M orbis vniversi - V O T O R V M PRO DEFINITIONE PI.^ ET VER^ SENJENTI^ IMMACVLA^ gonceptione D E I p A R l i ber i i l maria mater de £T VIRGO SINE MACVLA originali concepta a G Ji_0 t C I T Y R Ä SACRO ORDINE RR.PP. PR^niCATORVè ET EX EODEM ORDINE D.THOMAS DE AQVINO THPOLOGORVM PRINCEPS? CVM SVA SCHOLA IMMACVLAT.^ CONCEPTIONIS ASSERTO] ostenditvr. • i V T H 0 n E IOANNE LVDO VICO SCHÖNLEBEN, CARNIOLO, SS. Theologiar Dodore, Cathedralis Eccefix Labaci Decano, ikc. C L a G E V^F y UT 1» Typis Georgi; Kramer, Provincia: Carinthis Typographi, Anno i <55' r t i ' • 4 .. I 'I 4 I? S.Thomas Aquinas taiiquam fidelis fervusj & prudeiis, non pertinax ; non proprio fen-fiii > aut priidentia? innìtens ; & nulla de fo ^ Sckntix fua? opinione fapcrbus : Sapieriter ^ atque humiliter omneni fuam verbo, vel feri-pto dodrinam, ad Ècclefi^e fidei normam, fi-deli devotione reduxit. Joannes Tapa XXIL in Cmonii^^tiGne D. Thomé^ 0 3 3 0 4 i^.j.'f^. s TN o P s i S LIBRI TERTM CAPITVM, < 1 , i- ' / & Paragraphorum, PARS P R1 o R C O M P i E C T E N S T R I A P lU M A CAPITA. - C A P V T I. ImmàculataeConceptionìs Mjflerio ftabilien do varia argumenta ab Gräine RR. PP» Praedicatorum. §. I.JtvmacnlatJcConceptionis veritasftabilitut ex decretis Ordinis PP- Prsedicatorum. ' §. ILExdivìnis Ofliciis PP. PrcEdicatonim. S. III. Ex cekbratione folemni felli Conceptionis apud PP. Pmdi-catores. - ^ f ■ " <"Onfratcrm-tatibus & locis (actis apud PP. Predicatore^. rroDu^nrr^vin V.nverficaubL propugnanti & docent. S- Vi. £xobiwvauomLus circa diäa pra^ccdenubus paragraphfs. A z " C A. C Ä p v T I L Immactiiatjz Conceptionis mjftcnum ftabiii-turcx cfFcčlibus clodrinaeoppofitae,quam aliqui PP. Prjcdicatores fequunturt L E^ Scandalis ačlivis oppofitar Sententia?. L Ex eluddatione eventus relati a Surio. §. III. E:^ aonnulJispaiiioaatis propofitionibus, quasaufi funt iinorimere aliqui oppoiìt^r Sentcatiae ScÄatorcs. IV. Ex Zelo Hifpanorum pro eius titulo. C A P V T I I L ImmaculatseConceptionis myfteriurn (labili* turcx Dottrina S^ ThomxDočtoris Angelici, §. L Celta qascdam prscmittuntur de Openbus Dodoris Angelici. II. fiiLicidario termiaoruin> qui in materia de Conccpcione Virginis ufurpari folciit. §. III. Aliqua pra:notanda,ut flatusControyerficr de Conccptione B. Virguiis j qui fuit tempore D« Thoma:> melius intelligatur. §. IV. Scatus Coiicrover/i^ de Conceptione B. Virginis, qui fuit d tcfti- paribus D. B:rnardi> ufq; ad tempora D. Thoma?,proponitur. §. V. Qu.^itiones, quas D. Thomas movit de Conceptione B. Virginis. VI. Ali D. Thomas leiiferit B. Virginem Conceptam cum macula Originali, vel fine macula? ahorumopiniones. Vlf. Prxvia quxdim allerta ad inveitigaadum veram D. Thqmx fcateadam. Vili. D. Thomas docuit B. Virginem fine labe originali conceptam. Ex: Tomo VI. Operum. Locus i. 2.3. §• XIX.ExTomoeodem lib. 3, fent. Locus 4. X. Ex Tjmo VII. Operum in j. fent. Locus 5. 7« Xf. £x:Tom3 VilL De maio. LocusS. 9.10. 11. XII. Tomo • Operum, Locus 12. 13.14.15. §. XiIL Ex Tomo XI. Operum. Locus 16. 17.18. §.X[V. Ek f oiiìo XII. Operum. Locus 19 20. 21. XV. Exeodem Tomo. Locus 22. aj. 24. 25, XVI. Ex eodem Tomo. Locus z6.27. 28. zp. S. xxn • > XVil. ExeodemTomo. Locus 50. ji. Si^ XVIII. Ex eodem Tomo.Locus 35. & §• XIX. Ex eodem Tomo. Locus 37.38.39.40- §,.XX. Ex eodem Tome. Locus 41.42.43 -44^ X XL Ex eodem Tomo« Locus 45. XXII. Ex eodem Tomo, Locus 47.4s. XXIIL Ex eodem Tomo« Locus 49. & 50. §. XXIV. Ex eodem Tomo. Locus 51. 52 53- 54, §,XXV. Ex eodem Tomo XIIL Locus 55. 50. 57. §.XXVL Ex Tomo XYL Locus 58.59. 60.61.62.6}. XXVJL Ex Tomo XVIL Locus 64,. 66.67. XXVIIL Ex eodem Tomo. Locus 68. 6p. 70. ufq; ad 76. inclufive. §. XXIX. Ex eodem Tomo. Locus 77. ufq; ad 83. inclufivè. §. XXX. Ex eodem Tomo. Locus 84. ulq; ad 92. incJufivé. XXXI. Aliquot alia loca D. Thomse pro Immaculata DEIpar^ Conceptione. Locus 93. ufq; ad 100. §. XXXIL Collatio Conclufionum D. Thom^e pro Immaculata Conceptione DEIparar. §. XXXIII. Explicatür Locus prarcipuus, in quo S. Thomas contrarius fuifle putatur Immaculatae Conceptioni. §. XXXIV. Explicatür uberius idem locus D. Thomas cum aliis anncxiV argumentis^ & refponfionibus eiufdem articuli. XXXV. Explicantur alia loca ex D. Thoma, in quibus videtur pi^ Set-t^nti^ contrarius eflTe. A 5 FAi f a c v l t a s OFFICII EPISCOPALIS. HVnc Orbis Vniverfi Votorum Pro definitione piar > & ver^ Sen-tenti^ de Immacnlatct Conceptione DEI par ^ Librurn Tertiumy in qm M^^ RKd Mater DEI y & Yirgo fine macula Originali Concertay éignofcitUY à Sacro Ordine RR. TT?. Tr^dicatorum : & ex eodem Ordine D. Thomas de ^iquino Theologorum Trinceps , cnm fua Schola Immacniat^ Conceptìoms ^(fertor oflendiUiry quem Reverendiffimus Domiiiiis^ D. Io-aiiiies Ludovicus Sclionlcben, SS. TheoIogijE Dočtor , & Labaci Cathe-dralis Ecckfi^ ad S. Nicolaum Decaniis ; Illultriffimoriini Statuiiin Inclyti Ducatus Carnioli^ Sacellanus > &c. è moniimentis primorum^ OrdinisDominicani Santìorum & Dočioriim emit: & caute contrari-ain opiiiionem in fuis terminis relinquens, piam Sententiam Doftoris Angelici Dodriiise confonnem prebavit, ä Sapientillìmis Dotìoribus priusrevifum, & approbatum, auchoritate Epiicopalis OjfKcii, ex pr^e-IcriptoSS. Conciliunij Typis mandari concedimus. In quorum fidem ^cc. Labaci ex PalatioEpikopali^ die 4. Auguftij i(5jp. PHILJPPVS TÉRPIN,PROTONOT.« -Apofto!:pro ExccHentifsimo, ScReverea^ difs'imo P rincipe Ottone Fridcricc ex Co-nntibus de Euchaim, DEI & Apoftolkac Si d s gratia Epifcopo L.dbàccnfii Vi-Càiiui, Generalis, D E D E I P AK M L I B ER IIU P R O OE M I V M. Cholaflicum de ìmaculata Con- ceptionc DEIpar^ litigium vulgo facro Prc^dica-torum Ordini attribuitur ; verum qui penitius in-fpexeritvenerädf antiquitais arcana^altiiìs oportet huiiis dilceptationis rimetur originem i & RR. PP-Pra^dicatores abfolvat ab hac ci/lpa. Conftat enim ex Epiftolis Divi Bernardi^ & Petri Cellen% de quibus fuo loco diflerui, centum minimum annis ante inchoatum Pr^^dieatori-um Ordinem difputatum fuiffe : ^n B. Virgo concepta fit abfque originali peccato , ciìm de feftivitate eius Conceptionis contro-verteretur. Qaòd vero hic Ordo oppofitam pix fententiairiu» acriùs tutari aggreffus fit poft B. Alberti M. & D. Thom^ Angelici Do tìoris tempora ; id fortafsè multis etiam dodrina con-ipicuis dris haöenüs. pro comperto habitum, ciìm tarnen fecùs fe rem habere facili negotio demonftrari poffit. Fateorme^ quoq; longo tempore in ea fuiffe cogitatione , aut potiüs etrč-rei quòd opinio,qu.T afTerit Deiparam cum peccato originili conceptam^fit totius Ordinis Prsedicatorij. lit opinio Thoniifta-«uiu ut opiuio Si X&om^ : ubi tamen pliirii de hay materia per- 'V p 'ifL IJ4\ 2 ORBIS VOTORV M ^ volui voliimina, & penficiilatius e^endij adeundo fontes^fandi 'DocSoris Scripta j rcquaciumlucubrariones > debili, convidus -argumeiitorum miiltitudine:» errorem meiim agnofcere, & coa-ciiidere, qiiòd neqiie S. Thomas Doftor Angeiiciis y necjiic Clus fchola, quam vocamus Thomiftariirn, ncque ipfe edam Ordo PP. Prardicatorum contrarius fit pix opinioni:>fcd potiüs egregie.adllruxerit , & adhuc adièruat Immacalatam Virginis Čoa-ceptionem paflìvam.Nam licet aliqiii zelo qiiopiam indifcreto moti, aut mate fuppofìtioni innixi, magnis conatibus contra-riain opinionem propugnare aggrefli fiat, ij tarnen, & pauci, & fere de plebe fuerunt, uti Bandelliis> Spina> Barlota &c. quorum Bandellus, licet Ordinis fuerit Generalis ; in fcriptis tarnen (è prodidit> minus eo munere digniim, & locutuleium potitìs^ quàm virum fapientem. Ediverfo autem plurimi funt fapien-tilliini viri eiufdem familia^:, Profeflbres Tiieologi, Magiftri Ge-ncrales Ordinis ? Regum, & Principum Confeflarij > Beati > 8c Sanfti, qui fortiter pro immunitate Virginis ab originali decer-tanint : ut proindè meritò affeverare poilìm ^ Ordinem Pr^di-catorurn inter primos Mari^r line macula conccptx addičtos Ordiiies numerandum effw. Cur autem minus pia opinion qu i? afferit Deiparam in originali conceptam, vocetur opinio Thò-mirtarum, opinio Patrum Pra^dicatorum, inde arbitror provenire 5 quòd nonnulii Pr^dicator^rs ex non bené intellecèo , ve! cercè non fatis expenfo Divo Thoma , non combinatis varijs e-ius aircrdonibus , eam dočlrinam velut ab Angelico Do^Siore-^ traditam propugnaverint, donec Sedes Apoftolica Silentium il-lis indicerct. Et reperies alteriiìs InftitiitiDov3:orem> aut certe raruni> qui idem fenferit? ac docuerit. Vndej> licet noii^ omncs Pra:dicaLores> ei opinioni adh^sferint ; quia tarnen fere • ioli adh^feriint^ vocariccspit opinio PnEdicatorum> & Thomi-ilarum. Ex quo intelligimr, qua de caufa in Decreto paulò pofl adducendo dicatiir Ordo Tr^dicatorum (uflimlße opimoncm; qui d virgo fidt concepta in originali^ Noneiìim fcnfas eft» quòd totus Orio ; fed qixòd ferè folus Ordo comparative ad cocteros Orthodoxes Dcdores^ didam opinionem fuftinuerit: 'cum quo fìat, miiltos Pra^dicatores j fed nullum fanditate illu-ftreiii ; multos , fed rnlniìs ceJebrcs alijs oppofitum docenti-bus ; nmltos folitariè fpeclatos , icd relpečiive ad AiTcrtores linm^culai^ Concepdoiiìs eiufdem Ordinis.vere paucos adhctr-iiiic opinioni iriiniis pix. Id quod ego hoc libello aliquateniis . ^ - LIBERIIL PROOEMIVM. ^ expono : & quidcm Capite primo per argumeata promifcua ex Decretis OiScijs, M^^rtyrologijs, Confrateniitatibus, &:c. Or-diiiis Prxdicatcriim. Capita 2. Per cfi^eclus dočirina^ quorundam PP. Pra^dicatoriim coiitni nos (^ritientium. Capire Inveftigo Divi Themse Aquinatis mentem circa Dei-parar Conceptionenì, & lare oftendo iUiim afferuifle > quod Virgo fit ablque macula Originali Concepta. Capite 4. Refero fanßos Ordinis Prsedicatorij, qui pix fenteiv tix riiBfcnpferunt ante & pofì D. Thomam. Capite 5. Emimero fummos Pontifices, Cardinales Epifco-pbs ex eodem Ordine affumptos^ qui eandem piam fenteiid-am amplexi fuiit. Capite 6. Adduco Magiflros Sacri Apoftolici Palati; ex eodem Ordine» ; Capite 7. Magiftros.Generales difti Ordinis. Capite 8. Deniquè reliquos eiufdem Sacr^ Famili^e Theologos; -& viros Iliuftres omaes' AiTertores Immaculata? Conceptic-. nis. Pauci quidam (iint ifti , fi conferantur cum toto Ordinisi corporei fed non ideòfolihi ex toto Ordine, quia folos refero. Hi foli hadenus ad meam pervenerui;it notitiam ; pluresrepe- rient ali) : & ego moraliter certus ilim, quod potior pars Do-éìorum huius Ordinis, piam Sententiamfi non verboaut feri-pto/ialtem am'mo & corde amplečtaiur, de quo fit Benediàus Deus> & Deipara Immaculatè Concepta. Addaoi iafuper Capite Nono Confiderationes nonnullas ex didis hoc libro. C A. ORBIS VOTORVI IMMACVLATÌE CONCEPTrONlS jmyftcno llabiliendo varia argumenca ab Ordine PP» Pr^dicatorym. Rgunrs'enta, qua; Boc ci^ks asdngam éth^ muncur ä Decretis Ordinis Prsdicatoruirsjsè oflicijs di?inls eiüfdem Ordinis,! cc]ebrati'>-ne felli, a Confratemitat, C : ---------------------------------, -------^ facratisi i Yotis deniqiie/^ luramcptis Ace demidspsr 'ri^dicätorvS c5Bitti io- L 'doniš vsfitts Gabili« tur ex » * ^ t o A a Ti Jl VYéeddin- gus Legxu rat, j. f. uM. laus in Gef. Dom. Hk^ lì iropreniim ß^ckk^ defcenfliri delnde àà i, J fingiilos eiüfdciii Ordinis AfTertoresJmmacu^ata: Con-ceptionis. Et primo quideiii fe offert Manuale Ordinis PPo Prcedicatomm^ velCtirookon forc?ii?i Hifpali Anno 1534 tjiain eius memmeriiiit. Hiiic libro iiiferriHH' eil: Decreturn Ca^ piciili Provincialis fafìum in Bostica^prsefideiite R^ P. Alberco 4e Las Cafas Vicario Generali^ m planèTerba § Qjùa Orio "Pmdicacorsm JoatMs efljcmper fanSomm aih^rsre; fußmfät hutišf^iss opmionem ^ tfmdB. 'Yìrgofmt conte-pta morivi iam de ko€ non eji cmmndum « um fit materm V. Siedl C, I Serran. Catherm. ai ^rid. p. l. Zil^remh^ m Except. C^m. Trd. m$Um$ L ÌB È K r 11. CA P V T I/ f ^uUim utiUtatìs ^ & vddè fcandalofa ; prafertim cum tota ferè Ec^ Okfta (cutm u[us^&auBoritas fecundtìm ß. Thomam 2.2 q. 10> art. li.&^.p.q. óS. a. IO. pr^vdst Hieronymi, & cuiufcunqué ^Iterius Doäonsyiam ajf?raJ ^ 'quùd fmt pr sferrata. "ì^^ec m'ir um fiia tempore ^HgHßitiftänta qu^tßo erat de ^jpi4mptionc Beatißirn^^ '\Ytrgmis^ undè äkk : Homo non ßngat mendacker äpertum ^qmà Bous mxnerc voi uit occultum ; & tàmeu iam muyerfalker t sne t Ec^ . eleß.h qtiòdßtapsmpta m corporc & mimaì& oppofitim nullus au^ ieret iam optmrì, Duo hic atiimadverto argumenta flabilieiido , myflerloj qa^sg. fmmnt motiva condendi Decreti. Primiim efl , authoritas totias fere Ecclefo 3 qu:^ iam afFcrit B. Viranenia 22. 10. m. 1 u Eiiffe pra^femtain 1 hxc TCrò authoritas pr^rvaìet ciič^is Hiero-. Bymi &c. Secundum B. Thomam ^ ciiios hxc liirit formalia^ : ^i^ximam habet ituthoritatem-Ecclefìa conjlmuda ^ qu^fempcr ejì '.in omnibus mmtdariäa : quìa; & iùfk do&rmz Catholicormi hjBo^ mm ab Eccleßa amhontatem habet : mie magisßmäim eß autho^ . Titati,^ Eccleßa i qumn mthorìtatì y el ^nmflm j "pel Hieronymi s vd . miufmnque DoHoris^ Egregie i non igitor niimeret Caieranus Fatres^ ubi ^idet EcclcEie feré'totiu,s coiirenrmn - iioricon/iagat authoritates? ubi yctz in ùppofimmfupnetunt teflimonia. AI-.tenìm efe.Giiodminos piamfcRteritiamliic Ordo aflerat ^ & fà^ . teatur fcindalofàm ; & confequepter prohibeat fuis, nè illara^ • aut minùs prU" denti locutione fumatur occafio turbationisy &' fcandali ; S ed potine ex Heligiofo filentiOy ex verèormìh & aSlionum modefliay reverenti^ Heligionis > ac fideimm £dißcatio, & devotio confequatm\ Quodß qms huius pr^cepti violator exfltterit pceui^ gravioris culp£ i etiaììz ijHoadpcsnas privatas & infamiam fubiaceat ; & fimilt pmnàpic-^ tfatur quicunque huius legis fraBlonem cognoverity & fiat im non rf-niinciaverit T. noflro Trovìnciali. Yt vero Religio àdiuvet /^fußentet ex fua parte devotionem^ &pietatemßdelmm infango Myfterio y pr^cipitur omnibus Vrala--tÌ5y ut in ìioftris Conventibusy ubi'Communitatesy Congregationes^^Con^ fraternitales luramentum facere voluerint^ Ulis fmt auxüio y & aß-* flant cum omni promptitudine (admonendo prius de hoc Vrovincia^ lem) (CiT ferviant cum apparamentis, Juppelleßile facra$ & omni di^ ligenti^ in omnibusy qu^ ad pr^dißa fefla fuerint neceffaria. Et Cathedra fìt Ubera pro Concionatoribus Hehgicnum , quos cupienty ut Concìonentury Hit qui celebrant dißa luramentay & in hae conformitate ìiotumßt > quod intra paucos dies inftituetur lura?ncn^ tum a Civhate Vi acent ina in noflro Coni>entu fmtìi Y ine entij ^ & concionabitur quidum Curatus.illius fan£ìa^ Ecclef죻 Yt affißant invitati nofiri Religioß y & communitates concioni-^ busy & fefiis huius Myfleri^ & l?rote$onibus y ^ alijs aBionibus pu^ blicisy & in omnibus occafionibus laudctur, gtorificetur y & fuflente^ tur pr£Ìi6ia devotio. Et praeter alias infiantias, quàs hacTroi^incia ßpiüs fecitKo^ & facit cum noflro General t j ut follie net definiiionem huius pun^ fcrìbantur Utters:! ex nunc jummo Tonti fi ci in ncmine hu.us Capi-^ tuli & Trovincié^ in lucn$ a^uhoritate primum obti^ UBER III. C AP VT I. T. 7 ohmet locmn in ma üdigione) rogando am omni fubmißlone, &■ efficacia , Ht dignetur definire hoc punäim , quidnatn agendum nobis fit, Ht omni ex parte ccffent turbatimesy qit£ oriiintur ex diverfis opi-niombus. Hadcnùs verba decreti, in quo magni ponderis eft» qitod Immaculata Conceptio vocetnt fanäum Myflerium. Faxic Deus, ut etiam reliqui eorum Fratres täm pie fenciant, & unanimi omnium confenfu petatur a Sede Apolèolica deHnitio pro Immxcidata Conceptione )uxta Yniverfi Orbis Yota. Interim ex his Decretis Ordinis clarè patet piam fententiam de Immaculata Virginis Conceptione non modo non impugaari ( uti vulgus putat ) ä (acro Prxdicatorum Ordine, fed multò magis defendij ac promoveri ; licet pauci aliqui ex dičto Ordine? privato quo-dam ftudio fe opponant. jT. 1 I. ImmaculataeConceptionis veritas ftabili-turex Divinis Officijs RR, FP^Praedi- catorum» »TT' ^^^ temponim varietate, Sc moderato- 1. y rum voJuntate recitavit Officia. Antiquitus enim fub , u ^tantum Conceptionis, prout nunc Romana^ celebrat szcadia, feüam Immaculata Conceptionis honorabat • ut tefhs efi Raymundus Lullus, qui vixit circa annum i n i M An tomus Palaus, & alij. ExarJcfccnte poftmodum in ter partes acri contentione, cum Ordini prareffet Generalis Magifter Vin-centius Bandelus fivè de Caftronovo ; eius juffu , & operf cir?ä anniimDomim 15 ay-prodijt officium fub nomine fanWatio- nis, m quo multorum SS. PP. dida depravata, & immutata, & mutilata funt, uti latè oftendit Pam : Cifm : in RegX?S LucS yv adingus m Legatione. Sed biènnio poli evulg^at.^ fSoi ejufdem Ord. non folùmfub nomine Conceptionisld etiam tocum, auc ubiqueimpugnaife olim Immaculatam Concepäonem Excerpamus nonnulla ex illishoris, TituIuscVhic- S tós VraécatoZordtnls f.Z ^s q^Ueranonpaucispaßm decorai, at^ue officio CQmcptionis Im- Lullus Vrolog, Tr. de Com. Taiaus foL 79. K'^g. col. 249. YYading. fe£i. 2. erat, s» D n Ö R B 1 5 ^V o o t K^V M mmdctta yirginis y & officio S, Dominici in alijs horarifs hatienti imprejjis neqmquam mfertis^ adaučia* "Yenundantur Tarìftis in dibus ^ idiice fpe£labiUs Yiri Thielmannij Keìvtr , in vico Diri la^ cobifnb Ogno Ynicornis. Ybi &vnpreßa ^nno M^ D. XXIX^ 5 X Matutino Hymtiuss Benedicci Conceptio Yirginis Matris Man^feßivefur cumgau^ dio; adfitdies Utitm : L^tetur tota Fregio ferviens Kegiglo^ ri£; non obfiante obiurgio detrahentis invidia. Yerf In confpe^ln ^dhißmiImmaculata fermanfiß$t> Dei Genìtrix intercede pro nohis. OratiOo HY5' j qtiipro falute hummi generis carnem glorioße Yirginii Mari£ aff/imere dignatus esj & ipfam fine macula concipien--dam ante jkcula in matrem pr^elegifli; concede propitius; ut qui de eins Conceptione > fuit noßr^e Hedemptipnisì nec non tem-' forum plenitudinis exordìum> Utamnr ; eius pijs intercejßonibus ah inflantibus periculis» & d mrt& perpetua pr^fervmuro Q^a vi^ yisy &c. Ad Tertiam Hymnus : , Conceptio Lakdabilis ab Angelo nunciata Marida tam amahilh in conccptH prafervatay Eß unde venerabiUs Ecclefia illuftra$a > & in fuis mträcultSy & laudibus h onorata^ r jAd Sextam Hymnus : ^ve Regina C^lorum Inter omnes mitijßma > ^vedectu^^ngclorum inter annespulcherriym'^ . ■ ^ SJ?nnh&^ArcbcmgelorHmomm Ltudedigm^lma^ ' .Qy/x Concepta ritiorum fine labepurißma* - :'Ad Nonam Hymnus. Y^ìum corpus^ & vifiera^ qu£ Dominum portaler uni j Yirginaliaubera^qus ipßminet laSìayeruut$ • Beataiiiit, & opera tua> & qm' crediderimt : Qn^: fine labe Concepta? poil: & ante reruanfcrunt* " 'Ad Vefperas Hymnus : Salve Mater Salvatoris, qnx es foror in/Ignita^ Salve, qux Deum paris > Angelorum fpes & vitz» Salve Virgo fingiilaris, verè facra Margarita : Salve? qax ftcüa maris, & fine labe Concepta» - Äd Completorium Hymnus : Matris Dei Conceptio, eft noftr^ Redemptionfe inceptioi UBER III. CAPVT I. §. Ii ft Et non mirumexemptioantiqiivT contagxoiiis Fiiiu & in princìpio ipfius creationis Perpetua Saivatio. Adfiiigolas horasrepetitLir & Oratio ut fup. qiiibus Tanè nihil illiiftriiis, ex adverßiriorum pena depromi pofie videatur-Servatur pr^fkri Officij, & Horarum exempJar Madriti in Coe-nobio PP. S. Francifci, & ad verbiim tranfcriptiim eih in Armamentario Fa miliar Cìfmontani. Nierembergius tellatiir id ä fe vilüm Madriti originale. IL Iii Mari}ToIogio Ordinis PP. Prsedicatorum^ quod Anno Chrifti 1254. tribiis > & triginta videlicet annis poitobitum D. Dominici confcriptum cüy refertur ad Odavam Decembris Fe--ftum Conceprionis bis verbis : Co?tceptiofan5i^ Mari£ Yirgmis Feflnm duplex. Idem extat in altero Martyvologio , quod in lu-ceni edi curavit Seraphinus Cavalli Generalis Magifter Ordinis, cura P. F» loannis de Palentia Anno 1579 qui inprooemio tra-elit, iecutum fe fuiffe ad huius emendationem pr^edidum alterum Ario 12 54. in rčfprmatione Mifralium,& Breviariorum.qusc ex Gapituli Generalis Salmmtkx Anno 155u celebrati decreto prodijt, Ibi occurrit hic Ùtiilus i Cc';Icepuo fanùlx Marm to-^ tum duplex. III. Anno 1^66. prodijt Parifijs Catena Aurea D. Thomci? ad cuius calcem Jeguntur duo Indiccs Concionatorij Romana«? alter, alter fecundum ordinem Pr^^dicatorum. In priore nulla fit mentio de Conceptione ; in poftcriore ponitur exprcfsé : la Conccptione Beat£ Marice, loquente lESV in Sabb. tìxc ideò retuli, ut conltet Patres Prardicatores^ & olim, & defačto in Oflicijs fiiisjn Martyrologijs. in Calendarijs ufos elie nomine Conceptionis, non vero fandifìcationis, utiBandePus temeraria novitate pra?cipcre voluit : adeoque PP. Pn^dicato-res Immaculata Couceptioni addidiffimos jam olim fuifle- 1 1 L Immaculata Conceptionisveritas {làbili- tur ex celebratione folenni fefti Concc^ ptionjs apud FP.Frsedicatores. ^is quidam ex allatis luperiore §. liquet frfìum Conce, ptioms Mariane^ à Pra^dicatonbus folenniter celebra- C rum> ^Ymam Kcg, Cai.) 235. J^heremh. Except. cap. cu. K Ißtram^nt* jlcaL yien. Bell, de fcrip:, Ec- elf f. V ^adin?. in m'-nor. üuym. Lull in TroL Tr. de Com. Cathcr^ lib.i-difp. pro Imac. to O R B 1 S V O T O R V M cum ; hic tarnen aliqiu focciatim addenda funt, & primo qui-dem recolendum quod Iioro IL hajiis Operis de Senenfi urbo commemoro Ciiltu IX. videlicet Patres Dominicanos dkioniSt &c urbis Senenfis Anno 1520. fefe communi urbis illius pietati» Giuramento de celebratione feftivalmmacuIata^Conceptionis accommodafIe,Leonis Papa: X. juflUTecitäfTe Officium de Immaculata Conceptione » atque adeò Orbis Vniverfi Votisfub^ icrip/ilfe ; ut fané caulam non videam cur alij ejufdem Ordinis alibi locorum id prillare recufent. Nam fi illic falvä ftatuto-rum (uorum obferyatione palam legere, cantare,^xclamare pro concione aufi lunt, imo debuerunt jubcnte Sede ApoftoJica il-lam Antiphonam Offici; Nogarolici Tota pulchra es Maria^ & macula originalis non efl in teycm qusefo nonauderent etiamVien* nac Auftrias coramSac: Csef: Majeftate in ejus gratiam> ficuc tum in gratiam Senenfìum, legere ^ fcribere ? dicere pro conclone Tota pnlchra es. Maria ^ macultt originalis non efl in te. Auc certe concordi cum alijs membris Facultatis TheoJ<^i^e fenfu 3 pubUcè ac privatìm-pcllepiè tenere j & afferere: EeatiffimamYir^ ginem Mariani Dei Gemtricemy abfque originalis peccati macnla con^ feptam eße^ doneč akter à Sede ^pofiolica deßnttum fnerit ? IL Antiquiüs efl: quod refert Raymundus Lullus ( quciru Wrum ä guorundam caiumnijs egregie vindicant Bellarminus » &: nuperrimè VVadingus ) in fuo Traäatu de Conceptione. Te-ftatur cnimfub Annum 12 50, feihunConceptionis Deipara fo-lenai ritu a Patribus Doniinicanis in Gallia celebratum. Verba ejus funt : .Contigit quod fedens in Ckoro Fratrum Tr^dtcatorum Svernane feptimo menfis Decembris Secularis quidam ^ pauper CanonicHS) dum Yejperas Conceptionis Yirginis Maria fr atresfolen-' nit er telebrarenty III. Non unius tantum loci ^ aut civitatis hanc devotio-nem fuiffe teftatur Ambrofius Catherinus, & ipfe Dominicanus, quipoftquam afleruiffet in Vniverfo Orbe, &c ab omnibus £c-clerijs celebrati feftiim fub nomine Conceptionis, quo quideirL-nomine fimpliciter intelligitur Immaculata Gonceptio, uti fateti debent iplimet PP. Pr^dicatores > alioquin fruftra aliqui il-iorum.voluiflent mutari nomen Conceptionis in nomen Sanfti-ficationis : fubdit Catherinus : (>Hem ritHm iam communiter mnes Ordines (ut par erat) receperuht noflro duntaxat excepto , qui rtiam in hoc divijHs eß. T^am in mo Chrifléaniffimoregno fub eQ nomim LIBER III. CAPVT I. §. 5- ix mmiue abßjue ullofcrupulo Fr atre s noftri eam celehrant folennita^ Catherin. t€m> Et alibi de eadem re fcribens : qain & ipfe nofler Ordo fe- Difp. ad cum minimi conflat ; cum Tranfalpim Fratres nofiri Ordinis fapien- TT. Con tiffimè concedant, & morem miverfalis EccLeßa [equantur fub no- ciL Tnd. mme Conceptionis celebrantes: inter quos tarnen non de funt D očlif- parte i. ' fimi Tatresy & Magiflriy qui in Leßione B. Thom£ Italis non cedi4nt^ Expauculis bis verbis Catherini plora colligo arguinentas qui-bus vir Doäillimus fiiis commilitonibus fuadere voluit, iit a^ ipfi univerfim pias fententiar fubfcriberent. Primo quia, inquit, jamomiies alij Ordines pise opinioni faventÄ adhì£rent5a?quuixi igitur elt> ut etiam Ordo Prcedicatorum accedat 5 & non ht fin-gularis ; quod ipfum edam iiinuit Henricus de Hgfipade quo xnt\ lib. tertio agam, Secundò In toto Chriftiaiiimmo regno Ordo Pra^dicatorum celebrar (ub nomine Conceprionis, & ia^. glijs multis locis non celebrar, ergo Ordo divifus eft ; quid indè exfpeftandum ? Nonne omne regnumin fe divifum defolabitur ^ Tertio In Chriftianiffimo regno PP. Pr^dicatores fubfcribunr pia? opinioni,addo ego etiam in Catholiciffimo regno 5 cur non irtiam in Imperio Romano ? cur non etiam in Italia, & Germa--nia fervant uniformitatem cum alijs regnis ? An quia minori«? dtftimant Romanum Imperatorem, quam Reges Catholicuni^ ^ & Chriftianiflìmum? an quia niiniìs ( volebam fcribere magis ) fapiunt Germani, Sč Itali Pnedicatores quäm Hilpani, & Galli ? Quarto. In Gallia fine ullo fcrupulo pia? lententÌGe cum tiramento ejus propugnandajadhirrent PP. Prardicatores, licet jurenc irt verba Magillri, ergo etiam alibi fine ullo fcrupulo id pr^ftaro pofliint. Qmnto .Tranfalpmi Dòminicani fapientiffimè con-cedunt Beatam Yirginem fine macula conceptam , ergo Cifal-pini non negant fapienter. Sextò. Tranfàlpini non cedunt Ci--talpinis quoaddoärinam , ergo ciìm Tranfalpini intelligant ve-^ titatem effe, quòd Deipara fi't concepta fine originali, & m hoc pundofequantur Vmverfalem Ecclefiam, quid fcntiendum erit de Cifaipiiiis, qui non feqüuntur Vmverfalis Ecclefi;^ morem ? Hxc ex prccdičiis Gatherini verbis per parenthefim anim^ adverfa.