frvt4?
r**fuC
'2>č\
T<ylifMc7V^-#f»t'. tciu *!*«4a fifn^kn«
fvìè&fotm*. fr/^:-•e	*.-.i
*F iH44S^ ,/7*fS» WWW ..WMafel fol&U4 <j#Q
f*3


7t*u**fy*''f*™
Il-nf "‘ 'i '
. lAHtopfoftl,*.
-; >H*n| • . %>1>****4
r 4*-.^^, Pk;w
■ppH
6to^^
». :---w»yjp^fc*Ag»^iyiar '' rt%-% ^gUBer
tSteUHkU «um f	f %-
♦♦f /fifte fii+jrfifr**** ^m2»42^c	»*t*«^--
’*r 0^**i	r<r>**4)vT vct% w t^sm B
t	2>Own^^	V tud*# h*
$4&':9**g »♦ I ^	>»^o5>u^M*e
pMS ^ft*X ^ ßi%r A^UU,:	'>w : i|«Mit«/q[<H Jtor
rt	> v ^wutrt< 4.*twi vChcL^DC
hsM-* VuUÉÉÉf/5t«»<l infrA txkHuS vwia.A*«4 «>TOt^
^ <;-%	4rfM.; v lov ty^d***?«^«**
^tu 4|r i4»^	**ß***4)L.fltuk ot ^^VutToV*»ff
rgt..-f :	otiwf /MOiUF	telile
/t%i.	v» f^^uUo^tc t|>«t
*	fìfr * . ><K*AAjU«4ltt <fl'*i tc
*» C5T C HO*U« /Ì4»1 « *
B*^n 1 f uìumvì Atc
■ 4F;: '''	^ twtfti
1 _• Ä 4--r.	,	,• - ’ X - mT
» Jjl W	■v- - --- '.'A* ^ I*.*&($■**&&&$
•* <*®t t»4 ^*a**""*1t,*9f*f*P
,rfi.	••' * -■• "■ ^	,+fimi— itJLk*' .:. :-* .f ìft» .-.c ml«	anenti
*


»

.
V
'J

■


CONSTITVTIONES
SYNODALES
AE D I T Aß
AB ILLMOET REVERM0D
D. FRANCISCO BARBARO Patriarcha Aquilciar. Src.
In Synodo Dioeceßma Acjuileienß habita in T erra ‘Tatriarchali Sancti Dame lis.
VENETUS M D XC VI.
Apud loan. Antonium Rapazecumu.
? "
-> 6 /ji '	v.,/'
, ' -mi
or -D-
■ Ivv
■k -*
c
■,» j
c- *
V . k 4}:
-^k
i
'•>, à
	•	—'v.	' \ , c 'tj , j
tum	j.	> V.,
OSREDHJA	6-’ - \ '*—v/l /	V ■	;'X ; ’ :	/-C ■	V.;	*	• y j j ■,;/ n ■ :	-	1 . ■ ■	.....	■.. ;S
KNJlZNiCA ■	
CEUE	

FRANCISCVS
BARBARVS
DEI, ET APOSTOLICHE SEDIS
G R. A T I A PATRIARCHA A Q_y I_ L E I AE. E T C,
P"^lVEKSO CLERO DIOECESIS
A Q_V I L E I E N S I S.
106C E SJKIA8 Syncri
leienfis Conttitutiones ad 'vmuerfic T)icecefis commodum , & E cele-fattici gubernij inßaurationemtj ; njt aliquando haberemus certi ali* quid, quo gubernandi ratio dirigi „ & aliorum informari mentes pof feni ; imprimi, & edi quamprimum curauimuS . Jrfinc habebunt omnes, qui praieße, vel fbi ratione > vel alijs- officio debent , quod piè hauriant , & diligenter exequantur : hoc agant > meditmtur > exeeutiont-
ver-
perficiant ; vi Ecclcfiafiic<e dißiplin* flatum , fi minus omnino reflitutum , aliquando tandem meliorenu habeamus ■
‘Datum in T ena noflra 'T atri are hall Sancii Danielu did-’ xxvi. Oclobris. Al D X C V*,.
«j t r f" ' t -• '	;> CT
C* y i .	. \ »—i
a ft
I •	; c- ix



■vil
.
-vi;
t- r'
c

C O NS TIT VT IONES-
IN NOMINE SANCTAE.
ET I N D I V I D V AE
TRINITATIS.
PATRIS ET FILII, ET SPIRITVS SANCTI AMEN.
DE RESIDENTIA» ET Officio Curatorum-..
NI M A R V M curam ; quz ars artiurrt cfl; Eccicfìjs Parochialibus annexam,fi quis attente confideret, quanti ea fit, cum requirat, vroucs qujfqucfuasagnofcat,exemplo. Se predicanone pafeat ; Sacramentis vel lanare, vel in egritudinem ne incidant, ferua-re find eat ; fiatis intclliget, quam graui teneatur obligatione ob/trichis, qui Deo rationem de animabus fibi commiilis reddere compelletur : id quod per Prophetam infinuat Dominus, cum dicit * Sanguinem gregis in medio ouium diflipa tarum fede manibus pa(toris requifiturum diè. Idcirco Sacri Concili) Tridentini Decretisnon femel, aut bis atium, prouifumque cfi:, vt, qui curatas Ecclefias obtinent, apud illas refideant ,in illis munera propria perfonaliter obeant, omnia, pre flent, qu^ab eo, qui curam fu ft in et animarum, Decretis Canonum , confiietudine Ecclcfiamm, locorum neccfhtare proflanda funt. ijs autem, qui otiose refident,vt lucra tantum captent, & redditus heneficiales vberioves habeant; otium (eftantur, & ; quq tacere ipfi deberent; per fiibftimtaspcifonas omnia excqui ftwdent: aperte infinuamr, & intimatur, non illos refiderc, fcd abefle potius; eum cenfeatur abelTe officio, qui corporali tantum proemia advft
A . ; otiosè.
etiosž. Idcirco pi^cipimns omnibus , fìngùlis Fcclviìamm qno-cùnquetitulo,eriarn tempecark» curatarum Rccboi'jbiis,Pkbanis, Vi-carijs.Cooperacoribus ,&Capeiiauis, vtapud Ecclcfias fibicommik fàs fplicitc refidere ftudeant	in ijs mmifteria propria exerceant, Se
obrantjfub p^niis Sacrom Canonu eorufinguìis comminatis,& fuo et tepore ( feruato iiiris ordine) cum rea, i&: needììras'tulerit,infligendis.
At vero ; qui non intrat per oftiuin in onde ouium , fed afcendiL^ aliunde; cum far fit ,'6clatro; Omhes, & qnolcunque Simoniacos ingreiTus ad beneficia quacunque Ecclcfiaftica pačtionibus fcrìpto, vel non/cripto initis , factorum Canbnum poenis declaramus fubia-cuiflè, & fubiacere & titulum quemeunqueinflitutionis, Sc adcptio-nishuinfmodi vitio laborantem, titulum non efiè, nec pro mulo, haberi pofiè : quem non titulum effe declaramus ; & obtinentem ipfum inhabilem ad titulum;"EeclefiaftiCütli vero beneficium vacare dicimus , Sc pronunciamus.
Obtinentes beneficia in confidentiam, fcu confidenti? vitio quacunque affečta, declaramus in commiflum Bulle Pij. V.de confiden-tijs incidiflè,& pcenis ftamtis procedi contra eos iure pofiè.
Qui vero Pavochiales Ecclcfiasnon feruato examine concnrfus imt-ta Decretum Concilij Tridentini Sefi." 2 p. cap. i 8. deref. & confli turionem Pij V. de collatione Ecclefiamm Parochialium, adepti funt# eos declaramus titulum non habere, nec fructus fuus facere.
Vr autem Curatorum praefentiam perpetuam apud fiias Ecclefias optamus, atque etiam,vc ita fiandiftričie precipimus, &c mandamus : ita humanarum rerum inconftantia fieri experimur, vt neceflitas interdum aratione non omnino aliena intercurrat, cui ex parte aliqua in-dulgend um efiè putamus. Quamuis à Sacra Tridentina Synodo feli." 23.ca. i.§.eadem: omninoftatutumfit, RetioresEcclefiarum,quibus c(t cura animarum annexa, vitra bimcftre tempus non debereà fiiisEc defiis, nifi ex grani caufa, abefie ; tamen nec intra hoc tempus à relidendi munere difcedere licebit, nifi licentia canonice obtenta ; vt Sa-cr? Congregationi fuper Concilio enucleate declarare placuit.ldcirco omnibus,& lingulis Plebanis, Vicariis , & Ecclefiarum curatarum Rcčtoribus in totaDicecefi exiftentibus, Parochiales , & quocunquc nomine Ecclefias curausobtinentibus indicimus,& mandamus, vt ab
Eccle«
Eccidi js, & cura libi commìflaclifceclere nullo modo pr^fumant , ni(t licentia in fcriptis à nobis, leu Vicario noftro Generali,vel etiamà V; cario Foraneo loci refpečtiuc iuxta Decretum fubfequen* obren ta.
Si cui ex aliqua rationabili caulà abEccIefia, Se cura per tempus aliquodabelTe contigerit, volumus ■, Ci abfentia.* tempus non excedat fpatium qua tuor dictum; vt à Vicario nollro Foraneo loci licentiam in icriptis ante dilceflùm obtineat, ablentia non permittatur diebus folennioribusanni. Si vitra dies quatuorabellé nccdlélìt,à nobiscau facognita,vel à Vicario noltro Generali in fcriptisliccntiàm obtinere fatagat; necellìtatibus tamen repentinis indulgentes, quibus interdum aliquis abltrahi in longiorem ablentiam ex improuilu folet, mandamus , illis cafibus, licentiam à Vicario Foraneo, re prius cognita, in feriptisdari; nobis vero dilceflum quamprimum ab eodem Vicario fignificari : fupradióhs autem cafibus ftatuimuS, ab co, qui difcef-fiuuselt, debere Vicarium approbatum, feti approbandum relinqui pro cura animarum rečte fufhnenda cum alììgnationc congrua portionis fiučtuum. fi quis contra didam conftitutionem facere attenta-ucrit, factorum Canonum poenas experietur.
Sacramenta EGcldia:,per qu^ omnis vera iuflitia vel incipit,vel c^pta angetur, vel amiliareparatur,minifl:renmv omnia iuxtaritum,& ordinem Sacerdotalis Romani, vt ex rituum vniformitäte partium omnium quali concentus quidam refultet, cum abttfus, aut enor clic hon pölfit, vbi mater Omnium Sanda Catholica Romana Ecclefia-«? Spiritus Sandi gratia illuftrata ducem fe, ac magtttram prebet.
In Bnptifioi Sacramento minirtrandoprxdpimus , & mandamus omnibus Plebanis, Curatis, 5c qtiibufcimque Presbyteris ad hoc Sacramentum miniftrandum admiilis, & approbatis, & eorum fingulis, vt vnum tantum,fiue vnam,vel ad fiimmum vnnm1& vnamad bapti-eatuni de Baptifmo fulcipiendum admittant : qui pìtires admilèrit, ip-fo faótofit à diuinispev menfem fuipenfus, & toties eandem poenaul incurrat, quotici tontrafecerit.
Repellantuvà Patrinatu h$retici,quocimquemodo (ufjicdi dehs-refi, meretrices, infamespctfòne, qu^publica laborant infamia. Licet vnus,& vna ad Pàtrinatum admittantur ; tamen mas baptizandum teneat ,& eleuct de baptifmo »
A v ' Ad
A (ì fon rem Sacrum, cium baptizatur, candela, fen intòrtìcìtirt4. insta libitum, & facultatem baptizandi accendatur proprer reuefentiam Sacraménti.
. Abu(usycjui fuperioribus temporibus inolcticrant de Chrifmateabluendo,omn ino tollantur. Qmcomrafccerir, cuiufcunqtre ftatus, & conditionis fit, ipfo facto excommuuicatiuni fubiaceat.
In confirmandis pueris, & adultis fumma adhibeatur cautio, vt omnia (ementur, que in pagina de Sacro chrifinate mini (traodo edičta funt. Praeterea Plebam , fine curati deben t feribere nomen confirmati, & pattini in libro Inuus rei cauta conficiendo.
, In patrinis confirmationis (emetur, quod e(t dictum de patrinis ad Baptiinnuti aflumendis.
Prarterea.Curatihbrum habeant, in etiiusprincipio fdribantnòmina baptiza torum cum eorum parentibus, familia, patrinis, loco,d ie, mcn(e,&anno, fi de legitimo matrimonio, exprimantur parentes con 'iligati : fi mimis; exprimatur naturalitas, fipater e(t incertus ; ip'a incerti cudo exprimatur. Si fuit cxpofitns, in (criptione exprimatur,quo die, & locoinuentus. Si fuit infans propter imminens periculum domi baptizatus, deinde in Ecclcfia catechizatus ,/n ìbantiu pattini Ba-ptifinatis (eparatim à patrinisCatechifim propter clitierfitatem cognationis (piritualis. In poftrema huius libri parte feribantur confirma-ticumexprelfionenominis Epifiropi confirmatoris, loco, die, menfb-, anno, pattino, feu pattina.
DeSančtiffimoEuchariftia; Sacramento tam a(7vmando,quàm mi nìfirando quamms à multis multa tradita, Si mandata fuerint ;nos tamen ex quamplurimis pauca. & ex paucis (]uc gram o ra, vn a io raq uc fiint, inculcanda, òc intimanda exilìimhuìnuis ; yt,qnod tantum decet Sacramentum; rcuerentia,& cultus exhibeatur.
AlTèmatio Sančlilfimae Euchanfiiče in Ecclcfia, vtanriquiffima eft, ita decens, pia, ac rcligióla effe debet. Cviftodia? laterales örnncs, vbi non funt decentes, inaurentur, Sc pictura äliqua circumcirca ornentur. Porte!..'ccuftodiarumlateralium clatris ferreis con(IručtiE, ficubi lata nimis habent foramina.quamprimum intus lamina ferrea munian tur; ne polfit temeraria manus digitorum immifiionead iniuriam fe inferre. Ipla cuftodiainterius vcfiiaturpanno ferico, feu villmo rubei
coloris.
?
coloris In fuppofTtCi cörporali Pixislóccttir,in pixicTc flippötiatnrcorporale , m ijuo particula:Sacramenti refidtant: ri ramen Pixis internis benelenìs,& Iplendidafit, ac inauratalenilulalperamapparear, pioterunt in ea paraculi rine corporali (iippcfito afieruari. Àd pixi-deni contegendam adhibeatur velum feneum aureis, fiue argenteis lineis diftindiim, aut alia ratione fplendidum , & comi en i ens , quo à fummo ad imum tota pixis operiatur. Vaia omnia , Sc opercula pixi-dis fint ex argento, vas pixidis intus lene, & planum fit ii pes pixidts propter Ecclerix paupertatem argenteus fieri non poteri: , fiat ex xre, -tota tamen pixis inauretur.
Si cuftodia in Altari fit, ibidem firmetur, neinoueri loco poriit, &" vitra alia iuperius dicta de cuftodia laterali, pro cuftodia Altaris comparentur conopcra colorum Ecclefiafticorum, que PI ebani & C tirati pro temporum, & iblennitatum varietate ad Culi odiam contegcn-gendam adhibebunt. colores Ecclcfiaftici funt. Albus. Niger, Rubeus, Viridis, & Violaceus. Clauis Cuftodia? firma fit, fit etiam pul-chra,& inaurata, At cTu dula- fenea rubea inietta cum flocco filis fici-cis,& aureis conferto : atque haec à Plebanis,feu Curans diligerer (eruetur . Intra Cuftodiam nihil omnino fit preter pixidem. & Sacramentum.
Quod pertinet ad minifterium huius Sacramenti mE-'dcria, & extra obeundum ; nunquam miniftretur à Plebapo, fa durato , &: aliis fine fiiperpelliceo, & ftola : in Ecclefia miniftretui uim dericis,quam laicis, ad pedtus communicantis luppofita n--,'p-jnigda : vinum coni municantibus non exhibeatur in Calice	r ilo ftamnp' , ftd
poculo vitreo, vel argenteo, non tamen ha.	navn dd-f-j pro
locorum -& pcrlbnamm qualitate.
Ciim Sacramentum eftemirad infirmos, At ^	Tctimomnibus particulis Sacramenti, fcneftclla Cuftodia: .	' aperi''
vfqueadreditum Sacerdotis: fi vmcatantum panica, fertur, Cuftodia claudatur ; 8c redeat Sacerdos luminibt. campanula nc’npulfàta. (i pl ures exportauit & refert aliquàm tatui propter Sacrarne n tum teuerem er, vt egreflus fuerat.
Fiat Pluuiale/ericum coloris albi (vbi fieri poteri) quo induatur. Sacerdos :n proctflìonibus,& delatione Sacramenti ad infirmos.
Cum deferendum eft Sacramentum ad infirmos, primo pul finir campana maior Parochia’, qua moneantur confratres, & alij vtfre-
quen-
quentia, & luminibus aecenfis Sacramentum comitcnturt deinde Sa? eerdos cum fu perpel liceo impolita humeris Stola, himpto Plumali, precedente fonora campanula,& laterna aurea maiore(quod laterno-num Vocant) cum Imnmc, funalibus, fcutorticii$,velcandtlis ante, &poftipimti inccnils cum Sacramento procedat, aliquo Vmbcllam Icricaitt coloris rubei pro tegumento Sacramenti portante, ipfuquc Sacerdote ihtcr eundum humili,ac prellà voce recitante Plalmum Mifcrerctàm in exitu, quam in redi tu, fi reportat Sacramentum .ad Ec clefiam.ln thalamo infirmi patetur menfa cum mappis nitidis ad formam Altaris, & in minifterio Sacramenti ntc fiant, dicanturq; omnia iuxta ordinem Sacerdotalis Romàni. Vbi noh fuerit pluuiale, hoc faciat facerdos cum fuperpelliceo, & Itola.
In montibus, viaque lutola, & difficili efferatur Sacramentum ad infirmos in theca argentea inaurata intra bur/àm panno feneo,feu vil-luto Confeflam, & pulchre ornatam. Sit burfa innexa funiculo feri-co firmo,Se à collo, dum itur, ante pedtus Sacerdotis cum Sacramen-v) pendeat i reliqua ornamenta propter locorum impedimenta omit-tipV?Jint.
In reiquiS, qu^ pertinent ad minifteriumhuiusSacramenti.feruen tur,qu$ inSacerdotali Romano.	t
Particula Sacramenti renouetur faltem flngulis quindecim diebus. Qui ex Sav-rdotibus cuiufcunque oflicij, & gradus fit, Sacramcn-tum fub vtraqtiefpecic miniftrauerit, pr^ter excommunicationem, quam ipfb fadto ircurrit, fciat fe debita pmiaaficdtum iri.
Poenitentia Saermientum, vtmaximum eft, &:adfalutem afliduc peccantium neCCyamim, ita piè, prudenter, icite miniftrandum. De ritu, & ratione hinifterij nihil ponimus hoc loco, nili quod inSacerdotali Rom^pr^feripttim elt. Cum valentibus, & integris mini-fttap	'-'eiia in confeflionali ad hoc conftructo, &m patente
,1, * ^.notato miniftretur.Sementili' pro huius Sacramenti minifte-rioVqu? in pagina Confefiariomm proniulgata funt. Prcterea con-fcfiionali, vbi ^enuflcdtir pornitens, affigatur ghttinopia imago Crucifixi . vbi vero fedet Confcffimus m confeflionali, apre confinila tur pagina cafiium referuatorum, & Confefiariomm. Habeant omnes Plebani, & ali) ad curarti animarum approbati,BulJam in Caena Dosimi Roma: promulgari folitam,
Nemo
Nemo Con fc iriones qual i rercunquc brcneš, qua* es funt,' quas re- ; conciliationes vocant,audiat prxtev canonice probatos obtenta licentia in (criptis à nobis,vel à Vicario nodro. Ad Archidiaconos declaramus non pertinere approbationem ad Confeiliones,& curam alarum.
Nemo ex Confemrijs probatis,etiam regularibus tempore Pafcha-tis audeat,prgtcrquam in cafu lubilei, quo aliter difponerctur, ad con-feiiioncs recipere aliquem alterius Parochiae fine licentia propri j Paro« chi:(ed neq-, ad Communionem,nifi praecedente Parochi licentia.
Ptarcipuum fit munus Parochorum quindecim diebus ante fefium Pafchatis RefuerečbionisDomini nodri lefu Chridi ad fingnlas Paro chiar iux domos accedere, & in fingulis famili js exquirere numerum čorum,qui aetatis ad communionem fufficientis,& idoneae funt: & iit libro familias, & numerum communicandorum confcribere: iuxta quem numerum parabunt fruda, (eu fchedulas quadratas carta: albae ad magnitudinem figlili propri], quas informatas imagine figlili in albo fine cera con feruabunt v/q; ad tempus Communionis. Min idrata communione datim fingulis lingulas (chedulastradant. Tranlafto die očlauafPalchatis, ad lingularum familiarum domos accedant, 5c repetant lingulas à fingulis(chedas,& exoppofito libro pernofeentes, qui non communicarint, illos denunciabunt nobis,leu noftris V icarijs Fo-rancis:vt pro Dei gloria,quod expedire videbitur,decernatur.Liber ve ru ip(e fub cudodia Plcbani, fcu Curati perpetuò fit.
Parochorum munus eft, vt fortuitis cafibus, & fu bita: Parochorum nccellitati prardo ede dudeant : idcirco Parochiaru didiričtio fačta ed, &linguli fingulispnefečb. vt certum vnaqumq; minidrum habcat,ad quem confugiatmeq-, vero ferendum ed, vt; qui fines habet fui gubernij certos;errare longius con tendat,&gubernium, quod lingulis periclitatur momen tis,deferat: prateipi mus igitur omnibus, &c iingulisP a-rochis,& Curatis,vt intra unes fuat Parochiae domicilium,in quo reli« deant,habere curent.qui contumax fuerit.poenisineum condignis a-nimaduertemus.
Debent Parochi,^ Curati omnes bene fui muneris partes nodi-; vt, quzexofficiofuftinent,fideliterexequanmr. In primis autem intelli-gant, ijs, quizgrimdine laborant, 8c vel ad exitum vit$ properant,vel lančtae patientiae bonain adhuc non habent, operam charitatisfede-beve;ne,quod abufu acerbillimo percrebuit, longius ferpat; vt putent, egrocamibus fi facramemum poenitentia: proponatur, metu datim i interituros
tcmirosi-Hc ; & necclBriavn medicinam fpivitiis, & confcientii’ protraham v/que ad mortem, cnm arger amiliis fenfibus corporis, vfuq; rationis impedito, nihil piane nomt eorum, qu;c in vira commifit, Šc. estremoconfličtaturfpiritu: quidum fanitatem corporis pofthabita fallite anime perperam expetunt, vtrunque miferrime perdunt. Vo-lainus igitur,&priceptogranillimo omnes, &c qiiolbunq, Parochos, ©liratos, feti etiam Vicarios vbique locorum Dioecefis Aquileienfis cxiltcnrcs adftringimus, vt intra fuamParochiam perpetuam adhibeant diligentiam, qua aegrotantes cum primum decubuerim,perno-fcant, accedant, confolenmr, & fpirituaiiaadiumenta prudenter proponant; lolle ite vero poftconfeflionem,& fančtiHimain Communionem vfq; ad extremum vitae tempus omni chantac s ftudio profequan mr. Carent praeterea, vt Medici Bullam Pij V. dcob/cruandis in curatione infirmorum libi intimatam obferuenrjvt in re maxima,in qua fa-, ] us animarum,& interitus vetlatur,nihil defiderari Ibiicitudims,ac diligentiae poffit. Qiurd fi fuerint impediti,quo minus pttedrbtaexcqiu» tur,prohibemus illis,corpus defunčti in Itilo fa ero lep el ire finelicentia noftra,aut Vicari] noftri p rasu ia rei cognitione. Volumus autem impedimenti oppofiti tempore h.mc nuliram prohibitionem atgri propinquis intimari per iplos Curatos,
In facramento extremae vnctionis mini(lrando,vt in reliquis,fernen tur,ij ritus,quos Romanum Sacerdotale pneferibincertus numeruscä-delarum explodatur. Caneant Plebani,& Curati quicquam petant,aut exigant hoc nominerfpótèoblatum pro elemofina liceat accipere. Qui contrafccerint, iufttevltionis p cenam lubibunt. Non expedietur,dum arger omnesanimi. & (enfus corporis amittar,vt ei miniftretur extrema vnäiorquod liepè docendi erunt populi,vt intelligant polle hoc (aeramentum eisvel maxime fvučtuolum elle; fi peten tibus,aut pie lai tem, religiosèq; fumentibus tribuatur. Vafculum olei extremi vnčtionisfic argenteum, & lèni etn r in loco decenti : efferatur autem intra bullam iericam decentem funiculo letico appenlani cum reuerentia.
In Matrimonijs celebrandis ammaduertät Plcbani,& Curati, vt nul li clandeftino matrimonio intcilintlub poena alacris Canonibus indi-«ffa, & feruatisferuandis infligenda, fi quid tale in hoc genere commi-fcrint. Seruent omnia, qui a lacco Tridentino Concilio /tanna funt in v	dentiti-
cìcnmicutionibns,bcnedi£Honibus,&: alijs. In qno,vt maximis abufi-i bus,qua pott ft diligentia,oocurramv; difh'iótè mandamus omnibus,& fìngili s Él e ban is & Curatis (ub pena arbitrio no ili o contra non paren tes ferenda, vt femel in menie prima videlicet Dominica cuiuflibet men fìs intra Miflarum folennia integre, & diftmdtè populo publicent, & deci avent, ipfisq; drligentilTìmc oblenient Decretum /acri Concibj Tri denum fefl 24.C 1 .de reformatione Matrimonij in linguam Italicam, Svlabonicam, /eu Thcutonicam pro gentium, & locorum captu con-ucrium: quod non modo pnecipimus in Parochial ibus fieri; /ed etiam in noftra Metropolitana, & Ecclefijs Collegiatis totius Dioecefis intra Milfam Conuentualem.
Librum etiam Matrimoniorum habeant Curati,in cuius prior; parte /cribant matrimonia rite fatiis denunciatiombus celebrata:fi qua m-tercellìt difpé/àtio,fcripto exprimatur, qualis/it. Nomina,cognomina, parentes vtnulq; partis(cribanturcum die,men/e,anno,teftibus,& loco, in quo matrimonia fuerint celebrata. Cum vei ò /aeramenta extra calum neceliitatisin Eccle/ia mini/trari deceat, non in profanis locis; omnibus,& fingulis Curatis prxcipimus,&mandamus,vt matrimonia non alibi,quam in ParochialibusEccIe/Ijs,ni/i legitimum obftiterit ini pedimentum,celebrent. Impedimenti cognitionem nobis & Vicario no/lro re/emamus. In poftenorem partem libri Mortuorum nomina, cognomina, patriam, familiam, parentesfeparatim referant: /i fuerit coniugatus, (eu coniugata, t ü expreliionc conitigis, etiam die mortis, menfe,anno, & loco fepultura:,vt facile interno/d pofiit, fi res ferat.
Cum autem piorum largitionibus dotata; Ecclefia; fuerint, vr in ijs fàcrafrequenter, pradertim vero fe/tis diebus fiant: /latuimus,& mandamus, obligationes celebrand prtecisè'impleri debeie : in quomfra-fcriptà prvccipimus obfeman. Vt Mi/Ta: /aerum cxccpta nočtcNariui-tatis Domini,non ante lucem fiat: non pomeridiano temporemihil /ii per/litiofi admittatur. In men la al taris coram facerdote nihil lupa/linose proponatur: explodatur certus nurherus candelarum: m foli rapio ua,incóuenicntia longeavccantur.Omniaiuxta Rubricas Mi/Ialis Romani. Siccarum Mi/larum certum numeru,& v/um omnino tollimus. In Miliis nonis illiberales eleemofynarum petitiones, &c alia omnia, qute vel auaritire labes excogitauit, vel irreuerentia, quie ab impietate só longè abeft,in Ecclefram intulit, de medio tollimus, & abolemus.
B con-
contrafacientcs pro mode culpa? plerentur.
Quia velò ftatis horis M illarum cel e blatio fieri folctjac debet,vtpo piiluš ; qui ab Ecclcfiapcr aliquod fpati um di fiat, vel (vteft frequenter apud rufii cos) helicinis laboribus fatigatus tcmpeftiuc audito (acro ad refečtionem, & quietem properat; fp in mal i iucunditate, & Mifia? facto recreetur,pra?cipirnus.& mandamus Curatis omnibus, vt horas celebrandi ita oblenient,vt ad nullius infiantiam populorum lolitam (a-tisfaòìionem frati dare p vadum ant, femoto abulu,qui alicubi perperam viguit,vt nobilibus locorum in longam diem obdcrmifcentibus, dnm illorum delitijs,5c corporali commodo nimiim indiilgetur,vfiiuerfus dilabatur populus, čcabEccleha non audito (aero perturbaris animis difcedat : quafi Etera pendeant à commodis paucorum,nó ad omnium (pirituale lubfidium,& conlolationemfuerint inflituta.
Si quis vel ratione Capellania',vel fubfiitutioncfacta ad Capellanum, aut alio modo Ecclefiam, (eu altare habet proprium, cui fit mini fieno celebrando Miflte adfcriptus,cnm volumus in propria Ecclefia,fiue altari celebrarceli fi caufà tx accidenti noua impedimento fuerit, qux illum excufaret.Qui alncv fine rationabili cauta fccctit,multitandum decernimus poena,qute munus celebrandi fimm omittentibus imponitur. Abufiun improbamus,& praetenti Conftitutionetollimus,vtabEccle fijs Collcgiaiis, autetia parochialibns, vel inferioribus Pratfcčti Mida-rum dimittant (acerdotes,qui celebrandi in illis munere funt obftričti, vt in alijs Ecclefijs ad aliquorum inftantiam celebrent; in eos,qui aliter facere ftudilerint,animaduerfioneiuxtailloium contumaciam pro-celltin.
Viguit abufiis fuperiorum,ac etiam pra?(entium tempora negligen tia,vt in Ecclefijs Parochialibns, &earu filialibus,in quibus Curati per annum celebrare tenentur, nulla fit Mifiàrum conftituta Matricula, vt ignorari prortus contingat,qux p rxcifa fit illorum ad celebrandum o-bligatio : quod emendare cupientes, mandamus omnibus, & fingulis Curacis,& Capellan is, qui proprias habet EcclefiasicumMetropolita-nx,Sc collegiatis hxc ratio diftinčte pateanvt termino menfis in fuaSa criftia tabellam eonfečtam habeant,in quafintobligationes Miffamtn celebrandarum tam inParochiali,& filialibns;quàm in Capei lis cófcri-ptx; Vicarijs Foraneis rationem obedientix reddituri non mòdo in exe quenda Conftitutione prxfata, fed etiam in ea fine dolo, & Ecclcfiac fraude perficienda.
Sicubi
Sìcubi ex legatis pijs numerus Miìlàmm ita magnus eft , vt Ungulis Hon poffit diebus iuxta difpofitioneni reflatorum celebrari; vel funt c-lecmofynx ita tenues, vt oneri iàtisheri non poirit:mandamus,vt à Capitulis Ecctefiarum Metropolitan^, & Collegiata™, item à qui bufare Parochis diligentia adhibeatur,vt res ad nos deferatur,quo medicinam opportuno tempore idoneam conficere poifimus.
Peregrinos Clericos fine dimifiorijs propri) Epifcopi, approbatione, fubfcriptione, & figlilo Patriarchali munitis ad celebrandum u» > Dicecefi nemo admittat ; quod etiam in fao titulo Vicarijs Foranei« pr^icripfimus curandum .
Optandum, & folicitècurandum,vt minorum ordinum infiitutio inEcclefia Dei neq; otiola fit, nec omnino neglečla iaceat; cum etiam Sacri Cócilij Tridentini Decreto ftatutumfit, vtad veterem vfam & confaetudinem Epifcopiorum diligentia reftituatur ; vt, qui ad illos, promoti lunt, propria minifterianon omittant.
Pire ter ea Sacrorum Canonum ftatutis decretu m eft,vt in pagis et i a, & villis,nedum in Parochiis Ciuitatum,& Oppidorum , Curati fingu li Clericum apud fa habeant, cuiusmimftcno ad eavtantur,qii2 mo do cuiuluis etiam infima; conditionis homines coniugati,nechabitu-' dine animi, neque decenti corporis cultu apti, exercent, celebrationi miniftrantes, Altarium ornatui, & Eccidi a; totius cultui faruientes ; eum omnia ignorent, & à re fa era, & factis hzerente al i en i ores omnino habeantur, & appareant : Statuimus igitur, & declaramus in omnibus Ecclefiis Curatis tam Cinitatum.quam Oppidorum, & villarum ex redditibus, qui modo campanariis f^ctilanbustribuuntur,excerpendam effa portionem, vel integrum etiam dipendili in Clerico dandum, qui Sacerdoti celebranti, fau minifhanti cum fuperpciliccu mfaruiat, & comes perpetuus fit, Ecclefiam , & Altaria curet ; doktrinam Chriftianam doceat, toti denique Eccldue munera minorum ordinum obeundo pra;fit, & fab fui Sacerdotis difciplina.&obedien tia viuat. Hunc ijdem elegant, qui campanari) clcótionem de iure, vel confuetudine habent ; & in officio mai eat, dum vel muneris fui partes diligenter obierit, vel ad Diaconatum afaenderit.elt čtionis probat io ad Curatum loci pertineat. minor quatuordecim ann snnn ft à natalibus habilis, grammatices non ignarus, ad difaiphnam, & peritiam litterarum non ineptus ; voluntateà pietatis iUidio,&: Sacrarnen-tovum frequentia non alienus, m habitu, & tonfata Clericali affi-
B a duus»
duus,vt fpes fit, illum aliquando gradatili! ad Sacerdotium pemenire polle__a -
Norint Plcbani, 8c Curati illorum partes die, die Dominico Vigilias Sanctorum,feftos dies,& ieiunia, quatuortemporum incipientis hebdomadis populo denunciare, ac de Sacro Quadragefìmali ieiunio feruàndoiuxta pneferiptum pagina:ànobis promulgat^, animos fidelium iiiftimere ; nec latis putent eorum officio fieri, nifi addant, ad quid quis teneatur felto die,vigilijs, ac temporibus ieiuniorum .
Cum Sacrorum Librorum vfus ad infiituendas in primis eorum, qui alijsprxfunt,mentes necefiarius fir, vt inde hauriri poifit, quid fit ad falutem neceflarium ; quid in Sacramentorum adminiftrationeexpediat,qua internofei ratione polfir,quod verum elt,atque honeftum : omnibus Plebanis,&iCuratis,finguhlque eorum mandamus, & praecipimus diltričte, vt Sacros Libros in manibus alfidue habeant, Sc ex-ijs decerpant, Sc colligant, qnze aliosdocere polfint: item frequenter figant Manuale Nauarri poftremar editionis,SummasCaetani, Medine, & aliorum, in primis vero Catechifmum Romanum, & Concilium Tridentinum_a>.
Vt animarum curam exercere fpirituaiis medici elt -, ita etiam Do-čtoris fine difciplinx commendatos infiruere : altero argrotantibus-mederi .altero famtatis integritatem(eruare : vtroque vero gregem revta ducere in portum Cceleftium pafcuorum via . Munus autem Parochi cft non modo Sacramenta populo miniftrare, fed reliquis bono rum morum exemplo pranrc ; dochrin? pabulo gregem fiumi alere, & verbi coelefiis fuauitate ad omnem pietatem'excitare, mandamus igitur omni bus Curatis cuiufcunque nominis, ac pnerogatiua; fint, vt Dominicis, & feflis diebus anni,exceptis ijs, quibus in eadem Ecclefia praedicatio à Patre aliquo Regulari fieret, fpirituale verbi Dei pabulil praebere populo non omittant : Praedicationis aurem fuae argumenta, vel ex Homilia Euangelij Dominica: currentis hauriant, vel ex vita San£ti, cuius dies fefius agitur, quam per compendium populo proponent ad imitationem, & inuitamentum pietatis, ac deuorionis : po-tiifimum vero ex Catechifino Romano in linguam Italicam , feu loci propriam tranflacoaliqua de Sacramentis,illorum e/ficaci-i.,fmčtu,ne-edficate j aliqua etiam ex Sanctorum Patrum didis decerpant pro Parochia-
fochianornm captu, 5c vtilitatc: cuius rei caufa commodum erit iiL.» promptu habere Biblia,Homi has Vammi .Sančtorum Dottorimi Cö-mentarios, 8c piorum aliquot Ičriptomm libellosj quibus, 8c docentis fpirimspiè inlìimi,5c eoiù,qui docentur, animi facile intimi poterüt.
