedientiae Epifcopo luo faciant. Haec profeffio obedientiae, et reverentiae in facra Ordinatione a Presbyteris exigi folet. 19. Succedit in beneficiorum ingreffu synnrt. exartio juramenti, quod Synodus Meje eir! ' chliuieniis 11. ea formula praeteribit: Ego Tit. 17. juro , et promitto obedientiam, reverentiam et honorem S. S. Pontifici Romano, ac R. I). Epifcopo N-, eorundem-que fucce foribus. Item juro , et promitto , Ecciefiae meae Parochiali de N. videliter dejervire fecundum oneris illi annexi exigentiam, et in eo per fonali- ■ f ter re fidere. Büna Faß oratus, vel Ec-cleßae meae non alienabo, et indebite alienata, quantum in me erit, fideliter recuperare fiudebo. etc. 20. Praecipit Synodus Tridentina, ut Provifi de Canonicatibus, ei Dignitatibus in Ecchfiis Cathedralibus, non folum coram Èpifcopo, aut ejus Officiali, fed etiam in Capitulo orthodoxae fidei publicam profellionem facere teneantur ; alioquin praediBi omnes fru-Bus non faciant Juos : nec illis poffief-fio fuffragetur. ai. Nonntillibi receptus eft et ufus> tum Collegiatis vulgatius eft, ut Canonici ante ingreffum poileHionis ad juramentum adigantur, quod Canonicum habeant ingreffum, fintque ftatuta Capituli oblervaturi, bona quoque, ac jura, et Privilegia pro viribus defenfuri, et con-lervaturi, neque Secreta Capituli revelare velint. Querebatur Synodus Colo-menfis 1'aeculo XVI : Fere, quotquot Junt Cathedrales, et Collegiatae Ecclefi-aefuuni habent volumenfiatutorumpe- Trid, feff, 24. c. 13. Synod. Colcn. P. 3. c.19. tnìtar'mm etc* Et, quamvis pleraque inter haec iniqua rùperias, adiguntur tamen omnes, ut ad hujusmodi Jiatu-tornm obfervationem, etiam penitus ignari, quid contineant illa, citra ullum deledtum jurejurando je alligent : cum tamen juramentum nec debeat ej)e iniquitatis vinculum, nec ad ignorata extendi. 23« Quid confultius, quam, ut indi-fcretiora jurament*, quae tum in Collegiis , tum in Academiis, tum in judiciis pallini fine ulla difculfione , tanquam quaedam formulae exiguntur, et emittuntur, abolerentur, aut minuerentur, fai vis folis illis, quae publica necellitas, aut utilitas extorquet, ut in veritate, judicio, et juftitia juramenta praeftari vi-feff. cierentur. Synodus Tridentina Epilcopis I4’ reliquit, ut Conftitutiones, et confuecu-dines Capitulorum jufta difcretione lu-jtrent, rejeéìis illis, quae iimoniacae labis, aut fordidae avaritiae, alteriusque vitii fufpertae apparent. 24. Jure Decretalium homagium, quod nonnulli Epilcopi a Provifis titulo, et exemplo feudi ad ingreilum beneficiorum exigebant, fufpeftum declaratur, quia, dum homagium ex 1'uogenere Ipe-état exhibitionem fervidorum temporalium, fidelitatemque in tuendis juribus , vitaque Domini direéti defendenda con-fervandam, vitio vacare non videbatur, quod —* ( 225 ) *- quod pro fpiritualibus hujusmodi profef-iio exigeretur, c. ii. de Reg. Žfur. 2 v Reliquae Decretales ex vitio fi-nioniae d am liant pairim et alias exaétio-iies, quae juxta conluetudines fetidorum exemplo, et titulo Reli vii cujusdam ad poiledionem , et inftailationem beneficiorum a Pro vilis exigi Colebant, c. 9. et 36. de Simon. 26. QuumConeilium Tridentinum deda radet, quod illas exadiones, quae ibi in admidione ad podeflionem beneficiorum pro propriis commodis exiguntur, deteftaretur , Galli hoc Decretum utraque manu exceperunt, dicentes, iis verbis tolli folutionem annataram. Et Jane, ait Hifloricus, qui ea conßderate examinat, alium iis J'enj'um non terne- Te appinget, utcunque eventus often-derit, Romae caput illud longe aliter intelleSlum efte. 27. Jura feudorum difponunt, Vafal- Cap. 3. Ium per annum podi dentem, Iciente, et ®e, non contradicente domino, invertitimi reff] praefumi debere , adeo, ut ex tali pof-leffione , fine titulo etiam contra dominum le defendere, polfit. 28. Hoc igitur exemplo Eugenius IV. Reg, regulam de annali Poffelfore in beneficiis Caàceii. eccleliatticiš promulgavit, quae ita habet: 3S-Rem S. S. D. N , ut improbi lites exquirentium motusrep rimantur, voluit, Jlatuit, et ordinavit, quod, quicun- Van-Ilfytnff.Eccl.P.UI. P — ( 226 ) ~ que beneficium eccleßaflicum-, tunc per annum immediate praecedentem pacifice pofieffum, et quod certo modo vacare praetenditur, deinceps impetraverit a Sede Romana, vel Legato Papae; nomen, gradum, et nobilitat em PoJJ'eß'oris ejusdem, et quot annisipjeillud pofiederit, ac fpecificam, et determinatam, ex qua clare poterit conflare , quod nullum ipfi pojj'ejfori in dicio beneficio jus competat, caufam hujusmodi impetrationis exprimere, et infra fex menfes ipjum Poß'efforem ad judicium evocari facere, caujamque ex tunc defuper infra annum usque ad fiententiam definitivam inclufive projequi debeat, et teneatur. Alioquin impetratio praedifita, et quaecunque inde fequuta nullius ex-iftant firmitatis, et idem impetrans de damnis, et inter effe praefatum Poß'efforem propterea contingentibus ei fatis fac er e , et, fipojjejforem ipjum inju-Jie, frivole, et indebite molefiare repertus extiterit, Florenos auri perfol-■vere Camerae Apoflolicae fit adftriSius. Nec alius, quam praemijje vacationis modus etiam per litteras; motu proprio,/i neutri, aut jubrogationis, aut alias fibi quoad hoc, ut beneficium hujusmodi ea vice confequi, aut obtinere valeat, quomodolibet fuffragetur, il-ludque nullatenus in antea litigioj'iim ceujeatur: quod etiam extendi voluit — ( 227 ) — ad impetrantes beneficia eccUfiaflica cujus que qualitatis per privationem, et amotionem, vel alias propter commiffos exceffus , et crimina ■> vacantia, vel vacatura , et fimiliter ad impetrantes beneficia vacantia per devolutionem. 29. Suffragatur haec regula annalis poffeffionis , utcunque fit titulo quo cunque deftituta, adverfus Preciftas Romanos. Oportet tamen, eam effe annalem 5 continuam, immediate tempore impetrationis praecedentem, et quoad titulum tum de jure, tum de fadto in poffellbrio» petitorioque pacificam. 30. Haec regula non habet locum in provifionibus Ordinariorum quibus ex officio incumbit, intrufos, vel aliunde ju-fto ti tulo deftitutos inquirere, ut libere vacantia beneficia, quamvis de jure tantum vacent, idoneis perfonis conferrant, licet Poffeffbr deturbari nequeat,, nili caula cognita, c. 28. de Praeb in 6- 31. Siquis in Romana Curia impetrare vult beneficium annalis pacifici pollef-foris, tanquatn de jure vacans, debet juxta tenorem Regulae exprimere, nomen, gradum, et nobilitatem Poffeffbris. Verum hodie in quacunque impetratione, five per obitum, live per reiignatio-nem, live certo modo, five fint provifi-°nes: Perinde valere: fi neutri, et fimi-Ips, quoad expreflionem gradus, nobilitatis , et temporis, quo poifedit is, cU* r a Cap. 4. DeTrien-iial. Pof-fe(T. Cone. Bafil. tl e Pacif. PoiTeff. jus beneficium impetratur primae parti regulae derogari folet. 32. Praecipit regula) ut impetrans infra l'ex menfes Poiicllurem ad judicium evocari faciat, caufamque ex tunc infra annum usque ad fententiam definitivam inclulive profequi debeat) et teneatur. Alibi fufficit) intra annum polfelforio a-gere. Quoad profecutionem caufae fo-lentimpetrantes aliquando a Papa prorogationem exorare Alibi nullus eft ufus hujus regulae, quatenus procefliim judicialem , ac futurae inftantiae formam, mulétamque temerarii litigatoris definit. 33. Ait Pvegula: quod lì non fint ex-prelfa exprimenda, ««prtrafio, et quae-cunque inde fcquutch fint nullius roboris; nimirum ut annalis PolFelfor poliit excludere impetrantem oh non exprefli-onem requifitorum, non satione annalis Pojfejfwnis, fed fiibreptionis. [n reliquis regula nullo modo fovet Polfelfo-rem , quin fervata forma pér impetrantem a Papa , vel Legato deturbari poffit. 34. Statuit Concilium Bafileenfe : Quicunque non violentus, fed habens coloratum titulum , pacifice, et fine lite Praelaturam , dignitatem , beneficium , vel officium triennio continuo, completo, proximo , haSlenuspoffediU vel in juturum pojfidebit, non pofjit poftea in petitorio, vel poffefforio a — { 229 ) — quoquam ftiam ratione juris noviter impetrati moleflari. Regula Cancellarla e, praeterita Retr.Can, mentione. Concilii Balileenfis, Deere- ccli" tum ita explicat: Itemfiatuit, et ordinavit idem D.N. quod, ßquis quaecunque beneficia ecclefiaftica, qualiacunque fint, absque fimoniaco ingrejju ex quovis titulo, Jpoftolica, vel ordinaria collatione, aut eleSlinne, et electionis hujusmodi confirmatione, feu praefentatione, et inflitutione illorum, ad quos beneficiorum hujusmodi collatio, provifio, eleEtip, et pniefenta-tio, feu quaevis alia difpofitio pertinet, per triennium pacifice poffederit (dummodo in beneficiis hujusmodi, fi difpofitioni fipoftolicae ex refervationc generali in corpore juris refervata fuerint, fenon intruferint) fuper beneficiis eisdem taliter pojfeffis moleflari nequeat', nec non impetrationes quaslibet de beneficiis ipfis fic poffieffis factas, irritas, et inanes cenferi debe-re decrevit, antiquas lites fuper illis motas penitus extinquendo. 36. Suffragatur tum Regula, tum Decretum Poffeffori, qui per fe iplum triennium continuum absque interruptione complevit. Nam tempus Antecefforis Succeffori haud prodeft, quia in beneficiis ecclefiaRicis, procul ab haeredka- — ( 230 ) — rio jure cujusque titulus, quem refignansnominavit, aut commendavit , conferri polfet, ea Canonibus invila videbatur; tum quod Succellbr aperte obtruderetur, tum quod haereditariae fucceliioni locus dari videretur, tum quod elezioni dignioris fieret praejudicium, quoniam acceptioni perfonarum lata via panderetur. c.,n 2i io. Neque tamen hae, vel aliae ruti-I)e'boni; ones, aut et querelae, crifesque non-s 'phis v nu^orum ulum, vel abufum relignatio-n'uii.58. " num in favorem abrumpere, poterant, in Ruii. [d unum luccelfit, quod Pius V. aubto-om* ritatem eas admittendi Apoltolicae Sedi relervarit, quia dubium non eft, eas elle a Canonibus alienas , ut difpenfatione , quae Pontifici jure novo refervatur, egeant« Hinc nec Legati a latere eas libi arrogare queunt, nifi defuper fpecialem facultatem obtinuerint. ii. Hodie duplex diftiiiguitur refig-natio in favorem. Vulgaris fpečlat favorem perfonae. Altera refertur in favorem unionis, ut tenuiori cuidam Eccle-fiaeper unionem dimilli beneficii contuli pollit. Haec enim nequaquam adverfa-tur facris canonibus, ut proinde rečle ab Ordinario, veluti fimplex admitti queat t ia. Jure uovo, et permutationis esula refignatiories Ordinariorum auftorita-ti relinquuntur, aut et refervantur, ta- pietfi. collatio ) aut confirmatio ad alios inferiores Collatores pertineat. Iu Gallia tamen et has refigtiationes fecerunt luas inferiores Collatores. , Quod li agatur de Canonicorum Pro te liantium reli-gnationibus, requirunt confenlum Principis, in cujus territorio Veriatur Capitulum. 13. Quantum ad aučforitatem Ordinationum, et limplices relignationes, iis inconfultis, vetantur : fenfim tamen invaluit libera facultas renuntiandi beneficiis ad manus Collatorum , eaque fine confenfu Epifcopi deferendi, et a vinculo, quo erat Ecclefiae adfiriétus, liberandi, nili titulo beneficii ad facros Ordines fuerit promotus; utpote quo caia vetat Concilium Tridentinum refigaationem, nifi fatta mentione, quod ad titulum illius beneficii fit ordinatus, fieri, admii-tique nili confiet, quod alias commode vivere pollit. 14. Recentius Pius V. rejettis indi-Icretioribus, et arbitrariis reiiguationi-bus, certas, et determinatas caulas ex-Prelfit, ex quibus Ordinarii relignationes admittere pollent, praecepitque, ne ipfi Epfcopi, aut alii Collatores de beneficis, et Officiis refignandis praediSlis aut fuis, aut dimittenti uni ConJ anguinis affinibus, et familiaribus, etiam, Per fallacem circuitum multiplicata-rufn in extraneos collationum, aude- Ord, Magd. Polire. 6. $. 26 Trid. Seff.21. C. 2. S. Pius V. fuprern. C-ip. 3« BePiocu rat. ad Kelign. ant providere. Refert Lib. VII. Beeret. L. i. Tit. XIK c. 3. i f. Co 11 Rat tarnen in praxi? hancCon-ftitutionemPapae» quoad expreilas illas caulas, etPeribiias, nec in Gallia, nec in Hüpania, nec in Belgio, et Germania elle undequaque receptam. Et vero in ipfa Curia quaevis refignationes, edam in favorem, tam indifferenter admittuntur, ut vel hinc patelcat, in Curia ipfa ad illam Pii V. CouRitudonem rierirellexi-onem exiguam. 16. Caeterum in quantum haec C011-flitudo vetat, refignationes levibus, aut nullis ex caulis fieri, aut beneficiorum relignatorum intuitu carnis, et fanguinis provilionem fieri, vel pactiones fimoni-acas, aut conridentiales interponi ; eate-nus diita Coniti tu do non tantum omnes Ordinarios , fed et i pium Pontificem ob-Rringit. 17. Haec enim conditio tum refigna-tiouum, tum permutationum efl, ut liant, procul ab omni afifečtu carnis, aut quae-ftus, aut fequiore alia paétione, aut intentatione , fed tantum pro caufa fpiri-tuali, nimirum , ut Deo melius fer viatur , aut ut tali loco pollit quis Deo melius fervire. Quid enim in argumentis novi juris his cautelis vulgatius ? c. 9. de Rer. Permut. et alibi pajfwi. i g. Exemplum feudi, quo novo jure ■ beneficia cenfentur, corruptis faecufs con- contemptum tam j urtar um cautelarum Perluartc. Sub Paulo UL deleéìi Conlul-tores querebantur : alius item abujus in permutationibus beneficiorum, quae fiunt cum'pufilionibus quae fimoniacae 0-uines lunti nulloque refpeSlu habito, nifi lucri. 19. Succeffit inde) exemplo feudi) quod refignationes tum (implices ) tum et in favorem, permutationisque cauta fieri per Procuratorem folerent. Juxta Regulam Cancellariae/tiper refignatio-ne cujuScunque beneficii ecclefiajUci, Jeu cejfione juris in eo , quam in manibus fuis, (Papae) vel in Cancellarla A-poflolica fieri contigerit > Apoftolicae litterae mullatenus expediantur^ nifi re-fignaus ) vel cedens , fi praefens in Romana Curia fuerit, perfonaliter, ali-oquin per Procuratorem Juum, ad hoc ubeo fpecialiter conftitutum , expeditioni ejusdem in eadem Cancellaria, ut moris efti exprefie confenferit, etjura-oerit. Hodie admittitur et in Curia Pro» curator praefeutis. 20. Tum ergo coram Ordinario) tum coram Papa refignatio per Procuratorem fieri poreftClericum) laicumque. Atque Procurator contìnui potelt) tum per lituras privatas > tum per Inftrumentum publicum. Juxta ftylum tamen curiae fi°die opus eli exhibitione iuftrumenti Publici, quia faepius relblutum eft) in tm-Efpm 'A Etcì, r Ili, Q Reg.Càflir cell. 45. Cancellarla romana non poffe aliquem vigore epiltolae millìvae praeftare con-fenlum renuntiationi. Hacoccafionenata eli lententia, ad renuntiandum mandatum requiri informa publici inltrumeiiti. 21. Requiritur ergo, utinftrumentum confeétum lita Notaiio, eoque Apofto-lico, praecipue, li de religuatioue in Curia Romana facienda agatur. Si alibi patriae leges requirunt duos Notarios pro forma publici inftrumenti, tunc etiam in cohfeftione Procuratorii duos intervenire oportet, in Camera, et Cancellarla praeterea requiritur , ut inltrumen-tum oblignatum iit (igillo publico Judicis ordinarii, et Communitatis, tiatque recognitio ligilli. tn Gallia praecipiunt leges Regiae, ut et refignans iubicribat inltr umento refignationis. 22. In illo mandato 1‘peciali oportet tum nomen, tum locum beuelicii exprimere, dareque facultatem renuntiandi beneficio» quod quis aftu, et pro tempore , quo inltr ument uni Procuratorii confettura eft , habet. Reliqua mandata generalia, tum etiam illa cum libera , tum de jure communi, tum de ItyloCu-riae rejiciuntur. 23. Speciale mandatum praeprimis exigitur ob juramentum, quod a Procuratore in animam relignantis elt praeltau-dnm, quod non interveniret fraus, dolus , fimoniae labes, feu quaevis alia Pačtio illicita > aut etiam corruptela. Hac occafione monuit Ann. 1^36. Synod. Colonienfis: Majore ergo cura, ciiligcn-tiorique, quam antehac-, veluti ex formula ftyli, fieri confuevit, pervefiiga-hone praevia haep juramenta recipi convenit. Utinam his cautelis in omnibus juramentis locus elfet ? 24. Saepe in Procuratorio ad relignan-dum lolet dari Procuratori conlticutopo-teftas alium fubftituendi, cum eadem au-ftoritate, qua i ple conftitutus elt. Hinc lubfti tutus non folum fu um mandatum fubftitutionis ? fed etiam mandatum Procuratoris, a quo fuit IWtitutus, exhibere debet. 25. Exhibito Procuratorio praedandus eft confenius, qui in Camera, vel Cancellarla exprimendus eft coram Notariis Camerae, vel Cancellarne, juxta regulam Cancellarne: Etfi ipfum re-fi&nantem, feu cedentem pluries fuper uno et eodem beneficio, in favorem diverfarum perfonarum J'ucceJJive con-Sentire contigerit, voluit San Šiita s fua, quod primus confenfus tenere debeat, et alii pofieriores confenfus, aj litterae eorum praetextu, etiam Jub priori data expeditae, pro tempore nullius fint roboris, et momenti. 26. pvaeftito formali, conlenlu abdi-catur jus a reOgnante, ut inde ab hoc Synod. Colon. r. i. c. momento tempus computetur, de quo in Regula de infirmis refignantibus uberior mentio recurret. 27. Procuratorium, feu mandatum lemel legitime, et fine reRridiione temporis datum, folo lapfji temporis, etiam plurium annorum, de jure communi non expirat, aut et renovatum praeiumicur, quia voluntas femper durare cenfetur, donec de revocatione appareat. In Gallia tamen relignatio, vi Procuratorii anno elapfo fačta, non valet, ut lege Regia cautum eft. 28- Mandatum morte mandantis re integra folvitur: idque etiam procedit, licetProcurator mortem refiguantis ignoraverit: modo tamen ante exhibitam lupplicationem refiguans vere, et aótu mortuus fuerit. Si tamen vivente re-Ugnante, fupplieatio retiguationis fuerit, per Procuratorem exhibita, et illo vivo lignata, poterit Procurator vi ejusdem mandati poit mortem relignantis prae-ftare confenfum in Camera, vel Can» cellaria pro expeditione litterarum, ut Regulae Cancellariae (atisfiat, quia ipfe conlenfus, in Camera, vel Cančellaria praeltandus, non tam exigitur ad per-fečtionem retiguationis, quam ad expeditionem litterarum, quae ad probationem tantum requiruntur, unde eon-feufus datus ad diem fignatae fupplica-rionis retrotfahi meretur. — ( ) — 29. Juxta Interpretes id et" procedit, etiamfi probaretur, quod conftituens ante fuam mortem mutaflet voluntatem. Nam, fi illa voluntas revocata non fuit intimata, potefi: Procurator eo mortuo praeftare confenfum formalem. Nam non fuficit, revocationem effe faélam, nifi fuerit intimala. Členi. un. de Re* nunt. 30. Sufficit autem hanc intimationem elfe faélam vel'pfi Procuratori, veliplì Superiori, in cujus manibus refignatio facienda erat. Hinc fi intimatio faéta fuerit Camerae, vel Cancellariae, fa-éla et Papae cenfetur, quia, quae fiunt in Camera, vel Cancellarla, in Confirtorio Papae fieri dicuntur. 31. Caeterum indubitatum elt, re-fignantem quovis tempore usque ad con-iumationem aélus polle libere mandatum revocare, etiam poli porreéìionem lupplicationis, ejusque lignaturam, ea-tenus nempe, ut Procurator vi illius mandati non poffit poltmodum praeftare formalem confenfum in Camera, vel Cancellaria. 32. Siquis Procuratorium dederit re^ fignandi beneficium ad manus Papae, non poterit illud, revocato mandato, refignare coram Ordinario, nili prius^ aélum revocationis in Curia Romana in-finuaverit. Jrg. c. 2. de Poftul. Prae, lat. Cat'. 4-De Re-fignat. Reg. Cane. 24. 33. Senfiminvaluit, quod cuique beneficium maxime fimplex, refignare integrum fit, qui non prohibetur: qua fi vero beneficia eeclefiaftica patrimonii jure cenleri poffent. 34. Sic juxta Interpretes promotus ad Parochialem Ecclefiam pollet refignare in favorem illud Beneficium ultima die anui dati, ut fe promoveri faceret ad Ordines (aeros; tametfi jam certo confiet, altera die fe ipfo jure elle illo beneficio privandum, quia intra annum haud amplius promoveri ad Sacerdotium potefi. Hodie autem hujusmodi refigna-tio non admitteretur , quia fiylus obtinuit, ut debeat exprimi tempus, quo-t nam refignansParochiam poifedit. Quippe, fi tempus eli breve, celfio rejicitur: fi autem hoc exprelfo. Papa admittit refignationem, nulli dubium eft, valere. 3v Regula Cancellariae vetat, Ele-ftos ad quascunque Praelaturas, aut Dignitates, quamdiu re ipfa promoti non lunt, beneficia priora refignare. Nec non, inquit, quaecunque collationes, froxn/iones, et difpofitiones pro tempore faciendae de praemiffts, et quibusvis aliis beneficiis ecclcfiafiicis fae-cularibus et regularibus, quae per promovendos, vel aß'umendos ad quascunque Praelaturas inter illarum vacationis, et hujusmodi promotionis, — { 247 ) — vd affumptionis tempora ßmpliciter, vel ex caufa permutationis ubicunque vefignarii vel dimitti contigerit, cum inde fecutis pro tempore fintca(fae9 d irritae, nulliusque roboris vel momenti. Hodie tamen haec regula paffim exolevit. 36. Accufatus et de crimine, quod privationem benelicii meretur, refigna-repoteft, quamdiu per fententiam judicis beneficio privatus non eft, et Ii probationes edent receptae, et foret jam in caufa concintum. Quinimo, etti lententia privationis lata fit, fi ab ea appellatum fuerit, pendente appellatione, renuntiationi tum Amplici, tum Permutationis caufa , et in favorem locus fuperefi:, nifi Papa beneficium illud alteri pro calli privationis fequuturae contulerit. Solet enim beneficium ali-cujus de crimine accufati nonnunquam impetrari, cum claufula: Ut, fi accufa-tus beneficio privandus judicetur, illud cedat impetranti. Quum tamen haec claufula quamdam novellam rcfervatio-11 em redolere videatur, ea per Concordata Galliae, et Germaniae fublata cen-fetur. 37. In ftylo Curiae praecipitur, ut, fi retignans beneficium fit in facro Ordine, in fupplica exprimatur claufula ; uliunde commode vivere valens. Orta efi haec claufula ex Contìitutione Pii V. quae vetat, ullum fa ero Ordini manci' z pacum, niti religionem ingrediatur» re-fignare beneficium, vel dflficium» fi a« liunde ei non fit, quo in vita commode polfit fuftentari. Refert. Lib. VIL De-crei Lib. i. Tit. XIV. c. 3. Quia tamen ei conititutioninec in Gallia, nec alibi locus e It, exulat a noltra praxi et illa claufuta. 38« Jure Decretalium minorennis, fi pubes fit, in caulis beneticialibus, aliis-, que fpiritualibus pro majorenni habetur: Ergo libere tum limpliciter, tum in favorem, aut permutationis caufa refigna* repotelt, ut nulli refcilfioni, vel r e Iti-tutioni locus fit, niti malis artibus’, aut | fraudibus extorta refignatio fuerit, c. 3. de £fudic. in 6. 39. In Gallia inde ab anno 1^4. vetatur omnibus Praeceptoribus^ Paedagogis, aliisque perfonis habentibus curam , adminiftrationem» aut regimen puerorum, et fcholarium extorquere, aut acceptare ab ipfis ullas refignationes in eorum favorem direčte, vel indire-óte, fub poena nullitàtis hujusmodi re-fignationum, quia malis artibus obtentae praefumuntur. Cap. 5. 40. Superelt et de anno 169^. decre- Re/igt],rm* tum Senatus Parilienfis, <)uo declaratur, Clericum aegrotum non potutile fuum beneficium refiguare filio Medici, qui , durante morbo, eum curabat. Inquit e Mr. de Hevicourt : Jinfi TJon a ètendu aux benefices la difpofition des ordon-tiances, et des coutumes, qui declarent nulles les donationsy foit entre vjfs, foit a caufe de mori faites en faveur des adminifirateur, an nombre des quelles les arretfont compris les Medicins. 41. In Romana Curia ampliori argu-meuco reftringuncuf refignationes in-firmorum. Hodie regula his verbis exprimitur: Quod fi quis in infirmitate conftitutus refignaverit aliquod beneficium, fi ve /impliciter, fi ve ex caufn permutationis, vel alias di mi ferit. feu ipfius beneficii Unionis diffolutio-ni confenferit, etiam vigore fupplica-tionis, dum ejfet fanus, fignatae, et poftea infra vigiliti dies, exclufive a die per ipfum Refignantem praefandi conjenfus computandos, de ipfa infirmitate decefi er it, et ipfum beneficium quavis auctoritate conferatur per re fignationem fic faStam, collatio hujus modi fit nulla, ipjnmque beneficium nihilominus per obitum cenfeatur va-[Care, 42. Speftat haec regula refignatio-Hes infirmorum corpore, qui infra vigiliti dies ex eadem infirmitate decelfe-rint. Hos dies oportet effe naturales , et completos, qui computantur a die pi'aeftandi confendis, tametfi fnppiica- .Heri-coiii.% de L. 1l(> clef. I' i. P- 342, Reg. Caliceli. A>, Cap. 6. Not. in Regül. Flamin, Paris. 1. 12. tio, dum eiFet fanus, Tignata jam fuif-i'eta requirnnturque vigiliti dies, non computato die praeftiti confenfus, nec die mortis. Inde fi refignans infra vigiliti dies decelferit, beneficium vacat per obitum, ac ii nulla refignacio interve-niflet. 43. Germani Proteftnntes in Capitulo Magdeburgenfi idem tempus canonicum in refignacionihus obfervant, quamquam vigiliti diebus alterum addiderunt. Hinc dubium ndn eft, hanc regulam non minus in Germania, quam in Gallia elfe ex recepto ufu, ut et Sede Romana vacante ejus valor fuperlit, quamvis mortuo Papa R.egulae Cancellariae ex-tingui foleant. 44. Olim difceptatum fuit, an Regula haec concerneret refignationes fi ve fimplices, five ex cauta permutationis facias coram Ordinario; at poltquam Paulus £11. addidit huic regulae illa verba: quavis auEloritate •> quae fuble-quentes quoque Pontifices retinuerunt, communi pene calculo receptum fuit, regulam etiam in renuntiatione faóta coram Ordinario extra Curiam Romanam locum habere, idque certum effe in caufa permutationis oftendit Flaminius Parifms. Non tamen obtinere videtur haec regula in refignatioue ßmplici faóta coram Ordinario, nifi iutervenirec titulus fraudis, aut ulli generaretur prae* judicium. 4T- In Caria Romana inde ab aevo Leonis X. invaluerunt derogationes hujus regulae, quando refiguans eft abiens a Curia. Sic in Italia folet concedi derogatio, fi locus refignacionis didet a Curia, et beneficia, quae funt refi-g'iaca, non fint refervata. 46. In Galli%claufula derogatoria ve* hit ex dylo Curiae fpeéìatur, ut, fi derogatio fuerit petita, et denegetur, Refignatarius appellare poffit a negatione fignaturae, aut Bullae, tanquam ab abulu. 47. In Curia Romana derogatio hujus regulae admitti non folet, dum agitur de beneficiis reiervatis, aut refigna-tis in locis Romae vicinis indubie, ut vigore hujus regulae libera beneficiorum i’iorum provifio fa Iva confervetur Pontifici. An non pro juribus Ordinariorum coniervandis derogatio hujus regulae admittenda cenfeatur. 48. Regula de infirmis refignantibus Cap. 7. peperit et illam Regulam de publican- dis relignationibus, ut inde obviaretur ^ ' diorum artibus, qui, periculum mortis praevenientes, a fanis refignationes m favorem impetrarunt, ut eas, donec refignans viveret, occultas tenerent, Pod obitum vi refignationis fuccefluri. 49- Hac occafione innocentius VIII. Ref? Fegulam promulgavit, quod quaecun- Caiu-; s<. ecclefiaßica beneficia ■> five in Ro-Mana Curia, five extra eam refi gnata, nifide Ulis faSlae reßgnationes, (fi in Romana Curia infra fex menfes : fi extra di eia m Curiam, faSlae fiunt, infra menfem ) ex tunc a die datae (applicationis, non a die praeftiti confen-fus, ubi diSla beneficia confiftunt, formaliter, vel virtualiter publicatae, et bona fide pojfiefiio illorum ab tis, quos id contingit, petita fuerit: fi refignan* tes ifta pofimodum in corumdem refi-gnatorum pojfejfione decefierint, non per refignationem, fed per obitum hu* jusmodi vacare cenfieantur : collatio* nes: quoque, et quaevis aliae difpofi-tiones de illis, tanquam per refignationem vacantibus, faSlae, et inde fie* cuta nullius fint roboris, vel momenti, <)0. Haec regula non fupereft hodie in regulis Cancellarne, quia inde ab anno M83- Gregor. XItl. novam formam publicationis praefcripfit, quae refertur L. FIl. Beeret. lib.L Tit. XIF. c. 2. de Refignat. 51. Alibi tarnen, utpote in Gallia, Hi-fpania, Belgio, praeteritaConflitutione Gregor»Xlil, veteris regulae tenori ex recepto ufu,veluti ex lege regni,locus eft. Tria ergo conjunétim ad efteófum hujus regulae requiruntur ; utpo te, ut non fitfa-éta publicatio in loco beneficii infra prae-icriptum tempus ; tum, ut non fit perita pofleffio aftualis, et realis: .denique, ut refignans decelìerit poli praeferiptum tempus in poileffione refignati beneficii. — ( 2S3 ) — Quippe, ü vel unum horum defit, locus regulae haud eft, ut beneficium per refignationem, non per obitum vacare cenleatur. 52. In Gallia de anno 1646. declaravit Pvex in favorem Graduatorum, et Patronorum eccleli.alticorum, ut nulla habeatur ratio provifionum in vim reli-gnationis, aut permutationis factarum * — poffelForìo) vel in petitorio admittatur. Quia haec regula, ut lex regni ipeétatuv, qua et Judices eccleliattici terentur : nam in Gallia judices ecclefiattici juris-dičtionem luam 1’ub proteétione Regis exercere dicuntur. S V Refignatio perfečla haud cenfetur, nifi a Superiore admilla'fuerit, tametfi relignatio iu fcripcuram redaéta, aut et a Notario, aliisque teltibus lignata fuil-fet. Eousque enim, donec Superiorfup-plicationi annuat, potius prnpofitio re-fignationis cenfetur, ut libero arbitrio mandatum revocare reiignans poiiit, a retignatione deltiturus. 56. Si refignatio fiat coram Pontifice, poenitentiae locus eft non tantum , fi lupplicatio fuerit Papae praefentata, led etiam per iplum admilla, lignata-que per fiat, aut ec per parvam datam datata, et parvus conjenfus praeilitus, quamdiu confenfus folemnis praeilitus, non fuerit in Camera, vel Cancellarla. Eousque enim liberum eft refignanti, poenitentiam , et revocationem in Curia, vel Cancellaria intimare per regu« Reg. lam Cancellariae de confenfu in Refi-C*nc. 44. gnationibus. ^6. Eft et polt admillam a Superiore refignationem regrellui locus ex diverfis caulis; utpote ex caula recuperatae valetudinis, ii quis caula mortis refignalfet, aut ex caula reltitudonis, liquismetu, dolo, aut aliis malis arti- — ( 2 n ) — bus ad refignandum induétus fuilVet. r. 4- dehis, quaevis vietusve cauf. jy. Frequentior ex defeéta conditio-uis regrellui locus eli in resignationibus m favorem ; et perrrliuationis cauta. Quippe jus plenum remanet penes resignantem usque ad impletam end itionem , ut ante acceptatam Resignatorii, et captam pollellionem resignans in pof-fellionem remanere cenleatur. 58. Hinc permutans non tenetur pof-felBonem dimittere » antequam com-permutans beneheium acceptet. Permutatio enim non cenlétur perfeéìa? nisi .alter alterius beneficium sic alfecutus > tta, ut uno permutantium praemonente, ex neutra parte cenleatur facta resi-Knatio, etiamsi ab una parte sit lačta Permutati beneficii collatio, nisi excir-cumltantiis appareat, quod alter com-Permutantium non curaverit de beneti-cio compermutato obtinendo; utpote si permutatio beneficii notabilis fiat cum beneficio tenuillimo, quia illapermuta-tio ea mente inita tunc intelligitur, ut notabile illud beneficium iu compermu-tantem transferatur. 6o. Si permutatum beneficium evincatur, relblvitur permutatio, uralter ln fuum beneficium redire poifit ex ve-teri jure, quin nova collatione opus sic. bu Gallia pailim impetrantur litterae Re-SUe, ut in antiquum beneficium relti- tu it cur. Nam permutationes» noli inv pleta conditione permutationis» rel'ol-vmitur» ut in prius beneiicium sine no» va prò visione redire liceat; opus tamen eft auéìoritate Judicis » si alter il • lius beneficii poilefiionem fuerit adeptus* 6i. Superfunt nonnulli et alii cafus » ex quibus regrelfus in dimilfum beneficium conceditur ; eoqtiod resignatio ex quadäm cauta factacenfetur» ita, utea non impleta, in resignatum beneficium relticui mereatur : veluti siquis obtinuerit fecundum beneficium incompatibile, ut propterea primum resignaverit» Nam fecundo evióto, aequum elt, ad primum regreffum dari: oportet tamen malas artes, et clandeliiuas fraudes ab* elle. Tnd.feir. 62. Concilium Tridentinum fequio* 25. c. 7. res iiias caulas acceffiis» et regreifua» qui haereditariae fuccetfionis imaginem referre videbantur, damnavit. Saepe enim resignantes exprelfe sibi, vel luis relervabant regrelfum in beneficia resignata, praemoriente Resignatorio: 1'ae-pius etiam, durante vita Resignatarii, proventus beneficiorym resignatorum sibi ftipulabantur, ut fere res beneficiaria in feudale negotium abiille videretur. ^63. In morali dočtrina quid fequio-res artes, vel aifetius accelfus, velre- gretlus gveffus Resignantium magis refellere pollet, quam rationes, et exempla veterum deprecationum, et reluctationum, quibus SS. Patres a fe amoliri nitebantur benehcia, et officia eeelefiafli-ca. Inquit S. Gregovius: Timent, ne laborum fuorum fruTtus. percipiant. Timent, ne, quod divina jujlitia latens in eis vulnus afpiciat, exterioribus eos muneribus cumulans, ab intimo repellat. En veterum lacry marum fontem : JÜtae, ait, quietis meae gaudia perdidi, et intus corruens, afrendere exterius videor. •— Ex eis me ejfe video, de quibus fcriptum eft : De-jecifiieos, dtm allevarentur. Quid S. Augii (tini gemitu humilius? Vis mihi, inquit, faSta eft merito peccatorum Meorum, nam quid aliud exiftimem , ftefcio ut fecundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remim tenere non noveram : vires meas non noveram, et alieujus momenti arbitrabar. t R . S. Greg, M. S. Au-gult. epilt. 21. al. 148. Vtn-Efytn ,7. Ecd. E. IU. ( 2$8 ) Cone. Chalc. Att. 12. T I T V L V S XI. De Penfionibus Ecclefiafticis. capvt i. De veteri ufu Penfionum i. Inter recemiores corruptelas et ab* ufus penfionum invaluit. Inquit 1'ubPaulo III. deletilis Conventus Praelatorum : alius abuj'us, cum beneficia confermi-tur i feu ceduntur aliis, irrepfit in confiitucndis juper eorum frufitibus penfionibus ; immo quandoque cedens beneficium omnes fi bi fructus refervat. Otia in re illud e fi animadvertendum , nulla alia de caufa, nulloque alio jure conftitui penfiones poffe, nifi ut quasdam eleemofynas, quae in pios ufus et indigentibus concedi debent. 2. En vetera exempla! Quum in Concilio Chalcedonenli Bafilianus, et Stephaniis de Sede Ephefina contenderent, placuit utrumque abdicare, ita tamen , ut ex reditibus memoratae Ecclefiae , nutrimenti gratia , et confolationis, annis fingulis folidos aureos ducentos accipiant. Apparet vel hinc cauta vetus allignandae penfionis, icilicet, ut pax confervetur, et ut refignans habeat, unde vivat. Apparet et moderamen penfionum, cum Ephefmo Epilcopo to- — ( 2?9 ) ™ ti us Afiae Metropolitae folidos dunta-xac ducentos legamus alllgnatos. 3. Alia vetera penfìonum exempla fpeélabant Epifcopos, Clericosque ie-ueétute > vel morbo confertos, vel ho-flium incurfione dejeétos; vel alia calamitate prelfos. Scripfit S. Gregorius f.yGree. ad Epifcopos Illirici) ut Epitcopos ledi- ep’,'43, bus luis ab hoftibus expulfos benigne reciperent: Non quidem-, ut per communionem Epifcopalis throni dignitas dividatur, fed ut ab Eccleßa juxta poJfibiUtatem, per viam penfìonum Juf-ficientia debeant alimenta percipere. 4. Inde a faeculo XII. defuper corni- Fieur. ptelae glilcere caeperant. Saepe Epileo- j"£je/ur* pi cum titulatis praebendam per reler- p.C2.ie ’ Vationem penfionis partiebantur. Saepe c. 26. iu conferendo beneficia partem fruéfuum tefervabant; faepe beneficia ùib annuo cenfu elocabant) ut ipfi tantundem, aut etiam plus meterent, quam benelicia-rius, qui, vix fpiritum ducens, tum officium cultus divini, tum reparationes Eccleliae neglexit. Hinc novo jure Penfionös reitriótae funt, ut Beneiiciario eongrua luBentatio fuperfit. c. 30. de Fieur, Praeb. L cu- 5. Schisma Avenionenfe turbavit o-ntnia. Nonnulli Praefui es, quibus tot beneficiorum cumulus ruborem excullit. Partem eorum refiguarunt, fed tanta R 2 — ( 26o ) — pendone oneratam -, ut titulatus inrtar condučloris edet. Fuere pentiones et affignatae hominibus, qui nec fervie-bant, nec unquam fervierant, nec fer-vituri eraut ; et non raro laicis. In Concilio Tridentino inftantiae fačtae funt » ut peiiiìones novellae aliolerentur, aut ad vet-erem formam reducerentur. Tum Trid. feir. tamen a Concilio aliud impetrari non ?4- c. 13. potuit Decretum, quam, ut ivipofle-rum omnes Cathedrales Eccleßae, quarum reditus fumavi Ducatorum militi et Parochiules, quae Juniam Ducatorum centum fecundum verum annuum valorem non exeedunt, ab omnibus penjionibus, aut refer nationibus fru-dluum abjblverentur. in vit. 6. Reliquit in reliquis S. Synodus au-^ Caro1- boritati JFpilcoporum, ut uberiore fai-cy- ce penliones novellas relecent. Refert Scriptor de S. Carolo: Igitur neque penfionis vel minimum cuiquam Eccle-fiae onus impojuit unquam, et, fiquis forte per auSloritatem Juperiorem obtinere vellet, contra totis viribus pugnavit. Cum ex Praepofiturae facultatibus exfuis quidam, quo plurimum utebatur, annuam penjionem Jibi f'ere impetraßet, ea Carolus, ut auferetur, ftatim effecit. Neque alius pofiea unquam conari aliquid fmile eji au-Jus. 7. Abfit tarnen, ut inde S. Carolus Mullum locum juftae penfioni conceffif-fet. Sacerdoti tantum penfiouem con-celfam Icio. Is cum Eccleflae diu utilem fané operam pro doSlrina ■> vir-tutequef na navaßtU demum multi laboris Parochiam habens, infirmaque valetudine confeSius, cum eam relinquere cogeretur, ncque aliunde haberet vitae fumptum, moderatam p enfimi em Ecclefia fua, quae erat ex locupletioribus, a Carolo accepit. 8. In reliquis S. Carolus fruStusfuns unicuique Ecclefiae, Presbyterisque fingulis integros relinqui curavit vehementer, et effecit. Eo namque pri-vnim Ecclefiam capefcente, vel magna parte, vel toti alienis hominibus trant refervati: ex quo fiebat, ut, qui ejfent aliquo numero Presbyteri, facerdotia recufarent, quorum }'acuU tutibus pro dignitate vitae cultum mi-njme poffent confervare. Qui vero accipiebant, pravi pretii homines, neque auEloritate fatis muneri fuo fa-etre valebant, ut praeter Sacerdotis, ut tempora ftint, ex ea re contemptum, ueque facra fuppellex pro decore pa-rari, neque refici, vel ornari Eccle-fiae, neque farta teSla haberi poffent, 9« Inter corruptelas recentiorum pen-fionum referre oportet, quod multi viderentur beneficia, fine intentione eis Cap. 3. Be cauf. frodimi, jjenfion. defervieiidi, captare, ut cum pendone permutarent; hinc et alii ea occatione palam illudebant Canonibus, qui pluralitatem beneticiorum vetant. Nonnun-quam Penfionarii fant fimiles illis, qui beneticia fub modico ftipendio elocant. Plerumque per pentiones fit, ut unus ftipendia plurium fibi vindicet. Faciunt et Pentiones, ut non habeatur de meritis promovendorum jufta difcuffio: occluditur enim fere femper pauperibus aditus ad beneficia, quia nulli gratis ad beneficia fiipereftaccetfus. Quis reliquas artes a vitio fimoniae excufare vellet? Concluditur ergo merito, poltulari po-tuifie juftiifime integram abolitionem penfionum, quia ufus in tantum abufutn degeneralfe videtur, ut vix alias reme'-dium fperari poifit. 10. En canfas, ex quibus hodie pén-fiones concedi folent! Harum tres re-cenfentur, fcilicet pacis caufa, quando beneficium eft litigiofum; altera eft caufa refignatiouis, et tertia permutationis, ne refignantes, vel permutantes nimium difpendium patiantur. 