- Ad qua: prsfcntio tacitum quomndam refponfuiiL. * quod oJim eidem Catherino Masjilrer Generalis Pr<-cdicatorum <Ä»jecit his verbis : De rebus Tanfinìs nemo cji, qm melius lo qui fciat, quàm ego ; & feto vobis dicerequod in tali folenmtate aliqui uon ceiebrmt : aliqui, qifmdo wneflrqui videat ; id efl quando nrd^ kf mißoi f ceiebrant jub mulo Sana^4catii,Ms : aiif ujjiuni : & io* C t Cather, defjufo «f.?- 12 O R B I S V O T O R V M cjHHntur intra dcntes^ ac nihil exörimmt: alij pro meliori affe&ion^, qua ad tìlad Gymnafìim tenentur, quod decoxit adfcecem 5 celebrant jì:CHndàm int€ntionem iìlonm capitofirnìn» Referuiiriir lisec a Car rheriiìo in explanatioae Coiitroverfeexortse inter Seiienfes? ac Prsedicacores> de qua paiiìò ante, Vcriìm an non iiìe Magifter Generalis Catherino h^ec perfcribens porrexerit Davidi gladi-um Goliathi pmdens Ledor judicer, Ccsteriììii injuriam vi-detur fecifle miiltis planè egregijs? & dočiiffimis viris fui Ordinisi afierens illos in mero tuffire^ loqiii intra dentes^ non expri-mere nomen Conceptionis &c. hoc eli in ipfa Miffe celebratio-neperjurosefle. fi cnim ex antiqua Pariflenfis Vniverfitatis ge omnes^Academici cujufcunque Ordinis > etiam Pr^dicator rum j jurant ? & vovent piam de Immaculata Conccptiouc Vir-ginis fententiam defendere> promovere &c. quomodò non fo-rent perpri contrariuiii agendo ? putem igitur illos Academ^ cos Parifìnos qui tempore Catherini vixerunt de laimaculata^ Conceptionefenfiffe, docuiße^ celebrale Miflam ;eo modo quo obligati eraiit ex luramento & praeter Ioannem Veri > ac loan^ nem Montefonum antiquiores, vix aliquemad partem cöntr-a| riam deilexiffe. Hodienios item ubique locorum Patres Pra:-dicatores non alio nomine in MifTa uti > quäni Conceptionis iuxta Apottolicas Conftitutiones > Se colere Deiparam fìiic^ originali conceptam ; ciìni > uti habent a fandiflìmo fuo Pr^cc-ptore D.Thomanon celebreturfeftummfi defančto, omainò mihi perfuadeo^ / V. ImmacuìatcìeConceptionis veritas ftabilu turexConfraternitatibiis &locisfacns. apud PF.PraeclicatoreSs Ruxellis in Belgio eft Confraternitas Hifpanorum in Coenobio PP. Prsedicatorum fub titulo Immaculata Con^ ceptionu; qu^ fine dubio eo fine inftituta non eft, ut ce-Ctjm, Rego Deiparam in peccato originali conceptam. Sed in Con. ceptione puram. Teftes hujus adhibeo Cifmontanos Patres Minores. iL Hifp.aii quoque habent ijdem PP, Pr^sedicatores Coeno- Blum D. Tbom. f. 4.27. a. I. I. — » * ìnihi col 52S 11B E R 111. C A P V T I. §. .4. bitim diditm Re^iiKr Anseiorum > in eo eft vetus SodaJitas B. ìmnaciilaté Coiicepcif:, uri teftatiir Alexander Iliarius Iudex Caiifariim Apoiìoiiciis , qui eain vocat Confraternitatem Purir^ limpidi^ Coiiceptionis Domin:^ noftr^e. Approbata eft Anno 1567. d S. Carolo Borromeo % R. E. Card.^ Pij Paps^ Vo majore Pa}iiiteiitiario> de mandato .(ančliflimij vigetque in hodier-num diem. Anno lóiS. coiitrdvcrfe qucedani'■ Inter PP. Prx-dicatores & Coofratres pn^dicìx Sodalitatis exorta? ilint. Vo-lebant Patres nomeii ImmacuIatcT Conceptionis aboìitum: st Sodales maluerunt locum, &PP. Prcxdicatores deferere^ qaairu titulum, Confiiioproinde inito tranftulerunt Confraternita-tem ad PP. S. FrancifcJ:^ donec interpofìtione R. P, Proyincialis^ & alionim rcčic cum pia Sententia opinantium ? deouò conven-tum, & concordia inita v titulusque Immaculata Conceptionis concetlìis? probatus > & confirmatus eft j uti infra clarius expo--nam in Ioanne Ariola. Ili Habet idem facer Praedicatorum Ordoplura loca lm-maculata Conceptioni vel dicata, vel deVota. In Vrbe Gien-nenfi Anno 1558. erečtumertMonafteriumMonialium Ordinis "Pr^dicatorum fub Invocatione Pariffimce Conceptionis. uti teftatur P^toii. & jEgid. Gonzalez. Similiter Lucchx in Toletana Dioecefi funt Moniales^ qux ntuntur veftitu Dominicanarum ,& Regula S. Auguftini, qua-mm Ccsnobium Anno 1Ö30. fundarunt Comites de Olivares fub invocatione Immaciilatie Conceptionis. T^ t /"* * f * I • « jL Piiira Irnitia brevitatis causa prsrtereo : illa tamert prster rìre non poilum, qux refemnt Cifmontani ; nemoe : IV. Madriti in Ccenobio Patres PnTciicatorum de Rofario _nuncnpato in via S. Bernardi fiipra majorem ipfms portaraau- ms Iltens h«c infcriptiolegitur: -e r ■f ■■ , ■ • . D. O. M. Deip.rr.tyimmfme labe Concepta, Yir^imSponfo lofephy& Francifco Seraphico &c. ^nno M. DC. XXX Y11 V. A]teTum eft, cujus etiam luculentum tefèimonium re-perio apud ymcentmm luiHnianum Antiftium Pn-edicatorem quifcnpfftValenciarinCoenobioauOrdinis Patru Pr^dicat^ rum extare campanam maximam cui h^c in circumferentia le-guntur infcnpta : * viv^und, xc Maria yirgo ab omni peccato originali fm immmis. -----—_____Q ^ .....Frr^-- T&tonl hiß. c. ConT^le'^ in Theat. f. 221. Cifm. He^ col I- \Antifl^ Tr. de Conc. /. 18. ' t4 O R B I S V O T O R V M Ecce quot ingeniofis inventionibiis Patres Prä^dfcatorcS;, varijs in locis aftedum fuum erga laiaiäculatam Conceptioßenü inuado rciUatürJ VYadm^. in Unncii^ m. i in xAddit» ad cap^ ult. yit£ B-LadBeltr. i^.iS. ^ a tß. loco ßip* ct. knmn. Magdgm ^t.ptibl ./ifàló^u ImmaculataeConceptionis ven tascabili* turexmultitudinc PatrumPraedicatorum^ qui cam in Vniverfitatibus propugnanti docente PArifijs eft Vniverfitasj qua? ex voto )am olim cmiflb ( uti alibi oftendo ) quotannis folenniter celebrat feftuni^ Immaculata:: Conceptionis Epifcopö Sacriim cantante • & uno è Dodoribus Tlieologis de Immaculata Virginis Con*' ceptione perorante. Qax feitivitas fì in diem Domniicum in^ ciaat peragitur in Conventu RR. PP. Pra;dicatorum, quorum^ multi etiam funt membra Vniverfitatis > & cum cGeteris jurant defenfionem Immaculatse Conceptionis ; & tum ipfi j tum alij didce feftivitati celebriiis peragend^e coopefantur. IL Salmantic^ pari modo funt complures Patres Pra^dica* tores,qui in Academia illa celeberrima primarias occupant Ca* thedras, 8c juxta pium Vniverfitatis morem ( de quo libro IL Operis hujus dico ) jurant & vovent fe pro viribus propugnata-ros Immaculätam Deiparae Conceptionem. Hujus rei teftis o-mm exceptione major eft Vincentius Antiftius Domirticanus • Cui de fc, &fuis Scnbenti omninò habcndafides >in hac pra:-feriim materia. IIL De Complutenfi Academia nominatiflima per totam Euröpam^ pr^ter jammemoratum Antiftium Dominicanum.^, tefcatur etiam publicuseius loci Notarius , Cujus Originales listerà? mihi ante feptentlium Compiuto tranfmilfa: fuerunt > & copiam earum exhibeo Libro IL Operis hu;us Cultu X. §. quod videlicet in ea Vniverfirate antiquirüs doceant Patret Pfödicatores, & cum cc^teris DoÄor bus voveant (olenniter de-fenfionem Immaculata^ Conceptionis > öc quidem tot quot ad Vniverfitatis membra vel Cathcdras accedere volunt : accedane amcm juxd peifoaarum amtauoacm fcepilTuue. LIBER III. CAPVTL§. IV. VallifoIetana?item Academia? Regije Dolores ab Ani ilo i5i8oiirant foleni ritu defenfuros fe, ac propugnaturos Do- àrinam differentern Gloriofam Yirgtnem Dei ^enitricem Mariani^ frdiveniente & operante diviìiimmeris gratta fìngulari, nunquam jiäuali fubiacHiffe originaUpeccato, utifufius dixi Lib. IL Teftan-tur hoc praeter pr^edičlum Antiftiiim, Cifmontani, & recenter dum ifta in lucem cdo eruditiffimus P. Nierembergius. la^ hac vero Vniverfitate femper edam ex Ordine Patrum Ppdica-torumunus afliimitur ad CathedramTheologicam» haud dubiè plures in membra Theologicse Facultatxs. V. Tranfeamus ad Indos, Limse in Pervano regno ab Anno 1619. fingali Vniverfitatis Doöores jiirant> inter qiios funt eti-am Patres Pr^edicatoresjquorum unus Theologicam Cathedram occupar, profiterì^ docercj defendere ^ neque unqmm alitar verbo , /cripto, aut quacunque alia ratione agere^yeram illam ac naturalem fdnčiiffima Yirginis Conceptionem ^ in primo ipfo yit£ fu^e ìnitio omm prorfus originali labe carHiffe. &c. Hoc etiam atteilantur pr^ter Antiftium & Nierembergium citatos, Cifmontani, & Didacus Guttierez peculiari Jibro, quem hac de re Phillippo HI. Regi Catholico dedicavit. VI. Cum h^c ita fe hàkeant clariilimis fulta teftimoniis, xredo me hoc ipfo edam Patres Pr^dicatores, qui in Archigy-mnafio Viennenfi C.Tfareo & Archiducali iiumerum augent Fa-cuJtatis Thcoìogicx, prarmemoratis adnumerare poflè. Quo iure, inquies ? ipontanea^ ipforum obiationis. Dum enim Anno i^4P.Vknnx Auünx ageretur de faciendo luramento Acade-inico defendend^e impofterum Immaculata? Conceprionis, iu-> bente ac volenteSac: Ca?f:Maieft: Ferdinando Terdo, eaque res ctiam PP. Pra:dičatoribus ( quorum tunc duo erant ProfeflTores AcadeiTnci,& membra Facultatis Theologien )propofita fuif. let ac intimata r rogarunt humiliter pr^difìi Patres , ne quid pertalelmperi^^ cjulqueltatutis prarjudicare vellet ; fadurosfe tamen libenter ca oinnia , qu^ m alijs Cathólicis Vniverfitatibus fimile ftatu- tumhabra^^^ fuis ac Ponti- ficijs lìlxfìsy prarftare poteft. Annuir Auguftus C^far huic vc^ titiom^& benevola: oW^ , ^^^ Appendice libri IV. exhibeo ) exprefsè illa inferta vol2it r òvÌ^ hoc noflro fancito iOrdmi S. Dominici qmdqmm frmudtcmaHt derogare ì confidimus tmm eì^odi afiläsßb^ tAntiflm cit. Cifm.Reg^ col. 572. 7{ieremb^ Except. c. i' ^^^ntißa fup i^ie-.remb.fup Cifra, fup. & Gm. de luram^ Ura. Deere f. C^f: priìif ^ ORBIS VOTORVM iciU Ynherßtati & Facuitatihuspreferiraridaj ajm in pr^fenti cau-faid qiml m altjs Per Chr{lliammi OrbcmYmvcrfitatibus ßmilc ß.atiitmn iMbentibus Ordo ille perinde Confìatutionibiis ftiis^dc Tuntifictjs illcvßs , pr^ìffare potcfl, Eadem repetit pientiffimii5 T)cč?et. Cxhr in altero Decreto, quo confirmat Statiitum Vniyerfitatis-, Cäij zr: ^ addit ? uti fefe eiixm t]dem Vatrcs bemrolè obtuienmty eiußnodi \Qcmi. 'ab Ulis jnbietlii Yniverfttati & Facfdtatibi 3 quce cre- mile id in hac caufa pr^Jinura finty quod in alijs Catbolicis Yrnverft-^ tatibns. &c. la m ergo cimi fe benevolè ofterant ifti Patres ad oinneid pnTftandiim, quod alibi loconim pra-ftant ejufdeni^ Ordjnis Patres , & certiim fit ex fupradidis , c^uod alibi loco-rum Patres Dominicani defendaiit ac jurent defendere Imnia--culatam Conceptionem ; nec poflim mihi peffiiadere de tam cgregijs virisy quod Ccr(ari aliquid promittant qnod /^rvaro non cogitent ; fequitur illos defado fentire, tenere, docere Liv maculatam Conceptionem; imo paratosefle adluramentura cumalijsDodoribus Academicisemittendum: adeoque meritò ä me hoc loco numerari inter Fautores > ac Propugnatores Innocentiic Mariana?. Quodfi prseter fpem Augutti p. m. Gir-faris Ferdinandi, & fuppi^tionem meam aliud promiferunt, a-liud agunt negative; ideft, non agunt pofitivèquodpromi-ferunt , viderint quomodo jurent in verba Magiftri, & explicent Z). Thm. iiiud D. Thom^ : Dicendum quod fecmdwm honeflatera ex quali'-2.2.788. fyct prornìffione homo ho^nini obligetHr « & hac efl obligatio iuris natu-^ a. ad I' rxlis. Et fupra dixerat : Obligat autcm fe homo hommi ad aliquid^ D. Thom. pQY modum pro?ni/Jionis j qui cß rationis atlusyad quempertinet ordì" 1 2. q. 83. nare. Sicut enim homo imperandoy vel deprecando ordinat quodanf-art. I. modòyquidfibi ab alijs fìat ; ita promittendo ordinat y quidipfepro H^fp-Die. alio facere debeat : in quem locum Cajetanus : Quodpromiffio ex C din. in natura ßuaobliget in littera habe s hic , & in art, 3. ad primum. & «122. LOCO 7nanifeflt patet ex ufu homintm. T^m fidei reos dicimus non fer-- y mtes promi^um licitum. Hoc enim tefìatur , quod contra fidelità^ tem agitur y cum promijßo violatur. Nihil hic adderem nifì unus aliquismihiobganniret ; in fupracitato Decreto C^efareo addi illam claufulam, qu:^ videtur Patres Pr^edicatores abfolvere ä promillionis obiigarione : Cenfuermtt Facultates eofdemVatres nullo rigore prafentis Decreti luramento in hac caufa obltgandos effe. Vcrùim ha:c claufula ita non abfolvit Patres Pn-edicatores a lu-nimei]to Academico ? ut potius obliget magis. Duo enim hic coa/iderai2u^ ^^ parte Auguitiflimi Ca:[ms unum, nempc , fidu- II BSR III. CAPVT f. 17 fiducia cjüs rpes de fidelitate fubditonim ; micie dick Confi--dirms, qiiod dì qnafi conülhim, S^ ad liiimanitatis leges forma-rum pr^ccptnm j quia qu?e liiadcnt ac rogant Phndpcs hcnc-Ray ca pr^ecipere cenfencli iuiit. Altenirn eil: promiflio, & bc-nevoia Patram Pr^dicatoram oblatio? pr.Tß;:ndi Vienna id, quod alibi loconim Patres eiiifdem Orciinis pra:ftant. lam, cenfiiènmt quidcm Facultates { nti habet pra"miiTaclaiifu!a ir e s nullo vigore Tr^fentis Decr'etiy luramento in hoc caufa obU^an^ 2.2. ^.o ligatio ; igitur venìiii cft quod Patres Dominicani vigore Decreti Carfarei, quod erat Iblüm ( refpečiu ipforam ) per modam confilij> non obligentur ad luraiiientom ; non tarnen cenfuerunt: Facultates ( fed necprudenterpoterant ) dičtos Patres vigore^ fua: proiniflìonisj, & fpontane^ ac benevola: oblationis non teneri ad luramentum Academiciim. Aliud enim eit teneri vu gore prxccpti vel confili] ; aliud teneri ac obligari vigore pro-miflìonis, ac benevola: oblations ; ficuti ht in confiliis Evaoee-licis V. g. obfer vat ione caftitatis > cuius confiüum ded it Chri-' ftus ; ita ut nulJus vigore confilii ad eam obligetur : fiquls tarnen fponte fila fc ofFerat, ac promittat fervare caftitatem ; pro- " fedo obligatur ad eam feruandam, vigore fus^met promiffionfsj uti docet S. Thomas, Caietanus, & alìi omnes Theologi. Dieendum quod adfidelitatem hominis pertinet y ta fblvat id, » rhnw quod promißt, Ynde fecundmn ^ugufiìnmn fidesdicitur ex hoc, quod fìunt di£ia. Maximè autem debet homo D e o fidelitatem, tùm rationedominif y tum ratione beneficij fufcepti : qu^ omnia ad pr^-fentem cafum applicari polTunt , licetpromiffiononfit fafta Deo j fed homim. Y /. i Immaculatae Conccptionis yeritas {labili« tur ex obfervationibus circa dida, pr^ccdentibus , "on efle pam momenti confidcratfoncm cnod 1. in prxcipuis Orbis Acadeniiis , in prscipuis Mo;ulk-riis Pacrum Domiaicanorum reperiautur viri iiiiìgni- D ' ter a.i i8 ORBIS V oro R V ter dodi y qworarn aliì aliis fiicccdmit longo temporaüi decur-lu > qui piam de imauculata Virgiais Conceptione iententiam ampiexantiir. In Pariiina iani inde ab AnnoChrifti 1345, vel ut aliis placet i j jo. dcfenditar pia fententia > iurantibus Magi-iìris eam, non aiiam fe def enfiiros: à quo fané tempore continuata ferie, cum lapfi fint trecenti anni & plures > quis diffite-bitur trecentos & plures Patres Prcedicatores in una illa Vni-verfitatepiamfenLentiamdociüffe, ac ad eiusdefenfionemlu-ramento fe obftrinxiiie ? Et licet non quorannis perfonarum fiat miitatio:? quia tarnen eodem tempore plures eiufdem Ordi-nis fiyc ad Cathedras > ßvc ad Facultates admittuntur ^ mutatio-nis defečium, compenfat fimultanea multitudo. Gestern Aca-demi.^ recentiorem habent luramenti obligationem ; fed certe etiam vivaciorem> & quce ne minimum ä quoquam adverfus Im-maculatam Conceptipnem dici permittat. Et quia multi edam Patres Dominicani adfcribuntur iifdemque ligantur lura-mentis) confecäaneum eft potiorem? & meliorem partem PP. SS. Ordinis Pr^dicatorum pro pia ftare fententia, ^rrfmh. Obfervo quod doöiffimus P. Eufebius Nierembergius in Tnffat. S. L in Opufculo fuo ^ nuper dum iftud noünim limaremus edi-^iThco- ^^^ annotavit : Yt iavß àixi & libenter repeto precipua pars hnè ri.i,i, corpus hmus Fctmilia addi&ifßmiim efl dcvotiom Inmixulatit Corte ptiords M atri s Deh cùm excedat numero faiptorum, qui e am defen^ d unti plunmxs alias Heligiofas familias. &c. Et poft paaca : Tr^-tcr ScnptGres fi'icrunt midtij & bodic fimt^ qui in Condußonibus cani pradicenty aliffimt qui in corde fuo eam venera?itur, quafììivis minùs idcxterimdemonjtrcnt : ^Hqtu metu infto . altj tarnen miußä forte COÌU nos noe iiDciio oitenciimiis ^ prarcip id eft ipiiim S. Fundatorein Òrdinis Dominicum aliofque Or-dinisSandos:» & quìdemS. Thoniam cuius fententias ccetcri iu-rati fcqiuintiir : voliiic infìiiuare Generales Magiftros rotius Ordinis , quorum plures inferius enumerabimiis : voluit imi-mure viros alios ciarißinios , &dignitatibus confpicuos , qui pi^^ ihiìtcmix cordate fubfcribunt. Quar quantum afìerant momenti ad ilabilicndam veritatem Immaculat^r Conceotionis, pnidens quifque facile intel!?gìr. HI. Obfervo ? quod iidem Dočlorcs Ordinis Prardicatorum in loanne à S. Thoma ^ & aliis , quos adducam. Et hoc videtur indicare Vincentiiis lüiliiüa- • nas x^ntiftiiis Dominicanus, ciiius .fepè facio nientionern ciim ait de fili Ordinis Patribiis : Yiros injignes. & inpaucis do£ios!>& numero compinrcsj mülain vini Script^ir£ inferendo^ ncque Dotiorum äuäoritates fingendo^ nec denique miracuU adinvcniendo^ mirabili r at ione d e dar affé j quomodo Virgo San6iì[fmia effe potuit, &fiät ab Originali peccato prafervata. Ita Antiftiiis apud Nierember-gium. IV. Obfervo . quod nonnulli qiiipiam fententiam non fc-quuntur cx diclo Ordine Pr^dicatpriim ? faveiit ramen ei fen-tmtix , eam ut piain, ut probabilem profitentes. Hos inter funt Caictanus? cuius unum alterumve locum infra dabo : Medina , Canus, Durandus, quibus etiam ah'quis addet Richardis um vulgo Monrtrum Ingenij, Bzovium > ^^'forte S- Antoriinum. quos tarnen puto conftanter pro pia opinione fletiOe. Kiic fpeäat quod ijdem Patres Dominicani miraciila commendent^ quibus Originalis puritas Mari^ probari folet ; uti fecit Ca-therinus, lacobus de Voragine^ Chiudius Rota, Vincentius lu-üinianus 5 & alii. Pari ratione commendant alii Revelationes de hoc mj^fterio fadas^ ut Catherinus? Toannes Herold, Jacobus de Voragine, loan: Sanchez, Petrus de Legizamo, Cardinalis Turrecremata ; Vincentius luftinianus, Sc alii :, de quibus fuo loco. ; • V. Obfervo , quod puto prircipuum effe non tam ftabi-Iiendir ventati de puritate Originali Deipara, quam ad indii^ cendos PP. PrcTdicatore$ fecus fentientes ; ut tandem aJfquando mutata obftinatione , & abundantia propri; lenstìs kpo^ii cum VniverfaEcclefia, cum Vniverfi Orbis Votis covlpivcnt^^^ exclament animitus Tòta pulchra es Maria , & macula Ormn-Uš- noneßmp. Nimirum, quod pUires rcperiantur y^i Pr^ea catores 5 multorum Annorum Thcoìomx Profrfloreg Concionuorcs&c. qui faceiitur. & chrè oitcndimt > n^am de . tamacuJata Co^eptione (ententiam non effe contrarr^oi d- <äis& {ententi^ D. Thom^ Dodor-'s Angel ci, fed D ìiihp In^-. mam uel non determinaflc, nel certe pi^ fententia^ adh^fi.Ie L i^. mtraii.dere licet ubi de. Gafeare Caalauo , de Joanne Tfeoma dx. agemus. Qiio pofìto nihil profetò eil ouod cV^ D 2 ^ Vinctìu. ^Aniifl iu ^ddk. £d vitami E. Berh. ß. 18. in Except. f -> ^ T V* ^ iy j- » k * tcfm 20 ORBI S VOTO R V M tcros P?. Pr^dicatorcs moretur i defenfione pia: fententiaf> qii in potiiis eft^ quo arJaienturad gloriofamfequelamantecei-(oruin 3 & ad explicandumS. Thomam, proutilli cxplicaat hx^ t'JLYorcixx ^ix ientcntKT. IIv IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS myftcnum (labilitur excfFečtibusdodtri« nxoppofitae,quani aliqui PP^ Frae-dicatores fequuntur^ s Mmäculat^ Conceptioiiis myftcrium Palma efè, qiice prefla lurgit altiiis. Conatus iionnuIIorurrL> aduerfus hoc myfterium incremeiitum illi prx" ftant ^ & foiidaritur huius Pilmx radices afflaru Boreali. .. Sunt autem conatus aduerfariiim potif-fìmiìm triplices ; fcriptio ^ didio, miraculomm, & reuelatio-^ ninn fidio » quibus correfpoiidcnt tanquam confentanei effe-ctas, fcandala, & tumultus in popuiis, feuere Principum leges^ & pcense pro meritis ;qiix omnia ftabiliuat piam fententiani^o Et quia propter bonum non oriuntor fcsindala j nel tumultua ; ad bonum prohibendum non condunturIeges>& decreta ; bono non imponuntur^caftigationes , & poen^; hinc à contrario fi-gnum eli > ìllud bonum non effe > propter quod ifta tria cueniunt. Elucefcec meliiis ueritas ex feqq. §§. UBER I I .t C A'P V 7 it I> i Immaculata Concepcionis veritas (labili- tur ex fcandaiis ačtivis oppolitae fententiiE. O Vod Scntentia docens Deiparam conceptam effe cum peccato originali fcandala pariat in populiš, hoc tam ccrtum, & indifputabile eft, ut ipffmct aduerfarij piae featentia^ fateti cogantur. Manuale Prxaicatonim fuprä cita-turn uocat oppolitam opinionem Yaldèfcandalofam. Statutuin Ordinis fab Generali X;mierre prohibet oppofitam dočtrinam froptsr Scanddum ßdelium. Melchior Canus & ipfe Dominica- Can. 11 aus , de aliquorum commilitonum fuorum fententia diflerens, iiiquit : Tefflringttur ydgus fideltum , fercutitur > ^ torquetur. cum fcilicet audit Martam prdciamari peccato originis ma-culatam. !!• Sed ad particulariadefcendamus. Ob diffenfiones 3 & lurgia populoruiii, ouar per oppofitam fententiam funt exci-rata coačii fuerunt Reges Aragonia: , & Valentia: ab Anno 1^94' ad annum 14010 legibus feucriffimis agere buccinatores macnUta Conceptionis ait Salyus , &nos idem fuprd annotaui-mus'lib. Il.Cültu VIL ubi retulimus Sandioncs Ioannis I.Regis Aragoniar. Mattini L Ferdinandi L Alphonfi I V. Regum Ara-gonum : Maria: item Regina? Aragorium, & alterius Marice Re-gin;sCafteIi^e,Ioannis IL Regis Nauarrar &c. quorum loannes ì, in fuo Diplomate pio Zelo : Taceanh inquit, vociferatores in^ Utilesy Difpmatores jiolidi emhefcant, de tam pr^^eclaray Immaculata^ de locis cap. I.Ia apud YYadtìt^: ^med. Saly. $. f 0 fiitan yoitiityqmcunqw^ opinionem contrariam pi^e concionando, uel difputando, vel quovis alio modo docere prarfumerent, Alxjfimilia; qu^e fup. referimus. IH. Frauda Deipara: femper fuit addiaiffima, undc YIX - ORB ! S V O T O R v i Y jißi^rrh, vix alibi majores in hac caufa tiimiiltiis. Thomäs VallilielM-nusBenedičlinus fui temporis res defcribens : Ter idem tempus ^n'^K ai ^^ Franci.t FF. Vr^zdicatores [nam opinionem reaßimentes de Con--4/ir^i ] S^* ^cptii B.Marix Yirginisjin taut am efferati ßmtfuperhiamM FJnfcopis Ulis indicentibus buitis rei fuentitmy noluerint ohedire j poflremò v. te liegi ^ nec Trocenbus id iubentibus. Qjiapropter extra proteciio^ nem 'Regiam fatti funt. lufsi fimtetiam intra propria fe habitamU cohibere : de labore tnaraum fmn^m : intra loca Jua yivere : egredi niifquam pr^fumere fub poena capitali : pritceptumque eß eis ne de costerà quenquam ad Òrdineni fuum admitterent fub pcena pr£miffay ut pofi bosy qui modo viytmtj niillus effet y qui eonim Ordinem conti'-nuaret. Sic VaJjfinghamis ^ qui in communi folum annotaiiit ; ^^uid uniuerfirn de iiJis faucitum fiierit.Specialia verò^qu^ in ea-"' dem Francia contigeriint circa PP. Pr^dicatores alij Authores confignarunt ^ex qiiibus oper^ pretiiim eft paucuìa decerpere non infliitandi ftiidio , fed iiiadendi ijs? quuiecduni nobifciiiii fentiiint, aliquando tandem ex malis fapere. IV. Princeps Vrbs Francia Lutetia eft ParifIorum>&. à Rc-^ giim prarfentia? ab Vniuerfitatis Sorbonicx ftudio? in caqii^ ex omni Ordine Dočlorum confliixu longè celeberrima» In ea. jam inde ab exordio Controverfi^ hujus turbx plurim.T. Anno 1387. Frater Ioannes de Montefono Dominicaniis? ejus Vniver-foatis.membrum liberiüs pro Concione ad populum egerat,au-fus Deiparam Origina]is peccati ream proclamare > & coeteris hpminibus in Conceptione parem eifutire. Hinc tanta non fo- . ' liìm adverfus ipliim Montefonum, fed & totum Pra^dicäcorunUj i Ordinem concitata tempeftas, ut Author geftorum Clemeutis Vii. ( qui Avenionc fc pro Pontifice gerebat)teftatus fe affuiflcr & omnia cominùs perfpexiife , diram proceJlam in Ordineiiu. fuum Dominlcanum, eäde caufa excitatam defcribens alte iu-gemifcat. Verba ejus iunt inter alia plura : I/i tato ferè Regno Fraudi^, quamplnrimi cantra ipfos infumf-ntymultos ex ipjìs captivando ; oblationes, eteemofynas eis de-^x. Clementf negando^ Vr^dicationes Verbi DEI y T^ropofttionesi & 'confefjionunt -^ yiL audhion?s eis inhibendo. Di£ia etiam Yniverfitas Tarißenfis eos^ dfe tot ali ter fegregavit^ Qiioad atÌHS fckolaflicos ìtullibi fa€ien^< dosy ant honoresy & gradiis recipieìidos, nedurf2 non adrnifit ; fed etiara re brìjsi l4nth0T caio, xeruntyniH \osy ant Donoresy graaus recipienaos, ne cium non admijit ; jea e tim impcdìvit. In quihus oninibHsfaiuorespaucijììrnosyperfecuto^ es plurimos habuermt : fueriintque pafp damna plurima j,& infini-a; ncdiminperfonis^fed iubonis. ^cktdeiniimjs >oppro^ IIB ER II I. C AP VT IL I. ^ brijS^ comiimélijsyìmfwTii^ & dctraäicmbus taceamns ; pro mm faäiß^runt tanquxm opprobrium homimùn > abieäio i dii^ pßm ajjerfmt, & opinantur in peccato Originali Concert am fmije ^ quo^ litiqne fore crroneum & damnattm, tdes aßfuebant. hlxc ille Author ejurdem Ordiiiis^ de fiiis. V. Ex Ačiis etiani Caroli VI. Galloriim Regis habetur, quod Rex arbitrum lux confcientise ex Prsedicatorum Ordino airumptum muaere Regij Confeffarij abdicarit, pepuleritqiie tanquam infamem^ eoquod Icannis de Montefono defenforem agerec , & nunquam fe deinceps è tali Ordine elediirum ali-quem^quifibi eilet ä Confeffionibiis, afleveraverito Necfe-öata iitrumque fuißet tempeftas in populo coortajnifi indučti Fratres Regia authoritate , Feftum Conceptionis celebraffent> fefeiitentiam Immaculata Conceptioni adverfanteni > publice re-vocafietir. Detiirbis occaiione ejufdem controverfe Rotho-magi cxcìtatis5 & ladito adycrlarijs Conceptionis Immaculata pro-brofo Huettorf4m id cik exßbüatorum nomine? meminit ejufdem temporis r^s defcribens luveiialis Vrfiniis. VL De tiirbis excitatis inDicppcnß Normanni^ urbo memorat Tnthcmias in Chronico Spanheimen/i , ubi re-cenfet, qua ratiorie Fr. loannes Vcriaufüs publice declamaro in Coiiceptionem Immaculatam 5 compulfiis fit ad palinodiam luramento firmandam. Hac occaiione decrevit Parifienfis V-niverfitas ( vel potiiìs antiquum decretum innotavit ) nulli o-mniaò conferre gradum Academicum , nifi juraret fe defenfu-rum Immaculatam Virginis Conceptionem. Subfecuta eft e-xemplum Parifiennum biennio poft Colonienfis Vniverfitas, & altero biennio Moguntinaj & feceriint mali mores bonasie-ges : telte eoaem Tnthemio, cui etiam codem tempore cuni^ y v^iganao Monacho negotium ex eadem controverfia. Memi-nit hu.