ChnfHanam dottrinami ad imbuendas puerorum mentes pietate, acreligio 'eab EcclehaSanttamilitatam praecipimus, & feriaman-damusomriibus Dominicis diebus anni in ungulis locorum Parodiijs ordine, quo decet,exerceri : neque vero in Oppidis tantum, & Ciui-tatibus,fed etiam in Villis: volumus autem moneri frequenter populum inter Millàrum (dennia Indulgentias à fummis Pontificibus Gregorio X111. & Pio V. i)S ede attributas, qui dottrinarli Chvifiianain docuerint,vc vel ('pirituali lucro,acrius incitentur,vel aliorum imitatione ftudiofiusad egreg i operis exeeutionem inuitenmv. Qui ex Curatis rem neccffamm pro Dei gloria, & animarum tallite per negligen-tiam,fcucontemptumomiferint,rationem fereddituros non dubiter. Poli prandium dato figno alicuius campana: Curati pueros in Ecclelia recipiant, &: mxta fcholamm ordinem inftkuant : recitationes, 8c pia armulandi ftudiadifponant,vt his primis rudimentis excitetur pietatis, & religionis eximia progrellio. Vbi huiufmodi fchola: adhuc non fiint inltituuT,quam primum Curatorum diligentia, & prudentia in-ftituantur. Cum auteni,qui aetatis prouettionis funt,nece(Iaria interdum ad fidei Chriftiante dottrinam, (quod funime reprehendendum e(l,&:charitatis Itudio, omniqueratione emendandum) ignorent-, hibernus Curatis omnibus, vt lingulis Dominicis diebus poli perattam lacn Euangelij declarationem, 8c publicam confdTionem populo clara voce, 8Č lenta prolatione recitent orationem Dominicam,(al utatio-nem Angelicam,(ymbolum Apoftolomm, Precepi«, alogi, & fe-ptem peccata mortifera,vt ab ijs,qui funt in EcclcfLi,audlu.C..r,& ad-dlfcantur. moneatur vero populus, vt attente fubfequatur, ac deuotè, difeere ftudeat_«3.
Polt perattam Dottrine Chriftiane exercitationem mandamus, vbi fit Clerus, bc confuètudo Vefperascanendi, llatini velpere canantur : vbi velò non eli Clerus, Curatus peratta Dottrina llatim Velpe-ras recitans de Brcuiario dicat, & compleat. Qui ex Curatis illa neglexerint, & conftitutionem prefatam non impleuerint, (ciantfecor-icttionisnoilve animaduerfionemnon effugituros.
Congre»
Congregationes Cafuum Confcientiae multis iam locis indituras« & non latis adhuc promotas omni ftudioprouehi longius cupientes: äc^quod particularibus locisordmauimus, & exequi mandauimus ; in vniuafalem difponuonemredigentes: mandamus,& praecipimusfin-gulis illas mennbus fieri debereloco, 8c tempore à Vicarijs Forantis intra fines fiia: Regionis pra:(titucndo : cuius temporis, ac loci prarfi-nitionem qui contempferint, prima vice damnentur pana librarum duarum monttte Venetee icrelcente vero contumacia augeatur etiam pcena: iplos autem Vicarios prxfentis Conldnutionis dilpofitioneob-ftričtos effe volumus,vt didam Congregationem vocent, 8c ca us adhibito confflio peritorum,&: aliquorum ex Clero proponant : ex congregatis interrogent eos,quos itidicabuntad dicendum aptiores : deci-ìiones fieri curent, & in libro, qui erit proprius illius congregationis, feribant. reliqua etiam vel in hac parte, vel alijs exequantur Vicarij, vtin illorum capite plenius praiftituetuiu»..
ConfraternitatcsSandifiimi Corporis Chriffi omnibus locis cum flatutis per confratrcs obferuandis erigantur : vbi iam canonice ered? funt,conferuen tur,&augeantur tam in ijs,qua: ad cultum,quàm in ijs, quarad pietatem (pedam : quod de alijs etiam Confratern i tat i bus (creandum edicimus, & promulgamus. Altaria Confraternitatum ( excepto Altari San ridimi Sacramenti,quod non dubitamus inter alia lotis omnibus eminere mundicic,& ornamentis (acris) proprijs fumpti-bus Confraternitatum in(truanuirJ& ornemur iuxta illa,qute pro alijs Altaribus mandata (tint. Si Confratrcs negligentes,&: irreligiofi fuerint,interdidum fit illorum Altare,donec omnia, qux mandata funt, re impdeuerint : id quod ad Curatorum diligentiam prouidere, &C ad Vicarios fua* Regionis fi opus fuerit, referre (pedabit^.
De Ecclefiis, & pio in eis y er fandi modo, ^Altaribus,
& Sacriflijs.
TX O M V S Dei, quam decet fanditudo,domus orationis, & fim-JLv ditatis mundicie excellere debet, vt fiant in caritè diurna, &: fa-era; poftulationts etiam, precationes, & vota Deo foluantur: hanc tanquam (ponfam Parochi, &: quicunque Pnefedi (artam, tedam co-fcruaie>&non(olumrebusfacnsinftruere, fedijsetiam,quielocum
decent,
decent, ornare débent. fbfum bene (Iratum (It,parietes purgati,cui tus vniuerfiis honeltillimus. Altaria reformentur i nxra inftructiones particulares (ingulis datas. non con(truantur nona Altaria, non fiant Ico-nxex pičtura,aut (culpturacuiuictinque Ecclcfiafticx hiftorixnobis inconfultis ; ac,dum confuIimur,perfcribatur integra plcnaqueintentio extruere volentium. Altarium longitudo fit decem palmorum,la-titudo quinque paulo minus. Gradus (itperior,in quo confidit Sacerdos celebrans,fit latitudine,& longitudine xqual is menfe,nec preflior, necaltior,quam vt commode, & decenter celebrari poilit. Antipen-dia omnia (int ipfi inenfit; $qualia,5č fiant ex quinque coloribus Eccle-fiafticis,& pro diuerfitate Fdfimtatum, ac temporum adhibeantur^». In vtroque cornu Altaris candelabra fint ex orichalco : in medio Crux (altem lignea, fabrefacta, & apte picta : ad pedem Cruciscarthaorationum (ecretarum ex ijs, quas podrem is annis editae funt : fupra mappas Altarium extendatur tela viridis, aut violacea tegens mappas, &c mundiciem Altarium conferuans, qu:e accedente Sacerdote ad celebrationem eleuetur, illo recedente iterum extendatur. Ante Altare pendeat lampas ex oricalcho, qure (ingulis (altem menfibus mundetur . intra (cabellum,fitte bafim Icona?,ve! intra thecam Iconc,ve! polt Iconam nihil omnino feritetur : (int munda oia,fint expedita. A cornu Euangelij, ficubi fuit in parieteolim Cudodia San (didime Eucharidie, 8c adhuc fenedella? pidam habent, vel infculptam imaginem Chridi Domini,aut inferi pnonem,ex qua colligi pollet,ibi efle Sacramentum Corporis Chridi : tollantur i magincs,& ligna huiu(modi,nein re maxima errandi occdfio prrebeatur : in didis fenedellis bene munitis (eruentur olea (aera in vafculis argenteis rubferafirma,& claui. Ampullq ftamnea? pro vino, & aqua ad facrificium nunquam adhibeantur, fed vitrea?. Thuribuium,Nauicella,caldariolum proaqua benedidafint omnino in Ecclefia. Fornix,tedum, pauimenmm mundicie, & cultu fplendeat : parietes omnes feriprionibusquibufeunquemundentur. Vaia lapidea pro feruando oleo ab Ecclefijs afportentur. Pruda imaginum Sandorum, ipfieque imagines, quf vetudate confumptg fimt, dalia Ecclefia (fica lacera, (ea frada quacunque combudibilia incendantur , & cineres in pdcinam Sacrarii mittantur^».
Confellionalia in lingulis Ecclefijs locentur, &c torfint, quot (ùnt Sacerdotes.qui confellionesaudiunulocusconfeillonalium fit in paréti. In ingrefiiiEcclefia; à cornu Euangelij condituatur fons (acer Baptii
mir ^
£u!:fit<kcens,& mundus, habeat cratcvem vitreum, feram firmam, a-perculum oniatü. à cornu Epiftolreex oppofito fit vas lapideum aquar fančhv cum afperlorijs. Altaria omnia extra Ecclefias de(truantiir,5i catena: feiTex, quibus Ecckfite qivedam ci nqun tur,auferantur. Pi (cma Sacrari) fit in angulo Ecclefi.T iuxta fontem Baptifmalem : fit in forma armarioli in parietediabeat foramen in pariete,intra quod influat aqua per fecretos tubos in Coemeterium: portella facrarij fit munita fera, &c ciani cuftodienda à Plebano . Capite omnescadauerum in Ecclefijs defla nantur,illatis cadaticribus intra folum facrum,autintra fepulcru; nec permittatur,vt iterum fiant : fi fiat contra pnefentem Conflirutio-nem,tx nunc declaramus Ecclcfiam Ecclefiaflico fubiacere interdicto, quamdiu capite defhuóte fuerint : fepulcra vero in lolo Ecclefix,qua: fieri interdum contingit, volumus preflb opere exlti ui, vt nihil emineat, quod incedentibus impedimento fit.Pauimenrum Ecclefiz feruc tur integrum,nec rumpatur, nili ob fepnlcrum muro,& fornice con-ftruendum. Cruces, calices, nomen venerabile Dei,imagines Dei,& Sànótorum infculpta:,feu inlcripue (epuleris,vel in (oluEcclefia:,qua-primum omnino tollantur;nequelignete Cruces mortuorum tumulis in Coemeterijs figamur, ne facrommlignorum conculcatione irreue-rentia:culpa committatur.
Feneltrx Ecclefiarum, quibus à priuatorum domibus in Ecclcfiam imrofpicitur vitris &: clatris ferreis muniantur, necaperiantur.
Sumptus omnes,qui adornanda Altaria neceflanj limt,fiant ab ijs, quibus ante fieri confueucrant.
SacriItize parietes habeant nitidos,integros ab humore influente: circa Sacrifliam humus extra deprimatur, vr folum interius al tmsfir, quam exterius,etiam fi pauimemum Sacriflize eleuandum eflet. Sit in Sacriftia lauacmm pro Sacei dotibus ad celebrandum accedenti bus cu mappa nitida: fit Oratorium pio animi przeparationcfint Armaria,& atcze apte difpofite:fit mafia line 1 anchus pro Sacerdotibus vcftimcn ta (aera finn ere volentibus, non incommodus,& ibidem flatuaturcar thapto factarum velikim lumptionecum orationibus. Alb;r,&extera (aera indumenta non lacera,non (ordida,non indecentia.Colores in cafnla,flolis,& manipulis ex Ecclefialticis coloribus effe debenrautal bi,aut mgri,aut rubri,aut viridis,aut violacei, &r adhibendi funt pro fo lennitatum & temporum varietale. Calices purgemur circa labium: in tus,& extra fiat omnino integri. Vela,quas ad operiendos calices ad-
hiben-*
hibentiìr, (int quinrque colorum Ecclefiafticomm/fc pro ratione tem poram,& feftiuitamm illorum vfus fit. Corporalia fint perfette qua- ; drata,firn mtmda,latitudmis, & longitudinis trium quartarum ad mi- > nusiburfa; corporalium fint magnitudinis aptz ad recipiendum corpo • ralia:fint ex panno ieri co, &: Ecclefiafticos colores habeant. V nuiquif- : que calix habeat ad minus duo corporalia, vr altero iòrdeicéte alterum habeatur pro vfu calicis. Purificatona fint quatitor pro quocunq; calice; fint quadrata, Sclatitudinis vnius quartre,cuius meniina: fiat etiam Pall.e corporalium, vel paulo minus. Sint ad mmus duo fiudariola pro quocunq; calice. Tela corporalium, purificatoriorum & fudarivrum fit decens,& conferuemr muda. Sacriftue habean r catinum pro prima ablutione corpotalium,&: purificatoriorum,per Sacerdotem,(èu Sub-diaconum perficienda, &aqua ablutiomsproijciaturin pifcinam (a-cranj.M dialia non tolerentur, nifi fint ex concčtis poit Concilium,5c Bullam Pij V. fimčta: recordationis.
Quod degenere prohibitbl»m non eft, <kprofanis locis fine pecca to exerceri poteft.hoc idem (acris exerceri minime couenit: monemus igitur, atque etiam feriose requirimus omnium, & fingulorum Paro- > chorum, & Curatorum pietatem, ac religionem ; eifdemq; in virtute fandta: obedientiie, & (ub poenis arbitrio noitro pro modo culpiinfli gendis pr£cipimus,vt nullo quocunq; pnetextu, folcnnitatc, axlione, etiam (aera,& alicuius facramcnti minifteno permittant, in folo (aero qiiidqitam venale cuiufcunq; conc!itionis,aut natur? conditui,aut vxn di,fed vel nundinarum tempore, vel alio quouis populorum con curili • abEcclefia, & iblo (acro venaliacuiufcunquegenevis omnia,& fingit-, Ia,licet minimipretij fint,amoueant, & opportunis remedijs, etiäin-*/ uocato brachio (eculavi deducant,& auertannmulto vero magis ab Ec clefia: vcitibulo,ac totoEcclefia.' ambitu quocunq; pietatis, ac religionis colore mercenarios ačtusexerceri prohibeant. Quòd fi Dominus, ea,qua: ad iacnficia in templo peragenda neeeilaria erant, è templo (ii ftulit;non facnficia damnans, qui etiam par turturum, aut duos pullos * columbarum offerri pro ie voluit, vt legem impleret; & mercaturam, ; 8c auaritiam à domo (aera funiculo de flagellis facto ciccit, & eff udi r, ; quanto eos grauius coercui(Iet,qui nó tam principaliter neceffaria, (cd deuotionem animi offerentis tantum indicantia in Ecclcfiam, vel loca Ecclefic vnitim hxrcntia inferunt, vteadem ibi vendant? cum exipfa •	'	C	materia,
materia,que venalis proponitur,5č loco,in quo proponitur,fàtis colli-gere quifiq;poffit,aliquidfubeflè cupiditatis,Ä"indecentia. Idcirco omnibus, «Se lingulis Capitulis, Vniuerfitatibtis, Ecclcfìamm Rcčto- 1 ctoribus,Parochis,Curatis, & Capelianisgrani precep.to inhibemus, atque etiam fub poena interdičti ingreffus Eccidi a: prohibemus, ne in jpf o vertibulo Ecclefiže,multo vero minus in Eccleha candelas,aut cerea membra, feu rtatuas, aut pictas tabellas, aut alia quacunque figna venderepi^(umant,aut vendi permittant. Si quid eft,quodvel ad cultum fpc<rtet,vel ad deuotionis, ac pietatis tam confetti and quàm au-gend^ ftanun pertineat, id extrafolum facium, loco apto pro aducna-rum commodo conrtituatur,vt,quod non decet,amoueatur, &c rei fa-ci^dignitaticonfulatur.
.■Quod fuerat antiquis temporibus piè infti tutum, porteriornm tem porum iniquitateà redo fui ordincimftituti deflexit.Vigilatibus enim populisapud Eccleflam, 6cmemoriasSanótommnodurno etia tempore frequentantibus, nihil fuerat ohm vel petulantia corruptum, vel facrilega temeritate fcedatum; quod pofteriorUm feculorum nequitia, & graniorum malorum commilitone obfbleutt: adhuc tamen audiui-mus quibnfdam locis mulieresvigilijs San&orum m Ecddijs perno-dareiquod ne liat,neve pretextu pietatis grauius aliquid cdntmgatidi-rtriótè mandamus omnibus Parochis,& Curatis, feti Capelianis quarumcunque Ecclefiarum noftre Dicecdis, vt profatum agendi vigilias abufiim omnino tollant, ac tollere, ik delere modis omnibus curent : quod fl vel perconniuentiam,vel per affedatam negligentkim,cumqc currere polient; periculofam rem alere videbuntur,npiint fe dirtridam yltionem fubituros die,
Eccleflam, in qua fiunt fact a,	cultus diuinus ex ordine peragitur,
omnibus vacare impedimentis conuenit,ac decet; idcirco concurfatio nes pauperum quommeunq;,etiam miferabilium, qui celebrantibus,
orantibus moleftiores funt,quam vt ferri aliquando poflint,ab omnibus EcdefijSjdum facra finnt,arcendas decernimus: mandantes omnibus Capitulis,Parochis,Curatis, & Capelianis, vt mendicantes hu-iufmodiabEcdefljsexpellanttpermittantverò inEcciefiq fonbusc-leemofyn? petend? caufa conflftere ; modo ne vocibus obftrepant, vt ^audiantur, & diuina perturbent,
In Ecclesia,qua: domus ed orationis,pic,fanftcq; vcvfari decet: debet autem efic perpetua Parochorum cura, operam fuam m eo ponere, vt in Miiiie iacro faciendo populus noh miftè, fed diftinétèailìftat. in parte proxima Akari omnes mates^ poft inares fera me, ne,confu (ò intraEcclefiam fexus ordine,irrepat aliquid mali, quod plerunq; eue-‘nifledolendmn,ac,nevnquam contingat,prouidendum. fmmine vero in Ecclefiam itixta dočki nam Apoltolicairi. nifi tečto capite ta pud Inquarti coniugata, & vidu^ non ingrediantur: quod debent Curati, 6c Pr^ftčbi Ecclcfìariml fepc moti ere, & obiurgationibtis prudenter, ac diligenrer curare,vttnodefi:i?,& pietatis temperamentum locisom hibus i‘eruand^,in Ecclefia pt^feitim diligentiilìmé cuftodiatur.
Deambulationes,excurfationes,&peniicacem^curiofbrum petulait tiam longè ab Ecclefia arcendam decernimus: item ačta judicialia,tra-ótatus fccuIarrS,infi:rumentomm, & contvaéhm quamcUnq; fpeciem: item repofitiohcsmetciüm,tabülarum,&:quortiincunq,l profifnorum in Ecclefijs onanino fieri prohibemus. Monetnus etiam Regulares, vt idem in fuis Ecclefijs faciendum, & feritandum curent.
Inolcuitabufus,ilicquidem àmenioria,nedtUnconfitctlidinefidc-lium tollendus, vtfblennioribus quibufdam diebus vel Dedicationis Ecclefiaž,veldieNataliSanČtititularis,Vel Patroni; cum frequens populus ad Ecclefiam folennitatis,ac deiiotiOrtiseaufa Venit, vt Veniam à. Deo peccatorum precetur, votaque fua humiliter offerat, eiufquc mi-lèricordiam in fuam tutelam,& fubfidiiiin imploret; non fine Deiof-fenfione,&fcandalo bonorum choreas ducat. Se gentilitiis quibufdam fe ritibus totum dedat: vnde peccatorum committendoruocCaliomm leuis ; deinde blafphi^mire, ebrietates, & periculof^ interdum rixa:, :bomicidiafubfeCtmtur, & fefti przefenim diespva-potentis Dei laudj--busdeftinati,ipfius fummi Deigraui ctun iniiina traducuntur ipfispe-* 'ticEcclefiarum foribus profanaris. IdcircooinhibuS; & finguhsEc-clefiarum Parochis,Curatis,& Vicariis diflmkc prccipimus,& (ub interminatione Diuini ludicii mandamus, vt, quantum poflunt, tantum nitantur, quo abufus, & corruptela huiufmodi tollatur : femel autem •lingulis menfibus primo Dominico die menfis Decretum hoc populo promulgent,& intimare ftudeänt : ipfi etiam pro viribus eurent,vt populum, Parochianos in primis fiios ab huiufmedi corruptelaauertanr, 6c pro vitili abducant, cum dicsfeffosad gloriam Dei inftitutos fine i- -!u	C a fcan-
fcandaIo;& peccato tfucere oporteat. M'agiftiauts1& Dominosqttof-c linque Iu id icentes temporales per milàricordiam Dei obfccramus,ne pretextu luri/diclionis tuend^qute,/! timore Dti,& reucrcntiaSacrorum non nitatur,incerto nutare itatuA-& concidere facillime lolct;gra-uc hoc piaculum defendere, & aučtorizare concntur: illis enim omni-bus,& fingulis edicimus,& obtertamurcoram Deo,5c Angelis,& ho minibus, omnia /celera,& peccata,qua: prem,/lotum occafione patrari cornigeri tallis, inquam,qui diem IančlumJ&Jocuin, /acruin,.vcl fa-cro haerentem vio!arint,ac tcmerannt,feu caulqtn deliberate dederinn, vt violari,feu temerari porter,tributum iri. Capitulis vq-rq,.Collegiis, &: vniuetrttatibusEccleiiafticistam virorum,quam mulierum, qui Iu-ri/dičiionem habent temporal em,/ub pena interdičti ingreflus Eccle-fia?,officialibus autem dictamm vnjucr/iratum, rtuc Capitulorum, &c Collegiorum ,fi Ecclertaftic.T per/bnxrtnt, fub excommunicationis p^na prohibemus, ne talia permittant, cum impediendi potertateni_» habeantme zcdo timoris Dei,& (alutis animarum /tudio ad maiora co-pellamur remedia confugere. 1
' '	' ?	' • 1 ' . ' ' : . 1 ' I . ^	" t i I'i ' :
Indulgentias, quxfertisquibufdam.diebus, autalijs etiam propo-nunmr,&: vnum, vel plura habent/igilla, fi clau/ula/Itinrcrie(rta_^ .t Porrigendi manus adiutriccs : vt erat /uperiorum temporum frequens confuetudo,fublatasper Bullam Pij V.fuirte declaramus,& pw,- confo* tiuensabEcdclijs,& Sacriftijs tolli omnino iubemus.
De 'Rdiquijs SanfioruM—r.
^ A N C T O RV M Reliquias,qux viua fuerunt membra Chrilli iZj Domini,&SpiritibusSantiitemplum,inhonorchaberiperpetuo pnrcipimus, ac mandamus : locus in primis decens /ingulis in Ec-clertjsaptetur,ipfx vero intra pannum fericum conuenicntiscoloris inuolutx nunquam m/iaccenrts candelis populo oftendantur. Curetur, vt thecis mundis,vel exebore,veI ex ligno aurato, aut etiam ex argento,vbi facultas /uppetit,chriftalIo apte inferto con femen mr, & ita publice proponantur: quod Parochorum prxeipimus pietate curan-dum;& Vicariorum Foraneorum diligentiaexequendum. Reliquias r.ov.as prohibemus quacunque ex regione,«! à quacunque perfona_»
allatas
allatas populo o(tendi nobis inConfukis,acrci verirate nondum cognita : quod (1 quis,vel Parochus, vel Pivesbiter cniufcunqueconditionis fit, aliquid contra conftitutionem prarièntem facere, aut attentare cometur , noucrit fc p^na conueniemi mtilčtandum eile.
Nemo etiam Regularis, aut quo vis titulo exeptus, nonas Reliquias recipere,vel proponere audeat,nifi prius à nobis recqgnitx,6c approbata: fuerint.
De bonis, & hiribus Ecdcfianmi tuendis,
X 7" T Ecdelìarum bona, & iuta integra confemcnmr, ne vel tem-»	potum i ninna,vel viurpantium cupiditate ; quorum infidijs vn-
dique circumueniuntur ; pereant, mandamus, & feriosc przecipimus omnibus,& lingulis Prxlaris, Capitulis, Vniuerfitatibus, & quocunque titulo bencticiatis, atque etiam adminiftvatoribus bonorum, &c fructuum quacunque ratione ad Ecclefias (peólantium, vt libram diligenter conficiant,in quo bona,vedditus,ccnfus,domos,tenaSj & quarcu n que mra Eccle(igdiftinčte,& clarè conferibant: (i confines habent, librum confinium ordinent partitis libri reddituum aptè ex parte alte-laaefpondentemifi non habenti, quam prunum curent conficiendos, & libro modo (upralcripto ccmprashendendos.
Cum vero ad retiam adminiltrationem non minus pertineat pofief-fi confeinare,quam amifla,aut vfurpata reciiperare;praecipimus omni bus, & fingulis,vcl ratione tituli,vel iure adminiftrationisEccldiadica bona, feti redditus tratiantibus,(eu gubernantibus.vtfinguliex (uis libris partitas,qux non exiguntur, decerpere, & in libellum particulare referre currenupodi emù luper earum ungulis experiantur non minus prudenter,quamdiligcnter,vtamilìà,vel vfiirpata iuris medijs recupc-rsnqin quo fi minus.quam debent, vrferint,Deo fe rationem, &: nobis reddituros non dubitent.iecuperationis aurem ad fingulas partitas nota adferibatur ; Se ipfae partitae inter alias, qua: exiguntur, deinceps referantur^.
Locationes bonorum Ecclefiadicomm vitra triennium fub p^na à iure datura fieri ( quod hactenus perperam fatium aliquando competimus ) prohibemus : permutationes bonorum Ecclefix fine difpen-fatione Santix Sedis Apodoliae,infeudationes, &emphyteufes contra facromm Canonum ordinationem attentari non debere,edicimur
atten-
~atcétat£tin contrarium caffà, & milia declaramus, &r quatenus opus fit, ètiam irritamus, callainus, &annullamus,&, qui contra fecerint, ob-■fioxios posnis iuris declaramus.
Vt autem vfurpatomnt fadi'ilega cupiditas ita ut in agnofcat pcruet-fitatis, & à malo defcifcat, in omnibusEcclefìjs in qilaiibef tenia Dona mica cuiuflibetmen lis,mandamus intra Miflàrum /biennia promulgari populo Decraum Sacri Concili) Tridentini bil'a 2.de ref in Italicam linguairl con uer fit m : ConfeilàrioS verò oirines (eriò monemus, vtpoenitehtes fliper vfurpaciombus pvxfaas confdlionum tempore a examinare flttdeant.
' Interdum fit,quod non fine fcandalo bonoruiri, & graui animi dolore recordari pollumus, vt tara Vniueriuates, quàm per fon te lingulares, fi quid interdum difficultatis, autcontroUeifiš extra ordinem pro Ecclenärüm re tuenda oritur; nè prarfentis pecUnitc cómodum amittant ; pro futuris impehfis aliunde pecuniam (vtaitint) ad interdie fu--manr,& ipfà bona Ecclefiafticä hypothecte fubijciant,qü? poftea multo fcrius,qtiam dignitatis,&pietatis ratio poffiilaf, redimant : cui abu-.fuioccurrentes diftnótè prteeipimus VnitterfiratibuS, & Cdllegjjsfub poena excommunicationis prohibentes,nè hypothecas rerum,& bóno rum Ecclefiafticorumfacere audeant,nifi grauillima neceffitas , eaque nobis propoli ta,& probata vrgeat,& vtilitas cuidens Ecclelix fuadeat. hypothecas, & obligationes alio quocunque modo fadtas, & faciendas irritamus, &c nullas declaramus,
Auaritia,quz eft Idolöram (eruitus,aliena iniquius rapiente , 5c ad id,quod futim hon eft,cupidiratem,& mänus extendente, he dum pro prium cupidius retinente,quàm Chriltianam decet charitätdrl ; ferendum non eli, vt cum iurium Ecclefiafticorum laftura, qui percrcbue-rant,abufiis perlenerent,& progrediantur. Firautem, Vt adminiftra-toreS reddituum, Si CehftUim Ecclefiafticorum multa ad commodum futim trahant,&; dum factis rationibus adminiftrationis debitores apparent ; tum pro eo,quod debent,cenfum liudlarium fuper fuis bonis Ecclefite conftimant, ac,vt fu a: cupiditatis lolatium in promptu habet, ita fàcile adducuntur,vt plura in vffis proprios infumanr, quàm in Ec--clefiiE commodum : alterum fequittir, vt omnes certatim Ecclefiarum •adminilirationesctipidè potius, quàm ambitiose quaerant i cum 1 mellationes etiam htiiufmodià parte venditoris iniqua?, à parte emptoris nanus licitse appareant ; quod ex Bulla Pij V, de cenfibus fatis liquet „
Idcir-
Idcirco opportuno remedio huiufmodi malo occurrentes, primo declaramus inhabiles omnes, & fingulos cuiufcunqueconditionis-j nominis, ač tituli bonorum Ecclefìafticorum adminiflrarores,qui iun$. adhuc debitores, & debita non folidanmt, ad eandem adminiftrationé recipiendam,donec,quod debent, integre perfoluerint : eo tun dem vero electionem , tanquam non legitimam, & contra iuris ordinem, &c rationem fa Cia i n, c a il a m, & nullam declaramus, & quatenus opushty etiam irritamus, &c annullamus. fecundo liuti lationes quafcunq; per debitores Eccleflarum, aut alios, modo, quoput'fertur, fadtas, nullas pronunciamus: cum contra Bullam Pij V. initte fuerint, tertio filios, aut h.rredes debitorum iam dcfunčtorUm, donec integram fummam defunčiorum nomine debitam perfoluerint, inhabiles ad adminiftra-tiunem Eccleflarum,quibus aliquid debent,dicimus,& declaramus .
Graue cfl aSanChuario iniquitatem prodire, & inde iniurias oriri, vnde itis oriri dcbuit.alicuando enim nt,vt in rede mptione aliquot um cenfuuni redimibilium beneficiorum, feti Eccleflarum, affrancatorcs fortis principalis pecuniam Eccleflte, feti beneficiato perfohiant : illa vero in manu recipientis, qui prte lènti inhians commodo, futuri floc-cipendit damni perpetuam iaßuram,pereat : quod nefiat, ( vt fačlmn damnamus,&; illos,qui talia fecerunt, refečtioni obqoxios foraDco, & hominibus declaramus) omnino prohibentes fiib poena excommunicationis lata; fententia; linealia declaratione ipfofadiro incurrenda prtecipimusomnibus, & Ungulis beneficia quxeunque Eccleflafiica habentibus, & in pofterum habituris, atque etiam adminiflratorjbus bononim,feureddituum Ecclefiafbcorum ; cum cafus inciderit, vtali-quiscenfuvn, quo tenetur, redimere velit; ftatim Vicarium Foraneum regionis fria: moneant ; ille vero ad nos rem quam celerrime perferat , quo beneficiorum,& Eccleflarum indemnitati confuli teótè pofllt.
Quia vero in Villis inter rufii cos pauci funt, qui legere, & feri bere fciant, ad m infitiationes tamen Eccleflarum fufcipiunt, qui nec acceptum fcribcre,nec impenfum norunt : Idcirco fiatuimus,vt in quacuq; clečtioncCamerariorum, vel adminifiratomm Ecclefiae femper intel-ligaturCamerarijs elečtisadiunčtus Curatus loci, qui vnam ex claui-bus horrei, canipa:, & capfa; pecuniarum tam ex refiiduis, quam ex p-blatiombus collečtarum habeat : accepta omnia,&lingula confcribat, impenfa vero difiinčta,& clara feriptione notet, vt rationum tempore omnia infpici, & perpendi pro iufiitiie implementopofilnt :.aliter fa-
dum
dum tum ih etedione Cam erat io ram, quam in ratienum redditiooe ìmtamus : vt cciam vlterms à Vicarijs Foraneis moniti pro rei grauitatc prouiderc cupiamus.
Ecclefiarum immunitatem etiam in hoc; ne quod Ecclefi? parie« ^dificium profanum adiungatur; mandamus omnino feruàri. In C^-meterijs nihil profanum fieri permittamrvelextenfionelinteaminum, coriorum,aut aliarum rerum, vel pafcuatione beftiarum, vel vinearum plantatione ; id quod pluribus locis tam in Vifitatione, quam extra-» prouifumà nobis propofitis etiam poenis fuitu,-.
Be Tcflorum dierum SanBlßcatione^.
TTj1 E ST O S dies in honorem Dei, 8c Sandorum eius inftitutos ad -V gratias Deo agendas de bcneficijs, qutea liberaliflimaeius manu accepimus, veniam erratorum precandam, & opem diuinam implorandam ieruari decet, vt omnium feculorum memoria etiam veteris teftaméti pagina teftatum habemus : quo magis debemus feruarc nos , qui in lucis veritate verfamur, quàm ij, qui in vmbra futurorum ante folisortum (edebant. Tempusautemdiei ftlhin audiendis concionibus, Mifix Sacro, & Diuinis Ofllcijs ponendum efl: ; non in com-mefiàtionibus; multo minus peračto prandio ad falrationes, & vanitates declinandum, cum potius fit ad Ecclefiam confugiendum ad ve-fpeitinas horas audiendas, & nomen Dei concorditer, & deuotè . vel filentij meditatione,vel vocis exercitatione laudandum .
Cum vero fefti dies Dominico dic in ParochialibusEcclefijs populo denunciandi fint ; Parochis omnibusdiftričte przrcipimus, vt in Pa-rochialibus Ecclcfijs omnibus Dominicis diebus anni (nonobfiante quanisconfiietudine con traria, quam omnino (ublatam dicimus, & quantum attinet ad ptwfentis Decreti exccutioncm,tollimus,&: abolemus) Mifiàm celebrent,& feftosdies, Vigilias, ac tempora ieiuniorum populo promulgent,eundemque doceant,quae feruanda,Sc quomodo feruandafint : in eos autem,qui defecerint tam in Mida,quam in alijs, poenisfeuetioribus animaduertemus. populum vero monendum, & frequentius incitandum mandamus, vt Dominicis faltem, ac feftis diebus ad Parochialem fuam accedat, & ibi Midie /anum, Sc concionem a«diatv.
Grane
GraueomninOjVtyqua: àdgloriam Dei, & fallitem animarum conili tu ta flint, humano quodam ritu, & obferuata confùetudinenegl i-gantur. Solent Viduas pofl mariti obitum mn a annum domo non exire,nec etiam Mifix audienda: cauia, aiunt, doloris tcllandi gratiatat vre-rò non maior debet cflè cura doloris ; quafi fpem Rcfm reclionis non habeamus;quàm fit ftudium pietatismee diligentius debet Vidua tempus ludius femare, quàm Sančla: Ecclefia- prtcceptis parcretprxfertnn cum non vere ludius perpetuus domi feruetur,neque contra honeflatČ iit,ad Ecclefiam accedere,vtpro mariti requieoreturteui minus fliffra-gainur,cum per inobedientiam peccamus,vel obedientix legem deferimus. Alterum eft inalunv.vt puelle nubiles tàm paulò minores,quàm Multò maiores intra fepta domorum permaneant, vt nunquam, nifrbi*, aut ter in anno ad Ecclefiam,exeanttfenefliis tamen fliidiofiusalliflant, &c ad choreas exire non vereantur.Durum ,& pcriculofum virx genus: vtinam homines faperent,intelljgerent, ac nouìlllma pvouidcréttquos abufus,licet iam inueteracos,cum abolere maxime cupiam ustommb9, &: fingulis vtriufq-, fexus Clirifti fidelibus per mifeticordiam Dei obte-flamur,vt gentilitios ritus exuant,& charitatem Chrifti induant, qu$ diffufà eft in cordibus noflrisper Spiritum Sanctum,qui datus eft no-bisifciant veròinconfcicntia unos apud Deum non diè,qui human is< & triuolis quibufdam fé commentis tueri ftudenneos vero,qui familijs prxfunt,rationem Deo etiam de ijs,quos ad bonum non adduxerunt, reddituros efTcpnulro vero magis deijs quos à bono aueitei ür. Sublatis igitur fupradidtis obfèruationib9,ve!:Viduitatis,vel nobilitatis,quas Chrifliana pietate indignas putamus,& pro talibuspronunciamus, ac declaramus:omnibus Parochis,& Curatis tam Ciuitatum quàm Ter-rarum,& Oppidomm,ac etiam Villarum pr«ecipimus,vtpopLilo inter Miflàrum folenniaabolitionem, & annullationem huiufmodi corru-j)tcla:pronuilgent,rei qualitatem,& circumflantias doceant, & cófcf-iionum tempore partes illas fuflineant, qua: pallorem, &: patrem dc-centtfl «egi igentes fuerint,rationem pro fuis ouibus reddi turi.