11. Ad an hae caulae omni exceptione majores funt, ut excufandis vul-geribus penfionibus fuffragari queant? Quantum ad caufam compofitionis re-' fcripfit Alexander III. de beneficio ec-clefiafiico in litigium dedufto, quod tranfigi fuper re /aera, et litigio]a, utpote beneficio, non poteft. Etenim fes facrae, ut poßideantur, aliquo dato-, vel retento, feupromiffo in vim annuae penfionis, fpeciem credimus habere ftmoniae. Ref. c. 7. de Trans aci. 12. Quum ergo Innocentius III. alibi tolleraret ex arbitrio judicum impolitam penfionem pro compofitione litigio fi beneficii, ea Decretali haud ex-eufantur vulgares penfiones, quae pacis cauta mutua litigantium paftione ineun-tur, etfi eas judex confirmaverit. Ait Fagnauus: Oportet, ut hujusmodi campo (itiones, ( qualis occurrit in hac Decretali) fuper beneficiis, ad hoc, ut valeant, et excufentur a fimonia, capiant principium ab auSloritate Superioris, et non a paSlione partium » ut probat haec littera ibi : non quidem EX PACTIONE PARTIUM , SED EX JUSSIONE judicum. Quamobrem qui prius faciunt inter Je campofitionem, et poflea adeunt judicet, ut interponant auctoritatem, non excufantur fecundum bonam confdentiam, quominus incidant in vitium Jmoniae. Eu ditiae Decretalis reftritiionem. c.21. de Prae-hend. et Dignit. 13. Quantum ad cautam relignatio-uis, et permutationis pallini invaluit, fiuod refignantes in favorem tertii, vel permutantes ad fupplendam tenuioris beneficii aequalitatem fibi annuas pen- Fagn. ad c. 21. de Praeb. Syiiod. Chalced, c. io. Cap. 4. Leg. Fenfion. C'onc, Aquisgr. e. h6. fiones reddendas, aut redimendas faepe faepius refervent. Quid alienius eft a veteribus, et recentioribus Canonibus ? Olim Synodus Chalcedonenlis ftatuit : Siquis translatus eft ab alia in aliam Eccleßam-, prioris Ecclefiae, vel Martyriorum, quaefub ea funt, autPto-chodochiorum, aut Xenodochiorum rebus in nullo, per reiervationem penilo ni s communicet, quia di milio officio illius Ecclefiae, quae refignata, vel permutata eft, et titulus percipiendi, et participandi quodammodo fruéhis expi-rat, ut penfio fine titulo exigi videretur. 14. Novo jure declarat Urbanus IIT. honeftati effe contrarium, et procul dubio fimoniacam continere pravitatem, quod quidam Praebendae fuse cedant, et juri renuntient, ut majorem Praebendam obtineant, vel ex hoc certam pecuniaefumam, vigore penfonis* con-iequantur. Sic enim gratis non reddunt, quod gratis acceperunt, c. 5. deRer. Perm. 15. Quid inde falubrius, quamutPen-fionarii, fi quidem tuti elle velint, meminerint, bona ecclefiaftica non fuper-effe, nifi ad alimoniam miniftrorum Ec-cleiiae, et fubfidium egenorum. Ait Concilium Aquisgranenfe Anno 816. : Fideles namque, fidei ardore, et Chri-fii amore Juccenfi, ob animarum Jua- rum remedium, et caekßis Patriae de-ßd er inm ■> fuis propriis facultatibus fanet am locupletem fecerunt Ecclefiam, ut his et milites Chrifii alerentur, et Ecclefiae exornarentur, pauperes recrearentur, et captivi pro temporum opportunitate redimerentur. i5. Et vero ea e^ conditio piorum redituum, ut necaftuales miniftri, multo minus Peutiouavii ex iis vivere polline, fi aliunde habeant, unde vitam trau figere poifint. Juxta S. Auguftinum : Si pauperum compauperes fumus, etno-flra Junt, et illorum: fi autem privatim, q ime nubis J uffici ent, po fidemus, non funt illa noftra, fed pauperum. 17. Et quia penfiones via diipeniadonis a fuis titulis avelluntur, opus denique jufla esula e fi: (lifpeufationis. Sic inter recentiores Interpretes pronuntiat Crtnliehn us Benedicti : Cali fa imponendi penfionem femper in jufla cenfetur, fi non pertineat ad utilitatem Ècclefiae, cui penfio imponitur — fine ergo califfi legitima, utilitatem Ecclefiae pen-fionariae concernente, non valet etiam 11 Papa impofita penfio. _ ig* Quid ì Quodetfaepecaufa, quamvis ex parte Superioris legitima videatur, tamen ex parte fupplicantis infuf-ficiens elFe poflit, utpote, fi penfio ob redimendam vexam extorta fuerit. Me- S. Aug. ep. 50. Benedia. de fideic. P. 2. n -f. minit harum vexarum innocentius HI. £, 3 r. de Refer. Cap. 19. Novo jure penfiones velati quae- OorAu' tiara divifiones, dimimitionesque bene-aqua iw* tìciorum ipeédati caeperant, quia enim penf. proventus fragulis titulis inhaerent, videbantur ipfa beneficia quodammodo dividi, aut diminui penlionibus fubtraéìfis. Tit. un. ut Eccl. Benefic. fine diminut. confi. 20. Superfunt in Decreto Gratiani veteres auftoritates, quae vetant, divi-fiones Ecclefiarum, id eft, Epifcopa-tuum fieri, nifi ex juda cauta eas cum-probaffet auctoritas Synodorum, c. 6, 12. 39 et 41. VII. q. 1. 21. Novo jure id jus et in reliquis beneficiis obtinuit. In Concilio Turo-nenfi (latuit Alexander HI.: Majori- bus Ecclefiae beneficiis in fina integritate manentibus, indecorum nimis videtur, ut minorum Clericorum Praebendae patiantur fieSiionem. Ref. c. 8* de Praeb. 22. Inde Innocentius III. refe ri p fit a Decreto Concilii Turonenfis effe alienum , quod aliquando ad unam Praebendam propter importunitatem petentium duo Clerici, divitis proventibus » eligerentur, c. 20. ibi. 23. Quippe, invalefcente nova difei-plina beneficiorum, jus proventuum velati individuum cum titulo in illis Ec- clefiis, quae numeratum habent Clerum, cenfetur, ut dividi non poffit. c.z^.d.t. 24. Haud ergo dubium eft, eas divi-fiones, et diminutiones elie a Canoni-bus alienas, tn Concilio Lateranenfi III. prohibuit Alexander IH.: ne ab Abbatibus, Epifeopis, aliisque Praelatis novi cenfus imponantur Ecclefiis, aut veteres augeantur, aut partem redituum fu-is ufibus appropiare praelumant. c. 7. dt Cenfib. 2v Haec omnia Decreta fuccelfive ad penfiones per juftam interpretationem prorogare placuit, quia per eas quali quidam novi cenfus Ecclefiis im-pofiti, aut veteres auéti, aut pars quaedam redituum in alienum commodum fubtračta videbantur. 26. Succeffit inde, quod peufionum ìmpofitio autoritari Papae refervare-tur, quia difpenfatione Canonum opus eft. Refert Choppinus, jam pridem Senatum regium decreviife, nullam beneficiariae penfionis rationem haberi-, nec. paSlitiae conftitutionis ejusdem, nifi Romanus Pontifex confignatis ipfam tabulis fanxijfet, ac fiabiliijfet. Synodus quoque Remenfis anno i?83. declarat omnes penfiones, et paftiones fu-per beneficiis, in quibus non intervenit Sedis Apoftolicae approbatio, illicitas, et fimoniacas. Chojipia. de fac. Polit. 1. 4. Tit. 2. na?. Synoii. Remen f, Tit. 12. , 27- Praevaluit jam diu praejudicium refervationis, ut locorum Ordinariis non aliae relinquantur peufionum alTi-gnationes, quam quas Vicariis praebere oportet, ut vicibus fungantur Prae-bendacorum, aut Curatorum, qui live ob deličtum, five ob imperitiam, üve ob ingruentem morbum, vel ob irregularitatem, vel dementiam fufpenfi funt ab exercitio ecclefiaftico. Irid. fej]’. 2i. c. 6. 28. Si alicubi major fuperelt Epifco-pis auftoritas, ea reftriiigkur ad penfio-nes perfonales, et temporales, quae vitam Beneficiati haud excedunt. Papae enim elle ajunt, dare penfiones reales, et perpetuas, ut et in fucceiforem beneficii prorogentur. 29. Porro talis Suecefibr ad folutio-nem ejusmodi peufionis ideo tantum tenetur, quia ipfos proventus, quibus penlio impofita eft* percipit, non autem vi alicujus confentus perfonalis, unde et facilius vel ammllationem, vel reduftionem penfionis pofculare poteft. 30. In Gallia tamen penfiones reales in beneficiis curatis aegrius admittuntur. Hinc faepe judicatum eft, fucceffo-rem per obitum in beneficium curatum non teneri ad folutioHem penfionis ; etfi legitime impofita fuerit; fi ipfe Provi-fus nullum huic impofitioni confenfum praebuerit. 31. Praevalenteindilcreriore ufupensionum ecclesiafticarum beneficia curata ab illa pedonali, realique fervitute di-fpenfare placuit, in quantum liimam ducatorum centum fecundum verum annuum valorem non excedunt. Hinc ftylus curiae inolevit, ut in signatura pensionis fuper beneficiis Parochialibus luhjiciat-r claufula; dummodo ex fructibus ditiae Ecclefiae centum ducati liberi pro illius ReStore ■> pro tempore exiftente-, ad juftam fuftentationem, annuat im remaneant. Per hanc claufulam apparet, provisionem effe conditioua-tam, in tantum ut ipfe Pensionarius, vel resignans probare debeat, quod, de-duéta pensitJiie, maneant centum ducati ulualis monetae, in valore Jlegionis, ac Provinciae, in qua situm eft beneficium , ex certis fručtibus, praeter domum Parochialem, ad juftam futienta-tionemReóìoris liberi, et integri. 32. Haec fumma a Concilio Tridentino definita eft, ut congruae portioni Reftoris confuleretur. In Gallia aeftima-tur haec portio competens Parochorum, et Vicariorum ad trecentas libras gallicas. Hinc in aéìis Cleri G .1 'icani refertur ediutum Ludovici XIV. quo declaratur, pensiones fuper beneficiis curatis non effe admittendas, nisi sine imminutione, aut reftriótione fummae trecentarum librarum, quae annuatimTitula- Cap. 6. De beiic-fic. quae pftnf. Onerar» po ir» Act. Gier. Gail. r. 2, P. 2. Tic. 13. Art. 16. *— ( 270 ) — rhun fuftencationi libera, et ab omni o-nere immunis deputabitur» utpote ex certis fmóiibus, non comprehenjis cafu-alibus, et adventitis Ecclefiae oblationi-bus, qua e Parochis cedent perinde, ac manuales diftributionesCanonicis. Hc c exemplo oportet ergo et alibi, fecundum mores cujuscunque regionis, juftae fu-flentationi Reétorum liberaliter providere, ne alias defečtu competentis l'u-ftentationis cura animarum negligatur, aliaque incommoda fuboriantur. 33. Saepe beneficiis curatis et Praebendae theologales, praeceptorialesque aequiparantur, quia his nonnunquam incumbit, non tantum inftručtioni Clericorum, aut puerorum vacare, led et praedicationi verbi Dei operam navare. Sicin Gallia, Hifpaniaque obtinet, quod nullae penfiones admittantur in Canonica tibus, qui ex veteri, inllitutoMagiftris, et Doctoribus conferri debent. 34. Dicuntur nonnullae Ecclefiae et eo jure, vel privilegio gaudere, quod nulla earum beneficia perlbnibus onerari queant. Et quid aequius ? Alienum enim eli ab omni ratione, quod fruótus cedant laepe oberiore proventu illis, quin ullum ferviti um praeftant, ac ipfis, qui pondus diei, et aelhis in beneficio ferunt. 3<. In Gallia, et Hifpauia fatis vulgare eft, quod a penfionibusexcufentur beneficia Patronatus regii, nifi ipfiusmet Regis contentus acce Heri t. Atque hoc exemplo et reliqua beneficia patronatus laici, etti mixti, a penfionibus liberantur, nifi Patronus confenfum praebuerit. Si jus Patronatus laici per turnum a Patronatu ecclefiaftico divitum appareat, penilo, quae in turno ecclefiaftico impolita fuerat, expirat morte refignatarii, fi Vacantia in turnum laicum incidat. 36. Veteri jure penfiones- quae fub-inde Epifcopis, Palloribus, aliisque Clericis indigentibus ex bonis Ecclefiae, cui attualiter non deierviebant, miferatio-nis cauta allignabantur, fimplicem frugalis vitae alimoniam fpeóìabant, ut nihil fere minuere viderentur proventus Mi-niftrorum, qui Ecclefiae fevvitio vacabant. ScripfitS. Gregorius Etberio Epl-icopo, quod fi verum fit, eum ita capitis paffionem incurriffe, ut, quod mente alienata agere Jolet, gemitus, et fletus audire fit ~ alter in locum ejus ordinetur, fidamen, ut, quotis que e-undem in hoc faeculo vita tenuerit, fum-ptus ei debiti ad frugalem fuftentationem vitae de eadem Ecclefia minifirentur. 37. Recentior corruptela invaluit * fiuod propter acceptionem perfonarum aliquando vel omnes, vel praecipui fru-ftus beneficii refignanti, vel Penfionario relervarentur. Quid turpius, inquit au-ftorum quidam, penfionarium, nec laborantem , nec feminantem manducare; beneficiar um egenum, nudum, etpau- Cap.7. Del’om'oM Peiifion. S. Grpg'. Lib. ix, ep. 7. per em mendicare? En vetus querelae argumentum? c. 23. §. 3. D. 93. 38. Supereit et hodie in fty io Curiae, quod in beneficiis limplicibus nmmunquam penfiones vel ad omnes fructus, vel dimidietatem porrigerentur. In ulu tamen Galliae, alibiquehae penfiones re-fiiinguntur ad tertiam partem proventuum, ut competentiae Beneficiati con fultum fit. Sic anno 1571. praecepit Rex, ut ob publicum Eccleiiae bonum, cunctae, quae etiam praecellerunt de bene-iiciariis penfionibus conventiones, vel conflitutioiies ad tertiam fmétumn portionem reducantur. Atque hodie haec pernionum portio potius per quantitatem pecuniae, quam per quotam fvu-étuum definiri Iblet, ut tolleretur ecca-fio difecirdiaram, quae ex communione, etdivilione fmétuum oriri pollent. 39. Abfolvuntur et ab hac quantitate penfionum per pecuniam numeratam praeitanda diitributiones quotidianae , aliaeque 'fortuitae oblationes eccleliafti-cac, quia non funt de corpore beneficii, aut in fruétibus Praebendae non computantur, licet ex confuetudine Eccleiiae, in cujus praebenda penfio erat creata, diitributiones non darentur ad manum, neque quotidie, fed singulis mensibus tantum, et eàrum loco daretur singulis Canonicis certa quantitas numeratae pecuniae. 40. L11 40. In ftylo Curiae aliquando ex gratia etiam Caper diftributiouibus pensio conceditur, Ced tum additur claufula: dijlributionibus qlwtidianis-, et nonni-fi praefentibus, et divinis officiis inter-effientibus dari-, et per eos lucrari fo-litis y et confuetis. 41. Reliquum elt, quod in Gallia, et alibi pensio neque ad tertiam partem proventuum admittatur, nisi, detratta pensione, maneat congrua portio pro Titulari. Prima enim lexeft, ut, qui altari dejerviunt» de altari etiam participent. 42. In ftylo Curiae fuperfunt diverfae clauliilae, quibus pensiones concedi Colent. Sic in resignatione pensio refer-vatur ea clauCula: ne ex ftia refignatio-fte nimium difpendium patiatur, deali-cujus fubventionis auxilio provideri , etc. Patet inde cauCam finalem pensionum elle alimentationem Pensionarii. Absit enim, ut Pontifex eam allignare velit aliis, qui alimonia non indigent. Tinis ergo eft providendi egenis de alimentis. 43. Poft claufulam exprimentem Quantitatem fruóluum beneficii pensione gravandi lequi Colet: etiamsi fuper illis druétibus) aliae pensiones, quas, illa-rumque fummas etc. placeat habere pro expreffis, et quae exprimi poßint in litteris, aliis forfan affignatae exiftant. Vtin-Efpcn jf.Eul. P.IIl. S I. Cor. c. 9. Cap. S. De Claui'. Ftni'. Hac claufula opus, quia fecunda pensio? nisi prima exprimatur? nulla de jure foret. Si tamen haec pepsio, una Ami priore? tertiam partem fruftuum excederet? haud facile? etiam cum hacclaufv-lain Gallia? vel Belgio? vel alibi admitteretur. 44. Vulgaris etiam claulula eft : ut pensio sit libera ab omni decima, quarta, media, et quavis alia fructuum parte, nec non fubsidio etiam charita-tivo, et quovis alio ordinario, et extraordinario onere,quomodolibet nuncupato etc. et quavis alia etiam urgen-‘ti, nrgentiffima, et necejfario exprimenda caujk, etiam adJupplicationem Imperatorum, Regum, Reginarum, Ducum, et aliorum Principum inftantiam, canonice vel de faSto, nunc, et pro tempore impositis, et quomodolibet imponendis; etiamsi in impositionibus hujusmodi caveatur exprejfc, quod Pensionarli quicunque pro rata Pensionum Juarum , quantumvis exemptarum -praemißis contribuere tenentur. Quid clarius exprimere pollet, folam cautam alimentationis in pensionibus fpeétari ? Si tamen tanta eilet onerum impositio? ut, si haec a foloTitulari ferri deberent? proventus beneficii nimium diminuerentur , indubie ? non obftante hac clau-fula, Pensionarius ad partem onerum ferendam merito vocaretur; vel faltem » ob haec onera, dimiiiiirio, vel moderatio quaedam pensionis, ut minus durantibus his oneribus, peti pollet; praeler-tim, si pensio sitrealis folvenda ab eo, qui pensioninoli conlensit, neque beneficium fub conditione 1'olvendae pensionis accepit, iplaque onera sint extraordinaria. • 45. Additur in litteris pensionis, ut folvatur mediatim in Nativfbte £?efu Ckrifii, et Nativitate annis jBapti-fiae. Haec claufula apponi folet, quando termini folutionis non fuerunt in luppli-catione, exprelli. In reliquis enim liberum elf, resignanti et resignatario pro libitu plure), vel alios terminos folutionis definire. 46. Inde fequitUr: quod ille, vel qui-cunque alius-Siicceß'or, qui in dictis fe-Mvitatibus, vel Jultem intra 30. dies illarum singulas immediate fequentes Tensionem praediSlam per eum tunc debitam non perfalverit, cum effeStu lapsis diebus eisdem'fententium excommunicationis incurrat etc. Benigna panie 11 interpretatione haec Centura non incurritur, donec declaratoria sit data per judicem , et Pensionarius ea utatur, intimando illam adverfario, vel Parocho, aut ponendo eedulones, quinimo in Gal-iia, et alibi cenlura mere Ityli, cenfetur effe. s 2 47- — ( 27S ) — 47. His fubditur: si vero per fexmen-jcs, dicìos 30. dies immediate fequen-tcs,fcntentùm ipfam animo, quod absit , Juftinuerit indurato, ex tunc effluxis mensibus eisdem dicio beneficio perpetuo privatus exifiat, illudque vacare cenfeatur eoipfo, tibique (Pensionano) liceat ad idem beneficium liberum habere rcgrejfum, et liceat tibi vigore tui prioris trilli etiam poffleßionem pro-- pria auSloritate apprehendere, acfi illud minime refignaffles. Opus tamen et hic eft declaratoria lententia judicis. In Gallia haecclaululaquantum fpečtat liberum regr ellum, nVilla cenletur. Ne tamen detur locus perfidiae, Relignatavins per fententiam judicis condemnatur aut ad lblvendum,autad cedendum, fi jullae Ibi utioni penlionum deeft. • 48* Apponitur et claui'ula: quod penilo annulari, reduci, aut minui non pofflt. Si tamen adeo lint diminuti proventus, ut, deduóta penfione, alendo Titulari non fufficiant, reduétio peti, non obftante induito, potert, maxime ab eo, quiimpofitioni penfionisnon con-lenlit. Sic et in Curia Romana reduétio folet dari, praeteriim fuccellbri. Eeg 49. Juxta regulam Cancellarne nec rane, de litterae affignationis etiam motu proprio penfion.et cujusvis penfionis annuae 1'uper alicuius beneficii fruétibus expediri poliunt, nili de contentu illius, qui dičtam pen- — ( 277 ) ■— fionem perfolvere tunc debebit. Hinc et hodierno flylo fubjicitur claufula, pen-üonem folvendam per N.'cujus ad hoc accedit ajfenjus, et Succejjbres Juos. Exigitur ergo confenius, qui penfionem perfolvere tvnc9 utpote tempore im-pofitionis, debebit: nam Succefforum coii lenius non requiritur. to. Juxta modernum ftylum Curiae Romanae plerumque huic regulae derogatur, quoties beneficium .confertur ab-fenti cum refervatione penfionis, praefer tim , fi refignans Iit pacificus beneficii potreffor. Hoc cafu expeditur figliatura penfionis cum hac claufula: Et cum derogatione regulae depraeflandocon-fenfu in penfionibus , attento , quod refignatio fit in favorem, et Orator, qui vere, Yealiter, et pacifice pojfidet, aliter refignare non intendit. 51. Ajunt vix non omnes Interpretes, Papam proprio motu polfe fine confenfu refignatarii alicui beneficio penfionem imponere. In Gallia tamen hujusmodi impofido penfionis, aut derogatio aegrius admitteretur. 52. Subinde apponitur claufula, quod Penfio debeatur, licet nullum jus cedenti competat; idque ad tollendas lites. In Gallia tamen penfio abufiva cenatur, fi Papa, etiam de confenfu partis eam ad commodum ejus, qui nui- — ( 278 ) -~ lum habet, aut praetendit jus ìh beneficio, concederet. 53. Dataria Apoftolica obfervat, nt, quotiesrefignatuvbenelicium, quod pe&-fonalem relidentiam exigit, non admittatur refignatio cum refervatione peu-fionis, nili in fupplication.e exprimatur tempus, per quod Oratorillud poliedit: fi enim hoc breve efi, rejicitur fup[dicatio , aut in calce ipfius refpondetur: Reßgnet absque f enfiane. Id ipfum pra-čticatur et in permutationibus fi mili um beneficiorum cum aliis nullam reliden-tiam requirentibus. 54. Moderno ftylo requiritur in re-fignatione, praelertim cum penfione, beneficii Parochialis, aot alterius reli-dentiam requirentis ad minus trium annorum poiieliio; quamvis ante requirs-rentur feptem, aut -fex anui. 5v In Gallia anno 1671. vetat Rex Titularibus in beneficio curato, aut in Ecclefia’Cathedrali, vel Collegiata re-fignare refervata penfioue, niliactuali-ter quindecim annorum expleto tempore infervierint, aut ratione morbi, vel infirmitatis notae, et per Ordinarium agnitae, quae ad vitae refiduum inhabiles illos reddit, ut funéliones tuas continuent, aut beneficiis luis fer viant, excuientur. y6. Nonnunquam fuccreverant fraudes, quod eo colore incompatibilitas — ( 279 ) — beneficiorum tegeretur* quia* dum u-trumque fimul retineri nequit quoad titulum, placuit, uno retento, partem proventuum faltem per penfionis refer-vationem ex dimido beneficio decerpere. In Gallia injmigitun-iis, qui plu-res poliident Canonicatus, ut unum o-ptent, nec alios poifint penfionibus gravare. In Itylo Curiae pro quocunque beneficio, leu curato, leu limpliei, cujus collatio fpečtat ad Papam, et Orator Iit praeiens: ii velit litteras expediri in forma gratiofa, coram examina-, toribus, etJNotario praeftandum elt juramentum, quod ipfe Orator tale beneficium non allequatur animo illud re-iignandi. 57. Cenfentur recentiores penfiones jure, et exemplo cujusdam beneficii, tina, quia ex caufa permutationis, vel refi- oansiat. gnationis loco beneficii refervari Volent. GuemaJmodum ergo beneficium ultra Penfion. vitam non porrigitur, ita et penilo morte penfionarii expirat. 58. Sic et inltar beneficii peufio alteri conftitui non potei!, nili Clerico. Hinc et exemplo beneficii extinguitur penfio per contraórum matrimonium, aut perprufeffionem religiofam, nifi data, aut refervata fit peniio cum potevate transferendi. 59. Inde a Leonis X. tempore magis innotuerunt Papales facultates transfe- — ( 280 ) — rendi penfionem in aliam perfonam ; quod tribus modis beri folet; utpote aut obtenta chmlular cum Pontifex penfio-nem relervat, Gmulqne facultatem concedit, eam in aliam perfonam transfcri-bendi: vigore novellae fupplicacio- nis, fi fcilicet pofìea partes Papae fup-plicant, ut penfìo, quam Caius'J'itio folvit, extinguatur, et Sejo refervetur: aut denique jure privilegiorum .nonnullis concelibrum. Talia privilegia ajunt itonnullis Ordinibus elfe concelfa. In Itylo Curiae rariflimus hodie elt ufus earum translationum, quia hae facultates ferre nulli conceduntur, nili Cardinalibus, aut aliis viris de Sede Apo-Itolica peculiariter meritis, ut poilint' fuos familiares in articulo mortis remunerare : et nec tunc folet concedi, ut totam transferre polfint, fed vel tertiam, vel dimidiam tantum partem. Alibi ergo earum facultatum aut nullus eft ufus, aut et rariEmus. 60. In Gallia non poteft penfio refer-vari ex caufa permutationis, nifi in beneficio permutato. Secus eft de ftylo Curiae Romanae. Nam fi beneficium permutatum fit incapax penfionis, vel totam ferre non poEt, faepe penfio refervatur fuper fruótibus alterius beneficii, quod obtinet Refignatarius, vel faltem una pars fuper beneficio refigua- — C 28i ) — to, et altera fuper alio beneficio» et aliquando iiiper beneficio tercii. 61. Corruptis faeculis invaluit etre-fervatio penfionis, quae dicitur de con-fenfd: feu ex cauta lucrativa, * quae ita vocatur, quia penfio ex confenfu Titularis refer vanir Apottolica auótorkate conlanquineo, affini, vel amico etc. fuper fruéìibus beneficii. Dataria Apo-ftolica plerumque has refervationescen-let elle fraudulentas, quia conflat, eas fupplicationes, in favorem conlanqui-neorum Titularis, five aliorum quorumcunque porrečias, fere femper rejici. In Gallia, et aliis Provinciis nullus èfl earum relervatioimm ufus, quandoquidem pro regula invaluit, penfio-nem nec per Papam de confenfu Titularis conflitui' polfe ad commodum ejus, qui »ullum jus habet, vel praetendit in benéficio. 62. Extinguitur et pendo libera, et abfcluta Penfionarii remiffione, quia cuique liberum, eft, fuo favori renuntiare. Poteft haec remilfio fieri et propria auóìoritate, licet penfio per Papam eilet refervata, aut eilet refervata pro alimentis ad commodiorem fuftentaiionem. _ 63. Frequentiffinla hodie eft penfio-nis redemptio per anticipatas quorumdam annorum folutiones. Haec remiffio beri confuevit auéloritate Papae, fnfup-Plicarione exponit Orator, quod ftbi — ( 282 ) — certa peiifio atiétoritate Apoftolica fu-per fructibus beneficii N. refervata fuerit, ac mm fubjungit: quod ex certis caufis animum fuum moventibus, caf-J'itioni, *extiuclioni, et annullationi, dictae penfionis annuae, illiusqne re-fcrvationi hujusmodi in S V. manibus /ponte et libere, nonnullis tamen anticipatis, feu anticipandis folutioni-bus, et non alias,»nec alio modo con-fentire proponat, et ntinc etiam con-fentiat. Supplicat igitur etc. Annos anticipatarum folutionum non exprimunt, quia eorum numerus, freut et pretium de confenfu partium dependet. Nec tamen in chyrographo , aut Procuratorio ulla fit conventionis de pretio mentio, quia fimoniam proderet. 64. Anticipatae folutiorles ita co ultimi iblei)t, ut jufi:um pretium, fei? Capitale annuae penfionis reddatur,' *ad eum pene modum, quo fimi lis quantitatis annui reditus vitalitii redemptio fieret: atque ex hoc paóto fit^ ut i ple Penfionarius, mediante hac redemptione per quatuor, quinque, fex aut fe-ptem annos, atque ex beneficio refi-guato qptabilem pecuniae fummam con-iequatur, quam fi de una determinata fumma conventum fuilfet. Quantum periculum fimoniae , nifi fimoniam non in re, led in verbis fi tam effe dicamus. — ( 283 ) — 6^. In figliatura fuper extinótiouc, a6t cairatione pensionis folet apponi haec claufula : quod fola praefentis fapplicationis figliatura fnfficiat, et ubique fidem faciat in judicio, et extra, regula contraria nonobjlante. Piatio hujus ftyli eft, quia extinctio pensionum favorabilis ce nie tur. Pensiones enim o-dioiae funt. Et inde dolendum efi;, quod tam frequentar concedantur. Iu Canonibus enim, et Patribus recenti orum Pensionum, et redemptionum nullum ve fligi um relucet, quia vix ab avaritia, aut alio vicio ex cui ari queunt. * 66. In morali dottrina quid falu-brius, quam ex lentendis Patrum Clero Paupertatis Ibidium paucis commendate. Ex ient^hfia S. Cypriani, Pauperes s. Cynr. ahcti, fuperbi negtsSU. Nec fafius, lle nec altus circa Chrifli difcipulatuni ciu-ift. liquem obtinet locum. Chriftus pau-pcr difcipulos divites afpernatur. Ait S. Hieronymus: Clericum e\ inope s. Hier. divitem fafilim, qua fi quandatn pefiem 2. s,i fuge. Juxta S. Ambrosium: Petrus s.eAmbr, gloriatur, quod non habeat argentum, J'ib ?■ neque aurum: vobis pudor efi, minus in adhuc habere, quam cupitis; eft ergo «p. 10. ei pauperies glorio fa , quia eft et bea- Lllc- — tarnen non tarn hoc gloriatur Pe-Y^s, quod argentum, et aurum non liabeat, quam quod fervet mandatum S, Au g. ferm. 37. ad Fratr. Temili. relatioque ad Papam remittatur. Tritt. fefT. 2i. C. 5. 27. Juxta formam commiffionis debent audiri, quorum intereft. Audiendus ergo eft praeprimis Epifcopus, aliique Collatores, quorum intereft, quod collationem ratione unionis amittant. Audiendi funt et Patroni! immo, fi Patroni laici fuerint, eorum et confenfus requirendus eft, quia in perpetuis u-nionibus nec Papa laicorum juri Patro* natus derogare in his terris poteft. Concilia Belgica ad Tridentinurfi Decretum» quo poteftas fit Epifcopis, ex juftacauli» uniones faciendi beneficiorum, et Ec-clefiarum, exprelfe monuerunt, opus ejje confenfu Patronorum laicorum. 28« Quantum adconfenfum Regis fpe-ftat, id expeditum eft, hunc requiri io unionibus beneficiorum Patronatus Regii. Ajunt, et Procuratorem Principi» Generalem vocandum, et audiendum effe, non folutn fi jus Patronatus ad Principem pertineat, fedetiamfiad a-lium, nempe ratione publicae utilitatis» ad difcipieudum, an futura unio publico fit utilis, nec ne. Quippe Princeps omnium beneficiorum, quae in territorio funt, Protečtor, et Tutor cenfe* tur. In Gallia ab unione, praeterito Procuratore Regio faéìa, velut ab abufd provocari folet, foletque etiam poß centum annos provocatio admitti, qui» unio lem per gravare cenfetur. Si de beneficiis, quae ad Regaliam fpeétent» — ( 29f ) — agitur, unio, inconfultó Procuratore Regio, fieri nequit: aut, ii farta iit, aperta Regalia Rex confert, quafi nulla Unio interveniffet. 29. In Belgio, et alibi, fi agatur de Unione beneficiorum per Papam farta , ea exeeutioni mandari non poteft, nifi audiatur Procurator Regius, quiaPla-cetum Regium dari non confuevit, nifi Regio Procuratore, vel Officio fifcali audito. 50. In reliquis unionibus beneficio-rum, quae pleno jure ad provifionem , aut collationem ordinariorum Collatorum pertinent, nec in Gallia interventus Procuratoris Regii necelfiarius exilli-Uiatur, nifi fpeciale commodum Regis Probetur, aut in luppreflione notabilium beneficiorum quidquam contra fundationem, quia Rex Proteftor omnium fundationum cenfetur, intervenire dicatur. Confultius eff ergo, in hifce u-uionibus, et fupprefiionibus interventionem Officii fifcalis expetere. At firn-Pjicium beneficiorum uniones, praeler-tim ad dotationem tenuiorum Parochiarum, paffim ab Epilcopis, inconliilto Rilcali, fieri, et tolleravi folent. 31. Rertorem beneficii uniendi praeterivi poffe declaravit Clemens V. Unio enim fieri folet fine praejudicio poliet-R>ris, quia, quoad usque vivit ipfe, Keg. Can* eell. de Union. quiefek omnis unionis efFeétus, ut ejus poffeilioni, aut juri nihil praejudicetur. Clem. 2. de Reb. Eccl. non allen. 32. Invaluit tamen, queri PoiTeOTor beneficii uniendi vocandus cenfeatur? quia, cum agitur de alienatione aut fuppreßione tituli, ejus, veluci Admi-niltratoris, e 11, beneticii lui jura et utilitatem defendere; fed revera unio ex legitimis caulis fieri potei!, eo invito , modo ei referventur fruéhis durante vita. Cluniacenfes inde Bullas obtinuerunt, quibus unio beneficiorum, quae ab eorum Ordine dependent, prohibetur fieri absque confenfu Abbatis, et Capituli ejusdem Ordinis. 33. Quantum ad Parochianos, fi de eorum Parochia unienda agitur, fpeéìrat, et ipfi audiendi funt, quia ipforum in-terell, bonum, et proprium habere Pallorem. Si tamen juda apparet unionis cauta, Parochianorum confenfus haud expediatur. 34. Praecipit Regula Cancellariae, ut petentes beneficia aliis uniri, teneantur exprimere verum valorem, fecundum communem aedimationem , tam beneficii uniendi, quam illius, cui uniri petitur; alioquin unio non valeat. Quippe ex hac expredione innotefcere faepius potei!, nam utilitas, aut neceffitas eam unionem requirat; utpote quae ex Ec- clefiarum majore, vel minore penuria non raro metienda eli. 3V Si omnibus rite examinatis, fin-gulisque, quorum interefl, auditis, utilis, aut neceiFaria unio Ecclefiarum appareat, potei! Epil'copus ail eam procedere, etfi beneficia eirent generaliter, aut Ipecialiter refervata, aut (juomodo-cuntiue alFefta. AdditS.Synodus: Quae unionis etiam non poffìnt revocario nec quoquo modo infringi-, vigore cu-juscunque provi ponis, etiam ex caufa repgnationis, derogationis, aut fu-fpenfionis, etiam a Romana Curia impetratae, nifi illae omnem ačtionem E-piicopi praevenerint, ut inde ex collatione vacantis beneficii, et expeditione Bullarum jus tertio jam quaefitum fuif-fet, aut nifi vilam fuerit Sedi A polio-licaenon obllante hujusmodi Unione re-fignationem admittere, et ex certa fci-entia, alteri fecundum plenitudinem poteftatis providere. 36. Superfunt tamen nonnulli modi, quibus et legitima unio refolvitur: nam caufa refolutionibus favorabilis cenfetur, quia inde beneficia in primaevum fiyum refiituuntur. Et fi conflat praecile de caufa, ex qua unio fačla fuerat, ea cef-ftnte, et unio dilFolvitur. Sic in Belgio auéìoritate tum Pontificia, tum Regia refte Procellum eli ad dilFolutionem Unionis Mona fieri or um fa 6! a e quibusdam Tria. reir. ir. c. 5. Cap. 4. DeDHVol. Union. Epifcopatibus; eoquod in eorum erezione ex proventibus Monafterioruni Epifcopis competens dos eliet affiguata? atque ita auZis propriis proventibus E-pUcopatuum ceiìaret caui'a Unionis. Hoc exemplo» fi diligenter ab Ordinariis reviderentur veteres uniones praefertim Eccleliarum Parochialium, quondam liberalius faódae, non dubium, quin deprehendi polfet, caufam veterem unionum in multis exlpiralfe, ut nulla unionis tolerandae cauta fuperlit. 37. Quinimo etfi cauta Unionis adhuc aliquantum fu perede videatur, poteft tamen ad ditlblutionem procedi, fi alia cauta fupervenevit, quae caufae unionis praevaleat. Nam fiditi Unio ex cauta utilitatis» aut necellitatis Ecclefiarum tieri poteft; ita et ex eadem revocari. Jrg. L. 3 v ff. de Reg. i^fur. 38. Apparente legitima caufa, qui Ecclelias unire poliunt, poliunt et dif-iblvere unionem. Quinimo Epifcopus uniones fuarum Ecclefiarum, non modo a fe, aut fuis Praedecelforibus, fed a Papa, aut Legato faZas caufa fubfi-fteiye ditfolvere poteft, quia Papa u-niendo beneficia non cenfetur potefta-tem Ordinarii reftiinxitfe. 39. Si tamen unio faéta eft Regia au-óloritate, Regeque cum caulae cognitione approbante, refolutio hujusmodi unionis fine conlenfu Regis in Gallia, i— ( 299 ) — vel alibi non facile admitteretur» nec dÜEculter ab hujusmodi diffolutione appellatio velut ex abuiu reciperetur. 40. Et quia unio requirit caufae cognitionem, vocatis, en auditis, quorum intereit; hinc et in refolutione 11-nionis eadem folemnitas adhibenda eft; utpote in Bulla revocationis exprimenda eft claufula: vocatis his, qui fuerant evocandi. Tametfi minus exacta cautae cognicio facilius in dilfolutidfie , quam in unione toleraretur, quia juva proniora funt ad iblvendum, quam ligandum. 41. Diffoluta unione reftituitur beneficium in prittinum (tatum, ita, ut redeat ad collationem, vel provifionem illius, qui ante unionem fuerat Colla-r tor, aut Patronus. Nec enim conlen-tienio jultae unioni cenfetur abfolute juri collationis, aut Patronatus renun-tiaffe. 43. Quemadmodum tamen unio fieri folet fine praejudicio Polfellòris; ita et dilfolutio. Quin et getta tempore Unionis rata manem : ideoque liquae alienatio, fervatis juftis folemnitatibus, durante uniane contigerit, ea haud revocatur per diilblutionem Unionis. 43. Ut abhinc beneficium unitum, feparatim ab illo beneficio, cui fuit u-nicum, polt decelfum PotfelToris impetrari queat, non fufficit aut cautam n- S. Beni. L.de m Confici. * c. x. S. Cypr. ile Óper, Chrili proi. nionis ceflare, aut adeife .canfam fuffi-cientem diiTolutionis; led requiritur » ut auiftoricate Superioris ijpfa diffolutio» fervatis fer vami is, faéta fuerit. 44.. At fi praetendatur Unio invalide facta, defeótu obfervatae folemmtatis, tunpin praxi Ib let impetrati ben e ii ci uni unitum ; et po (tea in (litui poffellbrium : et fi opponatur, elle unitum, replica-tur, non valere Unionem; et abili* Unione appellatus tanquarn ab ahul'u. 45. Expunótis per Concilium Tridenti mirti Unionibus ad vi tani, ab a bulli excufaii non pollent diilblutiones legitimarum Unionum ad vitam. Ut fi Canonicus, cujus Praebendae annexa eft Ecclefia Parocliialis, conlentiret diffo-lutioni illius büccleliae ad vitam Titii, ea conditione, ut Titio decedente rur-fus unio revivifceret. Corruptis faeculis tam degeneres artes plerumque fug-gelfit ambitio, ut fibi imperium in beneficia ecclelladica, proprii commodi ftudio pararet, fnquit S. Bernardus: Az non quaefiibus ejus tota legum, Canonumque difciplina infudat. 55 46. Inde in morali dočtriua quid tam exploratum eft, quam Clero ina xime vitandam elfe ambitionem? Ait S. Cyprianus : Ambitionis falfugo bibulam animam occupat, ut per fas, et ad loca fuperiora, et pinqui-ora etiam de latebris eremi non- nulli fe ingerant. JuxtaS. Ambrofium : Hoc ipfo pernitiufior ambitio , quod blonda quaedam eft conciliatricula dignitatum , et faepe , quos vitia nulla fleSlunt, quos nulla potuit movere luxuria, nulla avaritia fubruere, facit ambitio criminofos. Habet enim foren-/m gratiam domefiicum periculum, et, ut dominetur'aliis, prius fervit : cur-oator ob f equio, ut honore donetur: et, dum vult effe fubUmior, fit remif-for: Ex lententia S. Leonis : Corpus Ecclefiae ambientium improba contentione faedatur. Quid dilemus querela S. Bernardi ? Jn pace amaritudo mea ama ri(fma *— fuit ergo amaritudo Ec-fefiae: amara quidem in perfecutione Tyrannorum, fed amarior in ver Jutra haereticorum, fed amarißima hodie per pravitatem defderiorum. Pacem habet Ecclefa apud extraneos, ffd filii nequam, filii federati faevi-unt in eam, qui propriam matrem evi-jeerant » ut Je pariant in honorem. Et alibi : Piena eft ambitiofis Ecclefia ; uon eft, quod jam exhorreat in ftu-diis, et molitionibus ambitionis, non plus quam fpetunia latronum f poliis viatorum. * S. Ambr. in Luc. c'. 4. S. Leo. ep. i. S. Bern. fenn. ail Paft. De Confiti Uh. i. C. 10. ( 302 ) T I T V L V S XIII. Di Simonia circa Beneficia. C A P V T I. Dt Enormitate hujus Criminis, I. Ambitiofmioniampeperit. AitTha-ralius Patriarcha Conltantinopolitanus : Simoniaci luum ipforum, quantum putant, Spiritum landtum fervum iplum faciunt. Omnis enim Dominus, quid' quid habet, cum libuerit, vendit, fi' ve famulum-, five aliquid aliud ex his, quae poffidet. Similiter, et qui emit, volens rei emptae dominus fieri, ar' genti pretio eam acquirit. Ref. c. 21. 