^s innovati Parifienfis decreti Salyus, qui addit ex Ro-bene Gagumo (ao idem tempus plures alios loannemTho- mam, Aaamiim Sueffiona^um,Gautìdumde S. Martino, Ioan-nem Aciamum^Petrum de Candirò,Ioannem Nicolai,& Petruni de Cilena aa retraélandam minus piam fententiam publice adactos UiCeti^, ut cmmi tumulcus conquielcerét^quos quidém Qxnnes Ca- Ifivau Yrf. Trith. ai Trith. in Chron. a c; 21. Lucas Wadiiigiis fiip. cit. Ferd. Salaz in Pr^efat. Ddfciifio. pro lmiiiac Concept. loan.de Piaedapeculiari Opu^^-' fculo'ide.PriViL Reg, Vi luftinianiis. Sola Epifcopiis cefhehfis. Torres lib. 4X. 2. Petrus Oieda c. S- Raymundus Lui-lus TräS. de Coucept.Hieroii. HuertafoL49. Lezana c. 22. Miranda. c. 78- Pprren. c. 12.Tamaius de Salazar ad aniuim ijiPj. Märatcius» Calderon. &c. f. IL ImmaculataeConceptionis Yeritas (labiii^ tur ex elucidatone eventüs paulòante it^ 7. relati àSurio^ QVx Laurentius Sarins intra parietes fuos obiter fortaffe audierat> nonpotuic fatis dare fuis inferere Commenta-rijs : ego hic occafionem nadiis ( cum omacm ftudcarn movere lapideai ad PP. Prc^dicatot^s noftra-aggre^andos (éiv tenti^ ) mamfeftandi, .quantuìTi ipfimet Patres SÓÌidìtatis fe habere piitent in opinione, qnx eft noftr^s, id eft pixy contraria_^ ; cum ad fraudes convertantur , non pofllim intermittere> quin »^auciila decerpam ex libello impreffo eodem Anno, duó apud ìcrnates Jragoedia aäaeft 150p, ur gu^e Surio abiènti'& fòrte . L Inquifitioni, qu^e ( ut habet Suhus ) Ze!o Beroatum im-nettata eli^ luJij .Pap^ IL authoritatem ' imcvrtniik znnùtàvit hic Aì^hx^r, cujus geminimi e?t€mp]ar cum ti^uns omnemTra-goediam expnmentibus aficrvatur in Bibliotheca Academica^ E Vienna 25 ORBIS VOTORVM Vienna Aulirli^. Qnatuor iili> quos Suriiis primäriöS ^ppdhU Domiaicani degradati, fiiennc Prior, Supprion Leclor, Cuftos, omncs quatuor vivicombiirio cxtinäi Addit ad longum fu-fam narrationeiTi, qiioaiodo pr^didi qnatiion fratrem quen-darn Laicum fui Ordinis fictìs apparirionibiis decepsriiit, 8c mi-rrtculis fimiliter coiifidisfeitentiara aflerentemvquod B. Virgo fit in peccato originali concepra confirmare voJuerint. Itein, quod Frater Laicus impolèura animadversa ; utpote, quem^ per medicamenta qiia.'dam toro corpore rigidum, & ftupidum fepe reddebant ; imo & veneno estinguere voluerunt rem o-mnem propalaverit : ac deinde Legato Apoftolicoj ac Ordinario Diceceiano, juridicè examinatiis, enarraverit. Demiìiti^ » quod Ulis quatuor primarijs de mandato lulij Pap^B exuftis, re-liqui contra Sedem ApoRolicam clamare non erubuerint, & in vulgus fpargere : Fratribus fuis exuftis fačtam eflè injuriam^ > illos pro ventate occubuifle^adeoque Martyres cenfendos. Sed ne ifta ego ex meo ingenio ( quod certè ab. omni amarore erga_» PP. Pricdicatores alieniflìmum eft ) excogitare videar > depro-mam pauciila ex prardifto libello. II In ipfo libelli frontifpicio hunc lego titulum : De quatuor - - Ordinis Vri^iicatorum de Obfervantia nunc upa-torim J ap%i Suitenfes in civitate Bernenfì combuftis ^nno 15 Additar deinde hic verfus Concento, efl virgo primi fine labe pcvrentis. Po/1: Pr^fatio-iiem aiiud Carmen longiuiculum fequitur, quod confultò pra:-tereo, quia nimis acre. IIL Dedicatoria Epiftola eft ad Senatum, & Magiftratum Bernenfem, in qua circcunitium laudat Bernates, quod pro ve-ritatis inveftigatione nullis fumptibus pepercerint > quod Or-dinarium fuum Aymonem ad inquireadum de facinore provo-carint,SS. Sedem Apoftolicam confuluerint, & addit hxc for-malia : Julius IL Tontifex Maximus^ grave hoc vitiorum contagium ingrucrcj atque graß^tri profpiciens Tenet me extafis, quando rem nefariamo non dico à Chrìflicolis^ nec d Reltgioßs; fed ab his^quos Obfervantes aiunt&c, cernimus futffepatratam. 0 Deus pollue-runttempUmfanüumttmrayin iomejìici tui: qui te ofculantur ^ tradidenmt te &l\ Tatroìium redeo( VontiücQm) quitantam fedare cupiens perfidimi y homine'm mißt y & rerum & exemplorum peritifsimmn ^Acbilkm Graf si CaßelU Tontißcem bene meritum. Et verè arhi" tratis UBER IH. CAPVT IL 11. 27 tratu meo adverfm tcmtam Grtzcormn Itsxurianh mohßtam, pugna mnniß Mhillss mittendus ßsrac M nunc deku Troia & V ßt buftös Martyres effe, hoc eft tcßes veritatis, aperta voce crnentim-tur yds. Sede ^poftolica iniuflèdmmmsj ab .Achille nequiter iudi--catos, d Eernenfi Senatu potentid detentos &c. Et plures lineas fubdit : O Troiani mendace s y Virgmem tamfacram audetiS:>uthonon proprio detrahaty qnod fit i fi peccato Originali Concepta^ iriducere^ & de Je teßimonium prebere falßtatis ? &c. Sacrxmenttm Corporis Chrifli ^ quo non eß facratius uUtmt^ de^ pingercyyeneno praticare toxi cum &c. non timtäflis &c. pliira.^ ßmiiia in Dedicatoria, ubi inteJIige , qiiod poftea fase narrat ; i^iiaratione unus illoram Impoftorum Lak um fratrcm adduxe-rit ante altare, & ftatuam B. Virginis ; ex cujus ore per firingam ipfe retro ftans loquebatur, &teftinioniuiTiprxbebat falfitatisj quod B. V, fit in originali peccato Concepta, quafi ipfa fe talem p refi t ere tur. &c. IV. Capitis I. Titulus eft : Opinio Minonm omnibus àcce-ftior j &magis plaude mimda C onceptime. Cap. II. Fr atre s Mi^ nores in opinando nunquamfmß'? pertinace s. Cap. III. ^dmirandU feilperverfa quorundam Infeudo Tr^dicatorum pertmacia, &c. Sequcntibus porrò capitibus fuse narrat , quomodo illi quatuor fra trem Laicumfimplicem fičlis apparitionibus dece-perint, dum unus illoriim in veflitu Comico B. Virginis alter in veftitu Angelinočlu incubiculum Fratris Laici iagredicbatur ; & miraculis fimiliter confičlis voluerint iuam feiitentiam confirmare. Et demum quomodo inipofrurä detecäa Fratcr exa-minatus omnia patefecerit Apoftolicis Commiffarijs, & Dice^ cefano, inique quatuor impoftores de mandato lulij Papa: IL degradati, civili Magiftratui traditi, & publicè exufti fiat. &c. V. Cap. 12. recenfet reveJationes , quas facicbatP. F. Doftor Stephanus,qui fe fpiritum fingebat, & Imteo infiitus no- öe cubicuium fratris Laici in-^rediens, fičta voce loquebaturin-tcralia: Reve^ztio ^ Fraterfančie, ßoito hunc ( fic loquebatiir F. Ste-iphzr,ws)Ordmcm noflmm prä: cateris omnibus effe aiìprobati[jÌ7num: mmemque Ordini s nofiri doUrinam fh;dat^mamyßlidi(ftnumh & ycfijnnam ; quamvis certi fratres aiiarurn ì^li^Qmm imidìd p^r^ z mot/ ORBIS VOTORVM m:)ti e am c er tis in loci s credidére ß{/beBam.._ Q^utre ex Ulis plurimi p^nxs ictm lutmt Tirrt^xtorii. ■ /De opinione Conceptionis Maxi^ Yir- mi Je/itenttjs confon£ Fratrcs Minores nfque hunc adverfatifuìit > ìwfirts Fratribus contì^adicentes S ed m ßrmiter crede j nec te moveat MmorunifaUax cpinio , Yirgimm Mariam in originali Concepìaj?h cmnnaturdis ßia ^ddce fuerit. IV. Revelatio 4. Ideò benedice Trat er [cito ob ìd hanc civl-txtem Eernam periturarn, ruituramque penitüs ^ & à terra (^divina id tiltione volente) abforbendam : qmd non expeiluntur hinc Fratre.s Minores , qm SanSiisnofiris oppoßtmn docent ; opinione mendaci Yirginem Gloriofarn adornante . ■Revelatio 5. ^otim^ infiipertibifacio beate Frater ^lexan-druTß de ^dles vulgo doti um virióm in Turgatonj pc^nis de tiner i, ob id qiiod veritatis opinionem : Yirginem yidelicet Mariam originali delicìofiiiffe obnoxiam reliquerit ? alionmtque fui Ordinis FF^ Sentir mento contra Sanäormn opimonei'n adh^ferit^ Ioamiem vero Sco--tim,cui Epitheton Subtilis ßnxenmt^iu. eißem pmis .cruci ar i ego^ipje cmlpexl'^qmdo ob meademsrita etiam ipjedctinébàr; quem mox co-g'iovi dnnìid mihi dement ià concedente : e am. ob, c,auf am y quod tpfe Fr-atribiis Minoribus cai^fam prabuerlt' occaßonenigue .oplnionem iU I im publice^ & mamfefiè fatevi i palàm predicare & docere proca'^ C iter. VIL Capite 14. ' P. F. Doftor Srephanus Pratri Laico lite-ras commendar, in qiiibus punčta fcripta erant> ad qiix ipiritus ( id eft ipfcmet P. F. Steplianus ) juberetur refpondere y fi dennò coinpareret. Piinämm terimm feu qiia:ftio erat : Si E, V. Ma-^ ria oripnali peccato-'ßeut öbnoxia, aut%nmde concepta. Quarta qu^ilio : Omjhainßtillevir fanäus. de quo jìiprà fpiritus mentio-nemfecit; qui.ante ^o. annos ad hoc fuerit àDeo ofdinatus : quod jcßum Conceptionis Immaculata dekret. &c: Quinta QaxfUo : Hießt de Ordine Fratrmn Minorum Do^or famofus j quem in Vurgatorij pmisjpiritus retulit detineri ^ cums e auf a fuerit & occajlo^ quodopimonemtllam mdncere conatus fit qttod B. Y fìt frac peccavo originai concepta. Scxta oflxRio : Ytrum doßrinab. Thema ^Aquinatis Dea foret acceùta : nouDußantc amd Fratres Minores • » ^ i ^ jl e am m plensquelocis.arbitrati funt fnfpečiam^ & àveritate exorbitantem, Seprima qu^fcio : De S. Berìiardo mota eft : quem foli mortem fnam cum macma in petiore ferunt apparmjfe^ e am ob cau^ LIBER III. CAPVT IL f. IL ip fam, qnod Yirgine'MJM^M in ongindi peccato fiiiffe co?icepta?ii crediderit : fi^pcrumßt emnitavifum, an fortaffe. ab-^midis cauß- opinioni s Fratram Mimrmn dcCo?iceptione Yirginis Mari^ a quam imiiit & [cripto approbavit. Sübdit Author : Yidc percharc Le£ior l>lgn credo tam fimplicemLeBorem diquem futunim > qui per has qucefüones non cognofceret qi4£renti$ ferverfitatem.' VlIL Capite 24. enarrat 2a pimela quse faffus eftIn tortura Fratcr Laicus, cuiliebant apparitioiiesperquatuor impo-ftorcs. Ibi : Piinčliiai r 5. cd: ömne negotium contra -Minores excogilatum efl-^ & m Concepüonem ^irmiaculatam Gioriof^ yirginis Maria ^ ut-dsleretur, Piiiičtum 1Ö. Q^iodego dixi civitatemBernenfeìnfiihverten-dara proprer Fratrès Minores ^ & propter eormn opinionem de Con--ceptione B. Mm^^ Yirginis.^ mffus ab eis omnia dixi. Dicebat Fra-ter Laicus in torturi Ciaiidit deniqueiAuthor iibelkm:: Movit me rem veram Jhmmariè defcribere , ne tam nequiter S. Sedes ^pofloiica de innocentium opprefsione proclarnetur & accufe-tm\ Sacro Trc^dicatorum Ordini nihil intidmiis iniimay aut contu^ meli£. Mendacij Tr£dicatQresj & Sedis ^dpoflotica contemptores ßmms perfecuti. Yale Leäor amìce^ m.oneatque te h^c infelix, & mißrandahifloriaySacratißmam YirginemM^rj^^M abfque omni delibo parentiim credere-conceptam fiujfe. • Adderem pliira ; féd etÌam h^c cLimhorroreqiiopiam ex- cerpfi : miiiutiora videlicet, ommiffisgravioribus j eo jSne, ut conftet. tam debilia eiTe iJIius fententii^e argumenta, qux Dcipa^ rarOngiiialcm inaculam appingit ; ut veris ac Imceris defèitu» ta tuìcris, fraudibus & deceptionibus fe tutari conetur. Et cum taha moGcrms Patribus Prxdicatoribus nota fortafle non fint, quia a majoribusdiligentiinduftria fiipprimuntur ; faltemhinc agnoiceat, qualem aliqui ex ipfis propugnent fententiam ^ S. Thom^ adfcribant^ • f E 3 I. iii^ 3® ORBIS VOTORVM SandelL de Com. r.jS. p.i. Idem c. 40. I: tnd. cit. I.e.41, ide?n T, 2, c. i. I. f. III. Immaculatse Conceptionis verkäs ftabili-tur ex nonnullis pailionatis propofitioni^ bus^quas aufi flint imprimere aliqiii oppoficx fententix fcčiatorcs^ Nter efFedus oppofita? fententi^^> illius nempe, qu^ com-muniter appeIiaturThomiftarum(licet non fit nifi aliqiio» mm abundantium proprio fenfu ) meritò etiam rccenfcri liebent dida, & propofitiones impreflk, qiix pias aures ita of-iendimt, ut fcandalicent. Et quis non credat illam doßrinam niinas habere probabilitatis > quampauculi aliquipaflionato zelo ita propiignant , ut noe Apoüolicx Sedis authoritaterrt-» k iiec Conciliorum curent aut refpiciant. Primus fe offert Vin-ccntìiis Bandellus fivc de Caftro-Novo ^ cujus h^c funt Gracula dudum eručlata. Vofitio qH£ dick oppofìtumyfcilicet B, Yirginé no habuiße peccalü Originale:^ non eftpia fed impiayquia coniradicit Spirituifan6io, Quis non obftapefcat i Alibi ait,* Terfona qmbus fa£Ì£funt revelatio-ncs d? Yirginis Maria immunitate à peccato Originali, fimt perfonco [lifp^&a, carnaitbus vitij s dedita > nihil in fe fpiritualitatis oflenden--tes. Revclatumefle hocniyfterium S. Brigittst conftat ex di-dis libro L Operis, & hoc fcivit BandeIJus, di tarnen ! IL Idem Bandejlus iteriìrn : Qjä audiunt pr^dicaìites B. Yir-^ ginan fuiffe conccptam fine peccato originali > dant eis occaßonem pcccandij quia dant eis occaftonem dicendi mendacium, & prave ex--ponendi facras Scripturas > & falfa mir acuta confingere, d quibus 7n tìis retrabcrentur fi non haberent auditores. Conferantur hxc & opponaniiir dičcis fuperiore §. & conrtabit, qu^ pars fàlfis u-^ tatur miraculis ad fuam fententiam approbandam. Pergit vero B-uidclius: Dicere Beatam Yirginern non fuiße in originali pec-^ caro con^Qpcxm eß vaìdè impimn > & temerarinìn. Rurfu»^ ait : M ir acida, qiLt fiunt pro Conceptione fiimt àDmionCy quia Da-mo/iiitd.yißo/im ponatinterfervQ^ùdi & error em mar lat in E^ clofiit ? UBER ni. CAPVT r. defta Deó permittente ; ut qui in fordibus eßy nmgis fordefcaty ad i?^ yocationem Conceptionis fanat diqms inßrmitates. Hicnolit ve-Ut fatetur Bandelas ad invocatioiiem Conceptionis fanari in-firmitatcsi licet hancgratiam cnrationis attribuatDa^moni? nddo exqua vel cujus re v^elationc : putem qiiod Fr. Stephaiius; iiifiitus linteo illi apparaerit dixerit per fieri mira- cula pro Conceptione^ qux- nos ailerimusj & nobifciim lacobus de Voragine,Claudius de Rota alijque Domiaicani melius fen-tieiites , fačta effe virtute Divina. IH. Nolo hicreferrcjquod noftranifententiam ^ qaa^pis eft, vocayerit Bandellus Dogma Diaboitcum. ad alios propero , ejufdem farin.^. Fmt qui dicerct (Dominicanus) in magno populi eonctirfH , en qu^ graviißmi Magiflri & Do^^ores cuiufdam ^dcadc-mi^ de Conceptione Immacielata jpradicaverunt^ tecìmas effcy & chy-maras. verba funt Legati Hìlpanici ad Süinmum Pontificerru apud VVaddingmìh Item : Eß qui irrdigiosè, &pro contemptu àicat (qmd licet: rerum eßet^ pro infidtantts vel cxprobrantis modo YVading^ in Legata fe£l. 2. mihi pagj ?ioiifuiße meliorìs conditionis fanäljßm^t Metrie j qiidmjpurcifjimi MMÌìomett conceptmi, O dignum viro Religiofo diftum ] Hor-renda hxc expolita (iant per Èpifcopum Carchaginenfem Romse coram Summo Pontifìce Paulo V. in Legatione Regis Catho-» liciy uti Waddiagus rccenfct, & efiecerunt ut adverfarijs per-petuuin indiceretur filentium. IV. Cuni folo Bandello putabam mihi effe aliquid difcor- dia?3 veriìm dum hoc OpufcuJum pr^lo fubijcio incido in libel^ lum Venetijs imprefllmi Anno 1585. Notate qu^^fo tempus mei PP. Prardicatores ; 8c forte fepius poftea di reimoreflus, cum hoc titillo ; Coslcflis ac divini ormiim pr£clarijß. Concionatone T. Gabrie-Iis de Barletta ^Imi Ordinis Vr^dicatorij, facramm literarum j^enwffimi Trofeßoris, Elegam/Tmim Sanktuarium. Hoc penero titillo dmnum quid exfpeöabam de Imma- Barletta? Id qmd maxime reßflttfpiei noflr^, efi tmptum & crudele, e^^ omninò ni tenendum, mo rejpuend!^ ; quia efi reßflere Spiritui fan£ìo : fed di^^B. originali concept Jm, efi refiflere fundal tfim^t fidei. igitur minor probatur \au7. in ^ Jib. contra it hanum : Omnes bommes yulne/atos eßc peLo fiolus YYading^ ctt. Barlttl fcr?n. de Concept, Grave ö R BIS V O T O R V M ßotus approbat cum dicit: ömnes enim pcccaverunt > & č^čnt gra^ tiiiDčL dicendo omnes nuÜum excepit. &c, Hcec eft prima Con- clufìoais probatio apud Barletam. altera efl : Contradieere fa- cr£ Scriptur^ efl erromum-» & impiumy ut dicitur in Decr. di, 9. cap. Ego foJs. c, Qhìs nefcìat Circ, Sed dicere Yirginemfmffe conceptaM . [lae peccato qnginali^ efi co?2tradicere facr^ Scriplnr^ 3 igiinr fuit concepta &c, _ \Qj4Ìd dicts 0 -Taule I{o, 3;. Omnes pcccavcnrnt. & cap:^. "Per immn &c. Super quo Dicendo onmes nulhm excepity qiiin imo totum genus declaravit ìmmanum. Hxc & plura fiiniiiadiliiuntur faplèexdióiis'librol.^^ Operis Fund, & 4. hicfoliim vos alloqiior mei PP. Prsedicatores qui Ordincni . vefìrum ceu Moderatores dirigfrisy qui pr.Teltis 5 & leges fcrtis ; ' rmz. jeij. g, qu^ro an vobis cura:ift Concilium Tndentiniim ? ouod do ' ^.dec. ite materia loqueiis ait : Ohftrvandas effe Conjiitionesfel. record* Xyfti Vap£ IV. Jub pwnis in eis Conflitutionibus contentisi quas inno» Conjitt. Quid porrò Sixtus in Conftitutione edita Anno 14S1. Jtll^i"^* qi^^ i^icipk Grave nimis ^ SicHt accepimus nonnulli diverforum Ordinum Trofeffores ad pr^dicandumVerbum DEI in diverfis civitatibus &c, adpopulum pubtieè affirmare ha£ienHs non erubuerunt&c, omnes illos y quite^ nent & affirmant e andern Gloriofam & Immaculatam Dei Genitricem Yirginem Mariam , abfque peccati Originahs inacula fuiße conce-ptam > häireticos effe &c. ac humfmodt eorum pr^dicationibiis non contenti confeäos ftiper bis afertiombus Ubros in publicmn edidc-^ rint : ex quorum pr.tdicationibiis & aßh^tion^us non levìa fcan^ dala in partibus Ulis in mentibns C bri fi i fidelnmjmit exorta, &c. Tslos igitnr huiMfmodi temer arij s außbHSj&' perverftSy ac à vernate 'entes &c, bullös id comi- ncntes auikornate ^Apoßolica &c, dam-namus &c, excoinmimicatio-nis fententiam y & ä^ternam maleditiionis pmam eoipfb incurrant* Quodfi proinde Vobis Concilium Tridcntinum & Conftitn-tiones Sixtina- curo^ funt& Vciìri Ordinis Patres Vene tijs Ii-brcs imprimcndos cen-fere foJcnt 3 cur qna-fo paucis annis poft Concilium Tridcntinum Barietam imprimi permittitis ? qui Ix^ penumero fententiam noliram ( cujus patrocinium fufcepit Sixtus IV.) cemerariam, impiamscrroncam appellat ? an forte miivds fonant hxc epitheta quam erte ha^rcticum ? Sed -motos prcTilat coniponere Piudus. Scio h^c Vos non agcrc j qui vere Prardicatorcs cllis, quia peculiaribus obfequijs Maria: devinoti: fi " .LIBER I!I CÄ^VT IL £ qui ut Barleta fentiunt mt knhnnt, hos nego effe veros.Pra^-dicatores. Pharifei funt, &fcpuldira dealbata, fediterum^ motos prxftat componete fliitìiis, Gulpam conijcient fortè in Typographos > qui inconfultis Cenforibus libros eduiitied cur Bandcllus poli Sixtinas Conftitutiones ipfe fui cenfor limi-lia non femel, non uno in loco edidit ? Anno 1501. prodijt ejus iibellus de quo fup. Venetijs. Anno i5i2.denuò prodijt Me-diolani. Et demum Anno 1520. cura cujufdam Patris Domi. nicani, qui Opufculo pr^^fìxit Epiflolam ad Fratres fui Ordinis, nomen tarnen fuum, & locum impreüioms pra:termifit. H^c [Typographis imputari non poflunt. . I Y. Immaculata^ Conceptionis veri ras (labili-tur ex Zelo Hifpanorum pro ejus titulo. Djuiigo antiquis rccentia, qu^ mihi commiìnicata funt à Ycris gravibus, poiicaquampracedentia in ordinciru. redegeram. Nec unum jota hic addam, fed prout ac-cepi verbatim ponam : Hifìorm populär is tmnultùs Madritenfts die Novembri s ^\Anno 1052. excitati ad tuend firn decus Immaculata Conceptionis Virpnisy exliteris Regij cuiufdam Minifln ^ Madrito in^ufiriam mißisy fnb dato ij.'l^vemb, eiufdem ^mi. Eft Madriti domicilium I)ominicanorum^ cui vulgo nomerf Collegi; de Atoclujubi inciyta miraculis imago Deipara,quam vocant Dominam noltramde Atocha , publica religione coli-tur. Contigit autem menfe Augufto fuperiore , ut oborto incendio , & templum Atochianum , & Coenobium deflagraret ; fubdu(3:a autem flammis facra imago^ ad Monafterium SS. Trinitatis deportaretur. Sed brevi rea-^dificatwi eodem loco ^edicu-Iä,placuit Patribus Dominicanis venerandam ftatuam, in anti-quam a:dem lettìtuere. Fadum idperquamhonorificè, & ma- F xjmo •54 O R B I S V O T O R V M • ■ Ximo populi concurfu per očlonos diesjadhibitis Regijs ^«o-•qiie fymphontacis ; necdefiière per odcm ignes fefiivi: fed fe« hccm totius fcfti decurfum>0(Sav0 die turbulentiis exitus exce-pit; facros enim conventiis termiiiaturi Mufici Regij, confue-tä clauful5, c|ua fančtiiiimi Sacranieiiti > & Y irginis fine labe Con-^ cepL^lmdcs decantare folent, finem,facere parabant ; reda-maat illicò Domiaicani j Cantores contra gravitar indignau» tur> & in propofito perlìftunt;; nec loci reverentia detenti gla^ dios nudante dum tandem cohibitis adverfarijs, ufitatiim fu-um Carmen profeqiiuntur. Inde regreflì ijdem Cantores > ut injuriam Tua? pieta^x iilatam u!cifccrcntury& Patribus Atochia-nis a^grè facerent> chartam nigrore tin<äam ? hifcè albis chara-öeribus inkrihiinWMaria Sanßißma^C^ peccato crigi^ nalh quam deinde templi foribiis affigunt. Illuxerat pofterus dies 23. Novembris tragcsdias daturus. 'H^rebat-^valuis epi-graplie à miificis foribus affixa ; propè adftabat quidam è Do-minicanis fubtriPds rquem de via confpicatus puer 12. forte annos natus ilfac traniiens, & amphoramaiinariam manu ge-fìant accedit ; atque hominis moerorem è vultu conječlans, quid iiiquit animo verfas pater ? haud dubiè Sine originali con-ceptaefl, cui Dominicanus ' pergc ceptum iter inquit > atquo apagc vilis mendicule. tiìmpuer convitio ni! turbatus repo-nit ; ita eft Pater tametfi tibi doJeat^ Sine peccato originali con-cepta efi ; laceffitiis ci conßdcntia Dominicanus in jurgiurtL, crumpit; puerftrenuè refponfat: fit clamon &ad clamorem iiigens concurfusj 'fremuntomnescontra Dominicanum > & pueri caufam tuentur. Explofiis ille, & contumelia: impatiens in faccllum fe recipit qu^fiturus aliquid>quo muficorum gram« ma à foribus revclìat ; liic ille carinam nadus ad veftibuJimr^ templi rcdit. Tum fortè in^dicula orabat miles Hifpanus t qui ex Dominicani vultu aliquid iiitcmperiarum fufpicatus , furgit> & fubfequitur, mox illam arundine revéllere molientem ita compellat ; quid agii? pater ? at ille > id i^fum quod tu vi-des : hic vero acriter excandefcens arma expeüit> & lindo cnfc vini parat, per Sanela DEI ^urans, nonpafiiirum fe j ut id perfi-ciat. Inclamat Fratriim opem Dominicanus : prodeunt illi^ Se mììitem arcent? fed non iiiius? neque populi voces clamanti^ Subijciendasejfe Monaflerio facesjiam iUudnuper mà cum tempio arfijfein darum irati "^uminis argumentum ; nunc etiam Monaems ifßsy am cdeßi plaga non reftpmffcnt ^ fmtd comremandosy&c. ^ linm UBER ITI. CA PVT IL 4. 35 Bum hsec gerantur multi de priaiaria nobilitate^illiic rf^moro excitiacciiFrunt jcaufamque tumnltus inqiiiriint : qua jntelie--Äa ixviunt ipi% cceteris atrocius ; qucruntur : Hijpa?ti£ tantum dedecHsiniirì; cu: probrum fi t Deipara Maieflatem ìmminm ab illis^ .quorum parens^ & conditor Hifpanus fm([ct ; fi quid confìniilc alij Kdigloß tentaffent^continm ab bis $pfis de h^yefipoftulandbs. Su-pervenére itidera quatuorlUligiofi; duoFranci{cani> iinus Be-^nedìftiiius > & alter Hieroiiymianus ; qui omnes ardenti ora-tione pmm concitata plcBis ardorem adauxerunt* Poft diii-turnos freniitns^ poftremò de communi confilio ftatuunt faci--nus ad inquifitionnemdeferendum: intereä tarnen j ut fuum Virgini conftaret decus i Optimatcs, qui aderant ad vicinam librari) officinam ic confemnt, titulumque violatum fua manu inftaurant, pr^grandibus literis novce tabulse iilud ipftim lemma, quod> derraftumiiierat infcribentes i Mctria^ Sanßlljlmaßn'e ficcato originali Concepta^ protinus hanc infcriptionem foribii^ lacelJireddunt,evaginati$que gladijs minaciter interdiciint^ne quis deponete attentetj ni fibi male confukum.^elit. 8zc. Hxc inter qmntam& fextam vefpertinam gefta cum eflent j adij ego ipfe certaminis locurn circa odavanij ut de toto ačlu accuratè certus forem ; necdum relanguerat tumultus ^ repleverat pu-bJicam viam confediffima liiultitudo Gardinalem Toletanam operiens, qui advenire dicebatur : plurimi autem è turba Reil-giofum illum, qui ma rutino tempore Muficorum titulum refi-xerat, ad Supplicium depofcebant, atque in Coenobium a^um-pere nitebantur : refponfcm cit ä coeteris Dominicanis: eum effe A.ditimmy hominem laicim p illiteratum y in'eptim y biennio nom ampliùs Religioni mancipatum, & iam alio migraffe. Surdis hajc canebantur ; quare neibres efFringerent ab oftava ferotina ad lecEndam matutinam fbtere pervigiles pene omnes Domini-cani prreforibus domùs; ut fui reverentià vim arcerent. Veriìnfi eodem tempore ad facelliportam alio ludo ludebatur j valv^r poftes , & omnia circum , ita confefìita funtepigrammatis; Tententijs, & emblemmatis > nil ut vacui fupcreflet" orta Incz Z4, Novembris conßuxere tota ex urbe fpečtatores ad confide-randam afìixionem , & 25'. Noyembns potefìate Superiore de-cermtur, ut lììkò adimatur Patribus facra imago, & ad Moniales defcratur, tum denium illi eo nuntio confkrnati nec minora pericula veriti fefto Deipara Concepii brevi celebrando ce-dfaduiu c^afueriint publiccr popüJi pietati.