Si quando inciderit fefto die mortuum aliquem humari, omnino praecipimus, Curatos quofeunque Mifiàm deferto peragere; & fano peradto,corpus in Ecclefiam inferri,ac fačlis exequijs de more fèpeliri: prohibemus autem diftričte mortui fepeliendi cau/a.aut officium ferti deteri,,nut Curatos à (iiaEcclefianon peračto ferti facto difcedcre, etiä fub panis ad arbiuium pro modo culpz imponendis,
i	D Fertos
Feflos dies indicimus obferuandos.
Menfe lanttarij. Circuncifionis Domini . Epiphania: Domini.
Menfe Februarij. Purificationis Beata: Marie Vig. Marchia: A po fi.
Menfe Manij.
Annunciationis Beanj Mari^ Virginis.
Pafchatis Refurrecfiionis Domini cum duobus iequcntibus diebus.
Menfe Mprilis. Marci Euangeliftx.
Menfe Maij.
Philippi,& lacobi Apoftolomm. Inuentionis S. Crucis. A/cenfionis Domini Noftri lefii Chrifti. s
Pentecoftcs cum duobus diebus fcquentibus.
Corporis Chrifti.
Menfe lunij.
NatiuitatisS.Ioannis Baptifiae. Petri,& Pauli Apoftolomm.
Menfe lulij.
Hcrmacor?, & Fortunati. Maria: Magdalena » lacobi Apoftoli.
Menfe Mugufti.
Transfigurationis Domini noftri lefu Chrifti.
Laurenti j martyris.
Allumptioms Beata: Mari? Vir-gims.
Bartholem?i Apoftoli.
Menfe Septembris.
■ i
Natiuitatis Beata: Mari* Virginis .
Matth?i Apoftoli.
Michaelis Archahgeli.
Menfe Off obris.
luftin? Virginis, & martyris. Simonis, & lud? Apoftolomm .
Menfe Tfouembris.
Omnium Sanótorum. Martini Epifcopi.
Andre? Apoftoli.
Menfe Decembris.
■ .
Thom? Apoftoli.
Natiuitatis Domini noftri. Stephani Prothomartyris. loannis Apoftoli, &EuangeIift?a Innocentium.
Dies
TNIE S autem fcftos,qui locorum particularium dcuotionc,aut vo* JlJ to coluntur ; obfemationit, Sc venerationi fidelium celebrandos relinquimus, atque etiam celebrari mandamus .
Et pr^-tcr Vigilias in Calendario Romano cumieiunio defignatas. Vigiliam Beatillimorum Sandorum Martyrum Ecclefic, Sc Dioeccfis Aquileienfis Patronorum Hcrmacorc, & Fortunati indicimus futuris temporibus feruandam.
De Canonicis, & Manftonarijs.
A NON IC O RV M eft inter ceteros,qui militi^ Ecclefiaftic^ VV aferipti funt, eminens apud nos prgrogatma: inter i piorum Canonicorum Ecclelias ordo quidam, vt,qui in Metropol i tana funt,prz-fideant carterisrqui vero in Collegiatis.gradum (uum teneant. hi tamé meminiffé debent,vt dignitate, &. officio pratfunt, ita omnium virtruu lplendorc,vitz,6c morum integritate,pietatis laude eminere debere,vt nonfitperlonarum potius,& loci pra;rogatiua,quàm virtutis,Scineri-torum:ac,vt horum frequentius opera,& mini fieno indigemus, atque Vtimur,quippe qui propiore quodam vinculo ad nos pertinent, & gubernij Ecclenaftici nobifeum obire munus pro temporum, locorum, & facul tatum ratione debentuta grauius rcpra-hendcndi,qui, cum fu-periorem apud nos locum obtineant,infraalios motum, find iorum, & adrionum demiffione ccnlcntur.
Propria Canonicorum munera in Ecclcfia interelTehtis, diuino-rumque officiorum tempore obeunda, Confii tutionibus V i litationis fatis expreffimus,quas iterum intimamus^uatenusopus fit,& non aliter, & pro intimatis etiam in Synodo declaramus, vt tam in ordinibus Praffiendte annexis fttfcipiendis,quàm in ordinum exeeutione loco, Sc tcmporcpraiftanda, non putent ie confclentis, S:iufiitia:latisfacerc, nifi cum honore exeeuti onem etiam oneris coniunxerint.
Chori locum,in quo fcdent,diuinis laudibus,Pfalmodi$ concentui, facromm celebrationi deftinatum Canonici ita teneant,vqnihil putent à re (aera alienius, quàm fi nugis, rerum inanium ( turpia enim à locis etiam fecularibus abelìè debent, necputamns huius generis jpponi aliquid,quo pofiit grauius diuinte clementia: bonitas offendi) tradat ioni-bus , & colloquijs operam dent : quibus choripfalniodia, Sc aliomni impeditur deuotioiqua: funtad rem prefentem, agant ; illud agere di-
D z	fcant.
icant, ftudcarit,atténdatitràlia omnia à re putent aliena, & loco, 5e tem-r pore, (Scpetfonisindigna.	,	' .i
Q_ui ad Canonicarum promoventur,cui annexus eft faccr Ordo,& anatis legitima: non funt ad ordinem tempore fiatino fufcipiendum, ii difpenfatione Apoftolicanon fulciantur, cos declaramus inhabiles ad titulum recipiendum : Quod volumus tam de pice teritis, quam defututis effe dictum_^. Cum vero etiam fieri ordines Manfipnariaruin Pratbcndis (fntadiunčli, ex nunc declaramus nullam qnamcimqne coi lationem,aut prouifionem de Manfipnarja faciendam ei, qui attatem legitimam non habet ordinis/acri fnxPratbend.-e intra tempus à iure ftatumm flifcipiendi, quemadmodum inhabiles ad Manfionariam dicimus,& pronunciamus eos,quibus facrum ordinem Prabenda: attributum per artatis impedimentum (hfeipere non licet . Quod item fta-tuimus de.ijs.qui ad Capellanias fcu Capellas promonentur ; nè abu-fhs progrediatur,qui locis quibufdam irrepfir,vt pueri multo minores, quam vt promoneri per annos aliquot ad Sacerdotium poffint, ad beneficia fimplicia, qua? ordinem, & minifterium Sacerdotis annexum, habent, promoueantuLj.
De ordine Chori feruando, vt Canonici, &c Manfionarij hio loco fedeant,ftent,genufletiant, facris intendant, fatis multa particularibus Conftitutionibus (fatnta funt, qua? repetere ncceflarium non eft : tantum mandata, & ordinata feruent ; fi quid addendum erit, fuo tempore .	■]
Ab vnionibus Beneficiorum quorumcunque Canonici, 8c Capitula abftineant ; fi quid haótenus non rite fadtum, emendemr.
Statis horis in Chorum omnes Canonici,& Manfionavi) conucniat; qui extra Chorum eft, pro non interdiente habeatur, quem non inte-iefl'entem,necdignum, qui diftributionum particeps fit, declaramus> quamuis intra parietes Ecclefi3cfit,5cdinerfetur intra ipfam ;nó enim effe intra Ecclefiam, dum fiunt facra, eft hoc interdie : fed imcreilcns. Ycrè,&proprièeft,quim Choro eft, Score, Sc animo diuinis interdi:.
Graue eft,mali exempli, corruptela; non ferendae, vt, fi quis ex Canonicis , aut alijs, qui de menfa diftributionum lucra percipiunt , reus criminis coram nobis fiftimr,licet fentcntiadcdarctitr nocens,Sc reus, ac poena digna plctiatur; Capitulum mendicatis fiiffragijs, ambitio/à fe cupiditate peruicacius inferente,lucra ei omnia diftributionum condonet, qua: reatus tempore, fi diuinis affidile interfuiffet, lucrati poi -	.	---------------------- suffies
tiiifler, mm mtereitenmm non impeditus àlias orni twe lolitus eflet. ž. quo duplex oritur corruptela: malum ; alterum, vt reuslucretur, quod fi reus non fuiflet,lucratus non ellct;alteium,vr,qui Ecclcfiam fuacul pa proprer crimen non frequentauit, & pro commiflb crimine abfuir, òc pcena damnatus efl iufta, donatione Capitulari, tanquam ftipendio fbucauir,& difeipliriam non agnofeat,eluta Prxlati iurifdiftione, poena,& corrcdtione. Quod ne fiat, modis omnibus prouidentes ftatui-mus, 8c declaramus : quandocunque contingat,vt aliquis Canonicus, aut alius coram nobis, vel ex dcnunciatione,vcI accufatione, vel officio inquifitus,abfòlLimsomnino fuerit, eum integram portionem omriiü fuarumdiftributiontim pro toto reatus tempore habere, percipere poflefine vlla diminutione, cum fine culpa fuaabfitcrit ab Ecclefia: fin velò in aliquo ve! minimo ob crimen obic&um condemnatus fuerit,per confèquensdiftributioniim lucrispriuatum intclligi debere,ad quorum perceptionem nulla volumus ratione pofle* reditui. Capitulis autemEcclefiamm didridteinhibemus,quidqnam contraconfti-tutionis huius tenorem attentare, aut facere: quod fifuper pra:fatisdi-ftributionibus donationem, autremiilionem, fcu quamuis difpofitio-nem fecerint, quo minus careris, qui fer uiemnt Ecclefia:, accrcfcant ; exnunc, prout ex tunc declaramus, primo difpofitionem huiufmodi cuiufuis tenoris,aefomue fit, nullam clic, & pro nulla haberi debere : fècundò ex nunc,proutex tunc declaramus portionem illam donatam, vel quocunque modo remiflam ad Capituli diipofitionemnon pertinere, nec percinuifie ; neque ad fingularium perfonarum de Capitulo pertinerequacimqucrationepofle: tertio ex tunccoipfo, quo attentari capit, tempore contra conflitutioncmprzfentcm,eandem portionem integram diftributionum applicamus Sacri dia: ipfius Ecclefia: in ornamenta Ecclefiadica,& aha tam necedària, quàm decentia impendendam,- quam pro applicata, & auri buta haberi omnino volumus,
mandamus.
Manfionarij,&: alij, qui ad perpemum Chori miniderium adii munir,debentin ijs,qua: ad Chori difciplinam pertinent, taminpfalmo-dia,quàm in Cantu firmo ad minus indmčti edè, vt munus obire fuu inteliigant ; nec,vt ante fačtum alicubi compertum ed, rudesomnino ad chori femitium fimt eligendi. Idcirco pnefenti Condimtioncprc-cipimusomnibus Capitulis, ne adj Manfionarias eligere, feu promo-eerc profumane perfonas,qu$ non fint ad p fallendum, 6c cantu faltem'
filmo
firmo canendum premo examine inucnte iJonc?,& aptardicet ad alias rtsaptiflìmae eflènt. Cum en im Manfionaria principaliter ad certum fit onus, & munus inftituta, debentidonear ad illud principaliter per-/ona: promoneri ; nec trahi illius offici] redditusad aliena .fi aliter pro uifum,autfadum fuerit,cadamus,irritamus, & pro nullo haberi volumus : referuantestamen nobis, vt in tali defetiu, Sc commida contra-ucntioneprouifioneni, vt iuris fuerit, obeamus.
Ve Vicarijs Fòraneis.
TNI OEC ESIS Aquileicnds latitudo ea eft;vt, cum in omnes JL/ partes affidile difeurrere non valeamus, ad varia gubernij ftUffi-dia confugiendum putemus. Cum autem Diceceds quibiifdafn locis faókafitdidiibutio in Archidiaconatus, ipfx vero partes Archidiaco-norum cura:, &; adminidrationi demandare fuerint ; adhuc tamen fu» perfit quaedam pars in portiones aliquot diftribuenda, & certis petfo» nis commendanda,in eam fententram venimus, vt aliquot Vicarios Fo-rancos conditueremus .quotum cura, & gubernium attributis regionibus prefit,ne quod Conditutionibus,& reformatione mederi, Sc fanare curauimus, negledta medicina corruat, Sc ludibrio medicina ipla ede incipiat. Confiitutis igitur Vicarijs,acdiftribntis regionibus, fua cuiquc^ffignata,munera etiam cotum particulari bus Confti turionibus comprehendere voluimus, vt[in eam fe panem gubernij ftudiofius, qua: allignata eft, dedant, quo noftram exprelfius fententiam cogno-ucrintu?.
Vicariorum Foraneorum munus prarcipuum ed/quxeunque de_________»
confbručtioHibus, reparationibus,inftrutiionibus, exornationibus Ec-clefiarum,Sacriftiarum, Capellarum, Altarium tam particulariter, qua generaliter mandata fun^curare^t non modo execurioni mandentur, fcd vt bene mandentur : prxterca illa etiam, qua: de honedate in Ec» cletijs femanda, deordine, Sc celebrationeMidarum, Sc alia omnia, qua: Curatorum diligentrecommida; Sc mandata funt tam refpečtu minifterij Sacramentorum , quàm aliorum quomodocimque ad iplb-mm Curatorum munera fpedantium, curare, Sc exequi debebunt^. Pretcrea vitam,mores, Sc habitum, conuerfationes, fufpicioncsratio-nabiles devita ,8c moribus Clericorum intra fines regionis commi die rideant,extra judicialiter corrigant,emendare contendant. Si quid ta-
men,
ia
men vel incorrigib>lirate,vel rei natura grauius inciderit,ad nos diligé-tiflimè perferant : qua; auté lunus generis fecerint,aut curarint, ea fcri-pto comprehendant,vt quandocunquc rcquifìti rationem reddere ad-miniftrationis fuz valeant^.
, In re,& iuribus Ecclefiarum fèruandis, tuendis, & recuperandis foniate particularium locorum Curatos vigeant, nè quid vel negligentia pereat, vel potentiorum cupiditate vfiirpetur : fi quid infolentius alicubi fiat,ftatnn nobis omnia,& lingula perfcribant.
In Camerariorum eledtione,reddituum Ecclefiarum difpenfatione, rationum redditione,reiiquorum folutionc curent,ea tolli,qu? vel impedimentum afferunt,vel damnum inferunt : qua; antea nobis con fti-rutafunt, perficiantur. preterea confinia terrarum, & bonorumEc-clefia; principiant Curatorum propriorum fcdulitate perfici. negligcn-tes excitent,& ad bonum adducano.
De Congregatione Cafuum confcicntiar fingulis m en fi bus habenda Vicari) noftriprecipue,agant, vt nunquam pretermittatur : illam vero feruato certo ordine vocent. Poft expeditam Synodum inmo> menfem vocent Clerum fuae regionis, Sc omnia, qua: ad Synodahum Conftitutionum exeeutionem pertinent, feriofe indicant, profiteantur ex officio fore, vt ipfi affidile vrgeant ; nec patiantur quidquam vel nequitia inuerti, vel negligentia omitti. Si poft primam, & fecundam monitionem attente officium futim minus exequantur, fc rem ad nos delaturos efle,nè ipfi negligente, ac defidia; arguantur : deinde agant de futuris Congregationibus cafuum habendis,& exhibeant duos, aut tres cafus in futura Congregatione fequenti menfe difcutiendos,& de-■ cidendos. In Congregationibus feruetur ordo, vt flatura die, quae fella effe non debet,fummo mane omnes ad futim Vicarium conueniät, Sc fačtoab omn ibus facro cum Milla de Spiritu Sanéto,vel fai tem oratione, fiat Congregatio,in qua cafus ante exhibiti decidantur. ad Congregationem euocenturomnes,qui funt de regione Vicari): contuma-tCes plcčtanmr poena librarum duarum monete Venet^ pro quolibet defediti. mulčbjin expenfàs Congregationis librorum emendorum, curfbrum difeurrentium infumantur. Liber penes Vicarium fit,in quo feribantur Congregationes cum die, menfe, & anno ; ipfi etiam calhs, .& dccifioncs; prüfen tia Curatorum, qui Congregationi interfuerunt ; abfentium velexcufatio Icgitima,velcontumacia; itemquecontuma-ci^poena : fi quis ter fuerit contumax,ad nos referatur,vt remedio gra-
uiorc
«iorc contumaciam hiere dilcat. Dccifionum autem exemptam fin» gulis ad nos menfibuspevfevendum curctuLs.
Tempore Congregationum frugalitas feruetur inter omnes,qui co-ueniennlu breue,&(ìmplcx conuiuium,collatione omnium, & communi congregatorum impcn(à:dum corpus alitur, lečtura aliqua fàcrg fcriptur^ condiatur mcnfà,alatur animusiantc, & polì fiar benedičtio, -écgratiarum actio incohante V icario,& profequentibus reliquis.
Qu^ de Curatorum relidentia in Synodo decreta funt, Vicarij.vt ob-feruentur, ftudiosè curcnt : lùper eorum recellii à cura ex caufa aliqua rationabili (ement,qu^ in Capite de Curatis exprellà funt,ac in omnibus ita Ituftiosc inuigilent, vtabeorum pietate,diligentia,aeprudentia defiderari nihil amplius polli t. Vrctcrca Vicariorum munus erit,cum aliquis ex Curatis fu? regionis egrotare coeperit, inuifere -, G grauius (è habuerit,curare diligentius,vtnecellàriatam lpiritualia,quàm temporalia ci miniftrentur : fi obierir, in fuo libro (cribant obitum cum die, menfe, 5c anno, & (latim nos moneant: curabunt vero interim tam viuente Curato in cgritudinc,quàm eo mottno,ne cnraanimarum detrimentum patiatur:rerum,5i: bonorum,qu?cunquc in vitapoflederir, curam diligentem habeam,ne quid fraudis in premdicium eorum, qui de iute fuccedcre debebunt,committatur, inuocato etiam fuper his, (1 opus fuerit, brachio feculai i.
Ex Sacerdotibus alicnigcnis,li quis in regionem venerit, ne admittatur ad celebrationem Mille, nili licentiam àfòronoltro Patriarchali obtentam in feriptis habuerit: illos autem, qui ranquam peregrini ad Millarum celebrationem admilb funt, in Capellanos fe intrudere non permittant. Cooperatores,leu Capellanos quolcunque ne permittant Confelfiones audire, aut Sacramenta miniftrare, nili licentiam inferi-pris obtentam oftenderint:eos, qui contrapr?miHa ire prefumplerint, ad nos deferre quam primum ftudeanL.?.
Cum verò contigerit Vicarios ad reuibonem Eccleliarum fu? regio nis excurrere,vel ordinaria officij obligatione,vel madatonoflro, tum eis non liceat quidquam, ne minimum quidem, pecunia: aut ab Ec-clefijs,autab earum Camerarijs exigere,leu petere, nec oblatum accipere : G contrafecerint,eos declaramus exnunc pernas à Sacro Conci-lioTridentino indidtas incurriile : volentes eos tamdiu ab officio fu-fpen(os manere, dum Concibj Tridétini decreto integre fatisfecerinr. •Vfčtualia vero modeftè volumus exhiberi,vt nihilimerEccleliallicos ‘C./ >	appareat
____	_____ tl_
appareat in deconitn,nihil fupctfluum, omnia moderationis Eccleua* fticg lege terapeuo-j.
De vita., & honeßate Clericorunuj *
T 7* IT A Clericorum debet efle fanda t landre » & religiose tradii-V da,laudabili conuerfatione, virtutum laude ornata, vt nihil no« modeftiam, charitatem, &: pietatem olere videatur : vt autem intimos animi reccfliis ferutari, Scintelligerc nemo hominum poteft, qui foli Deo patent ; ita externis argumentis, ac lignis, que fub lenfus cadunt, pernofei, &c indicari facile quifque poteft ; vt qualem le loris profiteatur,talem intus &c voluntate, & animo die non inficietur.
Infigne primum Clerici Tonfata eft, & veftis talarisrqui igitur irua clericalem militiam adfeitus eft, nolit à le hocprimum requiri, vt habitum, &c tonfuram deferat. qui non detulerit, fciat fc poenis iuris fubiacer$L_j? •
Cum autem complures fint in Dicecefi Aquiieienlì, qui tonfuram habent,aut etiam ordines minores ; quorum alteri aliquando in Eccle-hafticis minifterijs in habitu,& tonfura feruierunt, poftea rclpicientes rettOjtanquam regno Dei minus apti,clericalem militiam de/eruetut, Sc ad vitam laicalem, & communem reuerfi liintialteri nec habitum, nec tonfuram vnquam geftarunt, nec m Ecclefijs Clericorum infti tuto,& morevcrlati funuied Laicorum habitu,delatione annorum,toto cultucorporisomnia alia potius,quam Clericos fcoftenderunqneque Clerici communi hominum opinione habiti funt : vtrique vero vitant fecularem degentes,fi quando aliquo impingunt,& iuftiti^ temporalis praecepto propter crimen obicdum in aliquam difficultatem trudun-tuqtum ordinationis 1 iteras oftendunt, & fori Ecclefiaftici fubfidiurn j mploran ttabufibus occu rren tes vari j s, & graui bus preferiti Con (li turione, Sacri Concìli) Tridentini decretis inhaerentes,ftatuimus, & declaramus indignos illoseffe,quos fori Ecclefiaftici fauorcomp'edatur, qui eiufdem tori dignitatem,&obedientiam contempferunt. Eos igitur, & eorum quemlibet, qui tonfura, vel minoribus etiam ordinibus
initiati funt,fiuc ni habitu,& tonfura in Ecclefiaohm (ei'uierint,fue_a
habitum clericalem nunquam geftarint, & nunquam in EcclefiaEc-clefiafticè verfati fint,omnino ad forum Ecclefiafticum non pertinere, fori Ecclefiaftici iubfidio carere debere declaramus.
,	‘	"	E	Illis
- Illis autcm^qn'ì bcrteficiimi quò'cfcunqueEcclefiilticiìm,eriam Graf ' pl ex pollldent, vel Canonicatum, atu Capellaniam, fme cciam penilo-nem vltraducatos fexaginta,tonfuram verò,& habitum clericalem deferre co n te m n u nt j am antes: 1 u erti m, iniTgnc vero fuasprofdlìoius abhorrentes, ConftitutionesSixci V. datas alteram quinto Idus lanuanj I.588. aheram PridieCalédas Februarij eodetn anno intimamus,acnef pratrexuugnorantiz quifpiam fetueri contendat, quo minus debitis pcenispleótamrppiàs Conilitutiories mandatiimusiu Synodo prornul , gari, & omnibus indici,ac intimari.	......
Quia vero,qui ad ordines,vel minores promonetur,interdum frau- • dem confingunt, & quod grauius eit, per fallii documenta ad (aeros, etiam Sacerdoti) ordines a(cendunt,cum vel aitaris,vel natalium defe^ dtii laborent, vel Canonico alio impedimento teneantur, quominus .' iute promoueri valeant : hi velò cum dolo,& fraude alcenderint,cele- ’ brate,& in fufeeptis etiam ordinibus mini lirare non verentur,licet an- ‘ te Bullam Sixti V. fufpenfi Coniti tntione Pij Secundi e fient, ac mini-, lirantes,(eu celebrantes irregulares fierehtipofl: dičtam vero Bullam_,1 Sixti V.excommunicationis vinculo irretiti maneant,ac item in irregu latitarem in liifccptis ordinibus vel minifirantes, vel celebrantes mci-dantmè przfatarumConftitiitionum ignorantiam pretendere qüifquä valeat,aut dolum,& fraudem quocunque colore tueri, abufui profpi-' cientes,vtranque Bullam mandauimus in Synodo legi.acpublicariiad-dentes : fi quis de crimine dičtis Bullis comprzhenlö aliquo modo judicialiter conuiótus fuerit, grani eum poena tanquam (aerai um San-čtionum, Sc CenfurarUm Ecclefiafticarum contemptorem damnatum iri,
Lateranenfis Concili) làneftioue decretum eft, vt -, qui beneficia Ec-elefiafticatam curata,quàm non curata obtinenr;nifi pult certum tempus horas Canonicas recitarint,fmä:us iplòrum beneficiorum prò rata horarum, quas non recitarunt, amittant : qui ex tunc fabricis locorum piorum, leu eleemolynis applicati fueriit. Qiiod vt Clericis apertius in-notelceret, Pj) V. Conltimnone lata duodecimo Calendas Očtobris 1571. fačtum eit : qua amiflìones fi uótuum pro horarum omifiione, quatte fin^dedaramnvt omnes mtclhganr,quvdmale perceptum cft, ' . ;	'	locisg
iS
ijoci$,qmt>usappIicatìoefl: fai5t:a,cìebere rcfliiùi,5? ad huinfmodi mtiouem in foro conidentia: teneri.	■	'
Non tamen exiftiment, coi ad facros ordin«,etiam Subdiaconaurr tantù promoti /nnt ; horis canonicis ex Breuiano Romano recitandis, ;>cnm beneficium Ecclefiafiicum non habiant, obrtrictos fe non diè : 'omnino vero inteliiganr,quemadmodum,qm beneficium habentEe-'clcfiafticum horas canonicas non rt citantes, vitra peccati mortalis reatu m ami Ilione fmctunm plečtim tur,ira illos omittendo horas canonicas mortaliter peccare, ncc fe prtetextu beneficij non adepti ex culate polTciomnvs vero normt facri ordinis liifceptioneje in fortem Domini,cui in humi 1 i tate feruire d eben c, adicrip tos cflè, vtàfìiaipfius reli-giola dedicatione, & factis mimtfterijs difcedere non valeant; fed ita obligatos elle,vtafcendere poirinr,ad'fecultim dclccndertnon poilinr. -Qni muneris fui partes neglexerit, & conuinci aliquo modo poterit, •Vel nonrecitare, vel recitandi ordinem non ituelligere, pcenis debitis etiam in foro exterloi i,vitra peccati reatum,plctix tur. Ordinem véro recitandi horas canonicas in Diceccfi Aquileicnfi eum indicimus, iquem Calendario proprio Diocccfis Aquilcienfis piomulgari cura-^tiimus i	t
Dc Clericali habitu,& tonfura ne dubitari contingat, qualis eflc_^ debear;tonfiiramjeu clericam edicimus,ac pntfenri Confiitutione intimamus eam elle, qiiam pro maiorum, & minomm ordintim gradit f4nmorem,& maiorem pra:icripfimus,vt vel infcriptione clerici inferi ptum fit cuique fnx ordinationis: fignum barba: in comptioris forma, &longioreSpilos,quosmofl:achiosvocant 8corisofficioimpedimento funt,omnino damnainns,& a clericali modefiia reijcimus. Habitti vero clericalem in Ciliitatibils,Terfis/& Oppidis dicimus cflè,véftcni talarem collo conftnčtam cum pallio (iiperiore longo, collaria caml-fix quocunqné modo, vt incompte a qmbtifdam defel tlntnr, crifpata •damnamus,reijcimus,&: perfoniS Clericalibus minime contienircpro-munciamus. Colorem nigrum Clericali modefiia: dicimus conucmre: iabosquofcunque colo res,etiam in manicis & fibulis caligarum damnamus, & prohibemus. Pileos laneos fèti feneos cnfpato opere, vel ptmftorum frequenti ordine quali pičtos,feii cinguli variegati cotona ‘Cxornatosad Lmcos non ad Clericos declaramus pertinere: volumen Velorum circa pileum cx arte compolkum^vt npn decet EcchfiafiicaS
perforas, ita minus quidem illas ciccet, qua: ampliorem dignitatis loca obtinent.
Prohibemusomnibus & fingulisCanonicis,Manfionarijs Capel-lanis, Sacerdotibus, &c cuiufcunqv.e gradus Clericis vitra petnas iil-» Conititutiombus Vifitatorijs particulariter exprcflas, quibus in milio volumus derogatum , aut in minimo quidem prte fenu Conftitutione detiačtum ; fub pana fufpcnßonisa diurnis, nc in chorum afecndete audeant iineveite coloris nigri vique ad talos dem illa, & ad collum..» conflričta &cluperpelliceodccentnvellcm.bieuiorcm,colorisnonni-gri,aut collo non conftričtam quocunque prte textu fumptam a choro, &ab Ecch lia longius abeile volumus: ei Idem panis (ubiacereed,cimus,qui pileoscuiufcunque materiar,& forinte m chorum detulerint: fi enim locisomnibus Clerus decenter ornatus efledebet, multo fané magis in loco lacroun choro, vbi laudes Deo periòluuntur,grati:ea-guntur.poftulationes fiunt,diè debet; in quo vdtnum induens cand i-dum,&officium Angelorumobiensabomnibus abftinere, qux vel inania funt,vel fecularia, vel a realjena,diIjgentiiììmèdebet:quod affidile meditari. & contemplari animo piè decebit. Quod autem debeat . cflein Choro fìlentrum,quz mentis ekuatio,qui cultus,attemio,& de uotio, particularibus Ecclefiarum Conltimtionibus ordinatum eft» u . nihil hoc loco addendum putemus .
Cum vero polfit aliquis dubitai e, qux fit habitus itinerantinm for-ma;vt qua’cunque fe ad loca Clerici contuit rmt, vitte, & motum infi-
gnedelerant,ex ipfb vero Clericali habitu obftndosfeobligatione_?
modefti.T,ac temperantia: profiteantur; prarfenti Conftitutione preci-pimus,& ordinamus veltem Clericalem itinerantium Clericorum eam die, qu$ vique ad genu longitudineptodudafit, vtlaltem genu Ciclici Itant'soperiat :h^c autem coloris nigri deber efiè, & clencalitet-» formata, habitum vero clericalem declaramus eum diè, qui vefte, vel talari, vel breuiore in itinere, & tonfiira confiat : ex duobus alterum fi defit,dicimus clericalem habitum integrum.non diè: quemadmodum etiam clericalem habitum non dic declaramus qui licet longitudinem habeat,coloris tarne nigri qualitatem,quam propriam Clericorum dis pronunciauimus, non habet. Qui habitum itinerisfacicndicaufade-mlerignec colore,nec longitudine,nec forma clericalem, eumpmen-fem à diuinis fufpenfum manere volumus, & hoc toties,quotics:quod fi quis fuerit incorrigibiIts,& cum Clericus fit? in itinere fe lai curru»
, 1?
gerere, 8c oftendere affečtarit, Se agnofeere difciplinx correctionem noluerit,in eundem grauiore,vt decet, animaduerfione procedemus «
Anna Clericorum lacrym£,&orationes,non enfts, aut altcriusfor-mz,(eu materiar arma per Ciuitatcs,& loca, in quibus habitanr,fi quis Clericorum extra itineris faciendi neccffitatem infolenter arma cuiuf-cunque genens dctulèrit, eum damnamus poena quartae partis frnčhm fuomm beneficiorum,quam ex nunc,prout ex tunc, 5c è contra Sacri-ftiarEcclefite ; cui fuerit titulo beneficiali adferiptus ; applicamus, declarantes ad ili us portionis reftitutionem ita teneri,vt; nifi vel rellitu-tionem fecerit,vel cautionem faciendxrelfitutionis dederit,ab/blutio-nem in forocon(cicnti,e,obtinerenon poffit, procefliiri etiam grauius in foro lori contra incorrigibiles. propter itineris pericula bn uem tantum enfem Clericis deferendum permittimus. Qui aliter fecerit,ijfdé pmnis, quibus plectuntur deferentes arma per Ciuitates, &c loca fine caufà itineris; lubiaceat. Contra Clericos non bcncficiatos, Schums Confi tutionis violatores,vt iuris fuerit, procedetur.
Acvt omnes, qtue fine illorum partes, agnofbanr, mandauimus in Synodo Bullam Sixti V.q iarde habitu Clericorum,5c penfionesobti-nentium promulgata efi quinto Idus lanuarij 1588. cum Induito ad-iunčto de obtinentibus penfionem non vitra ducatosfexagintafub dato Pridie Calendas Februarij 15 88- legi,publicari, Si intimari,
Penfionariosomnes monitos feriò efle volumus, eos ad Officium Beane Mavi.e Virginis quotidie recitandum teneri : aliter prarter peccatum mortale, quod committunt, reftitutionisonere obftriftosefle: nè putent Ecclefiafiicum panem, qui temporaliter miniftris tribuitur, ad luxum, ad inania fiudia, v el aduenationes trahendum effe; cum fit patrimonium Chrilti,alimenta Sacerdoru,qui vere Sacerdotes, & vere Ecclefiafiicifunr, miniftrorum ftipendium vt vel in Ecclefia, vel extra laudes Deopcrlbluant.Sc ipfi Deo benedicätin omnibus San&is fuis, & in omnibus operibus fius. Quod fatis in teli igere ex leótione Bullse P.j V.de horis Canonicis poterunt^-.
Dicit Canon : Elau venator erat, quoniam peccator erat : quàm vero modefiia fit Clericali indignum, qui paulo ante Breuiarum manibus tračiabat,& facne lečtioms Itudio intendebat, eum publice accipitrem deferre, & fua in eo fiudia profiteri; quique cum Angelis inFc-defia gratiarum ačtiones,& laudes Deo pcrfvlucbaqeum inter canum
jätratns,&f multitudinem verfarL&mcomptisobltrčperevocIbiis; facti Canones iatis declarant, omnes velò facile inteiligunt.conlequitur autem,vr panis, qui vičhu miferorum pauperum inflicerct, panis in-^uamde redditibus Ecclefalticis colletius •, quod eft patrimonium Chfiiti ad beitiarum cibum indigne transferatur . cuius criminis jtatjo.diitriòtè in die Domini reddetur. Q_iod nos à Clericorum vita., & honeffate rcmotlere cupientes;omnibus Clericis cuiuicun-.que conditionis , & gradus hnt , venatorium (ludium interdrei--ijiuSi, & di it victe prohibemus ieramus etiam procefluri pro modo cul-peccantium contumàcia,inii reiipuerinL.-.	i
. Clericos quofcunqu:e, cuiu cunque iintgvadus,& conditionis, exara caufam inneris in tabernis conuuiantcs, ieu bibentes, pro prima vi-:cc,.qru fuerint inucnti,& legitime conuičti,damnamus in vna Marc ha -denariorum Aquilcienlnim irrcniilfibilircr ab eis auferenda, & appli-icanddopci ipjo ; fecunda ad manendum in carcenbus clauiis per dies vignati ; creicentecontnmacia,nc Clericalis fordcfcat-d:gnitas,oppod-ttinioribus etiam remed js occurremus, in ebriolos, ii qui fuerint, ani-madueriionis regula,cum res feret,in tendetur.
.. Alearum luium, quo rempus frequenter mifera iucunditate teritm', Clevicis,ciiiufcunqueiint itams,ficrorum Canonum cenfura,&: rioflis Con it u,utiombus .particularibus alias, editis prohibuimus-, quas etiam in pr.efenti approbamus, & quatenus opus fit,etiam innuuainus,& có-(firmainus ; Si quis Clericorum vel locum aleatoribus ad ludendum p-buerit.vel ad luium ipfe ventitarit,ac prtecepti nollri, & modeifix lu.-e fines tranfilieriq&ffatus find ignita terti.neglexerit; protiifionis, & cor-rečtioms eam,qua? decet incorrigibiles, poenam ientiet'.
Comiiuia,6c conuerlationes laicorum,.multorum offenfionum, 8c ficandalorum originem, debent Clerici in quocunque gradu conlfimti fiunt,declinare,ac fugere : boneftatem,qu$ inter Clericos tutius leni.fi-tur,amare,contrariadiligenti(nme vitare: mcminiiTe vero dcbenc,noh aliunde Clericaljsordinis dignitatem grumus fuiileoffenfam, quàmn nimia Laicorum familiaritate : illi enim, vt honeflè de ijs, quae honeiti /pecietn prxfeferunt, fentifeiolait; ita fihoneitum, quod opinione comprzehendemnt, allldua traófatione non repentine parui pendere, &£ quos imperfefiliores nonmt, contemnere omnino (olent,
. . Mulierumfuipcdarumcontubermum,& familiaritatem declinare, sic fugere Clerici debent,ne yel mab fulpiuonclaboreiiqvd periculofr -t M	tei
fei itra&a.tionetahefcantvqui Clericalis rriodefli.T conttiaiptoresfufe- ■ rin t, fc rationem (ordium, aut malarum fu/picionnm, fi quid illorum culpa fuerit comminimi, reddituros iton dubitent. Concubinarum, & meretricum conuerfàtienem, & aiias turpitudines vindicaturos nos
efìè iuris medijs, nerpo ambigat^.