1. q. i. \ 2. Et inde quid infelicius ? Profequi-tur S. Pater : Si venditur Sacerdotii dignitas, fup er vacua, igitur apud ijios venditores efi honefta vitae infiitutio, et puritatis, virtutisque cultus: fu-pervacuus apud ipfos et Paulus divinus Jpoflolus docens, oportere Epi-fcopum effe fine crimine, temperantem, modeftum, continentem, fobrium, ö-ptum ad docendum, injlftentem fideli fecundum dotirinam fermoni, ul potens fit exhortari in doctrina fana ; et contradicentes refellere. Pereunt igiUtr haec omnia ex eo, quod Sacerdotium venditur, et emitur. Ibi ep, ad Hadrian, in fin. _ 3- Quum veteri more ipfi ordinatio-ni titulus provifiocis cohaelit» plerumque SS. Patres in fimoniaeas ordinationes ftylum ftvinxerunt. Inter hos differtior eft S. Grego vius: Ex qua re, 1 Uquit, agitur, ut ipfi quoque, qui SS. Ordines appetunt, non vitam cornigere, non mores componere ftudeant, fed divitias, quibus honor facer emitur, fatagant congregare. Ref. c. 2g. integr. leti, et pafiìm. I. q. i. 4. Invalelcente divifione provifionum ab ordinationibus, in utramque cenfura vigilavit, fi fimoniaca apparuiflet. Ait Calixtus II. : SanSlorum Patrum exempla fequentes, et officii nofiri debito innovantes , ordinari quemquam, vel in Ecelefia Dei promoveri per pecuniam, uufiloritate Sedis Hpofiolicae prohibe-nius : fiquis vero in Ecelefia ordinationem, vel promotionem taliter acquifi-erit, acquifita prorfus careat dignitate. Apud Grat. c. 10. ibi. 5. Inter reliqua novi juris Decreta, quibus palfim iimoniacae provifiones beneficiorum damnantur, recentius Synodus Tridentina inftauravit, et ab ordinationibus ex u la re debere, quidquid tpeciem fimoniae praeieferre polfet. Eo enim aevo Epifcopi, praecipue opuleu- TritL feit. 21. c. i. — ( 304 ') — ti ores ) fpreta Clericorum ordinatione » a qua nullum commodum dependebat» retenta libi collatione beneficiorum» illam Epilcopis titularibus committere caeperant, qui, quia fibi laepe lat tenuiter provifum er*t, e funótionibus ec-cleliafticis vidtum quaerebant, ut eos, quos adOrdines admittebant, quidquam iptis conferre cogerent ; primum elee-mofynae nomine, leu oblationis : dein titulo donationis, et dexique mercedis obtentu; non, quaeEpifcopo ordinanti, fed famulis, aut aliis Ordinationum mi-niitris cederet. Hac occaßone- declaravit Synodus Tridentina, ut nihil pro collatione quorumcunque Ordinum,- etiam clericalis Tonfarne, nec pro litteris dimijforiis, feu teftimonialibus, nec pro figlilo, nec alia quacunque de cau-fa, etiam [ponte oblatum, Epifcopi, et alii Ordinum Collatores, aut eorum miniftri quovis praetextu accipiant-Notarii vero in iis tantum locis, in quibus non viget laudabilis confuetu-do nihil accipiendi, pro fingulis litteris dimijforiis, aut teftimonialibus, decimam tantum unius auri partem accipere pofint, dummodo eis nullum [alarium fit confiitutum pro officio exercendo; nec Epifcopis ex Notar ii commodis aliquod emolumentum ex iisdem Ordinum collationibus, directe, vel iudireSte praevenire po [jit eie. 6. Re- - — ( 305 ) " 6. Refert Palla vicinus, quod) cum Fallavi-^ articulo Patribus propufito diceretur: v",',,.,' Transgreffores tanquam fimoniacos lih. 17. effe puniendos, illius propolìtionis lo- Cl 9' co leédio fubflituta fuerit, ne valeret in oppolitum quaecunque conluetudo, utpote magis corruptela, fimoniae favens, etü ab ipfo crimine fimoniae nomen oblati, et gratuiti exculare videretur. Hoc exemplo, fi Praelati Eccle-fiarum pro fui oflicii ratione diligenter excuterent, quidquid fub p-sUio oblati, ac gratuiti doni in Sacramentorum ad-toinifiratione, aliisque ecclefiafiicis fun-ttionibus, tum a Sacerdotibus, tum ab Epilcoporum Miniltris, et Officialibus accipitur, vel et exigitur, non dubium, quin plura reperirent, quae, fi non ut fimoniaca, faltem ut corruptelae faventes fimoniae, aut avaritiae, effent reprobanda, non obftante quantacunque confuetudine. 7. Inftabant Galli, quod conluetudo, quae in aliis Decretis geueratim permittebat, Notarios quidquam exigere, ab fis Diaecefibus rejicienda effiet, ubi laudabilis confuetudo vigeret, ut nihil acciperent Scribae. Quid confultius, quam ut omnes Epifcopi, praefertim quibus de proventibus ecclefiafiicis abunde provifum, eam faeculi XVI. con-luetudinem Gallorum in fuas Diaeceles Van-lìfptnJ.Eccl.P.MI. V ä. Ambr. in Luc. c. 4- Cap. 1. De Tripl immer. introducerent) congmumque fuis mi-nittris falarium aifignarent) quo a iulpe-élis hilce exaéìrionibus cohiberentur» Monet S. Am broli us : Non tamen fatis eji, quod lucrum ipfe non quaeras: familiae quoque tuae cohibendae funt manus: nec hoc folum ex poj cimus-, ut te folum immaculatum, cafiumquecu-fl.odias: non enim dixit Jpojlolus, te folum 5 fed te ipfum caftum cujlodi. 8. Evaimillec recentior ibcordia, fi religiofior fiyierfuiffet memoria illius fententiae Dominicae: Gratis date 1 gratis accepijlis. Queritur S. Hieronymus: Nunc cernimus plures hanc rem beneficium facere, ut non quaerant in Ecclefia eos erigere columnas, quos plus cognofcunt Ecclefiae prodeffe ; fed quos vel ipfi amant, vel quorum funt obfequiis deliniti, vel pro quibus majorum quis rogaverit, et, (ut deteriora taceam) qui, ut Clerici ferenti muneribus impetrarunt. Refert, c. 6. VIII. q. i. 9. Hoc argumento innotuit celebris divifio muneris; nimirum a manu, ab oblequio a lingua. Ait S. Gregorius : Neque dicit enim Propheta: qui excutit manus fuas a munere i fed adjunxit: ab omni: quia aliud munus cjl ab obfequio, aliud munus a lingua. Apud Gratian. c. 1x4. 1. q. 1. io. Hinc pronuntiat Urbanus K.: Qui t'es eccleßafticas non ad hoc 5 ad qnod inftitutae funt, fed ad propria lucra, munere linguae, aut indebiti obfequìi, vèl pecuniae largitur, vel adipifcitur, ßmoniacus efl. Supere (L c. 8. /. q. 3. n. Juxta S. Gregorüim munus araa-nu pecunia eft, qua quaelibet res temporalis exterior indicatur. Ex lententia S. Auguftiui: Totum, quidquid homines pojjident, omnia, quorum Uòmini funt, pecunia vocatur — ideo autem pecunia vocata efi, quia antiqui totum, quod habebant, in pecoribus habebant. Refert, c. 6. L q. 3. 12. Unde confiat, funoniam committi per munus a manu , dum ex tenoris alicujus rei temporalis interventu beneficium acquiritur, vel datur. Sic A-iexander 11L fimoniae reum egit Clericum, quod fex folidos Archidiacono , quia i pium aliter ad Ordinem praclen-tare noluiffet, exfolverat. Nam majus, et minus quantitatis numeratae diverfi-tatem juris haud inducit, c. 20» de Simon. 13. Nec illud intereft, an realiter de toaim ad manum externum illud munus tradatur; aut an per fiétionem brevis manus negotiatio intercedat; utpo-te, fiquis beneficium impetret, tacite , vel expreile remittendo debitum ; vel S Thora. 2. 2. q. ico. art. 5. Collator dare nolit, nifi addióta retnil-fioiie debiti. Hoc ex capite Patroni, ac fìgnanter ecelefiaftici, veluti Capitula, et Monafteria a vitio haud excutantur , fi ad Ecclefias Parocliiales praefentent ea lege tacita,«vel exprelTa, ut Prae-ientatus minore competentia (it contentus, aut faltem jultum augmentum illius non praetendat. Sunt et rei Clerici, qui tacite, vel expreffe remiflio-nem illam addicunt, aut augmento , quod julte petere polFent, renuntiant, tiuid enim evidentius, quam quod eo cafu vel debiti certi, aut laltem probabilis fiat remillio, ut beneficium conferatur, vel accipiatur. Alexander IU. illos Clericos, qui, decedentibus Ec-clefiarum Perlbnis, pacifcebantur, ex iplis majores folvere penfiones, vel ju-ttas, et congruas remittere, ut facilius poilint Ecclefias adipifci, totaliter adeptis Ecclefiis fpoliari mandavit, c. 6. de PaSt. 14. Munus a lingua auétore S. Gregorio eft favor; cujus interventu non fecus, atque per munus a manu contrahi cenfemr fimonia , quia, juxta S. Thomam quod aliquis fatis faciat precibus cujusdam ad temporalem gratiam quaerendam, ordinatur ad aliquam utilitatem, quae poteji pecuniae pretio aeftimuri. Tales enim preces fuccedunt loco pretii. — ( 3°9 ) — 15. Et vero; (i collatio beneficii, Tafta ad preces alicujus, fpeftet favorem humanum, nec ipla excufatur a limonia, etti preces pro digno, digni oreque faftae funt: utpote juxta S. Tho-mam, fi non attendatur ad dignitatem', et merita perfonae, fed ad favorem humanum. 16. Abfit vero, ut inde omnes commendationes, vel fupplicationes rejiciantur! enim vero, fi Collator merita Perfonae per eum , qui preces pro collatione interporne, propofita mere attendat, aut fupplicans non alio intuitu preces porrigat, quam ut merita perlb-nae Collatori, vel Patrono exponat, uterque vitio vacat, ^quia hae preces non loco pretii haberi poliunt, fed in-ftar attellationis, et elogii funt meritorum. Monet Gratianus: AJon quorumlibet precibus ordinationes faftae fal-fue dijudicant ur ; fed hae demum , quae praecjbus ordinandi, vel amici non fpirituali, fed carnali affectupor-rectis fiunt, cum alias futurae non effent; quasnon charitas interveniens, fed ambitio fupplicans extorquet, firyat. ad c. 122. I. q. i. 17. Supplicans, faltem in intentione, a limonia non excufatur, li preces ea intentione offerat, ut Collatorem non Per merita Perfonae, fed per gratiam , aut favorem humanum, quem tacite — ( 31° J — ipfi addicit s movere intendat ad conferendum. Sic et Collator non eft a vitio immunis, ii non ob merita Perfonae, fimpliciter per lupplicantem expofita, fed ob addiftam fibi gratiam, aut favorem ad conferendum proceiferit, juxta illud S. Thomae: Qui dat fpirituale, fi principaliter moveatur favore precum, vel timore rogantis, quantum ad judicium divinum, fimoniam committit et rogans, et rogatus, fi hoc intendat. r 8. Munus ab obfequio ex fententia S. Gregorii eft fervitus indebite impenfia. Quia, inquit S. Thomas, idem eft, quod aliquis d^ rem fpiritualem pro aliquo obfequio temporali exhibito, vel exhibendo, ac fi daret pro pecunia data, vel promi lia,' qua illud obfequiura aeftimare poilit. Quippe gratis, quod gratis accepit, non dat, qui pro obie-quio dat. 19. Ergo incurrunt fimoniam illi, qui obfequiurn , aut fervidum Collatoribus, aut Patronis gratis exhibent, ea conditione tacita, vel exprella, ut ipfis occurrente occafione, de beneficiis provideant. Similiter et Collatores a vitio non excufantur, fi ea fpe alliciam Clericos, ut fibi obfequiurn, aut fervidum gratis exhibeant. 20. Hoc exemplo et illi reatum incurrunt, qui Principum, aliorumque Magnatum, Liberos, vel Epifcoporum Nepotes, nullo, vel exiguo Iti pendio tegendos, evudiendosque lulcipiunt, _ea fpe , quod beneficia ecclefiaftica ab ipfis, vel eorum favore adipilcantur. Sunt fimoniaci et Canonici, aliique Sacerdotes, allumentes Vicarios, qui exiguo funt contenti ftipendio, fpe consequendi beneficium. 21. Enim vero labes fimoniae haud abftergitur, etfi id genus obfequii exhibiti , aut exhibendi fpirituale foret ; i]uia et fpiritualem operam navantes, veluti operarii, digni funt mercede fu a, ut, fi hanc intuitu beneficii accepti, vel accipiendi remittant, una cum illis, qui tale obfequium intuitu beneficii vel accepti, vel promilli gratis fibi exhiberi tacite, vel expreffe poftulant, vel ublatum acceptant, indubiae fimoniaci fint. Simoniacum enim eft, conferre a-licui beneficium ea lege, vel conditio-ue tacita, exprelfave, ut ipfe Benefi-ciatus teneatur Collatori, vel alteri a-1'qtia obfequia etiam fpiritualia, bene« hcio non annexa, gratis praeltare. Qui$ uiiim dubitat, quin obfequia illa, licet fpiritualia , gratis exhibita, redundent in utilitatem Collatorum, quia ob-Scfiuia illa, utcunque fpiritualia, fine conftituta mercede ab aliis haud ipfis uxhiberentur. S. Carolus inde monuit, stque obtefiatus eli Epifcopos, aliosque S. Carol. in Cone. Mediob Cap, 3. De Progi'e IT. fimo n. S. Greg. lib. 4. ep. 50. Lib. 9. ep. 40. Lib. 9. ep. 40, Cone. Gen. Tom. IV. col. 1025. edir. lab. Collatores, quibus jus eli conferendi beneficia , ut familiaribus fuis juftarn mercedem conflituant, ne illi, hoc fubfidio deflituti, beneficia ecclefiafii-ca, tanquam fune operae, et laboris pretium praecipue fibi proponant. 22. Progredii temporis praevaluit vitium. Conqueftus eft S. Gregorius, hoc malum .vetuftatis titulo nimis adolevi f* le. (finibusdam namque -, inquit, narrantibus agnovi, quod in Galliaruw, vel Germaniae partibus, nullus ad fa erum Ordinem fine commodi ratione perveniat. 23. Pervafit vitium et Orientem. Ita refert S. Gregorius ; Pervenit ad nos in Orientis Ecclefiis nullum ad Jacrunt Ordinem, nifi ex praemiorum datione pervenire; fi ita eße vefira Fraternitas cognofcat, hanc primam oblationem Beo offerat, ut a fnbjeStis fibi Ecclefiis errorem fimoniacac haerefeos compefcat. 24. Quid ad reprimendum malum brevius faceret, quam fimplex illa lententia Chrifti : Gratis accepiftis, gratis date. Inde Caeculo V. in Synodo Conftantinopolitàna perorabat S. Gen-nadius: Hoc autem praeceptum non fotum illis ( Apoftolis) fed etiam nobis per alios dedit, quos in illorum gradum, et locum fubftituere digna-tus efl; et oportet, fient illi tunc 5 — ( 3t3 ) ~ nos quoque nunc accurate, ac diligenter fervar e, nec iniis, quae technas Jbphiflicas non admittunt, uti Jbphi-ftica calliditate, nec aleam periculo-fam jacere, gratis, inquit, accepistis, gratis date: non poßidentes aes, neque aurum, neque argentum in zonis veftris. Simplex, et aperta hujus mandati ratio, quae nihil habet varium, nihil, quod non fit facile, ex-plieatumque, nihil, quod fophiflicaex-pofitione egeat etc. 25. Placuit hanc fenteutiam et in Occidente commendare. In Synodo Foro-Julienfi anno 791, Patres quemque ita monent: Patenti femper cordis aure pertimejcens intellige clarijfimam illam Domini vocem : gratis accepistis , gratis date. 26. Corruptis faeculis praeplacuere technae, et fraudes ad excufandas ex-cufationes in peccatis. Monuit de malis his artibus Epifcopos Galliae S. Gre-gorius. Nam nec Venator, inquit, feram, aut avem auceps deciperet, vel pifcem Pifcator caperet, fi aut illi laqueum in aperto proponerent, aut ille hamum efca abjconditum non haberet. Omnino ergo metuenda; ac canenda e fi hoftis ajlutia : ne, quos a-perta nequit tentatione fubvertere,. latente telo valeat faevius trucidare. Synori. Fono-Ja? c. I. S. Greg. lib' 9. inditi. ' ep. xo6. fl. Petrus Dam. in vita S. Itomual. c. 35- 27. S. Gregorius fimoniae vitium vocat malum vetuftatis, utpote confuetu-diue vetufta jam inveteratum » laudat-que Epifeopos malum iftud, ut decet) libera voce damnantes. Labentibus faeculis quantum hoc vitium coeperit, incrementum , vix dici poteft. 28. Refert S. Ivo, quod Decanus, et Cantor, aliique MiniftraeEcclefiae fuae Carnotentis aliqua exigerent ab his, qui Canonici fierent, ne (ait ) contradicente, et perfequente. At quo fe telo contra Epifcopum futim defenderent, fubjun-git: Romanae Ecclefiae conjuetudine fe defendunt f in qua dicunt cubicula-' yios, et minifiros S. Palatii multa m-gere a confecratis Epijcopis, vel Abbatibus, quae oblationis, vel benedi-Stionis nomine palliantur, cum nec calamus, ncc charta gratis ibi ( ut a-junt) habeatur. 29. Saeculo XI. B. Petrus Damiani de vitio fimoniae in vita S. Romualdi fcri-here non e fi veritus, quod hic Sandhis inveftus in Simoniacos etiam periculum mortis fubierit, a Clericis fi moni acis libi imminentis, rationem adderis: quoniam per totam illam Monarchiam usque ad Romualdi tempora, vulgata confuetudine vix quisquam noverat » fimoiniacam haerefin effe peccatum. Habet quippe ici confuetudo, ut vitia 5 — ( 3i? ) quantumvis gravia, cum in confuetudi-uem venerint, parva, aut nulla credantur. 30. Id ipfum jam pridem deplorarunt Patres Concilii Lateranenfis fub Alexandro III. inquientes: Putant autem plures, ex hoc licere pro perfonis ec-cleliafticis deducendis in Sedem vel Sacerdotibus indituendis, aut fepelieudis Mortuis, feu benedicendis nubentibus, leu pro aliis Sacramentis conferendis aut collatis aliquid exigere, quia legem fortis de longa invaluijje confuetudi-ne arbitrantur, non attendentes, quod tanto graviora funt crimina, quanto diutius infelicem animam tenuerunt alligatam, c. 6. de Simon. , 31. Nonnullis praeplacuit vitium pal- cone, liis, et technis contegere. Concilii Mexi - iv*'-xic-cani de Ann. i^vhaeceftquerela : Et fi tìl (tb ipjb nafcentis Ecclefiae initio fimo-1liae vitium femper abominabile, et exercibile fuerit, ac SS. Canonibus prohibitum, gravibusque poenis punitum ; tamen ea hominum fuit malitia, ut diverfis fraudibus, et fallaciis fua fimoniaca paEta occultare et palliare Procurent. 32. Poftquam novo jure provifiones Cap. 4. deiieliciorum ab Ordinationibus iejun-^tae fuerant, obtentui fuit, quod tempiale a fpirituali fecerni polfet: quia, hoc fit, ajebant, non difirahitm — r 316 ) — Eccleßa, feci facultas: nec emitur fa-cer dotium-, fed p offe fio praediorum* Sub hac enim praeftaiione pecuniae 0-pes tantum, non honoris, vel Eccle-fiae redimitur Sacramentum. Fenaldh fiquidem funt, unde fint divites. Gratis accipiunt, unde Sacerdotes fiant-Damnavit frivolam obtentum Palella-lis It. c. 7. 7. cj. 3. 33. in laxiori morum dottrina obtendebatur et temnor alis emolumenti loco fpeftandum ede, quod huic, aut illi conferretur beneficium; quali vero generatali diftuin non edet: gratis accepistis, gratis date. Inde Alexander VII. damnavit illam propofitionern: Jfion efi contra jufiitiam, beneficia ec-1 clefiafiica non conferre gratis, quia Collator, confequens illa beneficiape' cunia interveniente, non exigit illam pro collatione beneficii, fed velutipro emolumento temporali, quod tibi conferre non tenebatur. 34 Novo i ore referipfit Innocentius III.: Clericum, qui quibusdam Canonicis donationem fecerat, ea intentione» ut per temporalia, quae offert, fpiri' tualia valeat adipi]ci, haud a limonia excufari polle, Canonicosque una elle fimoniacos, fi non ejfent eum, nifi temporalia commoda perciperent, admij' furi- Refert c. 34. de Simon. — ( 3*7 ) — 31?- Hoc exempio quis dubicet, et illam lentendam laxioris doti:rinae elle m antecelium protcriptam : dare temporale pro fpirituali non eft fimonia, quando temporale non datur tanquam pretium; Jedduntaxat tanquam moti-vum conferendi, vel efficiendi fpiritu-ule. Gratis enim haud confert, qui temporale vel per modum pretii, vel per modum motivi accipit. Archiepifcopus Senonenlis inde in Synodo Diaecetana declaravit: Haec doctrina, duae fimo-niae contra jus divinum crimine eos omnes liberat, qui pecuniam propter facerdotia vel dederunt, vel acceperunt, modo pecunia motivi locum habeat, non pretii, tota falfa, nefaria, impia eft. 36. Nonnulli afferebant, limonia vacare, ti pecunia vel per modum motivi, vel per modum pretii non daretur Collatoribus , aut Patronis, fed familiaribus, aut amicis, quos fciunt aučtoritate valere apud Patronos, Collatoresque, ut horum favorem libi concilient. Quis non videt, hanc munerum oblationem Pro ultimo line fpectare impetrationem beneficiorum, ut hac via impetrata beneficia nequaquam gratis impetrata Genieri polfiut ? Urbanus 11. relcripfit Episcopo Meten fi, facerdotem de rigore Canonum effe fufpenfum, qui Sacerdotium obtinuerat per pecuniam, non E- Cap. 5. De Reliq Pali. Simon. S. Bali!, c. tji. pifcopo, led cuidam Principu m ejus? pro conciliando favore hujus, datam r* 3- I- <7. 37. In veteri crifi et obtentus oblationis, pietatisque rejeótus eft. Refert Balfamon Cauonem S. Balilii eo tenore: Ajunt quidam, nonnullos veftrum accipere pecunias ab eis, qui ordinantur ; pietatis vero nomine id obumbrare 5 quod deterius eft. Siquis enim faciat malum boni praetextu, is eft dupplici poena dignus; et eo, quod id agit, quod non bonum eft i et ad peragendum peccatum eo, quod bonum, et honeftum eft, coadjutore, fi dici pofiit, utitur. 38* Inquit S. Gregorius: Nimis ergo declinandum eft, dileclißmi Fratres, Jub obtentu eleemojynae, pedata fimoniacae haerejeos perpetrare. Nam aliud eft, propter peccata elee-mafynas facere, aliud propter elee-mojynas peccata committere. Refert c. 27. L q. i. 39. Sic et Alexander II. fub gravit' fimis poenis ftatuk, ut nullus cujus-cunque gradus Clericus pro Ecclefiat beneficio aliquid audeat conferre, aut fabricae Ecclefiarum, vel donariis Ec-clefiarum, feu etiam, quod pauperibus fit tribuendum. Apud Gratiam c-9- E q. 3. 40. Ait quid *? an titulus redimendae vexae nihil fuffragatur? Ait Ivo Carno-tenfis: Multi ehSli, qui gratuitam, et e>?‘ canonicam habent cletiionem, .qui hujusmodi dilationibus ■) ac fatigationibus impediuntur ; comparatis fibi pecunia mediatoribus, et prolocutoribus, ne turpem patiuntur repulfam , in fimoniacam offendunt aliquando con-fecrationem. Quippe et iii obtenEu redimendae vexae, non coniulere Eccle-fiaé quaerunt, led quiete poHideudieul-minis (ibi aditum pandunt. 41. RelcripfitAlexander III., pačlio-nem inter quoddam monafterium , et-Clericum quemdam in cauta, quae vertebatur tuper Ecclefia, et Capella de L., qua convenerant, quod eidem Clerico tres marchae argenti pro expenfis, quas fecerat, folverentur, fi liti cederet, et ab infeftatione Monachorum defilieret, non elle admittendam, quia videretur pravam illicitae, utpote fimoniacae, padiionis fpeciem contines e. Ref. c. 4. de Padi. 42. Monuit leereta infinnatione Matthaeus Cardinalis Lucium III., quod, cum quidam ad Ecclefiae regimen de voluntate majoris partis fratrum fuillet ele-čtus paucis contradicentibus, quidam amicus ei, qui Magitier dilcordiae fuerat, certae quantitatis munus exiblve-rit, ut vexam redimeret. Hinc Eoad- S. Carol. i .i Cone. Medio!, de Confi, contr. Simon. fex illi confuluit, ut adirimi(h-ationem celeriter, ac l'ponte dimitteret, quia peccatum occultum videbatur, c. 23. de Simon. 43. In Concilio Mediolanenfi I. S. Carolus declarat, nemini licere ad redimendam vexationem , ne in c a (ibus quidem jirre permißis, pecuniam darei quidquamve pacifci, aut transigere, nifi Epifcopi confenfus accejjerit, cujus partes erunt, et perfpicere diligenter, an Jubfit aliqua fraus. Ubi reni fraude carere, et jure permiß'am cognoverit, non denegari ei, qui petierit, facultatem fe a vexatione liberandi. (bui contra, quam decretum cfii fecerit, Epifcopi arbitrio plectatur ; et quod abium fuerit proprio arbitrio? irritum fit, et inane. 44. Reliqua Decreta perltringunt et obtentum gratuitae comperi]ationis. E-nimvero et Simon Apoftolis pecuniam? tanquam motivimi, aut gratuitam coni-penfationem obtulille videri potei!, ut ipli Spiritum S. darent. Et Giezi divinitus lepra perculius eft, etll folum exegi liet, quod pro gratuita compenfatio-ne Elilaeo Naaman Syrus obtulit. Merito proinde SS. facultas Lovanienfis quondam illam propofitionem laxioris doótrinae notavit: Dare temporalept'0 fpirituali non e fi fimonia, quando pU temporale fit folum compenfatio gr a* tuita pro Jpirituali; aut econtra. 4f. Alexand. III. tria potülimum eile attendenda ad fimor.iae crifm feri bit, ut-pote dantis, et accipientis qualitatem, quantitatem muneris, donationisque temporalis, ut fciatur, an munerum oblatio animum Collatoris, aut Patroni ad beneficium conferendum movere potuerit, tacitaque 1 altem dedalico temporali conventio interveniIfe prae-fumatut) aut videatur? c. ig. de Sinon. 46. En cenfuras ! Veteri more, quo provifiones cohaerebant ordinationibus, ftatuit Concilium Chalcedonenfe: Qui Cone. hoc tentaffe conviSlus fuerit, de pro- ^,“lced-pria gradii in periculum veniat; et, ' ' qui ejt ordinatus, ex ordinatione, vel promotione, quae infiar mercatorum venumdatur, nihil juvetur. 47. Juxta Decretum Synodi Trulla- synod, fiae : Eos, qui per pecunias ordinati, J™]1-fife Epii copi, five quicunque Clerici, £t non fecundum probationem, et vitae opinionem, deponi oportet. In Synodo Nicaena II. probata eft lententia 'Paralii, L\ C. ut omnis Epifcopus, vel Presbyter, aut Diaconus conviSlus, quod pro muneribus ordinationem acceperit, a Sacerdotio cadat. Van-Effim J, Eui. P IU. X Cone. Aurel, c. 4. S Greg. vrt. in C one. Rom. I. c. 60. 48. Hic rigor ec in Occidente obti-auic. Synodus enim Aurelianenfis IL et V.) Synodus Turonenlis il. et Ga-billonenfis Synodus paiiim Decretum Concilii Clialcedonenlìs inftaurarunt. Inquit Synodus Aurelianenns il. : Si-quis Sacerdotium per pecuniae nundinas exeerabili ambitione quaefierit > abjiciatur, ut reprobus. 4y. Haec eenfura depolitionis in phrati antiquorum abfoluta, et perpetua fuit? ut nulla poenitentia in vigore diicipli-nae deleri potuerit. Relcriplit Leo IV.: conviciis, et iis, qui tam detejlabiU nefas {quod jam multis damnatum e fi Conciliis) peregijfe nojcuntur, nulla poffumus poenitentia Jubvenire. Pvef. c. 5.1. q. 7. 50. Stetit hic rigor cenfurae, et in Oriente. Supereit in Decreto Gratiani lententia Tarafii, Patriarchae Conllau-tinopolitani, quae in Synodo Nicaena II. letta, et probata eti: oportet tamen contulere correttionem Romanam? quia Gratianus fat mendofe Dfccretuni retulit, c. 2. /. q. 7. 51. His exemplis pronuntiat Grego-rius VII. : Nullus vero in Ecdefia Praelatus peroftium, hoc eft, per ipjuffl Dominum ad Paftoralem curam intravit, qui per avaritiam, id eft, idolorum fervitutem, ad hoc officium pervenit. Non eft ergo indignum, hujus- — { '.23 ) — nodi mercatorem, ßve mercenarium fub nomine furis infamari-, cujus fur-tivam irreptionem non expavit imitari. 52. Recentioribus faeculis caeperant Ordinationes a provifionibus beneficio-rutn divelli: inde vetera Decreta et in Proviliones beneficiorum transfcribere Placuit. Inquit Alexander III. : Si ali-[luis divinorum praeceptorum, et fallitis animarum immemor, beneficium tcclefiafticum, iniqua cupiditate du-ftus, vendere, vel emere temerario mfu praefumpferit, ficut in Concilio Chalccdonenfi definitum efi, gradus fui periculo eum fubjacere decernimus. Refert, c. 9. /. q. 3. 53. Quid Decreto Urbani II. clarius? inquit, quae a SS. Patribus de fi- moniacis confiituta. funt, nos quoque et judicio S. Spiritus, et auStoritate dpofiolica firmamus. Quidquid ergo vel in facris Ordinibus, vel in eccle-fiufiicis rebus, vel data per fimoniam realem, vel promiß'a per confidentia-lern pecunia aequifitum efi, nos irritum abfolute ejfe, et nullas unquam vires habere cenfemus. Apud Grati an. c- V /• q- 3- H- Infinita propemodum funt recentor um Pontificum, et SynodorumDe-ereta, quae ipfas beneficiorum collationes, tum per realem, tum per confideh- Cr, n e. C - i/t. fen; 43- tialetn fimoniam impetratas, abfolute irritas, et omni effečtu vacuas declarant, ut nullum jus earum vigore Pro-vifis quaeri poliit. Supereft eo tenore Decretalis Pauli II. Extrav. Com. 2. de Simon. Decretum Martini V. in Concilio Conlìantienlì tic fonat: EleSlionts autem, inquit, poftulation.es, confirmationes, et quaevis provifiones /maniacae Ecdefiarum, Monafteriorum, Dignitatum, Perfonatuum, Officiorum, beneficiorum ecclefiafticorum, quorumcunque deincepsfufitae, nullae fintipfo jure, nullumque per illas jus cuiquain acquiratur. 56. lude Pius V. ad exemplum Prae-dccelForum tuorum, praefertim Pauli IV. pronuntiat: Qui dignitates ec-clefiafticas fimoniace acquifierit, illis fit ipfo jure privatus, et in futurum inhabilis ad eas, et quascunque alias obtinendas. Qui beneficium, aut Officium ecclefiafticum fimoniae adeptus fuerit illis, fimiliter ipfo jure fit priva- tus. Refert. Lib. VII. Decret. c. 3. de Simon. 57. Quum ratio hujus rigoris fit, quod, qui intrat per limoniam, haud intrare videatur per oIlium, inde conflat, et illos haud intrare per o Ilium, qui parentum, vel amicorum muneribus in- — ( 32f ') — tervenientibus, afcendunt in pvile Cbri-fti. c. 3. I. q. v i8. Refcripfit Clemens III., Canonicum, cui Pater interveniente pecunia Praebendam quondam conciliavit, iiihil libi ratione illius receptionis in illa Ec-defia vindicare polle; tametfi eum de uovo Canonici in luum Collegium co-optailent, ut per elečtionem hanc po-ftremum locum in choro, et alibi obtineret. c. 26. de Simon. S9. Itaque electio, vel alia quaevis provilìo benefici alis ipfo jure nulla eft , Ut nullum jus Provilo tribuere poiììt, fi quomodocunque fimoniaéa fuerit, tarnetfi edam ipfo Provilo omnino in-icio intervenerit, nifi malidofe, feu in fi'audem , utpote non ad promovendam, fed potius ad corrumpendam, quae futura praevidebatur, proviiìonem com-tuiffa fuerit: eo(]uod hoc calti limonia Proprie eleédonem non infecerit ; cum Supponatur, quod ea edam non inter-veniente eleétio, vel pvovifio laóìa fuif-fct. c. 27. ibi. _ 60. Quantum ad illam nullitatempro-vifionis, et neeeliitatem dimiilionis, fiaud difiinguitur inter fimoniam occultam, aut notoriam; utraque enim reddit proviiìonem nullam, et obligat Proclum ad dimittendum. Quantum tamen ad depofitionem differentia efi, quia oc-uultusnon deponitur, fed notorias. Tam- etti enim fimoniacus occultus revera careat titulo canonico ob nullitatem a jure induéiam? non potefl: tamen per Superiorem deponi, aut excommunicari , quamdiu fìmonia manet occulta-Hinc ajunt, fimoniam mentalem, et conventionalem poenis canonicis, uti efl: depolitio, aut excommunicatio ? non lubjacere; fedfolam realem, eunt fcilicetita de pecunia, leu pretio aefti-mabili vel tacite, vel expreffe conventum eft, ut ex una faltem parte conditio impleta appareat. c. 13. de Simon. 6r. Beneficia limoniace obtenta, cum vacent ipib jure, poliunt impetrari, etiam absque alia declaratione, quae jieri poterit polt impetrationem. Declaratio enim non requiritur, ut fimoniacus privetur beneficio, led ut privatus declaretur; quatenus fimoniacus a beneficio, quod de faóìo tenet, realiter deponatur, atque a poffeflione expellatur, et alius in ejusdem locum fubliituatur. Si PoiTeilbr publica laborat infamia, ipfi, adhibitis compurgatoribus, indicitur purgatio canonica; et, fi in hac deficiat, beneficio privandus eft. Arg. c. 19. di haeret, in 6. et alibi paffim. 62. Sed a quo judice haec declaratio eft facienda? Indubie a Judice eccle-fiaftico; praefertim, dum contra Clericum agitur. In Gallia tamen diftingui-tur inter viam accufationis, et inter Viam exceptionis. Si enim per viam ac-cufationis diverte agitur contra Clericum, Judicis eccl eli allici eft cognitio, ut conviótum fimoniae declaret, effe fuis beneficiis privatum , atque diverte contra ejus perfonam pronuntiat, ntin proprium fune jurisdiElionis. At Judex laicus, qui non cognofcit de limonia, quatenus crimen ecclefiallicum eli, nifi ratione poffefforii, quatenus limo-niacus poffeflioni beneficii inhaeret, tantum pronuntiat fuper poffefforio, cujus cognitio ad eum pertinet, et deci-fio, repellens eum a poffefforio, qui de limonia convirtus eft,immo et injungendo Judici ecclefialtico (fi limonia fuerit notoria) ut procedat extraordinarie, (eu ex officio contra Ecclefiallicum eo crimine infertum. Et hodie vix ad-rffittitur probatio per teltes, quando a-gitur de poffefforio beneficii, fed ne-ceffe eft, quod aliqua probatio praecedat per (cripta, quia propter teltium facilitatem multae provifiones alias impugnarentur. 63. Non dubium igitur, quin fumma Prudentia, et difcretione^opus fit, ut admittatur probatio fimoniae contra pacificum beneficii poffefforem, praefer-tim , fi is, contra quem haec quaeltio movetur, de hoc vitio nihil fufpertus fit, et haec quaeltio moveatur ab eo, — < 328 ) — qui [citar, beneficium illud via devo* lationis impetrale. 64. Inde, quod fimonia provifioneni beneficii, fimoniace obtenti, irritet, iptumque titulum annullet, ut Provifo nihil juris in eo fuperfit, [equitur, quod necfručtus beneficii eo titulo acquirere, aut tuos facere potuerit limoniacus. In Cone. Concilio Conflantienii declarat Marti-feir,ltant‘ nusV-: Nec promotu confirmati, aut lL " 43" Provifi faciant frufitus fuos, feci ad illorum reflitutionem, tanquam inique oblata percipientes, teneantur. 6v Hinc inferunt Interpretes, quia haec obligatio profluit ex nullitate tituli, nullam elfe ((altem quuad forum confcientiae) differentiam inter fimo« niam occultam, et notoriam ; fed aequaliter teneri fimoniacum ad reftitu-* tionem tum fručtuupi perceptomm» tum percipiendorum, qui iuperfunt deductis impenlis, quae in utilitatem, ne-celiitatemque beneficii fačtae funt. cap. 7. 66. Superfunt difpenfationes, uepote oieiJr.1' ad remiflionem cenlurarum. Abfit enim, simon. quod venia limoniae ad purgandum vitium fieri hac via videatur. Concilium Conftantienfe Joannem XXIII. depo-fuit, quod Ecclcfias Cathedrales, Mo-nafieria, Prioratusque conventuales, et caetera beneficia ecclefiajlita pretio appretiato notorie difiribuifiit. — ( ?29 ) — 67. Quis dubitec, et hanc fimonìae l’peciem exiftimatam fuilfe, peccare in jus divinum. Hinc enim et beneficia vendi nefas eft, quia et ipfa gratis danda, accipiendaque funt. Licet enim Jus percipiendi reditus beneficiales temporale videri poffit, eft tamen fpiricuale ratione finis, ac radicis, ut beneficium ecclefiafticum aeqne, ac officium, cui illud cohaeret, pretio, comparari nequeat. Defenditur a pluribus illa vulgaris divido fimoniae in illam divini, et aliam humani juris : aft quomodo haec divido fubdftit? 68. Suffragantur ergo difpenfationes ad remiffionem poenarum. In Synodo Romana ann. 1059. edixit Nicolaus II. : foga fifnoniacos nullam mifer icor diam in dignitate fervanda habendam e[fe decernimur ì fed juxta Canonum fan-ftiones, et Decreta SS. Patrum, eos ninnino damnamus, ac deponendos eI[e Jpofiolica auctoritate fanemus. Hinc et eos, qui non per pecuniam, fed gratis, a dmoniacis tamen ordinaci ef-‘ent, attento rigore Canonum deponendos effe aiferit. Sed quia usque adeo foce venenata pernicies haClenus insevit, ut vix quaelibet Ecclefia valeat reperiri, quae hoc modo non fit ali-qua ex parte corrupta; eos, qui us-{luc modo gratis a fimoniacis confe-cmi3 non tam cenfura jufiitiae, quam — C 330 ) - intuitu mifericordiae, in acceptis ordinibus manere permittimus. En ratio* r.em ! Tanta enim talium multitudo ifh ut, dum rigorem canonici vigoris fu-per eos fervore non pojfutnus, nec effe fit, ut difipenfiatorie ad piae conde-fcenfionis [ludium animos nofiros ad praefiens inclinemus. Sed qua cautela ? ita tamen auSloritate SS. dpofiolorutn Petri et Pauli omnimodis interdicimus, ne aliquando aliquis noftrorum Sue-cejfiorum ex hac noftra permißione regulam fibi, vel alicui affiumat, vel praefigat: quia hoc non auStoritas Patrum antiquorum jubendo, aut concedendo promulgavit, fied temporis nimia necejfitas permittendum a nobis extorfit. 69. Urbanus II. anu. 1099. ea cautela et iis, qui fimouiace ordinati eilent, quandam veniam fecit. Quicunque, inquit, fané cupiditate parentum, cum adhuc ejfient parvuli, Ecclefias, vel Ec-clefiarum beneficia per pecunias adepti fiunt; pofiquam omnino eas dimijfie-rint. Si canonice in iis vivere voluerint, pro magna mifericordia ibidem eos effe concedimus. Illi vero, qui per fe ipfios, cum jam majoris effent aetatis, nefanda cupiditate, du6li, eas emerunt, fi in aliis Ecchfiis canonice vivere voluerint, fervatis propriis ordinibus pro magna mifericordia ibi eos mini ft rnr e permittimus. Quod ß alias fortaffetr ans fer ri non potuerint? et in eisdem canonice vivere promife-rint: minoribus Ordinibus contenti ad faeros Ordines non accedant. Quid clarius ? I Jifyenfatio haec ad quoddam poenitentiae moderamen recidit. In phrafi illius faecali canonice, feu regulariter vivere idem erat, quod in clau-firo communem conviéìum ampleéti o-porteret, ita, ut quodammodo, qui ea dilpenlarione uti vellent, caufa poenitentiae ad Monafteria retruderentur. 70. Corruptis faeculis invaluit indi-feretior difpenfarionum profu lio. Dele-fti a Paulo IU. Praelati querebantur : ■dbufus alius in abfolutione fimoniaci. Proh dolori quantum in Ecclefia Dei regnat vitium hoc pefiilens? adeo, ut quidam non vereantur fimoniam committere: deinde canfeftim petunt abfo-lutionem a poena’, immo eam emunt: ficque retinent beneficium, quod emerunt. Non dicimus. Sanctitatem tuam non pojj'c poenam illam, quae de jure pofitivo confiituta e fi, eis condonare: fed quod nullo pafito debeat, ut tanto /celeri refifiatur, quo nullum perniciofius, nec magis fcandalofim. Enimvero tam facilis non eft via, ut yeftituatur, rehabiliteturque fimoniacus, m eo divinae vocationis indicia agno-Eendi. Quantus indubie meritorum fui- — < 332 ) — gor» et diutinus bonae vitae odor exigendus, utis omnem, quam ex fimo-niaco ad beneficium ingreffu fibi conciliavit, ambiti-mis, et avaritiae notam abllergat? Si ipfe, qui per fimoniam fibi comparavit beneficium, difpenfatio-nem motu proprio petit; au vel hac podulatione fe revera indignum, aut de indignitate multum fe lufpeétum haud reddit? Quis credat illum corde contrito, et humiliato de commiffo vitio dolere, poenitereque, qui audet lacerdo-tium, quod per fuperbiam, avaritiamque ambivit, et lacriiege ufurpavit, rurfum poftulare ? 7T. [n praxi hèdierna difpenfatio peti folet, vel in Dataria, vel in Poeni-tentiaria Si fimonia lit notoria, dilpen-fationem a Dataria impetrare oportet, ut ipfe Provifus pro utroque foro abfol-vatur. In Poenitentiaria obtinetur pro fimonia occulta difpenfatio, quae et ad forum internum, feu confcieatiae re-llringitur. 72. Si in Dataria petitur difpenfatio, exprimi in fupplica debent fruétus ex beneficio fimoniace obtento percepti, quia in ftylo curiae eos fibi vindicat Camera Apoftolica, eo obtentu, quod admini-ftratio generalis bonorum ecclefiaftico-rum fpečtet ad Papam. Hodie de fručti-bus plerumque fit transaétio, per quam remittitur Oratori tertia, vel major pars, — ( 333 ) — prout Datario videbitur > poftqiiam fnp-plica per manus Officialis, qui componendae dicitur, tranüic. ln Gallia tarnen hae com politiones non admittuntur, quia illi fructus male percepti lae-fis Ecclelìis juxta Ordinem jullitiae re-lii tuendi funt. 73. in formulis Poenitentiariae prae-• cipitur, ut Coiifeifarius non antea cum fimoniaco difpeniet, nifi poflquam fructus ex ilio beneficio indebite perceptos, in totum refiituerit; vel, fi ob ejus paupertatem impraefentiarum non potefi, fe reftiturum promìferit, cum primum poterit, etiam cum aliquali Jui incommodo, et indigentia. Aliquando tamen datur Confeffimo facultas, ut ob paupertatem Oratoris i pii perceptos fruftus vel in totum, vel in tantum remittat; quod in formulis di-fpenfationis exprimi folet. 74. Utrique difpenlarioni commune elt, quod utraque detur in forma com-tnitforia. Difpenfatio Datariae committitur Ordinario ejus DiaeceOs, in qua beneficium eli (itum, ut pro utroque loro, li julta cauta apparet, difpeniet. Difpenfatio Poenitentiariae dirigitur ad Confetlarium, ut pro folo foro coniei-eutiae gratiam faciat. 7v Requirit et utraque formula, ut ad difpenl’ationem non procedatur, nili Iri’ovii'us ipl'um benelicium prius dimi- — ( 334 ) ferit; atque novam provißonem ab Ordinario pro utroque foro, aut a Poeni-tendano pro foro conlcientiae obtinere fpoponderit, tametfi fimonia, Provifo plane ignorante, intervenerit; idque, ut oftendatur, quod prima provifio ob commilfam fimoniam fuerit irrita, re-quiraturque nova provifio auftoritate Papae facienda, ut Provifus in beneficio remanere queat. 76. Praecipit Paulus 11. omnibus^ et fingulis ecchfiafticis faecularibusque per foriis, cujuscunque dignitatis, fatus-, gradus, ordinis, vel conditionis fuerint, in virtute S. obedientiae, ut eos omnes, quos fimoniam hujusmodi commifjfe, vel procurajfe, aut in ea mediatores effe fciverint, Pontifici ipfi, vel cui Pontifex duxerit committendum, vel perje vel per alios revelare quantocius non omittant. Refert. Extrav. Com. 2. de Simon. In locum hujus revelationis hodie fuccef-filfe creditur illa claulula litteris Poeui-tentiariae inferi confueta, qua injungitur Confeflario, ut Pro vi fu m obliget, quod alios, fiqui fiunt, in praemiffis culpabiles, quantum pote fi, moneat, et inducat ad impetrandam Sedis Apo-ftolicae abfolutionem. 55 77. In morali dottrina, ad reprimendum vitium cujuscunque fimoniae » quam maxime prodeft Clerum > qnan- tuni fieri poteft, inftantißime monere » ut te ab omni avaritia contineatV En lentendam S. Auguftini: Cavete, inquit Chriftus, ab omni avaritia : praecipit nobis veritas, quae non fallitur, Audiamus, timeamus, caveamus — Non enim leviter habendum, quando Dominus nofter, Redemptor nofier, et Advocatus, et'ffudex nofier, non e fi hve, quando dicit1, cavete. Novit ille, quantum mali fit: nos non novimus. Illi credamus : cavete, inquit. Ait S. Chryfoftbmus: Tolle pecuniarum {ludium , et omnia mala fublata funt. Quid (alubrius monito S. Grego rii V Admonemus, inquit, Fraternitatem, ut animarum magis lucris, quam commodis vitae praefentis intendat. Juxta Decretum Concilii Cabillonenfis li. Animarum f:/1uteminquirere Sacerdos, non lucra terrena debet. Ecce Decreta et legum civilium : Cefiet altaribus imminere prophanus ardor avaritiae, et a Jacris adytis repellatur piaculare flagitium. Refert. L. 3 r. C. de Epifc. et Cler. In Concilio Mediolanenfi V. Clerum his monitis, et rationibus in* litui t S. Carolus : Non facenti vos mercatores, non mammonaeminifiri efiis, fed Chrifti mercatores. Nolite vobis thefaurixare thefauros in terra, fed bonorum operum abundantia, cum S. Atrg, ferm 196. de cenip. S. Chryf. hora. 17. in I. ail Tim. c. (I. S. Greg. lib. 2. ep. 25. Cone Cabli. II. c. 6. Cone. Medio!. V. P.3. Tir. M on it. S. Thom. 2. 