^ Invitant ergo " F % Synv zS ORBIS VOTORVM Symphoniäcos rogantes^iit hymiios veriiaculä lingui de imac^ leitet Conceptione^o^uio andiente condoerent :renère Miifid,&; cum Ulis c cirico Magitlrata nonnullij quorum poftulatu ipfi ? ^ Doirj'tiicani hinc > atque hiiic in pfalientiumllibfdlijs fepius decaiitariHit folemne illud Hifpaniciim acroama? Laudemr San-^hfJimumSacramentum j & puriffima Virgo Concepta fine macuU peccati originalis. & qtioniam longè plurcs arcebantur facelli äinguftijs, ut ad eos quoque tarn optata ìxtìtìz dimanaret > Pater Prior Vir gravis prodijt e facello, & per ftipatam tiirbam in mediuiii fori venit, ubi magna voce inclamavit > Laudemr Sob-Sifßmnm Sacramemimi nec mnpurijjima Vkgofirie macula originali Comepta. Succiamauit univcrfus populus : 'Vigoria ^ Yt--Storia \ inter eos pJaufus Pater Prior regrediens fua ipfe maau ex fupcrlfminari domüs tabulam appenàit longitudine feptem pedum, & uniüs latitudine, in cujus area coerulea Jiteris aureis Icriptum erat hoc lemma j M ^ KI ^ Sanätßima Concepta ßm macula peccati originalis. luffi funt pr2^tereä> quicunq ue ad introitimi templi ftipem ä populo corrogant in fumptum lumi-uarium tìis verbisconftanter u ti j Date pro cera fanStiffmi Sa-c/a'rmntii & Ytrgims de liofario Concepta fine macula peccati ori-^inalis^ Placuit infuper ad rei perennitatemjeam tabulam^quam Pater Prior oftio ap'pendcrat fortius firmare. Condicitur iix^ dechmm matutiiiam diei 26, Novembris. confluunt andiquc feomines 5 tiìm applicatis (calis duo Fratrcs Dominicani davis in^eatibus? ferreisque fibulis itä aflìxerunt ut ^ternitati affixa videatar, & eodem tempore tobarum Tympanorunique ftre-^itu tota yicmia perfonabat, ita tempefìas refedit, permiflum-q ue Dominicanisj ut fequenti noÄe per teaebras alia program-giata tollerent 3 uno excepto quod illi Maficorum erat confr mile cui tamen hsec verba ad perpetuaoi meaioriam addita funt: me^ bine aufermt^^ UBER III. CAPVTIII. I. 57 IMMÄCVLAT^ CONCEPTIONIS mjftenumftabiliturex dodrinaS^ Thomas Dodtoris Angelici. Rociiidiirus Sznčtos, & Theologos Ordinis Pr^di-catoruin in favorem Immaculata^ Conceptionis » ordior ab eo, qui & Säftus, & inter fuos Theologorum Priiiceps efè; bui per AiTertiones fuas in hac materia nonnihil obkuras , & dubias, occafionem dedit quibufdam fequadbus defiectendi ad fini-ftram. Et quia multa funt ? quse in utramque partem five di-xit 5 live dixilfe putatur ; ubi nonnulla neceiiariò praefcienda^ praemifcrO) ili a in medium afteram ; & de ipfias demum (enten-tiaftatuamquod fcntio : hacannexäin fačii tutelam,quafine-cefianäproreilatione^ quod iftud (criptionis genus, nullius fua-(il ? aiit impulfu, ex nullo finiftro in PP. Prardicatores afFedii ( quos omnes in Domino ceu ornamenta Ecclcßx ampledor * venerofj fulpicio ) aggreflus firn y & publici juris fecerim : fcd foiius veritatis amore ( quam in hujus Controverfi^ pia fenten-tia me citri dubium arbitror deprehendere ) ut quod fine fi-^ione didici > fine invidia proximis communicem. Per hoc terò nolim quifquam fibi perfuadeat,mc oppoficam opinioneni impugnare velie : id enim in obiequium S. Apoftolicse Sedis libenter, & obedientcr caveo ; fcd qu^producam,utpÌ3?fen-tentia: fondamenta fìabiliam, imitatus non paiicos hujus seta-, tis Theologos, & Scriptores egregios^qui Mariani honoris 2elo animati, in hancdefc^aderuiit arenam^ F 3 ORBIS V O T O R V M ^ ^ ^ v Renrìq. Canìf, Lci^am. S en an. Sula'^ ^ermh. Morell ii Oper, D. 1. Cerca qu^edam praemittuntur de Operi- bus Dočfcoris Angelici^ C Ertimi eli primo S- Thoma? Aqiiinatis Opera defaftc) non haben integra, & fincera ^ proiit ab ipfomet Sanfte vei Scripta, vel dičtata fuerunt ; fed in multis locis ciepravataj variata > mutilata funt, quoriimcunque tandem five injuria, fi ve curamalitiosa. Certi nujusaflerti teftes adhibeo. I. Varias eorandem Operum Editiones^quse/ibi ex integro non. correfpondent., 2. Graviffimorum virorum citationes, & tex-. tus S. Dodoris, qui jam in ipfins Operibus non reperiuntur ) ut infra non femd conftabit. Publica Notariorum teftimonia; ^ J de integris fententijs Immaculatse Conceptioni faventibus ex-puntìis^ quce adhuc in vetuftis MSS. Codicibus leguntur, in no* vis impreffis defiderantur ; prout infra dicam, cum de Coiiien-tarijs in D. Paulum tradabo. 4« Ipfofmet PP. Dominicanos -quorum ali) aliter Opera D. Thomse in lucemedunt. Anna i 5 66eprodijt Catena Aurea D.Thom^e cura unius Patris Ordi-nis Prsdicatorum » cum duplici Indicej ut fupra retuli Cap. h 2. Anno vero 1612. prodijt eadem Catena Aurea per R. P. F^ Cofmam Morelles Pn^dicatorem Colonienfem Profeflbrem qui utrumque Indicem pr^termifit. Plura fimilia adducam inf. §. 26. n. 2 & alibi fparfim. 5, Eofdem PP. Pr^dicatores , qui, fatentur non omnes editiones Operum D. ThomcT fimiles, m-» tegras,, & (inceras effca - Ideò pr^^didus P. F. Morelles in Oper, rum frontifpicio pr^^fìgit h^c verba : Editto nova, integro ; quampiurimis 5 quibus fcatebat mendis ycorreäa. Si cum, prioribus Eaitionibus correfpondiffet, non fuiflèt opus corri-^ gere. Theologi item Ilomani Pra:dicatores in Sditone Romana Anno 1570. in Pr^fatione ad Ledorem, inquiunt : Kefli^ tuiniHS locos qHcimplnrimos tàm in textUy quam in CommentavijSyqui aliàs-aiit inter inprime/idum irrcpferant ^ aut etiam imprejji nonfue-^ rant. qua: omnia arquunt defado non haberi facile DTho-« mx Opera integra, & ^m^ih P^oyt ^pf^ (^ut fcripta* Il LIBER^ni. CA?VT III. §. t IL Certuni eft 2. non conftare deOperibiis D. Thoma?, utriim omniaverèfintipfius Sanfti , quae Tub ejus nomine cir-cuniferuntun vel altenus authoris. Ità dubitatur de Comnien-tari>s in Genefim, cum illa S. Antoninus reijciat, licet Antonius Senenfis aliafubltituerit, qu^ genuina putat. Dubitatur eti-am de Commentarijsfuperiibros Machab.-rorum^uti obfervavit Bellaraiinus 5 &obid Fr. Stephanus de Sampaio adjecit fuas conjefturas > quibus probare nititur hxc Commentaria eflo Divi Thomj^ partum. Tra<äatum de Regimine Principum non cfle D. Thomar, clarè oftendit Bellarminus cit. I^ubitatur de Gonmmentarijs in Epiftolat Canonicas > quos commendat Fr. Claudius Spineus; ali; non agnofcunt. Dubitatur de ipfa.^ Summa Theologicarfi non de tota, faltem de 2. & 3. parte. Bellarminus cit. Mirnm -, inquit > eflvaldè 3 quòd magna pars primae f£cund£y & fecmd£fecmd£ inveniantuy ijfdem ver bis in primo & tcYtio libro Speculi Moralis V incentij Bellovacenßs. Addit deinde Vincentium non potuifle häurire doärinam äD. Thoma quia Vincentius obijt Anno 1256.at SeThomas An. 1274vfedneque putat credibile? quòd D. Thomas Partem fecundam Summer ex alio Authore hauierit. Fr. Francifcus Garqia Ord; Prardicato-rum in Vniyerfitate Tarraconenfi publicus Profeffor ait ad finem partium : .Apertijßmum effe S. Thomam mutuaß^e ex Y incen-ttofermè omnia ^ qucQ m ämhus Codictbus de vitij s ^ & yirttitibus Scripta reüqmt. Vnde hoc probat ? Tr^tcejßt eräm V incentius D.Thomam 24. annis. Qmdindc ? annon potuit aliqoisalius pofterior Diro Themse totam fiimmam compilare partim ex Operibus Divi Tiioinr ? partim Bellovacenfis ? Martanellus .cum Perazino fufpicatiir nonnulla in Tertia Parte Summte j qua? videntur contrariati Immaculatse Conceptioni, & nominatim qu^Eftionem 27. Suppoßtiam effe, & ab aÜquomalevolo additam. Movetur ex eo, quia antiqui Scotifta^ cum Tomiftis Difputan-tes non meminerunt hujus qn^ftionis : nec Thomilte in materia Conce^tionis B. V. afFerebantquarfi:ionem 27.Terti^par. tis> fed folum in fent. dift. Hoc argumentum Peruzzini & Martanelli non videtur ipernendum, quia fine dubio Thomi Rx locum illimi ex Summa allegaffcnt, ütpote magis notum, & ( ut putant ) favorabilem fk^ opinioni s fi tunc in Summa, prouc nunc circumfertur, inventus fiiiflet. Et quia argumentum^ univerfale eil, poteft .^que probare totam Summam Suppofiti-tiam euc. Vmv^^rfim autgm de Operibus V. Thomx annota- Z). ^ntß'^ mn^ 3. p. tit.iS. c. 10. ^Anton. Sen. in Tr^faU Bellarmm de S cripta Ecclef. Spine, in Trafat^ Bellarm, in Obfery» Garxia in Op. D. Tho. Martaül inSpec. mihi p agi, vir Mordi in T , r. 0/7. D, Thonh S arra, de Concjpt. tlJj t 2/ • C * Cathen^ Op. d -i Conccpr, hb. 2. Iivi'^. ap. Mrtr. fup. Ufr. 6. Scherlos in C aut. ^nteloq. li.f ' ORBIS V^TORVM vitFr. CofmäsMorelles inh^c verba : In Romano l^dìt'àne inm\ Omknlx aliqtia dubia i mò nonnulla y qti^ plurìmonm Dočioram eonjenju S^ Thom^ doSirmam non refenmt, extant cxcnfa. Nihil--ominüs eadein ipfe reimprcffit in Editione Aiitvcrpiana ? qiise partim Mogiintinis Typis exciifa eft Anno 1612. & piiira, qw^ in Romana non rcperiebantur ^ adjuiixic. Quodii igitar ipfi-met PP« Pra^dicatG'res diibitant an omnia ^ quas liib iiomfae Do-Äoris Angelici eirciimferuntur Opera ^ genuina fint S. Tliom^^, quid alias de ijfdem fentire par erit ? Piito non rnalc concia-ium iri cura Serrano Epifcopo Acérnenfi: 'ì<[on folum erit dubt--uniy quid ^éngelicus Do£ìor de noßra Jen]erit dijfictdtate^ fed dubiim etiam ertty quid de illafcripferit. Hxc de Openbiis D. Thomas diibijs benè obfervanda funt ? ut faciliüs concludere pofIziì:;us, quid D. Thomas de Conceptione Deipara fìve fenrent ^ iivcj» fcripferit. " III. Certuni eft j. non conftare, quo ordine D. Thomas Opera fua confcripferit. Hodierni Thomift^e variant inter fe > quid mirum fi etiam ab alis difientiant ? Theologi Romani Pra?dicatOFes > qui Anno 1570. Rom^e Opera D. Thomas edide-runtj,ajunt: Tertiam partem Simm^ D. Tnomas morte prceventm imperfeäam reliquit quafi fupponerent ultimum opus ab eo feri-ptum fuife Summam: propterea etiam ab alijs Simima voca-tur teflamenti^m S. DoBoris, Ambrof. Catherinus : S ed ainnt^ fcripfit in Siimmis Thomas fmt eins ultimi^in tejlaìneìituvza Magifter Auguftinus de FiviKano in Calce Operis : Explanatia in Tfahnos - — qma morte vertente refiduum ipfms Tfaltenj imple» renonpotuite Alius idem dicere poflet de Commentarijs in Genefìm &c. Ereviarium Romanutn in fèfto S. Thom^ , quod Officium probabiìiter aliquis P. Dominicanus compofuit ; Se efto non compofiiilTet ; totus tamen Ordo id acceptando, jant fentit ultimum Opus D.Thom^ ftiiiTe expianationcm in Can-» tica : Foff^ noT.t in ??wrbum incidit, ubi ä^grotans Cantica Cantico^ rum explanavit. Theologi VedafHni Collegi) Duacenßs cen^ fnerunt nuper Summam ( fi eft D, Thomas opus ) aDivo Tho-ma compofitam, ciìm 'effet juvenis uti attelèatur P. Scherlogus fcribens in Cantica. Ego (ut de coeteris Operibus taceam ) de Summa loquendo 5 fi admittam efie genuinum S. Doftoris partum? perfuadere mihi non poffum ab eo confcriptam dum eflec juvenis , quia & diTpofitio melior, & tradatio exaétior, & cla-rior phrafis in Swuuaì^ ^ft de pkrisqug mat^rijs^quaai in fcriptis ad LIB ER III. C A P V T n T. i. 41 ad Ma^iftrum Sententiariim. C^ia vero cum Soprano auihonbiis dubito an Summa iir Opus D. Thom.-e^ aat faitciru aliquaParsSiimmse; non fum follicitus indagare an a juuenes an ä Sene conicripta fit : Dicerem nifi contra torrentem uide-rerniti Summamab aliquo Ordinis Pra^dicatorum uiro doc5to j & fortè Difcipiilo D. Thom.T, partim exDiuiThonice> partim ex Bellouacenfis Scriptis colleftam per modum Conipendij Sententiarum Theologicarumcommunium fuo tempore 5 quse poftea nullius pr^fixo nomine in aliquaBibliotheca repofita>& a pofteris reperta ; cum potior pars Operibus D. Thoma? cor-refponderetj ipfiufmet S. Doftoris Opus exiftimata eftjžc a po« tiori denominata. Hoc facile contingere potuit, ilia pr^fer-tim^etate^ quäuirorumDoftorumlucubrationesmagnis Jabo-ribus defcribebantur 5 Typo nonduminuento,& uix iiaqaaiii^ adfcribebantur Àuthorum nomina uel Colleótorum : unde po-fieri, qui per conjéduras nominaindagabaot^nonpotuerunq femper fcopum attingere, & uerum cujufque libri Aiiiiio.rem^ ^"TOiiuntiare, IV. Certum efl: 4. D. Thomam in Operibns fuis non onini-iiòfibi correfpondere. Teftantur hoc ipfimet eius Difcipuli, &fcqiiaces. Catherinus j Etuanyqm infìgìtes Thomifl.^ ìnwcn^ tur CapreoLusy & Caietanusjfatenturingenuè in nonnullis eum yan^ fcripßffe; & pojieriusy qua ante fcrìpferat^r Quod qui- dein de feipfo fatetur S. Dočtor : ideò enim confcriiiüTopulcu-lumßpmageßr/mm fecundM?n De Concordarne quo concordai /fw " ipfmn in pajßbus appare/iter contrarijs : & rogat Ledores, ut fi-quis contraria iiiuenerit, fequatur id, quod probabilius iudica-uerit. Obtemperarunt confflio Sdnčii Pr^ceptoris Romani. ' iili'TheoIogi, quorum paulò ante meminimus , & qua: ipfe S. Dodor nonemendaueratj uel retradauerat ; ea ipfi emendare, immutare, corrigerc non dubitarunt. Curainnius itaque Cather. Opnfc. de Concem. Dy Thom. Opufc. Kom.lEdit. Trxf ad l'P. tator vivens emendaverat,&fì viveret^ emenda!Jet ; veluti dixi-mus y fdlfariorum, mpiormn perßdia temerayerat. Ex quibus iteriìm aperte colligi poteft Opera D. Thomis non haberi de-fado impreca, prout ab ipfo confeda fuerunt. Patet 2. aliqua loca expuada eüe iuxt^ Ordinis Sandiancs ; qnx autem illa^. G loca ß. Tf?om. YiuL TrM. šb Coììcept. SirriUi, /i 7h jf^ 42 ORBIS VOTORVM toca fiiitj fton pofllm ego diuitiare, nifi antiquos MS5. Codices cum recentibus impreilis conferendo. Patet 5. i Difcipulis aliqua emendata? & immotata; adeoque pro libitii emendali-tium> rctentam fententiam ? quóe emendantibus probabilior ui^ 3ÉI. Patet non omnia, quag debuiffent emendari poft Decreta Tridentina! Synodi? emendata effe in Operibus Divi Thomar> prout gloriätur pr^di<äi Emedatores Romani.Reperiutur cnim adhuc locayijm Leäorempojjunt detinere dubitm, vdßfpenfum* y. g. Dketidtm 3 quod fecundtm fidem Catholicanißirtniter efi teneu'-dum; quòd omues homines praeter folum Chrißmn ex jtdam deri^ yosi j peciatum Origimle ex uddamcontrahunt: dioquinonomnes indigerem redemptione y quie eflper Chriflum , qiiod eß ^rromum. Locus hicpoteft Lcčtorem detinere dubium poli: Conciliimi Tridentinum, in quo etiam Beatiffima Virgo cxcipitur ab illa^ univerfali: Omnes homines. Et licet in Summa pJenimque cx-plicetur appofitis Cajetani Commentarijs > quia tarnen fa^pius alibi idem rcpetitur in libb. Sententiarum> faltem in his debuif-jfet cxpungij vcl mutarij, ubi non adfunt Commentari). Certum efl: 5, quodfi de£ačto D. Thomas rivcrct mul-tias fcntentias iuas mutaret ; co qiiod ab obito ejus in haue dicm multa? veritates Theologicjc alfiduo difputantium confli-Äu perpoJit«, & in lucem extrada? fint ; multa argumenta nova inventa, antiqua clariüs expolita &c, imo quardam, quae ejus tempore difputabiiia erant, jam per Sedem Apoftolicam definiti, Hüjus afl'erti fufficiens probatio eft ipforummct PP. Pr«-dicatorum confeffio, illis vertis paulò ante addudis expreffa^,; yel ipfemet Commeutatoryivcns emendaverat 3 ^fi yìveret emen-ddffet : quibus non folüm fatentur PP. Dominicaai, quodfi de-faäo S, Thomas viveret aliqua in fuis Operibus cmendaret ; fcd etiam; qnod dumTÌxìtra<^u ah'qiia emendarcrit : ut proinde verofimile fit hbellum Retradatiomim D. Thom«, de quo Joannes Vitalis mentioncm facit ^ fupprcffumeflc, m quo ( ut ait Scrranus es citato Vitali ) in paniculari retraäabat opinionem t quam docu^rat contra ImmxcuLitam Yirginis Con€eptioHem> Hoc ego fic ifitelligendum putem, guòdfe melius cjylicucrit ubi vi-debatur contrarius effe pi^ opinioni ; licet nufquam vere contrarius fuerit 3 ut deinceps oftendam. Cum ergo ille libeJJus amplius non compareatj videtur ab aiiquo k\x opinionis tenaci fupprefllis efi'e. Prceterire hoc loco non poffum, quod B. Ludorkiis Bcltran Ord : Prsedicatorum mii ioliim de S. Thoma i fed LiBER ITL CAPVr lIL §. L 43 /ed etiam dealijs SS. Patribus pronuntiavit .ipud Vinccntiuni^ Aiitiftium> ait enim : Onmts äiiüqtä Tatresy fi modo viveren!:, di-cerenh fcrtberentque id y quod & nos jentimus de immaculata Regi^ m Cdi Conccptione. Et fi Cajetaiius confequentcr Joqui veJit (litinotarunt Ambrof. Catherinusj& loan. Bapt. Lezana ) hoc-ipfam fatebitur, paritate argumenti induftus. Nam cum D. Thomas docuerit: Clericus ettamfì fe defendendo interficiat ali-i^kemy irregulär i s efly quamvisnon intendat interficere 3 fed feipjum defendere T Cajetanus in Commentario ad hunclocum advertit valdè benè : T^ovo iure in dem. un. de homici.Jlatutum e fi ; quod isf qui aliter mortem eyitate non yalens, fuum occidit invaforem, tr-regularisnonefli qu£ lex fi tempore authoris extitißet , nonfcri^ pfiß^et hoc ^uthor. Refolutio ifta pliiribus materiis applicati Eoteft, & debet ; in particulari Giim qiicsritur de Conceptionr deipara?, quam finegavit aliquando D. Thomas Immaculatato quando non fuit lex, & pra^ceptum Ecclefi^ deiliacelebranda, uri nunc eft ; iam nobifcum afTerereü fuilTe Immaculatam & Sandam> propter legem celebrandi Fefti Conceptionis, qu.^ lex fi tempore ^uthoris extittjfcty non fcripfiffet hoc author. quo^ pu-« tatur fcripfiffe coatra Immaculatam Conceptionem, & melius fe explicuifl'et. e h ^ntiß. in ^ddit. aà C. ult.yit^ B. Ludoy. Cather. Opufc. de Cone* päg. 57 ^ApoU cap.. 21^ D. Thom^ 2.1. ^.64. a. 7. Caìet. ib. Cle/n. un. ae homk* §. I L 1 . • Elucidano terminorum,qui in materia de Conccptione Virginis ufurpari folent, SIomnesAuthoresiifdem vocibusineadcm fignificatione uterentun non forent tot qua^ftiones de nomine in fcholis: quas etiam in prstfenri materia contingere nimis certuni^ cft. Pr^enotanda igirur nonnulla funt de vocum j & termino-rum varia acceptione, fi volumus veram D. lliomse Sententiam indagare. , L Scičndnmigitur r. nomen Conccptionis plurifariam accipi, uno in, p affi vam^ & aä:ivam; ; pailìva^ G 2 cit » -i • Guerra To. i, Lih. i. Trath tm. Difc, Mag. m 44 O R B I S V o T^ O V M &ran. de eff.pec. orig, Difp. 3. t\ I. dt lik qiu B. Virgo in utero M^i^rfs ìax S. Aiin^ conceptä ed: aéliva vero qua eadem R. Virgo Dli ;, Fiìnun in utero fìio concepir, Scciindò dividitiir Conceptio paßiva ìq materialem> & formalem t materiaiis eft mfnfio & reccptio leminis virilis in^ matrice : quo? propterea etiam dicitur Concepcio rcaiiiialis; fomiaìis eit, corporis m utero materno organizati animatio. Dif cordanc Authores s qu^nam ex his duabus magis propriè Vocari debeat Conceptio? materialis > an fonnalis. Pro priore fiat fcriptura loqaens de Berfabee : iicv<.rfa cfl in domim j'nr'U conccpto f(£tu. Mittensqus ntmtiayit Day^dy &' alt : concepì. Pro pofleriore ratio ^ quia non potcft dici conceptio hoininis ante animationem. Granadus non femcl iiiaterialem proprie Con-ceptionem dici fupponit ; ciun alteram non tam prolis Conce-ptionem quamfatus animationem appellet. CifmonLani econtrà A^ocant Conceptionem formalem alio nomine Conce-ptionem naturalem, & Conceptionem perFeóèam/ò^ hanc vo-flint eile propriè dicìam Conceptionem. Mihi placet opinio Franciki Guerr.^ , qui cümdivi(il]et Conceptionem in leminis prolifici comprelienfionem:)& animationem foecus, inquit : "gari nonföteß y quòd quando dicitar humana fen hom » '>s Conceptio, qtmmyis ftgnificatnrn huins pofßt fiare pro prima Comeptione, qua-tcnusf'^tus Me ad eff^ bominisy & non ad ajerins ammaus nacnralitar tendit : nihilominùs tameìiy quia non poteji pro t uno hominis Conce pno a^dUriy qim in ilio tm: i:>erè non exijtù homo y idcircò ctixm fccmda acceptio fatis propria iHdetm\ Et hoc quidem veruni^ eft il roces fecundum fe confiderentur. Nam Authores ( antiqui pr^fertim ) alij aliter eas accipiunt. S. Thomas Conceptionem formalem nunquam appellavit Conccptionem ( quan-tumfcio me deprehendilìe ) Ted animationem, vel infufionem^ animx : hmc qatefivit B. ^iirgo fueritSanßißcala ante anima* tioncìn. Ejus etiam Pr^ceptor Alexander de Ales : ^n pofl am-ins infufim?-m fuerit Sa^.äificata. Et D. Bonaventura : cara V irgiMis SanSliHcata fuerit ante animationem* Ac proindc;, quando antiqui utuntur voce Conceptionis 5 nifi per alios terminos k explicent^ intelligendi funt loqui de Conceptione materiali, non de fonnali. Porrò formalis Conceptio alijs nominibus vocatur animatio > ut jam diaiim, anima: inrufio , animce crea-tio , 3.nìmx unio ad corpus 5 naciv^itas in utero. Hac voce ufi funt antiqui, Magifter Sententiarum : Ytrumqfte vocatur con-ceptus[cilicQj cum caro propagatar ^formarmuc corporis hiiHiam rtci"^ > , ' XIÉERIIL CÄPVT 1IL 5. reeißt J & ^àm anima infmidititry quoi aliquando etiam dìcitur na-nvitas. S. Bonaventura fìmiliter : ergomm B. loarmes fantka-msfi^erit^ mmum aiJ^tivitatcm ex utero videtur quòd Virgo M^BJ^AnoììtantumjcinSiìficatafifu^ [ed ctìam in qmntmn ad'T^tivitatefß in utero; fednativitas m utero efl in cmimi^ infufmie. tre, Hos fecutiis D. Thomas diiplicem quoque agnovit Nati-vitatem > ut infra dicam:, ubi ejus foriiiaJia proferam. Seien-dam iikeriìis j quod Conceptionis nomeii prout fiipponit pro material^ extenaatür ad ufqove unioiiem an.:mc^ cum corporo; ita ut accipi poillt tdm pro iiifiifione femiois in niacricem, quam pro formationc Rxtiis feii embryonis in utero (qiia^ con-èqiiitur ad inFufioaem kminìs ) quam etiam pro organizatio-ne > & proxima difooiitioiie ad aoiimni recipiendam j & deni-que pro ipfa quoque aniaiatioiie? öc conjundione com corpore organizato. Nuiiquam autem reperire dì apud aliquem Claf-ficum authorem ? qui vocem liane Conceptio extenderit ad ali-quod tenì|xis » ve! Kiftans poft animationem, ut redè annota-nint CiGnontani ; hiac dicunt : qui B. Yirgine?n pofl anmatio-nem fanßißcatam fräße docente fi de ordine temporis Loqumtm $ eo-ij:{o band dubiè affermit in fm Conceptione originale peceatmi con^ traxiije. Pari ratione difcurrendum e ft de tempore ilio ? quod antecedic femiiiis virilis receptionem in matr ce ; quia licet di-catur antecedenterproies in lumbisparentum contineri, ante-quani parentes convcniant ; ilia tarnen remota ad Conceptio-- difpofitiofeu potentia nonpoteft TOcari Conceptus , fed tiHic }>rimò vocatur Conceptio, rei Conceptus ; quando con-^ges le mutuo cogriofcunt, & prolificum femen in matrice recapitar : in quo fenfu dixlt lob : Kljx m qua di^tm eji : Conce-' p t US eß homo, IL Sciendum fccundò propter fupradidlàm divißoneiru Conceptionis duplex etiam ftatuitur coatradio peccati origi-naiist priornoneftpropriècontradiopeccati , fedcujufdam debitb vel caufaJitatis mConceptione leminali : propterea dìcitur caro infecìaeffe, maculata efle^expropagatione feminali ; Se ipfum quoque femen immundum/infedum', maculatum dicitura quia urprimum femen prolificum matrici immilfiìm eil, §c forimri incipit fcsius, jam habet illa mafia exigentiam contra-.bendi peccati^ non ipfa? fed homo 5 vel anima quamprimuni fiorii imm tali carni, £t hoc ed > quod dicit M^gifter Sent« ; e j ■ ^ s01/, in 3'difi. 3- Ö. Thom. m 3* d* q. X, ^i« I« Cifmoìtàk ^rmam^ coL 257-, Sent. tn 2. D. Umbr^ apudMag. Incognit. qui yixit Jtri" Vtì 15^(5. Mag' inf hlugoYi^i l.iJe Sa-cram.c^ 7. &z6. MagJn O R B I S V O r 0 II V M ìpfiim peccätum dicimr manere in caritc ; caro igitur, qi^étm com^ pifcentia libidinis feminatu>^ j nec ctdpam habet, nec ai'inin jed caufctm^ Hiac vocatur etiam caro peccati fcstus ante anima-tionem. Citat pro hoc alferto Magifter D. Aiiibrofìum. 'I^^m habitat peccatum in anima^fed in carne^ quia peccati cauja ey: carne eflj non ex anima ; quia caro efl ^.r origine carms peccati^ & per tra-* ducerà omnis caro fit peccati : ani?na vero non traducitur : & ideò in fe causam peccati non habet. Hocipfum fané eleganter > Sc dilu-» cidè expreffit Incognitiis in Pfalmos , explicans illiid Pfalmi pr^flitifli decori meo virtutem. Nam ait : Teccatum autem dm-bus modis contrahitur fcilicet Originale ; fcilicet caufaliter & for^ maliter. Caufaliter^ quando feminaliter qui s concipitur ; tum in re concepta eß quidam fosditas, &pronitas ad malum > qu£ efl caufa qnare anima creata^ & iìlicorpori unita^ peccatum contrahit forma^^ liter^ Igitur peccatum Originale caufaliter contrahitur in propaga^ tionefeminis , fed formaliter in Conceptione hominis. Hoc loco Conceptionem clarè fumit in fecunda fignificatione. Pergit vero oftendens quomodo Chriftus & B. Birgo diffimiliter ia> munesfuerint ab Originali peccato : l^on contraxit {ào: Chri-Ho loqiiitiir ) formaliter j neque caufaliter ; quia non defccnditab Mam perfeminalempropagationem ; & ftc habuit omnimodamin^ nocentiam, Yirgo autem M contraxit caufaliter, quia per feminalempropagationem concepta ; fed non contraxit formaliter », quia antequam anima eius effet creata, illud fernen fuit purificatum^ & fanäificatuyn , & fic anima Uli unita nonfuit maculata. Illiid mtequamnon debet intelligi de prioritate ten^oris quia tiinc caro Virginis nondum erat capax/anftitatis : ftd de prioritate natur^^) quando animabatur. IIL Sciendum 5. TemporeS. Thomse celebrem fu-ifle divi-fioDcm peccati originalis in materiale , & formale, quam pie-rumque moderni Scriptores pr^etermittere folent. Dicebant in peccato originali duo eflè 5 alterum materiale, alterum formale, Materiale peccati originalis vocabant concupifcenti-am, formale vero privationem juftiti^e originalis ; material^ dicebii.nt fubjedari in parte fenfitiva, formale in voluntate vcl anima ; ita clarè Magifter Sententiarum 5 Hugo Viftorinus , 8c aJij coirvi. Magiftro lucem affert S. Thomas : utrjufque for-malia pro fera mus^quia ferviunt intelligend^e contro verna?. Ma-giftrì verba funt : 'Non igitur fecundùm animam y fed fecundüm car^ mmfoUmpQCcatnmQn^imk trahitur àparcntibus. Eft enimpec^ catum UBER III. CAPVT III; f. 47 tàimn originale ut ßprd diximm conc^pifcmtia ; non quidem a&ufj • i . . fed Vitium. Et fuperiore diftinaione dixerat, rejeftis aliortim ff^ ^^ de peccati originalis qiüddi^are fententijs : Iš^tmc fupereß -vi- aijU 10. derci qiiidßt iùfum originale fcccctium ; qmi cum non fit aénde^ non eß a£iiispve motus amm£y vel corporis. Si enim aÙus eß ani-ms 5 vel corporis ; a£imle utique peccattm eß. Sed aguale non eßy non eß igitur aSm^ vel motus. quid igitur f Originale peccatum didtur fomes peccati y fcilket eoftCMpifcentia ^ vel ioncupifcibilis ^ '^^UéC dicüHr lex memhrortm>ßve languor naturs ^five Tyrannus^ qui eß in mmbris mßris^ßve lex carnis. ^c. In hujus textüs Expo-Ätione D. Thomas fic inqiiit: Originale pecmum iicitur fomes ThoiM^ pe ccati in quantum in membris completis dominatur. ^c. Ha:c D. Thomas in Summaria Expofitione Textus Magi-ftri. At in Colore ipfo clariusadhuc: Dicendumjquod inqHo- Übet peccato efl invenire aliquid quafi formale^ & aliquidmateriale. h Si enim confìderemus peccatum a^luale^ipfa fubflantia a&us deordi^ nati materialiter in peccato f f habet : fed deordinatio à fine, formale m peccato eß, quia ex hoc raùonem mali préBcipuè habet. &c. poft paucula : Sicut autem peccatum aUuale conjißit in deordinatime aUuSy ita etiam peccatum originale confißit in deordtnatione natura z mii^ oportet, qmd ipf^ vires deordinat^y Vitium fint, ßcut mate^ viale ir; peccato originali, ipfa deordinatio d fine ftt ibi ficut for^ r^ale. Ma autem pars^ qm per fe nata eß goniungi fim > eflipfa va^ luntas:^ Thom. 1.2. ^.83. ^^dccr. de pecc, orig, T. T^MoraL Hb, 4. cap, 2p, Bell arm. To. 4. de amijf.