Cleri cum i qui à (ctulo di(ceiln,in fòrtem Domini adfcitus,adhuc fcculi negociaappetere non decet : negotiationes igitur, mercaturas, aliena; rei procurationem, tutelas, & Umilia à Clericorum profeßione declaramus efl'c aliena ; vr,fi quis,cum vacare Deo,(tudi jsEcclefiafticis,vitae clericalis honeftati deberet ; fe in tricas feculares dederit, fe longe putet avita: clericalis femita declinare_i •
QviadragefimrE tempore, & alijsanni temporibus Clerusvniuerfiis non lolicite modo,(cd vnitim etiam ad publicas Conciones conuenire cum fuperpolliceis debet ; vt feculares huius (òlicitud inis exemplo ex-citati,& diligentius confluere,& attentius, qure ad falutem animarum, publice proponuntur,animo capere, &: fadto exequi Audeant «
Qui in minori bus Clerici flint,hi luis in Ecclcfia, cui adferipti flint, officijs in habitu,& tonfura cum fnperpelliceo fungantur : ibidem fre-» quentiusSacramenta Poenitentia:, & Etichariftia; accipiant, vt dignò Deo ambulare di/čant, &: ad maiora confliiuto firmtffimo pietatis fuw /lamento promoneri valeant; qui etiam per Vicarios Forancos inter fuos limi tes contineri in officio debebunt^ <
Siquando flatutis temporibus Clerici ad ordinationem accedere Voluerint,tum nolumus audiri, aut admitti, nifi tellimonium certum attulerint cum figillo, &: (ubfcriptione Vicarij Foranei; eos legitimis natali bus ortos eile, Dodtrinam Chriflianam in Ecdefia didicifle, ac docuifle, fludijs Grammatices operam dare, & millisprogreflòs ede, in fuis officijs miniflralicjin habmi,& tonfura incedere folitos efle, vitae honeftate excellere,faltem (emel in menfcconfiteri, & Sanäiffimu Euchariflia;Sacramentum frequentare; aefl ad maiores promoneri vo luerint,fe, vt in Ecclefia denunciarentur, curailc, nihilq; impedimenti oppoflmm fuifle; arquehuiufmodi alia,qu$ Edičtis de ordinandorum promotione impreffis compraffiendimus. Si quis non munitus huiuf-modi fubfidijs,ac rebus ad nos ordinationum caufa acccflcritffibi per-/uadeat, nihil (èànpbisimpetraturum
- Libros Clerici tam in minoribus,qua in maioribus eonflitnti, apud fe habeant, quos legere,ac pemoluere affidile non delinant : vtriufque
Tefta-
Teftatnenti voIumina^Catediifmum Romanum, Con cilium Tridcft» tinum, Rationale Dminomm Officiorum, Sacrorum Dočtorum Ho* milias, Dočtrinam Chriftianam lullunofcro impreflàm,&has noftras Conftimtioncs,vt vel animo inlcmi ad pietatem, vel opere ad obedien-tiam,& Chriftianam perfečtionem facilius poffint.
Tempore Congregationum fiuelečtionum, qute fiunt in Citiitati-» bus,ac TemSj aut extra. Clerici diiigenter interefle curent : nihil commi t tan t, cu v n cg ! ig enti a:, ac focordire argui poffint : in quo Vicariorum Foraneorum fcdulitatctn volumus oneratam effe ; vt, fi minus diligentes fuerint,&ter moniti nonrefipuerint; adnos eorum nominaltatim deferre curent^.
Qui ad Clericatum accedere volunt, eos mandamusab illos, qui huiufmodiiiigreflùi in Ciuitatibuspraeficiuntur, vel à Vicarijs Fora-neis examinari : fi nihil habuerint impedimenti à natalibus, à corporis habitudine, ab ingenij docilitate, vtfe dederint principia difcipJinte: ‘ tum fex menfes cis ad tonfùram accipiendampraeftituantur, vt habiles ad id,quod vequirunr,reddantur, «Sc ab his initijs progredi etiam longius valeant. Qui vero in Clericatu verfati funt, Sc adhuc vetiantur* ìi fcholas,& Ecclefiam non frequentant, fi muneribus officiorum fuo-rum non fungunmr, fi minus dctiotè, quàm Ecclefiafiticam vocatione decet,Ecclefiaftica Sacramenta accipere n egi igunt, fi habitum non deferunt, Sc vel omnia fiipradičta omittunt, vel ex his,qua; maiora funt * ab illis, qui Clericorum gubernio in locis prtefunt, ab Ecclefia dimittantur, ablata cis facultate fupetpeliicei induendi, & inter Ecclcfiafti-coi eorum, qua: in cxequijs,& alijs diftribuunuir, quicquam accipiendi : Si qua verò fingularis per fon a ; quo minus praeiens confiitutio exe-cutionem habeat, temere Pnrfcčto Clericorum impedimento eile voluerit : fi fuerit Canonicus Capitularis, eum volumus ipib fačto mul-čtatum po;na diftributionum, & voce Capitulari vnius menfis : fi fuerit Canonicus,qui vocem in Capitulo non habeat,damnamus exnunc* prout ex tunc poena diftributionum duorum mehfium : Si Manfiona-rius, poena diftributionum, & fiifpenfionisà Diuinis ipfb fačto incurrenda per integrum men fem : Si fuerit fine Sacerdos, fine Diaconus , qui diftnbutioncsnonhabeat,duorum menfium fufpenfione mnlčta-mus, acmulótammipfofačtodcclararnus: mandantis Pr$fcčtisClericorum,fiueSchoIafticis in virtute Sančtzobedienti^,&fub p^napri-nationis officij, vt Ecclcfiafticam difciplmam modis omnibus ordina-
Sf
te,promonere, purgate, Se corregionibus ex officio, & cliat itate il e» quentioribus reformare ftudean t; nobis vero fub cadem pccna,cuL minus officium fuum cxequanmr, impedimenta ftudiosc fignificcnt, vt remedi js,qux fuerint opportuna,occurrereiSc fttpenorum temporum licentiam,8ceorum, quidifciplinam fbrtaflenon nouerunt, temeritatem coercere poffimus. debent ramen Scho!aftici,& Pratfečti fuum,vt decet, officium non minus diligenter excqui, quàm diferetè «
Ad fpečtacula Comsediarum feu ad Banchos Circulatorum* Sc Buf fonum in plateis, qui alijs exemplum debent cfle maturitatis, ac prudenti^,accedere, 8c affiliere Clericos non decet : à Chorearum fpeda-tioneitem Clerici abftineanr : faltationem veròpublicamj quod eft in-temperatiffimz temeritatis genus -, nulla ratione committant, nifi gra-uioris correčtionis virgam experiri affečtent. Perfonatum incedere Clericum turpe, vanum, pericuIofum,non fcrédum : non enim ad bonum habitus clericalis depofitio ; fepiflìmè ad malum vel inchoadum » vel confumandum. Noótcfc domi Clerici contineant : militum,alea-rarum, infamium pcrfbnarum conuerfationcm declinent: compotationes fugiant,& omnia, qute Ecclefiafticam perfbeam mimis decent, &: Sacrorum Canonum flaturisinterdióla funt Clericis, à fe putente aliena: quxvcròad omnes pietatis, religionis,ac modeftix ačtus pertinent, feu pettinerete fpedarepoflunr,ea feólentur, ijs immotxntur, ab ijs nunquam, ne latum quidem vnguem, difcedant ; vt fit gens fan-čta, regale Sacerdotium, Ciuitas Sanóti, in quafapientia tanquam in fede fua habitare per gratiam non dedigneuiL,.
Studia Clericorü promoucri optabile,& cum Chrifliana charitare, Ecclefiaftica dignitate confentaneum. Cum tamen abufus in omnia irrcpferit, vt nihil, quo non pcruencrit corruptela, inueniri poifir, cd ici mus, & ftamimus : fi ouis Clericorum Canonicatum habens, feu aliud beneficium, quod rehdcntiam requirit, fludiomm caufi in aliqd publicum gymnafium fe contulerit, aut conferat,ac interi m prteroga-tiua vrens findentibusà iure communi,vel per Indultum Sanda: Sedis data, frudus Canonicatus ,aut beneficij in abfentia percipere conten-dat,eum à didorum fruduum perceptioneamouendum, & coercendum effe: donecnoftrum fuperprarfatis habuerit confčnlum : alireLu verò fadum dicimus iure minime fiibfiflcre: quemadmodum declaratoria Pij Quarti ftatutum eft.
F
Pe
De Teflibus Synodalibus.
Q YN O D A LI V M Teftium officium erit, muneris fui partes O a<mofcerc,& fcruare ; vt eorum diligentia, ac fide, abufibus iubla-tiSjEcclefiafticredifciplinae, acReligionis dignitas in fu um (lamm vindicetur: debebunt autem ipfi pofthabito humano rcfpečtu rem omnem fideliter tractare,fibiqueperfuadere, tacito fuifie nomine initi-tutos, vt i i bere munuš fuum obirent, necabalijsdignolci, ied nobis tantum cogniti clic poficntu?.
Attendent vero.
An Parochi rcfideantapud fuas Ecclefias,& an Mi (Tarum Sacratam abipfis,quàm àCapellanis,& Aita riftis tempore,loco,&numero fiat, & ad Confticutionum no (trarum pradčriptum. Si quid in miniftran-dis Sacramentis, in vifendis, & iuuandisinfirmis, in tota iliorum muneris executionc offenfionis appareat : vel avita, &C moribus feanda-lum oriatur. Quod de Parochorum reddentia proximo capite dicitur, i d in alijs,qui refidere de iute,vel confuetudine tenentur, obferuer, attendant, fignificeno.
Conftimtiones particulares Capitulorum, Sc locorum in Vifitatio-ne editte qua ratione claudicent, vel procedant,infpicere curent : quod etiam de Confiitutionibus Synodalibus animaduertere diligentiifimè debebunt : non modo defečtus attenderes àparte rei, fed etiam à parte pcrfonamm,tam illarum,qu£eprxfimt,quatn aliarum,qute fublunt,
An Decimae, (eu Quartefia (oluantur ab ijs, qui debent.
An Fidus inexigibiles recuperentur : fundi Ecclefiarum certis fini-, bus defignentur : redditus bene adminiftventur,
An Legata piaqutecunque (bluantuL-?,
De Monialium claufura,&alijs,aB fit aliquid, cui fatis hačtenus fuc. curium non fueritu».
Si quid à Regularibus extra claufirum committatur, quod fcanda-lum afferat_.;.
An hijretici fint alicubi : vfiirarij : fiiperftitiones exercentes.
Vniuersè omnia,& fingulajqusad Ecclefiafticum gubernium petti n en t, i n (p i c ian t, con fi deren t, ac deferan t,
Quas noftras Con flit utiones Synodales in Synodo Diecefàna Aqui-Jeienfi editas, habito confilio fratrum noftrorum D. D. Decani, Cano-
nicq-
hicomm, & Capituli Aquileien/ìs, mandami« in totanoftra Diceccfi abommbus,&:/mguIiscuiufcunquecon(iitionisSacerdotibus,&Cle-
ricis facris ordinibus initiatis, vel beneficium qüodcUncpe Ecclefiafti-cumobtinentibus procuiufqucdignitate,gradu,& officio diligenter obferuari ; earumque vigore,& poenis vnumquemque poft fecundum à die promulgationis menfem obligari,ac teneri, poffèque contra illos, &: illorum quemlibet poft ditftum tempus tanquaminobedientes inquiri , & procedi. Qua- verò his Conftitutiombus compr^henfa non funt, iuris communisdifpofitionifubiacerepronunciamusi Declarationem vero illorum,qu? declaratione egerent,nobis relcrüamus.quä-docunque faciendam : vt à domo Domini reformatio incipiat, & reliqui humfmodi exemplo incitati ad eandem vita: rationem fe conformare ftudeanr, Deo Patri, Filio, & Spiritui Sancto gratias agetitcS« Amem-n
F s SE-
SEQVVNTVR CONSTITVT10NES
PONTIFICI Al:.
BVLLA PII PAPAE V-
De refidentia Reffiomm Eccleßarum Tarockialiunt—) „
I VS Epifcopus Imins fern or um Dei; Ad perpetuam rei memoriam-^ . C V PI E N T ES pro noftri pafloralis officij munere Chriftifidc-Jium animaram falliti, quantum cum Deo pof-fumuSjfalubriter confulcre,&Parochialibus Ec-clefijs ab carum Parochis, prout tenentur, in diurnis debnè,&: laudabiliter delcruiri, inhatrendo etiam Decretis Sacri Concilii Tridentini,Motu proprio, &ex rnera_-i del i berationc, certaque Ici entia noftra,acde Apollolicz potcflatis plenitudine hac no lira perpetuo valitura conltitutione,omnes, &c fingu-los Rcčtores ParochialiumEcclcfiarum cuiufcunq; dignitatis, (latus, gradusjordinis.conditionis&prareminentia: fuerint,in quibufeunque Regnis^rouincijSjCiuitatib^Di^cefib’jacalijsChrifttani Orbis partibus conliIlentes, qui Parochialcm Ecdeliam, ant Canonicarum, aut dignitatem,ctiam poli Pontificalem maiorem,lea principalem in qui-bufuis Patriarchalibus,aut Metropolitanis, vel Cathcdralibus, feti Coi legiatis Ecclefijs, feu aliud quod cunque beneficium Ecclefiafticuni s etiam quarumcunque difpenfationum a Romanis Pontificibus pr^de-celforibus noftris, (eu etiam à nobis hactenus quomodolibet impetratarum, aclitcranim Apoltolicanim defuper expeditarum titulo, quas omnes hac pnelenti conllitutioncaboltmus, & rcuocamus, leu quocunque alio pnetextu obtinent,cum prima & ptateipua debear elle cura animaram,eos ad relidendum in Ecclcfia parodiiali,&; ibi in diuinit <Sefcruicndum,debitoq; eorum officio fungendum omnino teneri, & obligatos die,ac ad id per Epi(čopos.& aliorum locorum ordinarios, etiam tanquam Apoltolicae Sedis delegatos,fub fententijs. Sc cenfuris .Ecde(Ì3(licis,acpcamianjsarbitiiocorumdcclarandis,acetiam priua-tionis di flaram Parochialium, & aliorum quorumcunq; beneficiorfi
panis.
paenii,quacunque appellatione remota,cogi,& compelli porte,& Jc-bere autoritäre Apoltolica tenore pnfcntmm flatu imus, precipimus, 6: ordinamus. Eos tamen fic relidentes in Ecclefijs Parochialibus omnes^ fingulos fructus,redditus,&: prouenms,etiam Canonicatus fui, vel dignitatis, feu alterius cuiufcunquc beneficij, exceptis dumtaxat,» quotidianis diftributionibus,&:aliÌ5,qua: cxiufta caufa abfentesprarci-perc non folent,lucrari volumus.
Sicq;per quofcunqueludices, ScCommilTarios,etiam caularum Palati) Apoltolici Auditotes^acSanótarRoman^EcclefizCardinales, fublataeis,5c eorum cuilibet quauisalitcriudicandi, 8c interpretandi facultate,interpretati,iudican,& diffiniri debere. Necnon irritum, 5c inane quicquid fccus fuper Iris a quoquam quauis autoritäre feienter, vel ignoranter attentatum forlan elt hatenus,vel in pulterum contigerit artentan,decernimus, & declaramus. Non obflamibüs pranniflis, acquibufuis difpenfationibus,& exemptionibns, literifq; Apoltolicie deluper confetis, necnon Apoftolicis in Promncialibulq;, & Syno-dalibus Concilijs editis generalibus,vel Ipecialibus Cbnftitutiombus, &.ordinationibus,5c etiam iuramento,confirmatione Apoltolica, vel quauis firmitate alia roboratis ftatutis, 3c confuemdinibus, prmilegijs quoqueindultiSjSc literis Apoftolicisquibufuisperfonisingenere,vel in lpecie,5calias qtiomodolibetconcdlìs,&:approbatis,in poltcmm-que conccdendis,&:approbandis,quibus omnibus,etiam fi de lllis,co rumq; totis tenoribus lpecialis,fpecifica,& indiuidua,non autem peiu> claululas generales idem importantes mentio, feu quzuisalia expref-fio habenda, aut alia exqmfita forma ad hoc feruanda foret, eurum te-nores,ac fi de verbo ad verbum inlèrcrentur,pncfentibus pro fufficié-
tcr cxprellis habentes,iliis alias in Ilio robore permanfuris,hac vice_t
dumtaxat adeffeccum przfentium fpecialiter,& expreilederogamus, c^terilq; contrarijs qumufcunque. Volumus autem,quod harum li-tcrarum trafumptis etiam imprQllis,manu Norarij publici fubfcriptis , ac figillo alicuius perlonatin digni tate Ecclefiafiica coniti tutz munitis eadem prorfus fides tam in iudicio, quàm extra adhibeatur, quz prz-fentibus adhiberetur,fi forent exhibitsr,vel oltcnfx. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nofirx abolitionis, rcuocationis „ ftaniti, prxeepti, ordinationis, decreti, declarationis, derogationis, 8c voluntatis infringere,Vel ci aufu temerario contraire. Si quis autem—» &oc atrcntarcpr$lumplcrit,indignationem Omnipotentis Dd,ac Bctn. -1 '1	‘	tomm
torum Petri, & Pauli Apofrolomm eius fe noucrir incurfuurrL^. Datum Roma: apud Sančbum Petrum, Anno Incarnationis Dominica millcfimo quingentdimo fexagcfimo očtauo, očtauoIdus lulij Pontificatus noftri Anno tertio * .
B V L L A Pii p a p ab V.
confidentijs beneftcìaììbus, eaYlimt^ cafibus, prjffuttipUonibuii & probationibus , & de panis retinentium-j beneficia in confidentiam^).
IVS Epifcopus fertius fertiorum Dei, Ad perpetuami rei memoriam. INTOLERABILIS multorum peruerfitas, qui facrofan&as conftitutiones no uis quotidie fraudibus eludere nituntur,farpe illarum aučtores in neceflttatem adducit cautius prouidendi, quo pertinacium animi ab improbis conatibus gra-uiore fandione propolita reprimantur. Bene quidem,& prouidenter felicis recotdationisPius Papa Quartus prtedecellòrnofter ad tollenda fiduciaria mancipationis beneficiorum Ecclefiallicorum corruptelam, fi:atnit,& decreuiqvtipfo iure vacarent Ecclefire,Monafteria,cceteraq; beneficia Ecclefiaftica in confidentiam à quibufeunque, etiam Sandte Romanas Ecclcfia: Cardinalibus, cuiufuis perlbn-T contemplatione, vel intuitu recepta,liberam illorum dilpofitionem fibi, & Apollolicx fedi refertiando ; Nec valerent ipforum collationes, leu conceffiones, nec fiuduum,nec penfionum releruationes, nec facultates illas tranl-ferendi,nec regrediendi,feu accedendi ad Ecclefias, Monafteria, beneficia fupradida,illaque recipientes, frudus, penfiones ,&alias res eo-rundemindebiteperciperent^?: Prohibens quibufeunque etiam fub cenfuris Ecclefiallicis, ne quid huiufinodi amplius auderent. Aeetia decreuit omnes,Scqualcunqueprouifion es,prxfcdiones, collationes, commendas,&alias dilpofitiones de Ecclefijs, Monalterijs, & bene-ficijs,necnon referuariones fiuduum, penfionum, rerum, & iurium, ac etiam transferendi, regrediendi, accedendi, & ingrediendi, aliafquc facultates, fiue per fe, nue futuros Romanos Pontifices, etiam Motit
proprio, Sc confiftorialiter, fiuc etiam per ordinarios collatores etiam ad patronorum prafcntationem, cum interuentu confidenti^ huiuf-modi,fiueexprefie,fiueocculte, ac de iurepraslumpto, & alias contra pnrdičta pro tempore fačtas, nullius momenti tore, nec cuiquam fuf-fragarfifed Ecclefias,Monafteria, & beneficia huiutmodi ipfo iure vacatele praidičte dilpofi rioni reteruata eflc,ficque perquotcunquc etia per ptc-efiimptiones, & coniečturas legitimas, & alias eorum arbitrio vioccclcnciO)cum ciliocjLii coofid.cnti«is hiiiiiftnodi io lueeoi croi)dv bari non polle conflaret,indicari,& diffiniri debere. Necnon irritum, Sc inane quicquid fecus contingeret attentari, quemadmodum confe-ótis fuper his literis fu is plenius continetur. Verunramen propter improbas multorum cupiditates praedičla)quae ad purgandam hac perni-cieEcclefiam,& animarum falutem ab iplb prsdeccHore edita flint, in multis deprehendimus viam aperuifie graniusdelinquédi. Siquidem cum frequentibus plurium querelis pridem concitati, quod iudices in caufis huiufmodi confidentiarum expediendis remiffiores eflent, omnes,& lingulas caufas ipfas vbicunque, & inter quofeunque motas ad nos aduocauifiemus, ac omnimodam huiufmodi caularum pire lènti ii, & futurarum, rerumque omnium ex ipfis refultantium cognitionem nobis,5c fuccelloribus nolitis refer uaui lì è m u s, & fuper quibufdam coram nobis procelliim fui flet, vari js inde, nec lembus coniečhms intelleximus vitium quidem confidentiae occulte irrepfilfe,fed pleri fq; caufis prrefumptiones, & conieclutas, qua: ad illud probandum deducuntur,minime fufficere,eiufq, reicaufa plurimos,qui ante literarum predi diarum editionem huiufmodi confidentias exercebant, vbi cognoue-runt obltručtam veritatem propter difficultates probandi in iudicijs confidentias ipfas contempta conftitutione predidia, Ecclefias, Mona-fteria,& beneficia fic recepta,vt prius retinere,alios, fr udius, pefiones. Sc alias res accipere,alios eorum exemplo ad firn 11 ia, Sc grauiora fidentius commoneri. Multi enim ipfa beneficiaiure retinere nequeuntes, flhj ne cogantur ad lacros ordines, ad refidentiam, ad incedendum in habitu Clericali, vt ad bellum proficifcanmr, vt inimicosoccidant, ahj vt alieno nomine lites agant,aut defendant, alij propter crimina in capaces,quidam vt purgato delidlo’, vel ablblutione confecuta illa repetant, eadem in alios deponunt, & in plerifquc frudtus i piò rum, aut eis tuiniftrantur,aut quibus ipfi flatuunt,fepelaicis, & inhabilibus. Ple-fique velfenes, vel infirmi, vt beneficia in domibus fuis perpetuent „
illa
fila remmdarünt, Sc rcnnncìant in alios, qui ve! profanam familiam cedentium de fmótibusEccIelìafticis alant, ve! illa etiamnum infantibus,aut nafcituvis aderuent/aóto interdum circuitu retroce(IIonis,cuin rcfcruatione fručtuum,& aliarum retum,aut acce(Iù,pr^fèrtim ab illis, qui pr^ftandomm iurium Camer^ Apoftolic^ funt immunes ; alij auc incapaces,autalijsbeneficijsEcclefialticisonufli, aut Ecclefìafticoordini fefe mancipare refugientes, aut mere laici beneficia Ecclefiaftica alijs conferenda procurant, vt de illis poftmodum ad libitum finim di/ponamr,fručtus etiam percipientes illorum. Adh^cplerique ordinarij, & alij coliatorcs.ac etiam patroni laici curant deponenda benefi-cia,vt fračtus,feupenfiones capiant eorundc.aliifue faciant miniftrari, Alia item per multa eiufcemodi admittuntur,quibus immaculata rcru diuinamm puritas impie violatur, difciplinarEcclefiaftica: neruus dirumpitur,& imminens patratur exitium animarum : Quare nos volentes pcriculofam talium audaciam noui imis (ubfidio cohibere, prüfen» tium aučtoritatc Itami mus, vt fi quis quacunque auftoritate Ecclefiam# vel Monaftcrium, aut .aliud beneficium Ecclefiafticum qualecunq; cx refignationc, vel ceflionc cuiufcunque perfons /impliciter, aut cum circuitu retroceffioniSjCtim regref!ii,vel acceflu, etiam fola dimittenti* intentione receperit,vt illa,vel illud etiam in euentum regrefius,ve! ac-cefliis,eidem dimittenti, vel alteri pofteaconferatur, aut illius fractus, rei coram pars alii, vel aliis concedantur, vel penfiones foluantur, cx cifdem Ii.tc confidentia cenfcatur. Itidem fi ordinarius, vel alius collator contulerit ante hac,aut conferat in futuram beneficium Ecclefia-fticum quo vis modo vacans, ca conditione tacita, vel exprefla, vt poftea in alterum pro arbitrio collatoris , /eu alterius cuiufcunque contra iuns communisordinationem difponatur, fiue vt de eo prouifus, fru-dtus illius,vel partem ad vtiliratem, vel libitum conferentis, vel decedentis,aut alterius relinquat, & remittat, feu penfioNem illi, vel illis, quem,vel quos idem collator,aut cedens,vel alius per /c,vel alium feri-pto,aut verbo iufrcrit,fcu fignificauerit,perfolnat, &c pariter fi à patrono etiam laico, vel alteri prarfèntatori, feu electori contigerit, aut continga: id fieri. Adhtecfi Clericus prxdidta: Camerx, aut Cardinalis, aur alius à folutione iurium ipfius Camer^vel etiam Cancellari^ Apo-ftolicx exemptuspoft refignationcm, vel ceffionem alicuius extranei, deEcclefia, Monafterio, vel alio bcncficioEcclefiafticoinfc, Apofto-lica, vel aha aučtoritatc fačtam,6< admillàm, illam, vel jllud etiam con-
fè&is liceris Apoflrolocis, & poflèfllone apprxhcbfa, in eundem refi-gnan tem, vel ced en tem j mo d ico fpacio intericóto, velaci duorum, auf trium menfium retroceflèrit, aut retrocedat in futurum, &c ex illa re-troeeffione fručtus Ecclefìa.*,feu Monafterij.aut beneficij,vel corum_^ pars,(cupendo,feu quid aliudfuper illis rcferuamm, aut regrcflus,feu accefliis,& ingreflus ad illam,vel illud, ipfi Clerico, vel Cardinali,aut alij exempto fit, fueritue cohceflùs. Podtemo fi quis crimine aliquo abfblutuSjaut cum quo fliper irregularitate difpenfatum eft,denuo receperit quacunque audtoritace E cc I e ( i a m ; M o n a ft er i u m, vel aliud beneficium Ecclefiafticlim,quod ante,vel poft comm.flum delidtuni_^ s aut contradbam irregularitatem dimiferit, in quibus horum cafuum_» confidentite prauitas fitcontradba, cafufque huiufinodi literispratdi-dfis comprehendantur,ac fi illis (peciatim expreffi fuiftcn t,licet ipfum confidentiae crimen alterius tantum partis conficientia fit admiftum.Ad probandum vero plene confidentiarum abufium inter altas etiam hae prarfumptiones,& coniedtura? habeantur legitimae. Videlicet,Siquts poft ceflàm ab/è Ecclefiam, vel Monafterium, aut beneficium, fk publicatam refignationem,feu cc(Tionem,captamqne a fiicceftòre poftei-fionenijfefè in illa, vel illo,feu rebus illius,per (e, vel alium,(eu alios de fàdto ingeftèrit,aut fručtus perceperit,aut quicunque fucceflor illi,vel eius propinquis ipfos, aut partem aliquam rem i (èri t eorundem. Si recipiens beneficium conftituerit dimittentem, vel eius parentes,autu? propinquos procuratores ad percipiendum, vel locandum fručtus beneficij dimilìì, & illi, vel illis de fručtibus perceptis, ant percipiendis donationem fecerit. Si,vel fola procuratoris depolitione,vel libris rationalibus menlariorum cx parte dimi trenti s, expeditio,qute pcr/ònam. recipientis concernit, pro/ècutafit, fimulque expenfiepro eanecdlà-ri^ ab illo faótx fuerint. Denique fi quis pro concellione alicui (acta quacunque aučtoritatede beneficioEcclefiaftico perle,vel alium, feu alios intercefierit, vel alias in negotio conceftionis (èfe immifcue.rit_i» quoquo modo, deinde aliquid de frudibus talis beneficij de fiičto, et per manus pofièlfionis,ac etiam fimplicis donationis titulo perceperit, leu de illo poftmodum ad voluntatem interceftoris fuerit difpofitum quandocunquc. Tcftes autem de quaque re fingularcs lingulas probare valeant pnefumptiones,Sc conicčturas,phire(que huiufinodipre-fumptiones, & coniečtur?plenam probationem faciant in prxdidtis „ Cxterum criminofi, Sc exteri omnes, qui ad prohibendum in cafibus .	'	G	firn
Smania: tcftim niam rccipi poSuófiaipi^diaa ixìmb'admittantu?. Sed ile ijaiiiju.i n etiam vana fiducia fvetus, non intendendi, contra (e kidfcij*in crimine peiièueiet, vtquie hoc maium grauioris ceniurz fiit-. mulo vtquequacpue prohibeatur,om.ncs, &: fiiigulos,quihticLtìqui^j$
: Ecclefias,Memlleria^beneficia,fcimus,p.enfoites>aI,ia(tteres,jn:cercq-dente hoc confidentia: vitio rcccpcmnr,acretinenrT niir fiatim ad le triti crii , & refipi-centes celeri dimilìionc fibi profpexennr, & quiquid ■ taleadmifaintmfutu-mm, etiain omnibus& (ingulis ahjsEcclefijs, Monaiterij’S., dignitatibus, adminiftrationibus, oiiicijs, & benefieijs obtentis, qu;.r paviter fub dieta reiemarione compralixmdi volumus, nec non fructibus, penfionibus, & alijs rebus Ecclefiafticis, ac et um Romana: Curia:,& alijs offieijs temporalibuspraifcntiumaucrontate priuamus, & de futura in habiles decernimus, Sc in iuris fiibfidium excommunicationis fenrentia innodamus , a qua nullus nifi in mortis articulo conftimms, ab alio, quam à Romano Pontifice abfolunonis beneficium valeat obtinere. Nos enim aduocacione caularum huiufi-modi, & refertu tionc cognitionis illarum, mumque omnium inde emergentium, nobis, & pra-dictis fiiccefforibus, vt praedictum eft ficta, cattfis illis dumtaxat exceptis, quas-iatn coram nobis pendere no-fcunttir, ac etiam ijs, quas ratione Ecclefiarum, & Monafteriorum, quorum difpofitio in Confi (torio fieri confueuit, aut debet, itemque ■contraordinarios,collatores,fipifcopos, & alios ihperioresPrzlatos, etiam Cardinales haberi contigerit, vti iam alijs noftris literis ftam-tumeft, audiendis, decidendis, Sc terminandis, harum ferie prorfus relaxata, decernimus itadeinceps quofeunque Judices ordinarios, & delegatos,etiam caufarum Palati) Apoftolici Auditores, ac pratdicnE Romanae Ecclefite Cardinales,fublata eis,òc ipforum cuicunque qua-uis aliter indicandi,Sc interpretandi facultate,& auctoritate,vbiqu£_^ indicari, interpretari, Sc diffiniri debere, nec non irritum, & inane_j quicquid fecus in prxdictis per quofeunque quauis auctoritate fcien-ter, vel ignoranter contigerit attentari. Quocirca omnibus locorum ordinarij«di(trictiusinjungimus, vt in fuis qnifque Ecclefijs, Ciuitatir bus, Dicecefibus, Sc locis etiam exemptis, ad praedicta fmdiose attendant, Sc quatenus ilhs relaxauimus,in delinquentes feuere animaduer-tant, fi diuinae Maieftatis indicium, dictatque Sedis cenfiuam voluerint euitare. In caeteris vevò caufis, Sc negotijs ( nobis, & pra:dicti$ fucceflòribus exceptis)eofdem locorum ordinarios pr$fentium aučto-■■■• .i	v" ..........."..	"	’ ' ritate
tirate delegamus, vt gratia, Sc fauore poftpofinv pro fe quifque, curii venerit vius, contra prxdiäos omnes fubipfaexceptionecomprathér fos diligenter inquirant, (uoque inquifitiones omnes figlilo obfignatas ad prtedičtam Sedem quamprimum transferant, vrnos, & prxdjdtt fuccefiores m caufishuiufmodi procedentes, quod ili(lum fuerit, der cernamus-. Nos enim fingtilis ordinanjs ipfis praedictos omnes, & qjaoièunque alios,etiam exemptos,etiam per edičtum publicum,cont ftito prius fummariè, & extra iudiciahtcr de non tuto ad illosaccdlu, citandi,& monendi, eifque,ac IadicibusordinanjsJ& delegatis,alijfq; perfonis quibufcunque,nc pnedičtorum exceptionem quoquo modo impediant, vel alias in illis iefe interponant, etiam per limile edičtnhii ÌnHibendiVeofdemque,ac alios contradičtdtes,& rebelles quofcunq'ùe per cenluras,&pccnas Ecclefiafticas,ac omnia alia iuris, &c faéti remedia opportuna compelletìdi, auxilium brachi) fecularis, quandoennq-, opus erit,inuocandi, caeteraque in przdičtis omnibus, & fingulisne-cefiànafaciendi,& exequendi, plenam, & liberam tenoreptzfentinm concedimus facultatem. Non obltantibus fel. recor. Bonifacij Papa: Odaui pr.'edeceflìnis noftri de vna,& in Concilio generali edita dc^> duabus di&is,alijfque Apoitohcis conftkutionibns,&ordinationibus, quodq; Epifcopis,Collatoribus,& Pnelarispnrdičtis,etiam Cardinalibus , vel quibufuis alijs communiter, vel diuifim a prardičta fit Sede indultum,vel in pofterum indulgeri contingat,quod interdici,fu (pendi,vc! excommunicari, aut contra induita huiufmodiad iudicium trahi non polfint per literas Apoftolicas non facientes plenam,& expref-ad verbum de induito huiufmodi mentionem,& quibufiibetu, alijspriuilegijs,&indulgentijs,& literis Apoftolicis, generalibus, vel fpecialibus quommeunq; tenorum ex i flant, per qua: prtefentibus non exprefla, aut in totum non inferta effečtus p ra: fenei um, aut attributas prtediótisordinarijsiurifdidlionis explicatio,feu exercitium, vel exeen-tio, impediri valeat quomodocunque, vel differri, & de quibus quorumquetotis tenoribus habenda fit in noftris literis mentio /pecialis, czterifque contrarijs quibufeunque. Literis pratdeccfiòris huiufmo-di nihilominus in luo robore duraturis. Volumus autem, vt prtefen-tium exempla etiarti impreffil edantur,caque Notarlj publici manu, Sc cuiufcunqueCurixEcclefiaftica:,eiufuePra:lati figillo obfignata,eandem illam prorfusfidem in indicio, & extra vbiquelocomm faciant, quam ipfa:piefences facerent/i efil-nt exhibita:,vel oftenfe. Nulli er-
G a,
g°
go omnino hominum liceat hanc paginam noftnr priuntionis, ftam-ti, decreti, innodationis, iniunčtionis, delegationis, concelTionis,& voluntatis infringere,vel ei aufu temerario contraire. Si quis autem_j hoc attentare prellunpferiqindignationem Omnipotentis Dei,ac Beatorum Petri, & Pauli Apoftolorum eius fc nouerit incurfurutn_j. Datum Roma? apud Sančtum Petrum, Anno Incarnationis Dominiere millclìmo quingentefimo fexagefimo nono. Kal. lunij Pontifi-cutusnoltri Anno quarto.
BVLLA PII PAPAE V.
£>e C ll.itione Ecclefiarum TarochialiutH-j.