2. quacfl.^. art, i. ch ar it at è conjuncta-, jacite thefaiiros in caelis. Studete vos lucrari animas Oeo, etcaelefte horreum augere. TIT VLVS. XIV. Ve Jcceptione Perfonarum in Provi-fione Beneficiorum. CAPVT i. Di vitic per Acceptionem Perfonarum, i. Perfonarum acceptio folet definiri injuftkia, qua praefertur perlona perlo-nae propter caufam indebitam. Euim-vero eo partium ftudio peccatur in ju-ftitiam diftributivam, fecundum quam officia5 et bona diftribuenda funt juxta proportionem meritorum. Ait S. Thomas: Confiftit autem aequalitas jufii-tiae diftributivae in hoc, quod diver-fis perfonis diverfa tribuuntur fecundum proportionem ad dignitates per-fona rum. 2. En uberius argumentum! Si ergo, inquit, aliquis confideret illam proprietatem perjbnae, propter quam id, quod confertur, eji ei debitum, non eft acceptio perfonae fed caufae — puta; fi aliquis promoveat aliquem ad Magifiratum propter fcientiae fujfi- > cien- — ( 33.7 ) — dentiam-, hic attenditur caufa debita, non per fon a. Si autem aliquis conj devetin eo, cui confert aliquid, non id, propter quod id, quod ei datur, ejjet ei proportionatum, vel debitum; fed folum hoc, quod eflifle homo, (puta Petrus, vel Murtinus) hic ejl acceptio perfonae, quia non attribuitur ei aliquid propter aliquam caufam , quae faciat eum dignum, fed fimpliciter attribuitur perfonae. 3. Itaque dicendum ex lententia S. Art. sdì. Thomae: In ,u itia diflributiva confi-derantur conditiones perfonarum, quae faciunt ad dignitatis, vel debiti cuufam. Sed in acceptione perfonarum confiderantur conditiones, quae non faciunt ad caufam. 4. His rationibus fola virtus, et fannia facit ad caufam provilionum bene-ficialium, miliis aliis caulis vel paupertatis , vel alterius generis, utpote a Provifione beneficiorum alienis, etti Suod aliam rem legitimae elfe po Hin t. Juxta Pallavicinum in Concilio Tri den- Pniiavic, tino has adduxit rationes lil. Bartholo- 2Jt' hiaeus a Martyribus: in proventibus alibi.et ecclefiaflicis, inquit, difiribuendis fpe-dtandam e(fe doftrinam, et virtutem, non paupertatem ; cum oporteat con-fulere muneribus, non hominibus ; e-Rentibus fubveniendum eJJ'e per eleemo-Jynarn, non per Sacerdotia. ran-Efren Eui. E. III. Y Supr. z S. Tli o m quaef. 63. are, 2. ait i. Inde ergo nec confanquinitas in beneficiorum provifione per i'e attendi poteft. Nam juxta S. Thomam, confanquinitas facit aliquem dignum, ut infiituatur haeres patrimonii; non autem ad hoc, ut conferatur ei Praelatio ecclefiafiica. 6. Abfit tamen, ut inde vel-confan* quineus, vel nobilis a provifione beneficiorum excludatur, fi ei merita vitae, et dočirinae liiffragentur. Ait S. Thomas, li Confanq uinei Praelati funt aeque digni, ut alii, licite poteft absque perfonarum acceptione eos praeferre, quia Jaltem in hoc praeminent, quod de ipfis magis confidere poteft, ut unanimiter fecum ecclefiafiica negotia tr aStent. 7. Supereft tamen cautela, ut Collatores confanquineorum merita potius alieno, quam luo judicio aefiiment, quia proprium judicium fequior affetirus confanquineorum faepe fallit. Monet S. Bernardus: Plerisque, immo cunStis pene fapientibus contingere Jolet, in rebus videlicet dubiis plus atieno fe, quam proprio credere judicio. 8. Commendat S. Thomas, peculiariter cavendum in hac confanquineorum praelatione eife fcandalum. Effet tamen, inquit, hoc propter fcandalum dimittendum, fi ex hoc aliqui exemplum fumerent, etiam praeter digni- tatem, bona EccUfiae confanquineis dandi. Sic enim ex crifi 1). Gerfonis fae[)e fit, quod non a bene geßis no-firis exemplum fumitur. Jed a cortice, J'pécie, et Jup er ficte illorum, non a veritate. Si enim dedi nepoti meo propter gratiam, alii meo ut ent ur exemplo, ut dent finis propter naturam magis, quam propter gratiam, dicentes : nonne meis, ficut et ille finis, dabo. 9. Omnia juva clamant, ut fecundum rationes juflitiae diftriUutivae, meliores, et fanftiores ad ecclefiaftica beneficia eligantur; haec enim idea eft cu-juscunque dilcretioris eleftionis, ut praeferatur melior vel fimpliciter, vel relative ad bonum commune, c. 46. de dp pell at. et ibi interpr. 10. Quum ergo et Patroni eligant, et permutantes, refiguantesque in favorem eligant, dubium haud eft, quin et ii digniorem praeferre teneantur. Inquit Synodus Tridentina : Omnes vero, fin gulos, qui aer promotionem praeficiendorum quodcunque jus, quacunque ratione a Sede Apofiolica habent, aut alioquin operant Juam praejiant, — alienis peccatis communicantes mortaliter peccare, nifi quos digniores, d Ecclefitu magis utiles ipfi jitdicave-rint, non quidem precibus, vel huma- Gerfon. verb. abbi ev. c. 43. Gap. 2. De Elečt. Digli. Trid. fefl'. 24, c. I. no ajječiii, aut ambientium fuggefiio-nibus 5 Jed eorum exigentibus meritis praefici diligenter curaverint. 11. Quantum tamen ad forum externum juftitiae fpečtat, l'ufìieit dignutn elle, qui vel per praefentationem, vel per permutationem, relìgnationemque in favorem, aut per capitularia fuffra-gia, aut et collationem praeficitur. Ait c. 18. Synodus Tridentina: Quodfi jus Patronatus laicorum fuerit, debetis, qui a Patrono praefentatus erit, ab eisdem deputatis (Examinatoribus fy-nodalibus) examinari, et non, nifi idoneus repertus fuerit, admitti. 12. Et huic locus eft, etti Eleétores praeftent juramentum, quod eum eligere velint: quem credent, Ecclesiae elle utiliorem. Hoc etenim juramentum pertinet ad perjurii crimen, si Elefto-res fuo defuerint officio : elečfio tamen in foro judiciali toleratur, si eleétus dignus repertus fuerit, ut evitentur lites, et infinitae diijpordiae refecentur : si enim hac ratione eleétiones pollent revocari, nulla in ecclesiaftica Republi-ca eleéìio fere fieret, quae litibus, et Cai controversiis maxime pernitiosis vexari De Ra- 11011 pollet. nun, di- iUnde ergo defumenda eft illa ca-Capač. pacitas ? Inquit S. Thomas: Dignitas s. Thom. alicujus Perjbnae poteft attendi du-quaeft.63. ptiùter. Uno modo fimpliciter, et fein. 2. eundum fe : et fi e majoris dignitatis efi ille, qui magis abundat in fpiritna-Ubus gratiae donis. Alio modo per comparationem ad bonum commune. Contingit enim quandoque, quod ille, qui efl minus fandius, et minus fciens, potefi magis conferre ad bonum commune, propter potentiam, vel indujlriam faecularem, vel aliquid hujusmodi. 14. Hinc, quia difpenfationes fpiri« tualium principalius ordinantur ad utilitatem communem, ideo quandoque absque perlbnarum acceptione in difpenla-tione fpiri tualium illi, qui simpliciter funt minus boni, praeferuntur melioribus: Non ergo, ait S.Doftor, Epifco-pus , Patronus, aut Eleótor tenetur femper dare meliori /impliciter, fed tenetur dare meliori quoad hoc; id efi meliori quoad bonum commune, et u-tilitatem Ecclefiae. iV Enimvero et attendenda eft qualitas, conditioque beneficii. Quis enim ambigat, quin aliquis multo dignior, meliorque altero effe podit refpechi littius beneficii, qui tamen foret minus dignus, si habeatur refpeótus ad beneficium alterius conditionis. 16. Inde oportet et locum, et tem-Pus, aliasque circumftantias expendere, 111 in provisione beneficiorum utilitas Ecclesiae eluceat. Aliquando enim non Quodlib. 6. q. 5. art. 3. S. Bern, lili 4. rie confili; c. fpeftandum eft, quis sit inter eligi bl* les abfolute dignior; feci quis fit dignior ex iis, quos quis per 1'uum fuffragi-um cum effečtu Eccldiae praeficere po-teft. Quid enim, fi tres fiut eligibiles, praevideam tamen, quod dignior inter illos certo non fit eligendus pluralitate fu (Tragi orum ; immo praevideam, fi hunc eligam, pluralitate fuftragiorum fore minus dignum inter omnes eligendum : an non praeftat, inferiorem primo, ut excludetur tertius, utpote indignus, et omnium infimus, praeferre ? Neque enim hoc cafu dignior negligi-tur, five poftponitur ob eaiilam, quae ad negotium non pertinet: led ob cau-fam ad negotium pertinentem ; nimirum, ut minus dignus excludatur, et d:gnior, qui haberi poteft, Ecclefiae praeficiatur. 17. Tum demum ergo locus eli: elezioni digni, cmfi dignior non reperi tur, praemiila mediocri, aut diligenti in-quifitione; nimirum majore, minore-que pro conditione beneficii, cujus pro-vifio imminet. Abfit, ut haec inquifi-tio folum ad eos reftringatur, qui fe ipfos commendant, aut ab aliis commendantur. Enimvero plerumque hi omnium maxime fufpeZi funt. Inquit S. Bernardus; Pro quo rogaris, Jit fu-fpeSlus ipj'e; qui pro fe rogat, jam judicatus efi. Tg. Quippe Provifio beneficii haud minoris momenti centeri poteft, quam adminiftratio temporalis. Eccead negotium temporale undique inquiritur in meliores, et peritiores Operarios, et artifices; quidni id et fiat in delečtu factorum miniltrorum, a quibus tantarum animarum falus plerumque dependet? Me hercle! optimi rerum aeftu maiores, qui magnam de minimis; parvam, aut nullam de maximis turam gerunt. 19. Quid confultius, quam in provi- ibi. e, 6. fione facrorum munerum ab exemplo SS. Apoftolorum nunquam oculos a-vertere, ut precibus, et piis operibus Deus in fuppetias vocetur. Inquit tiar-tholomaeus de Martyribus: Si igitur ■dpofioli ipfi eleSlioni illi faciendae fefe impares judicaverint. Et fi Clerus uni-V er Jus pro more veteri eum populo congregatus, id demum J'e rite pera-'cl-urum crediderit, fi jejuniis, precibus que publicis caele fle lumen, opemque divinam fibi acerfiviJJ'ent ; non horrebunt Reges (caeterique vel Eie Mores, vel Collatores) eum per feipjbs delectum habere. Vo, S, Pius die iS« Mart. ann. 1567. edidit Bullam, qua decernitur, quod, fi in concurfu plurium Clericorum ad u-num beneficium, Epifcopus minus ha-bilem, poftpolms magis idoneis, eli- — ( 344 ) — ■ gut, poffint ii, qui rejefti fuerint, amila eleétione hujusmodi ad Metropoìi:a-num — appellare. Haec ConftitULio licet ratione concurfus, nullam in Sallis, vel alibi habeat auétoritatem, o/ten-dit tamen, quisnam Eccleliae ßt i'piritus in fuorum mi ni liror um eleftione. c.ip. 4. 2i. Gravis eli lententia S.Augufti- v!t Siie" n"1 : N°n leve, qiianUm arbitror, pu-liftiner tundumefl, effe peccatum, in p er Jona-Perfon rum accepti()ne habere fidem Domini s.eAtig' no it ri ifefu Chrifii, fi illam difiantiam ep. 167. fedendi, ac (laudi, ad honores eccle-fiafiicos referamus. Quis enim ferat , eligi divitem ad Jedem honoris Eccle-fiae, contempto paupere inJlruSliore, atque fanSliore. 22. Gravitas hujus peccati aeltiman-da eli tum ex bonis, quae impediuntur, tum ex malis, quae tanta indifcretione s. chryf. inducuntur. Inquit S. Chryfoltomus i Ub";cerd- Undenam, quaefo\ exiftimas, tam mul-c, 10, tas in Ecclefiis turbas nafcii Equidem non aliunde opinor, quam ex Antifti-tum elefilionibus, cafu potius, ac temere, quam diligenter, atque accurate faStis. 2}. Synodus Tridentina fingili os, et omnes, qui ad promotionem praesciendorum alio qui 11 operam luam prae-ftant, monet, nihil fe ad Dei gloriam, st populorum Jalutem utilius poß'efa- — ( 34T ) — cere, quam fi bonos Paftores, et Ec~ defiae gubernandae idoneos promoveri find eant; eos que alienis peccatis communicantes mortaliter peccare, nifi, quos digniores, et Ecclefiae magis utiles ipfi judicaverint, non quidem precibus, vel humano affeSiu, aut ambientium fuzgeftionibus, fed eorum exigentibus.%teritis, praefici diligenter curaverint. Cenfent fnterpretes, in beneficiis curatis non excufari peccatum Portale. Id ipfum a (Teritur a nonnullis *11 omnibus beneficiis. 24.. Ergo illa jura eligendi, praefen-tandi, nominandi, conferendique non redundant in commoda, fed onera reddendarum in diftriéto Dei judicio rationum. Refert Theodoretus: Concilium Theodor. fipifcoporum contendit ab Imperato-^ Valentiniano I., utipfe, utpote fa- c. 6. pientiae, et pietatis infignibus prae-dare exornatus Epifcopum Mediola-fienfem deligat. At ille: major, eft, tuquit, haec Provincia, quam quae ^iribus nofiris fuftineri queat. Proin-y vos divina repleti gratia, et illius Splendore illuminati, multo magis hoc ffii/copl deligendi negotium tranfige-Us. . 2S« Hoc exemplo et recendores Prin- 1,1 vit. c,Pes, utpote Ludovicus Vf., et Ludo- feMar-Vlcus IX. nu Gallia valde abhorruerunt ty*. S. Greg. ad Gier, Mediol, Cone. Gen. Tom. 8, eoi. 591. edit. Labb. a proviQonibus ecclefiafticis. Narrant» Cadiarinam Reginam Lufitaiiiae dicere confueviOTe, quod optaret, ut durante f no regimine Praelati Portugalliat eßent immortales: quo fieret, ut nullum ad Bpifcopatum promovere teneretur: dicens, fibi plus, quam fatis effe, fi pro Je ipfa, ei tota Juo regno deberet reffondere, licePft rejponfčilem non conftitueret pro fallite anima-rum. 26, Quid, quod et ipfe S. Gregorius refcvipfit ad Clerum Mediolanenfem : Antiquae meae deliberationis intentio e fi, ad fufeipienda Pajloralis curae meae onera, pro nullius unquam mi-fceri perfona etc. 27. Hincmams eo aevo Presbyteris fuis vitio dedit, quod ipfi, follicitando Patronos, in caufa eifent, quod digniores, et meliores Clerici non praeficerentur. Quia infit, quique fideles, fi veftra culpa non effet, plus quaererent bonos Clericos, quam vefirof Denarios: ithoc non fuffertis : fed vos, et vefiros nutritos in maledictionem mittitis, cum dato Patronis praemio 1 vobis, et illis peccatum emitis.* 2g. Proh dolor, quod non nun quam Èpifcopi pe (lì mo exempio laicis Patronis tantae indiferetiouis lint! Quippe» qui ipfi, negletto deleftu digniorum Minidrorum, Confanquineis, aut fa- — c 347 ) — miliaribus fui s pallini opulentiora beneficia vel procurant vel donant. Querebatur S. Hieronymus: Sed nunc cerni- f5- ^icr;id tozu, plurimos hanc rem beneficium facere, ut non quaerant, eos in Ec-clefia columnas erigere, quos plus co-gnofcunt Ecclefiae prodejje;. fed quos vel ipfi amant, vel quorum funt ob-fequiis dcliniti, vel pro quibus majorum quis rogaverit. _ $ 29. Unde vero haec indifcretiomagis fuccrevit, quam ex inaequalitate temporalium proventuum, ex quibus oculi carnis beneficia ecclefiaftica aefti-Biaut ? Monet S. Paulus : Fiat aequali- ) r. Cor. las, ficut jcriptum efi : qui multum non c s* abundavit, et qui modicum non minoravit. Ecce inaequalitas proventuum indilcretiores provifiones, et follicita-tiones peperit P Queritur Concilium Conc-Sardicenfe: Ejus enim canfae praetex- ^i"1_!C' his efi manifeftus — nullus enim Epicopus, aut Clericus adhuc inveniri Potuit, qui a majore, aut pinquiore civitate, locove ad minorem, tenuio-temque transire fiuduerit. Juxta S. s. ifid. Ifidorum recidiffe jam Sacerdotii digni- 11 b- f latem ad regnandi cupiditatem appa- ep' '"i‘ rft: ab humilitate ad Juperbiatn; a jejunio ad delicias prolapfam : a difpen-fatione denique ad dominium venijfe. Ait S. Bernardus : Cum primos hono- s. Bern. rum gradus meruerint in Ecclefia; me- ^ ruerint autem vel vitae merito, vel pecuniae, feu etiam carnis, et/angui' nis praerogativa : quae regnum Dei non pnffidebunt; non ideo Corda quiC' /eunt, duplicifemper aeftuantia defi-derio , quo utique occatione pinqiliorum proventuum, magis, ac magis et dilatentur in plura, et ad celfiora Jub-limentur. • T I T V L V S XV. De Bonis temporalibus Eccleßae. CAP VT I. Ot Peculio Clericorum, s. Hier, i, Kx fen tenti a S. Hieronymi : v4b A-B. Maich poftolis usque ad nojlri te uporis fae-' cem Ecclefia perfeditionibus crevit, Martyriis coronata e fi, et, poftquatn ad Chri/lianos Principes venit, potentia quidem, et divitiis major, fed virtutibus minor facta efi. 2. Primordiis Ecclefiae Clerici fere omnes propria bona ignorarunt, aut e-nim pauperes eligebantur, aut tales, qui patrimonium fuum in pauperes abdicarunt. Nonnulli, intaéris proventibus ecclefiafticis, de patrimonio proprio vivere voluerunt. Superfuut vete- — ( 349 ) ~ res atiftoritates fparfim in Decreto Gratiani c. 2i. et paffim XII. q. i. 3- Hac ocealìone vetus invaluit regula, quod bona patrimonialia cujusque Clerici difcernenda e (lent a proventibus ecclelia(licis : et iere omnia bona cen-lebantur elle eccleliaftica, quae quis Polt ordinationem acquiJìid'et, li aliunde non conltaret, quod ea aut ante ordinationem habuilVet, aut poft ordinationem divili titulo, v. g. haereditate obtinuiffet. c. i. XIL q. i. 4. Novo jure hanc difcretionem bo-norum exemplo peculii, quod fervis , jlliisque familias jus civile relinquit, illultrare placuit. Sic enim ad peculium Profeftitium novi juris argumentis re-tidit, quidquid vel ex rebus , vel in-tuitu Ecclefiae Clericus acquirit, c. 1. paffim de Pecul. Cler. Relcripfit Alexander 111.? quod Serici de his, quae paternae fucceffio-nis, vel cognationis intuitu , aut de artificio funt adepti, feu dono con-f^quineorum, aut amicorum, non habito refpeSlu ad Ecclefiam, pervene-t'unt ad ipfos, libere difponere, ve-luti jure patrimonii, aut titulo adven-titii peculii, valeant. De his tamen, quae confiti er atione Ecclefiae, utpore ^el ex piis reditibus, vel ex fundtiont-bus (acri minifterii perceperunt, nullum Cap. 2. De Tit. Cler. in percept. fruft. E c dei'. 1. Cor. 9. $. Greg. hofll. 17. in Luc. < ! S. Berti. Declam. in Evitng. E.cce nos reliq. dejnre-, quia ad pecuìium profeftitium referuntur, poffunt facerete fi ani entum. Refert, c. 9. de 'lejiam. 6. Clerici novo jure, ad exemplum peculii profeétitii, fruóhis benehcii percipere, aut et fuos facere dicuntur, quia dignus elt operarius cibo, merce-deque l’uà. Exprefììt uberius hujus retributionis juftitiam S. Apollolus exemplo militis. Ra (toris, et Agricolae. 7. Suffragantur haec exempia Clero mduftriofo, non otiolo. Inquit S. Gre-gorius: Quid fios-> 0 Pafiores (quod tamen fine dolore dicere non pofifuni ) quid nos, o Pafiores Ì qui/mercedetn confieqnimur, et tamen Operarii ne' quaquam fimnus? Frucius quippe S- ) Ecclefiae in fiipendio quotidiano peY‘ cipimus, fied tamen pro aeterna Eccle-fia minime in praedicatione laboramus. Penjemus, cujus damnationis fit, fine labore hic percipere mercedeffl la doris. 8. Ahfxt, ut inde integram merce- 1 dem laboris mereantur ilii, qui vel alios fibi fubftimunt ad explendum divinum minitterium Vicarios, vel per brevem horam dicendo privarim divino officio vacantes, reliquum diem otiofe tmnfigunt. Clamat S. Bernardus: Eae^ vae tibi Clericel Mors in olla, mors in ollis carnium, mors in ejusmodi deliciis, non modo, quia fecus intro- — ( 3V ) — itum deletlationis fofita effe cagno fa-tur y feci ob id maxime i quia conßpt, populi ejfe peccata, quae comedis; fumptus ecclejiafiicos te gratis hatyre reputas? Cantando, ut ajunt, bona tibi provenire videntur; fed bonum erat magis fodere, aut etiam mendicare» 9. Quid indignius, quod ex fola con-fumptione ecclefiafiicarum rerum Clerici appareant, nomen quidem habentes Clericorum, rem autem non implentes Clerici circa liturgiam Domini Dei? Enim vero haec nulla eft idea Operarii mercede digni. L. 42. §. 10. C. de Epifct et Cler. 10. In reliquis Canonum argumentis Gap. 5. nihil vulgatius eft, quam bona Eccle- J)e iiae vota fidelium, pretia peccatorum, redit". patrimoniumque Chrifti, et pauperum dici; id ipfumque non aliunde, quam ex fententiis Patrum , Conciliorum , Pontificum, et reliquorum Epifcopo-riim» Inquit S. Prolper, leu potius Ju- jui. pom, lianus Pomerius: Unde datur intelligi, dc vit-quod tanti, ac tales viri — feientes tempi. nihil aliud efferes Ecclefiae, nifi vota iii>. 2. fidelium, pretia peccatorum, et patri- c' 39* tnonia pauperum, non eas vindicarunt in ufus fuos, ut proprias, fed ut commendatas pauperibus divife-runt. $. lib. ep. Tvtd 95- 1 — < 3?2 ) — Greg. ii. inde S. Gregorius et ìpiìira pa-triiponium Romanae Ecclefiae dixit elle 5'J" patrimonium pauperum. Monuit S. Ponti eo tenore Protalium, Aquenfem Epifcopum, ut Vigilio Arehtenli diceret, ut penßones-, quas Praedeceßbf ejus per plurimos annos percepit, et apud fe de patrimonio nofiro retinuit, ad nos, inquit, quia pauperum res funt, fludcat deftinare. 12. Enim vero Ecclefiae aliunde bona temporalia non obtigerunt, nifi ex oblationibus fidelium , qui ea Deo pro redemptione peccatorum voverunt, ut in pias eleemofynas erogarentur. Hinc et Principes eas rationes adduxerunt. juxta SS. Patrum traditionem novimus^ res Eccleßae effe vota fidelium, pr e-tia peccatorum, et patrimonia pauperum, cuique non folum habita conjerrare, verum etiam multa, Deo opitulante, conferre opbamus. Ref. c. 59. XEI. q. i. 13. Abfit, quod Clerus vetus officium dedifeere vel velit, vel pollit. Ex lententia S. Bernardi : Res pauperum non dare pauperibus, par facrilepji crimen effe dignofeitur. Sane patrimonia pauperum Junt facultates Ecclefiarutn. 14. Accrefcentibus diverti generis Ecclefiarutn poffellionibus, et dinaftiis, ■ffff monet Synodus Tridentina Epifcopos : ito Ne ex reditibus Eccleßae confanqui-neos, familiaresque fuos augere jlu-deant; cum et Canones Npoftolorum prohibeant-, ne res ecxlefiajticae, quae Dei funt, conjanquineis donent , jed, fi pauperes fint, eis, ut pauperibus dijìribuant, eas autem non dijlralianti nec diffipent eorum caufa. iV Quum tum ex intentione offeren tium, tum ex regulis Eccldiae pii reditus res Dei, patrimonium Crucifixi, pauperumque habeantur, Clericis eorum adminiftratio ita relitta eft, ut iis, veluti rebus Dei, et proventibus pauperum utantur. Praecipiunt Canones vulgo Apoftolorum; Nec liceat autem ex eis aliquid fibi vindicare, vel propriis cognatis , quae Dei funt, largiri. Sin autem fint pauperes, ut pauperibus fuppeditet. Et alibi: Quodfi his Epifcopus non fit contentus, et res in proprios ufus convertat, Synodo Provinciae poenas perfolvet. Beiert Gratianus c. 22. et 23. XJL q. 1. 16. Haec ideo, quia illae facultates Ecclefiae ipfi vel Epilcopo, vel Clerico ad proprios ufus non fuffragantur, nifi ad fimplicem neceifitatem agendae vitae. Juxta S. Chryfoftomum : Non dixit S. Paulus, quis militat, et non e fi dives? Sed quis militat fuis ftipendiis unquam? Neque dixit: Quis plan- Van-Efycn J.Eccl. F. 111. 2 Cap. 4. De Juft. ufu pior, provcnt. S. Chryf. iiom. 22. in Epiit. I. ad C or. S. Bern, ep. 2. ad Fulc. Trid. feff. 25. c. I. tat vincam, et aurum non colligit, aut fruStum integrum non vindemiat? Sed: ex fructu ejus non edit? Non ex agnis 1 fed ex laSte. Oportet enim habere fortitudinem militis, et agricolae diligentiam, et curam Pafloris, et pofl haec omnia nihil amplius quaerere, quam neceffaria, 17. Supereft et liodie haec difeiplina. Inquit S. Bernavdus : (flui altario defervit, dignum ejl, ut et dg altario vi- vat. Conceditur ergo tibi, fi bene defervis, ut de altario vivas: non autem, ut de altario luxurieris; ut de altario fuperbias : ut inde tibi compares fraena aurea, fellas depiStas, calcaria deargentata, varia, griflea-que pellicea a collo, et manibus ornatu purpureo diverfificata. Denique, quidquid praeter neceffarium victum, ac fimplicem veftitum de altario retines, tuum non ejl, rapina eft, facri-legium efi. 18. Synodus Tridentina veterum Canonum argumento praecipit Epilcopis? reliquisque Superioribus, ut mores fu-os ita componant, ut reliqui ab eis frugalitatis, modefiiae, continentiae, ac, quae nos tantopere Deo commendat, fanctae humilitatis exempla petere poflint. Quapropter exemplo Patrum Concilii Carthaginenlis LV. ftio-iiet, ut modella fuppellečiili, ac meu- — ( ) — fa, frugalique viétu fiat contenti, et reliquo vitae genere , ac tota domo caveant, ne quid appareat, quod nonfim-plicitatem, Dei zelum, ac vanitatum contemptum praefeferat. 19. Dilertior eft in eo genere argumenti S. CaroluS in Conciliis Mediola-Uenfibus ejus aevi. In Concilio Medio- Med/oi. lanenfi IV. expreiFe omnes, yübus u- iv. p. 3. beviores proventus funt, monet : FosiQ-^‘ item alii, quicunque efiis, quorum fidei Chrifti patrimonium proprie ad divini cultus, pauperumque ufum commijjim eft, cavete, ne ambitione, aut cupiditateprolapfi in alium, quam cui addiSlum eft , convertatis, atque propter ea facrjlegii iti damnationem aeternam Jubeatis. 20. Aft quid? An Clerici divites pa- £aP-5«. tnmomo, ex rebus hcclehae vivere patnw. poliunt? £n veteres Canones ! Juxta Canonem vulgo Apoftolorum : Ex his autem, quibus Epifcopus indiget (fi tamen indiget) ad Juas necejjitates , et peregrinorum fratrum ufus et ipfe percipiat, ut nihil eipofiit omnino dc-eJfe. Refert, c. 22. XII. q. 1. 21. Quid clarius Decreto Concilii Air-tiocheui: Epifcopus, inquit, ecclefia-fiicarum rerum habeat poteftatem ad difpenfandum erga omnes, qui indigent, cum Jumma reverentia, etti- Synod. Aquisgr, c. io/. more Dei. Participet autem et ipfe-quibus indiget (ß tam en indi gei). Quid opus fui tlet tam expreffa conditione » lì patrimonio divites ex rebus Eccletiae, utpote patrimonio pauperum, vivere pollent ? ibi. c. 23. 22. Exprellit eam conditionem et 13. Auguitinus: (Miae tamen, utpote bona Ecclefiarym ( fi pauperum compauperes fumus) et noftra funt,.et illorum : fi autem privatim, quae nobis fujficiunU pofiìdemus, non funt illa noftra, fed pauperum, quorum procurationem quodammodo gerimus, non proprietatem nobis ufurpatione damnabili vindicamus. Refert, c. 3. XXIII. q. 7, 23. Ait Synodus A q uisgrauenfis .• Nec illi, qui fua pojfidentes, dari fibi aliquid volunt, fine grandi peccato fuo, unde pauper viti urus erat, accipiunt. Quippe gratis non darent, quod gratis acceperunt, fi pios proventus in luam fuftentationem verterent, ut cenfum patrimonialem, diminutisexpenfis quotidianis , augerent. 24. Superfuit haec difcipiina et aevo Gratiani : Verum his auSloritatibus » inquit, prohibentur ab Ecclefia fujcipi, non illi, qui quondam fuerant divites , poftea vero omnia reliquerunt; ut Petrus, Matthaeus, et Paulus', aut pauperibus diftribuerunt, ut Za-chaeus; aut Ecclefiae rebus adjunxe- runt, ficut illi, qui praedia fua vendente^, ponebant pretia ante pedes A-pofiolörum, ut effent omnia communia: Jed illi, qui in domibus parentum refidentes, vel fua relinquere nolentes, ecclefiafiicis facultatibus pafei defiderant. Quis enim dubitat, eum lucrum captare, qui ex alieno vivit, ut luis fumptibus parcat. Gratian. ad C. 24. XII. q. i. 2 conqueruntur, et dicunt: — vita no-fira cedit vobis in fuperfluas copias. Noflris neceffitatibus fubtrahitur, quidquid accedit vanitatibus veftris etc. Caeterum fiabunt in futuro in magna conflantia adverfus eos, qui fe an-gujliaverunt : flante quippe pro' eis Patre Orphanonm, et judice viduarum. Ipfius enim tunc vox erit: quatn-diu non feciflisuni de his minimis meis, nec mihi fecifiis. * i. TIT VLYS. XVI. De Decimis, et Oblationibus. CAPVT i. De Origine, et jure Decimarum, i. Infit ConciliumNannetenfe: Infiru-endi funt Presbyteri, par iter que'admonendi quatenus noverint decimas, et oblationes, quas a fidelibus accipiunt, pauperum, et hofpitum, et peregriniorum effe flipendia, et non qua fi fuis, fed quafi commendatitiis uti. De quibus omnibus fciant, fe rationem pofituros in coufpeclu, et, nifi eas fideliter pauperibus adminiftrave-rint: damna pnjfuros. Cone. Nannet. c, io. Fleuv, J. F,. P. 2. c. JO. S. Hier, in cap. 3. Malach. S. Cliryi". lioih. II. 311 ep, ad lipli. S. Ang. in Piai. 146. 2. En lire vem rerum Sjmopfin? Judaei, Deo decimas, et primitias fvu* éhium ad fa cri ii eia, et vota offerre af-fueti, idem inftitutum fub Evangelio urgendum cenfuerunt: Pagani autem ? ad Chriftum converli, maximos fum-tus in facrificia idolorum, et profana fpectaeula impenfos, bonis operibus deputarunt. Conflat inde a principio fidelibus decimarum, et primitiarum oblationes fuiffe commendatas, c. 65. et 66. XVI. q. i. 3. Haftenus tamen Chriftiaui de decimis, et fruftuum primitiis, et aliis oblationibus aeque, ac de caeteris ele-emofynis in pauperes conferendis movebantur, et fmgulorum pudori relinquebatur: velletne dare: an non dare» Hortabatur quidem S. Hieronymus populum ad Decimarum folutionem : fan-ftus quoque Joannes Chryfoftomus earum folutionem omnimodis fuafit, nec minus eas commendavit S. Auguftinus_: nullum tamen rigorofum tunc temporis adhuc erat praeceptum de I lecimis. Ex-eunte faeculo VI. Epifcopi in negligen-tes decimas dare cenfuras ftrinxere. Inde in Oriente eas exactiones «Juliinia-nus fuppreffit. L. 39. §. 1. C. de Vjaifi-et Cler. 4. In Occidente faeculo IX., quo in Decimis praeftandis laici fere omni otii cio fido defuere» priftinum cenfurartim rigorem auxerunt Conftitutiones Franco-rum Regum. Fertaiiis illa bonorum ec-clefiafticorum dillipatio aulam dedit juri incruflando, quod ex lege divinaür-niari polle videbatur. Supereft Ludovi-ciani Capitularis fragmentum in Decreto c. 7. XVL q. 7. et ibi CorreSt.Rom. S- Sunt, qui Decimas juris divini elle cenient. In Decreto enim Gratiani fre-^uentesoccurruntauéforitates, quae eo genere argumneti, et exempli jus Decimarum Eccleliae vindicant, c. 5. et 6. ibi. 6. Novo jure receptum eft dogma , Decimas Deo deberi in lignum univer-lalis dominii. Hinc Caeleftinus ili. pronuntiavit , et ex artefaóìis, omnique honefto lucro Decimas deberi, c. 22. de Decirn. 7. ' S. Thomae tamen, reliquisque Theologis vifum eli, Decimas proprie divini juris haud elle, nifi, quantum ad fulientationem Miniltrorum funt necel'-Driae. Illa enim lex Molaica judicialis ]u reliquis eli, quod Sacerdotibus, et Leviris, nulla haereditaria portione donatis , a caeteris tribubus decima redituum pars elfet lòlvenda: fi tamen Chripiani aliunde Clericis profpicerent, huic oneri luperledere pollent. Quare Graeci» ac caeteri per Orientem Chriftiani decimarum exaétiones nunquam admi- ran-Efrcn Eui, P, IH, A a Capir. Franc, Hb 5. c. ich. Nov. 3. et 43. Cap. 2. De di-verf. De-cim. ferunt, quia ex Novellis Juftinianiconflat, Clerum aliunde habuiffe fulRcien-tes reditus alimoniae. Nihilominus per Occidentem coniuecudine continua, et conftitutione humana, exemplo legis divinae innixa, decimae debentur. 8. Jure novo declarat Pontifex: vino, grano, fructibus arborum, fecoribus, hortis, negotiatione, de ipfa etiam militia (id efl feudo, vel terra, quae militem debet) dc venatio-ne, de omnibus bonis decimae funt miniftris Ecclefiac tribuendae; ita, ut, qui de his eas folvere neglexerint, ec~ clefiaftica diftriStione debeant percello Refert, c. 22. de Decim. 9. Adeo exemplis novi juris nulla terra, nullum feminis genus, nulli fru-ftus, nullae res, nullum opificium, nullum negotium, nullum lucrum a decimis excufatur. Refcripfit Alexander IIR Vintouienfi Epifcopo : Mandamus, quatenus Parochianos tuos de apibus, et de omni fruStu decimas per folvere ec-clefaftica diftriSlione compellas. Supere ft c. 6. ibi. 10. His exemplis decimae dividi fo-lent in praediales, perfonales, et mixtas. Praediales fpečtant fručtus et proventus naturales, civilesque poifeffio-num. Perfonales referuntur ad lucrum opificii, artificiique. Mixtae in fruéìu, et faetu pecorum conftituuntur. 11. [n tanta diverfitate decimarum $ quantum ad cautam, et quotam debiti, diverfas confuetudines locorum elFefpe-dtandas laepe refcripfere Pontifices. Sic Concilium Lateranenfe [V. pronuntiat : Illae decimae necejfario folvendaefunt, quae debentur ex lege divina, vel loci confuetudine approbata. Ref. c. 3a. de Decim. in integr. leSt. 12. Juxta Interpretes decimae Per-fonales palfim confuetudine interierunt. Superfunt praediales, et mixtae; et hae» illaequae alibi majore, alibi minore numero. Sic in Belgicis Provinciis exaruerunt decimae lignorum, faeni, herbarum, ovium, agnorum, lanae, porcorum , vitulorum, anferum, et lì milium. 13. Oportet ergo cujusque loci con-fuetudinem explorare, fervareque; auc fi de ea non confiet, exemplum ex vicinia petere. Haerente dubio Jus Decretalium, veluti jus commune, in regula eft; confuetudo in exceptione primas fert. Inde a Decimis pallim excu-fantur fruétus, de quibus a tempore 40 annorum decima praefiari haud confue-vit; utpote lì confuetudo politiva probetur. 14. Inter ea faecula, quibus in Occi- Gap, 3. dente caeperant decimarum exactiones, ^ejur. praeceptum efi, ut quisque Parochus oecim". fuorum fubdicorum decimas colligeret. a a 2 Vetus enim regula habuit, ibi reddendas effe decimas, ubi per totum anui circulum Miffas audiunt, et eorum infantes baptizantur. c. 46. XVI. q. i. 15. Veteri more adminiftratio decimarum per totam Diaecelin inde Epi-fcopi fuit, ea tamen lege , ut Eeclefias Paroehiales fartas teéìas teuerat, ornamenta, et reliqua, quae ad cultum divinum neceilaria viderentr, conferret, Miniffris altarium ea, quae ad vicium, et veftitum pertinent, largiretur, et tandem eleemofynas, a Canonibus prae- Conc. fcriptas pauperibus erogaret. [tainCon-'j nnm. cilio Turoiienli, quod ann. 813. cele-rnnč. bratur, et Concilio Wormatienli anno Wormat. g68. ffatuitur: Ut decimae in potejlate c'35* Epifcopi fiant ■> qualiter a Presbyteris difpenfentur ctc. 16. Quum novo jure invaluiffet, quod omnes proventus ecclefialtici fmgulis titulis inhaererent, decimarum omnium libera adminiftratio Parochis, veluti jure communi obtigit, c. 29. et 30. de Decini. 17. Hac diviftone vetus quarta Epifcopi in decimis Parochialibus aeque, ac in caeteris proventibus ecclefiafticis exaruit, nifi forfar. vel ex particulari conventione, vel ex alio lingulari titulo Epifcopus tibi aliquam portionem a-liquando alicubi refervaffet. c. 13. ibi. Tg. Nonmmquam inter Parochos éx-ari'ere dilüdia, eoquod eifent homines , qui in alia Parochia terras excolerent. Decidit Alexander III., confuetudinem elFe obfervandam cujusque loci. c. ig. de Dedni. 19. ln regula Interpretibus placuit diftinétio intet decimas praediales, leu reales, et pertbnales, leu indnftriales. Decimae per fonai es debentur illi Eccle» fiae, ubi quisque recipit ecclefiafticaSacramenta: reales vindicat fi bi illa Ec-clefia, in cujus diftvičtuilla praedia funt fi ta. c .2. de Refiit Spol. in 6. 20. Sed quid eo cafu de Decimis mixtis? Synodus Wigornieufis ami. 1240. Synod. ita decidit: quod, in quacunque Pa- c-rochia per totum annum fuerit ovile, licet oves Parochiae vidnae aliquando 1 Umites tranfeant adpafcua quaerenda, illi Ecclefiae, in cujus Parochia continuo cubaverint. Decimae tribuantur. Quodfi continuo cubant in una Parochia, et continuo pafcant in alia, inter Ecclefias Decima dividatur. Si ergo per medietatem anni in Parochia alia pafcantur, ex aequo Decima dividitur. Si inaequaliter pafcantur in dive rii s Parochiis, pro rata temporis Decima dividenda eft. _ 21. Jure novo Jus Parochiale percipiendi Decimas fruétuum quorumcun-'lue, infra limites Parochiae excrefcen-tium, per titulum juris definitum eft , Cap. 4. De Dedm. laic. et infeud. ut jus decimandi intra eosdem limites contra EcclefiamParochialem praefcribi non poffit, nifi cum quadragenaria pof-feiìione concurrat titulus; vel ejus de-feétum fuppleat lapl’us tanti temporis, cujus contrarii memoria non exiftat, c. T. de Praefcript. in 6. 22. In reliquis jus derimandi titulo Ecclefiae Parochialis coìiaeret. Si ergo Ecclefia Parochialis alteri loco incorporata fuit, in Vicarium temporalem, per-petuumque haud transit jus illud decimandi, quia titulus Eccleiiae Parochialis per eam unionem translatus cenfetur. 23. Snperfunt et laicisDecimae, quas plerumque infeudatas vocant, atque quidem duplici titulo: funt enim quaedam Decimae origine laicae. Sic in feu-dis, emphytheufibus, et cenlibus con-flituendis domini luis Vafallis praedia dederunt cum onere partis fruétuum, quod in colonis partiariis, et Solario ma-nifeftum. De illis Decimis plane laica-libus hic non agitur, fed de veris Decimis origine fua ecclefiafiicis, quarum a populo in ufum Ecclefiae oblatarum Laici omnino funt incapaces, c. 1. XFL q. 7. 24. Et tamen plures ufurpabantur, quas Dynaftaeaut propriaaučtoritatefii i vindicabant, aut per indiferetionem indulgentiam Praelatorum obtinebant. Ingemui t tantae ignaviae aliq uando Gregorius VIt. c. c. 3. XFI' q. 7. 2v Ingemuit novo jure huic vitio Cleri et Alexander III. : fiatuimus, inquit Pontifex» ut, fiquis Praelatorum alicui laico., in faeculo remanenti, Ecclefiam, decimum, oblationemque conceßerit, a fiatufuo, ßcut arbor, quae inutiliter terram occupat, /accidatur. Refert, c. 17. de Decim. 26. Enimveru Decimae ecclefiallicae per deputationem illam, quodEccleliae miniftris jure divino ad fuftelitationem referventur, quodammodo Ipirituales cenfentur. Inde novo jure invaluit regula, Laicos nulla ratione Decimas detinere, aut praefcriptione acquirere polle, c. 7. et 10. de Praefcript. 27. Concilium Lateranenfe Iti. difer-te prohibuit, ne laici de novo jus decimandi acquirere, aut haftenus pollef-fum in alios laicos transferre pollent. Quippe Decimae fpečfantur velini propria flipendia Cleri, c. 19. de Decim. 28. Invaluit tamen aliquando communis interpretatio, laicis permiffum elle, Decimas retinere ante Concilium Lateranenfe de anu. 1179. obtentas. Inde Alexander IV. diferte diftinxit inte# Decimas ante, et poft Concilium Lateranenfe III. aequifitas. c. 2. §. 3. ibi in 6. 29. His conftitutionibus faótum eft, ut Decimae, quas laici ami. 1179. tenebant, ipfis relinquerentur; quae vero — { 376 ) — illo Concilio pofteriores ellent, illegitimae haberentur, (i id probari pollet : fin minus, pro infeudationis antiquitate praefumitur, fi modo centenaria, aut immemorialis polleilio futiragetur. c. 7. de his, quae fiunt a Praelat. 30. Expeditiones Iaerae novum genus Decimarum Papis pepererunt. Cum e-nim Levitis quondam praeceptum fuit-fet, ut Decimarum, a populo acceptarum, Decimas fummo Sacerdoti redderent, homines in ceffi t perfuafio, Pontifici Romano Decimas omnium fruéìu-um beneficialium deberi. Inde exare-fcentibus Cruciatis faepe Reges, faepe Imperatores Decimas, a Clero exigendas, a Papis impetrarunt. In Gallia per Comitia Meloduneufia ann. i^go. et per contratius, cum Rege denis annis renovandos, De'ci marum onus fa 6 tum e It perpetuum, cui non nun quam, fi opus eft, gratuitum donum adjicitur. 31. In Gallia ac Belgio et reliquae Decimae laicis infeudatae, tanquam a-lii reditus vulgares, et patrimoniales aeflimantur, ut de iis etiam in petitorio Judex civilis cognofcere polli e: quo ipfo abrogata elt conftitutio Gregorii D*, quae refertur c. 3^. de Decim. 32. Interim et hae primigeniam recuperant indolem, fi ad qliandam Eccle-fiam aliquando libere, et limpliciter revertantur ; nam fi illae Decimae non pure, fed cum onere feudali, aut non per fe, fed cum imiverfitate caftri, aut 1 alterius praedii per modum acceüionis Ecdefiae a laicis obtigerint, veluti lai-cales, et temporales fpečtamur. tu Gallia vetat ami. 1749. Ludovicus X\r., ne Ecclefiae infendatas laicis Decimas libere , et fimpliciter recuperare pollint«, nili a Rege legem amortifationis impetraverint. 