^ grat. 1. 5. c. j. S cot. in 2. rf//?. 52. Bonav. in a. 2. 'q. 5. ü :har. m 2. d. 52. i»^. I» 48 ORBIS V O TOR V iurnasj habet ordinem finis omnibHs alijs partib impänere : ^ tunc dejiitHtio ipfius voluntatis ab illa reBttiidinc ad 'finemyqHam ha-bui t in inßitutione naturd^y in peccato originali formale efly& hoc' efl privatio originalis Iufliti£ : vires autcm appetitus fenfibilis , fimt ?2at£ recipere ordinem ad finem ab ipfavohmtate^ fecimdilm qmd fibi fubieèice funt : & ideò fubtraäio iliius yinculi^ quo quodammod^. fub poteftate voluntatis reà^ detinebantur^ materiale in peccato efl. Ex hac aiitem fubtraüatione [equitur^ quod unaqi4£que vis inßmm cbieclum inordinatè tendati concupifcendo illud i & ideò concupifcen^ tiay qua habiles fmnus ad malh concupifcendum ^ peccatimi originale dicitur ; quafi materiale in peccato oripnaliexiflens '^ Efi enim confi^ derare materiale y & formale inaBibus inorahbtis ; ficut in rebus artificialibus, in quibus materia de loto pr^edicatur ; iit pöffit dici ž cultellus eß forum. Et fimiliter de peccato pr^edicari potefl illuda quod efl materialein ipfo: & perhunc modumpeccatum originale concupifcentia dicitur. H^c D. Thomas, quibus pene {ìmìììare--peries in Summa. Recentiöres licet fiibfcribaiit hiiic doctri'»-nx de materiali peccato originis ; caiitiiìs tarnen , & tìmidiùs Ioquuntur>propterdefinitionem Concilij Tridentini ? ubi dicitur Hanc concHpifcentiamy quam aliquanda ^pofcolus peccatum ap-^ pellaty S. Synodns declaratj Ecclefiam CathoUcam ntmquam. intelle^ xiffe peccatum appellariyquod v er è & proprie peccatum fityfed auia' ex peccato eß, & ad peccatum incUnat. Hinc Azor iiiquit > huc forte refpicieiis : J^hil oportet in peccato originis laberare de ma^-" teriay& forma difimguendä; qmniamhuiufmodi peccatum mn efl' aUusinmodumceterorunipeccatorum , debita bonitate privatus, aut contràrationem admißhs ; fed folihn efl privatio iuflitia origi-^ nalisj quce debebat und cum natura in ^dami pofleros derivari, Bel-larminus etiam nihil de hoc ftatuere voluit 5 tametfi contra I!-lyricum agens Theologos Catholicos ita fentientes bene intčr- ' pretetur. ^Nos aliqua diflerimus in Prooemiolib. I. ^ux Lector vidcat : hic fatis eft annotaffe veterum opinionem in hoc pun-čto ; ä qua multum pendent, ea^ qu;r infra adducemus. Viderx ' etiam poffunt de häc re Scotus. Bonavent. Alexander. Ricliar-dus. & alij veteres. ex RecentioribusFelix>& alijScotifeac ' Thomifti^ quiMagiftrosfuosdefendunt, & dočirinam eonim conci!iant cum Concili) verbis? non malè meo judicio. IV. Scieadam 4. Coaformiter ad ftipradida , apudanti- quos ^lex. p. 2. q. IC5. m. 2. .FeL c. io. dif i. Guerra To* 1« ~ ^ LIBÉR riL GA?VT tli. §. i|tiös fuifle in nia hzs lociiuoncs i, Concipi in peccata ctio nali, cft concipi per gciierationeoi feminalem t^o tcmpokic, qa^> parciites per coacubitum (einen mifcent non qiiod putaVc--riiit in ipfo feniitie peccatum indie feci <]im vocabaiit icmcn. ^ imniiinaum > propter tradiičiiooem aprogenìcoribus , quam tradiiftionciiì dicebant effe vi'am ^ vel conditioncm fine qu^t^ non , ad coiitrahendom peccatiim originale , quando an iaia corpori imiretur. Hoc patet ex S, Anfelmo^ qui in libro fuo de -Conceptu Virginali^ & peccato Originaii proponit hunc titu-lum : ^iod fernen hominis dicatur immundHm y concipi in peccatisi quafnvis in eonoft fit peccatum. In articoli deinde contextu air : y ideturitaque feqmquòd autinfansflatim ab tpja Conceptio^ ne habeat animamrationalems autqtiòdin eo non efi Originale pec-catumiftatm ac conceptus efi. Quèd autem max ah ipfa Conceptiont rationalem animam habeat > ntiìlus humanus [ufcìpit fenfus. Ad hanc qua^ftioiiem fic refpondet : S^pc utique Divina Scmttc-i\t affent aliqtäd eßh quando non efi ; idctrcòi quia certuni eft fu-mmmeffe. ItaAnfdmus; quibùs vcrbislucemattulitiili loco : Q^iis potefi favere mandimi de ìmmundo concepmm femine 1 Hanc opiiiionem iterum fufcitavit rccenter » & non malè defendit Francifcus Guerra Epifc. Gadicca, de quo alibi» 2. Concipi in peccatis eft concipi ex parentum Jibinofo concubito , iti ut non mtelJigatur peccatum afficere perfonam, qii^ concipi-turl fed qu^s coiicipit. Qtiofenfii fortè accipi pofìent ilIaL: Ec^e entmin iniquitatihus conceptus fum^ & in peccatis concepit me rnatermea. Antiqui certe aJiqui fupponebant etiam ìtginmè conjugates ^ cum abfque libidine non mifceantur, peccare fai-temvenialiter: Recentiores etiam id fatentur fepè contingere,non tarnen femper. quibus faviife videntur S.Fulgentius,q\ii docuit conjuges venialiter peccare in exceffu libidinis. Et S, Bernard us cum dixit s T?eccatHM quotìiodo non fuìt^ uhi libido non icfuitìHoc plmè ienfu iocotiis eft etiam Magifter Sententiarum affercns carnem humanamcònpi cum Jibidiuofa coni upifccn-tia, qu^ femper vitium eft, non tamen femper colpa, &c. D. Bonaventura huc etiam videtur refpexiffe, ciìin vocavit carnem huinanani ante anim.atioriem V itiofam. Concipi in peccato, ve! cum peccato, fonat idem ac concipi cum debito conrraiien-d. peccatum originale, utprimum anima corpori unita fuerit: qu^ acceptio correfpondet prim^ paulò ante addutìa;. 4. Con-cipimpe^catocitmac contrahcre peccatum origiuaic, qiiaa^ H do S,, ^nßl de Cene. % Granad. de e ffenL peccat. & luß. lib,^^ f 3.n. ig, decide ad Tet. c. S. Bern. Ep. 174. Mag. in z. dfC^i. D Bona-5- diß.^.u par t. q. i. » • f. q. 27. O R B I S' V O T vD R V M do anima torpori orgaoizato iinitur ; tunc €niinpnmò,,& ante , orìginalis peccati fubjedum czpxx invenitur ; &-ob id dicit S^Thomas : Subieäum in quo onginde peceat^m cor^tßit^ tß homo* homo autcm non cft nifi quando anima corpori conjuti-ä:a, Sc unita eft. Et hoc proprijliimè dicitur concipi in pecca-tOj vel cum pecceito, quando in Gonceptione formali feu ani-matione originale peccatum contriihitur<, quod quidem fit inui omnibus puris hoaiioibus j fccundum curfdm ordmariiim , five de lege ordinaria § ieminaliter ab Adamo derivatis. cum quo fiat aliquem abhac iege pc PriYilcgium polle e^imi & pmeir-tari, V. Sciendum ? . Nomen Sandificationis iifarpari^ariè. Se-cundumCajctanum fumitur duplici modo proprie? & uno modo improprie^ ait enim" Sanßißcatio poteß dupliàterjmni. Trimo ut de coììtrario in contrarumh de immuiitiä ad mumìitiam^&fic con--0at qtsod eft de peccato ingratiam^ :Secundò.ut eflde negato in af--firmammo de non fanäö in fan&Mm$ de Mougratia in gratiam. Et ßc non fuppomtpeccatmn. ^ 'Vult,ergo Cajetaniis.illam effe fanftifi-cationem proprie didam cujus termiiius fit gtatiaj tanquam^ formaiìindificans five hierit infabjedio prius id, quod contra-riatur gratin? five fola negatio gratin. .Addit deinde : Exters ditm^ tarnen fitpMißcatiomsiiomm ad ea$ ad fanSitatcm prapa^ rmty yel fadunt^ & hmnfmodi. Et propt.ercà ^jMntlor^ D. Thomas) m fectmia rattonehicaliata extenfo fanBißcatioms.mmine tUitur di-cem;Qj4ocüq; modo ante auimationem B. virgo fanßificata 'fuilfet» Agnovit igitar D. Thomas s & cum co Cajetanus tripli-cemfandificätionis modum, de quo jamdidum: pnmum^ qui ß. emuudatio ä peccato pr^exiitente ? & collatio vel infufio gratis : feciindum>qui fit fimpliciter collatio gratis nullo pra^-esiliente e)us impedimento : tertium, qui ilt ioilìm pr^paratio jfubjedi ad recipiendam gratiamper quam formaliter aliquis fančtiis efficitur. Porrò hxc tertia Sandificatio -poteft adhuc tripliciter in prc^fcnti materia intelligi; iitcdm qiismtur de..# Sandifìcatione B.'Virginis in utero niatris ante ammationein (quampoi'ii3Ìlemfupponit loco citato D. Thomas) potefè iti-teiiigi^ vel primo pr^paratio quredam? & emundatio pareai"Uiii> ut inteliigatur adliuc m iumbis parentum ante Conceptionem feminalem^ (ancaficata B Virgo^ac id quod pro formando Vir-^inis corpore contulcrunt parentes emuadatum fuiiTeinipfi-Sr.et p^rcatibus , pnuiquam conjugali acìu comiaüicrentut s tlBSH .lll^ CA^TT g; ^ velfccmido emiitidatio, & purificado feminis ia ipfo conciibitö. parcntimiB. Virginis ; iti iit niundaretur lenicii in ipfo aftu coiijiigaii : veltertio , emund;?tio ^ir piiri/icacio ipaiis maffe corporea formatcTin utero materno aiitequam ei a- RÌiTia umretur, Qaocunqiie horum triutu modonim fada faif-fet Deipara Vivginis S.ančlificatio> foillet prcTparatio & difpo-^-jfìtio ad rccipiendàm gratiani ceu formam fančiificantem ^ in iiìfianti ConceptioiifsYbrmalis, feii aiìimationis : & confeqaeii» ter verum effe t dicere >■ qiiod fit Concepta fine peccato origi--mali. Nam de fola Conceptione formali qiia^ritJir & litigatiir^ quam fi pr^ceffiffet emundatio' ac (anftiiicatio aiiqua ex his tri-bus modis > deberet fubfequi Sanditas ipfius conceptioms formaliSo 5 quod receiiter fuse próbare aggrefliis efi: Francifcus Guerra Epifcopus Gadicenfis in Opere fuo ^ quod iotitulavit Majeflatem Gratiarum, ac Virtutum Deipara^, Illa vero jam dida triplex San<3:ifìcatio,vel emundatio confifteret in eo;quod Deus fernen,vel corpus organizamm in utero materno liberum -pronuntiaret à corruptione & infetì:ionefnatur^;id efi: efficeret, ne effct in tali feminejjus^aut necel3itas,aut exigentia.aut caufa--litas (ut fupra dia:um)contrahendi peccati originalis , cum^ anima creata, & corpori unita fiierit. Pofie autem fieri talem. fančlificationem ante animationem concedit S. Thomas > con-cedit Cajetanus eum explicans^ ut confiat tiim ex verbis aliatisi tilm llibrequentibus : Quodai^tem non ßt unicus tantum modus % quo redemptio d peccato fit per Chriflum, ex e o pat et ; quod ultra illmn comunem modum^ quo falvat delendo inventam peccati macu--lam in anìma^^àatur aliusy quo tollédo contagionis labem à carne fufcc" ftura animami prsfervat d peccato anìmam , ne incurrat imìlud, \Ac per hoc licet B. Y'irga non indiguiffet ilio modo, fcilicetper dele-tionemmacul^ incurßy redimi &jalvariper Chriflum^ indiguit tarnen redimi & falvari per eundem alia modo 3 fcilicetper emmdatij-^ nem infeBionis fcßtm > ut fic pr^fervaretur d culpa. Rtc Cajet« quibus verbis dare docet potuiffe Deiparam pra^fervari ä culpa originali , fi ante animationem emundareturcorpus; hoc eft, liberum pronuntiaretur ab ilìa imivcrlaìi lege contrahendi peccatum originale ; quod tunc necdum contrahere potuit, quia nondum erat fubjecium capM : & nondum etiani recipe-re potuit gratiam, & proprie m fancSitatem, quia bxc & militer requirit fiibiečtum proporaonatum, hcmincm. Plur« antiqui auce & poli D. Thomam agiiovcrunt hanc eandem fan^ H 2 Guerra init. To, i D. Thom in d. 5. q> I. a. ad I. quceß.. Caiet. in a* z* h. Mal JI ^.d' f. I. ßomy. in ^•diß. r.p. I. ^Imf. in fumrm £1.9. 2, r. 2. z). Thom» p.a. 27. a. i. ad i, ibi, ad 4» D^ Tbo. 3'p' i^n a. 2. «RBIS VOTORVM diücatioaem : unde Major appeliavic eam dedicatfonem PSi inanimisi &feparationem ä proianis ; aci yafa funt fančta>quia DEO dicantiir, & feparaiitur ab ufii profano. D. Bonaventura appellavit eam purilìcadoncni , quxeiì; minds proprie dičla«ji Saiidificatio , & approbationem ; qua voce etiam ufus elf A-lé/ìs^nó quod fufiiceret h^c Sančtihcatio^vel purifìcatio femìnis> aut carnis,ad fandiacationem proprie dicìam ; qux fìt per gra-tiamj cujus fubjectum eft anima ; fcd quod lisec fìc proxnna di-fpofido ad illam. lam nominatus i\lenfis fančtihcationem pro-priè dičlam bifariam dividit: Dicendum quod duplex ejìSan^iifica-tio y fciUcet SauBificatio natHr^^, & SanSiijiciitio herfon.t : Sančiifi^ calia perfon^ efl per pr^efentem gratiam ; SanmficationatuTii^non eru nifi per fmuram gloriam^qiù.t ibi fantìifìcabi^ur natura, fcilic et in gloria, frout inmitur i. Cor. 15. In refurrečiione emm fancliß-cabitur natura ipfuyquia tane fìet S ermo qui fcriptus efl yhi e/i mors yi^ìoria tua ^ ubi efi mors jìmulus tuHs ^ Et appcllatßimulum fornitemi Siinclifìcatio autem qim fìt per baptifmum, & qu^ efl per prajentem gratiamy non eji Sančiificatio natura > j'ed SanBißcatio fo--ÌAm perfori^ : j ed fornes adhuc remanet pofl baptifmum in natura^ & transfmditur pergeneratione?72 in totam naturarti; propter hoc non efi generatio jlne peccato y quia natura efi fancìificata: & per generationem transfmdìtur natura, &c* qua: bene notanda. VL Sdendum eit ó. Quibus modisS. Thomas ufurpavcrit nomen Coiiceptionis 5 & Sandiiicationis. De nomine Conce-ptionis loquendo, non memini me ufpiam apud illimi Icgilfc^ xn Signifìcationc Conceptionis formalis, fed fcmper in Signifì-catioiieConceptionis materialis, five feniinalis. Hìnc dicic: Vnns (kit fecundurn cameni concepta, & pofica fecundùrn Spiritum fanctißcatiu Prseterä paulò infra ; pcccatum originale trahnur ex origine quod quidem fìt y quando proles concepta animatur hicmanifsfftò fupponìt Conceptionem ante animationem , & coiìfequenter coìicepti'onem aimit pro Conceptione feminali. Clarifìiaiè vero feq. articulo fe explicat^ quod per nomen Conceptionis aliud non intelìigat quam Conceptionem feminalem, cumdicit : 'IS^on celehratur fejtumniß de aliquo Sančto; Jed quidam celebrant fcßum Cone eptionis ß. Virginis, ergo vide tur y quod in ipfa fux Conceptione fuerit Sanzio. : & ita quod ante anirnatiO" nem fuerit fanttificcita, Ecce ante animationem Conceptio; qux non eli: nifi Conceptio feminaiis. Similiier loquitur alibi, ubi de hoc materia tračiat. Ediveifo autcìii cum de Conceptione 54 ORBIS V<5TORVM (iißcantur fecundùm proprium aUum fideiy fad fecundum fidem px-^^ YentuMy vel Ecclefi£. Vrimci autem SanSlificatio eß jperfc [liory nu^ni fecmdat ßcutiaßHs eßpcrfeäior y quam habitus ; &quodejiper ' . ßy ^^ ^^^^ ^fl P^^ J^eniqiie cjrcà matcriam ? oiiam traota-' mus, {andificationem S. Doftor explicuir il!is vcii^is : Sanài-, Xdem^. p. ficatio de qua loquimur 5 non eß nifi emundatio d p^cccato originali.^ jf.i7.4,3p . San£iitas enim eßpevfeäa mmditia , ut Dionyfi dicit in ii. ca.de diu. no, culpa autem non potefi emundari nifi per gratiam, cmus jub^ ieüum eß Jola creatura rationalis. ubi vicietur fupponere in B. Virgine peccatum originale, & culpam in ipfa animatione ; à qua pofteä fuerit emundata, prout eum nonnulli explicant; fed -quo fenfu h^ec accipienda fint, dicemus (ao loco. § . 11 r. [éìiqua praenotanda ut flatus Controver-fix ac Conceptione B« Virginis, qui fuic; tempore D.Thomae, melius intelligatur. NOüandum i.Tempore D.ThomjefeftumConce.ptio-, nis B. Virginis nondum fuifie receptum ab univerfa_j, Ecclefia : nondum Conftitutionibus Pontificijs robo-. rätum j prout defado. Conftat hoc clarè ex ipfomet D. Tho-«^ i). Tho, j. ^^ • Dicendumy quod licet Romana Ecclefia Conceptionem B. Yirgi-^ f. q, ^^^ ^on celebret > tokrat tarnen confimudincm Ecclefiaruni illud fe^ a.z.ad^. ßtmcelebrantium. itäinfumma , & alibi ineundemfenfunu. läem in tarnen per hoc quod feßum Conceptionis ce Lebrat ur, datur in-- d. 3. q, i, telligiy quod in fua Conceptione fuerit janäa : fed quia quo tempore Ä. I» fanŠificatji fuerit ignoratur y celebratur feßum SanUißcationis e im., potiusi quam Conceptionisi in die Conceptionis ipfiHs. Ex qua Do* drina Divi Themar Colligitur i. quod cum poft ejus obitum^ Sedes Apoftolica non foliim Conceptionis feftumuniverfaJiter cèlebrari precej erit, fed etiam ex nomine Sandificationis id fiCn prQhibucriti ^ defado S. Thon^a^ ylveret, in obft quium Sc-- dès LIBER m CAFVT Ili 2. f tione formali, leu animatlone foetiis agir, alias adhibet voces, éc conixiitò vidcttir abftiaere d nomine Coaceptionis 5 ne for-i^aleni cum materiali coafundat., Ideò dicit : Sadrißcatio B. Yirgmis non poteß intelligi ante eins anhmtioncm. Et riirsiim an-1}€ inftifionem animct rationdis B. Yirgo fantiificata m?% fmt. Icem: étme infufìomm anim^ rationdis prole s concepta non efl culp^ ob- ^^^ noxìa- Hi D. Thomr loqucndi modi bene obfervandi fimt, ad folrendas mukas occurrcates diiiìcultates. De voce Sandifìcationis plura etiam reperire ef! apud S. Dočiorem. Et quidem: Primus locus eli in Summa Parte ^ ubi fic alt : Dicendum y qnod fanäißcari, efl aliquidßeri fanäinn. * Fit autem aliquid non folùm ex contrario^ fed ettam ex negativè > vel , frivativè oppoßto ; ficH^ albumlßt ex nigro $ & etiam ex non albo : ^ ' -nos autem ex peccatoribus ßnUi effiamur^& ità Santiißcatio noflra ex peccato : Jed Chrißus quidem fecmdnm hominem fa£i^s efi San&iìsy quia hanc gratta fanßitatem non femper hxbuit ; nm tarnen faüiis eß Smciiis ex peccatore > qmapeccatuìn nmqmm h ahmt ; fedfaä^s efl San6l:4s ex non fausto fecundàm hominem : non quidem privative, ut fcilicet aliqmndo ßierit homo j & nonfuerit Sanüus ; f^d negative^ qui t[cilket quando non fuit homoy non habuit fan^ita-tem hummarny & tdeößmd faähts fmt homoy & fanäus homo. His ^ ferè fimilìa habet in Commentarijs ad lerem. Proph. ubi ait : ' T jorKp. fantìum dicitur dupliciter : veL privativ è, & t une requiritur . exiflentiaßihießiy & fic Chrlflo non convenit ; aut negative y & fic ^^ conyenit Chriflo de nm fanBo ßeri fanfium ; qma ante quam effe t homo^ non crat fanBns faniiitat^ creata^ &c. Subdit deinde aiias miniis proprias accepciones hujus rock Sandificatio. San^ìurìt dtciturmio modo cidttn dtvim dicatum ; & fic res animat^y & ina--nimxtdi fan£iißcari poffmt. ^liquando autem fan^um dicitur firmtim, vel mundum^ vel d peccato» vel d carnali abìn. Et talis San--Rißcatio efl per gratiam , & tantum in hominibus pofßbilis. Ter-tius locus eli etiam in Summa : Dicendum quod duplex efl Sanali- Idem j. ft^ jicatiì t una qmdem totius naturi, in quantum fcilicet tota natura q- 3 7. a.z^ bimana ab omni corruptione culp^j & pcsnce liberatur^ & h^cerit in ^d 4, refurreSlione : alia vero efl Saji6iißcatiö perfonalis, qu£ non t^anßt in prolem carnaliter genitum, quia talis Sanüicatio non refpicit car- ^ ne?nf fed mentem. Quartus locus eft in eadem 3. p. Chriflus in prmo infianti Su^ Conceptionis fanäißcatus fuit per gratiam, Efl * * MHtem duplex Santiißcatio : una quidem adultorum ^ qui fecundum proprium atìum fan£ìlficantur ; alia autem puerorum ? qui non fanr^ M i ' " " ^ & 2. IO, mei ^erm UBER in cirvT in. , , 55 éi$ ADöftoIica-5 niutaret fententiani, utpote cii;as jiidicio AiP-thoritas EcclcG^ prsrralct diäis Augoftini. & Hieronymi > pro-ut alibi obferw- 2. Colligitiir. qiiòd tempore D. Thomar ce- ^ iebrata fit in quibufdam Ecclefijs Conceptio B. Virginis femi- J^i naiis feu matenalis, quam confiietudiiiein tolcravit Ecclefia.^ Romana. Ciim cnim neget Conccptionem Sanäa m , ex eo quia timc nondimierat creatura ratio oalis ;'intelligit, & loqui-» tur de Coriceptione „fcminali. Hanc aucem mento ceJebrari & honorari pofle 3 docet e^i antiquioribiis ( licet D. Tlioma po-Ikrior ) Gabriel Bid loqiicns de illa: TnmipaUffimš efl Conce-ftio Yixginis veneranda 5 quoniamfmgiüarem ordinemhabiät illa Conceptio ad initia noßrs Redemptionis. "i^m illa Conceptio for- ^Q^^p^ matio fmt Jkbßanti£ corpklents, à Füio DEI poftea pro noftra re-- ^ ' demùttone affumcMa^ ^éc per hoc conceptio [nrnr^ Matris Tilij J^EI fuit qmfi quMam origindts Conceptio Chrifti. Ex quo etian^ hoc patet) qmd feßum Conceptionis hoc refpeßf^ magis ad corporis formationem referendum efi ^ quam anima fanBißcat£ infufionem» filiHs ßquideiu DEI pro nobis incarnandiu^ nihil de anima Beattlßmce Yirginis aßumpfit :!> fed tantum de corpore Yirginis. Quia igitiir in hoc fcniü Conceptionis feftum celebrabant illis primis tem-» poribiis Ecclefi« ? non mirum eft D. Bernardum, & plures ejus temporis Theologos huic celebrationi fe oppofinfle, cüni illis v^'derctur qiiiddam incoiiveniens celebrare Conceptionem fe-ninalein, licet alij econträ propter fiipradidum relpečlum id coaveniens judicareiit. IL Notandum 2. Longo tempore ante S;Thomam Scho-fallicos difputafle de Conccpüonc B. Virginis paffiva, iiti col-ligitur et Petro Lombardo , qui primus in Vaiverfitate Pari-? fienfi Theologicas Sententias collegit ; inde appellatus Ma^i-fter Sentetitiariim. Vixit aatem Lombardus Epifcopiis Panff-Mifis, Anno 1145. integro feculo ante D. Thomam. Lombardi Methodum fequuti Succelfores Theologi in eiim fcripfcruac Commcntarios, ck ipfe etiain D. Thomas Scriptum in libro s Sen^ tentiarum Mugiflri Tetri Lombardi, & nirfum aliud J^^r/pf/^r// />-titndum in quatiéor libros Sententiarum ai ^nnibaldum^qnoà priore brcvius eft. Tanto aurem in honore habitus eft Lombardus, ut non facile nifi ubi miniìs grobabiliter, vel obfcuriüs videba-tur locutus, ä fequacibus defereretur. Et eft adhuc hodie iii^ pluribus Vniverhratibus tanto Li pretio, ut alter^usTheologf, nifi ipfius feaiéatx^ lioa pr^kgaatur. S. Thoiim plurimiìm ci Beüarm. de Script. '£cclef. ß-troh, in Marty^ Spo?ida, écd an. cit\ ^Itifiod. Iii', ^.