IV S Epifcopus femus femorum Dei, ad perpetuam rei memoriam. IN conferendis bene-ficijs Ecclcfiafticis, & praeferam Parochialibus Ecc!elìjspcrfbnisdignis,&: habihbus,qua; in loco rcfldere,S: per ft ipfos curam exercere valear, quantam diligentiam adhiberi oporteat, Alexandri Ii I. Lateranen. & Gregorij X. Lugdunen, generalibus Concilijs, ac Innocentij limiliter 111. &: aliorum Romanorum Pont, praedecdlorum noflrorum editx conflitutiones teftan-tur. Quod vtdiligentius, ac rečtiusperficiatur, flatuit etiam Synodus Tridentina, vt occurrente vacatione Parodi ialis Ecclefiar, etiam generaliter,vel fpecialiter,etiam vigore indulti in latiorem Sanótx Romani Ecclefia:Cardinalium, autalias quomodolibet referuatar, vel affeótx» debeat Epifcopus habita notitia vacationis Ecclefix,fi opus fuerit, idoneum in ea Vicarium cum congrua cius arbitrio fmétuum portionis alTignationeconflituere, qui onera ipfiusEcclcfix fuftineat, donec ci de Redoreprouideatur. Et deinde Epifcopus, & qui iufpatronatus habet,intra decem dies, aut aliud tempus ab Epifcopo pradbribcndutn aliquos Clericos ad regendum Ecclefiam idoneos Examinatoribus iux ta formam eiufdem Svuodi deputatis, nominet, & non nifi ab eifdem Examinatoribus perconcnrfiim aliorum Examinatorum etiam tanqua magis idoneo ab Epifcopo iudicato, 5c dedo de Ecclefia pruuideamr 2
2/
àliasprouifIonc$,fèu indiunionesomnes pr$tcr formam predicarti Fačta», fuvveptìtLY Cenfcanmr. Sed quoniam res humana: femperin deterius-prolabantur, nifi hr,qui easretineat, acdebitx cxccutioni de-mandetj& verendum fit,ne propter conliimtionum huiufmoditranf-greliionemmaximi abufusoriantur: Nos,ad quorum notitiam non f ne grau i noltra moleftia peruenit, non nullos ex venerabilibus fratribus noltris Archiepifcopis, & Epifoopis,occurrente vacationeParo-chialium Eccldiarum, eas nullo, aut minus rite feruato examine, prelenim illo, quod per concurfum fieri debet ex ConcilioTridentino, vel etiam examine riteferuato, perfonis minus dignis, carnalitatis, aut alium humana: palfionis aftetium , non rationis iudicium fequentes conmliile, &c de eis prouidiile, volentes quantum cum Deu po Humus huiulmodi, ac etiam futuris periculis occurrere, eorundem predeccf-lorurn noftrorum conltitmioncs prefatas, etiam intronando, au dori-tate Apoltolica tenore pr^fentium omnes,& lingulas collationes, pro-uifiones, inftitutiones, & quafuisdifpofitioncs ParochialiumEcclefia-rum.ab eifdem Epifcopis, & Archiepifcopis, ac quibufuis alijs Collatoribus tam ordinarijs,quam delegatis etiam S. R. E. Cardinalibus, ac Sedis Apoftolicx Legatis,vel Nuntijspreter,& contraformam ab eodem Concilio Tridentino prefortim in examine per concurfum faciendo prxfcnptam factas, aut in futurum faciendas, nullas, irritas, ac nullius roboris,vel momenti fore, & elle, nullumque prouifis ius, aut titulum etiam coloratum pollidendi prebere, & ParochialesEcclefias huiulmodi, vr prius ante collationes nuiufmodi vacabant, ex nunc vacare ftamimus,decernimus,& declaramus,eafque omnes pro tempore fic vacantes noltre,& Sedis Apoltólic£e,fèu eorum, quibus ius conferendi eas, preterquam Epifcopis, & Archiepifoopis, qui curam didi examinis iuxta decretum Concilii habere debent, competet, difpofi-tioni referuamus. Infuper ne Parochiales Eccidi^ diu in fulpenfo maneant in maximum animarum periculum quarumcunque Parochia-Jium Ecclefiarum, quarum, dum pro tempore vacant, ad Epifcopos , Archiepifcopos, Primates, & Patriarchas, & quofuisalioscollatorcs ordinarios in menfibus ordinarijs collatoribus etiam per noltras regulas allignatis prouifio, & collatio (pedat, & pertinet, de quibus idem Epifcopi, & ordinarij pr^dičli intra fex menfium fpatium à dic vacationis eai undem pei fedo examine iuxta formam Concili) Tridentini profati non prouiderfot,ac illarum etiam,quarum collationes nobis, 8c
did$
dičh; Sedi generaliter, vel fpecialiter, <k ex qbanis carda rcferuat-? » feti äderig cxiftunt, aut alias ex induito Sedis Apodolicg competunt, ad quas Occurrente illatum vacatione Epilcopi, & Archiepifcopi pigiati pevfonas per examen concurlb mutuo habito iuxta dicti Concihj Trir dentini Ivrmam approbatas, & magis idoneas non elegerint, aut ele-r litas nobis, vel luccelToribusnoltris, aut ijs, ad quos collatio Ipcčtabit, pro collatione obtinenda intra quatuor menlium fpatium à dieillius vacationis non ligniticauerint,nccnon Parochialium Ecclefkrum limit lium,quglnrifpacronatus Eccleliadici, vel aliorum, leti clericorum, & laicorum fimulfuerint, li prtelcntatus iuxta tempus cifdem patronis i iureprgfixum prguio examine iuxta lormam d oti Concili) approbatus petatur init i tui, inftirutioque ipfii per duos menfes à die pi glentat tionis dilata fuerit,collationem,prouilionem, inllimtiuncm, acomni-naodamdifpofitionemnobis, & jpliSedi,ac perlbnis indulta huiul-modi conferendi, preuidendi, feu initituendiobtinentibusrelpeótiuc releruamus,data tamen in Parochialibus Inrifpatronatus optione iplis patronis, vt fi inflitutioad ordinarios ipcctabit, iplis ordinarijs illam làcere negl;gentibus,& vitra dictos duos menfes differentibus,poliint )tohniufmodimflituiioncobtinenda habererecurfumad Metropo-jtanum, vel viciniorem Ordinarium, aut ad Sedem Apoftolicam^,
' hohibentes etiam cifdem ordinarijs,ne tempus decem dierum eifdcm ordinarijs, &c patronis ab eodem Concilio Tridentino ad notninadnm idoneos clericos coram deputatis Examinatoribus prefixum,vitra alios decem dies prorogare audeant, vel praefumant. Diftrictms inhibem tes , ne quis praiter Romanos Pontifices, aut alios indulta huiufmodi obtinentes, vtprtefertur,quacunque fit liiper hoc aučtoritate munitus » de huiulmodi bc.ncficijs ficreferuatis ( vt prrefertur) dilponere, vel cir-r ca illa etiam per viam permutationis, vel alias innouare quoquo modo prxfumat. Vt autem non folum dignis,fed magis idoneis repertis iuxta ciuldem Concili) decretum Parochiales Eccidiie conferantur, volti-i mus, & eadem aučtoritate decernimus,quod fi Epifcopns minus habilem poli habitis magis idoneis elegerit, poliint i), qui reiedti fuerint, à mala eleétione huiulmodi ad Metropolitanum, vel fi ipfe eligens Metropolitanus , aut exemptus fuerit, ad viciniorem ordinarium vti no-finim, & Sedis huiulmodi delegatum, aut alias ad/plam Sedem A po-ftolicam appellare > ac prarelečtum ad nonum examen coram ipfo ap-gidlationis ludice, & eius Examinatoribus prouocare, 5c, con Itito „d«!
7 ,.,s	prioris
,......... __ 28
pyòrjs el igr h ris irran'oJxa!>ili iudfdoAeoque reuocato, Pamcfi-ifelisrcia-gis idoneo per eundem indicem appellationis aučtoritatenollia (quatenus coliatio ad Epifcop.um, à quo appellatum fuit, fpedraret) coni’e-raiur,aliasbfden'i magis idoneo per indicem appellationis approbato conferenda remittatur ad eum,ad quem collatio, prouilio, ve! initim-tio fpedtabit. Hxctamen appellatio interposta interim non impediat, .ant iüfpendat, quo minus elečtio per ordinarium primo loco fačta interim debita: demandetur execu rioni, & prouiius ab eadem Eccidi» rama appellano mshuiuimodi dependente non amoueatur. EtS quis à fententia per Indicem appellationis lata duxerit appellandum, is tue ad Sedem ipläm Apoftolrcam appellabit. Si fecus in pratmiflis om-jiibus,&: fm gulis adum,aut attentatum fuerit, irritum decernimus, & inane. Volumus autem,quod pnefentium tranfumptis manualiemut Notarij publici lublcriptis. Se ligillo alicuius perfongin dignitateEe-> ckfiaflica coniti ture munitis, eadem prorfus fides in indicio, & extra adhibeatur, qug prgientibus adhiberetur, fi forent exhibite, vel often-fè,quodquelittere ipfe (Tam ere, & Cancellane A po itoli carum, Sc Au-dientig caularum Palati) Apoitolici valuis, & in acie Campi Florgdi» milfis inibi copijs publicate, &aifixe,.omnes ita afficiant, &audtenr, ac fi illis perfonaliter intimate fmilent. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noitredeclarationis, ilatuti, decreti,rcicruationis, prohibitionis,inhibition is, & voluntatis infingere, vel ei auiu temerario contraire . Si quis autem hoc attentare prgfumpftrit,indignatione 'omnipotentis Dei,ac Beatorum Petri,& Pauli Apoitolorum eiusfeno merit incurfurum. Dar.Romxapud Sančtrm Petrum Anno Incarnationis Dominice Millefimo quingentefimo fexagefimo fexto, quinto-decimo Kal. Aprilis, Pontificatus noftri anno fecundo.
8VLLA
B V L L A PII PAPAE V.'
Medici qua teneantur objemare in curationem InfimoruM—i .
IV S Papa Quintus, Ad perpetuato reftncmomtffj S V P R A gregem Dominicum noftt^ vigilanti^ diuinitus creditum vigilis (peculatoris, prout nobis defuper conceditur, exercentes officium ad ea, per cjue: animarum (aiuti cum diuini nominis gloria con (uli Valeat,libenterintendimus,vt Chriftifidelespoft Baptifmum in peccata lapffiper Sacramentum Pernitenti^ Deo reconcilientur , Sane cum infirmitas corporalis non nunquam ex peccat» prouemat, dicente domino languido, queto (ànauerat. Vade noli amplius peccatele quid deterius tibi contingat,ac proptcrca prouidè fel. vocorfl.Innocentius Tertius pr^decefior noder Medicis preceperit, vc ■Ann eosadggrotos vocari contigerit,ipfos ante omnia moneant,vt ani marum medicos vocent, necum eis hoc in extrcmaegritudinecondi-mtisfuadetur,in dclperationis articulum incidant. Nos igitur volentes hoc tam fallital e prfceptum nulla temporis prefmpuone aboleri, fcd femperobferuari, conditutioncmpr^(atam audtomate Apofiolica tenore pr^fentium innouamus, &c hac noftra in perpetuum valitura conftimtionc ftatuimus, Scdecernimus, quodomnes Medici, cum ad infirmos in lecto iacentes vocati fuerint, ipfos ante omnia moneant, vt idoneo Confederi omnia peccata fua iuxra ritum S.R. E. confiteantur, neque tertio dic vlterius eos vifitent,nifi longius tempus infirmo Con-feflbr ob aliquam rationabilem caufàm, fuper quo eius conlcicntiam oneramus, conccflcrit, 5c eispei fidem Confcdòris in (criptis fadtam conditene, quod infirmi, vt pratmittitur, peccata fua confeffi fuerint. Coniunctos vcrò,acomnesfàmiliaresv& domedicos infirmi in Domino rogamus, Se monemus, vt de infirmitate Parochum certiorem faciant,ac tam Parochus,quam coniunčti,& familiares profiti infirmum ad confeffionem peccatorum fuadcant1& inducant. Quòd (i qui Me dicotum prendila non obferuauerint, vitra poenas in dicta cunditutio-ne contentas,quas incurrere declaramus,perpetuo fiat infames,Se gradu medicine,quo infigniti erant,omnino priuentur,5c à Collegio, fea
vniucr-
_____ ______ _ _
vfliticrfitateMecHeoitun eijc!anuif;acpoenä edàm pecuniaria arbitrio', Ordinariorum, vbi deliquerint,mulčtcnrur. Ecvt h.-ccomnia inuior labiliterùblementur, volumus, & eadem audoritate pr.rcipimus, Sc mandamus, vt nullus pofthac vbiqtie locorum in Medicina dodorc-tot,aut ei quomodolibet medendi facultas a quouis collegio,& vniucr litate concedatur, nili omnia in praefetui noRra tonlfi tut ione contenta medio eorum iuramento coram Notario publico,& tedi bus obfèv-uare in eorum manibus, vel Ordinarij iurauerint, & dehuiufmodi iu-ramehto in priuilegio,feu licentia medendi fpecialis métto fiat. Quod It' collegia, & vniuerfitates praefata: non recepto a promonendis iuramento huiufitiodi coftjem ad gradum prardidum promouerint, aut^i •cifdem medendi licentiam praefiiterint, poenam priuationis facultatis alios vlterius dodorandi incurrant,Mandantes in virtute Sanda: obe-dichtiaromnibus, 5c fingulis veneràbilibus fratribus Patriarchis, Primatibus, Archiepifcopis,& Epifcopis,quatenus in Citii ratibus, & Diq-cefibus proprijs pva:lentes noftras literas publicari faciant, ac iuramé-tum pratdiduin à Medicis iam promotis , feu licentiam medendi ha-bentibus,oitinibus iuris vemedijs exigant, neque aliquos ad medendd in Ciuitatibus, & Di^cefibusprardidis admittant, nifi eis conftiterit eofdem juramentum huiufmodi pratditific, & contumaces, &c itirare, ac iuramentum hmufinodi iam prteftitum exhibere recu(antes, gradu medicinae, &c omnibus priuilegijs eifdcm medicis tam connmčiim_^i, quam diuifim cis,& eorum cuilibet conceiììsperquofuis etiam Roma nos Pontificespnuent,& ab ingrefliiEcclefite arceant, donec refipue-rint. Non obfiamibuspraemiilis priuilegijs,induitis,literis Apoftoli-cis,quibufuisperfoniscollegio, & vniucrfitati, fubquibufms verboru formis,& renonbus conceflis, qua:omnia, quoad effedum validitatis conftitutionis noftne tantum reuocamus,cadamus,& annullamus. Et omnes Principes fceculares,ac alios Dominos, & Magiftratus temporales rogamus,requirimus,&oblectamus per vifcera mdèvicordia: le-fii Chrifti eifdcm in remifiionem peccatonmi nihilominus ininngen-res,quod in praemiiUs omnibus eifdcm Patriarchis,Primatibus. Arehic pifcopis,&Epifcopisaflifi:ant,&:fuum fauorem & auxilium pisédéc, ac contrafacientcs penis etiam temporali bus afiiciant. Volum usante, quod praefentes 1 itera: in Cancellaria, & acie Campi Flora: publicentur , & inter confiitutiones extranagantes perpetuo valituras confcri-bantui', Et quia difficile foret prrefentesad finguia qua:que loca defer-
ri,volumus, Sc etiam declaramus, quod earum tranfumptis etiam im-prelTis manu alicuius Notarij fubfcriptis,ac (Igilio alicuius Prxlati mu nitiseadem prorfus fides vbicunqueadhibeatur, qute prxfentibus adhiberetur, fi forent exhibita;, vel oftcnfe. Dat. Romzapud Santiun» Petrum fub Annulo Pifcatoris Die viij. Martij. Millefimo quingea-tefimo (exagefimo fexto, Pontificatus noftn anno primo.
S I X T I P A P AE QJ/ I N T I
CONSTITVTIO.
De habitu , & tonfar a per Clericos, feu Milites beneficia , yel etiam Tenfiones obtinentes deferendis, & poenis contra mobedientes infliflis.
IXTVS Epifcopus femus femorum Dei ; Ad perpetuam rei memoriam . C V M Sacro fandam Dei Ecclefiam , quam Saluator notier fuo preciofifiimo /anguine acquifiuit, /pon/am fibi elegerit, & nobislicet indignis cuftodiendam tra-dideritreidem fine ruga, fine macula, atquein omnibus fuis membrisplaccntéobferuare debemus, vt in eaomn a ordinata,Ungula diltinda, eunda interius, exteriu/que pietatem,& deuotionem redolentia inueniatur, & vt ineffabilibus cir-r cumamida varietatibus fpcciola in oculis /uis appareat, quantum fallen te Domino valemus,id ipfnm munus exequi decreuimus. Quare animaduertentes, quod qui in fortem Domini ad ciufdem Eccltfie decus, & ornamentum funt vocati,& ex eo Clerici nomen cófecuti,qui-que Ecdefiali co ccnfii vinunt, lingulari aliquo ligno à reliquo populo diftingui debent,necui eorum iure dici polIitiQuomodo hucintra-fii non habens vellem nuptialem, &ad hoc ipfiimlolicitudinisnollr^ obtutus diligentes,ne (anguis eorum de manu no lira requiratur ; cimi ingenti cordisnofiridoloreinuenimuscomplures fiipradidaDomini lententia iulle redarguendos : Nam eorum plerique Clericali honore negledo, in vcftibus laicalibus incedentes,eo fe mirifico indignos pvi-
tiitégio reddiderunt. Quapropter licet /acris Canonibus,Concilijs general ibus,& Apoftolicis coniiirutionibus certus circa eorum,qui Clericali charädtere in/Igniendi (unt, habitum, aetatem, &c alias qualitates fit pr^ cnptus modus,& contra Clericos in habitu clericali, & tonfura non inccdctitesimpofitapoena,nempcvtgratijs;5c immunitatibus, £< al.js priuilegijsClericalibusminimegaudeant, tamécum inmvia temporum., & for/an dormientibus paflonbus inimicus homo latiterà. tran/gfefiioniszizaniaiupet:lcmmauent_-. Nos proptereahi5,&: ahjS rationabili bus de caufisaddučti,ne quis nimia fiuc pailt)nun,iiue temporum indulgentia, & impunitate, (eu o/citantia cum religionis dedecore, nominis Dei contemptu,& proprie (alutis difpendio de eeteroa-butatur;hac no/tra perpetuò valitura conlkiturioneprecipimus & ma-damusomnibus,6c quibu/cunq; Clericis noh fohtm in (aci is, fed ena in alijs minoribus ordinibus con ftitutis,& clericali tantum tonfura in-fignitis,&nedum beneficia Ecdefiaftica qualiacunque etiam fimpheia nunc,5c pro tempore obtinentibus,& m illis, vel ad ea ius habentibus, verum:etiam penliones filper quibnfitis fmdiibus,redditibus,aut pto-Uentibus quarum vis Patriarchaliüm,Prinlatialnim,Metropolitana! ii, Cathedtalium, & aliarum quarumcunqueEeclefiarum, leit Abbatia-lium,Capitularium,& Conuentualium m en/arum, nec non Monalte-riorum Pr^po/lturarum.Prepofitatuum, Prioratuum, Preccptonaiu, Hofpitalium, Canonicatuum, prqbendartim, dignitatuum, perlbna-tuum, adminiftrationum,officiorum, 6c beneficiorum quommctinq; Ecdefiafticorum (^cularium,& quommuis ordinum regularium, (èu illorum di/tributionibus quotidianis, ac juribus, emolumentis, &ob-Uentionibus vniuerfisfibi rc(eruatas,ac fručtus ipfòs,prediauc,aut bona Ecclefiaftica loco penfionum fibi alfignatos, vel allignata exqua-.cunqueconcellione,feu difpcnfacionc Apoftolica, percipientibus cria coniugati*, pr$(értim fi ijdem Clerici coniugati iuxta conftitutionem .pi^mem.Bomfacij Pap^ VIII.pr^decefioiisnofiri in ConcilioTri-«lentmoinnouatam piiuilegijsClericalibus vti veline,tam in Roman* Curiadegentibus,quam extra eam vbilibet gentium,& locorum cón-itimtis,vtipfi,&eorumquilibetquantumuiscXemptiexiftant,& quo-uis priuilegio,vel immunitategaudeanr,quacunque dilatione^aut ter-giuerfatione pofipofita,debeant omninoqui in Vibepr^fèntts fuc-iint,intra xv.die$,qui vero citra montcs>intiaqua uormenfes, quidc-ttique vitra montesconftituti /unt, intraoétomenfes à diepubiicatio-
H a, nis
nìs pielcntium literaruitt in Romana Ctffiafacienti'c,ron/ùram,&: ha-bitumdericalem, veftes (cilicectalarcs, auc Milites infra dicendi, quibus penlìones,aut fructus, aliaue bona Ecdciìaftica referuatafunt, Caq milita conuementem quacunque remotaexcufatione ailinncrc, Se iu-gittr deferre. In futurum autem non nifiačtu Clericis in habitu clericali, & toniura, & Militibus infra dicendis in Militari incedentibus fuq militi? propria, aut alia qualunqueEcclefialtica etiam fimplicia beneficia refpedtiuè conferantur, aut commendentur, autpenfiones, fručtufuc,aut bona Ecclefiaftica referuentur. Alioquin ipfùs,& ipio-rum quemlibet,qui quoad geftandum habitum clericalem,& militare fupradidum apio huiufmodi tempore eorum vnicuique, vt fupradi» ctum eli, prefixo noftris huiufinodi pr?cepto, & mandato nunc, & in pofterum perpetuis futuris temporibus cum cfìeótu non obediuerint, prxteralias pcenascontra eos inflidas etiamquibufamquedignitari-bus, adminilhationibusoflicijs, Canonicatibus, & pr?bend-is, ac be-ncficijs etiam fimplicibus,& praeftimonijs per eorum quemlibet in tttu' um,commendam,vel alias pro tempore obtentis, necnon pendo« ni bus, & fi udibus,ac prtedijs, bonilque Ecclefiafticis huiufmodi quo-cunquemodo eis referuatis, vel refemandis, omnique iutefibi in eis, vel.ad ea quomodobbet competenti,harum Icrie ex certa no (tra fcicn-tia, deque Apolfolic? poteftatis plenitudine prmamus, ac fine vlla alia monitione, citatione, Indicis decreto,aut mmiftefi© ipfofado prma-tos declaramus,ac etiam beneficia ipia per priuationem huiufmodi Viscare, 5c liberealijsconferri polle, quàm etiam penfiones caflatas ,ex> tindas effe, & fore, ac fruduum, vel aliarum retum refetuationes cefi-fare, & quemquam vlteriusnd illorum folutionem minime teneri, Sc ob non (olutionem cenfuras,& p?nas aliquas incurrere non polle, nec debere decernimus, ipfafque dignitates, pafonatus,admiiiiifti ationes,. officia, necnon Canonicatus, & pratbendas, & beneficia fic pro temy» pore vacantia,collationi,prouifiom, Sc dilpofitioninoffi se,& Roman. Pont, pvo tempore exiflcntis perpetuò referuamus, ftaruem.es fic in pB$ mi(fisvniuerfis,& fingulis, per quofcunqueiudices,& Commcflarios etiam Caularum Palati) Apoftolici Auditores, &c S. R. E-Cardinales, foblata eis,&. eorum cuilibet quatus aliter mdicandi, òc interpretandi facultate in quatus caufia, & initantia indicavi, & diffiniri debere, neo-non irritum, & inane quicquid fecusfuperhis.àquoquam quam sati« doucate feien ter,vel ignotanter contigerit attenwi «........
Ccetemm Milites qnaramuis militiarum ftib regula aliqua approbata canonice inditu tarum,vel alios Rom.Cur.officiales, qui non vti Clerici,fcd potiusranquam Militesiuxta pviuilegia, &: difpenfationes Apoflolicas eis in genere, vel in fpecieper nos, aut prxdecefforcs no-liros nominatim concdla,& lub fel.rec.Pij Papa: V.prxdeceilbris no-ftn con ftitutionc, quz incipit, Sacro fan chi m Scc. huiufmodi priuile-giorumforfan reuocatonaminimecompixhcnfa, beneficia milinz, quamprofelli funt, regularia obtinent, feti pen/iones fnpcr quibufuis fručtibus,iedditihus, & prouentibus Ecclefiadicis etiam prareiictarum Ecclefiarum, &c beneficiorum fecularium, aut fruótus ipfos fibi refer-uatos percipiunt,aut obtinebunt, vel percipient in futurum, fiue clericali charactere intigniti fint,fiue non firn : qui vero Clerici funt,etiam fi ab initio tempore referuationis penfionum, feti fru&uum huiufmodi, regularem habitum nondum fufeeperim, nec militijs officiorum—» Rom. Cur. aferipti fuerint, fcd pod tactas eorum cuiquerdeuiano-nes ante, vel pod publicationem praetentis conditutionis Milites effecti extiterint, fub praecepto, & mandato pratfatis de habitu, & tonfura clericali deferend is, nolumus compra bendi,fcd iis permittimus,vt regulari habitu militia,quam profelfi dmt,conueniemi, vel fi ipfi Milites Rom.Cur. officiales fuerint,quipenfiones, aut fručtus,aliaue pr«-dia,atit bonaEcclt fiadicaex difpcn(atione,,lsti pri.uilcgio Apodolico percipiant, habitu militati tuprateriproabfque alicuiuscenfurac, vel panaEcclefiadica incurfu licite vti valeant, & nihilominus tam beneficia tua militia regularia retineant, quam etiam penfiones ffiper^» Ecclefiarum, & beneficiorum pradidorum etiam t^culariumfrudibus , feu bona, vel fručtus profatos fibi pro tempore rcteruatos percipiant. Nonobdantibtisconditutionibus, & ordinationibus Apodo-licis.necnon confiiemdinibus etiam longidimo, 6c immemorabili tepore obleniatis, qu£ abuffis, & corruptela potius cenfenda fimt, pri-tiilegijs quoque, induitis, & literis Apodoficis quommeunque tenorum exidant, qua omnia nolumus cuiquam aduertus premilta in aliquo tuffi agari.
Mandantes vero vnitierfis, & fingulis venerabilibus fratribus no-ftris Patriarchis, Archiepitcopis,Epitcopis,& alijs Prelatis,ac locorum erdmarijiSyVtin filis quilqueEcclefijs, Ciuitatibus, Dicecefibus curent prcfentesliteras, carumquc exempla publicari, & inuiolatè obferuari. Et ae quispr^fenuam littrarum ignorantia fc valeat exculare, iubemus
lUas
d.c VibCjSc in acie Campi Floi^,& inCancellarià Apoftolica affisai, &£ publicari, earumqueexempla inibi affixa relinqui, &c deinde in eadem Cancellaria Apoitolica in libro Quinterno appellato,inter cceteras c6-ftitutionesperpetuas deferìbi, & rcgiftrari. Decernentes publicationem in Balilicis prnrfatis, in acie Campi Flora; faciendam, poft lap-
fum temporis fu peritis pia: fixi vnumqu cinque afflare, & affi cere_a,
perindeac fi ipfepndèhtes li terze fingulis perfònis prx-fam perfonali-«erintimata; fuiflènt: Volumus quoque carundem pnefentium tran-fumptis, etiam impretfis, Notarij publici manufubfcriptis, & figlilo perfone in dignitate Ecclcfiaflica conftirut^ob/ìgnatis, plenam, 5c indubitatam fidem in iudicio, & extra adhiberi,qtig ipfis originalibus adhiberetur,fi forent exhibite, vel oflenfe. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noftrorum pr^cept i, mandatorum, priuatic-nis,decretorum,refèrtlationis,ftaniti,Voluntatum, permiflronis,8c mf-fionis, infringere, vel ei àufu temerario contraire. Si quis antem hoc attentare pngfumpferiqindignationem Omnipotentis Dei, acBcatom < .Petri ,& Pauli Apóftolorum enis/ènouerit incurluvum, Darum Ro-mx apud Sanflum Petrum anno Incarnationis Dominica, Millcfimo, quingentefimo ofluagefimo oflauo, Quinto Iduslanuarij, Pontificatus nuftri Anno Quarto.
SIXTt
SIXTI PAPAE QV I N f I
Indultum deferendi habitum non clericalem pro aliquibus S. D. N. familiaribus} & tjs, qui penfienes non vitra L X. duc. percipiunt.
IX T V'S Epifcopus femus femorum Dei,ad perpetuam rei memoriam, P AST O RAUS eli cura; ho (tra;, & ita squum arbitramur, vt quanto polfuinus lludioindemnicati, & vtilitati tum pauperum Clericorum , tum etiam perlonamm, qua:nolitis obfeqmisin-fillendo labores, & incommodaaiììduefubire non celTànt, con fui ere procuremus, ac earum n cetili tati profpiciamus, n c dum prompte, čC expedite minilteria eis miunčta obire conantur, non fòlli m congrua premia non recipiant, verum aliquid detrimenti patiantur. Cum itaque noftra nuper edita conftitutione deHabitu,&Tonfura per Cie ricos, feti Milites beneficia, vel penfiones obtinentes deferendis, qua incipit : Cum Sacrofimčtam,&c prxeeperimus vniuerfis Clericis, ne dum beneficia Ecclefialtica obtinentibus, fed etiam penfiones fuper frudibus Ecclefialiicis,aut frudusiplbsfibircrematos percipientibus, & habitum, & tonfuram clericalem, veftcs fcilicct talares, Militibus vero ipfiis penfio nes,aut beneficia fux mili tiat propria obtinenti bus,vt habitum lute militia: conuenientcm iugiter deferant, penapriuationis beneficiorum , penfionum, ac fiutimi huiufinodi cuilibetinobedien ti impulita, prout in eadem conftitutione latius continetur. Nonnulli vero ex Clericis pratiàtis penfiones, aut frudus huiufmodi admodum tenues percipientes,alij quoque noftri familiares atiu nobis inferuien-tes,varijsobfequiis,5c minifteriisadditii, qui vitro citroque vbi opus cft commeare,& accurrere coguntur : idcirco vix poflint fine maximo incommodo, impedimento, & difpendiohabitum Clericalemfiipra fcripmmgeftare. Nos eorum commodis opportune prouidere,eofq; fiiecialis gratiae fauore profequi volentes, omnibus, &c quibufcunqtte Clericis, tam in Romana Curia, quam extra eam vbilibet gentium, & Jocorum conftituus,qui penfiones,fru&us,aut prsdia, vel bona Ec-*
clefi)”
dcfiafKca, fìbi in vnj, vel pluribus vicibus tefeiuata, 8c conce/Ta funt-mam, /eu valorcm annuum Scxnginta ducatorum auri de Camera ut flmul non excedentes, /eu excedentiapercipiunr,aut percipient in futurum : acprattereanoftris familiaribus, nobis in quibufdam inferioribus mini/feriis, qtrales lunt, qui a pedibus,/eu parafrasai ij, menfe difpofitores, aut credétiarij, autdi/penfatores vulgo dicuntur, & aliis his fimilibus feruiriisadtu mini (franti bus, quiuè in futurum in(èvmét: necnon quibu/uis no (fromm intimorum familiarium ačfu nobis in Pa tario nofrro Apo/tolico in/eruientium familiaribus continuis cómcti-falibus, pratfentibus, & futuris, qui penfiones, aut fmčtus, bonarie Eccle/ìa/tica loco penfionum,v/qucad quameunque fummam,& valorcm nunc percipiunt, aut m po (ferum pro tempore percipient, vtip (i	eorum quilibet in habitu, & tonfata Clericali incedere minime
teneantur, fed laicali habitu impune, & licite vti potTint, quo fua munia promptius, expcditiulq; obite valeant, necptenisin eadem confli tutioneinflióf is fubiaceant, aučtoritate Apoholica tenore prarfen-tium de fpeciali gratia concedimus, & indulgemus. Reliquis autem noftris, aut perfbnarum nobis inferuientium familiaribus continuis commenfaliDtis,omnibulque, & (ingulis aliis tam Clericis,quam Militibus beneficia fručtimm , vel bonorum Ecclefiaflicorcm re/eruatio nes, ac penfiones obtinentibus,aut in ipfis beneficiis, vel ad ea ius habentibus in Vrbe prar (enti bus tempus xv. dierum in dičfa conftitutio-nepnefixum, necdum elapfnm ad alios xv. diesa fine primo dičli termini computandos extendimus, 5c prorogamus. Ac demum militibus tam militiarum canonice inditurarum, quàm Rom.Cur.Oiììcia-libus, qui iuxtaprxfatam noftram conditutionem in militari habita incedere tenentur, vt vedibus communibus, cum infignibus tamen Crucis,aut numifmatis (ii^ militiae propriis vti valeant, atque hac ratio neipfius conftitutiohisprarcepto p’enèfatisfacerecenfeantur, pariter indulgemus . Eos vero Clericos, aut Milites, quibus penfiones, aut tiučtus, bonauè, aut praedia Ecclefiafiica ad quamcunque fummatn referuata, aucrefcmari conccflà (Imt, vel pofthacrcfcruabunmr, non aliter ad gerendum huiufmt di habitum teneri volumus, nifi poftqua penfiones, fraótus,autaliapra:fatacum effečtu exigere, aut percipere cxperint,vel per eos (reterit,quo minus exigant, vel percipiant. Decernentes fic in pmr illis iudicaridebere, necnon irritum, tk inane quicquid (ecus (uper his à quoquam qua vis audoritatefeienter, vet
igno-
ignoranter contigerit attentari. Profata coniti turione nofrra., quoad reliqua omnia prtefentibus litteris non excepta, nihilominus in lue robore perpetuo permantura. Volumus autem praefentium tvanfum-pris,etiam imprelTi$)No.tavij publici manu fubicnptis , & ligilio pevfö:-in dignitate Ecclc/ialtica conftitutte munitis, eandem fidem vbique tam in dičba Curia,&in iuditio,quam extra adhiberi,qux eifdcm pre-fentibus adhiberetur, fi edent exhibita;, vel oftenfe. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noftra; concclfionis,indultorum, extenfionis, prorogationis, decreti , &voluntatis infringere,vel ei au-fu temerario contraire. Siquisautem hoc attentare preiumpfenr, in,-dignadonem OmnipotentisDei,ac Beatorum Petri, & Pauli Apofio-lorum eius fe nouerit incurfumm. Damm Romz apud Sančtum_» Petrum , Anno Incarnationis.Pominica;. Millefimo quingentefimo oduagefimo očtauo . Prid. Kal.Febmanj Pontificatus noftei. Anno quarto-, r
B V L L A PII P A P AE II.
De panis mum, qui minus canonicè faciunt fe promoneri ad facros ordines .
IV S Epifcopus feruus femorum Dei, ad jfimt-ram rei memoriam. CVM ex facrommordinum collatione charavter inuiiibilis anime imprimatur,facra mideria di(penfcntur,& ipfamm cura tribuatur animarum, in eorum fufeeptione excedus graues tanto magis plečtendi funt,quan toexiliis maiora in mentibus fidelium (candala generantur. Cum itaque ( ficut dignorum relatione non nifi moledè accepimus ) nonnulli Clerici extra tempora à iure datura, quidam ante ictatem legitimam,aliqui vero fine dimifiorijs litetis,contra fančtiones canonicas, fe faciunt ad factos ordines promoneri, nos eorundem temeritatem tali cadigatione reprimentes,vt alijs in poderum committendi fimiliaaditus praecludatur,audtoritate Apödohca, hac conditu-tioneperpemò valitura,datuimus,Sc ordinamus, quod omnes, Se fin-
I _ gnili
guli,qui abfqticcti(pcn(àtióne canonica,aut legitima licentia, fitte extra; tempora à iure (latuta,fine ante aetatem legitimam, vel abfcj; di milio-rijs literis,etiam ckramontanis, ( przetcrquam fi in hoc vkimo cafu,per Cameram Apoltolicam ittxta illius llylum ordinati fuerint , & ad aliquem ex lacris ordinibus fefecerint promoneri j à fitorum ordinunv^» executioneiplo iure (ulpenfi fint, & fihuiufmodi fulpenfionc durante in eifdem ordinibus mini lirare prxfumpferint,eo iplb irregularitatem incurrant. Praeterea, vltraalias poenas in tales generaliter ii ure infli-čtas,beneficijs EcclefiafticispolTintiurepriuari. Volumus anteni-^, quod prefens noftra conliitutio , in Romana Curia exiftentes, polt quindecim dics,abfcntes vero Italicos poli duos menies, alios vero vl-tramontanos poli fex menfes, ab ipfiüs in audientia Contradidbarum , & Cancellaria Apoftolica,pubIicatione,&: affixione ligare incipiaU-. Nulli ergoomnino hominum liceat hanc paginam noftromm ftatuti j ordinationis, & voluntatis infringere, vel ei aufu temerario contraire/. Si quis autem hoc attentare pr^fiimpferit, indignationem Omnipotentis Dei, & Beatorum Petri, & Pauli Apoltolorum eius fe nouerit jncm-fixrum • Datum Romte apudiSančtnm Pctjum aèno ab Thfanf^-tione Dominica , Millefimo quadringentefimo lexagenmo primo 3 Quintodecimq Kal. Decembris, Pontjficams noftv Anno Quarto ,.