33. Vetus origo Decimarum laicis infeudatarum in Gallia emerlit. Saeculo enim VIII. concelfiouibus Caroli Martelli palfim Laici, defedo, militaris rti-pendii, Ecclelìas, id eli, proventus ecclefiafticos, titulo feudi nadi funt, ea lege, ut Parocho juftam exinde (u-llentationem praeberent. Praecipit Capitulare: Ut, qui Ecclefiarum beneficia habent, nonami et decimam ex iis Ecdefiae, cujus res fiunt, donent, et, qui tale beneficium, feu praedium habent, quod ad medietatem laborent, de ear um portione proprio Presbytero, id e fi. Parocho decimus donent. 34. Id genus iufeudationis, aut et dillipationis aegerrime, ut juftum erat, tulerunt Concilia, et Epifcopi, porre-dis Principi precibus, ut, repreffis lai-corum ufurpationibus, (veteres proventus , et polfeiliones Ecclefiis, quantum beri pollet, reftituerentur. Oan. 5. De Decimi ari Monsft, et Capit. ile\ oliit. Capitili, lib. 2. f. iS7. 3V Laici, tum ediétis regiis, tum ceiifuris ecclefiafticis ad juftam rettim-tionem compulfl, illas Ecclefias, et Decimas plerumque Monachis, et Canonicis reddere volebant, ut vel per fundationem novi Monafterii, aut Clau-itri fui nominis gloriam relinquerent, vel Religioforum hominum pia, et perpetua fuffragia fibi, fuisque conciliarent, vel inftantiis, et follicitationibus Monachorum, Canonicorumque cederent, chrift. Obfervat Chriftianus Lupus: Et Mona-Tom 5 chorum, et Regularium in Cathedrali, fchoi." ' aut Collegiato clauftro Clericorum di-p. i86. fciplina tunc florentiffime vigebat Eline plures laici, dum faeculares, aut [iugular es Clericos, faepe concubinarios, av er fantur, detentas altarium Decimas illis donarunt, ex ipfis fundarunt nova Monajleria, ac regularia Collegia, atque ita utramque iftam projeffionem bpulentiffime ditarunt. 36. lude duplici titulo Monafteriis , et Capitulis obtigerunt Decimae. Sunt aliae, quas labori Monachorum, qui refeftis fylvis terras fteriles ad frugem reduxerant, debent illi, qui deinceps vicos, et oppida, agrosque ea lege receperunt. Sunt aliae a Magnatibus, quas Ecclefiis olim in fitu fuo jacentibus eripuerant, reilitutae, aut et ab Epifcopis donatae. In illa reftitutione laicorum decrevit Urbanus II. : Decimas, et Ec- defias a laicis Monachi non fiifcipiant absque confenfu, et voluntate Epifco-ponivi. Refert, c. 39. XFL q, 7. 37. Hac occatione nonnulli Epifcopi quaeftum facere videbantur, quia facillime confenium, refervato fibi annuo cenfu, vel alio oblato pretio, pro redemptione altarium, ut vocabant, praebebant. Damnatae funt hae nundinationes. c. 4. I. q. 3. 38. Jure novo redire ad regulam placuit, quae vetat, Regulares a Laicis Decimas, aut Ecclefias recipere fine con-lenfu Epifcopi. Hinc in Concilio Latera-nenfi HI. pronuntiat Alexander III. : Ecclefias, et Decimas de manu Laico-rum fine confenfu Epifcoporum, tam illos ( Templarios) quam alios Reli-giofos recipere prohibemus. Ref. c. 3. de Privil. 39. Et vero, fi Epifcopus officio de-fuilfet, recurfui ad Papam locus datus fuerat. Sic in Concilio Melfitano fub Urbano 11. decretum eft: Qui (Epifcopus) fi forfait improbitatis, aut avaritiae caufa confentire noluerit, Romano Pontifici nuntietur : et cum ejus licentia, quod offerendum eft, offeratur. 40. Non dubium igitur eft, his au-fpiciis fuccetlilfe Monafteriis, et Capitulis, quod abinde plures Ecclefias, et Decimas obtinerent, eo onere, ut li- Conc. Melflt. c. 5. — ( 38o ) — deles, et largas eleemofynas eximie facerent indigentibus Parochianis. Prae-SynoH. cipit ann. 1342. Synodus Londinenfis : Lrmdm. jiejjgiofi praedicti beneficia appropriata obtinentes ecclefiaflica, fecundum beneficiorum hujusmodi facultates, annis fing ulis pauperibus Parochianis, circaeleemofynae quantitatem ipforum locorum Ordinariorum moderandam arbitrio,per Epijcoposipfos diftribuere, compellantur fub poena fequeftrationis. cap.^6. 41. (uter recentiora illa Privilegia Hm. Ko- Monalteriomm, et Capitulorum fre-vai. et quentius jultus locus fuperfuit diftin-Mumt. queudi Decimas novales, et minutas a veteribus, et majoribus, quia, his fub-dLiètis, illae jure communi Parocho vindicantur. Eo argumento Novales dixit Pontifex, quae ex praedio recens ad fruéhim decimabilem redafto colliguntur. c. 2t. de Verb, fignif. et Interp: de Decim. 42. Confultus eft Innocentius III. : Cum in quibusdam Parochiis ad quasdam Ecclelias, vel perfonas ecclefiafti-cas ab antiquo pertineat perceptio Decimaram, et de novo fiant novalia in eisdem, ad quas hujusmodi novalium Decima incipiat pertinere? Referiplit Pontifex : Decimae novalium, quae fiunt in Parochiis earundem, adipfas procul dubio pertinere nofcuntur.Rei, c. 29. de Decim. — ( 38t ) , — 43. Hoc exemplo decidic Alexander IV.: Nec pro eo, quod forte in aliquibus Parochiis omnes majores Decimas, feu partem illarum acquirunt de manibus Laicorum, pojjunt pro eadem, vel fimili portione, fi de novo poftmodum fiunt novalia, in eisdem petere, vel percipere novalium Decimas eorundem, nifi alia rationabilis, per quam hoc facere valeant, caufa fubfit. Refert, c. 2. §. 6. ibi in 6. 44. Harum caularum rationabilium prima eft illorum, qui vel per privilegium, vel per praelcriptionem jus decimandi titulo incorporationis, leu appropriationis i piius Ecelefiae Parochia-lis obtinent ; quippe eo titulo i piam Ec-clefiam Parochialem, veluti Parochi primitivi polfident, licet curam per Vicarium exerceant, cui congrua portio Praeiianda eft. 45. Reliqui Decimatores nullum jus habent ad novales Decimas, quia eae relervantur Parocho, aut Vicario perpetuo. Nonnullibi ufus habet, quod Parochis, vel Vicariis perpetuis novalium hl'usfruétus per quinque, leptemque annos a tempore, quo terra novalis coli caepit, relinquatur. Si integra Vicarii competentia confiftat in pecunia, Vicarius omni juri decimandi renuntiaffe cenatur. Brun- nern. J. E. 1. c. 7. Cap. 7. De Ex-empt. BcUgiof. 46. Si aliquando quibusdam expreffum privilegium datum eft, etiam novales Decimas percipiendi» illud genus indui- 1 ti eo moderamine explicat Alexand. 1 VA ut non inceliigatur de novalibus, quas tempore impetrationis poiiederunt alii; etreftringatur ad ea loca, ubi veteres tunc, quando privilegium novalium impetratum fuit, ipli impetratores habebant, et pro ea folummodo portione fuffragetur, qua ipfi tempore impetrationis hujusmodi percipiebant antiquas. Inde 1’ubdit Papa, indultum de recipiendis Novalibus obtentum ab iis, qui tempore impetrationis totaliter veteres Decimas percipiebant, ultra medietatem novalium non extendi, c. 2. §. 1. de j Decim. in 6. 47. Henricus III. Dux Brabantiae per teftamentum reftituit Decimas novalium generaliter per totam Brabantiae terram Ecclefiis, et ecclefiafticis per Ionis, ad quas pleno jure pertinent. 48. Meminit Innocentius III. et minutarum Decimarum, eo argumento, ut eas juri Parochiali vindicet, tam et (i a-lii jus maiores Decimas percipiendi per privilegium, praefcriptionem, vel alium juris titulum pollideant. c. 30. d. Decim. 49. Jure communi ad Decimarum Ib-lutionem tenentur omnes c. 3. 4. 5. de Decimis, praefertim Laici, quia Parochis , et Clericis fpiritualia accipere de- bent. Unde et jure quafi naturali Decimas pro Sacerdotum iuftentadone dare tenentur. Refert Broudaeus ad Lo-vetium non lemel judicatum elle, Lai-cos obligari ad iblvendas Decimas e liiis terris i tametli a tempore immetno-riali non folvilfent, fi non ottendant, Decimas iltius terrae titulo infeudatio-nis (ibi competere. Narrat dein, judicatum fuilfe anu. 1633. contra cujusdam loci Toparcham, ipfum obligari ad Ib-lutionem I fecimarum ex quibusdam fundis, licet probata edet podelfio imme-morialis non folutionis Decimarum per elocationes continuo faéìas a centum et quinquaginta annis, aliaque aéta in lite exhibita. Quinimq Toparchae, praetendentes titulo fuae Toparchiae exemptionem a Decimis folvendis e luis fundis dominiealibus, non lemel repultt fime, non obftante potiellione non fol-vendi, dum judicatum eft, eos non eximi, nifi f peci ali privilegio 1'uam exemptionem probaverint. Attento quoque jure communi etiam Principes, et Reges e luis terris Decimas debere fol-vere unanimi confenfu tradunt Canoni-ftae: praetendunt tamen nonnulli Principes immunitatem ob immemorialem praeferiptionem etc. Veteri jure et Monachi, tametfi viélitarent ex labore manuum , ad Decimas reddendas adltriéti fuerunt, c. 6. XVI. q. 1. J:r-ud. ad Lovet. lit. D. num. 9. — ( 384 > — <)0. Supereft fub nomine Palehalis II. Decretalis, quae Monachos, et Clericos in communi viventes ab exaftioni-bus Decimarum de laboribus, feu nutrimentis Juis propriis eximit, c. 47. ibi. 5 r. Speólabant ergo, ut apparet, hae exemptiones Decimas minutas. Unde et Concilium Lateranenfe id genus exemptionis et leprolis in communi viventibus indulfit, ut de hortis, et nutrimentis animalium fuorum Decimas tribuere non cogantur, c. 2.' de Ecclef. JEdif. i)2. Refe vip fit Hadrianus IV. monendos et urgendos Monachos elle, ut Decimas de terris cultis, in quibus olim domus conftruéìrae fuerant, Eccleliae ea integritate perfolvaut, qua priusquam in eadem Parochia morarentur, fole-bant veluti majores perlblvi. c. 4. de JJecim. 53. Juxta Alexandrum III. Pontifices aliquando fere omnibus Religiolis Decimas laborum fuorum concelierant: fed Hadrianus IV. folis fratribus Ciftercien-lis Ordinis, et Templariis, Hofpitala-riis Decimas laborum fuorum, quos propriis manibus, vel fumptibus colunt, indulfit: caeteris vero permifit, ut de novalibus fuis, quae propriis manibus, vel fumptibus excolunt, et de nutrimen- — ( 38? ) — mentis animalium fuorum , et de hortis luis perimas non.perfolvant. c. io. ibi. 54. Reliijuis juris novi exemplis et Cifterrienfium privilegium reftringere placuit, quod auftis Monafteriis Cifter-cienfes fibi attraherent praedia, et polle (nones, e quibus antea Decima fulvi folebat. Conluluit Alexander III. Monachis, ut defuper cum ipfis, qui Deci-mas praetendebant, componerent, c. 9. de Dedni. ??. Alibi repreifit Pontifex Monachos, qui exemptionem luam porrigebant et ad illas terras, quas aliis excolendas elocabant, ut nec i (MI, nec con-duétores Decimas foIvere tenerentur, c. 11, in integr. hti.jbi. ^6. Hoc exemplo mandat Alexander III. , ut et Ciltercienfes de illis pol-fellionibus, quas conducunt, aut ad firmam accipiunt, Decimas, fi ex iis antehac Decimae praedari Volebant, reddant. c. 8. de Decim. 57. Denique vetantur Cidercienfes de novo poueiliones, ex quibus Decimae folvi Volebant, acquirere, nifi pro novis Monaderiis erigendis; et tunc eas vel aliis elocare, ut Decimae praedentur, autipfi, fi propriis manibus, et Vumptibus excolunt, Decimas reddere tenentur, c. 34. ibi. Viin-Efi>cn J. Ecrt.F.Ul. B i» Cap. 8. De mod. folv. de-cim. Trid.feff. 25. c. 12. In Gallia tamen ami. 1620. tam Ciftercienles ) tum alii religiofi Ordines patentes litteras Ludovici XlII, obti- 1 nui Ile dicuntur, quibus immunitas a Decimis e polieilionibus, quae 1‘unt de fundatione, dotatione, et dominio illarum Abbatiarum, tam pro illis, quas propriis manibus excolunt, quam et iftis , quas fuis colonis excolendas relinquunt, conceditur. 59. Quodcunque autem fit in eo genere Regularium privilegium, id non-nifi pedonale eli, ut ad alium poilellb-rem haud transire polìit, quia neque polieilionibus, nec rebus inhaerere cen-i'etur. Sic alicubi anu. 1602. Parocho adjudicatae fuerant Decimae e terris, quas quidam Laicus a Cillercienfibus emerat. 60. Decima vi nominis Decimam partem exprimit, ipfoque jure ad eam partem taxatur, tanretfi confuetudo ad partem vel undecimam, vel duodecimam, vel vigefimam, et trigefimam reduxerit. Quippe non obltante hac, vel alia diminutione decima appellatur, quia vel illae partes in locum Decimae fuccelle-runt, vel quia ad decimam partem quondam facrum illud tributum inftitu-tum, exaétumque fuit. c. 1. dc Decim. Inde ad lenium Canonum , et mentem Concilii Tridentini integram Decimam perfolvere cenfetur, qui praelcriptam moribus quotam reddit. 61. Praecipit Concilium Tridentinum integras Decimas, utpote fecundum quotam confuetudine definitam, reddi. Et quidem infruétibus praedialibus nullus locus eft deducendis expenfis vel culturae, vel feminis, vel mercedis, et operarum, c. 7. 22. et 26. de Decim. Saepe tamen ufus habet, quod novalium Decimae, fi majoribus expenfis, et laboribus opus fuerit, aliquot annis vel in totum, vel in tantum pro indemnitate quadam, etrepartitione expen-farum remittantur. Aut, fi e re fit Rei-publicae, Decimatores aučtoritate publica ad collationem expenfarum vocentur. 62. In fruéfibus autem induftrialibus, feu decimis perfonalibus primus locus eli deduótioni expenfarum, quia ex lucro debentur, quod non intelligitur, nifi prius deducantur fumptus. c. 28« de Dedni. 63. Decimae folvendae funt in fpe-cie, non obfiantibus quibuscunque con-fuetudinibus, aut et conventionibusfol-vendi vice Decimarum certam quantitatem granorum, aut pecuniarum, nifi hae transaétiones folemnitatibus, quae ad alienationem requiruntur, ftipatae fuerint. 64. In Germania tum a Catholicis , tum a Protefiantibus Decimae exipfis B b 2 Heri-court. de ,LL. Eccl. P.2. p. IS6. Roehmer. j. ii. 1. 3. m. 30.' p. ISO* fvučlibus debentur, 11 ec eorum loco offerri poteft aeftimatio, nifi per conventi oirem aliud placuerit. Inde duplex na-Icitur Decimarum fpecies; una, quaein natura praeftatur ex f ruòli bus : altera» cujus loco quotannis certa aeftimatio praeftatur. Ait Boehmerus: Quamvis per diuturnum tempus, haec fuerit follita-) attamen prior fpecies, quae regularis ■> et ordinaria e fi, nunquam amittitur: revera conventio conductionem continet, qua pofefforibus a-grorum locantur Decimae pro certa penfione annua-, fed ifiud negotium praeferiptionem non admittit, nec impedit, quominus fieri pojft antiquatio loca tionis factae. 65. Reliquae leges vetant, fručlus naturales avehi, aut tolli, antequam idonee denuntiatum fit Decimatoribus, eorumque CommilFariis in loco exiften-tibus, fručlus elle affezioni paratos, ipfisque tempus, et locum defignave-rint, quibus compareant, ut videant, et numerent manipulos; qui fi ftatuto tempore non adfint, permittitur Colonis, vel Villicis fručlus fuos tollere e fundo, modo ibi relinquant manipulum, vel acervum pro Decimis debitum. 66. Ex foetu pecorum reddenda eft Decima, quando recens nata animalia non amplius egent lačle, aut finu materno. Quoad Decimas agnorum alicubi ufus habet, quod hebdomada ante Palella Decimatores numerare, et figliare, ut abhinc luo periculo fint, teneantur,- quo tempore elapfo relinquitur i piis proprietariis, Decimas numerare, et Tignare periculo Decimatorum, ut fi. pofthac perierint, eis lignata vellera reddantur: fi vero agnorum Decimae poli; dictam hebdomadam colligerentur, tenebuntur Decimatores ftipendium ratione cuftodiae eorum agnellorum per-folvere. 67. In Occidente inde a faeculo VI. caeperant exaótiones Decimarum per cenfiiras ecclefiaflicas. Legitur in Capitularibus ediitum Regium. Qui Decimas, pro crebris admonitionibus > et praedicationibus Sacerdotium dare neglexerint , excommunicentur. 68- Jure novo frequens eft harum cenlurarum exemplum. Inter ea exempla mandat Alexander Itf. Archiepilco-pa Caiituarienfi, utParochianos, fi opus luerit, lub excommunicationis di (trilione compellat, ad integras Decimas Ecclefiis reddendas de proventibus molendinorum, pifcariarmn, foeno, et lana. c. 3. i«;, et 2x. pafftinqne de Decim. 69. Praecipit Concilium Tridentinum dilette, ut omnes, cujuscunque gradus, et conditionis fint, ad quos Decimarum folutio ("pectat, eas, ad quas jure tenentur, impofterum Cathedrali, autqui- Cap. <»- DeEx-att. Bacini. Capimi, lib. 2. c. 38. Tvid. fe(T. 25 c. .12. — ( 390 ) — buscunque Ecclefiis, vel perfonis, quibus legitime debentur, integre perlbl-vant. Qjii vero aut eas fubtrahunt, aut impediunt, excommunicentur. sefr. 22. 70. Sic et alibi S. Synodus anathema- c’ I1‘ te coercendos pronuntiat laicos ufurpa-tores, detentores, violatores rerum , juriumque ecclefiafticorum, vel piorum locorum, aut fundationum. Et fi Patroni defu per rei tenentur, jure Patronatus priventur. Trid. feir, 71. Hodie tamen pallim invaluit, quod 2s. c. 3. jiaec cenfura pro exadtiorie, aut vindicatione Decimarum ab uiu recefierit » quia executio aliis viis haberi poteft. Enim vero et Concilium Tridentinum praecipit, a cenfura elle abftinendum in civilibus caufis, fi executio realis, per-fonalisque aliter haberi queat. 72. Jure Decretalium cauta Decimarum ecclefiaftica cenfetur, ut abfolute tribunali ecclefiaftico vindicetur. Sed poftquam di vi fio potrelforii a petitorio innotuit, in diverfis Provinciis receptum i ett, quod cauta Decimarum in potletlb-rio per regia tribunalia itg exhauriatur, ut petitorio fere nihil relinquatur, quia nemo jus Decimarum Eccletiae negat. Quippe, cum Decimae rerum temporalium, ex ea deftinatione in ufum pium, et ecclefiafiicum, naturam haud exuitfe videantur, merito praeteritis juris novi praetenfionibus, crediderunt Princi- < pes, Decimas fuae jtirisdiótionì quoad exactionem, et folutionem, eite fub-jeftas. 73. In exaftione, vel petitione tum civili, tum eccleiiaftica denique memi-nilie oportet, Decimas non deberi, nifi de fruétibus excretis, quia Decima non eft onus fundorum, ied fruCtuum. Hinc nullis frutti bus excrefcentibus vel quia propriecflrius fundum colere neglexit, vel quia fundum in aliam fpeciem culturae, ex qua Decima iblvi non folet, pro libitu fuo redegit, nullae Decimae defeótu frugum decimabiliimi praetendi queunt. 74. Inter regulas in h'ac Decimarum materia in Gallia receptas eft, quod Decimae non obftringantur aeris alieni re-li(]uiis. Quippe Decimae, fi uno altero-ve anno non exigantur, aut non folvan-tur, pro eo tempore remillae cenfen-tur, ut pro praeteritis annis peti non po flint. 75. Hodie Decimae ab oblationibus reliquis diftinquuntur. Solent enim fim plices vocari oblationes, quae a fidelibus vel ad altare, vel extra altare, ultro, et voluntarie citra ullam in quantitate, aut fpecie determinationem , Deo, vel Ecclefiae dantur, per modum fimplicis donationis. 76. Jure communi oblationes aeque, ac alii proventus ecclefiaftici Ecclefiae * Cap. 10. De Oblat. iSynod. Ka.'inirc. Tit. 17. Parochialis funt, tam etti fiant ad imaginem extra aedes Parochialis Ecclefiae» aut fiant Sacerdoti celebranti in lacello intra limites Parochiae» aut anno Jubilaeo. 77. Inde hae oblationes inter proventus Parochiales recenfentur: Ait Innocentius III. cum auctoritate, Dionifii fuerunt Parochiae limitatae, quate-nus fingularum Paraeciarum proventus in ufus Ecclefiae cederent necejfarios et fiipendia miniftrorum. Refi c. 9. de his, quae fiunt a Praelat. 78. Ecce piae oblationes ceufentuv dari ad j ullam füllen tati onem Miniftrorum, qui curam fpi ritual em offerentis populi lullinent. Hinc in CathedraliEc defia potius Archipresbytero, quam Epifcopo, Vicario perpetuo potius in aliis Parochialibus Eecleliis, quam primitivo Pallori vindicantur. 79. Si conflet tamen de alia intentione offerentium, ceti at jus commune Parochiale. Hac occa (ione paliim con-fuetudo invaluit, quod oblationes, quae colliguntur per Magiftros fabricae, vel qua.:* offeruntur in truncis expolitis Sacelli, vel quae fiunt ad imagines, et Reliquias Sanftorum, particulari illi ufui dellinatae cenfeantur. Statuit anno 1639. Synodus Namurcenfis : Oblationes, quae fiunt in Ecclefiis Parochialibus, et capellis in eisdem confini- 9 Siis, ad eas pertineant, qui haSlenus illas eoe antiqua confuetudine perceperunt. Et ubi confuetudine nihil intro-ducturn efl, Pajior folus habeat oblationes, quae fiunt ad majus altare, et ad altaria difilarwn Capellarum , non habentium Mambnrnum particularem : fi quae vero difitarum capellarum Mamburnum habent, oblationes foli capellae cedant, quemadm^ dum etiam Confratcrnitatibus Confra-ternitatum oblationes. 80. Hac occafione fat vulgare eft > quod illarum piarum eleemotynaram collečtio, difpeulatio, et adminiftratio aliis etiam Laicis oeconomiae gratia > praeterito Parocho, committatur. Praecipit tamen Synodus Namurcenfisut reddatur computus omnium Collefila-rum, etiam Confraternitatum, et quacunque alio titulo, vel nomine fiunt per Mamburnos in Ecclcfia praefente Parocho, et Magiftratu loci. 1. In morali dottrina quid pro coronide totius hujus argumenti elegantius facit, quam Clero ad juftum ufum Decimarum, et oblationum regulas, et exempla frugalis vitae commendare? Refert Palladius de S. Chryfoftomo : P*n.ncf. Prugi erat nimium, deliciarumque o- ^,rir',.f. maino adverfartus, facrilegium exi- c, i. firmans, fi quid in ejusmodi impenderetur. — Sufpiciens autem et menfae loffi L in vit. B: Aug. e. 2. S TTicr. inMichae. c. 20. Conc. Privif. VI. c. 19. tumultus, et impenfarum magnitudinem, exhoruit rem. De S. Auguftino narrat Polüdius : Menja ufus ejl frugali , et parca, quae quidem praeter olera, et legumina, etiam carnes aliquando, propter hojpites, vel etiam infirmiores quosque, continebat; cochlearibus tantum argenteis utens: caetera vaj'a, quibus menja e ferebantur abi, vel tefiea, vel lignea, vel marmorea erant. &uid aequius rationibus S. Hieronymi? Si in Apojiolorum, reliquorumque SS. Sacerdotum numero fumus, nonfolum fer monent imitemur, fed converfationem quoque etabjlinen-tiam amplectamur : fanSlum utique et Jpofiolicum miniflerium ejl, de Decimis, et oblationibus, in quantum frugalem vitam luperant, viduis, et pauperibus miniftrare. Inquit' Concilium Parifienfe V(: Quam moderata autem difcretio frugalis vitae in veftium cultu etmenfae apparatu Sacerdotibus tenenda fit, diSla B. Gregorii in expo-fitione Euangeliorum, et vita fandiorum virorum, Juguflini, et Ambro-fii plenijfime docent. ( 39-? ) TIT VLVS. XVH. De Portione congrua Pa florum. C AP VT I. fle Origine Parochorum Primitivorum, et Sicario-rum perpetuorum. i. Difeerptis Decimis fuccefßt et divi-fio, tituli Parochialis, qua laepe Pallori bus, qui curam animarum fuflinebant, fere nihil, aut fatis exiguum ex proventibus ecelefiafticis ad frugalem vitae fu-ftentationem relinquebatur. Sic enim inter illa faecula, quibus aliquando Laici Decimas, et Ecclefiarum polfelfiones invadebant, emerfitquaedam diltinftio inter Ecclefiam, et Altare, ut nomine Ecclefiae temporalia, quae Laici libi arrogarunt, fignificarentur, quia Altaris nomen Sacramentorum adminifiratio-nem , reliquasque facerdotales funčtio-nes compleéti cenfebatur. Hac occafm-. ne feri p lit S. Abbo, Abbas Floriacenfis ad Reges Galliae : Certe chnriffimiPrincipes nec catholice vivimus, nec catholice loquimur. — Eft etiam alius error graviffimus, quo fertur , ditare ej]e Epifcopi, et Ecclefiam alterius cu-juslibet Domini etc. 2. Exeniplum Laicorum et fu um fecere Monafteria, et Capitula, quae De- cimas, et Ecclefias e Laicorum manibus receperunt. Inde invaluit, quod Monachi, et Canonici taepe Epifcopo eenliim in mutatione eorum Presbyterorum, qui auétoritate Epifcopi curae praeficiendi erant, in fignum recognitionis ftipularentur, vel offerrent. Placuit hunc ulum redemptionem Altarium dicere, cujus meminit Urbanus II. in Decreto Gratiani r. 4. /. q. 3. 3. Succeffti temporis Capitula, et Mouafteria ex illa unione Ecclefiarum libi arrogarunt Jus Patronatus in ordine ad nominationem, et praefentationem Sacerdotum, qui curam animarum in unitis illis Ecclefiis Parochialibus ab E-pifcopo fufcepturi effent, quia fine con-ienfu Epifcopi Paftores illi inftitui nequi viffeut. c. 6. XVI. q. 2. 4. Hos inde inftitutos, vel fubftitutos Paftores Vicarios dicere placuit. Aliquando fat vulgare fuit, quod Monafte-ria, et Capitula Vicarios, utpote ad „initum amovibiles praeeligerent, ut ad fuum obfequium promptiores, aut et minori flipendio contentos haberent, syiind. Synodus Moguntinaanno 122y hacocca-c' fume queritur: Enormis quaedam con- fuetudo in quibusdam AlUmaniae fartibus contra canonicas Sanctiones invaluit, ut ponantur in Ecclefiis con-ductitii Sacerdotes, Vicarii temporales eie. <). Enim vero inter caetera Concilia dilette Concilium Lateranenle IV. decreverat, ut, fi Ecclefia Parochialisaliqua iit annexa majori dignitati, cum is, qui eam obtinet, nequeat Parochiali Ec-cleliae perfonaliter defervite, in ipfa Ecclefia Parochiali idoneum et perpetuum habeat Ficarium canonice infii-tutum. Refert, c. 30. de Pracb. 6. Hoc exemplo praecipit Synodus Tridentina: Beneficia ecclefiafiica curata, quae Catkedralibus, Collegiatis, feu aliis EccUfiis , vel Monajieriis , Beneficiis, fen Collegiis, aut piis locis quibuscunque perpetuo unita, aut annexa reperiuntur, 'ab Ordinariis locorum quotannis vifitentur, qui foli-citeprovidere procurent, ut per idoneos Ficarios, etiam perpetuos, nifi ipfis Ordinariis pro bono Ecclefiarum regimine aliter expedire videbitur, animarum cura laudabiliter exerceatur. 7. [n Gallia regio edifto de ami. 1686. cavetur, ut in omnibus Parochialibus Ecclefiis inftituantur Vicarii perpetui, exceptis iliis, quaeMonafteriis, et Communitatibus funt incorporatae, ut per eorum regulares Presbyteros defervian-tur, aut quibus fuffragatur immemoria-lis poffeHio, quod per Vicarios temporales, ab Epifcopis , aut Archiepifcopis approbatos adminiftrentur. Tria, re ir. 7. c. 7. Cap. 2. de tleter-min. porr, congr. Trid. ielT. 24 c. 13. SeiT. 7. c. 7. g. Vicarii perpetui nonniiì nomine a Parochis differunt. Revera enim bene-fìcium in jm>prium titulum habent, ut haud a luis Principalibus in officiis, fun-čtionibus, et juribus iacerdotalibus dependeant, öm. un. de Offic. Vičar. 9. Sic et Parochi primitivi nonniiì nomine, et aliquando quoad jura quaedam honorifica Parochi funt, ut ipfum totum jus paroehiale, quatenus tacras functiones Ipeétat, penes Vicarium perpetuum liet, ut huic inde juita fu Renta tio debeatur, quae iu^e congrua fu-lientatio, c. 12. de Praeb. alibi portio congrua , c. 4. de Regni, in 6. nonnun-quam portio competens vocatur, c. 2. de Decim. in 6. 10. Concilium Tridentinum portionem congruam ad eam quantitatem ae-liimat, ut RePtoris ac Parochiae necejfi-tatibus decenter /ufficiai. Quippe haec lufficientia ut plurimum ex temporum, locorum , laborum, Coadjutorum, et i piorum proventuum di veri! tate dijudicanda eft. 11. Hinc alibi facra Synodus Ordinariorum arbitrio relinquit, ut vel tertiam partem fructu un), vel majorem, minorem ve, etiam luper re certa affignau-da, quantitatem pro portione congrua deputent, quatenus animarum cura laudabiliter exerceatur. iz. Quid frequentius) quam quod latitudo Parochiarum, vel numerus Pa-rochianorum exigat plures Sacerdotes adfcilci, ut cura animarum laudabiliter exerceatur? Oportet ergo portionem alfignandam congruere non tantum ne-ceilitatibus, et 1‘uftentationi Vicarii perpetui, fed er horum Presbyterorum, qui requiruntur, ut juxta Trideutinum Decretum cura animarum laudabiliter exerceatur. 13. Sic quacunque occafione contingat, quod vel pretia rerum augeantur, vel numerus Parochianorum fuccrefcat. Ut pluribus Sacerdotibus ad adminiltran-da Sacramenta, et reliquum cultum divinum rite celebrandum opus iit, ju-ftus locus eft augendae portionis congruae. In reliquis abufus apparet, quod pro numerolb populo iufficere credatur. Ut pro diebus dominicis, et feliis ex vicinia advocetur unus, vel alter Sauerdos ad Milfam matutinam dicendam. Enim vero populufioris Parochiae necel-fitatibus juxta evangelicas, et canonicas rationes uberiore labore conlulere oportet. 14. Quum compertum effet per incorporationem Eccleiiarum , quae Mo-Uafteriis et Capitulis fačia eft, Decimas, ^liosque proventus ab Ecclefiis Paroclda-Ebus abftraéfos fuille, ut Vicario Paro-uhiali plerumque congrua fuftentatiu Triti, feir. 21. c. 4. Cap. 3, unue porr. CoHgr. dèfumend. Trid. refi", 24, c. 13, — ( 400 ) — deeffet, praecipit Concilium 'Tri d en tinum, ut in Parochialibus Ecclefiis, quarum fruétus tam exigui funt, ut de- 1 bitis nequeant oneribus fatisfacere , curet Epiicopus, quatenus vel per beneficiorum (non tamen Regularium) u-nionem vel per primitiarum, et Decimarum allignati onem, aut per Parochia-norum fymbola, ac collečtas, aut qua commodiore ei videbitur ratione, tantum redigatur, ut pro Reétoris, ac Parochiae necellitate decenter fu filici at. 15. En hunc juftum Ordinem ! Primo ex i piis proventibus Eccleliae tantum aiiiguandum eft Vicario, ut ipfe commode fultentari, et debita onera poflit l'upportaref. In unionibus » et incorpora- ) tionibus haec (olet adjici claufula : Re-jervo.ta tanr i de fructibus, vediti--bus, et proventibus, juribus, obventionibus pro Vicario perpetuo, in iis infiituendo, congrua portione, ex qua idem Vicarius congrue juftentari valeat, jura epifcopali a folvere, et alia fibi incumbentia onerafupportare. 16. Si huic refervationi locus non fit, providendum ei eft per beneficiorum ii m pii cium unionem, utpote vicinorum» Defečtu horum recurrendum eft ad aili-gnationem primitiarum, et oblationum, quae jure ad Parochum fpeftant. His ex- 1 cufis Decimatores ad Collationem vo- ■ can- è cantur. Denique his deficientibus locus eli, ex fymbolis, et colleélis Paro-ctiianorum tantam colligendi, quantum necelFe eli. Aequillimum eli, quod Principes compellendo populo ad conferenda fymbola locum non concedant, nifi reliquis mediis deficientibus, quia quousque vel Decimae, vel alii proventus, qui ex lua origine alendo Altaris Miniitro dellinantur, fufficiant, praeltat hos, ct illas in fubfidium, quia res transit cum ftio onere, vocare, quam plebem novo exaétionum onere premere. 17. Iu exculfione Decimatorum divi CaP- 4-fioni, ordinique locus eli, quia diver- Decimat.' iae Vpecies funt Decimarum, quarum vocent. ' quaedam fpeciali titulo juri Psrochiali vindicantur prae reliquis. Sic Novales prae antiquis, minutae prae grolfis peculiarius Parocho refervantur. i8» Quousque Laici Decimas polfide-bant, plerumque tertia pars Parochorum fullentationirelióla eit. luvalefcen-tibus incorporationibus caeperant ali-quando Vionalleria, et Capitula hanc tertiam partem vel leorfim, vel una cum integro proventu impetrare. Quid igitur aequius, quam ut haec tertia pars in computa portionis congruae primas ferat, quia res transit cum fuo o-Dere. 19. Paftoresprimitivi plerumque prae reliquis ad congruam portionem tenentur, quia folent poüidere ipfas Eccle-fias Parochiales cum Decimis, et proventibus, liib exprella conditione affi-gnandi Vicario congruam fuflentationem. Praecipit Clemens V. Epifcopis, ut ante admiffionem praéfentationis Patronos cogant ad congruam Praetentato fuften-tationem ex reditibus Eccleliae aEgnan-dam; autipfi, fi Patroni infra praelcri-ptum terminum huic officio defecerint, jultam quotam definiant. Clem. i. de £?tir. Patr. 20. PraeftitiEet procul dubio, ut di-fpenfatio Decimarum, vel faltem illius trientis penes Praelatos, et Pallores integra perflitillet, ut, lì quid fuprafu-ilentationem Miniltrorum redundallet, potuillet per modum eleemoiynae Mo-nalteriis, et Capitulis per temporum intervalla errogari, quam quod faepius oporteat. Vicarios; et Miniftros altaris competentiam luam a Monafteriis, et Capitulis, quae tine labore fere alienas Decimas tenent, emendicare. Id reliquum eli, ut illi polfelfores Decimarum femper maneant ad juftam portionem Parochis, quorum Decimas tenent, fubminiftrandam obftričti, quia res transit cum luo onere. Enimvero quis titulus eleeruofynae Monafteriis, et Capitulis fuffragari videretur, li ipfi — ( 4°3 ) — Parochi, quorum Decimas per incorporationes nafti funt, ad inopiam inde reciderint. Statuit aun. 1080. Concilium ^orie-Juliobonenfe : Quae vero fupcrabim- {^^hoa' dant, in ufus Monafterii per modum eleemolynae dbbas habeat. 21. Laici, qui Decimas infeudatas poliident, aegrius ad conferendam portionem congruam vocantur, quia hae Decimae patrimoniales cenfentur, ita tamen, ut, fi ad Ecclefiam, vel ad corpus aliquod ecclefiafticum pure, et fim-pliciter revertantur, recipere primogeniam fuanÄaturam mereantur, nifi cum onere feu nexu feudali, quo erant apud Laicos, Ecclefiae reftituantur, quo cafu fern per manent feudales. 22. Cauta portionis congruae jure ali- Cap. 5. mentationis cenfetur, ut eam fumma- rie, et provifionaliter, fi dilatione opus congr. e It, decidi oporteat. Juxta Decretum Synodi Mechliuienfis P. 11. Si contin-gat oriri aliquam difficultatem Pafio- tuMl ribus in ajjignnnda judicio Epifcopi <\ 4. canonica portione, Udem Epifcopi, feu eorundem Vicarii, aut Officiales fummarie, et deplano, ßne firepitu , et figura judicii, audita-nuda petitione Parochorum, et eorum, quorum inter efi, rcfponfione, et facta defn-per fummaria informatione, quod ipfis Parochis decffie compcr.erint, ad fumee a — ( 4°4 ) — mam fuperius taxatam per 'madutu Vrovifionis adjudicabunt; et appellatio executionem non fufpeudat. EdiàK 23. In Belgio Principes Albertus? et avt.aCi6." I fabel la ad Synodum Mechlinienlem declararunt, l'uam elle mentem, ut, fi Ordinarii dient defečtuoli in aiii gnan d a congrua portione Palloribus, eo calti Paftores poffint recurrere ad Concilium Regium fuae refpeétive Diaecefis, ut fu per eorum querelis provideretur; praeferri m per interventionem Officii t ilealis, fi necelfe fit. 24. Hinc nec transačHon * nec com-t penfatione, nec redemptione tollitur» li gravis appareat laelio, quia de alimentis propria auétoritate transigi nequit, nifi transactio auótoritate Superiorum fuerit confirmata. L. 8< #. de Trans. sf. Et vero, lì portio congrua per transaótionem publicam con fri tuta lue--ceffu temporis fieret ini uffici ens, indubie non obflante auétoritate transaétio-nis publicae augeri poterit, et debebit, i. Cor. 9. qUia os bovi trituranti non poteft alligari. Tmi. feff. 26. Concilium Tridentinum inter re-e- 7’ liqua remedia propofuit, portionem congruam in re certa alugnanda conflitni polle, ut v.g. certa quantitas granorum, aut pecuniarum ad jaltam fufientationem praeftaretur Paftori. Et vero id fai uberrimum videri pollet, exemplo Orienta- lis Ecclcefiae, in qua, milfis Decimis, publica tributa penduntur facris Mini-Itris, ut ad votum S. Chryfoftomi, ab-jeétis curis rerum temporalium, le totos divino minifterio, et orationi ex-empio Apoftolorum dare poifint. 27. Enim vero haec portio in certa granorum, autnumorum quantitate abhinc nec fertilitate fméhium augetur, nec fferilitate, aut alio cafu minuitur, etfi defignata quantita^ex certo fundo fol-venda fuerit, quia illa fundi mentio non taxationis, fed demonftrationis caufa faóta cenfetur. L. 12. ff. de Aliment. 28. Hac occalione, fi illa quantitas vel granorum, vel numorum, aut de-eft, aut non aequat portionem congruam, computui reliquorum proventuum locus eft. Praecipit Synodus diaecefaua Mechlinienfis, tit quilibet Pafior de congrua 'portione fummarie, et de plano provideri fibi defiderans, ante omnia exhibeat — libellum fupplicem , in quo contineatur ; ctiive annexaßt pleno, eaqueparticularis, et proprio juramento firmata declaratio bonorum, quae ratione Ecclefiae Parochia-lis ipfi competunt; neque certi tantum fructus, et emolumenta exprimantur, fed incerta quoque, et accidentalia trium, aut quatuor continuorum annorum ultimo praeteritorum, utpote illa, quae ad certam fummam commu- S. Clvyf. hem. 37. in Matth. Cap. 6. Quae in poru Congr. comput. Syuoii. Mechlin Tit. 16. c. 4. ■— ( 40 6 ) — nibus tribus, vel quatuor annis ultimis praeteritis redigi pcdlunt. 29. Quippe duplex genus illorum incertorum proventuum diflinqui tblet. Primum eli, quod incertas plane, et a populi plena libertate pendentes oblationes continet, nimirum illas, quae in adminiftratione Sacramentorum fiunt. Hae enim, quia libero arbitrio cujusque reličtae funt, in certam fummam red£ gi nequeunt. PraeÄtret, ut exemplo S. Caroli hae obventiones in Sacramentorum adminiftratione etiam in via fim-plicis oblationis expungerentur, quia non ravo populo quandam fufpicionem quaeftus ingerunt Ecclefiaftici. 30. Aliud genus eft earum erogationum , quae quidem ex fu a origine fim-plices oblationes quondam videbantur ; paulatim tamen titulo laudabilis confue-tudinis in taxata jura transierunt, ut etiam per viam exaétionis populus ad eas cogi poffit aliquando, qualia funt jura funeralia. Procul dubio optandum elfet, ut et id genus proventuum ad fimplicem oblationem reduci polfet. 31. Hi ergo proventus, cum non o-mnino a populi arbitrio dependeant, et tanquam taxata jura paftoralia annotari foleant, non ita incerta funt, nec tot mutationibus obnoxia : unde de bis proventibus intelligendae funt Synodi, dum in taxanda portione congrua rationem habere volunt accidentium, quae ad certam fummam communibus tribus, vel quatuor annis ultimo praeteritis redigipoßunt. Addit tamen Re-buffus : Sed non ita exaSlc computabuntur, fient certa, nec eorum valor cum omni rigore imputari debebit, ne Parochus neceflitate quodammodo coa-ótus teneatur illos proventus cum nimio rigore ac proin non line avaritiae nota exigere. 32. Procuratores Regii Caroli IX. Concilio Tridentino fuggefferunt, ut a fa-cer dotali Ordine for des omnes, et 0-mnis avaritiae labes procul expellantur, nec ullo praetextu pro'rebus divinis quidquam exigatur; curet Epi-fcopus aut per unionem beneficiorum, aut per affignationem Decimarum etc. necetlariis Miniltris de congrua portione provideri. 33. Congruam portionem petere non tantum Vicarii eli, led et Parochiano-rum, quorum intereft, ea mediante idoneum Pallorem mereri, aut et eum adigere adneceflTarios Miniltros, et Cooperatores affumendos, ut cura laudabiliter exerceatur. 34. Haec cognitio, et definitio tum jure Decretalium, tum Decreto Concilii Tridentini refertur ad Ordinarium loci, etiam adverfus exemptos , quia Epifcopi e It; five ex officio, live ad in- Pro Reform. Trid. art 16. Cap. l)e Jud. porr. Congr. Cip. g. De Dom. Paroch. flantiam» et querelam Aftorumi Pa-jftori de congrua fu ften tati on e providere, c. i. de Praeb. in 6. Trid. fejf. 7. c. 7. et Seß', 24 c. i 3. 3 V ln praxi tarnen alibi invaluit, qund Judex laicus incidenter faltem, et pro-vifionaliter de ea cognofcat, ob id maxime , ut executio promptiorem exitum per decifionem polFelìbni obtineat, quia in polleiìbrio omnia merita caulae ita exhauriuntur, ut vix aliquid in petitorio coram judice ecclefiaflico fuper-fit proponendum. 36. Si caufa fpeftet Decimarum in-feudatarum collationem, moribus hodiernis fl bi privative etiam in petitorio vindicat tribunal Regium, quia Decimae infeudatae veluti patrimoniales cen-ientur, ut portio congrua ex eis de tumenda qua fi pars illarum fpe&etnr. 37. Ex regulis juris civilis alimentis legatis non tantum cibaria, et velli tus, fed et habitatio debetur, quia, inquit Javolenus, ßne his ali corpus non po-teft. Refert. L. 6. ff. de aliment Legat. 