ßm. Tr. X. t.j. .GMati. Hb ie 3. &jiq. ORBIS V <5 T 0 R V M eitnbuitj unde in (iiis Scriptis benigne eura uiterpretätu)^^ & explicat, ubi diirnis icnliffe videtun Proderit igitiir ad cqcno-fceiidiitn hujus Controvcrfi^ ftatum» & meutern Angelici Dc-äoris inveitigandum, prius inqairere j quidMagifterfenfcrit de Conceptionc DElpdsx : quod prarftabo fcquenti - III. Notaadum ^. Magiltro Senreatiamni faille coxvum^ imo aliquaato antiqidorem S^ Bornardum Abbateai Ciar^val -lenfem ^ qui de cekbratioiie Fefti Conceptionis ad Canoiiicc« Lugdüiienfes fcnpnc. Obijt Sanftus Bernardus Aimo 1151-Magifterverò iiv54- Scripfit D.IkmardusEpiftolamad Lugda« nenlcs Anno 11^6. ut piitat Spondamiis quo tempore Magifter pri :.iìm florere ccrpcrir. ^ Et quia D. Bemardus fand tatis,& docärracc opinione per Galliam longe lateqiie darefcebat> ejuf-que Epiftola Parifienfi Scholx^ initio ftatim quando fcripra_^^ etiam probabiliter communicata fuit ; plunmumS. Abbatis honoriac reverende^ dctulit Magifter , ut noluerit aliterdo Conceptione Virginis fcnbere ac ipfe Da Bemardus. Quid au^ tem D. Bernardus & confcqueiiter Magifter de ea fenferit paulo poft dicemus Succeffit Lombardo in Epifcopatu Parifienfi M^untiusEpifcopus, qui fortè Lombardi prsedeceilbris fui au-thontati confultum volens y ad cohibendam opinionumiiber-tatem Anno 1175. decretum condidit, quoprohibiiit ^ f^e dem-ceps m v niverfitate Tanfienß defendxtur Conceptio yirgmis fmc peccato originali ut teftatur Guliel Altifiodoreiifis. C^od au« tcm folum intellexerit Conceptionem matcrialem firc lemma-lem (onftabit ex dicendis. IV. Notandum 4, Aatiquofum multorum opinionem fii-iffe , & fortè ipforummetCanonicorumLugdunenfium 9 qui tempore S Bernardi coeperunt Conceptionem B. Virginis celebrare ; quod ipfa femnialis Conceptio B. Virginis fanda fue-rit, quod fcmen , & caro ex qua formatum eft corpufculum DEIpara; in utero S Anna: nunquam fuerit infe<äa originalis peccad debito fcu exlgentia^ per quam anima ipli unita infìce-rciur. Fundaba: ur hxc opinio in iraditione aniiquorum He-br:^ rum ; qui, u: reiert Galacinus, fic opinabantor. B. Vir-^h'-ii non ioiüm in mente DEI ab iniüOi & an^e fcculacre^-Vdiii mufc^ fcd ctiam materiam ejus in materia A fuilTe prò-ciičiam. Cum enim DEVS Adamum crearet fecit quafi maf-laui qaandam> cujus nobiliorem parnem defiinavit Virj^ini ut-poteiutui^Muifii fiJij fui, vecòp^irtem pro alijs fuc- LIBER ìli CAPVT1I.L g, ec.Toribiis Adx : &quidempars ilJanobilior, inqamntj ton-fervara fiiit in-loco iiobiliore corpons Adx, qux poilea erna-navit ad Seth ? deinde ad Heaos>& fuccedäneo ordiue ad loa-» €hini> & B. Virginem. Hanc pra^terei partem dcftimtMrì pro Virgine s> dicuiitnon fuiife infedampcrprnjvarkatia.era Ad^^ macula originali. Conabaiitur vero probare hanc opniionein exScripturafacra. i.exGenc/i': Yocavitque nomen òeth; di-* €€ns t /Pofiiit 77ùhtDEYs femm aliud. Videns^ hiqiiiant:, Adam omn€s animas proprer peccatiimfuum perditum iri, abftinuit ä cogiiitione uxoris po^quam genuerat Abel centiim irigìnt^ tmiis juxta 70. Interpe ne filios qui damnareotur ^ geaerarct. Nihilominus poftquam vatidnatus eft de adventii Meffi^ > co-gaovit U5torcm > &genuit Seth, dicens : l^ofui^ mihi DE'YS fe^ mcn aHud. quafi diccret, fentio in me virtù tem cujufdamfemi-nisj ex quo Mater Meffiar generanda eft, quod eft fernen aliud i priore onginis culpa infero , munduni, & immaculatiim. z. Ex michea Proph. ubi ait ; Egreffus eim ab initio d dieb/és Mer-nitatis. ubi Gaiatinus fubdit ex Rabbi Haccados : dicit enim e-greffus numero multtttiàinis^ quia, fmtduo egreffhs Mejß^j, tuius di^ ymitatis^ qu^ eß stcrnx ; ideoque dicit ab eternitate : alter huma-nitatis ; qu^Q in Matris exflat Subßantiay qi4£ creata efi ab bora creatioms mundi, pr^tereä fuprà citatuiii Michea^ locum ex Hebraf o legit : egrejpis ems ab ^tcrnitate, & d diebus jecidi » Più-ra argumenta refero in Prooemio libri I. Eandem fententiam tribuit GaJatinus SS. Patribus, unde ait : Sa^zéìd ac veteres Gra-corum Tatres Spritu fan£io illußrath videntur mitiquorum Hebra--crum opinionemtemiße > qui Matris Me(JÌ£ ìTtateriam in materia, M^ fuiffe produčiam voluerunt ; atque purijßmam ufque ad aUua^. km ipßus y irginis formatioiiem, pr^fervatam fuiffe. Subfcrip fi t huic Opinioni Gaiatinus , fubfcripfit Doftor Parifienfis Formen Anno quiaddidit noyam probationem exScriptura, inquiens: Hoc pojjci: aliqmliter probari per illud Gm. i. Lmmißt Doìmnus DE V ^ foportm in Mam; cümque obdormifjet > tulit unum de coflis etus , repievit car nem pro ea^ Coßa fmt infera ; & caro, qu^ fmt pofita loco iUius, non. Ex qua carne Chrißus na-^ ms efl. acfidiceret: cofta illa, id eft Eva, ex ipfa formata, & VhVS Verbo (uo incarnando pnrparabat, & qu^e per pro^eni- toresmVirginemtranfmiffaeft. a r r V, Notanduui 5. mtc S. Thomam, & tempore Magiftri l Sèii- Mich^ c.f Galat^cit. cap. Calata cap. 5« Formon h Le£i^ p Scnt. r. i.iib^i' Tr. m. DifC' I. . /r 4- fčiUd^Jl}^ yt.igjent. cit loco. B. Tbo. '//V. I. /7 d. J. f.4.4. I. 53 ORBIS VOTORVM Sententiarum hanc modo relatam lententiam inter Theologos diipucatain , quibiifcìam placuiiTe, alijs verò dirplicuiiTe. Tri« buie Uhm Fraacifcus Guerra Magiitro Sententiarum, fed imiiie' riiò : quia licet videatur Magifter fecitfe mencionem iliiuSi non tarnen eam feciitus eft. Apponainus verba Magiftri : Tranjmi^ ßi tfnm^dzm modicam quid de Subßanttx jux mcorporaßiorumi qitxni'^ eosprocreavic ; ideßaliqmd modicum d^mzßafubjianti^ eins diyifnm efi, & inds formztum eß corpus filij : ftdqta mMpli^ €:itioni^ fm^ rei cxtrinfec^ adie£iione anEimn efl. Et de ilio augmento aliquidinde feparatur , mde formantur pofleriora cor pora : & iti pragrcditur procrsationis orda Lege propagationis ^ ufq/s^ adßnrm hü--mm^t generattonis. H^fc in genere di<äa de propagatione o-maiiiai hominum , piitat Guerra quod Magiièer applicucrit pr^feaci dodriucX iliis alijs verbis : Q^iocircà primimm noflrd rmff^rdJi dicitar ajßnpfi fs Chriflus^ qMa noncaraem peccati t fed fimiiitiidimm carnis peccati accepit. Subdit Guerra de fuo.: Vrimitix ante m carnis noflr^ , efin)jira caro m primo ftatu > fed caro h'min in primo fiatu inferi i non fuit yergò Chrijìus ajfumpßt car^ nrni nmqnxrn infeäxm, Sed certe non fatis difpicio quomodò harc (equela ex antecedente ilio Magiitri deducacur, qua potuit afTuaicre carnem de B. Virgine mu idam, & puram ; licet prius caro B. Virginis non ftiilFet munda^ & pura ; prout multi Theo* ìogi docuerunt , & detačlo Thomida? docent , underedèD. Thomas ad hunc locum ^ Q^iod Chnßf4s didtur primìtias noflr£ carnis affumpfì je, non fecwìdim identitatem rei, ut fcilicet natura, carnisj qiivn afpimpßi^femper in conditone primi ßatnsremanfcrit: fed qiit itum ai fimiiitudinem, quia caro afumpta ? prout confiderà^ tH^ aiì^i Caro Chrifli y (Ine infezione culp^fuit : ficut & caro primi hominis ante peccatu n Quare ex Ulis Magiftri verbis collig-i noti :)0tef5:, quòd hanc featenriam aniplexatus Fu "rit ; licec non du->;tem haacopinionemipflus tcm|5ore > imo & ante ipfumiiu Scholisdifpuatam. Q^id verò (ènferit de Concepnone Deipara: > dicam feq §. Ciariiìs d^ hac opinione locuti fu iteani^ improbances D. fnomas^ & Scotus> quorum verba referre libet. D. rhom is in j. ^'lus error non fuìt dicentium > quod Caro Chri-Jii f^cti ìdt^m quod à parentibus erat y infera nonfifit: dieunt enim, q^òd pe:ca^!:e ^ ì im,Drnims aU-jmd iacorruptum & non inferi,i.n in ^iz-nco'ifjrirayitß pe^^ q'4,od natftrt humtnt fervari poifet ; ijii)d hocidrn traisfHpmi ^ßßie diqu i Inf elione ad B, Virgmem^ & ^'xiiide formUHm eß Corpus Chrißi. UoQ autcm momum repié^ LIBER III. CAPVTIII. §. 59 tatUY. &c. Ccnimzm hanc putat Guerra cit. niwis midamcffi de qua non difpiito, cum fatis mihi fit ofteiidere pr^fataiii opi-nionem fuillc agitatam inter antiquos Scholafticos, In eiin-. dem fenfum fcriftt Scotiis ; Dkkur j ecmdàm M agi finim m 2. difl S cot m in 3. dijh inftämiin ^iam^ fedfervatum mmdum ufque ad generationem Chrifli. Sed contra pnmurn. Ex qiu'bus patethanc opini-onem vetuftam effe j & quafi congeniram Controyerfi^r de Immaculata Conceptione. Refert illain etiam Henricus de Haf-fia primus Viennenfis Vniverficatis inftaurata; Theologüs Pro-feilor, ut dico libro IV. cum de ilio ago, VI. Notandum 6. Communi Theologomm tam veterum, quam recentiorum confenfu peccatum originale traduci d pro-^enitoribus in polkros per feminalem Mopagationem : adco-quecarnemipfaminfedameffe, & inficere animam , quando ììxciììi unitur. Vt quis ergo contrahat peccatum originales requiritur ^ ut per veram (eminalem generationem ab Adamo deicendat ; hocipfo enim quòd aliquis in lumbis Ad^ fuit cum ipfe mandatum D EI in Paradifo tranfgrederetur , in ipfo tan-quam in capite, & principe natur^e peccavit, quod peccatum^ macular ejus animam quamprimum fuo corpori unitur. Vnde, ut Bellarminus » &pafììm Tiieologi obfervant anima non pollui-tur cum creatur d DEO ; fed cum per ConiunUìonem cum carne ex ^damo traßa , pars hominis efficitur : neque enim anima efi filia ^dami yfed homo. Porrò generationcm in natura peccato ori-ginis corrupta? comitatur incentivum libidinis, fine quo defa-člo non fit generation proptcreà dixit S. Aug- 0?n?:es cum libi-d incy & yoluptate coitus geniti, cum peccato originali concipiuntur. quod itä intelligendum cfl; non quod libido fìt vera caufa peccati originalisj fed quod ciim propagatio fimpliciternaturalis eflc potuilfèt in ftatu innocenti^^ & non caufare peccatum originale, jam in ftatu natura? per protoparentem vitiatar, acceffe-rit libido, qu^ eft qucedam naturse deordinatio? & femper comi-tatur generationcm. Hxc obfcrv^it ipfe Magifter Sent. Caro chim per peccatum corrupta fuit in ^dam, adeò , ut tum ante Dee-catum -vir & mulìcr fine incentivo libidini s concupifcentia fervore foff mt convenire ; eff Hque thorm immatulatus, tarn pofl feccatmn non valeat fieri carnalis copula abfque libjdinofa concupifcentia: qu^ femper vitium eß, & etiam culpa nifi excufetur per bona coniugi/. In J 2 con-- • 2 Bellarm. de amijf. gra. lih. 4. r. 13, S* .Aug* de fide ad Tet.p. I. r. 4. habetur de confe-crat'^ difl. ^xap.Fir^ mijfimè. 6(> ORBIS V O T O R V M conciipifcentm igitur, & libidine concipitur caro formanda in corpm Vorreäa 5. p. 17- a- "2. not^ 1. Bufl. Txr^ tep.fer.j^, de Con-csm, clmìac, fer. 4. de Conccot. Canif. Uh. ì.deB.Ya cap, 7. S cot. in 3 e dijì.^.q.i. proiis^. Ynde caro ipja^ qiua concipittmn yiiiofa concu^tfcentia-poU Luitwr 9 & corrìmipimr ; ex cmas cornatili animci cum tnfmiditUT mxcidam trahiu qua poUritur. Hxc ilie : ne quis autem patEret > quodafferverit fiibjcótanipeccati carnem efle ; explicat fc, &c docet caiifaliter peccatum originale effe in carne : pro-pterei addit Ideoque ipjum peccatum dkitur manere in carne: caro igitur^qm in concupijcentici libidmts femiuctturtnec culpam habct^nec aätim culpd^[ed caufam^ Ex hac dočtrina, quse certa eft ? & recepta ab oinaibiis,feqaitiir i. Qüodobfervavit SeraphinusPor» rcda Dominicaniis : ^nimamnon crexn cum peccato originali^ ač de j'e non effe obnoxiam peccato originali : qnarefi adveniret carni aliunde^ quam feininaliter ex ^iam generata, non ejfet maculata peccato originalu Scquitur 2. quod Jicet caro feminetur cum libidine, adeoquehabeat eoipfo exigentiam ut inficiar maculet-que animam ciìm fibi foerit unica? DEVM ramen ut authoreni^ natura? pofle ä carne taliter vitiata tollere hancneceffitatem, feu exigentiam > quod feret fi fernen vel carnem aliquo improprio faii(äiiicationis genere purgaret vel fanäificaret; quo fenfu iocutus eil Bernardinus de Builis ad illud Proverb. 2 5. ^ufer Yukiginem de argento, & e%f 3dietur vas puriißmum. ait eniiru-DSYS aiiquos ahjliilit rubiginem ac infeöiionem omnem d femins-, quo debebatipfa Virgo concipU & ftc egreßum efl vas pnrif-fmum. ^ Similiter Iocutus eft Cluniacenfis : Hodie ereditar prdiventa MAR.1^ ab illa ìufeBioney & caufa peccati originalis, ita ut cum creata anima » recepta fuit in corpore mundo, ideò convenien-terhodief plu[qmm alio tempore ^ celebratur ems ConceptWy quando f ^ilicet fa^a efl feminum commixtio, & purgatto, His fuftragatur Canifius y qui poftquam hanc opinionem ex Cardinale Gufano^ S. Brigitta, & ali)sprobaffet,ait : Materiam inanimem nondum animata DEIpar^ fupra omnia corporea à DEO dile&am fuifje. Sequitur quod licet caro feminetur cum libidine, DEVM ta-men poflè per gratiam fuam pr^efervativam efiìcere > ut anima tali corpori unienda non inficiatur a carne quod obfervavic fubtiiiterScotus i Si in er catione anim^ g^^tia tunc fuiffet ei infufay non effe t t une inconveniens, neque anima contraxiljet ali^ quam infe£iìonem d carne tum libidine feminatä ; ftcut enim pofi pri--mim inflans baptifmipotuit mauere mfečiio corporis contrada per propagationem cum gratia in ammamundata; itapotefl effe im primo inßanti. Per qu^e infinuat featentiam Recentiorum quo- rundaaii UBER in. C AP VT III. §. ^ t>i rivfidam, qm debitiim contrabendi peccati originalis confiitere pofledocent eira? gratia & fanaitate, adcoqac non habcnt dif-ricultaceiii conce/tendi . cjaòdB. Virgo debitum contrahendi peccatum originale toto deciirfu vira^ habiicTÌr> & tarnen nun-quam originale peccatum contraxerito Sequi tur 4. ex quoriia-dam Smtcnth/i ücrct gcmzztio abfqiie lioidinc vitiofa, prout efi naturo? deordinatio, aiiirnara in conjiiiiaione cum corpore^ non inficiendampeccato originali. Hoc infinuatGalatiaus." QHOcircà d Smtìo loachmh S. ^ma ommm corporis libidinem effrmatam D E YS abflulity ut co modo ipfam mmciculatam gener a-renh quo primi pxrentes,ß non peccaffenhßios fms in Taradifoge-miiffConiep.tirc videtur Ioan- Bapt Novatus^ qui adducit Se ìoan. Damafccnum diccntcm : Yt oflenderetur exjieriliMcitre yirgimmy non ex c^rnis concupifcentia /jed ex Divina Gratia mira" biliter operante fuijfe ort am. Ex quibus Guerra probare inten-dit? quia B. Virgo fine parentum libidine concepta fixit fecun-diìni S. Io. Damafccnum 5 coiifequeoter liberam tuiiFe ä macula originali« Videtiir tarnen hoc ita intelligetidum cilc^ non quòd praecisè coitiis line libidine cauiaforet confervandx juftitise ori-ginalis in prole, vel amovendi peccati originalis à faetu concc-ptOj fed quòd fit folum ilgnuoi ^ ex quo argucre licerl prolem^ conceptam in animatione carituraai originali macula. Pro-ptereaScotusiila verba Divi Aui pro C^^nc.c, 14 Scrrtn. cu* n, pa 6i ORBIS VOTOR rclntcgräretur natura in parentibiis > hoc quidem nulli duhim efly quin DEvS faccrcpofßt > & fic hoc fieret proculdub^p ge-niti fine originxli mfcerentuY. H^c proinde etiam mia fuit antiquoriiai Sententia? qui exeo probabant B. Virgiiicm Conceptam fine originali peccato, quia vel parentes eins fìierunt antecedente^ anteqiiam convenirent {andiHcati^ vel fiiblata ab eis concupi-fcentia & libido ? imo integrata natura ^ ut genita ab eis proles iinmunis efict ab originali. ^ ^ ò 1 Y. Status Controvctfìx de Conccptionc B. yirginis,qui fuit àtemporibus Divi Bcr^ nardi, uique ad tempora Divi Thomas, proponitur. PR^emilIis ä quorum cognitionc dicenda pendere vide-bantur, fupereit ipfam Controverfiam, quse fìiit ante Di-vum Thomam oh oculos ponere. Hoc pr^^ftabo inquirea-do, quid D. Bernardus in hac materia aflerveric, quid negave-rit : Similiter quid poit ipfum Magifter Sententiarum > & ali; probaverinr, vel improbaverint. I. D. Bernardus DEIpara? devotiflìmus pluribus in lods fuorum fcriptorum agnovit Immaculatam DEIparas Conce-ptionem, ut latèoftendunt SerranusjSaiazar>Martanellus,Nie-rcmbergiusj&c. fi loquamur de Conceptionc formali. Atverò Conceptioni materiali, feu femfnali videtur tribuifle peccatum fivecaufalitatempeccati, adeoquc negafl'e celebrandani Con-ceptionem, idqiic in Epiftoia ad Lugdunenfes Canonicos, qua? tarnen non eft indubitacus ipfius partus. Petrus Oieda, & po/t eum Serraaus fuse probant Epiftolani illam non effe Bernardi^ fed altcrius cujufpiamincerti Aurhoris. Quia tamen graviffi-mi viri eam? ut genuinam melliflui Dočtoris agnolcunt ; viden--QLiiih quid m illa pronuntiaverit de Conceptione: & Dico evi-dvus elle quòd D. Bernardus in hac Epiftola locutus fit de Con- ceptio- LIBER 11 L CAPVT IIL §. ^ 63 ceptioncfeminaii terminis , & de Coiiccptionc formaìi foliìrn inünuativej lic cum intcliigiuitj & expiicant Ambr. Catherirms>' Card. Bellarminus J Grego de VaJeiicia, loan. Bapt. Lezana^, ^ Niere nberg. Scrraaus, & ali> qiiod facillimè ex ipfiufaici: ver-bis oikndi poreft : Ynde enim Comepuom SanSiùas yenk, ([nxm 7{jtivttati fecutura tranfminereù ^ ^ inon potius quia pr£ce(ßt abfqiie fanéitate conceptiiSy öponmt fantìificari conceptam, ut fan-Ua fequeretttr '^jtivitas ^ pùtuit fané illay qn^ in iam Cmcepta fa-ita ejì Sanäißcanoi ad ipjum, qui fequebatHr ^ tranftre natalem ? rc^ dire vero retrorfnm ad conceptum^qm prdcelfera!:iOmninò non potmt Quod hoc loco tantum loquatur de Conceptione feminali paté: tum ex contextii, tiìm ex fequentibus clarè ; Q^iomodo nam-ijne San^itas fine Spirita fanSlo fan^ìificant^ i an janCìo Spirétui focktas cum peccato fmt i ani: certe peccatnm quomodo non fmtsubi libido non defuit i Io qua rogo Conceptione intercedere Iblet iibido? nunquid in feminali? ergo de hac prohibet D. Bernar-dus feftum celcbrari j & non de Conceptione formali, feu ani--niationcj quam nallibi vocat Conceptionem 3 fed nequefub aniniationis nomine ejus meminit, Pergit vero idem melli-fluus Dodor in eadem Ep. Si igitur ante conceptam fui fanäifi-€ari minimè potmt^ qma nondam erat j fed ncque in ipfo q adsm con^ €epth propter peccatunh quod in^rat. R:ffiat ut pofi Conceptum, in utero iam exifìens$ fancìijìcationem accepiffe ereditar ^ qm exclu-fo peccato fantlam fecit 'ì^Jivitatem^ non autem & Conceptionem. Hic vidctur innuere primo iìloriim fearentiam, qui docebant in ipfìs parentibus Virginem fandifìcatam priiifquam concipcre-tur feminaiiter^ &negat illam tuncpotuiife fdn£lìficari> qma^ nondum erat. Deinde in ipfo conceptu lenii lali , in quo ait non defuifle libidinem, etiam ncgatpotuiilè intercedere fančti-ficationcm propter peccatum 3 quo nomine vel intelligit ipfairu, iibidinem, quam fine culpa fakem veniali in adu material i non putsbat accidere generationi ; vel certè ipfum peccatum originale in femine feu fo^tu feminaliter concepto , non quidesru lornialiterinh^rrens, fed caufalitcrut dixnnas: quocunque modo id acceperit ^ certnm eftj quòd foliìm locutus ßc de feminali Conceptione. Firmatur hoc ex Ulis quoque ejufdem Epiftolx verbis : y^t vqmd potmt ìnmtahbtis ofctijsj & amp extbm San£i:^ tas admifceri, utßmnl & concepta effetj & Sanüa ì Conceptani hic dici t Virginem inter maritales amplexus j ergo per Conce-, paouem aoa iacelligit nifi Coaceptiouem ^miaakm ; & haac nega- Cather^ Tr. de Concept. BeUarm^ lib.^^ de ami{f. gra^ cap. 16^ Yalent* To. 4. Difp. 3e q. l. poL c. 30e Isljeremb^ Exc^ ^.18. Serra. iib unde ejus Sententia per conječturam foliìm inveftiganda eft. Qii^rit in tcrtiaScnt. de Carne Chrifti? ex qua deinde colligi potcfti quid ^^ Carne Virg nis fealerit : Qu^ritnr etiam deCarne Verbi an d^lCi, prÌHfqt4am concipevetur obH^ata f uerit peccato. Et an tališ fuent affumpta d: verbo Refpondet ad qua:fitum • Sanè dici poteß j & credi oportet % iuxtà Saniìorum atteflationis convenientiam, ipfam priuspeccato-fmß^eobnoxiam%ficut rdiquaykginis Caro ; fedspu Titus faré£ii operatione- ita mmdatam^, ut db omni peccati contagiane mmimiitmiretm Ysrbo.&c. Subjungit paulòpoft.»- M^RTuAM. quoque totam^ Spiritus farMus in eam pr^yeniens d Peccato prorfus purgayit y d fomite peccati etiamliberavit % i^el fomitem ipfum fenitus evacHando^, ut qmbkfdam^ placet» yelfte debilitando ^ & ex-» tenaandos ut eipoflmodum pcccandi occaßo nnllatenus extiterit, &c. Eadem poflei repetit alijs verbis^ C^antum aflequor hic Ma-^ifter reipexit ad iliam opinionem qux negat Conceptionem^ feminalem fuifle fančlam,& fine obnoxietatc peccati originalis« Obnoxiumj ut fiipra monui eft proclive^ feu inclinans ad pecca-tun> non peccato infedum i & hoc propriè dici poteft de carne fecundum fe confiderata^ nondum animata f quia tunc habet ©bnoxietatem, inch'nationemy exigentiam &c. inhciendi & ma^ culandi animam in fui conjunéèione cum illa. Clini ergo dicit Carnem Chrifti fuilfe peccato obnoxiam, ficut reh'qiia Virginio Caro, fupponit Carnem Virginis fuifle obnoxiam ; id eft habu-iiie debitom^ vci exigentiam t vel prociivitacemadcontrahen- dum LISER III. OAVVr III- S. 4. dom originale, non pro co priori, quo erat foiitarie caro non-dum animata, fed pro ilio infUnti j quo erat animanda. Vndc puro Magidrum eadem ratione ? ficiit S. Bernardus , iiegafìe^ Conceptionemfcminaleni fuiireianftamj aut cdcbraiidam efie, ìkct de hoc nil éxprefsèattulcrit. Firmari potcfè conjedur.:^ ex cOf quòd prasventam dicati & ffmii] à fomite liberatain Vir-ginem : h^c autem libcratio fačk eft ante nativitatem ex ntc-ro.igitur etia pr^ventio gratin fui t ante Natiyitatcm ex utero* Vnde loquendo de Conceptione formali B. Virginis feu anima-tione ; fi qu^ratur quid Magitter fenferit, ciìm exprefsé de illa Honagat ego per conjeäuram Exiftimo Magiftrum ftetüre^ pro pia opinione, & fenfiife quod B. Virgo in Conceptione for-mali,five prout tunc loquebantur in animse infufione fuerit fan-öa , ež^immunisab originali. Moveori» quia pariformitcr loquitur de Carne Virginis j & Carne Verbi, utramaue diceng ftiirtè obnoxiam folùm peccato^ non infečiam ^ ergo ncut Caro Verbi ante animationem fuit cattificata ( cujqs vocis vim infra cxpJicabo ) itä Caro Virginis. 2. quiadicit: Virginem mam: . SpiritH fantio preveniente ab omni Übe peccati caß^catam. cùm^. dicit prarventam ä Špiritu fanäo, &. abftrahit ab omni diftiren-tia temporis, videtur fupponere pro eodem inftanti? quo affcr-vit carnemVerbi pra^ventam pro nimirum inftanti animationis«. ^ quia fequenti §. clarè iterum eodem fenfu? poftquam retulit fententiam D Auguflini : Excepta Yirgine M^RI^y de qua fabjimgic: Illa autemYirgo ßngulari pr^yenta efl gratia , atqm . r repleta, ut ipfum haberet ventris juifruEitm, quem ex tnitio habuit miverfttatis Dominum , ut iUud quoinafcebatur ex propagine pri^ mi hominis^ tantummodò generis. ^ & non criminis originem ducerete qua: licet referri videantur ad Conceptionemaftivam? qqa Virgo DEI Filium concepir 5 aptius tamen ad Conceptionem paf- : fìvamextenduntur, quafcilicet ipfa in utero Matrisfux conce- . pta eft, ut yim habeat ad evincendam puntatcm Virginis argumentum ab ejus maternitate defumptum. Tam enim fuit con-Tcniens ,, ut illud ex quo nafcebatur DE ^ Filius primi hominis generis, & non cnmims, origineiri ducerct, quam id quod 112fcebatur. 4, ^'uia videtur Ma^ifter hic refpexHlè ad ^^ diäum S. Air :ußini: Caro Chrißiefi Caro J^^RIJE/forte ed- fèr ain ad iilud Petri Damiani : c'aro virginis ex ^dam fumpta; ma- 'fißnpt cuUs^d£ non admißt. qua fuppo/ìrione fada darum ef!:, qucd Te^ Dam Magiilcr agnoverit, &.ienfer^t DElpar» Cpnceptioacm forma, 40'. K lem» ìi^vd. B. " »I 66 O R B I S V O T O R V M _ . l^m?/i'/eanimitioae 11 ii ie macula. 5. quia multi viri gram, ^ pia Senteiicia M-igiilrum adducimt, quos Inter Con'» aa Duraiitüs, Fi^rd. SalaEar. Nicrcmberg. Guerra, alij, III. Qaodfi aliqiiis ex me quadrar, ciim ego afferam in no-ftraScntcatia faille 6c Di^uin B^mardum y & Magiftrum Sen-tearianiiH, cur neqiie Divus Beniardas in Epiitola ad Canoni. L ^^^ Lugdiiaenfes j nec Magilter in Sencentijs fuis magis expref-< xecerit inentioiicm Conceptioiiis formalis? feu animationis Iminaculatar : hiiic facili negotio refpondebo. Quod attinet ad D. Bernardam, non erat ejus intentio reprehendendi Cano-G/ierr^ nicos ideò precise , quòd celebrare pra?(umeren t Conceptio-To. I. /. !• fcminalem, in qua libido non demit, & quam ipfe putabat I r. Hn. debere cclebrari ; fed ideò potiflimum illos reprenendit, quòd pr^fumpferint infhtuere feiìum inconfulta Romana Ec-clefia, qua: tuac nullam adhuc Conceptionem cclebrabat. Non erat igitur opus tacere mentioncmConceptionis formalis,quia ctiam hujus celebratio feftiva pro tunc fuiffet reprehenfibilis^ fi i^rn^ tačta fuidct inconfulta Ecclefia Romana ; propterea dixit : yxm ind:4cere cekbritxtem , q ixm ritm Eccttft.^ nsfcity non probat ratiö^noncommendxt antiquitas. &in fine Epirtolce : Qud^ antem dixi ì abfqu^ praiudicto Jmè di£ia fiat fani^s ßpientis. Komm^z fr^fsrtim Ecclefut Mthoritatiy atque exitmim totimi hocy ficut & ccs^ tcriXy qti^ eiufmodi funt^ univerfa rejeryo; ipftm, ßquid aliter fapio^ p.trxtHs iiidicio emsndxre. Vnde reélè obfervavit Card. Baro-nius, iüamEpiftolam äDivo Bernardo fcriptam ut resipfaac^ curcLtiàs cxxmìmYetUfycttque deferte tur ad Indie imn ^pofiolic^ Sc^ dls : ubi exSmptims facrisy prolxtis in m edium teflimonijs y pr £vijs fideUu'-nprccibtis Tmtificio Sancìretur decreto , cdekrandam eße in Eccleß'X Saniiifsm^ D E I Genitricis Conceptionem. Hxc de D« Bernardo. De Magiftro autem Sententiarum iti fcntio. Certuni cilj quòd ipfe nomine Vniverfitatis Parifienfis Sententias commuaes> & ad id ufque temporis receptas in Schölls, non autem alias novas^ vel magis fpeculativas, collegerit. Et quia de Conceptione formaii tunc non qu^erebatur interSchoIafticos, fcd folùai de Conceptione femitiali, vel materiali ( occafioncj> cdcbrati apud aliquas Ecclefias fefti Conceptionis ) qu^ftio erat, an fuerit fanda ; an cum peccato , vel fine peccato originali: ideò de hac aliquid dixit indiredè ; de formali vero iti parim iniliiuavit, ut qiiafi aliud agere videretur ; ut confèat ex fopradictis, Nec mirum eflet ? fi pUaè òmiMet agere de u- traquc LIBERIIL CAPVT IIL §.4, ^ ttaque Conceptione ; quia controverfia rie fančlicate Conce-ptionis fcminalis ? erat quafi profligata , &exp]orainfchoiis " propter authoritatem Divi Bernardi 5 ut putaverit non elfo opera? pretium de illa quidpiani diiTerere? nec erant inventa ad-huc pro illa tot argumenta , quot fiicceffii temporis Dodorcs ■ cxcogitariint. altera vero de fanditatc Conceptionis formalis nondum invečta in fcholas ; licct piorum mentil>as > & verfatis in lečtionc Patrum alte infederit, imo ( ut placet alicubi Nie-rembergio) ä dcöionbus fupponcretur tanquam indubitata» & traditio Apoftolorum, Conftat proinde, ex hačtenus didis, in quo ftatu fuerit Controverfia de Conceptione B. Virginis tempore Maeiftri Sententiarum: qux quidem ftatim poft ipfuin inagnam prrauit Schoiafticis Difputandi materiam j ut ex fe-cjuentibus liccbit conjeduram formare. IV. Alexander Alenfis Dodor Irrefragabilis , qui vixit Anno 1245: Sandorum Bonaventura:, & Thomar Aquinatis Prar-ceptor , materiam de Conceptione Virginia in plares divifit qu^eftioneS) bis verbis : Conßqucmter qu^ritur de fanäißcatione B. Virginis^ in quo fiel-tupottierit fantiifi:arL Et circd hoc plurn qimruntur, Trimim €jij an ante Conccptionem fuerit fan£iificata. Secundum eß, an in Conceptione fuerit fatiäiacatct. Tertiim ejij an pofl Conceptionem ante mfußonem anim£ fuerit fan6iificata, Quartum eßy an pofl ani^ m£ iafufionem fuerit fanclificata in utero Matns fu£, Q^äntum d quibus fuerit fanäificata. Vbi patet i. quod ex eo rempore>quo Magifter Sententiarum in Scholis receptus fuit, h.'rc Controverfia de Conceptione DEIpar^^ incrementum fumpferit , & daritatis caula in plurcs qu^rftiones divifa. 2, Quod maxima ex par.^e concertatum fic de Conceptigne materiali, non auteni de formal i, & quod Conceptionem materialem five feminaJein ( quod idemelt) antonomafticè vocaverint Conceptionem^, proutetiam dudum anteaD.Bernardushanc vocem ufurpavc-rat : propterea de hac Conceptione tres primas qu^ftiones tri^ bus articuJis difputat Alenfis , nullam faciens mentionem do Conceptione formah : unde ^ patet> quod videarur hoc tem- porenonoumqu^h'tumfuiflcmfcholis: ^^ B. Vir^o in inßanti Con^ptioms i^maäs, vel ( quod idem eft ) ai inüanti^ animatio- con^edurani cx uno Alenfi, quia in^er ipfum & Magiiirum Sen^ tpatiax^um, licct lorteplures vixeriat Scholafucx TheoIögi> qui K z ta» -f " lo BdUrm^ d^ Scrip McirJ. f f). Bm^ty, dijt I. & UònxyenU ut. q. 2. 