5IXT2
5	l X T I PAPAE OJ/ I N TÌ
CONSTITVTIO«
'Contra Clericos male ,aut fmonlacc promotos, arin Epifcopas m ordinum collatione pcccantcs .
IX T V S Epifcopus fcruus feruomm Dei,ati perpetuam rei memoriam, S A N C T V M &/aiutare /acri ordinis Sacramentum ab ipfo Domino,&Salitatote noftro Icfu Chrifto in/ti tutum, -bcatifq; A po/tolis, & eorum legitimis /ucce/Ioribus /iugulari diitingbonitatis munere traditum,ita ad Dei Omnipotentis gloriam, /alutcmq; animarum (ancte, & religiose ad ini niftrari decet,vt qiue vel ex typo,& liigura vete ris legis,vel alias ex multa Sandtorum Patrum prouidentia,circa ordinandorum natales,attatemjvitx, ac morum probitatem, fànótitatcm, fcientiam, &: alias qualitates in /acris ordinationibus rcqui/itas, per /a-croscanones,vel Apoftolicascon/titutioncs,autgencralium Concilio-rum decreta falubriterftattita fuerunt,ea inuiolate ob/èmentur. Nam fi in veteri teftamento tam multa de integritate,& mundicia Sacerdo-mm,6c miniftrorum Altaris, dequeeorumprxftantia, čcdignitatele-gimus,de quibus dixit Dominus per Malachiam Prophetam,labia Sacerdotis cuftodient /ciendam,& legem requirent ex ore eius, quia Angelus Domini exercituum eft; certe multo maior ratio, & diligentia-^ adhibenda erit in promonendis tam inferiorum graduum clericis, qua etiam Pr£esbiteiis,qui ad confumationcm Sanctorum in opus m ini/teri j, in ledificationem corporisChrifti,conftituunair,prout de hisip/is,
6	dittino verbo, & beatorum A poftolorum praeceptis, ac/imul San-«Storum Patrum (tatutis fepillimc traditum cft. Quare nos pro ea,qu$ nobis à Domino iniunčtaeft cunčtamm Ecclc/ìarum cura, 5c folicitu-dinc ipfos Pa-ftores, & Praefui es E cel e/Iaru m, quorum proprium munus e/t, perfonas idoneas clericali militile aferi bere, & ad minores, ma-iorefque ordines ritè promonere auctoritate noftra duximus admonendos, ve in exeqticndo hac in parte fuo Paftorali officio attentius
e,	I x pòfthàc
pofthacinurgiitnt,canoni cas'fàn<9:jone$,vr'paL’é^:,obft'ment,lac vt^i e-mini demr oftcnfioni« occafio, neue eorum mirii/cerium vituperetur , fmdeant vitare ea omnia fcanda!ai,& äbftit'da, -‘qua;'cx vipoidj & minus canonica Clericorum ordinatione cernimus cum magno animi noftri dolore frequentius exoriri.
Cum enim multi etiam interdum inhabiles, & indigni non vocati SančbaDei vocatione, ied potius Satana: dolis decepti praztextu deuo-tionis,&: pietatis rem quidem facram, & diuinum munus, intempefti-uè tamen, & inordinate afFedantes , feu-tempöraJeähqnöd commor dum,aut lucrum fibi proponentes,vel n imia bmpUcitate,Sc imperitia malitiaue, aut fraudead(ufeipiendum clericalem charačici ein, alioiq-, ordines ante retarem legitimam, vel à non filo Epifcopo, aut non prx-uio debito examine,& approbatione,fine alias minusrite,vel etiam temere fe ingerant : Debent lane Episcopi paterna charitate, & prudentia eorum Stinti, qui fiepe nefciunt, quid petan t, melius etiam, quam ipfimet poftulant,& falubrius confivi ere,nec'tam quid flagitent, quàni quid expediar, confiderarc : fiimma vero diligentia proludere, tum in aliente Dicecefis fubditis ordinandis, ne quemquam promoneant fine eorum ordinari^ literis dimillbrijs, tum in recognofeendis ipfis liceris, ne falso,aut ab aliquo, qui aučtoritatem illaS concedendi non habear, confcctx fint, tum denique in examinandis natalibus, retate, vita, moribus,fcicntia,idoneitate,titulo,& reliquis qual itati bus^ne quid in ferat, vel aliente Diorcefis perfonis ad clericalem àonorem , & Ecdcfiafl:icos ordines promonendis defideremr eorum,qtix ex prx(cripto Sacrorum Canonum requiruntur.^.
Vc igitur Prxful es Ecclcfiamm intell igant, fi in re tam grani, 5c tati momenti cu!pa,aut negligentia peccauerinqfenon modo intremendo Dei indicio, verum in hoc quoque loculo Rom. Pontifici fure villicationis rationem fore reddituros ; Perdenti conftiuuione perpetuò fta-tuimus, Sc ordinamus, vt fi in poftemm A ntifies aliquis Epifcopali, Archiepifcopali,Primatiali,vel etiamPatriarchali dignitate pveefulgés:• aut Abbas ad primam to n furam, m i n ordque ordì n<s luisfiibditis conferendos à Sede Apoftolicaauftotitatem habens, quemcunque fxcu-larem, vel cuiufuis ordinis, aut militix regularem r ex aliquo crimine, vitio, aut defediti, feti alias inhabilem, vel irregularem exiftentem, vel extra tempora à i ure fiatuta, vel ab/que veris dimilibrijsfui ordinarij literis,aut per fai tum, vel funiuè, aut quoad fecularcs fine titulo fuffi-
cientis
cientis beneficij, vSI pàttimsnifv am ante zfàtcto pel- /àtri geh crai iš Tridentini Concili] decreta prima: tonfurc, aut cmoiieordìni prxfcri-pfttmjaur n'ónfematis temporum interniti jš, ita vt aliquis vhico difc, leu continuatis diebus ad plures ordirrts fseros, vel polt vhum ordini fufceptiim fine calila rationabili antequam tempus ab eodem Concilio Tridentino prxfixum elabatur, ad alium ordinemprbnioueatuv, line ddpenfanone,ant indulto.Apoltolicó elencali charadtere'non legitime infigniueritjàut ad ordines minores,vel l&aos,vt ptefcrtiir, vel àlias malepromouem,lìne idi fdénter,fiue ignoranter fecerit,nifi debita diligentia adhibita m It n s error, & probabilis fadi ignorantia eumexCu-let,vt in quo deli quit,tn eo puniatur, à collatione quorumcunque ordinimi, atqueadcòipfius tonlura:, & ab exceutioneomnium muncru Pontificalium eo iplo fufpcn fu s, i52 va bi rt g r e Ilii Ecclcfieintcrdiduscxi-ftat,alij&]uegrauionbiispenis noltro, & pro tempore cxiltehtis Rom. Pom.arbitrio pttniattiL».
Quodfi fpreta hiuufmodi fulptnfione, & interdico in prnzmilTls fe temere mgelTèrit,enam a regimine,& admini(h"atione fiie Ecxdclifc/cii Monafierij, 8c à perceptionefručtuum menf^ eiufdem ,ac quonim-cunque beneficiorum per eum in titulum, vel commendam, feti alias obtentorum fufpenfioncm eo iploincmtat, eiulque interdidi, aut fu-fpcnfionis rclaxationeih, aut pdenàrum remiflìonem ab aitò, quàm ä Romano Pontifice pro tempore exiitente nequeat obtinere_p ■
Et nihilominus fcl. ree. Pij 11. & aliorum Romanorum Pontificum noltmmm pra:decd!bium,qui perluas conftitutiones,aut in Cancellarla Apoltolica publicatas regulas contra humfmodi Clericos male promotos,dmcrlaspgnas inflixerunt,veltigijs inhärentes,eofdem Clericos polthac male promotos ab executione,mini(tcvio,& exercitio ordinum fufcep totum, & ab omni lpe,&facultateafcendèndiad alios fuperiores perpetuò fufpenlos declaramus ; fi in eis mihiltrare pre" fumpferint,illos fic irregulares efFedos, omnibus, & qùibufcunq; per eos in titulum,commendam,aut alias obtentis dignitatibus, offiajs/St beneficijs Ecclefialticiscum cura, & fine cura quomodocunque qua-lificatislecularibus,vcl cuiufuisordinis,aut militia;regularibus, acetia fi ipfi Clerici regulares fuerintadiua, & palfiua voce, iplo fado’priua-musy&ijs priuatos,atquead illa,&-aliaUmilia, vel dilhmilia in pofte-rum obtinenda in perpetuum inhabiles, & incapaces elle decernimitSj & declaramus, dignitatum, officiorum, & beneficiorum humfmodi,
fic
fic pro temporev-icantiatn difpofiuionem nobis* & Apoftolic^Sedt perpetuò refemantes.
Vt autem homines, qui nimia indulgentia, &fpe impunitatis, a<2 veniat facilitate havtenus fuerunt ad huiufmodi facinora procliuiores, ea fublata>& prxclufà ab his abftineant,& caneant in futurum tam ab-fqluendi, quam difpenfandi facultatem in cafibus fuperius exprellis, etiam in foro confcienti^ nobis, 8c fuccellonbus noftris dumtaxat ati-člorjtatc, & tenore pr^miflìs perpetuò referuamus ; Inhibentes ne à quoquam fcculan,vcl cuiufuis ordinis regulari Prssbitero, vel Prelato quauis auctoritate fùngente, nec perquecunquelubilca, & Indulgentias, etiam plenillimas, & extraordinarias per noftros predeceflbres, aut nofmctipfos, vel fuccefjòres noflros, anno lubilei, aut alio quouis tempore,& Cruciat^Sancte,vel quocunquealio titulo, modo, &: forma, Motuproprio, &c confiftorialiter, feuad quorumcunquePrinci-pum,Rcgum,autImperatorisinftantiam,eotumuècontemplatione,. & intuitu cum quibufùisamphlTìmis in genere, vel in fpecie deroga-tprijs claufulis conceda, vel in pofterum concedenda, ncc vigore, aut prqtextu facultatum, aut priuilegiomm Mare magnum, aut alias quo-modolibet tauncupatorum quibufuis ordinibus, Congregationibus, aut perfonis regularibus,aut Epifèopis per decreta Concili) Tridentini, aut officio Sacre Panitcntian? Apoftolicp, vel Minoribus, aut etiam Maiori, Pccnitentiarijs noftris, & Rom. Pont, pro temporeexifrentis, vel alias quomodolibet pro tempore conceflomm,Perlon^ fic, vt prefertur/:! elmqucntcs, tam fcilicet Antiftites, fèti Abbates promonentes, quàm Clerici male infigniti, feuordinati à reatibus, & cxcefli bus profatis abfolui, preterquam in mortis articulo poffint, aut debeant, ncc cum ijs fliper irregularitate propter prcmifia contracta, etiam fi crimen penitus occultum fuerit,quouis modo valeat difpenfari.
Verumenimuero quiagrauioribus morbis fortiora fimtadhibenda rcmcdia.& iuxta perfonarum,locorum, ac temporum qualitates leges funt immutali dic, pcenarque aggrauandai,&emollienda?; cum huiufmodi peccatum Satana fuggerenre, hominumq ue fragilitate alleluiente videatur iam ad culmen vitiorum afcendifle, & in prxeipiti dic_a:
Jdeo vt homines fairem pcenx timore, &: propri) honoris confu/ionc à peccato deterreantur, nouum huic veneno antidotum cogimur prat-pararare: Ac proptevea volumus,vt qui abfohuionem, & difpenfatio-nem huiufmodi petent,femper quamuis delidum adjmcoccultimi
cxticc-
..............-	5<$
rxtitcrit, non per officium Satix Paniteniia:, icd à nobis,<$c pro retn-porc exiftente Romano Pontifice in vtroque fpronbiblutionem petere teneantur : alioqnin ipf^concefììones, & ablui titiones, etiam cüm c!aulùIa,quod prcefentisconllitutioms tenor, &c alia prceditRa habeantur pro expreHis,prorfus nulle, imt£,& inualide exiltant,ac nemini pe-nims fuffragentuL-.
■ Coetcmm fi qtiis An tiltes, vel Abbas fernatis quidem cunelis prp-mi(fis,&: coeteris omnibus,que in ipfius tonfiire,& ordinum collatione cbfcmari debent,perlimas habiles,& idortc.lSjfed tamcnreccpta ab ijs, quibtis tonfiiram , aut ordines conferet pecunia, pretio vel premio fi--moniacc in futurum mfigniuerit, vel protnoucrit : volumus vt preter alias ccn (tuas, &: poenas contra fimoniacc ordinantes, 6c ordinatosà facris Canonibus, 5c coniti turioni bus Apoltolicisaliàs infličtas,& ii-fogaras,quibus nequaquam derogare inrendiiTuis,ctiqn> omnia, ùngula lupraditia in fic promonentibus, 5: promotis locum habeant.
Decernentes pre/eptes li teras fu b qui buluis conccffienibus, fitcul-tatibus,&:gratijs,etiam in cafibus qtiibufnmqneStdi Apoltolicequo-modolibct,etiam iti Bulla Ccene Domini rcferuatls,etiam fub homine lubilci plenhri]', vel Cruciate Sandre abiblucndi factiltatcin quibufuis pcrfbnis general iter,Vel fpecialiter tribuentibus, minime comprehendi : fed femper ab illis exceptas clic, & ceriferi, fi eque in p re mi (lì s vni-i6erfis,& fingiliia pcrquolcunqne Iudices;&: CommifIarios,cmna cau fiatum Palatij Apdftolid Auditores,& S. R. E. Cardinales, lùblata cis, & eorum cuilibet quauisaliter indicandi, & interpretandi faeultatcin quauis cau fa, & inllantia iudicari,& diffiniri debere, aciiTitum, & inane quicquid fecus fupcr his à quoquam quauisaudtorirarc fcicnter, vel ignoranter contigerit attentari. Non obftamibusconftimtionibus. Sc ordinationibus Apofiolicis,ac in Concili js etiam generalibus editis* cccterifque contrarijs quibufennque_j*
Vt autem przefentes literx omnibus innotefeant, mandamus illas ad Valuas S. loannis Laceranenfis, & PrincipisApoftolommde Vrbc Bafilicamm, & in acieCampi Florit affigi, & publicari, & poft quindecim dies, qui in vrbe fiunt, qui vero extra eam, & citra Montes intra quatuor menfes , qui demum vitra Montes erunt, intra odio menfes à ■dic publicationis huiufmodi computandos, perinde afficere, & arditatele fi eorum cuiquepcrfbnaliter intimata: fuifTent,ac carundem pne-fentium lutrarum exemplis etiam impreffis, Notarij publici manu fiib "--id ' '	" "	fcriptis*
{criptis, & /igillo pcrfon® in dignitate Ecclcfiaftica conditure ob (ri gnatis eandem fidem in indicio,& extra illud adhiberi, qua; jpfis prčeten ti bus adhiberetur, fi dient exhibita:, vel o(tenie. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam no (tri (tattm,ordinationis,decla-i;ationum.priuationis,re(eruationum,inhibitionis,voluntatum decretorum & mandati, infringere, vel ei au fu temerario contraire. Si quis autem hocàrtqntare pr^fumpferk,indignationem Omnipotentis Dei, ac Beatorum Petri, & Pauli Apoftolorum cius fe nouerit mcuriluum. Datum Roma:apud Sančtum Petrum, Anno Incarnationis Dommi-r ca", Millefimo quingentefimo očtuagcfimo odano,,Nonislanuarij,. Pontificatus noftn anno quarto.
BVLLA PAVLI PAPAE IIII-
Contra negantes Trinitatem, aut dmnitatem lefu Chrijli, aut eius Conceptionem de Spiritu Sanffo, aut cius Mortem , vt nos redimeret, aut Virginitatem Beatijfin/a femper Virginis Dei genitricis Marite.
A V L V S Epifcopusieruus feruorum Dei ; Ad per* petuam rei metno nam. C V M quorundam hominum prati itas, atq; iniquitas eo vfque noltris temporibus ^pcdlerirjVt exi js,quia Catholica fide aberrant,&: defeifeunt, plurimi quidem nó folum diuer-fas herefes proh teri, fed etiam ipfius fidei fundaméta negare prefumant, & eorum exemplo multos m interitum anime deducant : Nos cupientes pro no (Iro paftorali officio, & charitate huiufi-modi homines,quantum cum Deo po(Iumus,à tam graui,& peftikntt errore auocarc, accceteros, nein talem impietatem labantur, paterna (eueritate admonere omnes,Sc fingulos,qui hadenus afiemerunt,dogmatizarunt , vel crediderunt Deum Omnipotentem non ede Trinum inperfonis, &incompofitaomnino, indiuifaque vnitate fubfiantie, &
vnum vnamet limplici Diuinitatis edentia,aut Dominum noiininvlo' (hm Chriftum non die verum Deum, eiufdein fubftantie per omnia cum Patrc,& Spiritu Sando, aut eundem lècundum carnem non eilk
conceptum iu vtetoBeatiffime, femperque Virginis Mari^dc Spirita Sando, fed fìcut czeteros homines ex (èminc lofeph. Aut eundcni_j Dominum, ac Deum no hrum lefum Cirri ilu in non fubijflèacerbiiTi-mam Crucis mortem,vt nosà peccatis,&ab eterna morte redimeret, & Patri ad vitam ^ternam reconciliaret. Aut eandem Beati(limami» Virginem Mariam non che veram Dei matrem, nec perftitiilè fenipcr in Virginitatis integritate,ante partum fcilicet, in partu, & perpetuò poftparmm,ex parte omnipotentis Dei Patris,&Filij,& Spiritus Sandi, Apoftolica audoritaterequirimus, & monemus,quatenusinfra_» ipatium trium menfium à publicatione prcfcntmm in Romana Curia, quoad refidentes in ea,modo infraferipto : extra eam vero quo ad alios in illanon refidentes, modo, & forma per Dioecefanos fiatuendis,-facienda incipiendorum, quos pro primo, fecundo, & tertio, aeperem-ptono termino, ac monitione canonica eis, & eorum cuilibet alligna-mus, ab eorum aflertione, dogmatibus, & credulitate humfmodi, ac qmbufcunquealijsinfidepraedida erroribus,in quos hadcnuslapfi /unt,refipuifie,& ad vnitatem Ecclefia: redeundo aflèrtionem dogmata,8č credulitatem, ac alios errores huiufimodi in manibus Inquifitoru haeretica: prani tatis Ciuitatum, & locorum, in quibus ad prxfens degunt, realiter, & cumeffeduabiurale, & infraaliostresmenfèsàdie abiurationis huiufmodi incohandos, de eadem abiuratione venerabir libus fratribus noftris Sanda: Romana:Ecclefize Cardinalibus didic hzereticatprauitatislnquifitoribus generalibus plenam fidem fecillč__; debeant. Nos enim eiufdem Dei omnipotentis exemplo, qui noru» vult mortem peccatoris.fed vtconuertamr..& viuar, omnes, & fingu-los,qui,vtprxfertur,ab aflertione, dogmatibus, 8c credulitate, ac alijs erroribus prjedidis refipucrint,& ad vnitatem Ecclefia: redeundo, af-fertionem,dogmata,Sc credulitatem,ac alios errores buiu modi fpon-te abiurauerint,& de eadem abiuratione prxfatis Inquifitoribus generalibus fidem fecerint, ac poenitentiam priuatam per didosparticulares Inquifitorcs eis inirmdamcum cffcčtu adimpleuerim,à przedidis, & quibufuis alijs,quantiimuisgrauibus,& enormibus haaefibus, & à fide Chrihi apohafijs,ac in eadem fide erroribusmec non excommuni-catiönis,füfpenfiionis,&interdidi,alijfquefentcntijs, ccnluris,& pernis,tam Ecclefialticis,quàm temporalibus,etiam bonorumprjuatiuis, & corporis afflidiuis,ac capitalibus in tales à iure, vel ab homine latis, & promulgatis, Sc per eos prmniflorum occafione incuriis (dumniQ-
K	do
<3o delati,aut inquieti, feu relapfi non fint ) dičtaaučtomate tenore„/ pvxfentium in vtrbq-, foro ablbluimus, Se liberamus, ac cum eis fu per irregularitate, quam propterea contraxerint, etiam fi fic ligati Mifiàs, ßcalia diuiha officia, etiam for (an in contemptum clauium celebrape-rint,aut illis alias fe immifcuerint ; Qupdq; ca ipla irregularitate,& ceteris prxmiilis non öbftantibus, qm premoti non fuerint ad omnes etiam fa eros, & Praesbiteratus ordines promoueri, &c in illis tam ipfi, quàm qui iam etiam poft incuriam haereftm promoti fuerint, in A Itaris miniffierio miniftrare: Nec non tara Clerici,quàm Laici,& vtriufq; féxus perfonae,eorumé]ue filfj,nepotes,defeendentes,ad gradus,hono-res,ordines,& officia, ac alia qualunque afflimi, illaque fufeipere. Se
exercere libere, & licite valeanpaučtoritate, & tenore prxdidtis de_j
fpecialis dono gratiaedifpenfàmus, eifque pariter indulgemus, nec non omnem inhabilitatis, Se infamiae maculam, fiue notam circa eos praemifiòrum occafione quomodolibct infurgentetn ab eis penitus. Sc omnino abolemus. Et infuper cum errores, quos fupra narrauimus, ita graues, Sc nefandi fint,vt illi,qui in eos decidunt,excufàtionem non babcant,fed fubuerfi potius,atque immanes,quàm hseretici merito dici poifintihac noflra perpetuò valitura conflitutione fancimus, quòd tam illi,qui hačtenus in ipfòs errores, vel eorum aliquem lapfi fiint,& infra fitp radi chini terminum nó refipuerint,& ea,quse fupra diximus, non adimpleuerint quàm omneSj&fingnli ali], qui in futurum in illos,vel illorum aliquem quomodolibct prolabentur,cilìufcunque di-gnitatis,ftams,gradus,ordinis,vel conditionis exiftant,pro fubuerfis,&: relapfis in haerefim haberi,& vt relapfi Curile Oculari tradi, Se per ip-fam curiam debitis poenis in relapfos ftatutis puniri poffint in omni-bus,& per omnia, perinde ac fi vere, & realiter in hserefim relapfi cC~ fent,& eos relapfos elle conflaret : Non obflantibus conflitutionibus. Se ordinationibus Apoftolicis, cseterifque contrarijs quibufainque . Vt autem premifTa omnia ad eorum,quorum intereft, notitiam deducali tur,nullufque de illis ignorantiam pretenderete fe legi timè excu-fare poffir, volumus, Se dióta aučloritate decernimus, quòd pr^fentes Etere, feu earum tranfumpmm, cui fi manu Notati) publici fubfcri-ptum , Se figillo alicuius perfone in dignitateEcclcfiaftica confli tut^ muni tum fuerit,eam prorfus fidem in iudicio, Se extra adhiberi (latuimus , qii£ ipfis literis adhiberetur, fi originaliter exhiberentur, in eadem Curia per aliquos Curfores noftros in Bafilic^ Principis Apofto-
lorum.
lorum, & Ecclefi? Latcranen. de Vrtie, Cancellari? Apoftolic* yaluis, & acie Campi Flore, vtmoris eft, extra Curiam vero prredi-tiam modo, 8c forma per venerabiles fratres noftros Patriarchas, Ar-chicpifcopos .Epilcopos, ac ahos Ecc!ehamm Piarlaros, quibus in_» virtute Sančla: obcdicntia* per eaidem prarfcntes mandamus, vt lire-ras , /iue tranfumptum huitlfmudi vb:que per eorum Vrouincias , Dioecefes , & Eccleftas lineerà charitate publicent, 8c publicari faciant, ftaruendis, publicentur, carum exemplo in lingulis locis, irus quibus publicatioipfafiet, affixo , &c damilo . Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noftrx requilitionis , monitionis, affignationis, ablolutionis , liberationis , difpenfationis , indulti , abolitionis , lančtionis , voluntatis , decreti , ftaniti, man -dati , infringere , aut ei aufu temerario contraire_i . Si quis au-
tem hoc attentare prarfumpferit , indignationem Omnipotentis Dei , ac Beatorum Petri , & Pauli Apoftolorum eius fe noueriL* incurfurum_*>. Datum RomxapudSantium Marcum, Anno Incarnationis Dominicx , Millelìmo quingentefimo quinquagelimo quinto, feptimo Idus Augufti, Pontificatus noftri anno primo.
BVLLA PII PAPAE V.
Deìftipedientìbus ) & offendentibusperfonas, ac diripientibus bona r & frangentibus carceres officij Inquifitionis, eorum j}, & filiorum t & complicum panis .
IV S Epifcopus femus femorum Dei, A d perpetuam rei memoriamo. SI de protegendis ccéteris omnibus Ecclefix miniftris, quos in fide, 5c clientelam noftram à Domino recepimus, cura nybisquotidiana inlidet, quanto maiore ftu-dio eam noslolicitudinem capellae necellc eft, vt qui in facro Inqujfitionishxretic? prauitatis officio vcrlantur,(ub tutela inuiolat? aučtori tatis huius fedis periculorum omnium expertes, quoque munera ad exaltationem fidei Catho-lic?excquantur : Cum itaque eius generis impiorum vis quotidie magis ifliUlefcat, qui omnibus malis artibus prodictum officium lubucr-
K a	tere »
tire, minifh'ofquc funčtiombusdiAuvbaie moliuntur, co iam nos dc-trulit necclìuas, vt nefariam, & fceleftam eorum audaciam acerbiore caftigationis verbere reprimamus. Hac igitur generali confluendone de fratrum noftrorumconiihofanciinus, vt quicunqueflue priuams, fiuecudtaCiuitasdiue Populus,flue Dominus,Comes, Marchio,Dux, vel podore titulo illuftris,quemuis ex Inquifitoribus, Aduocatis, Pro-curatoribus,Notarijs,a!ijfuè mini Aris prediti:! ofllcij, vel Epifcopomm id munus in fu a Daree fi, aut prouinciaobcuntium , fcu accufatorem, denunciatorern,aut teftcm in caufi fidei quomodocunquc produtium, vel euocatum occiderit, verberauer it,dciecerit,feti perterrefecerit, qui-uè Ecclefias,a’des,aliafiiè res fine publicas, fiuepriuatas officii, aut mi-niflrorum expugnauerit, inuaferit, incenderit, expilauerit, aut libros,
1 i teras, autioritates, exemplaria, regcfta, protocolla, exempla, feriptu-ras,aliauè inftmmenta, fine publica,fiue priuata vbicunquepofita c6-bu(ferit,diripuerit,feu interuerterit,feu ex incendio,aut direptione, aut alio quocunque modo illaexportaucrit, feu qui in conflagratione, expugnatione, aut direptione, etiam inermis, fiue capiendi, fiue comburendi, fiue fuppnmendi caufii fuerit, fine res, aut perfonas feruari, de-fendiuè prphibuerit,quine carcerem, aut aliam cuftodjam feu publica, feu priuatam effregerit, vinctum extraxerit, feu emiferit., capiendum prohibuerit, captumuè eripuerit, receperit, occuluerit, feu facultatem effugiendi dederit,feu iufferit id. fieri, qui catum, conciufumu.è fecerit , fiue vt aliquid praeditiorum fieret, omnes accommodauerit, fiue aliis aux i 1 i Um, con fil i u m, aut fauo rem publice, vel occulte in quolibet praeditiorum fcienter praeftiterit,licer nemo occifus,nemo verberatus, nemo extratiuS,emifIus,vel ereptus, nihil expugnatum, mhil effratiit, {uccefiùm,direptumuè, nullum denique damnum reipfafit fccutum, nihilominus is fit anathemate prae fenus canonis autioritate ligatus, idem quoque laefic maieftatis reus Dominio, dignitate, honore, feudo, ac quocunque alio beneficio temporali, & perpetuo eo ipfo priuams, fecularis Indicis arbitrio relinquatur, qui de eo illas ipfaspoenas exi-•gat, quz damnatis primo capite diti? legis per conftitutiones legiti--inas irrogantur, bonis,rebufqueomnibus nfeiiuribusapplicatis, vti etiam efl dedamnatis hxreticis per fantiiones canonicas con flitu tum: eius hlij paterna infamia fubietii, omnifque, & cuiufcunqne hxredi-tatis,(ucctifionis,donationis, & legati fiue propinquorum, fiue extraneorum omnino fint expertes, eifdem pratereaportte nunquam pq-< •"	tcittu
team dignitatum. Nemo autem expurgationem habere, aut cau/am. vliam proponere, vel pretendere poflit, qui tantum nefas in contemptum,& odium huius officij admiferit, nifi contrarium per claras probationes docuerit (e fccifle. Qiiod porro de pratdiótis^omimque filijs itam mus illud idem deomnibus Clericis, & Prxsbiteris fecularibus, & quorumuisordinum etiam exemptorum regularibuSj& quacunque etiam Epifcopah,& maiori dignitatepratditis, ac etiam priuilegio quo modocunquc fbiffultis,decernimuscxequendum, ita vtipfi beneficiji. Sc offieijs omnibus Ecclefiafticis prazlentiumaučboritate priuatipet lodicem Ecclcfia fi i ai m, h zr c ti coro m more degradentur, demum po-tejlati teculari traditi, poenis pr^dičtis laicorum inftarfubìjciantur-s : Pontificum tamen caulis nobis,& fticccfioribus no It ris referuatis, vtre quxfita, Sc nobis renunciata, contra eos ad depolitionem, & alias poenas pratdičtas procedamus, vtr criminis atrocitas videbitur poftdUrc. Quicunque autem pro talibus veniam petere,aut alias intercedere ten-tauerint, m eafdcm illas poenas, qua: in harreticorum fautores à factis coniti timoni bus inferuntor, ipfö facto fe nóuerinc incidfflè. Verum fi quis etiam huiulmodi criminum confa us, vel affinis, fine religionis ftudio, fine poenitentia dučtus, rem adhuc incognitam retexerit, fup-plicio liberetur. Coetcmm eam omnium, & quarumcunque ablolu-tionmn,rationem àprardfdiscriminibus,nec non habilitationum, 5c redi turionum etiam ad famam, Sc honores ita deinceps habendam_j optamus,vt lucceffores noftri nullas nifi fairem femeftri poft cuiufque afrumptionem,ad huius dignitatis fiftigium exciudò, ac precibus apud fiipremum officium Inquifitionis hic inltituuim,verificatis concedane Decernentes omnes, Se quafeunque huiufinodi abfolutiones, habili-tationes, & retti tutiones, qua: precibus fic non venficatis de costerò fient,nemini prorftis prodeflè, fed nec pivefentibus, nifi roto ipfarum tenore ad verbum inferro, & gratia ex certa Romani Pontificis feientia fačta, & propria manu fubfignata, vlla in parte derogari, nec derogatum cenfèridebere,& fi illis ex quacun que caufa aliter derogari contigerit, derogationes huiufmodi nulliuspfqrfiis fore roboris, & momenti. lubemus igitur vniuerfòs, &fingrflos Patriarchas, Primates, Archicpifcopos, Epifcopos, & critcfos Ecclcfiarnm Przlatos pervni-u er fimi orbem confidai tos, vt per fe.vel alium, fcu alios prazfentes lite-ras, aut earum exempla in fuis quifque Prouincijs, Ciuitatibus, Dioc-cefibm ; Iqcis folemniter publicare, Sc quantum in fc eft, firm ita*
obfèruari procurent,contradidorc.5 quofcimquc per cenfuras, Sc poenas EcclenafticaSjappellationepoftpofitajCompefčendo, ipfafque een-,-/uras, & poenas etiamiteratisvicibusaggrauando, invocato etiam ad hoc, ßopus fuerit , auxilio brachii (^cularis. Non obflantibiisconfii-tutiombus, & ordinationibus Apoftolicis, coeterifquc contrariis qui-bufeunque. Volumus autem, vt prudentium exempla, etiam impref-fa,edantur, eaque Notarii publici manu, 5c cuiufcunqne Curiae Eccle-ßafticx,vel Prxlati ßgilloobßgnata, eandem illam prorfus fidem vbi— que locorum faciant,quam ip ix prxfentes facerent, fi efient exhibite, veloftenf^. Cxterum omnes orbis terrarum Principes, quibus gladi) lecularis poteflas ad malorum vindičtam eli: prxmiflà, per eam, quam fe tueri promiferunt,fidem obreftamur,ita (uas quifqnepartes,fiue in prillando minifirisprxdiiStis auxilio, fiue in criminum poft Ecclcfix iententiam animaduerfione interponere, vt eorum quoque pr^fidijs miniftri ipfi tanti offici) munus pro Dei reter ni gloria, & religionis incremento feliciter exequanmr, ampliffimum à Domino pixmium recepturi,quod fidei prxdidtx aflertoribus in qternq beati tudinis confbr-tio prxparauit . Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noftrx fanäionis,legationis, fiatuti,decreti,iullionis, obteftationis,& voluntatis infringere,vcl ei aufu temerario contraire. Si quis autem_j hoc attentarepr^fumpferit,indignationem Omnipotentis Dei,ac Beatorum Petri, & Pauli A poftolorum eius fe noueric incurfurum. Datum Roma:apud Sančtum Petrum, Anno Incarnationis Dominici: Millefimo quingentefimo fexagefimo nono. Kal. Aprilis, Pontifica-Wsnoftri Anno quarto.
SIXT1
40
S I X T li P A P AE QV I N T I
t Conßitutio contra exercentes Prologu ludìcwixartem, & alla qngcunque dluinatìonum genera , librofy de eis legentes , ac tenentes .