38. ,{ure tamen Canonum domus Pa-rochialis a portione congrua le parari videtur, quia aedes Parochia!es, veluti pars Ecclefiae, fpettari folent, ut eas ex fundo fabricae Ecclefiae exftrui, re-pararique oporteat, aut fi fundus fabricae defit, ad eos recitat onus, qui ad Ecclefiam couftrueudam, reflituendam- que tenentur. Hinc eo exemplo« mo-deraraineque cura, et expenta domus Paltoralis uro diverta locorum confue-tudine alibi Parochianis, alibi Decima-toribus, alibi utrisque incumbit, quia reparatio domus Parochialis iisdem legi aus, quibus reparatio Ecclefiaei regitur. 39* Huc fpeótant fumptus majores. Nam quotidianas reparationes, utnote modicas, i pi e Paftor, velati ufu fructuarius , ferre debet. Hinc ea eft alibi comfnunis praxis, quod Pallores ad mitiores, et ordinarias ; Decimatores vero, aut Parochiani ad majores, et extraordinarias reparationes teneantur, i s4rg. L. 7. §. 2. ff. de Ufufr. 40. Reliquum eft vel Superiori bus ec-cleliafticis, vel et Decimatoribus, qui ad reparationes majoreAenentur, Pallorem iu fartis teétis fervandis fui officii monere, ne defeétu ordinariae reparationis aedes majus periculum fub-eant. Nonnullibi cautum eft: Quod fi aedes hujusmodi Piftorales defunSli Pafioris negligentia defiruSlae, feu labefactatae comperiantur-, hoc totum ex-fen fis haeredum i et haereditatis refti-tui deberet, ita tamen, quod infra annum ab obitu Paftoris per ffujliiia-rios loci — jiat domus vifitatio, fite-fiatus decejferit. Quod fi intefiatus fu- — i 410 ) — erit, mox a fepultura defuncti fiet vi* fitatio, aut foltern ^ antequam ipfius bona per Officiarios — prehendantur-Tdd. (eff. 41. Quantum ad iupellečtilem do- 35. c. i. mus haec tota recidit ad onus, et arbitrium Paftoris, ea tamen lege, ut nihil in ea refplendeat, quod faftum , et luxum laeculi redoleat, aut ab honefta-te, modeflia, et continentia alienem fit, quia in eo officio non propria commoda, fed lucra diritti lečtanda funt toto vitae genere. *42. In morali doftrina quid inde fa-lubrius fuperett, quam juftas ideas mercedis evangelicae, veluti verae portio-?. Greg. nis congruae fulci tare. Juxta S. Grego-i0m'17' rium: Itaque confiderandurn efi, quod uni noftro operi duae mercedes debentur: una in via, altera in patria; lina, quae nos fn labore fuftentat, alia, quae nos in rejurrectione remunerat. Merces itaque, quae in praefenti accipitur, hoc debet in nobis agere, ut ad fequentem mercedem robufiius ten-s. Ang. datur etc. Ait B. Auguttinus : Neque Domain debemus evangelizare, ut man-Mont. ducemus; fed ideo manducare , ut e-*lbj62* vangelizemus : nam fi propter ea evan-gelizatnus, ut manducemus, vilius Idem dt Evangelium, quam cibum etc. Et ali-Paftor. bi: Non redditur fujientatio neceffita-s‘ tisa populo, qnafi merces illis, qui in charitate ferviunt, fed tanquam Jlipmelium, quo, ut poßint laborare, pafeantur. Ecce ex erili Synodi At) ui s- Synod. granenfis veras ideas! Quia fecularis militia caehftia non habet, terrernia Jlrenue militantibus praeftat : qui autem Ecclefiae ferviunt, et labori fuo velut debita reddi oportere credentes ea, quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt, nimis car nalit er fapiunt, fi putant, quod Ecclefiae fervientes, ftipendia terrena, et non potius praemia aeterna percipiunt. T I T V L v s xvm. De immunitate ecclefiafiicorim bonorum. CAPVT I. Dc veteribus Privilegiis, i» In veteri pauperie Ecclefiae multi Clerici eo adaóti iunt, ut aut ex labore manuum fixarum, id eft, opificio, aut artificio, aut tenui quadam, et honefta negotiatione viétum fi bi pararet. Reliquae enim pofleifiones praediorum, et fundorum Ecclefiae aut exiguae, aut nullae erani '* GotJlofr> 2. Beneficio Conftantini M. accreve- ad l. i. runt facultates, et polfelfiones Ecclefia- ,fie*ss*0*' — ( 4tz ) — rum , quibus aliquando Imperator fat amphim immunitatis privilegium a rei tributariae collatione conceliit, quod tamen a fequentibus Imperatoribus revocatimi) aut temperatum abhinc fuiffc conflat. 3. Conftantius fuit privilegium Conflamini , quo Clericos a funftionibus» et muneribus civilibus per immunitatem perlbnalem abfolvit. Ne, inquit» facrilego livore quqrundam a divinis obfequiis avocentur. Ecce rationem » quam pallini leges commendant. L. 2. C. Th. de Epifc. et Chr. 4. Succedit uberius privilegiunrCle-ricorum beneficio pofteriorum Imperatorum. Hinc enim ab hoTpitandis militibus , a Ibrdidis muneribus, et Angariis, et penfitandis veftigalibus negotiationum excufantur. Dicebantur for-dida, et extraordinaria munera refeftio-ues viarum publicarum , pontium etc. Angariae, parangariaeque dicebantur praeftationes jumentorum, et plauflro-rum ad transfeéìiouem annonae militaris, aliammque rerum fifcalium per viam reótam, et obliquam. L. 2. C. £fuft. d. t. V luter haec privilegia patrimonia Cleri haud ab ordinariis tributis eximebantur. De his Clericis, qui praedia poffident, non fohm eos aliena juga nequaquam excufarc; fed etiam pro — f 413 ) ~: his praediis, quae poßidentv.r ab ipßs, eosdem ad penfitanda fifcalia perurgeri oportet. L. 3. C. de Epifc. et Cler. 6. Immo vero et Eccleßae ex polfel-üoinbus, et agris luis ad ordinaria tributa te’nebantur. Aie dilette S. Ambro-iìns : Agri Eccleßae Jhlvunt tributum, folviniùs, qua e funt Caefaris, Cae-fari, et, quae Junt Dei, Beo. Tributum Cae faris e jl: non negatur. Ex variis locis S. Ambrofii lupe-refi c. zi. XXUL q. 8. 7. Theodofms junior foli Ecclefiae Tlieiralouieenlì immunitatis privilegium tribuit, ea cautela, ut nequaquam aliae Ecclefiae id beneficium libi arrogare poffuit. L. 33. C. Theod. de Durian, et Tribut. L. 12. C. ffujl. ibi. g. Quum Jullinianus praèfcepit, Africanis Ecclefiis bona, ab Ariauis ablata, etlereltituenda, eam claufulam adjecit, ut tamen publicas pro iis penfiones, ut po te tributa conlueta, conferant. Refert. Nov. 37. y. Alibi Imperator officinas funebres Conftantiuopoii ab exaótione publicorum tributorum abfolvit; fed ea conditione , ut caeterae omnes, five SS. alicujus fint Ecclefiae, live Hofpitalium, live Monafteriorum etc. ipfis impofita prae-Reiit publica veétigalia. Inquit Imperator: Neque enim fufiinemus aliorum onus ad alios deferri, auttamimmi- tem proponere formulam, ut quotidie veStigalia augeantur. Refert. Nov.43. c. i. §. i. 10. In Occidente Principes Gothi Ec-clefias generalius immunitate donarunt. Cone. In Concilio Aurelianenii I. laudatur Clo-Am-eLi. (iovaejj Regis Confli tu tio, qua agrorum , et Clericorum immunitas conceditur de Regiis oblationibus, et donationibus. Greg Tu- 11. Refert Gregorius Turonenfis Clo-Hi'fthb'4' tarium aliquando edixi He, ut omnes Franc. Ecclefiae regni Juitertiam partem fru- -• Stuum fifco dijjblverent: reliquis Epileo pis aileutientibus, B. Iniuriofum E-pifeopum Turonenfem renui de. Tunc commotus Rex, timens etiam virtutem B. Martini, milit polt eum, cum muneribus veniam precans, et hoc, quod fecerat, damnans. Refertur abhinc fat ampla conflitutio dotarli, qua plenam immunitatem Ecclefiis tribuit, aut confirmat; atque hancfub finem vitae, ii vera fit, editam elle, cenfet Thomafi- Thomaf, P. 2. Iib.3. c. 5. nus. 12. In Capitularibus Francorum frequens immunitatis ecclefiafticae hujus eftargumentum. SanxitLudovicusPius, ut unicuique Ecclefiae manfus unus (qui plerumque conflabat XIII. jugeribus terrae arabilis, cum aliquot mancipiis) integer absque alio fer vitio attribuatur etc. Refert, c. 2XXIILq. g. i3- Haec immunitas fpečtabat Parochias rurales. Quid ergo de Eccleliis civitatis, et Mouafteriis? Inquit Capitulare: Folumus, atque decernimus, ut omnes intelligant, non folum clauftra Monafterii-, vel Ecclefiae, atque Cafti-tia Ecclefiarum Jub immunitatisdefenfiane confi fiere-, venim etiam domus, et villas, et fepta villarum, et pifca-toria manu facta; et quidquid foffis, aut fepibus, vel etiam alto claujiila-rum genere praecingitur, eodem immunitatis nomine contineri. 14. Etalibi: Pofiefiiones ad religiofa loca'pertinentes nullam defcriptionem agnofcant, nifi ad confiitutionem via-1 rum, vel pontium, fi tamen intra eadem loca habuerint pofiefiiones. In aliis vero omnibus habeant integram immunitatem. if. Quippe quoad illos fundos Eccle-fiae, qui viis publicis adjacent, reparationes viarum publicarum vel uti onera rebus innata fpeótantur. Sic Juftinianus Ecclefiarum praedia, et latifundia afor-didis funčtionibus, et extraordinariis o-neribusexempturus, diletteexcegit publicarum viarum, pontium, et publicorum operum reftauratioues, aedificatio-nesque. Nov. 131. c. v 16. In Capitularibus altera exceptio eft de iis fundis, qui publicis vedtiga- Capitul. lib. 3. e. 279. Lib, 6. c. J09. Lib. 3. c. 86. hb. 4. c- 37. Cap. 2. De fur. Nov. Decret. — ( 416 ) — v iibus aliunde obnoxii funt. Praecipit lex : Ut de rebus, unde cenfns ad 'partem Regis exire /olebat, fi ad aliquam Ecdefiam traditae fiunt, aut reddantur propriis haeredibus, aut, qui eas retinuerit. Uhm cenfum perfiolvat, quia res transit cum fuo onere. 17. Inter recentiores Imperatores vetat Fridericus ll., ne quaedam Communitas, vel perlona publica, privataque coliečtas exaétiones? angarias, velper-angarias Eccleliis, vel aliis piis locis, ecclelialiicisque perfonis imponere praelum at. duci, item nulla de Epifc. et Cler. ' ig. Jure novo inftauratur vetus Decretum, quod Gratianus Concilio Wor-matienfi, aut veteri nomine Guarma-tienli, infcribit, ut unicuique Ecclefiae unus manfius integer absque ullo fier-vitio tribuatur etc. Refert, c.i. de Genf. iy. Hic manius dos Ecclefiae cenfe-batur. Proinde immunitas Ecclefiae ali-quando ad polVeiiiones, quae Ecclefia-rum dotem conllituebant, rellringeba-tur. Inde (ubditur : Et fi amplius aliquid hatuerint vel Ecclefiae, vel Clerici, inde Senioribus fuis dcbitviv. fn-vitium impendant. Reiert.c.25. XXIII. q. g. c. 1. de Cenfib. 20. Inde 1 acculo IX. et X. privilegium immunitatis foli dotiEcceliarum iuf- fra- — ( 417 ) — fragabatur. Concilium Valentinam Ili. Cone. ami. 85 f* ftatuit: Dotes vero a fideli- 1^,eclU* bus defignatae Bafilicis — vindicen- 1 C' 9* tur, nullaque redhibitio cenfns inde a quolibet faccular i exigatur. 21. Saeculo XI. caepit privilegium immunitatis non tantum ad omnia bona Ecclefiarum, fed et ad Patrimonia privata Clericorum prorogari. Decernit fub Urbano II. Concilium Mei phitanum : Oonc. Ne gravamen aliquod Sanb'ta patiatur MelPhlf« Ecclefia, nulluTn jus Laicis in Cleri- c* cor effe volumus — Neque liceat Lai-cis exafilionem aliquam pro Ecclefiae beneficiis, aut paternis , maternis ve * facultatibus quaerere. 22. Hoc exemplo recentiores novi juris auéloritates jaétarunt, quaecunque bona Ecclefiarum, et Clericorum ab exaftionibus, et collationibus civilium indiétionum elle exempta, c. 4. et 7. de Immunit. Ecclef. 23. Ex lententia Bonifacii Vili, tam Gener.49. amplum privilegium immunitatis non L ^sdr-tam ex jure humano, quam ex jure di- c' vino, ( utpote exemplis veteris 1'crip-turae ) explicare oportet, c. 4. ibi in 6. 24. Sic et S. Synodus Tridentina mo- Trid. feir. net Principes, ne permittant, ut Offi- 25‘ c‘ 20' ciales, aut inferiores Magi fi: ratus Ecclefiae, et perfonarum eccleliafiicarum immunitatem, Dei ordinatione, etcano- Van-Efrun Etti. F. III. B d — c 418 ) —1 nicis fanéìionibus conftitutam, aliquo cupiditatis ftudio, leu inconfideratione aliqua violent. 2f. Noftris moribus vulgare eft, quod immunitas Ecclefiarum, exemplo veteris Manli* ad bona prima fundationis» vel amortizata» vel aliquo tempore ut talia poirella» reftringatur, ut reliqua bona a publicis contributionibus haud excufentur. Arg. c. 1. de Cenf. 26. Bona patrimonialia Clericorum per omnia ad conditionem bonorum la'-calium aellimantur. Immunitas abhinc Clericis fuperelt perfonalis) aut mixta » quod excufentur ab hofpitio militum 9 capitatione, aut alio obfequio publico , nifi gravis neceffitas Reipublicae incumbat. c. 2. de immunit. Ecclef. deLL 26" vanae funt leges, et Ecdef. contraélus, quos Reges cum Clero de P. 3- Immunitate inierunt. Refert has, et il-^as D- de Hericourt. In Germania fu-Boèhm. pereft Pragmatica fanflio Leopoldi Imp. L^ R11- de anno 1679., quam integram exhi-49. n. 49. bet Boehmerus. cap. g. 27. Reliquus locus eR fubfidiis» quae Scì.cr Klerus Principi ad majores necelfitates Reipublicae liberaliter fuppeditare tenetur. Veteri jure haec annua dona vocabantur» quae diverfa pro diverlitate facultatum, et poirelfionum ecclefiaftica-rum erant. In Conventu Aquisgranen-fi ann. 817. confeftus eft catalogus Mo- — ( 419 ) — nafteriorum, quorum quaedam dona 9 ec militiam, alia Colum dona fine mili* I eia, pleraque Colas orationes pro faluce Regiae familiae, et ftabilitate Imperii conferre tenerentur. 28. Ait Hincmarus Remenfis: Cau- Hincm fa fuae defenfionis Regi ac Reipubli- cae vectigalia, quae nobiscum annua dona vocantur, praeftat Eeclefia, fervaris, quod jubet Apoftolus: cui honorem, honorem; cui vectigal, vectigal, 29. Novo jure commendat Alexander HI. Clero, ut apparente necellitate R eipublicae liberale fubfidium ultro Principi olferat: Ut absque ulla exaCtione ad relevandas communes necefßtates, vel utilitates, ubi Laicorum non fup-petunt facultates, Jubfidia per Èccle-fias exiftiment conferrenda. Ref. c. 4. de Immunit. Ecclef. ,o. Innocentius III. arbitrium harum necefficatum, et utilitatum abhinc fibi retervavit: Propter imprudentiam tamen quorundam, inquit, Romanus Pontifex prius confulatur, cujus inter e ft communibus utilitatibus providere. Supere!! c. 7. ibi. 31. Hac occatione aegre tulit Boni-facius VIII., quod Clerus Gallicanus , inconfulto Papa, Decimam Philippo Pulchro Regi, quae in facras expeditiones rei er vari confueverat, in alias necelli-tates regni contuliffet. c. 3. d. f. in 6. d d 2 Cone. Conflant. refi'. 43- 32. Orto inde dilfidio inter Papam-, et Regem Benedictus XI, Bullam Boni-f'acii) expunftis cenfuvis, ^djus commune reduxit. Extrnv. un. de immunit, int. Com. Clemens V. vero eam penitus abrogavit, dem. un. d. t. 33. In lehismate Aveiiionenfi paliim ipfi Poutilices Clero Decimam luo arbitrio imponebant, et frequenter generaliter. Hinc in Concilio Contiantieali cautum eli: Per fummos autem Ponti-fices n ullatenus imponi generaliter D e-cimas, et alia onera fuper totum Clerum, nifi ex magna, et ardua caufn , et utilitate univerfalem Ecclefiam concernente, et de confilio, et confenfn, et Jubfcriptione9S.R.E. Cardinalium, et Praelatorum, quorum confilhm commode haberi poterit. Nec Jpecialiter in aliquo Regno, vel Provincia, incon-fultis Praelatis ipfius Regni, vel Provinciae, et ipfis non confentientibus, vel eorum majore parte, et eo cafu per perfonas ecclefiafticas et auctoritate Jpofiolica duntaxatlevari. En jus Germaniae per imperium. 34. In Gallia, aliisque Provinciis hae-reditariis Decimae, ; ut aliae praedationes publicae, reliquaque luhfidiaCleri , nomine doni gratuiti, aut alio titulo in ordinarias, extraordinariasque contributiones pridem transierunt. Id alibi reliquum eli, quod Clerus a Mini- — ( 421 ) — ftris ecolefiarticis taxetur; collečietur-que, tum pede reali, fi tributa fcripta lint in poireiliones, tum ped^ perfoua-li, fi perfonas fpečtent. Realia fundis imponuntur nullo habito refpečtu per-fonarum, ita, ut et exteri tallientur, live in contributiones vocentur in locis, ubi fundi fiti funt. In perlbnalibus non habetur ratio fundorum, fed perlona-rum ; inde fit Perfonis impofitio refpe-6tu lucri, et proventuum in loco domicilii. Ex his facile videre eft, quae ratio ineatur, dum partim realis, partim perfonalis colledtio fit. 35. Non convenit, quod Clerus in fubüdiis taxetur a Laicis, unde in Decreto M axi mi li ani, et Mariae Brabantiae Ducum 1479. legitur, quod Clerus cou-fenferit in fubfidium quoddam, fed componendum, et colligendum per deputatos Cleri absque interventu Laicorum. In Gallia quoque donum gratuitum, per Praelatos, non autem Laicos diltribui, et colligi notum eft. 36. Declararunt non ferne!Principes, competentiam Paftoralem exemptam a contributione ordinaria, extraordinaria-que elle debere juxtac. 1. d. Cera/!Fuerunt quippe Principes lem per foli i citi, ut Parochis de competentia provideretur. ^ 37. In morali dočtrina quid jucundius , quam veteris frugalitatis argumenta, et exempla revolvere? Ex leu- S. Atnbr. ep. 'ji- S. rhryf. bom. 2. in 2 ep. ad Co-riuth. Cene. Farif. VI. c. 18, tenda S. Ambrofii : Ecchfia nihil fibi ■> nifi, fidem piae difpenfationis yofiìdet. Hos reditus, hosfruStuspraebet. Pof~ feffio Ecclefiae efi fumptus egenorum. Numerent, quos redemerint templa captivos; quae contulerint alimenta pauperibus ; quibus exulibus vivendi Jubfidia minifiraverint. Ah S. Chryfo ftomus: quando ejus facultatum videris magnitudinem, cogita etiam infcriptorum pauperum greges, aegrotantium multitudinem, innumerabilium expenfarum occafionem. Sumus etiam parati vobis reddere rationem. — Sumptus in caufas afflictae Reipublicae non funt minores proventibus, fed etiam aliquando majores, quibus nihil aliud, quam frugalis vita Cleri, et tenuitas edendi potandique parciHime fuf-ficere vila eli. Juxta Concilium Pari-fienfe VI. Cejfet ergo ambitio, vel invidia, quae dicere folet, nimis rerum habere Ecclefias Chrifti, et perpendat, quia, quantaecunque funt pes Ecclefiae, fi eo modo, quo difpenfcnidae fiunt, difpenfentur, nimiae non fiunt. Cupiditas quippe, immo negligentia quorundam difipenfiatorum, non Ecclefiae amplae res in vitio fiunt, quia fpretis pauperibus , in luxum, et fa-Jlum Cleri abfiumiuntur. < 423 ) TITVLVS XIX. De Jdminijiratione, et Alienatione bonorum ecclefiafticornm. c A p v T r. De veteri Epifcoporum Poteftate, 1. Epifcopus primitus fuifle rerum ec-elefiatticarum primarios , ac praecipuos Difpenfatores nos edocent SS. Canones. Canon. 41. vulgo Aportolorum ait : jubemus Epifcopum rerum Eccleßae po-teftatem habere. 2. Iisdem Epifcopis tanquam piorum redituum Admiuiftratoribus commendabatur cura pauperum, et egenorum. Inquit Concilium Antiochenum : Epi-Jcopus habeat rerum Eccleßatpoteßci-tem, ut eas in omnes egentes difpen-fet, cum multa cautione, et Dei timore. Apud Gratian. c. 23. XII. q. 1. 3. Primis efgo faeculis fumma et libera adminiftrationis, et difpenfationis auétoiitas penes Epifcopum per fin gulas D aecefes ftetit. Rationem reddit citatus Apoftolorum Canon : Si enim pretiofae hominum animae funt ei credendae, multo magis funt committendae pecuniae. Supereft c. 24. ibi. 4. In tanta negotiorum mole Epifco- Cone, pis exemplo Apoftolorum commenda- — ( 424 ) — tum fuit, ut ipfi, qui fe totos lečtioni » orationi, et praedicationi dare debent, non per fe viduarum, et pauperum curam gererent, fed eam in Archi presbyterum, vel Archidiaconum rejicerent. S- Subnatis eormptelis Oeconomos, qui faepe didti funt et Vicedomini, adoptare placuit. Concilium Chalcedonen-fe ufum oeconomorum per Orientem uuiverlalem reddidit, cenfurisque munivit. c. 4. D. gp. 6. Juftiuianus Imp. faepe horum oeconomorum meminit, quibus et injunxit , ut fingiilis annis rationem fuae ad-m i ni lira tinnis Epifcopo redderent, damnum reparaturi, fiquod ex culpa, vel alio vitio rebus ecclefiafticis intulillent. L. 42. §. C. de Epifc. et Cler. 7. Per Occidentem Concilium Hifpa- lenfell. esemplo Decreti Chalcedonen-fis Epifcopum ad operam Oeconomi ad-ftrinxit, ex proprio Clero affumendi, ut teftem haberet fidelis difpenfationis. c. 22. XFL q. 7. ’ 8* Invalefcente nova forma, quae ad fmgulos beneficiatos plenam adminilira-tionem piorum redituum devolvit, ufus oeconomorum defiit, quia fola admini-ftratio eorum bonorum, quae immediate olim ipfi Epileo patui cohaerebant, Epifcopo poteftati refervari caepit. Vetus querela fuit, quod Epifcopi omnia — ( 42f ) — fi bi arrogarent? ut Clericis fere nihil ? aut nonnifi modicum relincjuerent. c.23. §. j. D. 93. 9. Superfunt tamen veteris epifcopa-lis auéloritatis quaedam veftigia in reliquis beneficiis j utpotequodfinguli Pof-fellbres ad ingreffum beneficii Epifcopo juratam fidem dare debeant, fe fpecifi-cationem omnium fruftuum intra annum a die Nativitatis S. Joannis elfeexhibituros; inventarium omnium bonorum depofituros, nihil fme confenl'u E-pilcopi alienaturos. Huc revocant, quod et Epifcopo refervetur, ut annuis com-putibus piarum adminiftrationum adelfe debeat. Alicubi beneficiati tefiari prohibentur fme licentia Epifcopi. In quibusdam locis adEpifcopum mobilia intefta-torum Clericorupi devolvuntur. Alibi Epifcopo jus eft percipiendi proventus beneficiorum vacantium, litigioforum, aut refidentia deftitutorum. 10. In minifterium veterum Diaconorum, et Presbyterorum fucceffitle cenfetur Capitulum Cathedrale, ut Epifcopo a confiliis, et manu lit in admi-niftratione, et alienatione bonorum ec-clefiafticorum. Tit. de his, quge fiunt o Praei, fin. Confenf. Capit. n. Ex veteri officio Archidiaconis , et Archipresbyteris nonnullibi reliquum eft jus difpenfandi proventus Ecclefm-ium Parochialium, durante vacanda. Trid. fefT. 54. c, 16, Cone. Medini. V. P. 3. C. H. Cap. 2. DeE'o-cat. bon. Ecclef. quod vocari folet, jus deportus, ut-pote ad iidelem curam, et providam di-fpenfationem eorum redituum. 12. Praecipit Concilium Tridentiimm, ut Capitulum Sede vacante, fi fruftuum percipiendorum ei munus incumbit, oeconomum unum, vel plures fideles, ac diligentes decernat, qui rerum eccle-fiafHcarum, et proventuum curam gerant. 13. S. Carolus in Concilio Mediola-nenfi V. vetus Decretum Concilii Chal-cedonenfis ad rem reftaurandae difcipli-nae maxime fafturum cenfuit, ut abE-pilcopo oeconomus conftituatur» qui Ecclefiae Cathedralis praedia, bona, resque de illius fententia, et arbitrio adminiftret, ut non modo illa non di/Jipentur, fed tefiis.fit reSlae admi-niftrationis 1 ac difpenfationis. 14. AdminiQrationis quaedamfpecies eft elocatio, fi modo intra terminos fimplicis, et nudae elocationis concludatur. Quippe longioris temporis terminus efficit, ut potius ad alienationem revocetur. Clem* x. de Reb-Eccl. non /Ili en. 15. Hjnc duplex diftinquitur locatio; una ad modicum, altera ad longum tempus fit. Jure civili modicum ad novennium, et infra hoc fpatium: longum vero ad decennium, et fupra hoc tempus producitur; quemadmodum Principum — ( 427 ) — Conftimtiones longum tempus in prae-fcriptione definiverunt. Nov. 120. c. 3. et ibi Gloffa. 16. Jure ecclefiaftico longi temporis elocatio frequenter elocatio ad firmam dicitur, Paulus II. modicum tempus ad triennium, et infra illud, contraxit: longum enim tempus effe cenfuit, quod ultra triennium porrigitur. Extrav. un. de Reb. Eccl. non Alien, int. Com. 17. Quum Bulla Pauli II. ubique re- Synoci. cepta non fit, alicubi placuit, mediam viam inter jus civile, et eeclefiafti- c. g. cum inire. In Belgio terminus ordinarius locationis dumorum, et terrarum arabilium eli novem annorum ; pro pratis fex; pro decimis trium, fi tamen feorfim a terris arabilibus elocentur. 18. Si plures fiant unius ejusdem rei elocatioues in certum, et legitimum tempus fa e pius repetitum; v.g. in plura triennia, aut novennia, ea conditione, ut tot lint locationes, quot triennia , Hovenique, quia finito primo triennio, aut novennio praetenditur nova locatio : tunc hae nullae lint, faltem quoad exceifum legitimi temporis, veluti ma-uifefte in fraudem legis fadtae. Decrevit Synodus Cameracenfis, contraélum Ibi* locationis terrarum arabilium renovari non poffe, nili finito lexennio prioris contrarius ; quoad prata quadriennio et ' fiuoad decimas biennio. --- ( 4?8 ) — Tri a. MT. 19. Concìiium Tridentinum locatio-25‘ '• It- nes anticiparis iblutionibus, in quantum in praejudicium fuccefforum cedere queunt, invalidas declaravit, quocunque indulto, aut privilegio non abitante ; nec hujusmodi locationes in Romana Curia, vel extra eam confirmentur. Syncri. 20. Inde ad cautelam Synodus Bufco-Tioso. ducenfis fub Mafio prohibuit, ne Eccle-c. ii. fiarum Rectores pendentes beneficiorum fruétus, aut currentes proventus quovis praetextu vei vendant, vel elocent, nifi dilata in id tempus pretii, vel mercedis folutione, quo fruétus erunt a fo-lofeparati, aut amnis celile. 21. Inter alias cautelas et alibi pro-vifum elt, quod locationes praediorum ecclefiafticorum publice praeviis procla-mationibus fieri oporteat, nifi propter collufionem incolarum expedire videatur, easfecreto, et e maini, utajunt, ii eri. 22. In Gallia veritum elt, bona ec-clefialtica Mi ni (Iris Regiis, Magiltrati-bus, aliisque nobilibus elocari, ne fub praetextu conduétionis a potentioribus, et dirioribus occupentur, aut illorum proventus divertantur. Vetantur ibi et Clerici Decimas, cenfus, praedia, aut terras alienas conducere. 23. Jure communi elocatio, a Bene-iìciato faéta, non protenditur ultra ejus vitam, quia nonnifi uiufrudtuario jure bona Eccleüae tenet, ut ea ultra illud tempus nequaquam elocare queat, L. 9. i. jf. Locat. 24. Quorundam tamen locorum con-fuetudine invaluit, quod Succeilor beneficii, laltem aliquo tempore liare teneatur locationi per Praedecellorem fa-élae, utpote quia vel alitinone publica faéta, aut Superioris autiroritate confirmata eli. Generalius Refiguatarius, et Permutatarius Praedece librum pačiis flare tenentur. 2f. Si Praelatus, tanquam Admini-ftrator, bona Eccleüae elocavit, utpote quia bona ad Conventum, aut Communitatem l'peóìant, contračlui flare quisque Succeilor tenetur; ii cuti Tutor , qui alteri Tutori in officio adminifixationis fucceliit. 26. Olim, cum fatis perfpeéta facro-rum Adminillratorum pietas erat, i pii et fervos manumittere, et vaia facra redimendorum captivorum caufa, quae inter incurfus barbarorum frequens fuit, di (trahere, Monalteria, et hofpitalia condere, aliaque omnia pro dučtu con-icientiae fuae agere potuere, c. 24. X1L q. i. 27. Inde fere a faeculo IV. apparuere Canones, qui alienationem indilcretam rerum ecclefialticarum vetant. In Concilio Carthaginenfi I V« decretum eli „ Cap. 3. De Alienat. — ( 430 ) — Ut nullus res Eccleßae, pro arbitrio fu o difirahat. Refert, c. 39. XFII. q. 4. 28. In Oriente Leo Imp. anno 470. : legem edidit, qua Epifcopo, vel Oeconomo Conftantinopolitanae Ecclefrae vetatur rerum, et poffellionum eccletiafti-carum alienatio, ut, ficutipfa Religionis ■, et fidei muter perpetua eft j ita e-jus patrimonium jugittr fervetur H-laefum. Refert. L. 14. C. de SS. Ecclef 29. Hanc legem, quam Leo ad Gonfiali tinopolita nam Eccletiam reftrinxit? Anaftafius Imp. poflhac ad omnes Ec-cleüas Conflantinopolitani Patriarchatus extendit, donec Julii ni anus abrogata utraque lege ediótum ad omnes Eccle-lias, locaque religi olii prorogaverat. Audi, hoc jus porreti. et feqq. ibi. 30. In Occidente Symachus Papa huic interdillo folam Romanam Ecclefiatn lubjecit. Inquit Decretum : Univerfs Ecclefiis per Provincias fecundum uni-marum confiderationem, quam pro-pofito religionis convenire Rectores eorum viderint, more fervuto. Gratianus veterem leólionem evertit, c. 20. XII. q. 2. 31. Labentibus faeculis hae leges, et regulae tum per Orientem, tum per Occidentem ad omnes Ecclelias extendendae fuerant, quia Ecclefiaftici, folum ufumfruétum načti earum rerum, fa e pe lua emolumenta ex his bonis haurienda — ( 43t ) — magis, quam fuccelTorum, et Ecclefia-rum utilitatem fpeélarunt. c. 18. et feqq* I ibi. 32. Inter has aučloritates refert fub nomine Leonis Decretum Gratianus, quo fine exceptione prohibetur, ne quis Epifcopus de rebus Ecclefiae fuae quidquam donare, vel commutare, vel vendere audeat etc. Eruditi tamen hanc decretalem Leoni I. abjudicant, c. 52. ibi. 33. Jure novo praetenfum Decretum Leonis recentiores Pontifices paifim filum fecere. Sic Innocentius 111. in ea caufa diferte ad auóforitatem Leonis provocat, c. 7. et 8. de his, quae fiunt a Praelat. fin. Confienfi. Capit. 34. In Concilio Valentino vulgata elf regula, irritam effe Epifcoporum donationem, vel venditionem, vel commutationem rei ecclefiafticae absque collaudatione, et fubfcriptione Clericorum. Juxta crifin Eruditorum hoc Decretum in nullo Concilio Valentino vel Galliae, ^elHifpauiae repetitur. Superefi: tamen c. i. d. t. 3V Hodierno ufu Epifcopi juxta formulam, in Pontificali praeicriptam, jurant in fua ordinatione, quod non alienare velint bona menfae fuae. Similiter et Beneficiati ad ingrelfum polfelfionis jurant, fe non alienaturus bona beneficii fui- c.'p. 4. De Sole-mnitate Alien. S.Grej. üb. 6. ep. 35'. 36. Juxta leges civiles nomine vetitae alienationis venditio, donatio, emphyteulìs, autufusfruétusconftitutio, et 1‘pecialis hypothecae obligatio exprimitur. His novum jus admifcet etcondi-tionem. Quidam praetendunt, legendum 'elle conduSlionem, utpote longioris temporis. Nonnulli explicant illam conditionem contračtui adjeétam, qua flatus, caula, et natura praedii v. g. per impofitionem tributi, pentionis, tervi-tutis immutari videretur. Reliquis placet voculam illam, quae Librariorum vitio irrepere potuit, aut venditioni quondam lubllituta fuit, expungere. c. de Reb. Ecclef. non Alien. 37. Inde ad mentem legum, Cano-numque res eo recidit, ut Beneficiatus fruóìibus fui beneticii libere uti, fruique, et ex proventibus vivere poilit, ita tamen, ut iplas res integras confervet, reliriurus iuccelìbribus, quo et ipti libere, et plene proventus percipere queant, quia, ticut i pia Religio perpetua e 11, ita et ejus patrimonium fer va ri debet il laetum. L. 14. C. de SS. Ecd. 38. Superiunt tamen et alienationis legitimae caulae ; utpote neceffitas, u-tilitas, et pietas. Ait S. Gregorius: Et facrorum Canonum, et legalia flatutit permittunt, miuifieria Ecclefiae ejft pro redemptione captivorum vendenda. Refert, c. 14. et 15. XII. q. 2. 39. In- — ( 433 ) — 39* Inter has caufas pietas primas fert, quia melius eft aurum impendi redimendis captivis, et alendis pauperibus, quam ornandis templis. Clamat S. fpy*"1.! Bernardus: ■ 0 vanitatum, feci Guiii non vanior, quam infantor i fulget c' II* Ecclefia in parietibus, et m pauperibus eget. 40. In Decreto Gratiani frequens eft locus veterum auéìoritatum, quae commendant, et vala facra, utcunque preti ofa, et confecrata elle diltrahenda, ut eorum pretio necellitati pauperum (uc-curri queat. Nam Ecclefia non habet aurum, ut fervet, feci ut eroget, et in neceßitatibus fubveniat. Ref. c. 70. et 71. XIL q. 2. 41. Cauta hujus pietatis apud veteres omni exceptione major eft: corruptis tamen faeculis i fla latis viluit. Queritur ibi. S. Bernard us: Ecclefia fuos lapides incinit auro, et filios fuos nudos deferii : de Jumptibus egenorum fervitur oculis divitem. Inveniunt curio fi, quo delectentur, et non inveniunt miferi, quo fuftententur. 42. Meminere veteres Canones et aliarum cautarum ; utpote, li neceilitas, vel utilitas "Ecclefiae alienationem perfunderet. Quum veteri more tota pote-ftas adminiftratioms penes Epilcopum Raret, julla cauta alienationis Concilio Van-EJycn'f.Eccl.F.Ul, E e Hilar. ep. 8. Provinciali dicenda fuit» ut ejus Decreto probaretur. Hilarius Papa faeculo V. in Galliam refcriplit: Praedia ad Eccle-iiam pertinentia in alterum non transferantur, nifi prius apud Concilium alienationis ipfius caufa doceatur; ut, qui fieri debeat, communi omnium deliberatione traSietur. 43. Succedente nova partitione ad-miniftratiunis fucceflit, quod examen caulae ad eos devolveretur, qui alienationem per fua fuifragia probare debent» quia praetenfum Decretum Leonis requirit totius Cleri tračlatum c. 52, XII. q. 2. 44. Hinc, fi agatur de bonis fpeétan-tibus ad Capitulum, vel Conventum » omnes Canonici, vel Monachi ad Ionum campanae convocandi yiumirn funt, ut deliberent, anjulta, et fufiiciens caufa fit alienationis? £t quilibet dicat fu um fuffragium exanimi fententia. Quantum ergo ad traftatum fingulis eft fuum fuffragium ; quantum vero ad confenfuni majoris partis fententia fpeòfatur, nifi minor pars polfit, et velit caufam rationabilem opponere, ut negotium differendum videatur. Si convenerint vel omnes, vel major pars in unam fenten-tiam, tunc inftrumentum hujus tračla-tus,»et confenfus erigitur, vulgari formula: tales Canonicos, et Monachos N. poftlongum, et diligentem tračlatum > communi confenfu confu-malFe, quod talis polieliio propter talem caufam alie-' $ietur> et pecunia ad diótam caufam convertatur, credentes, hoc utilius Eccle-fiae expedire. Hic traftatus, et conlen-fus Capituli Epilcopi auótoritate abhinc Epandus eft, five agatur de Ecclefia Cathedrali live Collegiata, live et Regulari, non tamen exempta, c. i. de Reb. Eccl. non Alien. 4f. Si agatur de bonis Ecclefiae, quae non habet Capitulum, aut Conventum, fufficit folus confenlus Epifcopi, etiam inconfultp Clero Cathedrali. Solet hodie E pileo po porrigi fupplex libellus , qui eum plerumque remittit ad Decanum ruralem, ut jullam informationem praeteufae caulae capiat, judicium fu-um ad Epifcopum relaturus: quo accepto E pi Ico pus annuit, vel renuit, nifi uberius examen videatur neceifarium. informatio capienda eft juxta. L. 5. ff. de Reb. eor. qui fub tutel. 46. Paulus U. praetendit, nulla Ec-cleliarum, aut Motiafteriorum bona in-confulto Pontifice alienari polle. Hic rigor obtinet in Ecclefiis, aut Monafte-riis exemptis. Quippe in aliis Ecclefiis, aut Monafteriis haec lex, quoad hoc punčtum, recepta ubique haud eft. Ex-trav. Com. un. de Reb. Eccl. non Alien. e e s — ( 436 ) — 47* Et vero» fi ipfi exempti habeant alias Ecclefias non exemptas, libi pieno jure fubje&as, earum alienationem fui- 1 ticit illius Superioris, qui habet jurisdictionem qua fi epifcopalein, cónl'eni'u probari, contirmarique. 48. Juxta Pontilicale Romanum Epi-fco pi in fu a inauguratione fpondere j tirato debent, quod pollelliones ad melila m fiiam pertinentes haud alienaturi iint, inconfulto Romano Pontifice. Inde, quando hodie ad Pontificem pro licenda alienationis recurritur, folet Papa alicui in partibus committere, ut videat, an expediat illam rem alienari, et ad relationem illius auótoritatem interponere: alias enim alienatio etiam ex auétoritate Papae admilla irritaretur velati jure non faéta. Relcriptum Apofto-licum dicitur: Si in evidentem, qua continet claufulam : fi per informationem alienationem in evidentem et urgentem necefjitatem fabiani effe repereris. In Gallia relcriptum motu proprio cum claufula invitis Clericis non admittitur. 49. Praeter contentum Superioris ad alienationem requiritur, etiam alienius Patroni de iis bonis, quae a Patrono profeóta funt. In Gallia, et alibi eo exemplo oportet in alienatione intervenire etconfenfuni Principis, quia Patronus , vel Protektor bonorum eccle-liafticorum habetur. Si ea occatione ad | — ( 437 ) — Regem recurritur, tunc informatio, aut examen caufae judicibus loci, aut aliis Regiis Deputatis demandatur: qua fatta ? fi ueceflitas, aut utilitas appareat, litterae nomine Regis expediuntur, quibus licentia alienandi exprimitur. <)0. Tria potiiìimum inde ad alienationem requiruntur; nimirum legitima caufa alienandi, trattatus, leu dilcuifio caufae, et contentus tum Superioris, tum Capituli, ubiis defideratur. Decon-fenfu oportet contiare per publicum in-ftrumentum, cui omnes fubfcribere debent. Hodie tamen receptum eft, quod nomine jCapituli praelentibus omnibus fubfcribat Secretatius, vel Notarius. 51. Reliquae Volem ni tates, quas Gratianus ad can. 2. X. ij. 2. copiofius cx legibus civilibus collegit, p a tlim negli-guntur. Maxime enim in bis can fis hodie fpeftari folet, an fubfit, lubfueritque urgens necellitas, vel utilitas Ecclefiae ; aut au inde grave damnum Ecclefiae 1‘uccreverit ? Primum ergo fert in alienatione punétum, ut caufa alienationis graviter difeutiatur, atque in intlm-mento fpecitice, omnibus circumllantiis vallata, exprimatur, ut facile probari queat, aut praefumi debeat. Si forma eft larvata, confenfusqueSuperioris apparet, femper pro utilitate Ecclefiae Praefumi tur. Solemnitates vero aiiae 1 extrinfecae probari debent, quia non Damian, lib. i. ep. 19. praefumuntur, nifi antiquitate, et longinquitate temporis fuifulciantur. fz. Nonnullae alienationes etiam poft laplum notabilis temporis fufpeótae habentur; utpote quae in familiares, aut Cognatos ipfms Praelati redundalfe probantur. J ulti ni anus certis perfonis, vc-luti Oeconomo, ejusque propinquis interdixit, res Ecclefiae acquirere. AuB> quibuscunque de SS. Ecclef. In Germania plerumque fubhaftatio in illis alienationibus, quae Decreto Superiorum egent, requiritur. 53. Si nihilominus pofthac notabilis laelio Ecclefiae apparet, poteft, non obflante quacunque alienatione cum 0-mni folemnitate fačfa, peti reftitutio in integrum, ita tamen, ut expen-fae in rem utiliter, vel necelfario bona fide faélae refundantur, c. 1. de Reftit-in integr. ■ 54. Quantum ad caufam pauperum re-llituéndam, plerumque patrimoniisEc-clefiarum nihil funeftins eft, quam luxus, et faftus adminiftratorum. Hinc enim Ecclefiae paffim egent, quia male admi ni lirantur. Queritur apud zXlexan-drum (I. B. Petrus Damiani : Quotidie regales epulae, quotidie apparatus, quotidie nuptiale convivium, et unde refrigerare debuerant indigentes, rubentium tabularum recreant geflato-res. V;. Quid ergo? an in morali dočtri-na per rationes flatus fiiftus •> luxusque quiscuuque Cleri excufari potefl? En lìimulos Paltorales Bartholomaei a Martyribus : Dicunt aliquando Paftores : noip poßtmus fabditos noftros in o-'b e di enti a, et officio continere; nifi fplendore, et pompa auctoritatem a-p‘A,d cos confequamur. 0 caecitatem ihfigneni ! Mini fri Chrifii prudentiores Ckrifto effe volunt. Chriftus namque, nudiantibus hominibus plenis /piritu fm, id efi 5/piritu humilitatis, et paupertatis mundum fubegit; ac fpiritum carnis, et mundi expugnavit : modo vero dicitur, fpiritu mundi, id efi, nifi Pafiores armentur pompa, ac fulgore faecularis patefiatis. Quid magis praepofierum potuit excogitari etc. Ecc2 ! Ejusmodi pompa plus fcandali-zat fubditos, quam aedificat. Juxta vetus Decretum Concilii Carthaginen-fis: Epifcopus vilem Jupelleclilem, ct menfam, ac victum pauperem habeat, et dignitatis Juae auctoritatem fide , et vitat meritis quaerat. Quid conful-tius liis rationibus flatus ? c. 7. D. 41. Inquit S. Bernardus : Honorificabitis minifterium v eftr uni non cultu vefiium, non equorum fafiu, non amplis aedificiis; fed moribus ornatis, ftudiis fpiritualibus, operibus bonis. Synodus Cameracenfis de anno 1 haec Stim. Pali. P. 2, c. 6, de humil. et modelt. Praelat. S. Berit, ad Henr. Senou. c. 2. Cone. Carrier, de vir. et lioneft. Cler. c. 2. S. Hier, in epift, ad Tit. $. I. monet: Homini ecclcfiafticoi quacunque dignitate fulgeat, flus affert laudis frugalitas in menfa, quam fum-ptus i plus dedecoris exquifitus apparatus, quam fimplex : plus molejliae longus accubitus, quam brevis, et naturae fufficiens. Sit ergo cultus in menfa, et conviviis, alibive in gravitate, et fobrietate, quam in pompa, et de* liciis. T l T V L V S XX. De Hofpitalibus, et Locis religiojs. CAPVT i. De vnvio f-fafpitalium genere, i. Corruptis faeculis paffim officium ho-fpitalitatis, quam S. Apoftolus Epifcopo commendat, per luxum et fartum Cleri expunótum videri poterat. Inquit S.Hie-ronymus : Ante omnia hofpitalitas ex ratione rtatus futuro Epifcopo denuntiatur, — Epifcoptis, Ji omnes non receperit, inhumanus efi. 2. Principio Epifcopi partium fuit, pauperibus, viduis, infirmis, peregrinis, orphanis, fenibusque profpicere , quibus per Diaconos partem oblationum deduéìfis, quae Clero et fabricae impendenda fuerant, erogavit. Poftqua.m Ec* — ( 441 ) — clefia (latos reditus naéta eit, quarta e-gentibus cujuscunque generis allignata eft, quibus, ut liberalius haberentur, extruélae funt ad fublevamen Epifcopo-rum peculiares domus, hofpitalia vocamus, quasque rexerant Presbyteri, et Diaconi, Plpifcopis rationem admini-drationis reddituri. L. 32. C. lie Epifc. et Cler. 3. Hofpitalium nonnulla privata devotione ereóta funt, quae paffim laica-lia dicuntur, ut diftinquantur ab illis, quae jure religioforum locorum cenfen-tur, quia auéloritate Epifcopi ad illum pium ufum ritu eccleliaftico deputata funt. Arg. c. io. dei Privil, et ibi Panor-mit. 4. Canomci, et Monachi, quibus vi Syood. regulae hofpitalitas commendata eli, caeperantextra claufuram adportasMo-nafterii hofpitalia conftruere, in quibus pauperum curam Monachus, Canonicus ve gereret, Abbati rationem fui officii redditurus. 