6% O R B ! S V o T O R V M . tanica Opera fua r^iiqiicriitit pofteritati paucos mimcratcris In Catalogo Scriptorum BaHarmini^uaus tantum iiotaturGiili« cimus Aiitifiadorenfis Epifcopus co^uus AIcnAqui fub Aniimis 1140. Suminam Theologicam Schoiaftico more confcrip/ito Hiiric naacifci non potai. Paucali alij Scriptores ejus fecali partim Afcetica, partiiu Moralia fcripferuat. Cum igitur Alcnfis diligenriiliinas alias qii^llionum raitemporis Colledor , nul-]am qua:ftionem moueat de Sandificationc B. Virginis in ipfo iaftaari Conceptionis formalis, ßue animationis i ficut mouet quxltionem de inftanti Conceptionis materialis > uidetur re<äc eolJigi, hac 3^tate aondumfcholis ina edam fui fle quxlìionem illam^dsquanoftro temporedifputamus; Non mu!tum tarnen temporis mterceflit, & forte uiuo adhuc AJenfi, ciim quarftio illa etiam ccÄtcris adjuiicia eft : ^n B. Yirgojah^ißcata fiicrit inipfa ammitioneyut M'yx conflabiL ' , , III. D. Bonayentufa amicifllmns D. Thoma? Aqiiiiiati cff-cäanaum 125) . agens de prarfend materia ? ßc propomt fiii temporis quajitiones : Or^ra prim^m qu^rmtnr trta. V rimò quxntur utYÙm Caro yirginis fan£iifìcata fumt unte 'mimtfmem. Sccmdò quarimr, utrum anima cius fanSiificata fncrit ante orh gimlis contraÜionem. Tmtò quarittér utràm fan5iißcata fuerit antc T^ttyitatis ori- ftnem Hic jam aliar funt quarftiones ; & quod Alenfis duobas quar-fitis, hoc B3naventura unico expedit i agens foliìm de carnis fančtincatione , non de fanòèificationc ante Conceptioncm fe-miaàlem;cdm harc quarftio paffim jamut fuperflua cenferetun & id quod nondumerat, fandifìcari non potucrit.In fecunda qu^-ftione aliter procedit Doftor Seraphicus, quam Aienfis : quxrit cnim fecundò, de inftanti infu/ionis animar, licet titulus quar* fìionis hocnonfatis exprimatjfedpatctexconte.ttu , ubi inter alia hab;:c: T^tiXnìim ? qu)d quidam dicere volunt in anima Glo^ riof^Virginis gratiam fantììficationis pr^yeniße maculam peccati origina-is. &c. Quam prarvcntionem fuperius magis explicite propofuicin argumwHto pro pia Sententia : TjJßbi^e fuit gra-nam dar3 mim^ Beuta Yirginis inprim^j indinù crcntionis. Itcm ih alio argiimento : Yidet!4r qm l ftrgo M^RLA non tantum fan-itißcataßc fuerit(ßciit Joannes Bapt. in uter 1) jtd etixm in qnfn^ mmad natiyitmni m Utero ; fcdnaiivitas in tétcro èft in anm^ infiu UBER ni. C AP VT I TL §. 4- 'infnftaMyitr-go Beata Virgo in injUnti mfufionis anim^^anüitatcm habiùt Dìvm^ GratU ; crgò nmquam habnit infc^ioràcm origindis iidps. lu D.Bonaventiira qui amicilHmus fuitD. Thoma:,&: eodcm annoj quo D. Thomas obijt Anno fdlicet 1274. Conltat ergo tx hoc, quarllionem illain , de qua nunc diff)utainus in fcholis » limc priaiumiCumD. Thoitias viveret, & tbrté ab ipfo D. Bonaventura> in fcholis exprcfse proponi cccptam, ciim prius apud Alenfem Prxceptoreni nulla ejus mencio habcatur. Nova igi-tur prorfus fuit quxftio harc tempore D. Thoma?, exolefcento» fenfim altera: S. Vi^go in Conceptionefemmali fueritfdnčiifi^ cata. Non dico autem ita novarn faiflc hanc quarftionem,quod hoc primum tempore excogitata fuerit, quafi nuJJus anteriori-bus temporibus de ca fcivillet : quia, ut libro primo fuse often-éoy fere omnesSS. Patres prioribus feculis eam docuerunt j fed novam dico in fcholisj oovam in difputationibus. Antiquio-res Magìftro Sentcntiarum Patres & Theologie imo & ipfe Ma-gifter multa fuppofuerunt, &c multa infiauarunt potiiis, quara^ probahint i ro^vi cocperunt aliquavocare in dubium, & indagare per varia argumenta veritatem : poftcri denique aliqua^ Ita elucidarunt, ut in ipiSs Concilijs tanquam articuli iìdei definita fint. Sic videntur aliqiii Theologi antiqui anteMagi-ftrum feefiffe peccatum originale efle concupifcentiam, perfuafì authoritate D. Paulis Auguftini > & Ambrofijj ut fupra vidimusj ^uam authoritatcm non benè interpretati funt : Magifler roe-pit guarftionem de hoc movere in fcholis ; fucceflU tempori? agnita eft concupifcentia pro materiali peccati originalÌ5> imo Thoml ìpfe S. Thomas afJeruit concupifcentiam pofFe dici peccatum> ^ • cum nt materiale peccati : nullus tarnen docuit ( nifi No vato- ^^ l - a. res harretici fuperiorefeculo ) quod concupifcentia fimpliciter fit originale peccatum, aut formaliter. Tandem Concilium^ ^nj feff Tridentinum dcfinivit, quo fenfu intelligendus iit D.'PauIuS, & ' alij Patres, qui concupifcentiam peccatum appellant e "hlon quod yerè & ùrapriè psccatum ftt, feà quia ex peccato £ft, ar ad pecca--tum inclinai. Pari modo difcurrenrium videtur de Conceptio-ne Immaculata Virginis. Ab ipfis Apoftolorum temporibus continuata Patrum feries eam tradidit. Seculo undecimo, ^uod priEteritis miniìs literatum fuit, pauri reperiuntur Patres futi libro L oftendo ) qui dehac materia fcripfemnt. Seculo duocjs^^imo ichol« florerc, & hancdenuo quseftionein accura- - Ks " 7ö D. rta. 3. p. q,!-]. a. X. Teu Ga-lat. lih ^ 7. de arca, cap. 5. Cnerra. To. I. TraEl. un. Difc. 2. puncto.^. Gran. Diip. 3. J^^t. de Ya^en^. m Magnif. Hoicoih À - -^iy T y ia JL ^ • Sap' Tallì. Ye-itjtXraf^. de Cone. ORBIS V O-T O R V M^ ; tius ccrperunt perpendere. Et manfit diu quarltio intra tcfiìti-ncs Conceptìonis frniinalis, quam decere Immaculatam pro-hil u t Panfienfi fchoia^ Mauritius Epifcopus : cujus decretum vini habuifìe videtun ufque ad tempora fuDtilis Scoti; qnx tempora Clini D. Thomas non atti^erit ? nihil mirum videri debe-reto fi docuifiet Beatam Virgiiiemin Conceptione fua originali peccato maculatam fiiifle > fed in fenfii prxfato. IV. Vt igitur quseftiones circa Conceptionem DEIparar» , quas ufque aä tempora D, Tliom^ vel tratìarunt, velinfinua-runt Theologi breviter ponamus ob oculos, fic eas pari Übet. 1. An parentes DElpara^ Icachim & Anna fberint fančii-ficati pnufquam DEIparam conciperent : ut confequenter cx fanfta radice pullularet fanclus ramus : & hoc elt qu^^rerc : ^Ait fuerit B. Y. fanöiificata ante Conceptionem. cgit de hac qu^ftione ipfe S. Thomas^ ut notuin eft. 2. An fernen parentum loachim, & Ann« fuerit purifica-tum, & mundatum ; ex quo deinde formaretur corpus DEIpa-^ xxy eo tempore ? quo inter conjugalcs amplexus (uti loquitur D. Bernaraus ) loachim & Anna commixti funt : hoc eft^u^e-rere^;? B. Y /fanßificata fuerit in ipß Conceptionc materialL Vk deantur Galatiiius, Guerra & ali). 3. An rbstiis ex (emine in matrice D. Annx rccepto formari coeptüs, five coagulum carnis ex (emine parentum formari ccs-ptiim s antequam anima crearetun eique uniretur fuerit purifi-catuaij & mundatum ab originalis peccati infezione : quod ^ alij proponebant ; ^n B, Y^ poft Conceptionem matertalem, ants ii^-ufwncm ardm^ fanßijicata fuerit. De quo ijdem confulendi. 4. An B. Virgo in ipfa anim^ infufione, five in ipfo inftanti animationisj qu^e Conceptio formalis dicitura fuerit fantìifica-ta; ita ut anima ejus nulla macula peccati originalis inficerei tur, fed ab ipfo animationis primo initaiiti, Gratia DEL & fan- ' člicate donaretur : de hoc litisramus hodie cum paucis Thomi-ihs. 5» An B. Virgo poft creationem animse fuor, & ejus ad cor- . pus unionem fanclificata fuerit ; non primo inilanti, fed aliqud exfcquentibus temporis ioftantibus ; itd ut per prius originali peccato fuerit infetìa^» per pofterius ab eo mundata. Hic onvies convenimus, tam antiqui? quam llecentiores ; tàmThomìft^^j quam Scotiftar? & ali), alìxrmando quod fanda fuerit Virgo poft . Conceptionem foraialvrn pdufquAm ck utero aafcerciur. . LIBER in. CAPVT III. S. 5 71 Y. S quasD. Thomas movit de Conceptione B^V^ COaformiterde c&> qii^ pramifimus , ficuti qiurfliorics coxvorum? & antiquiorum produximus icä hic übet pro-dacere quaiftiones D. Thoms in iiäc in^tcriä j ut facilius invcftigai^ iiceat ejus feiifam de Conceptionc formali Virginis. L Ordiamur d primo Scripto S. Dodoris in MagiflriiiTL^ Sent, in co proponit qii.Tftionem De tempore fan^ificatioms. &c articulo I. prathgit hiinc titolimi : Ytrum B. virgo fuerit ante '.fantiißcata $ qtéàm Conceptio eins finiretur. Hanc quaeftioiiem«-fubdiyidit in tres partes > & qu^rit primo an fiierit fančlificata in parcntibiis ante Conccptionem (eminalem ; Yidetur qaodB. "Virgo fanSiifìcata fnerit antcqmm Conceptio carni s eim finir et t'ir, 8c reipondet negativè> quia qnod non efly non potefi fanä^ißcariy fed B. Virgo non fnit anteqmm conciperetur in utero Matris fiia , ergo non fotait ante Conceptionsm fantlificari, &c, Secundò quarrit de.* •Conceptionefeminali 5 quam extendit per totum tcmpus orga-» nìxatioxiis corporis ufque adanimationem exclufivè lumptam % linde dicit : Yidetur quod ante animationem fanSiifìcata fuerit. Et refpondet negative \ quii virtù s agentis prius pervenit ad fibi propinquiora > deinde ad remotiora ; fed anima propinquior eft DEO, quam corpus 5 ergo prius ä DEO debuit fandiHcari anima, quam corpus &c. Tertiò quasritj utriìm fuerit fanftifì-cata ante Nativitatem exutero^ poftquam fcilicet fuit in utero matris , & Concepta feminaliter , & animata feu concepta formaliter : Yideturj qmd nec etiam ante J^tivitatem ex utero. Et refpondet affirmativè > quia tunc B. Virgo jam erat fubje(5l:um gratin caf^ax : Et quid proprium fubiečlnm gratii^ eß rationdiš natura^ ideò ante mfußonem anim(Z rationdis, B. Virgo fanäißcari non potnit. Ecce confultò pra^termiflam qu^ftionem An B. Virgo fandificata fuerit in ipfa aaimatione. Caufam indagabi-musiafri, Xl.Pro:: D' Thö. m ORBIS YOTORVM^ II- Progrcd^'amurad altemm fcriptum in iibros Sententfä-mm cjiifdeitrs. Doäcris, qood infcripfit Annibaldo Cardinali D. ThoM i^QQ prartermifiis daabiis iiipranominatis iini« ^nibald^ cam propoiiits YtrümB^Yirgo fuitin.utemfanQißcatai Etre-mi^d^^. fponder ficut fiipri affirmativè ex duplici ratiöiie, quia ethirju q. Joannes, criam Hieremlas fanäificati leguntiir in utero : &: quia Ecciefia celcbrat ejus Nativitatem^ Hic quoque pra^termittit qusiftioncm hodie celebrem : An in ipfa animse inmfionc fuerit -undiScataB^ V. vel fanditatc donata. ni. Sfipponamus hic etiam Smnmam cflc gcnuinuni par-' tum D. Thom^, & conferamus ejus quscfliones cum prarcedcnr tibuSi n/Duo autem in illa quarrit : I, Vtrum B. Virgo Mater DEI fuerit fanäißcata ante nativi^ tdtem ex HterQ. 2. Ytrum B. Y irgo f uerit fan£lificata ante anitna^, fionem. Ecce iteriìm hic pratermittit quarftionem : '^nrümfuerif : ^ fan£^ificata in ipfaanimatwne quam tarnen coarvus B. Bonaventura fusè tračlavit. Alias porrò quarfèiones non reperio de hac materia apud Dodorem Angelicirm, ex profelìb tracäatas, vel propcfiras ; ut proinde facili conjcduraconcludam ab ipfo jjJam quxHionemij qu^ eft deinftanti animationis;confu]to,& nonabfque rationabili caufapra:termiffam - quam quidein inr-dagabimus iuferiiìs fuo loco. < 'U^V»!?* ^ t u^ r MTi^ T C '^X»^ ^ C w i v L /n Divus Thomas fenfcrit B^ Virgincrn Ccnceptam cum macula Originali , vel fine macula ? aliorum öpiniones^ f \ , Vthoritas dubia folidum nulli fentcnti^t fundamentum praeber. Dubia vero authoritas illà eft> quar in utramql Contro ver/ire partem ^ì Dočiis viris allcgatur. Vndo mirornonnullosj qui m materia de GonceptiòneDEfparr tan-quam certumfufponuntjquod Dl Themas aller^^^ , ac dccu-tri. DiilparäaicumojrigAnalicoüceptami non iicfcij alios più-. riiiios LIBER III. CAPVT III. 5-. fimo^ aliter de S. Dodoris mente opinari, FaciJius illirindn!-geo^quiciomefticis contenti, alicnos noncanmlunt ; fcd prout acccperimt à majoribus ita explicant San(ftuni Pr«ceptorcm. Itìcorum gratiam, ne illos excuict ignorantia, exhibco hoc dircrìos diVersè opinaiites de D. Thoma, ut deinceps fa/tcm ti-midiùs vcl cautiüs ejus authoritate fuam in hoc pundodočtn-mm fulciant. I. Prima Claflis eorum efl? qui dicunt D. Thomam fenfifl'e zc docuifle^ quòd B. Virgo non minus quam ccsteri homincs m Coiiceptione fua fuerit maculata originali peccato , & ab co pofteäj priufqnam ex utero nafceretur, mundata. Ita fentiunt non pauci exDifcipulis DiVi Dodoris , quos non eft oper« pretium hic rccenfere. ConfenfilTe iltis vidcntur etiam ali; nonnulli celcbres Thcologi. Bellarininus, Valentia, Felix, & più-res apud iigidium de'^Prarfentationc. II. Secunda Claffis eft eorum, qu' dicunt planè oppofitum, Bcmpc D. Thomam femper ftetifle p^o Innocentia originali Virginis, docuiflè immunem ab omni peccato originali : & a-öu^li: unde conantur omnia S. Doftoris afferta , qu^abaii is in contrarium aiferuntur, in meliorem partem interpretari? non male ( ut ego quidem mihi perfuadeo ) ipfiufmct S. Dodoris confilioobfecuti , qui ad lìhm quxHioncm Ytmm dubia Jìnt in meliorem panem interpretani t i refpondet affirmative. Sic igi-tur D» Thomam interpretaneur > quus hadenus mihi videre li-cult Andreas Penizzinus, Eugenius Martanellus ejus Compen-diator > Eukbius Nierembergius. Ali) quoque quos folùm ci-tatos reperii non vidi M. Ant, Pa^aus. Philippus Bernal. Anton. Calderonius, Archiep. Granatenfis &c. Dionyfius Carthufianus qui fimpliciter pro pia opinione adducit D' Thomam de locis cjus exphcandis non foJicitus » & alij. Et quod maximi fàci-cndum eft ipfimet D. Themar Sedatores ex eodem Predicatorio Ordine Ioannes Bromiardus. Joannes de Viterbio, Ioannes d S. Thoma. Seraphinus Porreda. Lr.urentius Guttierez. Franci-fcus de Aravio. Leonardus de Vtino. Joannes Viguerius, & alij apud hos citati. Recentiffimè Gafpar Catalan de Monzonis ,in-jfìgni Epìftola ad Michaelem de Lanuza, Equiremeere^ié often-dit D. Thomam Prarceptorem fuum piar fententia? fubkripfiffc. Vidctur etiam in hanc Clallem inclinare Cathannus« L III. Ter- Bromtard.ViterbJoan. a S.Tho.l^orre&a.Guttier^^^^^ apud Ep.Cathar.GpuJc, deCo^^ Brllarm. To, de amijf.gr a. lib. 4. V lent, To,^. d> 2. I. F eh de p ecc. cap. II. Z). Thon^^ 2.2. f. Terii'^X}- Traä.di Sem. D. Thom. Mxrtan^ Specnlo. in Except^ Calderun* in ^ßer^ to. Domi-* nica. Carthuf. depr^'Oit. a* ly. Maracc. m fids Caiet. mihi 42. '€xlmeron. (To. 13. i/^ Ep.cU Rom J. 2. f>ifp^ 51-T^pmfer^ de Co^r. in Epijh Moreil. in I^i'ìin, inf-r.8. Cdthc-r. Opu.fi;. dc On- C* -i ^ f /• ■74 Ö-RÜIS v òr ORT M III. Tertia CiaiSs cos comprehendit 3 qui ajnnt T), mamprobkmaticèdocuiiTe modo haue j modoillain opinio-nem. Ecin hacCialie plarinn finit ; fed inter fe variant lii ultimata ipfiiis mente adltruenda, proiit fcilicet hiiic vel ilJi opinioni adìi^r^iic. Maraccius : qu jd ^ngdicus BoUor in Summ^ ìimoifjcurè affirmayem origiude pù:ccatHm ßnffe a B. Yrrgine con--tf^ztuìn ; afferò iilum non itdfiM'lfe in hxc re conflantem ^ quin etiam ta iSem. &L\ Concsptioni Immxculatà DElpara Libentilfimo caLmo Je fobjlripferit. Sii'nilitcr Perditi, Salazar : ìllud certè dicen^ dum, qiiod de alijsgjràviifimisDotìoribiish^iSienus decrc'pimus^ Di-* ytmThomam hM in doärinit à fcipfo dijjemaneum y & difcordem fmffc. Salmeroii etiam eodem feofii : Tbomzs ipfe diqmndo diter &ßnftt j & fcripftt. Quia & ex Thomiftis complures idem afleveraat -de ilio S. Praceprore, GuiieL Pepin? cùni eum allegaffet pro pia Sexaeeiitia in i. Sear, d. 44-. a. fubdit : Et ^uamins ui aiiterfenferit^ nihUomìnàs excufandus eß ^ co qmd PAM loéiuebamr.ut flures. "Catalan licct ailèrat S. Tfioinam pro pia fimplicitcr ftctiffe fenteiitia dato tarnen non concciia^ ' cooiTariam alieubipropugnaverit inoiiet fuos Còllegas s ver^xs : 0 qmppCyqmci m £ origmalem xent 'J^ce tarnen r* S. Tf207n ts $ Ytrgmem cont disbus 'Ì!4Xtà admonitionem ^ ac do&nmm ipftm fanvii 5 tcnsntur eiui Difcifti'i fsqui öpmionem piam ^ quA ßdbilitur ab eadem fisiße ■fc-ryMam> &c. Ad hanc daffcmxcferendi-Cajctannsj Capreo-lus, Cofcnas de Morclles, Vi.^ceiitiiis Iiiftinianus^Ambrofiiis Cà^ tkcnaus, Sc alij, Cathcrinus ^ De E. Tkom-z, etiam qm.inftg^M TbmijU biXbentiih Capreoks 5 & Caietams ^ fatentnr ingenui in €mn vmè fcripfìjfe^ & peßenus ^ qim mteà fcnpferat re^ tr^^xße. Q^nn ctiam ipß)sThom!ßas in pltnfqne de Thom^ fenf intsr Je di[ctp:,%re. Et ciim d^itidc multaprotuliilet ex S. Tlio^ ma prD pia Sencentia ^ ilibdit tcrvos perfiixd^rijaàs poßcy ^ tentixm probavit^ qnod neque Capreoim -dìuninò ncf^e eß anfeis^ mqnc audtt CaitUnus. QJTc. Lgö iPero optima mim vtdeor conitau^ ra coUigere ; quod S. DoBorco Uimine yeritatis^ qm interius affuie-batijryhoc cdiqumdj pröbavit/imd & nos jentimm^ H^ec ille, iV.Quarra C!ailis eorum eft (ut riiperiorem iabdividamus) qui dicunt, quod S. Thomas quidem dociierit in uno, vel altero loco D Elp^ram cum originali conceptam > fed pofèea retračia« aVctic ; & uJciaii^ ipflus feateatia foent ? Virgiaem iiaemacala^ LIBER L CAPVT III. §. .75 Conceptam. Iti kiiiìt Bernardiiius de Eiiftis, qui ctiam quaiv dam revelatioiiem hac de re prodiicit. loanues Vitalis, qui ailerit à fe vifam, & ledum libelliim Retračfa.donum D.Thoinar: m quo mter catera^ qu£ in Juis Operibiis iudicayit revocando ^ ha/ic '.de maculato Yirgmis ccnceptu retraäavit fcntentiam : Vcrba fuiit VVaddiiigi. Vixit auteni Vitalis Anno 1390. diverfus à Car-dinaJe loaniie Vitali giii Anno 1320. dwuit. cognoniinatus de f iirnoe Eidem, opinioni de retraftatione D. Thomse fujbfcri-biint y Vaddingus^ vel potius Antoiiius a Trcio Epifcopus Car-thaginenfis apud iliumo Ioanaes à Carthagcna. Ioan. Bapr. Xexana. ChanaL & alij^ Favet Martanclliis« Rcvelatiq vero cu-iusiiientionem.facitBuftuSjh^c eft : Dominus Fantinus Epifcopus Patavinus cum aliquando partem D. Thom^ perle-g:eret, & articuJum illuni attigiffeti in quo S. Dodor Virgineni lii originali Conceptam afierit : miravi ccrpit , quòd tantus^ tanique MARI^ fiudiofus Dodor de illius Conceptione itd fev^erè cenHiiilet:. Ac tane quideiii S. Thomas fefe ilH vifendum fiatutiimy quo B. Xirgo peccatum originale contrakere debiierat 5 nifi per Filium[uum ßijjct prafervata. Hanc vifibnem reijcit Saìa-Z2Lr ex triplici capte. i, Qiiia nullo eft fulta fufficienti tefci-monio. Quìa dicitur D. Thomas agnoviiTe in Virgine de-bitum contrahendi peccati originalis. ' 3. Quia interpretatio aliata non poteft commodè aptlri articuìoilìi cercì^s partis Thomas. Econtrd flint conipjnres alij, qui Biiftio furfragùiiru ieruiit, & vi(ìonem ut verarii a^nofcunt^gid. dePr^iencatio-ne. Ioannes Vita h s iup. cit. P. Òieda. Novarinus. Bernal. Car-thagena. Miranda. & ali; quos libro I. rctuli cum de hac age-rem reveìatione. Hic brcvr er ad dubia Salatati dico r. noii^ piitem à Buftiorevelationem confìaam , fed reaue i loanne Vicali; cumucerquehabcarur pro viro dodo Jirerato,& pio. s. quod S. Thomas agnoverit debi um in V.rgine rcfoedu ori-„ginahs peccati, ut pau!ò poft oftendam.. Ncque enim ^am re« j:cnseil dcbm huius noritia in: erThcolo?os.ut de co S.Thomas xieicivifìeputetur; cùm ipfomet Sala^aro tefte taledebi^^urn^ ^gnovermt S. Auguitiniis, & S Anfelmus : & in terminis Scotiis .quiproximead tempora D. Thomas acceffit. quod dida inSpretano optime poiiit aptarinontantum illiloco in - B-ijl^ r. [cr, 7. YitaL m Dcfenfb. Doncept. Y Yadim L Miranda f 23. lib. 2. ca^. 29. Sala?^ c. i. i te Leg, Ječi or. 9. 8. 53. Ioan. Ca>'^ tkag.hjm. I 9. Conce p L L 6. ^dpoL cap, ZI. Ch^viai ßr.j.. /v?. Bufi o s C it. SalaT;^. c. 42. fecido Ä^id. i a, 4» i^. 2. V it ai J Up, Oieda in Inform, c. 4. Trovar, Eki^, L Excurfij BevìiaL Dìfè\ 4, Cä ■liJ o iéthcrin. éeConcep. Tannar. To. 1. JD. 4, 7« d.J. Cifm, ilif^, $03. C^i^t. j .f, q. 17. <«.2. lùXìi.À S. Tk^. inf. jS O R B I S V O T O R V M te Siiniiiitp> fcd pliiribus ? nt tx dicendis conftabit. Noflii tü proinde cur vifioni fides abrogetur. V. Chintz Claffis cft dicentiuni> quòd quidem D. Thomas in Scriptis fuis contrarius Hierit pia? Sentcntia? , & docueric Virgincm conccpram cum originali macula ; fed fi modo vive-r€t r€iTačiarcty qua? dixit ; &c fi viderer modo cckbrari feftuiru Concepcionis, acuti ex fefto Nativicatis concJufic fančtam Vir-ginis Nativitaceni, iti concluderet ex fello Conccptionis San-Äarn Conceptionein. Vndc hi fupponunt, quòd S. Thomas dc-facäopiar nonfubfcripferit fenteaax, fcd folùm oppofi:ar : & ob id r^vocari poffcnt ad i. Claflem. lei fenfit Ioanncs de Ferrano ( rei ut alij fcribunt ) de Fivnapìo Generalis PP, Predicato-rum, ut tcftantur Ambrofius Catherinus > ex codcm Ordino l Tannerus & ali). Et vix reperias prcster paucos Thomiftas, qui non hocipfumfentiatdcD.Thoma. Videatur Epiftola Catalani, & Opufc. Catherini. & Joannes i S. Thoma. apad Cifmon-tanos. Oaincs inquam hoc fcntiunt > quòd fi modò riveret S. Thomas difertè pronuntiaret Vxrginem in fua Conc^tione Im-maculatam, Se melius explicaret illa, q\ix in oppoiamm ride-turdixiiìe. VI. Sexta Clallis corum cft > qui putant S. Thom^m nec favifTc, nec contrarium fuifle piar opinioni ; neque de illa prout defedo in fcholis difputatur agere voluifi'^ ; fcd ;uxtä principia gcneralia> foliìm conimunes fentcntias fuis Scriptis inferviffo. Iti fenut Caictanus in Commentarijs ad 5. p. ciim dicat qusefti-oncmillam ^^B. Virgo fnmt fantiificata in inßamHinfuftonis ani-' m.^ i nondum fuiflc adinventam ; licet in hoc fallatur, ut con-ftat ex didis, & mas^is conftabit ex dicendis. Porredà. Sota. Medina, Se ali) Thomift« apud Ioannem de S- Thoma etiam videatur huic fentetiti« adfavere^ qui pofTunt confuli, VII. Septima Claflìs eft eomm, qui ajunt dubium efle^quid D. Thomas de hac Controvcrfia » qnx modo agitatur de Con-ceptioncpaflira DEIparx^non (oliìmfenfentf fcd etiam fcripfe-rit. Morentur ex eo, quia Opera D. Tho nar diverfimode im-prcfla, variata,trancacarepenuntur,&: in quibufdam Recentio-ribus Codicibus ea,qux Immaculata Conceptioni favere vidc-bantur, fublata funt : iti fencit P. Oieda & cum eo Serranus j mec immeritò. Nam fi vel unum illum locum Commentario^ rum D. Thomx in Epift. ad Galat. ( de quo in£ fuo loco ) re-ijuirasf m ia hodicrais editionibus repeuas š cum tarnen olim i gta- LIBERIIL CAPVT II IV 7- 77 à grävifümis citetor viris 3 od fisnt Turrecremata. Cathcriiius. Dorè Dominicaiii. Aatoafos Cacarus. Petrus Caiii/ìus. Salme-ron» Michael Mediolanciifis. alij. iiüde facile eitconjeduram^ formarCj quòd plura alia fublata fìat ex Opcribns ejus : & eo-écm jure, quo mbiata? ctiamacl^edai ut ootipoffic nifi dubitar! dwinccps, non foliìm qmd D. Tùoaias lèaferit, kd ctmn quid fcnpferit. Vili. Ex modo didis unum qiuß Corollariuin dici poteft, ac obfcrvari, quod nonnulìi PP. Pr^dicatores debili ninnum > ^ incerto fundamcnto fuperacdiiScetit ; quia fciìkct fupponunt: certum» & cvidens S. ThoiBam docuilie quòd DEIpara ßc Con-cepta in peccato originali. Et quia jurant in verba Magiftri, tam ob rem mordiciis adhjrrent ilii fatitcndas, quaf tarnen art-i aliquando äD. Thoma aderta fuerit^meritò daòkari potelhac écbct : ob tantam Authorum etiam Pra^dicatonim difFenfio-Äem de ip/ius mente cótrovertentium > uti e^ adiudis conftat. Hutnanior25 fané forent in Virginem, & obfequeatiores in Ma-fiftrumjfi cum pluribus featirent,& Prasceptorem fuum Ange-Ucum pie interpretarentun prout faciunt ante relati hoc §.1^3. Nam in ambiguis fenfibus melius elt humaniorem ampledi fen-Sentiam: quiz promores e(fe dcbemus ad abfoiyendam , quam ad gondetmdfkdam. Vnde Traianus Auguftus dicebat : Satiusefi impìérikmuYtlinqmfmms^ qnàm iwìOQentcm damnaru f. VII. Praevia quacdam afferta ad invcfligandam veram D.Thom« fcntentiam. HAftenus et lììoram placitis locutus fum , jam accedo propius ad meam mentem aperiendam, & ad determi- ^ndüm quid D. Thomas reipfa docueric de Concepti-one ÜEIparof. unde L AfTcro r. Certumeffe, quòd D. Thomas a^noverit il-lam quarftionem in fcholis hodie comnwnem : DElpara im wzpÄ// mfufioms anim^ ßn£lificata fit. vel gratiä pr^vementc^ ab originalis peccati macula. Moveor ad hoc afle- L t ^ reu- Turretr. Tr. de Concept. Cathcr. Opufc. de Conccptm Dorè im Imag. Yirtu. Cucar. lucid. Canif. Li M 9.6. S dm. Epé Md Ko* 6u /• CHlfì itt'^ terf.fi aut. l' ^rr. ijf. ie a£i. Cär^ obi. l. ahfent^ de posi^ ^ Cdet. 3 .p^ D. Tho. m 3- dijl j. SaJnT. f. /eCHlo Sala'^c.1 51 73r OR BIS VOTÖRVM \ . ^ rendum r.quiaD. Bonaventura co^vus, & familiäris D. Thov m^c illam qu^^ftioneniad longum dedaxit > uri fapri oftcndii ergo fliit hsec qu^sftio jani tunc in fcholas introduda ; quid-quid Caietaiius dicat, tempore D. Thom^e nondiini fiiifle adin-ventam ; quis igitur credat D. Thomse ignotam ? 