IX T V S Epifcopus Icruus feruomm Dei -, Ad perpetuam rei memoriam. C OE LI, & Terra: Creator Deus, quem vnum Omnipotentem cor-de credimus adiultitiam,& ore confitemur ad fa-lutem,& fi homini,quem ad imaginem, & fimi-litudinem creauit, mentem dederit,quarnonio-lum diuino fidei lumine illultrara, myfteria illa Cogno(ceret,qux humanam ititeliigentiam fuperant, fed etiam naturas fux vi, vt magno licet cum labore prxclara multa inueftigaret y atque intclligeret ; tamen vt fuperbum animal homo non altum faperet, ied timeret, & immenfam conditoris fui maiefintcm humi ftratus veneraretur,fibi /oli eorum,qux euentura funr, feien tiara, & futurarum rerum cognitionem re/emauit. Solus enim ipfe, cuius oculis omnia nuda,& aperta ftmt,& ad intimas animi cogitationes penetrat, & con-fequentes eorum ačtiones intuetur, folus ipfe, qui vocat ea, quas non funtjtanquam ea,qu$ funt,omnia prxfentia, & ante oculos pufita habet, /olus denique omnia, & lingula quascunque totius temporis de-cur/u,& feculorum statibus futura funt, ab omni rctern itate nouit, & admirabihprouidentiadifpofiiit, quxnon modo humans mentis itti* becillitas ignorat, fed nec Dcemones ipfi prxfentire poliunt. Quare Idolorum in fururisannunciandis fallitateli!,&imbecilli tatem, & eo-mm,qui eis cultum adhibebat, vanitatem irridet Spiritus Sančtus apud Ilaiam illis verbis. Annunciate qua: ventura funt in futurum, & fcie-nius, quia Dij edis vos : & in nouo teftamento Chriftus Dominus Di-Icipulorum luorum de futuris euentis paulò cupidius inquirentiurti interrogationem gram illa refponfione retudit, qua etiam omnium fidelium fuorum curiofitatemcoercuit. Non eft vcltrum fcire temporanei momenta,qux pater pofuit in fuapoteftate. Nec vero ad futuros euentus, & fortuitos cafus pramofcendos, ( futuris euentibus ex naturalibus caufis neeefiàrio, vel frequenter proucnientibus qua: ad
diuina-
(liuìrtationcm iloti pertinent, dumtaxat exceptis} vi!« fùnt ver« avrei, autdifciplin«,(ed tali aces, Se van« irnpioboium hominum attuti«, 5C Dcemonum fraudibus incrodu6t«, ex quorum operatione, contilio, vel auxilio omnis diuinatio damnat, fitte quòd cxprdsc ad futura ma-nifeftanda inuocentur,fiuequòd ipfi prauitateliia,S<: odio in genus hu manum occulte,etiam pr«tevhominis intentionem fe ingerant, & intrudant vanis inquifitionibus futurorum, vt mentes hominum perni-ciofis vanitatibus, & fallaci contingentium p r,r n u n. c i a t io n e i m p licentur , Sc omni ifnpietatis genere deplanentur. Qtte quidem ipfis cognita fimt non diuinitate aliqua,nec vera futurarum rerum fcientia,fcd natur^ (ubtiliorisacumine, & alijs quibufilam modis, quos hominum obmfiorintelligentia ignorat. Quamobrem dubitandum non eft in huiufmodi futurorum contingentium ,& fortuitorum ettentuum in-quifitione, & pr^cognitione Diaboli operationem fe fallaciter immi-fcere,vt (ua fraude,ac dolis miferos homines à via ialutis aucrtat, & laqueo damnationis inuoluat. Quecum itafinr, nonnulli hecfideliter, & religiofe, vt debent, non attendentes, fed cur iolafecfantes,grani ter Deum offendunt, errantes ipfi, &alios in errorem mittentes-, tales in primis fiunt A Urologi, olim Mathematici, Genethliaci, Sc Planetarij vocati,qui vanam, faifamque Syderum, & affrornm fcientiam profi-tcntcs,diuincquedifpofitionis ordinationem fito tempore rcueiandam pvcuenircaudacillime fatagentes, hominum natiuitates, feu genituras ex motu Syderum,&: affrornm curfu metiuntur, ac indicant futura ,fi-ue ctiam pvcfentia,& preterita occuita,atquecx puerorum ortu, 8c natali die,fine quauisaha temporum, & momentorum vaniifimaobfer-uatione, & notatione de vniufcuiufque hominis ffatu,conditione, vite curfiu, honoribus, diuitijs, fóbole, fallite, morte, itineribus .certam ini-bus,inimicjtijs,carceribus,cadibus,vanjsdifcriminibiis, alijfquepro-fperis,&adiicrfiscafibus,Sr: euentibusprecognofccre,indicare,& affirmare temere prefumunt.non fine magno periculo erroris, & infidelitatis ; cum S.Ä ugulfinus pr^cipuum Ecclcfielumen,cum,qui h^c ob-fèruat,qui attendit,qui credit, qui in domum recipit, qui interrogat, Chriffianam fidem,Sc bapcifmum preuavicaffeaffirmer, vt illos merito Apofloius arguat,atq; increpet illis verbis : Dies ob(eruaris,&; men-Ces,8t tempora,& an nos,timeo vos, ne forte fine caufa laborauerim in vobis. Hiigilurleuiffimi, & temerarii homines in miferandam animarum fuarum ruinam grauefideliumfcandalum, Si Chriffianc fidei
41
detrimentum futuros rerum eucnms, Sc quecunquc profjicre, vel ad-irerfeobuentura funt,ac ačtus humanos,ea denique, qu^ ex libera hominum voluntate proficifcunmr,aftris (ydcribuiqucafcribunt, eifquc eam facultatem, vim, feu virtutem, & efficaciam tribuunt fignifioandi futura, & ad prarcognitam illam ita inclinandi, vt hc omnino, nec aliter cuen tuta fint,atque ob eam caulam de ijs rebus omnibus iudicia facere,prognollica,pra;dičtiones,5<: precognitiones libi afltimere,& palam venditare non dubitant;quibus non pauci rudes,& imper ti,alij-t]uenimis creduli,& imprudentes tantam fidem prte flant, vt ex huiuf-modi itidiciomm, & pratdiólionum prxfcripto aliquid certo efle credant,aut fperentiquorum fànè,& mendacium magiftrorum temeritas, 8c infelicium difcipulorum credulitas magnopere deploranda eli, qui veldiuinis literis admoniti non intelligunchomitrspraftantiam, cui Cceli,& Stcllse,& 'clariffima Coeli lydera,Sol, & Luna, Deoitadifpo-nente,non imperant,fedinferuiuntificenim Moyfcspopulum Dei, vt hunc errorem caneret, praemonebar. Nè fotte eleuatis oculis ad cce-lum videas Solem,& Lunam, & omniaaftra Coeli, Sr errore deceptus adores ea,&colas,quee creauit Dominus Deus mus in minifterium_A» cunébisgentibus, qnzefub Coelo (unt. Sed quid ^dera mirandum eft homini feruire? nonne nobiliifimx intelligcntix Angeli ipfi omnes funt adminiftratorij fpiritus,in minifterium milii propter eos,qui hx-reditarem capiunt falutis è nam rationalesoucs,ita diligit Deus,vt non-folum Epifcopos.qucmadmodumaS. Ambroiio feriptum eft,ad tuendum gregem ordinauerit, fcd etiam Angelos deflinaueriL». Prxclatè etiam S. Hieronymus : magna dignitasanimarum,vt vnaquxq, habeat ab ortu Natiuitatis in cuftodid fui Angelum delegatu. Quod (i Angeli homines cuflodiunt,quid aduerfus Angelorum cuftodiam,^ tutelam aftramoliri, aut efficere poterunt, qux cum ipfis Angelis nubo modo funt comparanda? Nec fané hoc loco prxtercunda eft eximi) Ecclef x dočtoris,Sc beatiffimi Pontificis Magni Gregorii fententia,qm Prifcf-lianiftas hxreticos, vnumquemq; hominem fub conftiturionibvs Itel-larum nafei putantes,magno rerum,& verborum pondere con furat . Abfit ( inquit) à fidelium cordi bus, vt aliquid efle Fatum dicant: vitam quippe hominum folus hanc conditor,qui creauit,adminiftrat; neque enim propter ftellas homo,led tlvllx propter hominesfi.ctx funt,& fi ftella fatum hominis efle dicitur,ipfis luis minifterijs Ili beffe homo per hibetur. Vtinam infimi homines hxc fàperent,6c mtelligerenr,ac Dei
L	monitis j
monitisobtemperarent, in Lenitico dicentis. Non declinetis ad Ma-gos,necab Arioiis aliquid fcifcitemini, & polluamini per eos: Neque enim qutc Chriltiana,& vera pietas repellit,ac damnat,tanto ftudio in-ueftigarentqjidemquemiferè fedecipi,atquc irretiri paterentur. Sunt etiam inanes quidam homines, &c curiofl, vel impij, Scirreligiofi, qui faturarum, & occultarum aliarum rerum notitiam adeo anxie habere ftudent, vt ob eadem prxnolccnda, Sc inueftiganda in diuinx legis offen llonem multipliciter incurrant. Alij enim Geomanti£e,Hydroman-tix.Aeromantia^Pyromantia^Onomantia;,Chiromantie,Necroman-ti.T,aIij 'que (òrtilegiis,&lìiperftitionibus,noniine Daemonum &ltem occulta(ocietate, ac tacitapadtioneoperam dare, feuillis ,ac fortibus illicitis taxillorum,granorum,triticeorum,vel fabarum iaótuvti non_» verentur. Alij vero aliquas priftinae, & antiquatae, ac per Crucis vi-čtoriam prollvatx Idolatrile reliquias retinentes,qnibufdamaugurijs, aufpicij(uè,fimiljbufuè fgnis,& vanis obleruationibus adfuturoriidi-uìnationé intendunt. A lij item funt,qiii cum morte f^dus ineunt75<: pačiti faciunt cum Inferno,quifimiliter ad occultorum diuinationem,ad inueniendos thefauros, vel ad aha faci nora perpetranda,etiam ex preda cum Diabolo pactione fačla in manifeltam Iliarum perniciem animarum nefarias magicae artis incantationes, inllrumenta, & veneficia adhibent circulos, & diabolicos chavačlcres ddcnbun t, D^moncsinuo-cant,aut confidunt,ab eis relponlà petunt, aut accipiunt, eis preces, 5c thuris,aut aliarum rerum fiufnmenta,feu fumicationes, aliane ftcrificia oftcrunr,cande!asaccendunt,aut rebus facris,vel làcramen tis,autlacra-mentalibus facrilegcabiULintur,adoratioms,genuflexionis, aut quxuis alia impietatis oblequia praedant, cultum, venerationemuè tribuunt, aut annulum,vel Ipeculum,aut partias phyalas libi fabricant,aut fabricari curant ad Dcmones in eis alligandos, /eu includendos, vt putant ad reiponfa ab ipfis inde petenda, aut habenda. Ahj prteterea etiam incorporibusobldfis1aut!ymphatic s, & phanaticis mulieribus Daemones de futuris,vel occultis rebus,aut fadtis exquirunt, vt merito ab eis, quos Dominus in Euangelio tacere imperauit, vanas, mendacefq; referant refponfiones. Alij quoque priefiigiatores, frequentius vero muliercula?quaedam fiipevfiitionihnsdeditae,in phyalis,(eu vafculis vitreis aquaplenis,vel in fpeculoaccenfis candelis etiam benedičtis fub nomine Angeli fžmčti, 6c albi, Diabolum omnium malorum latorem fupphees adoranics,vel in vnguibus, aut palma manus quandoque^
etiam
etiam oleo perun&is,eundem omnium fallaciarum architedtum orar, Vt fimilitet futura,vel occulta quxuis ptr fpcetra,Se apparentes imagines,feU phantafticas vifiones fibi cftendat, aut ab ebde m parte menda-cij Diabolo,alijs incantatiunibus,autvarijs fuperftitiofisobfeiuationi-bus futurorum , & occultorumhuiufmodi Veritatem quarum, & hominibus praedicere contendunt. Quorum omnium, quos fupra enu-metauimus,confimilis impietas parem exitum habet, nimirum, quòd Damonis pra:fl:igijs,ac dolis,tum qui d.uinant, tum qm diuinationem expetunt illufi,acdelüfi miferrimereperiuntur: itaq; cum futuros euen tusinfeipfisconfiderare, antequam fiant, fit Dei propiium, illud ne-ce(rariòconfequimr,vt Aftro]ogi,&alij prodidi,qui huiufiuodifutura pronunciare,aut pramofcerequocunquemodo,nifi Deo reuelantc audent^ iniuftèi atque imp^ehter, quod Dei eft, fibi aflumant, 8c vfiirpenLj. Sic fit, vt dum ab eis , quod folius eft Creatoris, perperam creaturis tribu i tur, d uina Maieftasgrauiterlodatur, fidei integritas violetur,Scanimabus pretiofo Chriftifanguine redemptispeftis, atque exitium importetulLj . Et licet iampridem regulis indicis librorum prohibitorum ex decrctd facri generalis Concili) Tridentini confedtis,illud inter caetera coiiftitutum fuerit, vt Epifcopi diligenter prouiderenqnehuiufmodi Aftrologiziudiciarixlibri,tračbatus^S: indices legeren tur, vel haberentur,qui de futuris contingentibus,fiiccef-fìbus,fomiitifuè cafibus, aut ijs aäionibus, quo ab humana voluntate pendent, certo aliquid euenturumaffirmare audent, permiffis tamen indicijs,&naturalibusobferuationibus,quonauigationis,agricultiire, fine medico artis iuuandogratia confcripta fuiftent. Libros vero one-nes,& feripta Geomantio.Hidromantio.Chiromanti?, Necromantie, fine in quibus continenmiTortilegia,veneficia,auguria, aufpicia,incd-tationesartis magica prorfusreijci, Sc aboleri curäreht. Non tamen errorum,corruptelarum, deličtorum, & abu'uum prodičtorum extir-pationi vfque adeo prouifum eft, quin etiam adhuc in nonnullis locis, Sc apud plurimos curiofius vigeant., cum valde frequenter, det edis Diaboli infidijs,diuinationnm,fbrtilcgiorum, Sc variarum fhperftitio-num omnia plena effe in dies detegantur. Nos igitur, quiprohoftro
paftoràlis offici) raunerefidei integritatem intliolatam conferuare debemus.& animatumfalutiprofpicere, quantumdiuinagratiaadiutri-ce poftumus, ex paterno charitaus vifccnbus optamus, damnantes. SČ teprobantes omnegenus diuinationum, quo Diabolo au flore äd fide-
L z iiUnl
lilini deceptionem à pvxdiétis curiofis, vel perditisIiominibuš fieri (b-lent. Cupientes pratterea Sančtam illam Chriftianx Religionis fim-plicitatem pnefeuim vbi agimr de fuminaCreatoris Dei potefiate,,lapientia, prouidentia ab omni erroris labe integram, atque incorruptam, vt par elb,retineri : Volentes quoqueptedicìatfallqcredulitati, ac hu.tifmodi illicitarum dminationmn, & t'uperlìicionum, detcflabili ftudioj&execrandis flagjtijs,arq-, impuritatibus occurrere,vt de Chri-ftiano populo merito dici poflit, quod de antiquo Dei populo feriptu e fi: : Non eft augurium in laco b,neque diuthauò in Urad : Hac pet perno valitura confiitu rione, A po fiol i ca a učtori tat c fiatuim.ns, & mandamus,vt tam contra Afirologos,Mathematicos, & alios quolcunque dičfiteindiciariEe Afirologiatartem,praeterquam circa agriculturam, nauigationem, Sc rem medicam in poftemm exercentes, aut facientes iudicia,& natiuitates hominum,quibus de futuris comingentiLus (uccelli bus, fortuiti (que cahbus, aut adiombus, ex humana voluntate pendentibus aliquid euenturum affirmare audent, etiam fi id Iq non ccrtq affirmare aderant,autproteftènmriqoam contio alios vtriufque fexus , qui fitpi adufias damnatas, vanas, fallaces, & perniciofas diuinandi artes,fine (čientias exercent,profiten tur, & docent,aut difèunt,quiuè hti-iufmbdi illicitas diuinationes, fortilcgia, (uperfiniones, veneficia, incantationes,ac prtemida detcftanda (celera,& delivta, vtprxfemtr, fa-, cium,aut in cis fc qnomodohbet intromittunt, cuiufcunquCj dignitatis,gradus, & conditionis exifiant,tam Epifcopi,& PracIaiijS'upenores, acalij ordinarij locorum, quam Inquifitoreshrerericgprauitatis vbiq; gentium deputati, etiam fi in plerifque ex his cafibus antea non procedebant,aut procedere non valebant,diligentius inquirant,& procedat, atque in eos feuerius Canonicis poenis,&: alijs eorum arbitrio animad-uertant. Prohibentes omnes,& fingulos libros,opera,tratfiatushu-mfinodi iudiciariat Afirologiq, Geomantiar, Hydromamiat, Pyroman-tiar,Onomanti£,Chiromanti£,Necromanti£, Artis Mngic£,autin quR bus fortilcgia,veneficia,auguria,anfpicia,execrabiles incantationes, ac fuperftitiones continentur, ac vt fupra in memorato indice inrevdičtos fub cenfuris, Sc poenis in eo contentis à quibufeunque Cimiti fidelibus legi, aut qnomodohbet retineri ; fed illos Epifcopis, & ordinarijs locorum,vel Inquifitoribus pnedidtis ptwfentari, Sc confignaridebere. Et nihilominus eadem ammontate ftatuimus, Sc mandamus, vt contra fcienter legentes,aut retinentes libros, Sc kripta huiufinodijfeu in qui-
bus tal ia continentur, fimiliter ij Jem Inquifitores libere-, & licite procedant, ac procedere, & pcenis condignis punire, Sc coercere poifìnt. Non obftantibus coiiflitutionibus,& ordinationibus Apoftolicis, coe-terifque contrarijs quibufeunque. Vt autem pr^fenteS noftr^literf ad communem omnium notitiam facilius deducantur ; iubemus illas i n Valais Bafdicamm Sandi Ioannis Lateranenfis, & Principis Apofto-lorumde Vrbe, ac in acie Campi Flore affigi, feti appendi, eifque dc-tradis ipfarum exempla,cria impreflà, eifdcm in locis affixa relinqui. Et miuper vniueffis,& lingulis venerabilibus fratribus noftris Patriarchis, Primatibus, Archiepifcopis , Epilcopis, locorum ordinarijs, Sc Prarlatis, necnon Inquifitoribus hgretic^ prauitatis vbilibet conflitutis pcrhijc committimus, & in virtutefandar obedientig diftvide pr^ci-piendo mandamus,vt per fe,vcl alium,vel alios eafdem prelenteslitc-ras.poftquam eas receperint,feu earum notitiam habuerint, in fuis, Sc fingulis Parochiahbus Ècclefijs,dum in eis populi multitudo ad diu ina conucnerit.deinde vero lemcl in anno, & quoties eis expedire videbitur, vulgari fer mon e'pu blicenr, aut publicari faciant. Quia vero difficile foret nrefentes li teras ad Ungula queque loca, in quibus de eis fides facienda erit, deferri • Volumus, vt earum tranfumptis, etiam im-preffis, manu Notarij publici fublcriptis, acparuofiglilo Sančbg Ro-mane,& vniuerlalis Inquifitionis,aut alicuius Prolati, vel Curi^Ecclc-fiafticq munitis,eadem prorlus fides in indicio, & extra vbique locoru adhibeatur,que eifdem originalibusliterisadhiberetur, fi efient exhibita , vel oftmle. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noftrorumftatutorum,mandatorum,prohibitionis, iuffionisjcommifi. fionis, & voluntatis infringere, vel ei au fu temerario contraire. Si quis autem h oc attentare prqfu m p feri t, indignationem Omnipotentis Dei, Sc Beatorum Petri,& Pauli Apoltolorum eius le nouerit incurfiirum. Datum Romae apud Sandum Petrum, Anno Incarnationis Domini-cc,Mi!lefimo quingentefimo oduagefimo quinto , Nonis Januari j, Pontificatus nultri Anno primo.
BVLLA
B V L L A PII P A P AE V.
Contra non recitantes horas Cano.ùcas.
IVS Epifcopus fcniuüfemorum Dei, Ad perpetuam rei memoriam-,). EX proximo Lateran enfi Concilio,& falubas (ančtio cmanauir, vt quicunque habens beneficium Ecclefiafticum cum cura,& fin e cura, fi poft fex menfes, quam illud obtinuerit, diuinum officium legitimo cef-fante impedimento noti dixerit, beneficiorum Tuorum fruótus pro rata omiffiönis officii,& temporis,fuos non faciat, fed eos tanquam iniufteperceptos,in fabricas ipforum beneficiorum , vel pauperum eleemo/ynas erogare teneatur^.
Veruntamen multorum animi fupenfione tenentur, cuiufmodi rate pr^dičtg ratio fit habenda. Nos huic rei euidentius,atque expreffiuS prouidere voÌentcS,ftattiimus,vt qui horas omnes Canonicas vno, vel pluribus diebus intermifetit,omnes beneficii, feu beneficiorum fuorvi fručtus,qui illi,vel illis diebus refponderent, fi quotidie diuiderentur, qui vero matutinum tantum,dimidiam,qui ceteras omnes hoias,aliam dimidiam, qui harumfingulas, fextam partem frudtuum eiufdcmdiei amittat; tametfi aliquis choro addictus non recitans omnibus horis Canonicis, cum aliis pr^fens adfit, frudufque, & diftribution.es forte aliter affighatas, fola prgfcntia iuxta fluttua, confuetudinem, fundationem, vel alias fibi lucrifcciflc protendatis etiam proter	di-
flributionu m amiffionem_j.
Item ille, qui primis fex menfibus officium non dixerit, nifi legitimum impedimentum ipfumexcufauerit, graue peccatum intelligat-j admififle__j.
Declarantes proftimonia,proftimoniales portiones, & qualiacunq; alia beneficia,etiam nullum omninoferuitiumhabentiaobtinentcs, cum prodidis pariter conüehire.
At quicuhque penfionem,frmftus,aut alias resEcdefiafticas, vt Clc jricuspercipit,eum modo prodido ad dicendum officium parim Beat? Mario Virginis decernimus obligatum, & penfiohum, frudutiin, re-iumqueipiàrvimamiffiohi obnoxium. Nulli ergo omninci hominu '	';r '	liceat
liceat hanc paginam noftrorum fiatati,declarationis,& decreti infringere,vel ci aulii temerario contraire. Si quis autem hoc attental e pr^-iumpferit, indignationem Omnipotentis Dei, ac Beatorum Petri, Sc Pauli Apoftolorum eius fenouerit incurfiirura. Datum Romf apud Sančtum Petrum, Anno Incarnationis Dominica:, Mille/imo quin-gcntcfimo feptuagefimo primo,duodecimo Kal. Očlobris,Pontificatus noftri Anno lexto.
BVLLA PII PAPAE V-
De claufur a Monlalium cinufcunque ordinis, & Religionis.
IVS Epifcopus feruus femorum De: ; Ad perpetuam rei memoriam. CIRCA Palioralis ofticij nobis,meritis licet impari bus, defuper commiffi cu-ram,quamm nobis ex alto permittitur, inuigilantes, alliduc ad ea, per quq lingulis erroribus,Se excelli bus obuiamr,ac pcrfonis quibuflibet, prtefèrtim feminei fex us virginitatem fu am altillimo vonentibus fhb religionis ingo Ciniflo Sahiatori m callitatis holocaufto famulari aftedlantibus, femita iu-flitiar,& honeflatis declinantibus, ne quicquam in eis reperiatur inco-gruum, quod in regularis ponat honeliatis gloria maculam , & diuina merito polbt offendere Maieftatcm,opportune fuccurrimr, libente La> intendimns,ac in his noftra? vigilantia:partes propenfius impartimur, prout id in Domino lalubrirer expedire confpicimus. Hac igitur perpetuo valitura conftittnione, inhaerentes etiam conftiunioni fel. ree. Bonifacij Papa:Vlil. pradecelTorisaoltn,qua:incipit: Ptriculofò, Sc decretis Concilij Tridentini (iiper claufura Monialitim editis, au-čloritate Apoftolica tenore pnefcntium llatuimus, atque perpetuò decernimus, vniuerfas, & fingulas Moniales pi ffentes, atque futuras cu-iufcunque Religionis,ordinis,vel militiarum etjamHiero/tdymitana-rum fint,qu? vel iam recept^ fint, vel in poftcrum in quibnfuis M ona-flerijSjfiue domibus recipientur,& tacite, vel exprelsè religionem pro-felTe,etiam fi conuerI^,aut quocunquc alio nomine appellrntur, etiam fi ex inftitutis,vcl fundationibus earum regul^ ad claufura nön teneaij.
mr,n<*c vnquam iri earum Monafterijs, feu domibus etiam ab immemorabili tempore ea feruata non fuerit, (ub perpetua in fuis Monade-ijjs, fèti domibusdeberedeceteropermanereclaufura, iuxtaformam didbecotiftitutior.isfèl.ree.BonifacijPap^Vlit. pr^dccedotisnoftri, incipit : Pcriculofo in iacro ConcilioTridenrnoapprobatam, Sc jnnouatam,quam nos auctoritate prefata etiam approbamus,Sc inno-iiamus in omnibus, Sc peremnia, ac illam diftriétèobferuari mandamus . Quod fi aliqua: Moniales forfan reperiantur, quz confuetudine etiam immemorabili, aut in diruto, vel fundatione regnix fitte frette, animoobdinato huic claufurx ixfidant,aut quoquo modarcludten-tur,Ordinarij vnà cum fiiperioribus earum, omnibus iuris, Sc fačli rc-medijs compellanteafdem tanquam rebelles,Scincorrigibiles ad pneci fe fubeundum didamclaufuram, Sc perpetuo obferuandum . Aiu-lieresquoqtiCjqux tertiarix,feu depeenirentia dicuntur, ctiiufcunque fucrin t ordinis in Congregatione viuentes, fi Sc ipfe profeile fuerint, ita vt iolcmne votum emiferint, ad claufuram prxcifè, vt prxmittitur, Sc ipfe teneantur, quod lì votum Iolen e non emiferint. Ordinarij vnà cum fiiperioribus carum hortentur, Sc pvrfuadcre ftudcant,vt illud emittant, Sc profiteantur, ac podemiilionem, Sc profeffionem eidem claufui'xfcfiibijciant:quodfii'ccufaiK'rint,Sc aliqua: ex eis inuentte fuerint fcandalose viuerc, fcuevifiime puniantur. Coeterisautem omnibus ficabfque emiflioneprofeflionis,8cclaufura viuere omnino volentibus,interdicimus, Sc perpetuo prohibemus, ne in futurum vilam aliam provfusin fuum ordinem, rc'igionem, cengregationemuc recipiant. Quod fi contra huiufmod; hanc nodram prohibitionem , Sc decretum aliquas receperint, eas ad fic viuendum omnino inhabiles reddimus, ac illarum quadibet profdliones, Sc receptiones irritas decernimus,8e nullas,prout etiam prteienti decretoirritas facimus,Sc an-nuHamus. Porrò ne Moniales, vel tertiarix prxdidx propter hanc claufuram detrimentum, aut incommodum aliquod in eai um nccedi-tatibus,maxime in pertinentibusad illarum vitium, patiantur, fcd vt eisopportnne conlulatur ,autioiitate Apodolica prxfata datuimus, decernimus, prxeipimus, atque mandamus Ord narijs, Se Superiori-bus earum, vt curent colligi fidelium eleemoiynas per conuerlas, qux nonfint profefix, vel fi profefix fuerint, fint tamen xtatisannomm_j quadraginta, Sc in domibus contiguis extra tamen monaderium degant,Sc non ingrediantur claufuram aliarum momalium nifi in cafibus
ex earum con (linitionibus przemiilis, 8c de caram domibus exire non poiììnt pro huiufmodicleemofynis colligendis, nifi de licentia Ordinarij , ve! carum (tiperiomm. Et dccfErcronullzalirconucrfa; prole (Ee recipi amplius etiam deconfenfu fuonim Superiorum, vel Prar-latorum poflìnt: quud fi aduerfùs liane no (tram prohibitionem recepta; fucrinr illarum receptio nulla, iirita, &c inanis fit, pro vt exnunc nullam,irritam facimus.& annullamus. Quod fi przdidto modo ne-ctflitatibus monialitim, dc mulierum tertiarium prxdictarum fuccurvi ftifficienter non poterit, mandamus ipfis Ordinar,js, & Superioribus earum, vt ipfi prouideantdcalijs perfonis pijs, &c Deo deiloiis, qua: fidelium clecmofynas colligat, vel alias eo moliori,& commodiori inodorilo fieri poterit, etiam ex opere manuum ipfarum monialium, &c mulierum prardičtavutn arbitrio Ordinariorum , & Superiorum ea-rundem,& pro vt eis congruentius expedire videbitur, protiideatur)&: luccurrarur. Et ne propter Monialium numerum excclliuum clau-liirx obfematio violetur, inhxrentes etiam fimiliterdifpofitioni dičta: conftitutionis Bonifacij, Se Concilij Tridentini decreto, moniahbus prxdiétis, & illarum Superioribus, & Ordinaiijs diftričte inhibendo prxeipimus, & mandamus, ne plures in earum monaftetiis recipiant, ČC admittant, fine recipi,& admitti permittant, quàm ex propriis redditi bus i piorum monafteriorum , vel confuetis eleemulynis commode luftcntari pollint. Mandantes propterea in virtute Sančte Obedien-tixfub obteftationediuini iudicij, & interminatione tnaledičtioms x-rernte vniuerfis venerabilibus Fratribus, Patriarchis, Primatibus, Archiepifcopis, & Epifcopis, quatenus in ciuitatibus, &c Dioecefihus propvijs prxfentes noftras 1 iteras publicavi faciant, ac inmonafteiijs monialium fibi ordinario iure iubieä:is,in ijs vero, quxad Romanam mediate, vel immediate (pedfant Ecclefiam, Sedis Apoftolicx audio-ritate, vnà cum Superioribus eorundemmonafteriorumclaufitram_j (vt prxmittitur) quamprimum poterint feruari procurent. Contra-dičtores, atque rebelles per cenfiiramEcclefiafticam appellatione po(t polita compelčendo,inuocato ad hoc,fiopits fuerir,auxilio brach j lucidaris . Ac vt hoc tam (aiutare decretum facilius obferuetur, omnes Principes lucidares, 5c alios Dominos, & Magi (Iratus temporales rogamus, requirimus, Sc oblectamus per vifccra mifcncordix Domini Noltri lefu Cirri iti, eifdem in remiilioncm peccatorum iniungentes, quod in prxmiffis omnibus eifdem Patriarchis, Primatibus, A rchic-
M	pifcopise
pifcopiSjEpifcopiSj&aliis Monialium Supcriuiibiis,alììftant,ac.(Lium fauorem, & auxilium prüften c, ac nnpedimtes pcem's etiam temporalibus afficiauc.prasmiilìs conftitutionibùs, fvommauumbus Apofto-licis,ftatutis,iS<: confucttulinibus, etiam imnacmorabiitbus, etiam per Sedem Apoftolicam .approbatis,de confirmatis,pnuilcgiis quoque,induitis^ literis Apoftolicis etiam in fundatione, & infhtuiione eifiiera Monaftcriis, vel domibus ,.& Mov,ialibusfitb,quibulainq,) vnbovnm formis,,& claufulisirritantibus, ,&aliis deaxtis quibuflebet conceffis, confirmatis,ac etiam iteratis vicibus,appr.«abatis;& innouatis. Quibus omnibus etiam fi pro fiifiicicnu ijlorum derogationedcilbs, eorumq; totis tenoribus fpccialis,(pecifica,exprefla,& indimdua,non aatcm pcr cl au fulas gen era Ics idem importantes mentio,fl-u queuis aliaexprcilfq habcnqa,aut aliquaexquifita forma ad hoc feruandaforet, tenores hu-iu fin od i, ac fi de verbo ad verbiuH;i»jei"erenuir,pro It fficienter cx-pixills habentes, quoad cßeblü va 1 id i ran s no fl re có ft 11 u 11 o n i s tantum derogamus cötrariis qmbufcunq;. Autfiialiquibuseómumrcr,vcl di-uifìmab eadéfit fode indultu,quoad inre'idicj,autfufpeffldinon pofiìnt p litcras Apoftol icas no faelétes pi ena,& expi cfiam ac de verbo ad ver bum de indulto huiufinodi mentioné. Pei hoc aiu in Monaftcriis cxé-ptis Ordinarii locoru quoad alia nullam fibi credant iurifdidiopé, ycl poteftaté aliquatenus cisarmbuta. Volumus autem,quod pfcntesli-ter^ad valuas Bafiliq:Beati Petti ApofìoloiuPrincipis, & inCancel-javia nofua,ac acie Campi Fìoip puoi icentur,& inter cófùtu tiones ex-trauagantes perpetuo valituras confaibantuv. Et quia difficile foret pfèntes ad fmgulaqcunq; iocadeferri ,voJumus,& etiam declaramus, quod earum t r a n' u m p u s, ct i a m i m pre ilis, manüalicuiusNotariifub-feriptis,ac figlilo aliemus Pigiati munitis eademprorfus fides vbicunq; adhibeatur,queprefentibus adbiberetur,fi forent exhibite,ve! oftenfg. Nulli ergo ommno hominum liceat hac pagina noftrx approbationis, innouationis, ftaniti,decret;,madati,inteidičti, prohibitionis,annulla-tionis,pr<£cepri,inhibitionis, requifitionis, obfecrationis, miunčtionis, derogationis, declarationis,& voluntatis infringere, vel ei aufii temerario contraire. Si quis autem hocattentare pt^fiimpferit indignationem Omnipotétis Dci,ac Beatorum Petri, & Pauli Apoftolorum eius fenoutrit incurfurum. Datum Romg apudSandtum Petrum,Anno Incarnationis Dominiac,Millefimo quingentefimoiexagefimo fexto, eiiarto Kal. lunii, Pontificatus noftri anno primo.
BVLLA
B V L L A GREGORIJ
P A P vE XIII.
Reuocatio quarumcunque licentiarum ingrediendi Manaflerii,
& loca Monialium, & virorum cuiufcunque Ordinis,
& prohibitio vtendi licenttjs conccßis pro cafi-bus neeeßarijs , nifi ipßs neeeßka-iibus yrgentibus ,
REG O RIV S Epifcopus femus feruorum_,> Dei, Ad futuram rei memoriam . V Bl gratia-, & indulta ab hac Sede conceda lucceflu reponis incommodum afferre nofcuntur, expedit illa falubri praefidentis confilio fubmoueri . Proinde Sančtimonialium quieti, & tranquillitati con iirlere,ac omnia,qua illas à fpiritUalium rerum cogitatione,& exercitio auocant,impedimenta tollere, periculaque, Scìbandala ab eis remonere cupientes, audoritate pnefèntium reuocamus,& abolemus omnes,& qua (cunque licentias, & facultates ingrediendi Monafteria,domos,&: loca Monialium,ac etiam V: rorum quorumuis Ordinum,quibufilis etiam Comitifftis.Marchioniflis, Du-ciffis,& abjs cuiufcunque flatus,& conditionis mulieribus,ac etianu j omnes,&quafcumqtte licentias ingrediendi Monafteria,domos,5c loca ipfarum Sandi monialium, quibufctmquc viris etiam ciufdem flatus,& dignitatis, tam à predcceJloi ibus noflris,quam etiam a nobis & Sedis Apoftolic^ Legatis, autalijscxqu bufuis quanutmennq; vigentibus caulis fub qmbufcun que tenoribus,&etiam derogatoriarum de-togatorijs,reuocatorom reff muori js alijlque cfficacioribus claululis, irritantibufqtiev&ialijs decretis,eoam,mo.tu proprio, & ex certa fcien-tia,deq-, Apoftolice poteflatis plenitudine,atque ad Imperatoris, Regum,R eginarum,aliommuc Principimi contemplationem,vel ftippli-cationem conceflas, confii matas, ac etiam iteratis vicibus renouatas . Caflamufq-,, & annullamus 11 teras defuperconfedas, & proceflus habitos per eafdem. Inhibentes ufdcm, qui illas obtinuerunt, fub ex-
M a commu-
communicationis p cena ip/ò fačto in Currenda, fu p er qua à nemine,nifi à Romano Pontifice (preterqnam in mortis articulo) abfolutionis beneficium pofiit impertiri, ne ipfarum licentiarum pretextu Mona-fteria huiufinodi quotus modoingredi audeant. Abbatilìis vero,nec-non Abbatibus, Conuentibus, acalijsMona(t.eriorum vtrinfque lexus fnperioribus,&:per(onis,quocunquenominc vocentur,difindhè pr^ci-pimusfub eadem excommunicationis poena, nec nop prmationis dignitatum,beneficiorum,& officiorum iuomm,acinhabilitatis ad illa, & alia in poltenim obtinenda,ne in Monaltcrki,domos, 6c loca fua_A» quemqnam pretextu huiufinodi licentiarum,& facultatum ingredi faciant, vel permittant. Quin etiam fiib cifdem pcenis ipfo fačto incurrendis prohibemus,atque interdicimus omnibus,& quibufcunque_____p
perlonis Ecclefiafticis, & fecufaribus, ac etiam ord i num qvrorumctm-que,ctiam Mendicantium regularibus,neprgtextu licentiarum ab Epi-fcopis,vel Superioribus, quibus illas concedendi incafibusncceirarijs tantum ex decreto Concili) Tridentini tribuitur,neMohafteria ipla_j Monialium pro libito , iednecellitatibus vrgentibus dumtaxat ingrc-tli, neue Moniales (iib cifdem pornis illos aliter admitterepr§ftimant i Non obltantibus pivmiflls, acconltimtionibus, & ordinationibus A-poftolicis, Monalteriorumque, & ordinum prcdičtoruin juramento, confirmatione A porto lica, vel quauis firmitate alia roboratis ftamtis, & confiietudinibus,priuilegijs quoque,exemptionibus, & induitis A-poftolìcisillis, eorumque luperioribus pr^didtis, acalijsqinbufcunqì per quolcunque Romanos Pontifices predeccrtores noftros,ac nos, & dictam Sedem fub quibufeunq; tenoribus,& formis, ac cum qtubufr uis clanfulis,& decretis concellis, Sc confirmatis, ac etiam iteratis vicibus innouatis,quibus omnibus, eorum tenores, perinde ac fi de verbo ad verbum in lereren tur prefentibus pro fufficientcr expreffis habentes, illis al iàs in luo robore permanfuris,hac vice dumtaxat fpeoaliter , & exprertederogamus,coeterifquccontrarijs qtubufcimque. Quoniam autem difficile ertètpiefèntesad omnia loca perferri, volumus earum exemplis etiam impreflis,manu Notarij publici, & figliloper-(on§ in dign itate Ecclefiafticaconftitute munitis, eandem finem in indicio & extra illud vbiqne locorum adhiberi,qug adhiberetur pr^fen-tibus,fi elìent exhibitg.veloftenfie. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noftrae reuocationisrabolitionis,caflationis,annul-janonis,inlubiuouis,pr^ccpti,prohibitionis, intcrdidijdcrogationis,^:
j	"	volun-
voluntatis infringere, vel ei aufu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare pr^fumpferit, in dignationem Omnipotentis D<»i,ac Bea-toruin Petri, & Pauli Apofrolorum eiusfenouerit incurfumm. Datum Rom? apudSančtum Petrum, Anno [ncarnaticinis Dom nicze, Miilefimo qumgentelimo leptuagefrmo quinto, Idibus Iunij,Poiuifi-catus noitri Anno quarto.	>
BVLLA GREGORII
PAPA XIII.