5. Labentibus faeculis quaedam hofpitalia funt in titulum ecclefiafticum e-rečla, quae inde folis Clericis funt conferenda, fub obligatione impendendi proventus honeftae luae fuftentationi fu-Perfluos fepundum leges fundationis in tifum pauperum. Vetat Clemens t. ho, fpitalia Clericis in titulum conferri, ni- Tvid. feil. 25, c. 8. fi in fundatione [ecus confiitutum fuerit, feu per eleBionem fit de Rettore locis hujusmodi providendum. Clem.2. de Relig domib. 6. Nonnulla hofpitalia aliquando per viam fuppreiiionis fuerant Monaftenis > aut Capitulis unita, ita fcilicet, utipfum hofpitalè una cura dote, ac proventi-bus fit ereftura in Monafterìum, aut Capitulum; quo cafu ipfa hofpitalia funt quodammodo axtinóta, aut in Mona Iteri um, feu Capitulum commutata. Saepius tamen fupprelFio lit cum fpeciali 0-nere hofpitalitatem juxta primaevam eorum fundationem exercendi;' quod ex legibus incorporationis, et unionis eft hauriendum. 7. Subinde hofpitalia Amplici unione Monafteriis tribuuntur, ut curam, etad-miniftrationem illius fufcipiant, cum obligatione hofpitalitatem exercendi, et proventus impendendi juxta leges iphus fundationis. Praecipit Concilium Triden-tinum inde, ut impofitum onus, officiumque ex alfe impleant. 8« Inde a faeculo XII. frequenter hofpitalia fuere credita viris, mulieribusque religiofis in communi viventibus, ut ipfi infirmorum, et pauperum curam haberent ; ita tamen, ut fuperintenden-tia, et primaria quafi adminiftratio penes alios, live laicos, five ecclefiaili-cos itaret. — ( 443 ) — 9 Praecipit Concili uiti Chalcedonen- cap.?,, fé? ut Clerici in Ptochiis, et in Mo-nafieriis, a ut Martyriis conflitnti •> ' Jub poteftate fini ejus, qui in ea civitate efi Épifcopjis, fecundum traditionem SS. Patrum, nec per praejiimptio-nem recedant a fuo Epifcopo. Refert. c. io. §. i. XFIII. q. i. 10. Leges civiles palFim infpeétioni Epifcopi commendant adminiftrationem Hofpitalium, ut eorum bona fecundum legem fundationis difpenfentur per fideles miniRros. Hinc ejus eft, Praefeftos hofpitalium probare : et lì infideles repe* rerit, deftituere. L. 42. §, y. L. ^6. §. 3. C. de Epifc. et Cler. 11. Hoc exemplo monet S. Grego- s. Greg. rius lanuaritim? Kpifcopum Calaritanum, J,1,1’- ^ ut ab Adminiftratoribus hofpitalium ra- '1 tiones fui officii exigeret. Ut tibi, inquit, fingtilis quibusque temporibus rationes fuas Xenodochi, qui in eis funt conflituti, vel fuerunt, fubtili-ter reddant. 12. Ad Ludovicum Pvegeni anu. 8^8. e Carifiaco Palatio, quo convenerant, feri bunt Epifcopi: Sed et ReStoribus Lab[,i,e-Monafleriorum, et Xenodochiorum, coflfl’ id eft, hofpitalium praecipitet, ut, fi- coi. 654. cut canonica docet auSloritas, et Capitula Avi, et Patris veftri praecipiunt, Epifcopis propriis fint fubjeBii, et Monafleria, atque hofpitalia fibi — C 444 ) — rominijfa ipjorum regant conßlio; quoniam Epifcopi paternam follicitudinem eis fecundum minifierium illorum findebant impendere. 13. Jure novo e Synpdo Romana fub Eugenio IL de anno 826. fuperelt Decretum de Xenodochiis, et aliis fimi-libus locis, ut per follicitudinem Epi-Jcoporum, in quorum Uiaecefi exi-ßunt, ad easdem utilitates, quibus confiituta funti ordinentur. Refert. c. 3. de Relig. pom. 14, Invai (.'icentibus novis exemptionibus Monafteriorum, et Religiofi, Clericique, 'qui adminiArationem hofpitalium nafti funt, privilegio exemptionis fuum officium ab Ordinariorum jurisdi-ftione liberare fategerunt, ut liberius de illorum proventibus difponere pollent. Clem. 2. d. t. Conc- 1?. Ad exemplum Concilii Viennen-TricVfeir. fi5 s. Synodus Tridentina ad curam Epi-7. c. is- fcoporum revocat, ut hofpitalia quaecunque a puis Adminiftr at oribus, quacunque illi nomine cenfeantur, etiam quomodolibet exemptis,fideliter, et diligenter gubernentur. scfr i*. 16. Et alibi: Epifcopi habeant jus ^ vifitandi hofpitalia, aliaque pia loca, etiamfi praedictorum locorum cura ad laicos pertineat, ac omnia , quae ad Dei cultum, aut animar um falutem , feu pauperes fuficntandos inflitutu funt, ipfi ex officio fuo juxta SS. Canonum ftatuta cognofcant, et exequmi-tur; non obftantibus etc. Ergo exemptionis privilegia ab hofpkalibus labiata funt. 17. Inquit Concilium : Quodfi ex con-fnetudinc-, aut ex privilegio, aut ex conjlitutione aliqua locis aliis ad id deputatis ratio reddenda effiet, tunc cum iis etium adhibeatur Ordinarius ; et aliter faStae liberationes ditUs Ad-minifiratoribus minime fuffragentur. 18. Quid amplius? Si hi, quiadmi-nifirationem hofpitalis habent, etiamfi laici fini, ab Ordinario moniti hofpi-talitatis munus adhibitis omnibus, ad quae tenentur, neceffiariis, reipfa obire ceffaverint', non jblum per eccle-Jiafticns cenfuras, et alia juris remedia compelli ad id poffiuit, Jcd etiam hofpitalis ipfius adminiftratione, curane perpetuo privari poffimt. 19. Quantum tamen ad vilitationem Epifeopij excepit S. Synodus hofpitalia, quae immediate lub i pia Regum protezione confidunt; utpote ut line eorum praevia licentia ab Epifcopo 11011 vilitentur. Condat ex hiftoria, jam pridem Xenodochia quaedam, aliaque pia loca a Fundatoribus immediate prote-ftio# Regiae commendata fui Ile. Sy nodus Regiaticina anno gvo. rationes hujus propoliti exponit : Hi, qui Mona- ibi-. C. quam a fummis Potefiatibus protegenda crediderint ; et fi ea, contra decreta inflitutorum perfionis, quibus non licet, dederint, ipfi coram Deo impugnator es efficiuntur, qui propugnare debuerunt etc. 20. Frequens tum et fuit, qqodFundatores iua hoipitalia per luos haeredes adminiftrari voluerint, ita tamen, ut ipiis invigilaret Epifcopus. Inquit laudata Synodus: Quae autem Jub defenfiane qXdem fiunt Ecclefiae, fied juxta inflitutorum (id feli, fundatorum) Decreta per haeredes, vel pertinentes, qui religiofam vitam duxerint, regi debent, procuret Epificopus, ut ab eis non negligantur ; et fi in aliquo malae traStationis obnoxii reperiantur, ecclefiaflicaeJubjaceant dificiplinae. Itaque jam pridem perfuafum fuit, admi-niftrationem laicorum non excludere au&oritatem Epifcopi, ut hofpitalia vi-fitet, et rationibus reddendis aclfit, prout Synodus Tridentina fuppofuit, aut et inftauravit. 21. Juxta Interpretes fupereft tamen et poli Concilium Tridentinum, quod Epifcopus vel a computu, vel a fifita-tione per leges fundationis, aut coniti* tutiones locorum excludi queat, quia 1 — ( 4t7 ) — et Concilium Tridentinum claufularii 'Vniì. M. fubjecit : Nifi forte in infiittitione, et 2Z' c' 9‘ ordinatione talis Ecclefiae, fieli fi Libricele expreß'ae fecus cautum effiet. 22. Holpitalia, privata laicorum au-ftoritate ereéta, quia profana cenfeii-tur, ab auftoritate EpiCcopi» quoad jus vifitationis, tum jure communi, tum et Tridentino Decreto exempta relinquuntur, ut tamen computibus reddendis adelle podit, nili fecus in fundatione, aut ordinatione cautum Iit. 23. Moribus locorum plerumque Magill ratus libi curam, et iufpetiionem ho-fpitalium vindicat, ut Ad min juratores laicos inftituat, ab iisque rationes annuas exigat. Reliquum tamen eli Epi-icopo, lì Superiores laici negligentes fuerint in exaétione rationum, aut correrli one delinquentium, poli monitionem eorum negligentiam fupplere pro illa vice. 24. Veteri more plerumque hofpitali- cap. 3. bus praeerant Diaconi. Sic con liat, ve- teres Pontifices Diacouias inltruxille j-piEi.'0" certis proventibus, ut iniis, et ex iis per curam Diaconi Cardinalis pauperes, et aegri fuftentarentur. Refertur de Gregorio IU., quod Diaconiam SS. Sergii, et Bachi inftituerit, et concedens omnia, quae inufum Diaconiae exi fiunt, lla-tuerit perpetuo tempore pro fuftenta** S. Greg. lih. r epift. 24, tione pauperum in Diaconiae minifteno tiefervire. z1). S. Gregorius M. faepins meminit Diaconorum, qui Xenodochiis praeerant. Meminit alibi et Subdiaconi Xenodochio praepofiti. In reliquis requirit S. Gre-gorius, ut, qui hofpitalibus, aliisque piis locis praeficiuntur, live Clerici, live Laici, tales lint, qui vita, moribus, atque indujlria inveniantur effe dignijfmi. Id tamen S. Pontitici in votis ftetit, ut potius eligerentur Religiofi, quam faeculares. 26. Invalelcente hofpitalium divertitale > ^'.multitudine frequenter accidit, quodReligiofis, in communi viventibus, hofpitalia committerentur, ut tum bona, pauperum ufibus deputata, fumma fidelitate, et integritate adminiftrareiit, coufervarentque, tum et infirmis, pauperibusque intigni charitate, et manfue-tudine infervirent, eisque corporaliter, et fpiritualiter providerent. Meminit Clemens V. hofpitalium militarium Ordinum, et aliorum Religioforum Ordinum. Clem. 2. de Relig. domib. 27. Labentibus faeculis diverti Ordines Religioli utriusque fexus inclaruere, qui curam, et minifterium diverforum infirmorum profitentur. Noftris moribus faepe accidit, quod his Religiotis cura infirmorum, et direčtio hofpitalis relin- qua- -^ ( 449 ) — quatur, fedita, ut computum iis reddant, qui vel fecundum leges fundationis, vel confuetudines locorum, vel jus commune locis piis fuperintendunt. 28« Reliquis piis locis, in quibus vel pupilli educantur, vel infantes recipiuntur, vel lenes aluntur, vel peregrini» et hofpites foventur, fere ubique praefici folent Adminiftratores, et Reélo-res laici, oportet inde et eos, fide, pietate, vitae innocentia, induftria, integritate, et diari tate, elle probatos. 2‘> Eft et in His piis domibus maximi momenti, ut, quae ad falutem animarum pertinent, fedulo cure^tus. Jure communi hofpitalia quoad curam animarum funt fubjedta ordinario Pallori loci. Inde hofpitalia fub regimine laico-rum conftituta, palfim ab Ecclefiis Pa-rochialibus dependent, etfi interdum O-ratoria, aut Sacella pro commoditate pauperum ibidem degentium, ad audiendam Milfam, aqf alia pia exercitia obeunda habeant annexa. Alia hofpitalia vero Religioforum Ordinum plerumque vel ex privilegio, vel longa con fu e tudi ne, vel alio fpeciali titulo habent peculiares Presbyteros, ut tum ipfis Re-ligiolis, tum ipfis infirmis, pauperibusque Sacramenta adminirtrent, aliaque pia exercitia praebeant. Praecipit Clemens V"., utrimque veterem ufum ob-fervari. Clem. 2. de Relig. doni. Pan-E fruì J. Eccl. P. III. F f — ( 450 ) *- cap. 4. 30. Hofpitalia igitur ab hominibus tri- nmiHh um generum reguntur; utpote Admiiii-oific. ftratoribus» Clericis, et Miniftris. Mini fl: ri aegris, et pauperibus fuccurrunt, vel fumptibus hufpitalium, vel et gratis. Recentiores nonnulli Ordines peculiare votum emittunt, inlirmis pauperibus vel in nofocomiis , vel et domi ajli-itendi. Clerici pauperes, et aegros docent, et Sacramentis beant, quorum Rationes in antiquis hofpitalibus dederunt in beneficia, in novis vero pro libitu amoveri poliunt, ut eie61 i011 i optimorum locus fit. Adminiftratores bo-norunt cifiam gerunt. 31. Corruptis faeculis paffim datum e It vicio rum Clero laeculari, tum Regulari, quodHofpitalium adminiftratio-nem nabli Eccleliatlici pios proventus in ufus proprios verterint. Praecipit inde Concilium Vienuenle, ut eorum ad-miniftratio viris laicis, providis, bonis, et idoneis Patribusfamilias caederetur, qui, ad i nitar Tutorum, et Curatorum inventarium conficere, juramentum praefiare, et annuas rationes Epilcopo reddere tenerentur. Clem. cit. Nov. 123. 32. In Gallia leges regiae Ludovi- Nov^‘131. ui XIV. nonnullas alias cautelas adjece-c. 15. runt. In Germania jus Elettorale Saxo-iiicum ab Oeco noti is, feu Hofpitalium quaelloribus etiam cautionem idoneam exigit. Hamburgi, et Hallae praeteri- ptum eft, ut Oeconomus Hofpitalium improles (it, quia nonnunquam Liberorum caufa pauperibus bona, et proventus Hofpitalis intercipiuntur, aut minuuntur. 33. [nter recentiores corruptelas Ho-fpitalium et illud oblervatum eft, quod aliquando numero, et falariis Miniftro-rum facultates Hofpitalium exhauriantur, ut fere nihil, vel judo minus ad ufus pauperum, et infirmorum fuperfit. Querebatur anno 1212. Synodus Pari-fienfis: Cum pauci fani pojfmt multis infirmis competentius minijlrare, indignum illud effe, ut numerffs fanorum ibidem manentium excedat numerum infirmorum, ut peregrinorum. Hac occatione nonnullae leges Hofpitalium tum numerum, tum et (alaria minidro-rum definiunt. Inquit Synodus: Bona etenim ibidem ex fidelium devotione oblata, non funt fanorum ufibus deputata, fed potius infirmorum. 34. Si contingit, quod Hofpitalia cuidam certo generi infirmorum, aut pauperum ex lege fundationis fmt de di nata , quorum numerus, vel periculum nodra aetate evanuit, S. Synodus arbitrio Epileo pi reliquit, ut illos pios proventus in alium pium ufum, qui eorum i udi tu doni iit proximior, ac pro loco, et tempore utilior, procul ab omni feru- F f 2 Synod. Parif. P. 3- c.9. Trid. fefT. 25. c.S. Cap. 5. De Seleči. Paup. et Infimi. Cone. Mediol. V. P. 3. Tit. quae ad pia loc. perdu. Synod. Colon. P. II. c. 6. pulo convertat? ut Admìniftratores aulam captare non poEnt, Holpitalium illorum reditus ? et polleiliones in proprios uius vertendi-, eo praetextu, quod hujus generis pauperes, et infirmi haud fuperfint. Coniulcius tamen eft, ut hujusmodi commutacioues, praetertim, fi fundatio fit notabilis, fiant utriusquepo-tefiatis conlenfu. [11 Gallia exeunte lae-culo XVII. Ordo S. Lazari plurimos a-mifit proventus, quibus LudovicusXlV7". quaedam Nofocomia reftituit, ac dotavit. 3V Recidit ad officium Adminifira-torum, v4t veros pauperes, ac aegros a reliqua turba indignorum mendicabulorum, hiftrionum, nebulonumque lecer-nant. Ait S. Carolus inConcilio Medio-lanenfi V. I11 hoc pauperum deleSiu , non egeftatis, inopiaeque Jblum-> fed morum etiam, ac vitae, probitatisque ratio habeatur. Quippe fundatorum intentio fpeéfat eis fmccurrere, qui probabili, caufa egent. 36. Queritur anno 1^36. Synodus Co-louienfis, quod in quibusdam locis fit, ut negledlis mifieris, ac inopibus, quibus Hofipitalia dedicata fiunt, ex privato affeblu Magijlrorum, ac Magi-ftrarum, qui hifice Hofipitalibus prae-fiunt, non modo validi, fied et quibus vicius; et veftitus fiuppetit, recipian- — ( 453 ) — tur, tantum quod illic commodius, et in otio vivatur. 37. Inquit S. Synodus: Sint autem Ibi>c- 5. Mendicantibus validis, utpote qui labore manuum comparare necelfaria vitae per vires, et valetudinem corporis potiunt, non fotum Hofpitalia claufa, fed et mendicare publice, 'ac oftiatim penitus interdiEtum. Et, quijecus a-gere comperti fuerint, arceantur, ac legalibus, nofirisque confiitutionibus comprehenfis paenis fubdantur. Utilius enim efurienti panis tollitur, fi de cibo fecurius juftitiam negligat, quam eidem frangitur, ut fed ict us in-juftitiae acquiefcat. 38* Vaga» et valida mendicitas nonnullorum hominum tum Eccleliae, tum Reipublicae perquam pernitiola, et periculo la olim habebatur. Inde Valentinianus junior legerti edidit, qua hi inertes, et absque ulla debilitate mi feri homines urbe pelluntur. L.un. C.d. Meridie. valid. 39. In Oriente Juftinianus Guaefto-rem inftituit, qui in peregrinos, cau-fasque adventus inquireret. Mendicantes vero, inquit, fi hujus terrae, utpote indigenae, fuerint, et corporibus quidem validis utuntur, vitae autem eis decens non eft occafio; hos nonfru-ftra effe pondus terrae permittere, fed tradere citius eos operum publicorum — ( 4U ) — attinet artificibus ad minifterium. Et infra : laefos autem, vel laefascorpore, aut canitie graves , hos fine molefiia effe jubemus m hac nofira civitate, aut pie agere volentibus adjcribendos. Refert. Nov. So. c. v capit. 40. Praecipiunt Capitularia de men-dicis : qui'per patrias dijcurrunt,— c. xig. unusquisque fidelium — Juum pauperem de beneficio, aut de propria familia nutriat, et non permittat alicubi ire mendicando. Conc.Tu- 4l- Juxta Decretum Concilii Turo-ro». ir. neniis II. Unaquaeque civitas pauperes, c' 5' et egenos jncolas alimentis congruentibus pafcat; tt tam vicani Presbyteri, quam cives unusquisque fiuum pauperem pafcant : quo fiet, ut ipfi pauperes per alias civitgtes non vagentur. 42. His exemplis et recentiores leges Politices vulgarem, indiferetiorem-que mendicitatem reprimunt, paffim e-ditis ediétis, ut peregrini, nifi juftam cautam fui adventus per litteras teRimo-niales exhibuerint, a finibus Provinciae arceantur, aut in patriam relegentur. Indigenae vero, fi quidem viribus valent ad opera publica, juftam merce-dem laboris fui merituri adigantur; illis vero, qui vere aegri, aut pauperes funt, in Hofpitalibus provideatur. En faluberrimum contilium : Nuper, refert Zypaeus, Alofienfes omnes undique — ( ) — advenas, validos mendicantes, foffis, quae urbem cingunt, purgandis devoverunt, atque ita opus' publicum minimofumptuperfecerunt : vitia otio-forum minuerunt; quinimo id obtinuerunt, ut brevi eum locum Mendicantes ut Charybdim vitarent, improbum laborem declinaturi. 43. Quantum ad di Ici pii nam Eccle-fiae, decrevit S. Carolus in Concilio £onc-Mediolanenfi IV., ut, ubi Mendicorum curae ita confultum non eü, ut certo Tjt- 9^= quodam pio loco colleébi, non mendi- ai11,13loc-catini, victum fibi quaeritent, Epifcopi provideant,* ut Parochi illos,,rui intra fines fuarum curarum funt, in libro accurate, ordineque confcrihant, exploraturi , quo et unde illi migrent? quod vitae chriftianae inftitutum teneant ? * an, et quantum fidei rudimenta teneant? an diebus fefiis Jaltem Mißaefa-crificio, et devote interfint? an, et quoties per annum confiteantur? an confiituto faltem tempore Pafchatisfa-cram Communionem fumant. His addit; Parochi, quos doctrinae chrifiia-nae rudes mendicantes vagos viderint, fefiis diebus fiata hora ad ejusdem doctrinae Scholas convenire diligenter curent, eosdemque infimant. 44. Reliquum officium eft Adminiftra- cone, torum, ut in hofpitalibus honeftati pro- Medini, i. videatur. Vetant Synodi : in Ho f pita- niftr. S. Franc. Sal. lib. i. ep. 5. Cone. Toiof. F• 3• c. 6. Cap. 6. De Con-frat. - ( 4S6 ) — libus 'piisque div er foriis ubi hofpita-litas cxer.cetur, mares cum foeminis 1 etiam praetextu matrimonii ne verfari permittantur. Haec cautela multo magis in Orphanotrophiis, et Brephotro-phiis, oblervaoda, quia conflat» nimis periculofam elle utriusque fexus fami- ' liarem converfationem. 45. Confulit S. Franciscus Salelius » ut inde finguli dormiant foli, aut nonni fi cum illis, quibus merito confidi pof-fit. Maximi momenti abhinc eft, ut his puerorum receptaculis nonnifi morigeri, et pii Rečtores, et Retrices praeficiantur. \ _ __ ' 46. Superefl Concilii Tolofani de anno 1590. Decretum, ut infante s, ubi primum per aetatem licuerit, locis iis, quibus commode, et per facultates jieri poterit, moribus optimis, artibusque, quae fexim deceant, tam mares, quam fa emina e infimantur, donec eis Deo dante provifum fuerit. 47. Noftra aetate fat frequentes funt et aliae piae (bcietates per modum con-fraternitatum, quae et ipfae piis locis accenfentur, quia religionis caufa infti-tuuntur, ut illi, qui tali Congregationi nomen dant, mutuo exemplo, et zelo ad quaedam fingularia pietatis opera excitentur. In Concilio Bafileenfi vEgidi-us Carlerius, Decanus Cameracenfis, haec verba, ut refutaret errores Hufi- — ( 4T7 ) — tarum - fecit: Non funt de fe illicitae Confraternitates ipfae, immo hdnejla-tis titulum habent, et parere poflwit fructum- Nam frater, qui juvatur a fratre, eft quafi civitas firma. 48- Harum quaedam Confraternita-tum funt penitus laicales, id eft, quae laicorum direétioni fubfunt; quibus et aliquando peculiaria Sacella funt ad divina officia Confraternitatum per Presbyteros a Magiftris harum piarum foda-litatum affignandosperagenda. Nonuun-quam haec la celi a, et Altaria, ad eum ufum deftinata inEcclefiisParochialibus, aut Regularium vifuntur, quyliim totalis diredio, et admiiiiftratio refidet penes laicos. 49. Aliae funt, ad quas quidem laici, veluti fodales, adfcribuntur, ita tamen, ut earum omnimoda diredio fit penes Eeclefiafticos, fi ve faeculares, five Regulares. Harum, et illarum piarum Societatum fai libris fcopus eft, ut fideles per particulares quasdam adiones faciliorem libi lalutis viam concilient. fo. Inde recentioribus conftitutioni-bus in tanta diverfitate Confraternitatum id cautum eft, ut juxta Concilii cone. Arelatenfis de anno 1234. Decretum , Arel-c- 9» nulla fiat Confraternitas laicorum fine auèìoritate , et confenfu Epifcopi Diaecefani. C OHO. Sciion, c. 30. Cono. Medini. IV. Tit. lij. ( 4?? ) — S i. Quippe Epifcopi eft , examinare üatuta, et privilegia Confraternitatum, ut nihil contineant, quod publicis, et nece Hariis chriftianis officiis adverfetur, vel ipfis Sodalibus periculo falutis elle queat. Concilium Senonenfe de anno 1^24. vetat, ne deinceps juramenta fuper obfervationc ftatutorum praedi-cl/trum Confraternitatum aut praejieri' tur\ aut exigantur. 52.. S. Carolus in Concilio Mediola-11 enfi IV. cavet, ut, quo tempore in Bafilica Cathedrali, Ecclefiave Paro-chiali officium celebratur■> tunc ne in ullis Cff-fratriae, Scbolaeve Oratoriis civitatis,’ aut loci illius ab eisdem C011-fratribus recitari liceat officia, fed vel ante, vel pofl recitentur. 3. Decreto Concilii Tridentini Epifcopi etiam tanquam S. Ap. Delegati, habent jus vi litandi Confraterni tatcs lai avrmn, etiam, quas Scholas, five quocunque alio nomine ,vocant, ac omnia, quae ad Dei cultum, aut animarum Jalutem, feu pauperes fufientandos in-Jlituta funt; etiam fi in Ecclefiis Regularium exemptorum illae Scholae, Cou-fraternitatesque, earumque Capellae ereétae fint, exerceanturve, repreflis ahufibus, quos aut fuperftitio, aut ignorantia, turpis quaeftus caufa, novellis devotimiculis faepius afpergit. — ( 4t9 ) — * ^4. Paftorum zelo quam maxime dignum eft; populum ad iblidiora Chri-flianae pietatis exercitia, cujuscunque lodali tii titulo inftruere, et i ulti tuere ? S. Pius V. pro gd acati one, et in firn- s. pìus v, ótione chrifliana puerorum praecepit Ordinariis, ut in fuis rcfpeStive Diae- k0m. ceßbus, tot Societates, Jeu Confra-ternitates, quot ad hoc SS. opus ex-ercencinm opportunae videbuntur, au~ claritate Jpoftolìca erigant, et infti-tuant. S. Carolus inter reliquas unam Sodalitatem, quae odiis, et diflidiis componendis invigilaret, in Concilio Cone. Mediolanenfis IV. propofuit. jßt odi jv^p^v is, iiKjuit, diß',diis, atque inimicitiis Tit. 12. occurratur , rurjusque paci, cujus fideles imprimis amanti/finii eße debent, tot fanbìijjìmis vinculis inter J'ejunSli, conjulatur: id praeter caetera Epijcopi paterna folliciti+dine curent in fina urbe, ac Diaccefi aliquam hominum, qui molunt gravitate, fperlata integritate, et auSloritate prae-flantiores fiunt, confratriam — infti-tnere: cujus officium fit, dificordiae flammas reftinquere, difidia amovere, concordiam inire, pacemque inter 0-mnes conciliare. Quid falubrius eft his, Iiu- w. aliisque fpiritualis, corporalisque mi- |e^p' fericordiae chriftianis officiis, utpote contempi, quibus infallibile aeternae eledtionis L-1-Ci z&-praefagium fuffragatur? Si confiolentur S. Ang. de civit Dei tib. I c. 13. — t 46O ) — afflictos-, pafcant egenos, veßant nudos, redimant captivos, fufcipiant peregrinos, fi errantibus viam falutis ofiendant, dejperatis fpem veniae con-fequendae promittant — qnis fic erit alienus a fide, ut dubitet, tales contemplativae virtutis effle participes. TITVLVS XXI. De Sepulturis. . XIII. q. 2. 4 # 23. Praevalente remitiione veteris di fciplinae, praecipit anno 1^1. Concilium Rothomagenle, ut non adeopro-mifcui, ut nunc fit, mortui fepeliantur i u Ecclefiis, ac ne quidem ditiores ; ne is honor detur pecuniis potius, quam gratiis Spiritus fanSti; fed hoc fervetur Deo facrfitis fpecialiter hominibus, eo quod prae aliis eorum corpora templa fint Ghrifti, et Spiritus Janeti, et aliis in Jublimitate, et dignitate, tam ecclefiaftica, quam fae-culari conftitutis ; quandoquidem- et ijii Dei minijlri funt, atque organa Spiritus Janci I aliis injuper, qui nobilitate, vel virtutibus, vel meritis Gg 2 Cotiči Rothom, de curat. olTic. — C 468 ) — erga D eum, et Rem filli ic am fulgeiit-Caeteri pie-, et Yeligiòfe in caemeteriis, ad hoc dedicatis fepulturae tradantur. 24. Caemeteria graece, latine dormitoria appellantur ; quia Paulus de mortuis lidelibus propter fidem refurrečHo-nis velati de dormientibus loquitur. Invaluit eorum pius? ac communis ufus exenjplo veteri atrii, quod Ecclefa tepui turis fidelium obtulit. Jam aevo Gre-gorii Turonenlis lepulturae fidelium fa-era beiiediftione parabantur. Caemete-rii tamen confecratio antiquior non e It Ecclefifuurn inauguratione, quarum lina, eademque videtur fuilfe. Jrg. e. 7. de Confecr. Eccl. vel Altar. 25. Bouifacius Viti, inter caemete-rium contiguum » et remotius diffinxit. Forte eodem tempore fingo laris beue-diftio remotiori ca eme torio impendi caepit. c. un. ibi in 6. Hodie Rumale Romanum tpecialem formam benedicendi caemeterii delinit ; unde fit, ut locis religiofis accenfeatur. f.3!’-26. Primis Ecclefiae faeculis fideles, verf.fpec, qui ditiores erant, paliim in propriis sepuh. fundis, pauperes in campis fubterraneis fepeliri coniueverant. Superfunt nobis ex veterum exemplis inde fepulchra Majorum familiaria, haereditariaque. c. 2. et 3. XIII. q. 2. j ' — ( 469 ) — 27. His exemplis et novo jure deci-fu m eft, mulierem in fepulchro mariti eile timulandam ; et quidem, li pl ure s habuerit maritos, cum ultimo, cujus domicilium, et honorem retinet, eile fepeliendam. c. 3. de Sepnlt. in 6. Hinc et filii cum liiis Majoribus finit: fepelien-di. c. 4. ibi in 6. 28- Monachi, ut fuamfamiliam; ita et fepulmrarn habent in Conventu, rideo, ut nequitiem aliam eligere polfmt. c. 5. de Sepnlt. in 6. His accenfentur et Oblati, liquidem plene oblati Gnt. c. 10. 'S..-ibi. Atque tales cenfentur, qui fe, et Ina in Mona fleri um eo ellk^u tradiderunt, ut, vinculo regularis obedien-tiae ad ft ri (Hi, ex bonis Communitatis alantur. Sunt enim et alii Oblati; utpo-te qui fua aut libi retinent, aut nonnifi in ultima aegritudine fe, et fua Mona-fterio adfcribunt, ut i^hahitu monafti-co, velati figno poenitentiae decedere videantur, c, 4. Sepnlt. 29. Exceptis igitur Monachis reliqui vel in fepulturis Majorum, vel in cae-meteriis Parochialibus conduntur, nili ultro aliam fepulturam elegerint. Quippe cuique integrum eli eligere fepulturam, tametfi aliena fit. Haec libertas etConjugi, et filiisfamilias eft, fi puberes fuit. Pro filio impubere Pater eligere potei!:, fi ita habeat confuetudo. ! c. 4. de Sepnlt in 6, — ( 470 ) — 30. Veteri more omni invidia vacabat, fiquis vel in Monafterio, vel in Ecclefia Cathedrali, aut Parochiali lepe-liri elegiffet. Tunc enim nullam privilegium, vel Jus Parochiali, aut Cathedrali Eeclefiae prae aliis piis locis fuit. c. 6 XJ1I. q. 2. Alt cum hujus generis fepulturas maximae oblationes aliquando fequerentur, fepulturae in aedibus Mon'afteriorum eleéìae aegris oculis a Parochis, et Canonicis Cathedralibus , qui tanto fruótu privabantur, funt notatae. Quare novo jureflacutum elt, quartam funeralium, veluti legitimam Pa-rochiali Eeclefiae etfe reddendam, lì a-libi fepultura fuiifet eleéta. c. 8. etpaf* firn, de Sepult. Aliquando alius locus fepulturae eligi non potuit, nifi aut in Conventu religiofo, aut in caemeterio be-nedifto. c. 3. ibi. Sed Bonifacius Vlil. declaravit, locAn etiam minus religio-fum, veluti Oratorium, aut Sacellum pro fepultura eligi pode. c. 2. §. 1. eod, in 6. 3 r. Inter ea tempore ebulliere molitiones nonnullorum Religioforum, qui freti privilegio, quod apud eos fepultura eligi polTet, diverfis artibus laicos follicitarunt, ut in eorum Conventu fe-pelid eligerent. Repreifit tam degeneres aufus Regularium Bonifacius Vili ad-ječfis poenis, c. 1. de Sepult. in 6. Atque Clemens V. declaravit/ hujusmodi ' — ( 47 t ) — tvansgrellbres d i ft as poenas ipfo fafto incurrere, nec ab alio, quam a Sede A-poftolica abiblvi polle. Clem. 3. de Paen. 32. Si nulla fit lepultura eledta, Parochi ollicium eli , defimčtis Parochia-nis 1'uis fepulmram parare, adeo, ut, ii quis eorum alibi 1'epultus fuerit, per aftionem fpolii corpus vindicare pollit. c. v de Sepult. Praecipit hinc Papa, ut, fi quisquam Parochianomm alibi funditis fuerit, eju.< cadaver ad fepulturam propriae Parochiae remittatur, fi id facile fieri podif. c. 3. ibi in 6. Paifim tamen habet confuetudo, quod quisque, ubi moritur, fili et fepultuimtradatur. Q’iippe hoc modo multae lites praecaventur. 33. Reliquis juris veteris, recentio-risque auftoritatibus irremilfi bili ter cavetur, ne pro lepultura pretium exigatur. Veteri more in magnis civitatibus funera per Clericos, quos Copiatas, Parabolanos, foHbrpsqtfe dixere, exportabantur, hnmabanturque, quibus hodie alicubi Alexiani fuccellilfe videntur. Superlinit nobis veteres leges, quae eorum miniftrorum tum numerum, tum officium definiunt, tum et iis fumptum affigliane, ut fepulturae Conftantinopoli gratis praeftaremur. Nov. 59. 34. Iu Oriente, cum publici proventus funebres in alios lifus deeort]nerentur, Leo lapiens decrevit, ut, quae. Can. 4. Dc Exait, Sepali. de hls j a tu olì in a Jufthnano edita conili cu ti o efl, immota-, et inviolata permaneat. Nov. Leon. 12. SS- tnOcqidente, praevalente veterum legum contemptu, vigilavit S.Gre-gorius: Hoc autem vitium, inquit, et nos, poftquam Deo auctore ad Epifcopatu S honorem acceßimus, de Ecclefia nojlra omnino vetuimus, et per pravam denup confuetudinem nequaquam ufur-pare permifimus etc. Ref. c. 12. XIII. q- ,2. 36. Superfunt in Decreto et reliquae anteriores, pofterioresque auóloritates, quae vei/uit pro 1'epultura eccleliattica vel pretium, vel praemium extundi, quia et hoc Religionis officium eft gratis praedandum, c. 13. 14. if. ihu 37. Haec argumenta et novo jure relucent, rejeéta conluetudiue, fi quae contraria inolevit, quia horribile nimis eft , quod in quibusdam Eccleliis locum venalitas perhibeatur habere, c. 8. 9. de Simon. c. 13. de Sepult. 38. Supprellis exaftionibus, locus tamen relinquitur fpontaneis oblationibus. Hinc tum veteres, tum receutiores au-(ftoritates excufant, quod accipiatur, fi-quid vel a defuncto, vel ab haeredibus, proximisque defunéti occa (ione fepul-turae/ponte, et gratis oblatum fuerit. Haec enim a primis Ecclefiae faeculis pia, et laudabilis confuemdo invaluit, ( 475 ) in funeribus oblationes pro mortuis faciendi. Inquit Hincmarus Remenfis:. Si crinem, quid autem Ecchßae, vel Altari — gratis oblatum fuerit a devotis qui- c. 2. iit, biislibet, cum benignitate reciperenon c'2-vetamus. Et alibi: Si autem aliquid quisqnam gratis offerre voluerit? pofi fepultum corpus hoc fufeipi non vetamus. 39. Quum Albigenfes et has oblationes Clero, Apotiolicae paupertatis obtentu, inviderent, relcripfit Innocentius III., pias confuetudines (ubpotein via fimplicis oblationis' ,r' illis, qm malitiofe? videlicet per fermentum haereticae pravitatis, laudabilem confuetudinem convellere nituntur. c. 42. de Simon. 40. Quid clarius? DifliuquitInnocentius III. ab exactionibus cuiuscunque gèneris ufum piarum oblationum, quia illae gratis, et fponte praebentur. Hoc enim folo titulo vetus, et laudabilis confuetudo in veteribus, receutioribus-que decretis relucet, quam tamen aliquando haeretici convellere nitebantur, ut Clerum cogerent ad victitandum ex folis Decimis. 41. Pottquam vero Decimae perfona-les pallini deflerunt, ut Decimae prae-diales multis locis ad Monafteria, et Capitula devolutae funt, nonnullis Pa- reprelfis per quemque Cone. Colon. ?.§• c. 7. ~~ ( 474 ) floribus, qui aliunde judo reditu delti-tui videbantur, per diferetam taxatio- . nem earum oblationum etiam in via ex-aftioni? de congrua portione definienda, vel Iupplenda providendum fuit. Abiit vero, ut haec vel caufa, vel via fuffra-gari podit reliquis Palloribus, qui vel integris Decimis laetantur, vel aliunde fufficienti reditu funt inftručfi ? Enim-veto his nec vetus, nec laudabilis con-fuetudo, utpote titulo, et ratione de-ftituta, in eo genere fuffragatur. Concilium- Colonienfe deann. 15 ;6. diferte Parochos, quibus fufficientes Decimae funt, effounxit ab egentibus Palloribus, praecipiendo, ut laudabiles confuetu-dines pro Parochorum fuflentatione , per viam taxationis, et exaétionis, in civitate Coloni enfi introduBae obfer-varentur, donec ipfis Parochis devi* Ftn magis fufficienti fuerit provifum. 42. Et vero procul dubio praedaret, quod utraque potedas vel per collationes Decimatorum, vel per quamcunque aliam viam tenuioribus Palloribus de congrua portione confuleret, ut nullus locus tam funeflarum plerumque ex-aétionum, et extortarum oblationum fuperelfet. Quae enim illa pia, vel laudabilis confuetudo , neqtie fine merce* de fieri defun filorum cxeqtiias ? Rei. fiJov. 59. pruef. in fin. ! ’ — ( 475 ) — 43. Id reliquum eft, quod moneantur Farochì, aliique Sacerdotes, ut in horum jurium exaétìone omnis avaritiae, et cupiditatis fpeciem follici te cavere debeant. Praecipit Rituale Romanum, jit Parochi, aliique Sacerdotes, miliis reliquis corruptelis, iis eleemo-fynis contenti fint, quae aut probata confuetudine dari (ponte folent, aut Ordinarius allentiente Principe cc.ijli-tuerit. 44. Novo jure pallini Pontifices no-vellis religiofis Ordinibus privilegium parodi.* conceffere, quod in eorum Eccl^fiis libere fepultura eligi polFet, r^ječta ea cautela, ut fulva eilet juftitia Öfcleßa* rum ( Parochialium ) a quibus corpora aßumuntur. Haec cautela tum juri communi, tum privilegiis reliquis in (cripta efl:, ut nulla fere authentica Bulla proferri polfit, ea conditione deflituta. c. 9. de Sepult. 4f. Noftro ufu l.-aec j uditi a Parochia-lis Ecclefiae principaliter confidit in ex-equiis celebrandis. Hinc fit, quod Clerus Parochiae, in qua quis decelferit, tollat cadaver, eoque ad Ecclefiam Pa-rochialem delato, et Mi (fa pro defungo peraéfa, Parochus Clero comitante exhibeat corpus Superiori ejus loci, in quo fepeliri eleg;t. 46. Senfim tamen invaluit, quod ex-equiae Parochialcs ablente funere ago- — ( 476 ) — ren tu v, quìa corpus defuncti direčle defertur ad locum fepulturae; modo tamen Milia ? fi v e exequiae prò defuncto in EccletìaParochiaìi celebrarentur: atque id genus exeqtiiarum iuEcclefiaPa-rochiali celebrandum e'l, quod refpon-det Öilicio funebri ad ipfam inlitimatio* nem in loco eleótae fepulturae praeferi-pto. Ecclefia Parochialis veluti mater fpeótatur, ut per illas exequias ab ea veluti ultimum vale defunétus recipiat., ' Abhinc et exemplo matris in partem haereditatis, veluti jure legitimae, vocatur, d haec ad extraneos ex difpofi-tione Liberorum tranfeati. Hoc titulo quarti pars funeralium, reliquarumque piarum obventionum, quae occafione fepulturae alibi elečtae extraneis Eccle-fiis obtigerunt, Parochiali EccleDae veluti legitima vindicatur. Placuit hanc portionem quartam, vel canonicam dicere, etfi pro locorum, et temporum diverfitate diveria elfe queat. Sic haec novi juris argumentis alicubi in triente c. i. alibi in dimidietate c. 2. plerumque inquarta confidit. c\8. Standum ergo ed in determinatione hujus portionis loci, aut viciniae confuetudini. c, 9. de Sepult. 48. Declarat Clem.V., ut diStonm Ordinum Fratres de obventionibus, et qmnibus tam funeralibus,quam quibus- I . —c 477 ) — cunque, etiti q n omo do c mi n u c reli eii.f diftincte, vel indiftindle ad quoscun-que certos, vel determinatos ufiis, de. quibus etiam quarta, five canonica portio dari, five exigi non confiuevit, vel non debet de jure, nec lion de datis, vel qualiter cunque donatis in morte, ficu mortis articulo in infirmitate donantis, vel dantis, dequade-ceß'erit, quomodocumque direkte, vel indireste Fratribus ipfis vel aliis pro eisdem quartam partem (quam' fi/po-ftolka auctoritate taxamus, et etiam limitamus ) Paraecialibus Sacerdoti-bus, et Écclefiarum ReSiori^hs, fieni Curatis largiri integre teneantur. Refert. dem. 2. ibi. 49. Spectat ergo haec quarta obven» tìones praecit'e electae l'epulairacN utili hanc quartam hami imputentur oblationes, quae ipfi Ecclefiae Paròchiali in, et pro funere fiunt. Nam de hifce reli-étis nihil dicit Pap?^ 50. Juxta Tridentinum Decretum : Tini. ren*. Quibuscunque in locis jam ante an- 25. <-'• ‘ S. nos quadraginta quarta, quae funeralium dicitur, Cathedrali, aut Pa-rochiali Ecclefiae folita ejfiet pcrfiolvi, ac poftea fuerit ex quocunque privilegio aliis Monafteriis, Hofipitalibus, aut quibuscunque piis locis conceffa, eadem pofihac integro jure, et eadem — ( 478 ) portione, qua antea/olebat, Catii e-drali, /eu Parochiali Ecciefiae perfoU vatur, non obftantibus cunceffionibus, gratiis, privilegiis, etiam Mari magno nuncupatis, aut aliis quibuscun-qiie. 51. Paflim tamen confuetudo hanc (juartam funerariam Vel minuit» velre-millt. Noftris moribus nonnullae Eccle-ijae^fibi mini, nili primasexevjiiias retinent ? In aliis vero Eccleltis, ubi electa eli lepultura, Parochus ad deducendum funus cum luo Clero invitatur ? ut ofli» cio funebri, ad lepulturam celebrando» interiit, , percepturus quartam partem funeralium, quae circa funus adhibentur, praeteritis reliquis obventionibus. 52. Alibi e It et locus concordatis, et paófis, quibus hae obventiones vel remittuntur, vel minuuntur. Statuir tioni-facius Vili., hujusmodi compofitio-nes, et paSta cum Praelatis, Capitulis, et Rectoribus, et Perfonis prae-ditiis ab. ipforum Fratrum conven-tualibus Prioribus, /eu (Puardianis fadta, vel approbata, de fuorum Conventuum confilio, et affenfu ( dum tani en alias funt licita, et honefta) debere ab ipfis Fratribus, in locis, in quibus fuerint facta, perpetuo, inviolabiliter obfervari: non obfiante, quod Magifiri, vel Minifiri, aut Prioris generalium, vel provincialium praedictorum non intervenerit in eisdem ajjenfus etc. Refert, c. 3. de Pa et. in 6. 53. Interea faepe vitio fuit religiofis Ordinibus? -quod, freti Ibis privilegiis iionnmujuam indignos ad fepulturam ec-clefiafticam reciperent. Nam veteri, novoque jure lixa eli regula, elfe et polt mortem indignos iepnlturae, tot precibus, et fuffragiis ffipatae, communione, quibus in vita non communica» Ivimus, c. i. XXt^.q. 2. c. 12. de Sepi ult. c. 5. de Privil. S4« Hinc Pagani, Judaei, haeretici, Schismatici, et ipli infantes SffRaptifino deftituti a fepultnra ec'Jiefialtica arcentur. Juxta veterem Regulam Synodi Aurelianenfis, Ecclefimn, in qua Paganus Jepultus eft, non liceat con-J cerar e, neque Miffas in ea celebrare, fed jactari foras, et mundari oportet. Refert, c. 27. D. 1. de Confecr. tV His acceufentur excommunicati, fi quidem, 1'preta poenitentia, in Centura decefferint; fed praevalente farragine cenlurarum placuit, Decretum re-Itringere ad eos excommunicatos, qui funt notorii pereuffores Clericorum, aut fuerint publice denuntiati, *aut 110-minatim interdicti. 56. Aliquando de poenitentibus definì čti s anceps quaeltio fuit. Praeplacuit tamen jam et olim indulgentia, c. 30. Gap. 6. De Privil. Mart. V. Bull, ad e vit. kand. — ( 48o ) — I, et gì. XIII. q. 2. Superefl: tamen ve-, teris rigoris et uovo jure multiplexex-m empiititi. Concilium Lacci-an en le IV. le-’.6! pul tura indignos pronuntiat» qui pia occeptum annuae Confeiiìonis, Pal'chalis-y.6 que Comunionis neglexerint, c. 12. ärs Poenit. et Rcmijf. Pronuntiat indigno^ fepnItura et eos, qui in Torneamelitir^1 decellerint. c. 1. de Tornearli. Juxtay* Concilium 'Pridentinum et ii indigni fe-gL pultura lunt ecclefiartica, qui duellum^1 inierunt, lì in iplb conliictu decellerint,er. Trid. feJJ'. z*;, c. 19. Alibi Raptores, edUI violatores Ecclefiarum privantur fepul-ì05 tura eocleliaftica, nifi iatisdent de la-"0 tisfacienuo. c. 12. de Raptor. Denique?'“ u furarii m a ni ferti excluduntur, nili dePP reddendis ufuris idonee caverint, c. 2!111 de Ufur. in 6. Reliquorum maiiifefto-9M rum, et publicorum peccatorum , (juVj6 line omni poenitentia, et iaepein ipio/V peccato perierunt, aliunde delperata eftc9i cauta, c. 2. de Furt. 57. Praecipit Innocentius III., ut, contingat, indignos ad fepulturam ec-no clelialticam quocunque calti fui He rece-9M ptos, eorum corpora, ii difcerni quc-'pj ant, exliumentur, et ab ecclefiartica6^ iepultura procul, auftoritate Su perior i s/L' cauta cognita, jaóteutur. c. 12. d.SepultT^ * 58. Abhinc in morali dcéfrina, quod9® ad conciliandam jullam reverentiam ube-^6 I g 1 — ( 481 ) ~ ve-. ex;ius ùjpereft argumentum, quam expendere, chriftiana funera effe vera religionis oflicia ? Inquit S*Ambrofius: l\,,\Temo poteft indignari-, quia human-cltiis fidelium reliquiis fpatia laxata funt: 10j.emo poteft dolere, quia in fepuliuris ]r-piriftianorum requies defunSlonm Kt)ft. — In his vafa etiam initiata Ec-fefiefiae confringere, conflare, vendere nfticet. Refert, c. 70. XII. q. 2. Quia di-nt ertius fententia S. Auguftini? Nec, in-e juit, contemnenda, aut abjicienda funt porpora defunctorum maximeque ju-^ftorum, atque fidelium, quibzstan-^.jjuam organis, et vafis ad on fiia bona àftpera ufus eft Spiritus JmStus. Si e-2!iini paterna veftis, et annulus, ac fi [0jquid hujusmodi, tanto carius eft po-^ f ieris, quanto erga Parentes major af-rfcfeSlusi nullo modo fpernenda funt escorpora, qittie utique multo familiarius, atque conjunctius, quam quaelibet indumenta, ftefiamus. Haec enim tcJion ad ornamentum, vel adjutorium-, '^jjuod adhibetur extrinfecus, fed ad ißjpjam naturam hominis pertinent. Ungile et antiquorum juftorum funera of-tisficiofa pietate curata funt, et exequiaé It.celebratae, et fepultura provifa : ipfi-odque, dum viverent, de fepeliendis, \Q.vel transferendis fuis corporibus filiis mandaverunt ; et Tobias fepeìiendtì mortuos Teum promeruijfe, tefteAnge- Vun-Efptn .7' Ucci. P. III. H h S. Aug. rie civit. Dèi lib. iv c. 13, Sur, ad (kem io. Jan. lo, commendatur- Jpfe quoque Dominus dic tertio rej ur reci ur us, religio* fae mulieris bonum opus praedicat i praedicrrndumque commendat. — Ei laudabiliter commemorantur in Evan* gelio, qui corpus ejus, de cruce ac* ceptum, diligenter, atque, honorifici tegendum, Jepeliendumque curarunt-Et li hi : Corpori— humando quidquid impenditur, non efl prae fidium Ja lu* tis, J'ed humanitatis officium. Juxta Suri uni refert Metaphraltes : S. MaY* tianus. Presbyter, et Oeconomus ma* gnae^Ecclefiae Conflmitinopolit ana e noSiu — obiens plateas, et civitatis angiportus, hujus quoque curam gt* rebat. Sicubi inveniffiet moi tuum prot nimia paupertate ahjeEtum, et cnjnS nemo curam gereret, et, quem taleffl vidijjet, tanquam magnum aliqvt d lU' cnm affecutus, nun latenter videbat! cumque eum libenter laviffiet, et indu* i)]et, ct alia jufta pro more ei feciffiet! deinde etiam mortuum tanquam vivuri alloquebatur : agedum, dicens, fi5 quoque particeps nobiscum ejus, qu‘,( efl in Chrifto, charitatis. Qttae cum dice* ret, aliquando eum, qui jacebat1) audientem; /urgebat enim, o miraculum quod verbis non potefl explicari l et bo-num amplectebatur /VTartiarium — de-indeJic mortuus, rurfus eratmortuuS' CONSPECTUS. III. PARTIS. DE BONIS ECCLESIASTICIS. Pag, Titulus f. de beneficiis. 25 Titulus II. de aetate, et qualitate Be- neficiandnrnm. ^ Titulus ÜI de lJhir alitat e beneficiorum. 61 1 itulus l V. de ordinaria beneficiorum provifione. 87 Titulus V. de concurfu ad Parochiales Erde fias. 109 Titulus VI. de refervationibus dpofto- licis. 121 Titulus VIL de Provifionibus dpofio- licis. 144 Titulus VIII. d* ure Patronatus. 171 SECTIO li. de Bea alia. 202 Titulus IX. deinftitutione, etpojfeßone beneficiorum. 21 ? Titulus X. de refignatione , et permutatione beneficiorum. 23? Titulus XI. de Penfiontbusccclcfhifticis. 2^8 Titulus *XII. de Unionibus beneficiorum. 284 Titulus XIII. de Simonia circa beneficia. 302 Titulus XIV. de acceptione Perfonariim in provifione beneficiorum. 336 Pag Titulus XV. de bonis temporalibus Eccleßae. 348 Titulus XVI* de Decimis, et oblationibus. 367 Titulus XVII. de portione congrua Pa- ftorum. 39. origo, 28. definitio, ib. divifio, 29. erečtio, ib- divifa in regularia, et fae-cularia, 33. quaenam illa, quaenam ifta, ib. in iis conferendis defečtus fuppleantur, 34. regularia iterum diftinčta, 35. haec cui conferenda, 36. curata an Monachis dari queant, ib. diftinčta in curata, et fim-plicia, 37. quaenam fimplicia, 38. circa fimplicia abufus, 42. fimplicium fuppreffio ad erigenda Seminaria, etc. 43. quibus conferantur, ib. olim Ordini cohaerebant, 4^. dein feparatim conferebantur, ib. requifi-tae pro iis acquirendis dotes, 46. praefer-tirn pro curatis, 48. pro fimplicibus, ib. quoad aetatem difpenfari poteft, 50. non- — ( 48t > — nullis Ordo annexus, 51. fed quomodo, ^2. et iub qua poeua, ss. conferantur leientia praedičtis , 58. nonnullibi indigenis, 60. indigni ab iis repellantur, ib. pluralitas inhibita, 61. etiam propter paupertatem proventuum, 62. mala ob ejusmodi pluralitatem orta, 64. difpenlatur quoad eam ib. fed quandonam , 65. diipenfandi facultas Pontifici allerta, 6g. in commendam data, ib. ob unionem ab invicem deperdentia, 71. in Tridentino contra pluralitatem declamantur, ib. contra eam Concilii Stàtu-ta, ib. quaenam funt incompatibilia, 73. diftinétio inter lufticientia fuftentationis et infuEcientia, 74. pluralitas eorum, fi funt in eadem Ecclelia, licita, 77. illorum incompatibilitas quotuplex, ib. (juotuplex quoad eam difcrimen, ib. quando per pol-felfionem fecundi amittitur primum , 78. in Gallia datur optio duobus unum eligendi, 79. illius quis fručtus percipere potei!, in quo refidet, ib. Ponti «eia difpenlatio circa pluralitatem 80. eorum provilio ordinaria, 87. eorum collatio an ačtus Ordinis, 90. collatio quid fit, 91. acquiruntur quoque per elečtionem, 93. perturnum, 97. pro-vilio fiat inter fex menfes, 101. per devo-lutionem collata, 102. circa ea inftitutio a quo fiat, 117. refervata a Papa, 121. in Curia vacantia refervantur, 123. 127. an omnium Dominus fit Papa, 124. de refer-vatis Decretum Concilii Bafileenfis, 123. „ Tridentini, 12^. didinčfio inter vacantia in Curia, et vacantia apud Sedem Apollo- — ( 4S6 ) — licam, 129. a refervationibus exempta, 13 v alternativa, 136. circa ea jus praeventionis, 140. de iis provifiones Papales, 144. tiunt duplici formula, ib. eorum valor eli exprimendus pro obtinendis Papae gratiis, 157. litigiola quomodo conferuntur, 162. vi Regaliae conferuntur, 202. quomodo in Gallia? 206. ad ea quoque Rex Galliae nominat tum ex indulto Pontificio, 209. tum via refta, 211. eorum collatio an Principibus competere pollif, 212. conferantur dignioribus, 214. eorum inftitutio, et pof-feilio, 21 Regula Cancellarne trigelima quinta de annali, 225. et triennali illorum polleffione regula trigelima fexta, 228. ne nimium appetantur, 234. permutatio, et relignatio, 23^ in iis acceflus, et regrellus rejiciuntur, 256, penliones fuper iis confti-tutae,258. minus dimittere, ut obtineatur majus,fimoniam fapit,264. quaenam penfio-nibusoneraripoifunt, 269. eorum unio, 282.. unitorum diffolutio, 297. circa ea fimonia, 302. beneficia per eam obtenta iplb jure vacant, 326. ea venderà eft femper fimo- 1 niaeum, 328. fic obtenta a fimoniacis fta-tim dimittantur, 333. in eorum provinone devitetur acceptatio perfonarum , 336. quaenam fint doces ad ea requifitae, ib. 339. conferantur digniori, ib. in iis diitribuendis quanta circumfpeétio adhibeatur, 343. eorum inaequalitas quoad proventus multum nocet, 346. Bona ecclefiajlica quomodo olim adminiftra- , ta, et divita, 26, an pueri ex iis alantur, ?o. olim erant non adeo multa, 348. de iis Clerici quondam non vixerunt, 349. di (cernantur a patrimonialibus, ib. quid funt? 3 S o. unde provenerunt Ecclefiis, 3^2. quem in finem adhibeantur, ib. adminiftratio cui competit, 3,?3. an ex iis vivere poffunt Clerici alias divites, 3^. ea quoque polle-dit Chriltus, 357. olim fuerunt tripartita, 9. quilibet beneficii Poffelfor adminiftrat ea, ib. ob ea aufta corruptelae, 3'io. ex iis acquifitis an aliis quid donari queat, 361. Clericorum fine teftamento defunftorum obveniunt Ecclefiae laltem fic olim, 363. non fuerunt exempta a tributis, 412. lingulis conceditur immunitas, 416. fed nunc elt reftrifta, 418. non teneantur a Laicis, 421. ex iis quinam alantur, 422, eorum adminiltratio Epifcopis incumbit, 423. oeconomus pro iis, 424. quae nunc Epifcopis competunt circa illa, ib. eorum adminifira-tio penes quemlibet beneficii polfeffbfem, ib. eorum alienatio quomodo fieri poteft, 428. iliorum alienatio quomodo pevmilfa , 429 eorum quarta pars pro pauperibus. 440. Bullae Pontificiae nimis difpendiofae, 154. pluribus claufulis affečiae, 161. C. Caemeterium idem, ac dormitorium, 468. benedicitur, contiguum, ac remotius, ib. Canoni catus quibusnam conferantur inEccle-fiis collegiatis, 48- in Cathedralibus, ib. nonnullis Ordo annexus, 52._ non plures polfideantur ab eodem, 63. quinam incom-patibiles, 72. quando cum dignitate polfi- deri poflnnt, 76. a quonam conferantur in Ecclefiis tam Cathedralnus quam Collegiatis-) 89. eos potiidere incipientes faciant lidei profellionem. 223. Canonici: inter eos olim annus gratiae receptus, 36s. Capellam ad chorum olim adftrifti, 39. eorum nomen quondam viluit. 42, ' Cape/Zflomie inter beneficia fimplicia, 39. ubi erecta^, ib. quibus conferantur, 48. nonnullis Ordo annexus, ^2. Capellae reputantur inter beneficia fimplicia, 38. Palatinae, 39. ubi ereétae, 40. non erigendae fine conlenfu Epilcopi. 41. Capitulum Cathedrale confidere aliquando debet Epifcopus circa collationem beneficiorum, 88- nonnullibi confert fuos Canoni-catus fe folo, 89- quid ei competat circa eorum collationem Sede vacante, 90. ejus partes in eleétionis negotio, 94^ per turna-rium, 97. quando jure eligendi privatus, 100 Sede vacante beneficia unire poteft, 287. Epifeopo allidit mrca adminiftratio-nem bonorum ecclefiadicorum, 42^. S. v. Oeconomum conftituit, ib. Chorur: pro ejus Pfalmodia aluntur pueri, fo. Colercienfes: privilegium eis circa Decimas datum, 384. nonnullibi tenentur ad folven-das Decimas, et nonnullibi non. 38V Clerici quomodo olim fuftentati, 26. finguli cuidam olim Ecelefiae adfcripti, 28. fmt humiles, 44. fugiant avaritiam, 66. illorum bypocrifis deteftanda, 85. olim condriti ab Epifeopo quoad dittributionem benefici- onim, 87. non recipiant beneficia fine coa-fenfu Epifcopi» ib. fmt obedientes in fnfci-piendis Ecclefiae oneribus^ 120. defendant jura Ecclefiae, zor. fint paupertatis ftudi-ofi» 284. fugiant ambitionem, 300. fugiant avaritiam, 335, an olim viverent ex bonis eccleüafticis, 348. eorum peculium, ib. faciunt fruétus beneficii fuos, 3^0. fed quinam,^. ad eos monita S. Bernardi, zf?. iis incumbit adminiftratio bonorum ecclefiafti-corum, 3^3. fed qualiter, ib. an divites ex rebus Ecclefiae vivere pofiint, 3^. an de acquifitis bonis ecclefiafticis teftari polfunt, 360. eorum fine teftamento defunčtorum bona cui competunt, 363. eotum haeredes ad quid tenentur, 36f. fiat mifericordes erga pauperes, 366. olim fat pauperes vivebant ex labore manuum, 411. eorum immunitas perfonalis quomodo obtenta, 412. non tamen fuerunt exempti a tributis, ib. illorum quoque bonis privatis conceditur immunitas, 416. ipforum bona patrimonialia aeftimantuf nunc, ficut bona Lai-corum, 418. tantum eis fuperefl: immunitas perfonalis a ib. in fuis Ordinis vefiihus fepe-liantur, 461. olim corpora defunftorum ad fepulturam deferebant, 471. Clerus Palatinus quisnam, 39. Gallicanus increpator ob negledtam defenfionem libertatis ecclefiafticae, 202. Papa difpenfaute tenetur Coivere decimas Principibus, 419. luxus emendetur, 439. Collatio beneficiorum an affus Ordinis, 90. qua forma fiat, 91. quid fit, et quotuplex. ib. quomodo probanda, ib. per elečtio-nem, 93. Commendae beneficiorum quomodo invaluerunt, 69. circa eas abufus. ib. CornpromiJJum quomodo in eleétionibus, 97. Concordata Galliae jus praeventionis circa beneficia Papae alFerunt. 143. Concordata Germaniae quid de collationibus beneficiorum, 90. eorum interpretatio de alternativa, 131. quid ftatuunt de Annatis ? 160. Concurfus ad Parochiales Ecclefias, lof. quomodo fiat, 106. quaenam Ecclefiae ab eo exemptae, 107. in illo a quonam examen iuftituatur, 110. digniorfeligatur, 114. Confeßdrius quomodo dilpenfet cum fimoni-acis quoad reftitutionem fruétuum, 333. alia illius obligatio, 334. Con fr at ernitates (ünthcitae, 4^7. aliae lai-eales, ib. pro iis tpecialia Sacella, aut Altaria, ib. earum finis, 4<8* non erigantur fine confenfu Epifcopi, ib. Laicorum vili-tari poliunt ab Epifcopo, ib. pro educandis pueris, 4<9. Confanquinei an prae reliquis ad beneficia promoveri poEnt. 338. D. Decani rurales inftituunt in beneficia per fu-um diltri'lum, 220. ad eos Epifcopi remittunt examen caularum ad alienanda Eccle-fiae bona, 435. Decimator es : iis incumbit alare Parochos, et Vicarios Parochiales. 401. — (490 — Decimae quid fiut, attendatur, 367. earum origo, 368- an olim fuerint praeceptae, 369. an fint juris divini, ib. an in Oriente admittantur , ib. earum diverfitas, et ex quibus dentur, 370. quomodo dividuntur, 371. quaenam regulae circa eas attendantur, ib. earum adminiftratio olim penes Epiicopum fuit, 372. nunc obvenerunt fingulis Parochis, ib. cui folvatius, qui tam in hac, quam in alia habitat Parochia, 373. eas decimandi Ecclefiae Parochiali cohaeret « nec praefcribitur, 374. quomodo nonnullae ad Laicos devenerunt, ib. an de omnibus fru-ftibus competant Pontifici, ?7f. infeuda-tae, 376. quomodo eas Monafteria acquifi-erunt, 378. Novalium, et minutae ad quem pertinent, 380. adeas perfolvendas tenentur omnes, olim et Principes, ac Monachi, 382. hi tamen dein fuerunt exempti, 383. quantitas, et modus eas folvendi, 386. earum exaétio per cenfuras, 389. litesdefu-per ortas decidere cujus eft, 390. non iblu-tae, nec petitae cenfentur remifiae, 391. differunt ab oblationibus, ib. bene impendantur, 393. ob eas a Laicis poffeffes egent Parochi, 39?. ex iis alantur Vicarii Paro-chiales etc. 401. an eas Clero imponere po-tefl: Papa, 420. Devolutio: ejus jus in collationibus beneficiorum, 101. in concurfu ad Parochias fi eligitur minus dignus, iif. Diaconi olim Xenedochiis praepofiti. 448. t Dignior an debeat femper ad beneficia pro* moveri, 340. unde dignofcitur, quis fit dignior., ib. Dignitates olim in Ecclefiis Cathedralibus ereótae. 29. a Perfonacibus differunt, 30. non iutienc poffidentes, 32. non veniunt fub nomine beneficiorum, ib. earum diffin-tftoj ib. quibus conferantur, 48. iis Ordo annexus, f2. conferantur fcientia praeditis, S8. non plures pollideantur ab eodem, 63. quando cum Canouicatu retineri poffunt, 76. a quonam conferantur tam in Ecclefiis Cathedralibus, quam Collegiatis, 89. eas adipifcentes emittant poffeifionem fidei.223. Difpenfatio in pluralitate beneficiorum, 67. et 68. Pontificia quibus cum perfonis, et quomodo exhibenda? 80. an datur quoad fimoniam, 328- talis difpenfatio a quonam et qualiter petatur ? 332. E. Eccleßa qualiter initio creverit, 348. Ecclefia: in Cathedrali eriguntur beneficia, 29. Collegiata non putatur fimpliciter Pa-rochialis, licet in ea fit Parochia, f6. per Ecclefiam quid olim intelligebatur, 39V olim obnoxia tributis, 413. fenfim immunitate donatur, 414./. et quibusnam? ib. quarttidiu. 429, Epifcopi bonorum ecclefiaftieorum difpenfa-tores, 26. fpecialis eis pars attributa, 27. inftruant promovendos ad curam animarum, 37. fine eorum confenfu non(,erigantur Sacella etc. 40. olim Collatores omnium be-neficiorumi 87» fed cum čonlilio Clericorum, ib. nonnunquam cum confenfu Capituli Cathedralis, 88. alibi foli conferunt Canonicatus: alibi ab iis conferendis omnino excluduntur, 89. illorum partes in con-curfu ad Parochiales Ecclefias, io^. feq. quem prae reliquis ibi feligant, n . Exequine: variae earum ritus, 460. olim in eis hymni, etiam Alleluja intonabantur, 462. et cur? 463. aberat lu&us, olim ad corpus inEcclefia expofitum fideles orabant, k>. Milia praefente corpore, fZ?. ritus poft Millam ad corpusìdefunéìi, ib. in eis pompa, 464. quomodo Parochus eas celebrat, 477. eas comitari eftReligionis officium, 4sa. _ F. Funera : ea comitari eft pietatis religiofae officium, 481. V. exequiae, -a, Gallia : ibi provifiones apoflolicae demandau-turOrdinariis, 14^/5. praevio femper examine ab iis fačto, 148. claufulae ia Pontificiis Decretis Rationi congruit: et motu proprio: rejiciuntur, i^i. loco Bullarum eft in ufu quandoque fola fignatura, 144. quid requiritur, ut fides ibi habeatur Bullis etd. Pontificum, ib. ad beneficia curata promovendus debet callere patrium idioma, 156. quid de annatis, 157. 159. praxis circa beneficia litigiofa, 162. negligit claufulas Bullis apponi folitas, 163. Placetùm regium circaPapae Bullas, 167. jus Patronatus cenfetur temporale, i88* ejus Clerus increpatur ob negleótam defenlionem libertatis eeclefiafticae, 202. in hoc regno uius Regalile quousque extenfus, vel reftrittus, , 203. ad beneficia nominandi competiit Regi tum ex induito Pontificio, 209. tum per reftatn viam , 211. Rex reprehenius ob collationem beneficiorum , 212. fpeciale decretum circa refignadones beneficiorum in favorem, 248. obiervat regulam de publicandis relignadoitibus, 2^4. Penliones eccleüafticas reales aegrius admittit, 268. quomodo fuper beneficiis curatis, 269. qualis portio ejusmodi penfionum, 272. quid ibi oblervatur circa uniones beneficiorum, 273. quomodo proceditur contra limonia-cos, 327. jus papalis fpolii fupprelfum, 364. Reges urgent folutionem decimarum, 369. emergit uliis decimarum Lai cis infeudata-rum, 378. qualis ibi difpofitio circa decimas, 391. contraófusClericum Rege circa immunitatem, 418. de donogratuito Regi dando, 421. bona eccleliaftica Magiftrati-bus elocare non permittitur, 428. Graeci decimas non permittunt, et cur.? 369. pro eis dant Palloribus certa tributa, 404. H. . Homagium Epifcopis heri folitum a provifis de beneficio, 224. Hoff italia: unde eorum eredtio, 440. quo-tuplicis generis dantur, 441. Monafteriis pilita, ib* fed quomodo, et quotupliciter? 442* eorum cura cui eredita, ib. quaedam ah Epifcopis exempta, 443. femper tarnen hi reddendae rationi interveniant, 44V quaenam vilìtent, ib. et 447. per fundatorum haeredes adminiftrata, 446. infpeótio datur Magiftratui, 447. illorum Praefečti plim Diaconi, ib. quales praeficiantur, 448. Religioüs commina, ib. quoad ipiritualia Parochis fubdita, 449. Adminiltratorum officium, 4^0. qualitates, žfr. cq^ruptelae circa adminiflrationes, 451, pro certis infirmis fundata, ib. quinam in illa recipiantur, ib. honeftati in eis provideatur, 455. Humilitas commendatur Clericis, 44. Hvjuocrifis, eam fugiant Clerici i' 85« I. » Immunitas perfonalis Clericorum, 411. et bonorum ecclefiafticorum , 413. fingulis Ecclefiis concelfa, 414. fed quibusnam in bonis, 41 v extenfa etiam ad privata Clericorum bona, 416. anfitde jure divino, 417. nunc eft reftričfa, ib. in Germania eft juxta fanéìionem Leopoldi Imp. 418. IncompojJibilitas beneficionem duplex, 77. diferimen quoad eam ib. quando per podel-fionem fecundi amittatur primum, 78« Infiallatio in beneficiis vide pojjeffio beneficiorum. Infiitutio quoad beneficia quotuplex 117.21 collativa tituli refervatur Epifcopo, ib. licet jure fpeciali poflit etiam competere inferioribus Collatori rms, 2i 6. non diu differatur, 218. alias datur recurfus ad Superiorem, 219. juramentum in poßejiione beneficiorum fieri folitum, 222. Procurator in refiguatio-nibus beneficiorum facere tenetur, 242. jura eligendi, nominandi, et praetentandi ad beneficia funt magis onera, 34^. jus Patronatus : ei nunquam Papa derogat, 164. ejus origo, 172. exerceatur intra certos limites, et moderamen, ib. quotuplex, 177. quodnam laieum, ib. eccletiatticum alternativam, 178. Confraternitatum etc. 179. dividitur etiam in reale, et pedonale, ib. quomodo acquiritur, ib. quomodo per fundationem, 180. per praefcriptionem , 182. 184. defuper Concilii tridentini decreta, 182. haec quomodo nonnullibi recepta, 184. ecclefiafficum augetur, ib. eftque reale, i8<>. quomodo transfertur, ib. fi illud poffident plures Patroni, ouid agendum V 187. in Gallia cenietur temporale, 189. fi inter plures fuerit controverfum, quid tum agendum, 193. ob id quaenam jura competunt Patronis, 194. et 197. exercent Monachi ob unitas Monafteriis liiis Parochias, 395. L. LazarusS. ejus Ordo amittit proventus, 452. Litterae Pontificum monitoriae, praecepto-riae, et executoriae de beneficiis, 121. de providendo dantur cum quibusdam claufu-lis, 149. M. Manfus ecclefiae quid fit, 416. Mendicitas vaga pernitioia, 452. quomodo inhibenda, ib. Miffa — ( 499 > — fflißa quid olim compleótebamr, 42. Monachi, an eis beneticia curata conferri que* aut, 37. quomodo naéti funt Decimas, 377» inhibentur line confenlu Epilcopi Decimas a Laicis recipere, 379. eas obtinentes dente eleemolynas, 380. an percipate poifunc Decimas Novalium, 381. an ipfi fmt exempti a dandis Decimis, 382. praedia polliden-tes, a quibus Decimae antea pendebantur, et ipfi iolvant. 38^. quid apud eos,redemptio altarium, 396. conftituunt Vicarios temporales in (uis Parochiis, ify. ob deci-mas , quas poffident, alant Parochos, et Vicarios Parochiales, 401. eortpm Mona-fteriis conceditur immunitas 415. fed in quibusnam, ib. erigunt Hofpitalia 441. Monafit/ria, quodnam olim fubfidiumPrincipi praedare tenebantur, 418. eorum bona quomodo alienari poliunt, 41 r. iis uniuntur Hofpitalia 441. et quotupliciter, 442. in iis lepultura olim erat omnino libera, 469. e,N. Nominatio ad beneficia competit Galliae Regi tum ex induito Pontificio, 209. tum per viam rečtam, 211« Novalia: eorum Decimae pertinent ad Parochos, 380. ad tempus ob fpecialem laborem remitti Ibleut, 385* O. Oblationes fruftuum unde drtae, 367. differunt a Decimis, 391. pertinent ad Ecclefi- I am Parochialem, ib. quem in finem cen-ientur datae, 392. ad imagines datae cujus Vnn-Efotn J.Eccl.PJII. I i. — ' ( fQO ) — funt? ib. fiout et in truncis expofitis, ib in Parochiis funt duplicis generis, 406. o! eas Parochi fi bi oli m vindicarunt jus fepul turae, 470. fpontaneae permittuntur pr< fepuIturis, 472. Oratoria: eorum conftruftio, 39. ubi, ib quem in finem, 40. Ordinarius, quinam fub ejus nomine veniunt 146. Ordinatio, in ea obtinenda jam olim fuit di fpenfatum quoad defeétum aetatis, 51. Ordines nonnullis beneficiis adnexi, 51. quando tunc recipiendi, ^4. qui eos non recipiunt, puniuntur, <5. P. Pagani fepulturae in loco facro indigni, 479 alias in eo funftiones facras habere non am. piius licet, ib. Parochiae, vacantibus quomodo per concur-fum provideatur, loj.fcq. quaenam a con-curfu exemtae 107. vacantibus datur Vicarius, X17. quando una alteri uniri potelt-291. et quando difumri, 297, earum titu* lo jus decimandi inhaeret, 374. plures uniuntur Monafteriis, 396. ob earum amplitudinem plures confiituantur facerdotes, 399. et unde hi alantur, 400. earum proventus incerti in duplici genere, 406. domus pro Parochis a quonam reparetur etc. qoft.feq. olim eis non competiit jus fepulturae, 470. Ecclefia refpeóhi Parochiano* rum confideratur velut mater, 47^. quarta funeralium eis debetur, 476. Parochi, eorum obligatio, 2f. incumbant f? curae animarum, 37. intra annum recipi-,1 ant-) laeerdotium, 15. alias puniendi5 56. I niü ftudiis incumbant) et Epifcopus ex eo ( dilpenfet cum illis, 77. fint ab Ordinario examinati, ib. in Gallia, ib. annorum, ib. b Ici entia praediti, ^8. lelečti, 6c. defendant jura 1'uae Ecclefiae, 201. quaenam portio t congrua pro eis, 269. perpendant, quid fint Decimae, 367. habent jus decimandi, 371. i dillidia inter illos circa Decimas i^ude oriuntur, 373. quomodo haec dillidia decidun-j. tur, ib. ad ipfos pertinent Decifliae Nova-v lium , 381. eas tamen ob illarum expenfas ad tempus remittant, 386. cor(qpi eis liant computus omnium proventuum ecclefiafti-9 eorum, 393. quomodo Decimas adhibeant, 1. 29 v primitivi quinam, ib. eis fubminiftre-tur portio congrua, 398. et undenam, 400, r- primitivi alant fuos Vicarius, 402. eis de-1- betur portio congrua jure alimentationis, j. 403. quomodo de ea libi pn-videri faciant, t, 404. defuper eis allifiat Epifcopus, vel et-a« iam Judex Laicusrc 406. eorum domus a i- quonam reparari, debet, 408. fuppelledti-i« lem fi bi provideant, 409. proponant libi 5, mercedem evangeličani, 410. eorum por-)- tio congrua ab exaftionibus libera, 421. eis )- in fpiritualibus fubduntur Monafteria, 449. c. pauperes luaePar »chiae adnotent. 45^. o-l- lim non habuerunt jus fepulturae, 470. an ). quid petere pollint ex fepulturis propnrtio-■a ne congrua, 473. non infiituant deluper e-xadtioues, 474. in quonam confifi.it eorum 1 i 2 it — < <,'02 ) — jus circa i'epulturas» 47^. quarta funeralis eis debetur, 476. Patronus Eccletiae Parechialis in concurfu quem praelentet, 116. exerceat fuum jus cum moderamine, 172. pro Ecelefiis iftius-que bonis datus, 173. hujus officium, 174. a benefaétore differt, 180. ubi plures Patroni, quid agendum? 187. quae ei competunt jura, i88» intra quodnam tempus praetentare tenetur, 189- pauper alimeuta-tur ex bonis eccletiae, 19^. competit ei honor procellionis, infpeétionis etc. zh.et 198. non excedat fuos limites, 197. quanta ejus obligatio in praetentando etc. 34V provideat praetentato de portione congrua, 402. ejus contenius requiritur quoad alienationem bonorum ecclefiatlicorum ab eo provenientium, 436. Peculium Clericorum ex quibusnam bonis, 358 Penjiones eccleflafticae, defuper abufus carpitur, 258. earum origo, medelae pro abufu earum , 260. ex quibusnam caufis concedi poffunt, 262. quem in ufum dentur,26 5 an ad eas obtinendas fufficit difpenla-tio, ib. qualis requiritur cauta difpenfandi, 266. quis eas imponere poteft, ib. iis quae-nam beneficia onerari poffunt, 269. 280. earum portio quatis fit, 271. an dentur etiam ex difiributionibus quotidianis , 272. l'ub quibusnamclaululisconcedi folent,273. quando tblvi debent, 274. et fub qua poena, 276. cujusnam reqùiritur confenfus pro iis imponendis, 277. defuper regula Can-cellariae, ib. pro quibus perfonis concedi poffant, 278* morte Penuonarii exlpirant? 279. quot aliis modis extinquuntur, ib. per Poutißcis facultatem in alios transferri poliunt, ib. quaenam funt illae ex cauta lucrativa, 281» redimuntur per anticipatas folutioues, ió. formula fuper illarum ex-tindfione, 283. Pßfßgrmijnendicantes, in eos inquirendum, 453. Permutatio beneficiorum olim haad licita, 235. ex julta cauta fieri poteft, 236. beneficia non aliis, quam permutantibus, concedantur, 237. relinquitur auóìroritati Ordinariorum, 238. fiat procul alrafiečtu carnis, 240. au in ea datur reg^eflus, et quando, 254. permutans quamdiu poteft retinere potfeifionem fui beneficii, 2^5. ob e-am licita eft penfio ecclefiaftica, 147. Perfonatus in Ecclefiis ereóìi, 29. feq. a dignitatibus differunt, 30. cui conferantur, 48. iis Ordo adnexus, <2. Placetum regium circa difpenfationum quoad pluralitatem beneficiorum, 84. circa omnes Pontificum Bullas, 168. origo, effedtus, claufulae, ib. Poenae in Beneficiatos non facientes fe ordinari debito tempore, Pontifex, ei competit difpenfatio quoad de-feéfum aetatis etc. in beneficiandis, ^o. e-am tantum confert provifis de beneficio, 51. illi afferitur difpenfandi facultas quoad beneficiorum pluralitatem, 60. et 81. refer-vationes quoad beneficia, 121. an omnium beneficiorum Dominus? 124. 130. an ei com petat jus praeventionis circa beneficia — ( t04 ) — 140. ejus proviiìones in forma Dignum, et in forma gratto fa, 144 y>#. non derogat juri Patronatus 1 164. nec per fuas proviiìones tollit jus quaeütum, iG^.feq. proprio motu pentiones imponere poteft, 277. an pof-fit dare facultatem pentiones ecclefiafticas in alium transferendi, 279. et feq. epilco-patus unire poteft, 288.' faepius conceffit Principibus a Clero petere Decimas , 376. an Cle-o Decimas imperare poteft , 420. an ejus confentus requiritur ad alienationem eccleliafticorum bonorum, 436. Portio congrua Paftorum quaenam fit, 39^. in quanan quantitate contiftit, 398. quando augeatur, 399. undedefumenda, z7\ quinam Decimatores praecipue ad eam conterant, 401. ejus cauta eft alimentario, 403. adignetur in re certa, 404. fiat computus fumptuum, 40«;. quotuplex genus proventuum Parochialium, 406, quoad eam quis Judex, 407. an defumi poilit ex fepultu-ris, 473- Pojjeffio beneficiorum fumi debet, velati feudi infetti tura, 220. quibus competit immif-fio in poflelfionem, ib. qua forma fit, 22 t. quae interveniunt fymbola, ib. fit etiam per Procuratorem , 222. deponitur juramentum , ib. dum initur, emitti debet fidei profelfio, $23. pro ea obtenta nil petatur, 224. Regula trigefima quinta Caliceliariae de annali potfelfore, 22f. cpncilii Bafilie-enfis Decretum de triennali polfeffione, 229. de eadem regula cancellarne trigefima fexta, ib. pacifica quas requirit conditi- — ( s°s > — ones, 231. fubnixa titulo colorato quam fortis, 232. an hanc nullus poffit beneficio privari, 234. PoJJejfur pacificus beneficii quisnam fit, 79. de annali, 22<).feq. triennali, 22g. Praefentatio a quo, et intra quod tempus fiat, 188. feq. fi in favorem indigui, quid tum? 19'. in litteris porrigatur Epifcopo, 192. fi pluresfint Patroni, quae tum obfer-ventur, 193. fi plures praefentantur, ib. Preces primae ad beseficia competunt Imperatori, 21 i. earum formula, 212. Prioratus conventmlis, eum dotinens, et fe ordinari non faciens punitur ^5. Procurator in refignatiónibus beneficiorum adhiberi poteft, 241. quav ei oblervanda, ib. feq. an alium fubftituere pnfiit, 243, quamdiu durat ejus officium, 244. Profejfio fidei ante pofleffionem beneficiorum fieri lolita, 223. Prof effores culpandi, qui indignos promovént ad gradus , etc. ^9. Provifiones apofiojicae beneficiorum in forma dzgKMm, et in forma gra/zo/a, 144. committuntur Ordinariis, 14V* in forma gratiofa litterae diriguntur ad Preciftam, 147. hic tamen femper examinatur, 148. dantur cum quibusdam claufulis, 149. quid in eis attendendum, 170. Q. Quarta funeralium Ecclefiae Parochiali fol-venda, 469. et 476. in quorum confiftit, 47 . alibi diminuta a alibi defuper pači um initum. 478. R. Redemptio altarium quid fit. 396. Reg dia quid, et quotuplex fit, 202. defuper patta eum Calixto IL P. 203. Philippi Pulchri inftruttio ad Papam circa ea, quae Re-galiam tangunt, 2,04. vi ejus quomodo collatio beneticiorum ad Principes venit, ib. nimis extenfa reftringitur, 20v a nonnullis Imperatoribus dimittitur, 206. in Gallia reftringitur circa fruttus, ib. extenditur autem circa collationem beneficiorum, 207. etiam circa hanc triplex moderamen, ib. dubia de ea orta agitantur apud judices regios, 209^ an fit fundata, 213. an vi illius Principibus competat collatio beneficio-rum, ib. Regillae Ctmcellariae, I. de beneficiis refer-vatis, 130. altera de iisdem, ni.et 132. ottava de otto vel fex menfibüs, ib. de al-ternativis, 137. formula hanc regulam acceptandi, 138. ad quosnam reftringitur, alternativae interpretatio in Concordatis, 139. trigefima de verifimiii notitia, 141. Rationi congruit, i^t. vigefimae quartae tenor, 153. item vigefimae feptimae circa Bullas expediendas, ib. vigefima de patrio idiomate, 1^6. de exprimendis qualitatibus promovendi, 157. item valore beneficii, ib. claululae earum derogatoriae, 163. decima ottava de non tollendo jus quaefitum, 166. trigefima quinta de annali polfellione, 22<). contra quos procedit, 226. quando fallit, 227. quidnam juxta eam exprimere debet obtinere volens beneficium a Papa, sag- trìgefima (exta de triennali poiTeiììo-ne, ih, quas requirit conditiones, 229. qua-dragefima quinta de Procuratoribus in refig-natione beneficiorum, 240. quadragefima quarta de confeufu in refignationibus, 244, 254. quadragefima quarta de non dimittendis beneficiis ab eìeéìis ad Praelaturas, fed ad eas nedum promotis, 246. decima nona de infirmis, 249. uberius declaratur, ib. et feq. de publicandis refignationibus, 251. ei fubftituitur nova regula, 2t3. de praefiaudo confenfu in penfio^um eeclefia-fticarum impotìtione, 276. de unionibus beneficiorum 293. ejus reno*, 296. Refervationes Apoftohcae beneficiorum, 121, origo,/6. multiplicis generis, 122. a Concilio Batileenfe abolitae, 123. quid de iis ftamit tridentinum, i26.hiregrefiusaSS.Patribusreiiciuntur,i&. feq. ob eam^icita eft penfio eccleliatiica.263. Sacella, eorum ereftio, 3%.feq. 11011 erigantur fine confeniu Epilcopi, 40. Sacellani olim a Canonicis haud diftinfti, 41. fentim viluerunt, ib.feq. Sacramenta, in iis adminiftrandis omnino nii petatur, aut recipiatur, 406, Scrutatores in eleétionibus: eorum officium, 98- Scrutinium in elettiionis negotio, 99. Sepultura: varii ejus ritus, 460. Clerici in facris veftibus fepelieudi, 461. olim fiebat fub vefperam, ib. quisnam locus pro ea, 46^. plena libertas locum pro ea eligendi datur, '466. an etiam intra Ecclefiam, ib. frq. ejus locus benedicitur, 467. nunc fi alibi eligitur, quarta funeralium iis folvatur, 470. ad eam apud Religiofos feligendam non foliicitentur infirmi, 471. fi a defunfto nulla eft felefta, Parochi eft providere, ib. quivis eam feligat in fu a Parochia, ib. pro — ( S°9 ) — ea nil exigatur, ib. per quos olim funus efferebatur, ib in ea fpontanea oblatum permittitur, 472. taxa e funerales , ib. 11011 fiant nimiae exaétiones, 474. quibus ea in loco l'acro denegetur, fi ve- ro indigui ea donati lune, quid tum agendum, Signatura in expeditionibus apoftolicis, if2. aliquando meretur plenam fidem, 1^4. in Gallia èli: in ufu loco Bullarum,155. continet ea, quae in Bullis, ib. dividitur in tres parces, io. quomodo a Papa etc. fit, 160. de variis ejus claululis, ^6i. 165. ultimo apponitur Data, 167. Simonia efi dimittere unam Praebendam , ut obtineatur major, 264. quantum crimen, 302. Patres in eam invečti •> 303. circa collationes beneficiorum, et ordinationes, ib. concilii tridentini Decretam contra eam, ib. palliata quam lubtilicer intervenit, 304. triplex munus, per quod committitur, 306. ejus rei fiunt, qui commendant, aut provehunt quemdam ad beneficium ob favorem humanum, 309. an ob praeftitum obfequi-um fpirituale incurratur, 310. familiares Epitcoporum nil recipiant ob ordinationem etc. 311, et 303. hoc vitium pervalit Orientem , et Occidentem ,312. fraudes ad illud excufandum, 313. contra eam Patrum fententiae, 314. quot modis tegebatur, 31*. feq. an ad redimendam vexam aliquid dare licet obtenturo beneficium, 319. an ex obtentu gratuitaecompenfationis, 320. quaenam circa ea attentantur, 321. paenaein eam —' ( fio ) — admittentes, ib.feq. omnis provifio ex hoc vitio faéìra eft nulla, 32^, inter occultam, et notoriam quale difcrimen, ib. beneficia per eam obtenta ipfo jure vacant, 326. cu-jusnam Judicis requiritur defu p er declaratio, ib. an detur quoad eam difpenfatio, laltem circa poenas, 239. fed qualis? 330. et 333. fimoniaci ante obtentam difpenfa-tionem dimittant fu a beneficia, ib. omnes illius rei denuntientur, 334. Spolium: ejus jus cui competit, 3 64. Stipendia pro pueris chori, 50. ■i'-# T. Teflamenta 3 1 Clerici facere poliunt de rebus refpeétu Ecclefiae acquifitis, 360. qualis olim, et nunc praxis, ib. et 361. fine illis defunčtorum Clericorum bona cui competunt, 363. Tur narius quisnam dicatur? 97. U, Fäfa facra pietatis gratia vendere licet, 433., Ficarius Generalis interfit examini pro con-curfu, 110. Vicarius detur Ecclefiae Parochiali, dum vacat, 117. Ejus officium, n8. temporalis in Parochiis, 397. perpetuus ubi inftitua-tur, ib- * lis tantum nomine a Parocho differt, 298. ei deftineturportio, congrua, ib. unde haec portio fumatur, 400. debetur jure alimentationis, 403. Epifcopus, vel etiam Judex Laicus defuper provideat, 407. proponat fibi mercedem Evangelicam, 410. XJnio beneficiorum : ob eam abufus, 71. cur, et quotuplex invaluit, 283. perpetua, et — ( fll ) — realis quotuplici modo fit, 28^. Unionis litteras fcrutari, oportet ut fciat, quonam modo fačta fuerit, 286* Epifcopatuum fit a Papa; aliorum autem beneficiorum ab E-pifcopo, aut a Capitulo S. V. 287. Galliae quoque Rex unit beneficia ab ejus collatione dependentia, 288» quaenam requiritur cauta ad unionem, ib. de ejusmodi unionibus Synodi Tridentinae Decretum, 290. q uosnam in fines hoc Concilium eas permittit, z'6. Parochiae uniri poflun'vUi. quaenam beneficia uniri nequeunt, perpetua inhibetur a Tridentino , ib. quaenam forma in iis obfervetur, 29 1. et quinam defuper audiendi, ib.feq. unieudorum beneficiorum valor debet exprimi, 296. Unio quotupliciter Volvitur, 297. qui eam tollere poteft, 298. ad vitam olim, jam expun-6ta, 299. Fota dubia etc. in eleéHonibus rejeóta putantur, 99. è ^ ; \ ■ V. * f • - t v y , :■ «'it,