Tr elati i &■ alij Monatterioruin Monialhim curam habentes i in cafibus tantummodo ucccjjluijs ca~> ingredi pójjìnt.
REG O R IVS Epifcopus leruus femorum-» Dei ; Ad futuram rei memoriam. DVBI IS, qua; emergunt, declarationis remedium expedit adhibere. Cum igitur fuper eo,quod optima—» primum ratione Cócilmm lanxit Tridentinum , deinde in conftitutionefel.rec.Pij Pap$ V. prx-dccelloris noftri nonis lulij, Pontificatus fui anno tertio,atq; item noftia Idibus lunij Pontificatus noftri anno quarto editis, fuit prom (tim, ne cui in poftemm, nifi in cafibus neceflàrijs fè-pta Monafteriomm Monialmm ingrediendi concederetur licentia, à nonnul lis dubitatum fuifte friamus circa perfonas, qux alterius ad id licentia non indigent,frd lui auótoritare onìcjj nituntur, an liceat eis jp libito fu at voluntatis huiulmodi frpta ingredi, vel potius feruare debeant ipft quoque regulam à Concilio prxfrriptam. Nos omnem hx-fitationis materiam tollere,& viam frandalis precidere, ac Sančtimo-nialium quieti confulerc volcntcs.hamm tenore auctoritate Apoftoli-ca declaramus,Pratlatos omnes tam frculares, quam regulares, quibus cura, 6c regimen Monafteriomm Monialium quouis modo incumbi r, facultate fi bi cx officio attributa ingrediendi nionaftcriaprxdičta,
ita
ita demum vti poffi.*,fiidfaciant in cafibus hcce!Brj<j*Sž à paucis, ijiqì feilioribus ac rdigioßs p cv fon is comi ati. Q^ociixa vniuerfos,& fln-gulos EpifcdpalijU'ii maiori,ac etiam Cavdinalàtus d gnitate proditos# itSonóqltoiminus ordinum Abbates,Priores, Mmiftros Sc alios quoi-cunque luperiores regulares leriò inónembS, vt facultate huiufmodi, qui eam habent,prteterquam in ca(ìbiis,vrprefertur,ncccfrarijs,ncuti-quam vtantur. Quod ficonrrafecermr,eademaudtorirate Apoftòlica ftatuimits,atque decemimtis,qui Pontificalis dignitatis fuerint,cos pro princa vice, qua contrafeccrintingveiruEcclelìie i n ce r d i ift o s, p r o fec unda à munere Pontificali, Se àdminis (ulpenlos, acdeinceps ipfofačto ab(q; alia declaratione ex co mimmi catos exiftere, regulares vero omni officio, ac mi ni fieno priilaros excommunicationi fimilitcr fubiacere » Non obfiantibus Apofl:olicis,ac inGeneralibus,& PromncialibusCó cilijs editis generalibus,vel fpeciahbus conftimcionibus.Sc ordinationibus,priuilegijsquoq;,indultis,Se lueris Apqftolicis quibufuisEcclc-fijs,eorunmè Pillatisene Ordinib" in genere vel in fpecie fùb qmbuf-cunque tenori bus, & fbrmi's, acctrm quibufuis etiam derogatoriarum derogatorijs, alijfque fortioribus, efficacioribus, 8c infolitis clanfulis, necnon irritantibus decretis qUouis modo conceffis,approbatis &c in-nouatis,ctiam fi illis cauerettir exprefièjquoti nemo interdici, fufpédi, vel excommunicari pollet p crii reras Apofiolicas non facientes piena, 3e expreflàm.de indulto huiufmodi mentionem,quibus,eorumc], totis tenoribus perinde aefi de verbo ad Verbum in ( c re r e n t u r p re (e n t i b u s fpeciah'ter. Se exprefsc derogamus, ccretiiq; Con trat ijs qmbufèunquc. Quoniam verò difficile eilet prffentcS ad fingtilaloca perferri, volumus, earum exemplis, etiam impreffis, manna-, Notarij publici, ac fi-gillo perfone indignitate Ecclefialticaconfiitut.-tmiinitis eandem fidem haberi , qure haberetur ipfis pradentibus, fi edent exhibiti^, vel oitenfe. Datum Roinx apud Sandtum Petrum fub annido PilcatoriS die 23 « Decembris 1581, Pontificatus liofili Anno Decimo,
or,
litte*
LIT ERAE PRO GE S S V S
S. D. N. D. CLEMENTI S
PAPAE V IM.
Lc£tx die Cccnre Domini Anno MDXCV
===s| L EMENS Epifcopus fertius feraci rti Oej, < A d futuram rei memoriam . P A S T O R A LIS Romani Pontificis vigilantia, &c iolicitudo, cum in omni Chriftianar R eipu-blke pace,& tranquillitate procuranda, prò fui munerisofficto afliduc verlätur, tuiti po-tifiìmum in Catholica» fidei,fine quaimpoi-iibde eli piacere Deo,votiate, atque ititi gvi-taterctincnda,&confcruada,maxime ducer, nim irum,vt fideles Cini (ti non fint pamuii findtuantes,ncque circun-feranttir omni vento dodfrinat in nequitia hominum,ad cimmucntió-nem erroris, ed omnes occurrant in vnitatem fidei, & agnitionis filij Dei in vi rum perfedum, ncque fè in huius vitx fòcietate, & communione iardanr, aut inter Jè alter altèri offeaflontm prxbeat, fed potius in vinculo charitatis oonnmčti, tanquam vnius corporis membra fub Chn fio capite citi fque in tetris Vicario Romano Pontifice Bearilfimi Petri fucceÌTòrc;à quo totius Ecclcfix vnitas dimanat augeantur in xdi-ficationcm, atque ita diurna gratia adiutrice, fic prxfentis vitae quiete gaudeant, vt futuraquoque beatitudine perfruantur. Ob qtiaS fané caufas Romani Pontificesprxdeceflores noilri hodiernadie ; qux ari-niuerìaria Dominicx Coenx commemoratione fofemnis eft, fpiritua-lem Ecclefiafticx difciplinx gladium,&falutaria mftitix aritia per mi-
nifterium film mi Apoitolatus ad Dei gloriam, & animarum falutem folcmnitcr exercere con fueuerunt. Nos igitur, quibus nihil optabilius eft quàm fidei inmolatam in tegvi ta tetti ,pu b ! icam pacem, & iufti-tiam Deo alidore meri,vetuftum, & fiolelnhé hunc moreni fequéh tès^ Excommunicamus, 8c anathematizamus, ex parte Dei Omnipotentis, Patris,& Fiìij, & Spiritus Sandi, auctoritate quoque Bentorurat
AP°-
Afoftolonim Petti, & Pauli, acnoflra quofèunque Huflìcas, Vuicio pitas, LutheranoSjZuinglianos, Caluimftas^gonottos^nabathiftas, Tr nirario.s,5č à Chrifaana fide Apofiatas, at omnes, 8i finguios aiios Haereticos quocunque nomine cenicantur, & cuiukunque iedtVex;-fiant aceornm credentes,reeeptatoresjautoics, & generaliter quufii-bet illorum defenfores, ac eorundem libros Hx re lì m continentes, vel de religione t-račtantes,fice aiidoritate ncllja,& Sedis Apollolica: fcientcr legentes, aut retinentes, imprimentes, feti quomodolibet defendentes ex quatiis calila publice vel occulti quouis ingenio, vel colore, necnon Schilmaticos, Se eos qui feànoflra. Se Romani Pontificis pro tempore exi (tentis obedientia pertinaciter lubtrahunt, vel recedunto.
Item excommunicamus, Se anathematizamus omnes, Se finguios cuiukunque, ftatus, gradus, feu conditionis fuerint : Vniuerfitates velò Collegia, Se Capitula quocunque nomine nuncupentur, inteidici-musab ordinationibus, feu mandatis noftris, ac Romanorum Pontificum pro tempore exiftentium advniuer/àle futmum Concilium appellantes : necnon eos quorum auxilio, vel fauore, appellatum fuerit.
Item excommunicamus. Se anathematizamus omnes Piratas, Cur-favlos ac Latrunculos Maritimos, difeurrentes Marenofimm, precipue à Monte Argentario vfquc ad Terracinanr : ac omnes eorum fautores, recepta rores, Se defenfores.
Item excommunicamus. Se anathematizamus omnes,Se finguios, qui Chfifiianonim qiiommcumqueNauibus,tt mpe(late,ku in tranf-uerfum (vt dici (olet) indatis, vel quoquomodo naufragium pallis, fi-ucin ipfisnauibus,fiuecx eifdem ciccia in mari, vel in litoio miicnta, cuiukunque generis bona, tam in noftris Tyrreni, Se Adriatici, quàm in costei istuiuiquemaris Regionibus,Se liroribiis,funipuerint. Ita ve nec o.bquodcunque priuilegu m, ccnfuetucìmem, aut.longilLmi aia immemoiabilistemporis pcftdììoncm, feu alium quemeunqueprae-textum excufàri polìintu-.
Item excommunicamus, Se anathematizamus omnes, qui in terris fms nona Pedagia, feu gabellas, praiterqu?.m in cafibusfibiàiure, (eu ex Ipcciali ledis Apo/tohcasliccntia permillis, imponunt, vel augent, feu imponi vel augeri prohibita txigunL-.
Item excommunicamus, Se anathematizamus omnes fàlfiirioslite-rarum Appltolkarum, etiam in forma ßreuis, ac Supplicationum gra-
- o ' 'x	tiam,
tfam,velmftitiam concementhim,per Koniami Pontificem, vel Š.R.E,V Vicccanc. feu gereutes vices eorum, aut de mandato eiufdem Romani Pontificis fignatarum, necnon falso fabricantes 1 iteras Apoftohcas, etiam in forma breuis, & etiam falsò fignantes Supplicationes hu uf-modi fub nomine Romani Pontificis:leu Vicecanc.aut gerentium' vices pra:dičloru'n_j5.
Item excommunicamus & anathcmat zamiis omnes illos,qui ad Sa raccnos,Tureas. & alios Clii i. tianinom nishoftes.&r mimicos,vel
icticos per noftras,fiue huius (ančtl* Sedis fententias exprefsc,vel nominarim declaratos,deferunt, feu tranlmirtunt equos,arma,fcrrum,fi-lum ferri, (tamnum, chalibem, omniàque alia meta Horum genera-^ , atque bellica initrumenta, lignamina, canapem,funes, tam ex ipfo campe, qnàmalia quacunque materia, & ipfàm materiam, aliaque hti-iüfmodi,quibns Chriftianos, & Catholicos impugnant,necnon dios, qui per (è, vel alios dc rebus (latum GhrHtiana: Reipubi concernentibus,m Chriftianorum perniciem, & damnum iplos Tureas, & Chn-ftianar Religionis inimicos, necnon Hmericos in damnum Catholica: Religionis certiores faciunt, illiiqucad id auxilium confilium, vel fa-liorein quomodolibetpratfiant. Non obftantibus quibufeunqueprivilegiis quibufuis perlònis,Principi bus,Rebu/publicis, per nos, & Sedem pdi&am hadtenusconcelfis, de huiufmodiprohibitione expref-fam mentionem non facientibus.
Item excommunicamus,& anathematizamus omnes impedientes $ feu inuadenteseos, qui vičtualia, (euaha,ad v(um Romana: Curis ne-celfana adducunt, ac etiam eos, qui ne ad Romanam Curiam adducantur, vel afferantur prohibent, impediunt, feu perturbant, feu Hate facienti s defendunr pel" fe, vel alios ctuufeumque fuerint ordinis, purem menti a:, conditionis, & (latus, etiam h Pontificali, (eu Regali, aut ahà quauisEcclefia(tica,vel mundana prefulgeant dignitate.
Item excommunicamus, & anathematizamus omnes illos, qui ad Sedem Apoftolicam venientes, &reccdentesali eadem,(ua,vel aliorti opera interficiunt, mutilant, (poliant,capiunt, detinent, necnon illos omnes,qui im'ifdiòtionem ordinariam,vel delegatam, ànobis, vel rio-ftris indicibus non habentes, illam fibi temere vendicantespfimilia, contra morantes in eadem Curia audent perpetrare.
Item excommunicamus, 8c anathematizamus omnes interficientes, mutilantes, vulnerarites^detinemes,capientes,feu depredantes, Romi-
<■ .i N	O	petas,
petas, f<ui peregrinos ad Vrbem caufa deno.tionis, fen peregrinationis accedentes, & in ea morantes, vel ab ipia recedentes, de in his dantes auxilium, confilium, vel fauorem_,i.
Item excommunicamus,& anathematizamus omnes interficientes , mutilantes vulnerantes, percutientcs, capientes, carcerantes detinentes,vel hofhliter infequentes S.R.E Cnidi na! es,ac Patriarchas, A ich ie pheopos,Epilcopos,Sedifque Apoftofic.u Legatos, vel Nuncios, aut eosà(hisdiCEcefibus,territori]s,Terris,ft-udoirunijs,ei cientes. Ncc-non ea mandantes,vel rata habentes, fcu pra:flantes eis auxilium , confi! ium , vel fauorem_a .
Item excommunicamus, & anathematizamus omnes illos, qui, per fe, vel per alios, perfonas Ecclefiaitrcasquafcumquc, ve! feculares, ad Romanam Curiam fuper eorum caufis, & ncgociis recurrentes, ac illa in eadem Curia profequtntes, aut procurantes, negotiorumque gefto-res,aduocatos,procuratores, & agentes, feu etiam Auditores, vel Indices fuper didtis caufis, vel ncgocijs deputatos, occafionecaufarum, vel negociorum huiufmodi,occidunt,feu quoquomodo percutiunt, bonis fpoliant, feu qui per fe, vel per alios diredtè, vel indirečhe, deličta huiufmodi committere,exequi,vel procurare,aut in cifdemauxilium,con filium,vel fauorem,prxfiare non verentur, cuiuicumque prateminen-tite, & dignitatis fuerint^?.
Item excommunicamus, & anathematizamus omnes tam Ecclefia-Iticos quàm fecularescuiufcumquedignitatis, qui prartexentes friuo-lam quandamappellationem àgrauamine, vel futura exeeutione lite-rarum Apoftolicarum,etiam in forma Brems,tam gratiam, quàm iufti-tiam concernentium : Necnon citationum , inhibitionum , fequeftro-rum,monitorionim,proccfluum execurorialinm,5<: aliorum Decreto-rum^ nobis, & à fède pra:dičta, feu Legatis, Nuncijs, Pratfidcntibus : Palati) nofiri, & Camera: Apoft Auditoribus, CommifTarijs, ahifque Indicibus & delegatis Apoftolicis, emanatorum & qu.c pro tempore emanauerint,aut alias ad Curias feculares, & laicam pote flatem recur-runt,& ab ea inflante etiam Fifci Procuratore, vel Aduocato, appellationes huiufinodi admitti,ac Literas,citationes,inhibitiones, fequeftra, monitoria,& aliaprxdidta capi,& retineri faciunt, quiue illa (impliciter , vel fine eorum beneplacito, & confenfu, vel examine exeeutioni demandavi,aut ne tabelliones & Notarii, fuper huiufmodi literarum, & proceduti execurione,infliumenta, vel a$;a conficere,aut confečta.
?»
parti,citius interdi tradere debeant,impediunr,vel proItibent,ac etiam partes,(eu eorum agentes, notarios, exeeutores, & fubcxecutoreS Iiteratum,citationum, monitoriorum, & aliorum p radi dotum, capiunt, percutiunt, vulnerant, carcerant, detinent, ex Climatibus,locts, & regnis eijcmnt,bonis fpolianr,perterrefaciunt, concutiunt, & comminatur per fc, vel alium, fcu alios,publice, vel occulte, quiue alias quibuf-cumquepevfonis, in genere, vel in fpecie,nepio qmbufuiseomm ne-gocijs profequendis,feu gratijs, vel literis impetrandis ad Rom. Curii accedant,aut rccurfum habeant,feu gratias ipfas, vel li teras à di da Sed» impetrent,feu impetratis vtanmr,divede, vel indiredè prohibete, (latuere,feu midare, vel eas apud (c,aur notarios,feu tabelliones, vel aliis quomodolibct retinere prae fu raunte.
Item excommunicamus, 6c anathematizamus omnes, & fingulos,
qui per fe,vcl alios audoritatepropria, aede fado,quorumcumque_i
exemptionum, vel aliarum gratiarum, & literarum Apoftolicamm p-tcxm,bcncficiales,& decimarum,ac alias caulas fpuituales,& (piritua-hbus annexas ab A uditonbus,&Commifiàrijs no (Iris ,alijfqueiudia-bus Ecdefiafticisauocantyillarumue curfum, & audientiam, acperfb-nas,capitula,conuentus,collegia, catifar ipfas profequi volentes impediunt,ac fede illarum cognitione tanquam ludices interponunt Quine partes adriccs,qu.-e illas committi fecerunt,& faciunt ad rcuocandum,
reuocari faciendum citationes.vel inhibitiones, aut alias literas in eis decretas, & ad faciendum, vel confentiendum eos, contra quos tales inhibitiones emanarunt, à cenfuris, & poenis in illis contentis abfolui per (laturum,vel alias compellunt,vel exeeutionem literarum Apofto-Ìicarum,feuexecutorialiumprocelluum,& decretorum pra-didorum, quomodolibct impediunt,vel fuumad id fauorem, conhlium, autaf-fenftim p ne flant, etiam prq textu violenti? proh i bend?, vel aliarum p-tenfronutrqfcu etiam donec ipfi ad nos informandos, vtdicunt fiippli-cauerint,aut fuppl icari fecerint, nifi fppplicationer huiufmodi, coram nobis,& Sede Apoftolica legitime profequaniur, etiam fi talia cómic-tentes fuerint p re (identes Cancellariarum, Confiliorum, Pai lamentorum,Cancellarii, Vicecancellarii; Conliliarii, Ordinarii,vel Extraordinarii quorumcunque Principum fecularium,etiam (i Imperiali,Reali, Ducali, vel aha quacunquepr?fulgeant dignitate , aut Archiepifcopi, Epifcopi,Abbates,Commendatarii,feu Vicarii fuerint.
Quine ex eorum pr?tenfo officio, vel ad inftanriam partis, aut alioi ti
O z quo-
quommcunqucperfónas Ecclcfiafticas, čapimlh, cohuentiu, collegia Eccldìanim quarumcunque coram (c ad fu um tribunal, audientium, Ganeellariam,Confilium,vel pariamen tum, pr^ter Iuris Canonici di-fpofitionem,trahunr,vel trahi faciunt, vel procurant d ire tic, vel indirebbe',qnouis qu^ftto colore : nccnon qui fratina, ordinationes, confti-tutioncs,pr^eminentias,fèu quctiis aliadecreta in genere, vel in fpecic, ex quauis cattfa, & quouis quelito colore, ac et i a ni pr^textu ctuufuis cófùetudinis, aut pmtilegij,vel alias quomodolibet fecerim,ordinaue-rint, Se publicatierint, vclfačbis, & ordinatis vfl fuerint, vnde libertas Ecclefìaitica tollitur,feti in aliquoleditur, vel deprimitur, aut alias quo tris modo reftrmgimr,feu noftris,i&. dibb^Sedis,ac quarum cunque Ec~ clefiarum iuribus quomodolibet direbbe, vel indirebbe, tacite, vel ex-., prcfsè.preiudicatuE-j,
Necnon qui Archicpifèopos,Epifcopos,aliofquc Superiores, & in- > feriores Prailatos, & omnes alios quofèumque Indices Ecclefìafbicos
ordinarios quomodolibet impediunt ; quo minus fua iurifdibbione_a
Ecclefiaftica contra quofcunqttc vtantur, fecundum quod Canones, Sc facrteConfbitLitionesEcdefiafbica’, & decreta Conciliorum genera- ' Innn, & prrefertim Tridentini, fbatuuntjac etiam eos, qui poft ipforum Ordinariorum , vel etiam ab eis delegatorum quorumctinque fenten-tias,& decreta,aut alias fori Eccl. indicium eludentes ad Cancellarias, & alias Curias fenilares recurrunt,àr ab illis prohibitiones, & manda-. ta,etiam poenalia Ordinarijs,aut delegatis pnedibbis decerni , & contra illos exequi procurant,eos quoque qui hic dccei nunt, & exeqml-tur,feu dant auxilium, conhlium,patrocinium, Se fauorem in etti em.
. Quitte iurifdibbiones, feti fructus, redditus, & prouentus, ad nos, & Sedem A polbolicam, Sc quafctmque Ecclefiafbicas perfbnr.s ratione Ec clefiarum,Monafberionim, Sc aliorum beneficiorum Ecclefiafticorum ; pertinentes vfnrpant, vel etiam quauisoccaftone, vel caufa, fincRo- -mani Pontificis, vel aliorum ad id legitimam facultatem habentium cxprefla licentia fequeftranL,? •
Quiue coIlebbas,decimas, tal leas, pnfbantias, Sc alia onera clericis, prilatis,& alijs perfonis Ecclefiafticis,ac eorum,& Eccl diarum, Mona ftericrum,&: aliorum beneficiorum Ecclcfiafhcorum bonis illorum qnefrubbibus,redditibus, Sc prouentibus huiufmodi abfq; fimi Ii Romani Pon:)ficisfpeciali,& expreffa licentia, imponunt, & diuerfis etirb, exquifitis modis exigunt, aut fic impofita, etiam à (pome dantibus,&: -trn £ -J	conce-
\;	..	$t t
concedentibus recipiunt. Necnon qui per fe,vel alios direste, vel indirecte praedičta facere exequi, vel procurare, amin eifdem auxilium, confilium, vel fauorem prae (tare non verentur, cuiufcunqneftntprare--minentia:,dignitatis,ordinis,conditionis,aut ftatilfi, etiam fi Imperiali, aut Regali prxfulgcant dignitate,<éu Principes, Duces, Comites, Baro nes alif potentatus quiCunq; etiam Regnis, Prouincijs, Ciuitati-bus,Terris quoquomodo Prttfidentes,& Conftliarij, & Senatores, aut quauis etiam Pontificali dignitate intigniti. Innouantes decreta fu per his per facros Canones tam in Lateranenfi nonifiìmè celebrato, quàm alijs Concilijs generalibus edita, etiam cum ceufuris, 8c pcenis in eis contentis .
Item excommunicamus,&:anathematizamus othrtes,& quofcunq; Magiftratits,& Indices, Notarios, Scribas, Executores, Subexecutores quomodolibct fe interponentes in caulis capitalibus fcu criminalibus, eontra perfonas Ecdcfiallicas,illas procedando,banmendo,capiendo, feufentcnrias contra illas proterendo,vel txeqnendo,tine/peciali,(peci fica, & expredà huius Sanfar Sedis Apottolic^ licentia,etiam fi talia committentes, fuerint Confil iati j, Sena rores, Pra;fidentes,Canecljarij,
Vivccancellarij, aut quotus alio nomine nuncupati.
, Item excommunicamus, 3c anathematizamus omnes illos, qui per fe,feu alios diiedkcjvd indirete (ub quocunque titulo, vel colore tn-iiadeie,dcdtuere,occupare, detinere pràfumpfennt in totum, vel in_^> panem Almam Vrbeni,Regnum Sicilia:,InlulasSardinie,& Corficf, Terras citraPharum,Patrimonium Beari Petri inTufcia, Ducatunx-» Spuleranum,Comitatum Venayfinum, Sabinenfem, Marchia: Anco-nitanz,MadieTvebaria:,Romandiola:,Campanile, & maritimas Pro-uincias, illarumqueTerras, & loca , ac Terras (pedalis commilitonis Àrnu 1 forum, Ciu itat efqite nodras Bononiam,Čtefcnam, Ariminum , Beneuentnm, Perufium, Auinionem, Ciuitatem CaftelJi,Tudertum, & alias Citiitates,Terras, & lora, vel lura ad iptam Romanam Ecclcfia pertinentia, didìzq-, Romana: Ecclefiie mediate, vel immediate (ubic-čta,necnon fupremam iurifdiétioncm in illis nobis,& eidem Romana: Ecclcfia: competentem dcfido vftirpare,perturbare,retinere & vexare varijs modis przfumunt,necnon adharentes,fautores,& defenfores eorum, feu illis auxilium, confilium, vel fauorem quomodolibct.,» pu'a: dantes .
Volentes prodentes nodros procedits, ac omnia, & qua: cunque his: ' r f ;	literis
liceris contenta quotifqtiealij liuiiifinoai proce/Tus ;t noln's, antRom. Pontifice pio tcmpofcexiilcnte fiant.atit publicentur, durare fuoique effectus omninolortiri.
Citcemm à praedictis fcntentijs nuLluspcralium quàm per Romanum Pontificem nifi inmorrisarticulo conititu tus,necetiam tunc.nifi de dando Ecclefiz mandatis, & làtisfaciendo cane ione pnelt ita abiol ni polìlt, etiam pnetextu quammuis facultatum, & indultorum quibuf-etmque pertònis Eqclefiadicis,(ècularibus,&: quorumuis Ordinuni—^^ etiam Mendicantium,ac Militiarum regulari bus,etiam Epifèopalfivel alla maiori dignitate pi'*d«9:is,ipfifque Ordinibus,& eorum Monade rijs,Conuentibus,& Domibus,ac Capimlis,Collegijs,Confratemica-tibiis,Congregationibus,Hofpitalibusy& locispiis, necnon laicis, cria Imperiali, Regali, & alia mundana excellentia fulgentibus per nos, &£ dietam Sedem,accuiufuis Concili] decreta,verbo literis, aut alia qua-eunque fcriptura in genere,& in fpecie concefforum. Se innountorum ac concedendorum,Se innouandorum, nifi in eis etiam cafus pr$(èntì-kus literis expreificomprxhendantur.	i
Quòd fi forte aliqui contra tenorem pvxfcntium talibus excommunicatione,& anathemate laqueatis,vel eorum alicui ablblutionis beneficium impédere de fadopratfumpferint,cos excommunicationis fen-tentia innodamus grauins contra eos,fpiritualiter,& temporalitcr,pvo-tit expedire nouerimus, proceduri.	■ .1 .
Declarantes ac protefiantes quamcunqueabfolutionem, etiam fb-lemnitcr per nos faciendam pradidtos excommunicatos fub prxfénti-bus compriehenfos,nifi prius àprxmillis,cumvero propofito vl teritis fimilianon committendi deditetint, Ac quo ad eos,qui contra Ečcl.li-bertatem,vt promittitur,datura fecerint, nifi pri” danna,ordinationes, conditutiones, pragmaticas, & decreta huiufmodi publice reuocauc-rint, & ex Archiuijsfeu capitularibus locis,aut libris, in quibus annotata reperiuntur,deleri & cadarfiac nosde reuocatione huiufmodi certiores fecerint, cos non comprehendere, neceisaliter fuffragari, quin etiam per huiufmodi abfoluuonem, aut quofcunq; alios ačtus contrarios tacitos,vel expredbs, ac etiam per patientiam, & tolerantiam no-jdrarn, vel fuccedbrum nodrorum quantocunq; tempore continuatam in przmidisommbus,& dngulis,ac quibulcunqueiuribus Sedis Apo-ftolicar,ac S.R.E.vndecunque, & quandocunq,- quxfitis, vel qivrrcn-<hs,nuUatcnus prxiudicavi pod’e,ac debere.
Non
J*
Non ob flantibus priu i I dglj s, indulgemijs, & literis A poflolicis geri crai ibus, vel Ipcoialibus (lipradičtis, vel eoru alicui, leu aliqui bus aljs cuiiilcunqueordinis,flatus,vel conditionis,dignitatis, & przerminentia: fuerint,enamfi,vt promittitur Pontificali,Imperiali,Regali,léu utR, ujsEcclefiaflica, & mundana profulgeanrdignitate: Vel eorum Regnis, Proti inciis,Ci tutat ibus, feu locis à prqduäa Sede,ex quauiscaufa, etiam perviam contiačl:us,aut remunerationis, & (ubquauis alia forma^ tenore,ac cum quibufliis claufulis, etiam derogatoriarum derogatoriis conceflis.etiam continentibus,quod excomtnunicar,ianathc-matizari,vel interdici non pollint per literäs Apoflolicas,non facientes plenam,& expreflam,ac de verbo ad verbum, de induito huiulmodi, ae de ordinibus,locis nominibus proprijs,cognominibus,&dignitatibus eorum mentionem,necnon conUierudfnibiis,etiam immemorabilibus,ac preferiptionibus quantumcunquc longiflimis,& ahjs quibuf-libet obfeiuantijs, fcriptis,vel non lcriptis,per qua? contra hos noflros pvoceflus,ac fentenuas quominus includantur in eis fe iuuare valeant, vel tueri.
Qii£ omnia quo ad hoc eorum omnium tenores, ac fl ad verbum, nihil penitus omiflosinfeterentur prefentibus pvolexpreilis habentes-penitus tollimus, & omnino reuocamus, ceteriiquc contrarijs qui« bufeunque s.
Vt verò pvxfentes noftri proceffns ad publicath'omnium notitiam facilius deducantur,chartas, leu membranas Procdlus ipfos contineti tes valuis Eccidia:Sanéti loannis Lateranen.& Bafilica? Principis Apo ftolorum de Vrbe appendi faciemus.
Vt ij, quos procdlus huiulmodi concernunt, qnòd ad iplbs noru* peruonerinr, aut quod ipfos ignorauerint, nullam polhnt exculàtionc pra?tenderc,aut ignorantiam allegare,ciim non fit verifimile, id remanere incognitum,quod tam patenter omnibus publicatur. Infuper,vc procdlus ipfi,& pr$fentes litera:,acomnia, fingula in eis contentai eò fiant notiora quò in plerilque Ciuitatibus, & locis fiierint publicata, vniuerfis, & fingili s Patriarchis, Primatibus, Archiepilcopis, Epi-fcopis,& locorum Ordinarijs,& Przelatis vbihbetconft;itutis,per hzc fcnpta committimus, &c in virtute fanda: obedientne diflridè pr$ci-piendo mandamus,vt per fe,vel alium,(èu aliospra:lentes literas,pofl: quam eas receperint,feu earum habuerint notitiam femel in anno, aut fi expedire viderint, etiam pluries in Ecclefiis fuis, dum in eismaioL/.
populi
ynpuli mùltitudo addiuinà conilcnerir.fblcmnicer publicent,& ad Oiriftifideiium mentes reducant, mincicnt, ìk declarem .
Ceteram Patriarch?, Archiepi(topt,Epifcopi,aliiq; loo mm Ordinariji Ecclcfìaium Pr$lati,nccnon Rectores, cxteriquceuren; aiii-marutti exercentes, ac presbyteri, iecularcs, & quorumuis ordini tiv^ regularesad audiendas peccatorum confeilìones, quauis miótoritate de putati, tranfumptum literarum penes (e habeant, ca/q, dil.gtntei legere, & percipereftudeant. Volentes carundem pivefent um Vrahlvm-ptis,etiam imprellis Notarij publici manu lublcripns & figlilo Judicis ordinarij Romana: Curi?.vel alterius pcrfbn?in dignitate Ecdcfìa'tica
confò tutte munitis, eandem fidem in mdicio, če extra illud vbiq,.e_p
locorum adhibendam fore, qmc ipfis pr$fentibusa(.hibfcrctm','fi tflent exhibit?, veloftcnfè. Nulli ergo omnino hominum licea' hanc paginam nofti tc excommnn cationis,anarhematizationis.interd čti, iiinu-uationis.innodationisjdcclararionisqaroteftationisjublarionis^euoca-tionis,commilTionfs,mandati,& voluntatis infringere, vel ei aufu terne rario contraire. Si quis autem hoc attentare pr?fumpft tir,Indignationem Omnipotétis Der,ac Beatorum Petri, & Pauli Apoftolorum emi fi noueritincurfiirum . Damm Roma:apud Sanéfum Petrum, Anno' Incarnationis Dominice; M ille fimo quingentefimo nonagrfimo quar to, Decimo Cai. Aprilis, Pontificatus noftri Anno Quarto,
Errata Corrigito,
Folio 3. a contegengendam contegendam. Fo. 4. b elemcfina eleemo-fyna fol. 5. a ipff rjtie ipfique fol. 6. a elegant eligant fol. 7. a prouečiio-nis prouečtions tol. 7. a Vefpere Vdpcrx fol. 8. a inxta iuxta fbp 8. b lanchus banchus. fo!. 13.3 lublaris fublatis, fol. 16. b móttuo mortuo, fol. 18. a : fìgnnrn fignum: fol. 15.3 aduenationes ad venationes, fol.iy. a Breuiarum Brcuiarium. fol. 20. b jllos illis, fol. 2.8. a infingere infringere. fol.35.b apfo lapfo. fol.32.b fračtus fničtus- foj. 42. leggi čmilitet, fimiliter. fol. 44. leg. poemrentia poenitentia.











- ; Ln


/—.



m#-* ‘


Jm*






1 -Cf» f» rit|>*tt'*«pi' S^**«**. ff&cjttur*.
li y^-148	.,, -,
^iU|*K +*&**€:ÌAt f&HtoL b4+*i
iifi0 **<ft%4Ztd&™*S nptùfrc
fCp**- Ì4*%*rtjft****l MMH <f *+ulìfizf '	ne^^irtc ll*5A2 T^lt*äi1 «3€X>\^*UJ
rwr$ far ttA4r M**& %**+t*t*4 p4ti&üt~ k>*mtAV* • birffaut (le
1ß(iilt4Z4%8rt|* i•#*^h«6 rt^t	t>»*0
r|wm* *|M?6?rcw	it^in
1<B <'H*4-r**4Vt4t* x<2%' (aMo^p vió^o ^vwo tdv¥**Ì4i»W^ x^h*t*ptnéat « jAnrt^. ^|itU0 TCtivìUtifalf*	t^hS*
»^yrcy	?*/A*-***
* vU*ÌG& <tH« k)0*C Adlp£j>\ltr tmttit
:2**rw*?e*‘x*
v^A^x*! CiApv V*** /jSttxt cft &fjt*Zfn*+n
H*y<»4£>V4+«**mt»« <	iti*:
Uàtiut crfi ItuMvue	*«»	4
tM	infa&ntfi? p
<%M+diU*i < i :.| ?4rtmü %nm
^«4Sb*w#
c44'<,wiwi t	s*<r
■i Àefi wl***#\**r
^crn^Aff » |^04K at tui»*ers-c-i*r ~	41* &**&*•+ -ssiKl %*&*** f ,
t* «
lUC
j«L e.
tvy# A^*