3. LicetD. Thomasqii:.tóionem hanc ex profeffo tračtare noJuerit j, fedt tarnen exprcffani ejus mentionem fcrlbens in MagiftrumSen-tentiaruiii, in utroque fcripto ^ tam in primò> quam in,fecundOe Et quMem in fecundo ad Annibaldum ( nifi fit ardculiis fuppo-? fì iciiiSj vel depravatus a Succefforibus ) fic ait : in Concia ptirnc ante animx infufmiem fanßißcata fuitf quid proprium fukie^s B/im gratis farii^ißcantis ^fi anima : me in ipfo inßanti infufioms amm£,^!iia fi ficnon contraxiffet originale. ergo iam tunc & ipfo confcio qu^rebatur in fcholis: Vtriim Conceptio forma-JisJeuinfufio> & creatioanimse Virginis potuerit effe, vel fuc-rit fanda. Dixi rejflexe per parenthefim^ nifi fit articulus fappo* qiiiaprcTterfuprä difta > etiam infrä de hoc aiiquid at-^ tingam. Non funt igitur audiendi ^ qui putant tempore D. Thom^ nondunidifputatum de praefervatione Virginis ab ori-? ginali, aut faltem Dodorem Angelicum ejus qu^ftionis noti-tiam non habuilfe > cum ex hoc apparcat contrarium. Porrò jam de hoc inter Theologos non elt difficalras l difficih'us eft invefligare utriim D, Thomas agnovcrit debitum quod habere dicuntur omnes Adx pofteri ad contraheadtiai peccatimi originale, & per quod nonnulli voknit falrare j qua ratione B. Virgo redempta fuerit per Chrillam fi non contraxit originaleu» aäu , quia faltem debitrxem aiferont fuifie« Ferd. Salarariit fup. dixi, cum Revelationem Fantini Epifcopi reijcit, ncgat, quod D. Thomas habuerit notitiam debiti : tum etiam^ quid tra-(^it D. Thomam debitum contrahendi originale in Yirgine agnoyiffe $ qiiodfdifim omninò reor. Curautemita opinetur non aftert ra-tionem. Pace tarnen illius ]L Afferò 2. Probabile effe5 quòd D« Thomas edam debi-tum agnoverit, quod habent omnes Adx pofteri ad contrahen-dum originale peccatiim. Pro quo fciendum id quod alibi fufiiìs pertračio, quid hujus debiti nomine intelligatiir. Et ne longius abcam; accipio iplmfmet Salaxaridefinitionem, Debitum ifind efl obligatio, aut neceffitas moralis contrabendi peccatum originale. Ita deiiniunt cum ìpfo Caietanus? Corduba, Valentia^ Soare^r Väfnue:^/Bdig-rmiaus & ali). Duplex autem flatus tur LIBSR lit CAPVT III. §, 7, tur commanicer debitaoi rcmnu^m fcilicer ? K2- motom cft oligatio illa . qiui:i oiii^es coatmximas m Adamo ceu capire noiìro i proximam vero eft ipfa^iik aecelli:as>qaaiT3 fìnjali in nobis recipimus iit -priiiiüm aniiiiaraar. Alij aliter expeüduntdebitamrcir.ociim , & proximmii : & dicimt qiiod rcmotam fit-inipfo icimnc ; quaado videlicet in Coiiceptione inateriali femsii viri in iiccra.n foernirix defliiit 5 tunc incipit ciebitunrij & iicceilitas remoca 1 .üt is qaipGiieae:^ talifemiiie formabitur, & aaimž doiiabitar, peccatum contrahat quampri-mumfiierit aiiimatas. Proxioiü.n verò diciint cße qiiod 111^ ipfo animatioais iiiilariti contrahitur 5 qaia tunc hominem couccptuai peccati originalis inacalä.reipfa ? & ačiu infici ne-ceflariuni eft. Et fìrmrrar h^c acceptio auchoritate D. An-felmi: Da' immundo Jemine^ &'.mn3iymtatèbm & peceatis concipi, ftc mtcUigipotejì ; nen mfimme fit immuniitia peccati^ aut pecc^ümi ipßim : ßd quia ab ipfifimme 5 & abipfa Comeptione ex qu.t incipit homo eßcy accìpit necejßtxtem^ ut cum habebit ani--m.imrattonxkìn^ habeatpeccati immmditiam y ìlou cjt aliud s t^iiàm peccatum > & iniqmtas* Quo fenfii hxc inteliigenda.fi it coiligere licet ex dičtis Jib, I. liiijiis Opensnibietiam de duplici (debito pliira : hic falficit aotaife divi/ioiiem, quam poto qua-ad urmraqac mzmbmm notam FinlTe D. Thom^e. Nam i. quod attinet debitum in fcmine ve] carne, D. ßonaventara cocevus S. ThomXi claré: Si ergo caro iilainfe&:xftiitj ex fua infeUìone nata erat animam culpa originali inficere. agnofcit aptitiid.nem/imò nccciHutem in carne infeieodi anima originali peccato;quod nihil eft aliud, quam qiioddam debitum ut"contrahatiir peccatum in inilanti animationìs. A ite D B3naventuram Magiftcr SeaceariariKn , in quem D. Thomas (crip/iiv; cjufdem debiti meminit: quod Vitium vel corrwptio fit in carne ante cmiunüio-nem ammxz dfeUii'pröbatHry cum animi infmditurj quäi ex corru^ £ Lione carnism.tc^latur. quafi dÌGerety.fe:us.antc animitionem ,abet dcbitiun , ut quampriinüm fü.Tic aiiimams, contrahat originale. Hoc vero dehit.um noimihms D. Thom^ notiini^ füi&y quim D. Bonaventura, & Ma^illro ; conitat manifelèè cx^plaribüs focis. ^Vnum .adducamus. In 2. Sent. agens do infečtioae qux eft in kminc^ zkt Dtcendim , qnod ilUinfeä^'i y qi࣠eß ifi femiriey ßciit non habet rationsm cnlp^, propriè loquendo, ante i: fißmem amm^, itd me pm^ &c.fedefl defeäus ^jmdam in ^léo^Ufimilimd^ mtWi^ gmermtis mfmia^ wmaliur manet md^ D* ^ nfet de Conc. Yirg. c.f. Bon^v. m n.15« Ma^. m D. Tbo. in I. a. " ad 2). Tho. in 3. d. 30. I. a> 2. D. Tho. ds 9.4. d. J. c/f r/jj. 'Ep. i s. ^nfel. i J Cone. lih, 10* iT. 7- 83 ORBIS VOTORVM mde per peccatum primi hominis ifla infeBia cmfecutiS eßm tota natura humana, ideò ubi irtvenitur jubieÙum fiifceptiynm cuU p^, habi't rationem culp£ m a£lu ; ficut in putro tam nato : uhi vf-rò hoc non inv(f?;it} rnmet in tali inftüione virtus culp^, ut fic caufu culpit effe poffit. Effe in feminis infezione virturem ciilpar, no^ cft aliud,quam efl'e remotum quoddani dcbitiina proveniens i peccato primi parcntis, ut> cùmfiierit illiid fcaicii formaruin^ in corpus animatuin , adcoque fubječlum fufceptivuin cul« par, habeat rationem debiti proximi & caufctipfam culpanì-« Similia vero prarmiferat D. Thomas diftinctione jprafcedcnti, qu^ viden poflhnt ; & alibi fepius ubi adftruir, quod hoc iptoj quia aliquis gcneratur & defccndit ab Adam per feminaierru propagationem, debeat conrrahere peccatum originale. Scd clariùs agensde malo inQuodL facit mcntioncm debiti? quar-rendo auomcdo oremus dimitti nobis debita nofèra, & ait: peti ctiam ciimiffionem peceatorum yel debitorum , quorum unum eß neceffitas generando cum originali peccato. Ecce debitum appel^ Iavit>quod D. Anfelmusvocat folum necelfìtatem. Vocem^ Terò gcnerandi hic paffivè fumit > quia non quserebat in titula articuli Vtriìm parentes generent cum originali peccato» fcd: Vtriìm pofteri Ada? gcnerentur cum originali peccato. Locu-tus promdc eft de debito j quod eft in illis tunc, quando generantun propterea fub difiunčlionc pofuit peccatorum yel debito-' Tumy quia foctusante animationem non eft fubjeftum peccati» bene tamen debiti remoti, prout explicuimus. Qucd autem hic adhibcat verbum aftivum generaridi, parum refert, cum generare ad generari fit relativum ; & quando dicit quod parentes generent cum originali debito, vel peccato non intelligit ipfos cfl'e fubječtum debita Tel peccati, Ted fetum j qui generaIII. Quod debitum remotum in ^lia fignificatione, quod eft in Adamo cen capite humani generis contraÄum D. Thor mas agnoverit certum etiameftì tum i. quia ( ut Salazar docet) nomen> & natura huius debiti non ignorabatur ab antiquis Pa-tribus Auguftinoj Anfelmo , &c. S. Àugoft. debitum appellavic rcatum : Traxit ergo ( homo )reatum, quia unus erat cum illot & in ilio y d quo traxtt. S. Anfelmus idem debitum vocat necelfi-tatem: In udarno o?mes peccavimus , quando tlle peccavit tunc peccayimus ipfh fed quia de ilio futuri eramus,(2!!r tunc fa^ ßa eß ilid neccßaas* ut cum eß^emus pacoi'cfms. Ha:c i D* Tho- au LIBÈ'l Ili. CAVVT tu. §. 7. Si flu kc^a. & cocnita quoraodo poffisnu? dvibii-arc, c ùm & S. Au« guftìnumS. AnCdmiinh&ooidera exìììsiplis übns > )oas ìrcq\icn:cr ckct ? tdm c|iiia ipfe'edam D, i hcmas i^piüs mentionernfacitobUgadonisiliiiis . qua per Adam, ut caput natiirx humane s omnes homiiies obligati iliiit ad contrahei^^ .fi. tiiin contrahendi peccatiim originale. Er in ccn^orc atticul i : Vkcndumy quod neceffarhm efì onmes, qui ex Mamgenermtur per yiarn coitusy peccatimi origindn trahere. Cums ratio ex diät s ac-dpi mcfì. Vbi mox explicat in quo coiiiiftat illiìd debituiiL^ : ießate naturi^, utiflo defcBn carerei:, yel non : jim qm ratio cnlpé ifl' {■iifij f-j^ldi C.4 ^LULlUlf j^Of • w re eft apiid D. Thoinam in aiijs quoque locis, Illum preterire non debeo> in quo exprefsè hac voce dMtum iifiis eft. In 4. Sen.-tentiariim proponit argumentum^ quòd DEVS aliqiiando pra^-lliturus fit Ecclefi^r, ut W'cantur liomines abfque originali, eo-quodEcclefi^ preces fruftari nondcbeant ? quar petit remitti fibì non foliìm peccata/ed etiam debita. Ad quod refpondet : Hoc cfi erroneumdicere^ qnodaliqips fine originali peccato concipia-tur pr^ter Chnßumyquia fic non indigeret redeìnptione per Cbrifium, &c. Oportet Ulitem ponere j quòd quilibet perfonaliter red.emptiofie Chrißi mdigeat ? ììon jblùra raiione natura : liberavi autem à inalo y ycl a debito abfolvi non potefl, nifi qui debitum incurrit, vel in ma-lurndcicäHs eß, Quid clarius ad propofitum adduci pofiet I non femel j fediteriìm fub difiunäione ponit ipfum malum > fai peccatum^ & debitum feu obligationem de qu^ loquimur. Et nifi talitcr iiitelligatur falfum erlt, quod fit crroneum dicere ali-quem fine originali concipi prc^ter Chriflum>faltem poft Sixti-nas Confiitutiones & Concilìum Trideotinum. V t ergo fai-vcturD. Thomas propofitio, & corredioiie nonindigeat, fic in-teIJigidebet , ut ciim omnes indigeant redemptione Chrifìi^ falteni debitum incurrant, licet non omnes aftu m ir ilum deij-ciantur. Hoc advertit doctiffimus loannes aS. Thoma , e/jf-dem Ordinis cum Angelico Doßore 5 qui dixit ad pra^fati ìoci explicationem : Pondera quòd^d liberatimem per Cbrifimn dijiim- £iivè D. Tho, i(L d. q. I. a, in Sol D,Tho. ib. D. Th$. in 4. d* 43* q. I. a* 4. ad Et 5. /?. in ^dd. q^ 7§. t. ad D loan. d S. Tkü. in r. p^To. u Joan, d S, ThQàb^ Tho. de »alo. 4. (f. Q. Th$.m d, q, i. h?' ic. j. lo.xn. d S. Tbo.fnp, ck. §2 O R B IS y Ö ^ ^ , S^i^è ^pßttUt D. Thomas -^cl debuum , ycl cnlpam In eh fW nih m'-.iß.'ci's Et palliò ante dÌ3ferat : Eccediflingmt eöntrahere m^ hm.ytl icbitum tantum.Et paulò polt hanc difiuaélioncm appli-cat Ulis lock D. Thomae in qiiibus vicletur S. Dodor aflcrero DEIparam conceptani cum originali ,inquictis : Ergofißßci" enterfdvat D. Thomms rcdcmptionera per Chriflitm m aliquo 9 qui folüm nxfccrstur cum debito ; mn amplms reqmnt , quandi lo^ui-tHT de Virgine i & infere pro imonyenUnti ; quU alids non indige-TQt redcmptione per ChrijUm ; intelligit enim, qmd non indigeret fi sonciperemr ßi^ debito^ oMt fine peccato : non tarnenß concipcretur ßne peccato, dummodò conciperetur chìh debito in perfona. Scd ne hic Jongiiis iftis immorcmur vidcnda de hoc plura inf. 11. a. s.&fcqq. iV. AfìTero j. Probabile cflTcjqaòd D. Thomas ctìam agno-Terit prarfcrvationem Virginis ab originali macula > fìvc exem-ptioncm per prinicgmm, cjufque poffibilitatem j & modum^. Coiligo id tum ex loco fup. citato , in quo dick peti dimillìo-lìcm peccatorum yeldebitorum^ quorum unum eß necejßtas gene* randi cum originali peccato ; ubi addit prajtereä : cum ergo incon^ yeniensßt dicere^ qnoi oratio totins Eccleß^e non exaudiatur ; vide--ttérquodaliquit in hac temporali yita^ generare poterunt fiUos fine §riginxU peccato. Supponi^ proinde poflìbilem cafum Conce-ptronisune pcccatc^ originali non tantum aétivx , fed etiam^ paffir^>quoQ fieri non p'oteft fine exemptione ä lè^e ordinaria Se unirerfali. Videatur etiam alter fimiJis locusr quem infra p. cxpcndhms. Deinde cùm proponat tàm in Sea£entijs^c|uam in Summa qua^lèionem illam : Ytrum E. Yirgo fuerit ante Jan£fi^ fìcatay qi4im Conceptio eius finiretur ^ qua: eft quarftio de fandifi-catione feminis rei carnis,fiipponit etiam ab aliquibus aflertam prxfervationem animx à macula originali? cujus prarfervationis unus modus ab antiquis effe dicebatur fandificatio foctus ante animationem,de quo alibi agitriiis. Videntur hocipfum adver-tiffe celcbres Thomift« Seraphmus Porreda, & Ioan. ä S. Tho«-ma : quorum ifte fic ait : lUnd eß prA oculis habendtim > ipfiim{ So Thomam ) bsnè adyertiffe omnes modos, quibus poterat contingerc ifla San£tificatio Yirginisy nonJolum modo ordinario^ ficut fit in alijs bominibus ex peccato, fed etiam pr£fcrvatione,ne in iìlud inciderete aut etiam per gratiam diquam ante animationem^ yel collatam ani--m£i vel pHrificmtem materixm femtnalem, aut embryonem. Siini^ jia apud Porreól^m leguntur^ Quibus yerbis bròviter compie- xus LIBER III. CAPVT III. §. f. I5 ms cft omnes ferè rctenim fententias, qua: docebant Im'mcu-latam Conceptioiiem D£lpar^ cxeo, quia vel parentes fiienint fančtificati antequam gencrarent,rel feinen liiit purißcaiiini.ve! foctiis äte animationem mundatiis ab infezione apta nata ani-rnam in conjuocäione fui cum ilJa inficcre 5 vel ipfa anima fančlt creata. Quem vero modum pfscfervationisj cx jam relat is am-pJexatus fit D. Thomas> iiiveftigabimiis deinceps in diccndis, V. Afferò 4. D. Thomam de Conceptione B. Virginis ob-kurc ah'quantum, & drffiimilanter fcripfiiTe i ^CiCoque qui vc^ ' lit veram, & genuinam ejus in hoc punäo fententiam inveftiga-re, folcrti fludio plura ex ipfius Operibus pervolnat, ac combi» aet neceffe efh Moveor ad hoc afferendum i. Qiiiä, ut cx di-Äis apparet, tarn varia de ilio fcnthmt graviffimi viri 3 & celeberrimi Theologi j quorum aliqui pro pia, alij pro oppofita iL lum üctißc ajffirmant ; alij modo huic > modo iJli adhsfifie puw tant ; quod profeßo in aliam caufam refundi non poteft» quam quia mentem fuam non fatis dare explicuk ciim de prar-(enti myllerio Ioqueretur.2. Quiafi verborum ipfius rigori infi* ßatur , non uno m loco negare videtur Immaculatam Conce-ptionem 5 fi vero principijs & rationibus ab ipfo p^ficis, & più« rium locorum combinationi quifoiam inharreat, fatcri debebit cum vice rerfa a^noviflc j & proteiTum effe MARI AM fine originali labe conccpunìé Vndc rede meo jud kio Serranus dixit: licet pro contraria parte communiter ^ ut anteßgnanus adducatur ; ServAU^ vel (ju£ßionemi quam difputarimus non tra6ìavìt, vel fi tračiavit, L a. caf. in ea iuxtà fuinominis expcfttionem gc7ninus,ßve dubim manfn^ aut 29. n. u mflra adh^fit dočlrinx. Dixi, fi verborum ipfius rigori infiftatur negare videtur Immaculatam Conceptionem, quia certe illa^. f . propofitio B. yirgo in originali peccato conceptafmt , quam non ^^ lemel repetit, prima fronte & in rigore verborum negat Con-ceptionem fine macula: fi vero perpendatur ejus ratio propter quam id afferuit, piane oppofitum evincitur. Nam fubdit : pro- ^ ^ ' P' pter quod B, Bernardus fcribit ad Lugdunenfes Conceptionem illius celebrandatn non effe. De quali vero Conceptione S. Bernardiis fcripferit ad Lugdunenfes man feftum eli: cx ipfamet Epiftola.^, ^ & nos fuprà notavimus, nempe de Conceptione materiah fcu feminali , in qua admicti poteft fuiffe pcccatum criginale eo nicdo, quo effe potuit, caufaliter nimirum, non formaliter, & debitum remotum , dicens ordinem adatìualem marulani fu-tuvmi ili mftmti mimmonis, quod pi;e featenci^ non citiciù M 3 Simi- 84- O 11 BIS V O T O R V M rìeciir abioüitc üiDoonere ipiam aliquaado fuiiTe iaqiiiaatam; icd il ratioriem quam adait:^ expendas ; id non lequitun iiti fa-tcaturipfìmei: ejus difcipuli ; aie enim: hoc derogaret dignkati Chrifti j fecimdtlm quam eßmiytrfalls ormmm Sdvatm\ &luprä dixcrat : qmcpinqae modo ante animuioncmB. Yirgo fanäificata jmffi^ty mnc^mm imuniffet rmcuiam origindis culpd, itx non in-dig^4iffet redempnone y & fdntc, qim eflper Chrißim. Ratio igi< tur propter quam viderur afferere contagio originalis culp« iaquinacam, eil bxc j quia nifi fuiiiet inquinata,non fuili'et re-deinpta per Chriftum, quod derogaret dignitati Chrifti. Sed ha^c ratio non convincit animam ipfius adu debuiffe macula peccati inqiiinari , quia redemptionis modus non eft tantum wìiis ille quo deletur in fubjedo pra^exiftens peccati macula_-rj veriìm etiam quo pra^cavetur talis macula, &pra^fervatur anima ne illam incurrat. Ex quibus omnibus coniicitur, quod S. Thomas faìtem obfcurè & dubiè locutus fit de Immaculata» j Conccptione. Et quia quidquid in hac materia dixit, tota m facilè pro pia opinione expiicaripotcft,hincpriufquam id prx-ftem , inquiramcaiifas > propter quaspaulò obfcuriuslocutuf fucrit, cum de Conceptione Virginis ageret. VI. Antonius ä Treio Carthaginen. Epifcopus in Legatio« ne Rc^is Cachoüci apud VVadingum fupponens D, Tnomam V Yadiri'^, utique adh^fille fententi^ plures congerit caufas, propter quas Jc3. 2. ^ varaas fuent S, Dador ; ait enim : Sììn^.p. q. 27. /kc jhmm^y& Of'itt. 4. dibi dixit contrariumyhoc no t dm fuit mutar e Sententiam^ quàrn pro-Lc'^atio., pterßmmam fernet continere modeßiam) nec tàm diCiimt volnit cor-rigersy qiiàm fernet paràm colligere, ne temerè aliquid concederete qiiod ttmc nm viderit ah Ecclefiu prob ^tmn, lietardavit itaquc etm aneg%tiyx jirmiter tenenday commimior fui tempons do6inn:t ? & licet quormdxm Ecclefìamm cidtu ur^eretnr , tarnen feßim illui fune temporis adbnc nm erat abEccleßa Roìn ma miverfaLiter iììlii-* tHtim;nec quo fenfn deberet coli d Tontißcs declaratum^ TrMcrea^ qumd) pro affirm-ttiva ultimum protuüt S. Docior itdìcium , non fa-tis dlfcu ft erat comroverfix^ n^c plures extabant inter Scholaflicos » qui y tidè 5 ^ tcnxciter negatiyarn^ propiignarent Sententtarn : non €ran% quiobijcerenry qui examinxrent tnter fe ed curàac diligentia % qua bis fecHlis fatì>m eß, Sanüjrum Vatrim > <& facr£ Scriptur^ tvßimom^i' uddhuc m^n erat pro negaàva Sententia clariis. aut ma:- nifefim LIBER II L CAPVT IH. §• 7 uMm ncrlejlt fenjus ; non aderatpro e a timo unammis, quem ì^i^ìo p-rfblcmns fidelmm confcnßs. &i\ Ante Trenini Ambrolms Ca-th^riaus de D. Thonm feni-eiitia differens : Doa^r eo iumme ycriutis, quo inUrms ajfieiebatur , hoc aliqmndo probavit, quod (jr no s rmtinms. M quia t une erat alia comrmrnis Magißromm dobtn-nxyciiiemm antiqHorimißntentm adjUptdm prima fade vidchan-^ tu/ry ncque DeiEccleßa qiudqH;im interloqtmta erat bac de re, ipfe (ut eratverèhimilis) mduit hoc fpirim mpHlfiis,alionmì^ cedev^j qtidm prornnm retinere. &c. Giilieimiis Pcpin ciiifdem oixlinis ium Catlveriiio & S. Thoma : & quamms in 3. partem alkerfenfc-ritnihiloynimis sxcufandm efl, eoquodtunc loqucbaturutplnres, Ac-cedat tertius D. Thomms Difdpulus loanaes äS. Thoma: Z)^ perfonxverb concepta an faerh privilegiata, non abflaute anione iosa [eli a3iya Conceptmie^ qp!£ defe inpeceatum ruebat D. Thomas Cathets Opufc. de Concept. L$b* 2. Jo, d, S» Tho.fup. cu. TSlìeremb. Except. pore pore-debebat loqiu propter Komam Ecclefi^ auSioritatem, nondum timo pofmyè fopentiì ^ fcd folàm permittentis opinionempiam. &c. Aliquantiim proprins ad metani Nierembergius ciìm ftatuiffet : Evidens efl em-a locHWm fmiTe > [altem diverfmodè ; nifi dieamus femper fuii^e nrmtirn in Seiuentiapia ; rimatur caufas varietaLis.: .e, 21. "Porrò hac variet^s ßqu^fiäty non procejjìt ex levitate^aiit fiitciu-aäone animi vaciilantis ; me oh pcrplexitatem ; aut ob difficultatem hpuus myftcrij ^ q^étem^i de iliim meritate pendidumfecißmt : fed duntaxh ex eo eyer^it , qmd voliùt fe acco?nmodare Do&oribHs Tarißenßbus^ qui tmore decreti Mauritij Epifcopi Varifienßis ßmm fenp4?r$ pdàm non exùroìne'bant : quapropter in occafionibiis 5 qu(2 fe obtidermt^ locutus ejiy quodfu^t pmdentts vifum eft, iuxtà exigenti--4.ntiliius temporis ac loci. Ex bis modo allatis facile conjedura formali poteft ? cor D, Thomas obkiirids ( uti diximus ) in materia de Conceptione DEIparx iocutus lic : & qiiod ifti Autho-resfentiiuiiide varietate ^ iios de obfuritate poilurniis conje-öare^ cum non piitemiis varium autinconftantem miiTe3& idem modo afiirmajie, modo oegaffe. Dico igitur qiiod D. Thomas non {uis dare & exprefsè adftmxerit DEIparam fine macula«-» originali conceptam, tametfi in plurimis locis eaminfinuaverit has pofie affignari meritò rationes i. quia in Scnptis üiis noru aìmd tradere intendebat, quam communes ad id ufque tempo-ris inrcholisreceptasfenteatias , quas inter nondum erat illa_» de aaimatioiie Virginis fine macula originali. Difputabatur M 3 qui- rrec$ aptid VYadd. Le^^at. feä, 2. erat. 4. Telix de pec C.C.II. Diif. 1. dub. & U ORStS VOTORVM quidem jätn tunc de inftanti Conccptionis > uti tum cri D. Bo^ naventiir:? > tum ex ipfiiifmct Angelid Dodoris Operibus coi-kgimusj Ted nondum erat communis Sententia , proptereima* Juit illam infinuare quam clarè tradcre. 3. Quia habuit refpe-öum Decreti Panficnfis, & Scholar illius illä a:tate florentilfimar: quod decretum licet foldm de Concepticne feminali latum^pu^ tabatur tarnen ä nonnullis extendi ad ilJam quarftionem : fi. y irgo fueritprAventa dgratia, & in ipfa fui ammauqnc fanßa^ Vnde licet de hac etiam quarftione aliqui tradarent infcholisi communiter tarnen inclinabant in negativamcjus parrem. D« yiiomas vero maluit de ca obfcurids loqui, quam vd negare cä communi, & Marianum honorem imminuere ; vel affirmarcji particularidodrina, & videri affedare novitatem j aut fingula-ritatem. 5. Quia nondum conftabat de fcnüi Roman;c Eccie« jfiar, cujus determinationem ( ficuri anteipfum S. Bernardus)hac in quceftione exfpedabat, dičhirus aliäs citri omnem racilia-tionem de Conceptione formali Virginis, five de ejus Natività-te in utero» qiioadixit de Nativitate ex utero t quòdfcilicet fuerit fanfta, & Immaculata fine labe originali. Et quamvii» non uno in loco clarè & exprefsé tradat piam fentcntiam S.Thomas, in genere tamen de tota ejus circa hoc punčtum dodrina loquendo> & conferendo omnia loca ^ in quibus de hac materia indireftè aliquid dixit^ fäitendum eft, illum obfcurum fuifl'of nec fé fatis aperuiffe. VII. Anero 5. Do Thomas Dodor Angdicus in plurimic locis fuorum Operum infìnuavit, docuit^Sc aftèruit B. Virginem cfle coticeptam fine macula originali , effe exemptam fpeciali privilegio ab univerfali lege, fumé fanöam in inflanti infufioni« anima: five in Conceptione formali. Imo quod implius eft D% IThomas nufquam docuit, quod DElpara in liii animatione adii contraxerit maculam crigmali peccati. Dicerem etiam,quoci Treius dixit ad Paulum Pa V. D. Thomam inter Scholafticos pri--mum piam Scriptis commend t ffe Jententiamy nifi Se Magiflrum Sen-tentiarum putarem pro eadem Itetiffc) uti fupra infinuavi , & ccrius eflem de S. Dcdoris Prseceptore Alexandro Alenfi,guod eidem fententio: fuffragium ruJerir, fi non in Commentarijs ad MagilfrurnSent. faltem in pet uliari libello, de quo alibi Porrò kxc afiirtioj c]uce totius hujus Capitis fcopus eft> duas habet pó^r^es. Vna city quod D.Thomas docuerit piam fententiam ; al-ter^ vcrò; quod aanquaai docucrit oppofiam. Hoc opusj hic hbo^ LI?IER HI. CAFVT IlL 8. S7 labor Jim eil oftendere , Sc probare quod afientur. Aliquot iahujUEafiertigradsmpr^iniffiiantparagraphi, pluresfu^^fs-queurur,in qaibusbrcvifcrj & fuccindò prxcermi/iis objedio-Hibus> & impugnationibasjconsbor evincere,qiiod affirmo ; 8c (ut cum Joanne d S. Thouia loqiiar) Sicut D. Thom zs ab altjs au- lO. d S. ßoribus in (mm fenjum aädacitur, icà nobis licebit vermi ülim fen- Tho. cit« ftm indagare. Admitto autem omnia Opera, qux ipfi attribu- %■ init» »ntur,licet de aliquibui meritò poilens dubitare, Sit igitur. V / / /. D. Thomas docuit B, Virgincm fine labs originali Conc€ptan% ExThomo VLOperum. L o C V s I. 1. ORdior i Tomo Sesto Operum Dodon's Angelici 5 ^Ui condnct Primum Scriptum ini. Se 2. Sententiamm, om-nußis prioribusj qui Philofophiam concernunt > (ervatu-rus deinceps ordinem j quem Romana Editioin Divi Operibuf difpofuit. Eruiit igitur argumenta promifcua> partim infiapa-tiva, partim aflfertiva, partim dedučla ex principijs pofitisj pro-ut fcilic et librorum, & Operum ordo tulerit. In primo Sen-tentiarum occurrit L Primus Locus : ^d ili ud, quod obijcitur de B. V irgme di- D. Tho. im tendum efiy qmd differt purimis augmcntumy &cbaritatis. Ung-^ l. difl.^ 17. mentum cnim puritatis eß^ fecundùm receff'um d contrario : & quid a. mB.Virginefuit depurano ab omni peccato , ideò pervenit ad (um- ad^. mim puritatis ; Sub DEO tarnen, in quo non efl aliqua potentia de-- Lodus ^ciendiy quit efl in qualibet creatura quantum in fe efl.Cbaritatis au-Sem augmentum eß per acceffum ad divinam bonitatem, & ideò non bxbuit B. Virgo fummam charitatem , qua maior non poffit intelligi^ quia etiam profecit in charitate^ Cr gratia. Hìq locus utcunque clarus, pWa coatiact argumentajqu^ bus Ti'obatio I* 88 ORBIS VOTORVM bus adftrultur iiinoceiitia DEIpar^t origindis. Et quidcou vis argumenti eft in affignata difparitate augmenti pnritatis.oc charitatis : charitatem flipponit augmentabilem in^infinitiirn, adeoq; non dari tarn perrcctam , quin fempcr dari pofiit perfe" dior; puritatemvcrotantam aditruiteffepoliibilem, iit major fub D E O nequeat intelligi , & talem puritatem afiirmat fiiiffe in Virgine. Ratio difparitatis eli, quia purità^ augetur per receffuin ä contrarior Charitas vero per acceffum ad DÈVM: recefliis ä contrario confiftit quodammodo in indivifibili, quia hocipfo) quòd quis recedat ä maio, & d peccato , purus eli ; lì recedat ab omni peccato, tam purus eft y ut purior efiè noru ^oflic. Acceflns econtra ad DEVM non confiftit indivii7biii^ : e'd quantum^unque quisaccedatadDEVM? femper adhucha-bebit, u lonir magiS accedere, & ilii fe conjungei'e ; ciìin fit limitata:: virtutis , & DEVS illimitata perfedionis : unde fiqiiis vellet charitatem in fummo ergi DEVM habere, deberet tantum DEVM diligere quantum diJigibih's eft^ & quia infinite di-ligibilis eft > non poteft irà diligi ä creatura ßnkx vivtiitis, Sc perFečtionis ; adeoq; dato quocunq; gradu charitatis in creatura, femper erit poffibiiis major ? & major. Aliud eft de aug-memo puritatis ^ in qua perveniri poteft in hoc rerum ftatu ad gradum perfectilIimum>quo major dari non poffit, quid terminus aquo j quem puritas refpicit , eft peccatum ; ä quo fi totaliter recedatiir, hocipfo habetur puritas in fummo. Ex hac dočtrina fubfuniit D. Thomas : B. Virgo receffit totaliter ab omnipeccato 5 ergo pervenir ad fummum puritatis, qua? dari poteil: in hoc rerum ftatu. Et quid fubfumpta propontio uni-verlaiis eft-? fupponit pro omnieo > quod habet rationem peccati, & licet dicere : receiTit ab aftuali mortali , ab aduali veniali, ab aäuali originali : ergo in Conceptione fua formali fuit iìnmunisì & libera ab originali labe. Argumentum mihi vidé-tur clariitlmum, licet S. Dodor non faciat mentionem origina-lis peccati, aut Conceptionis. Et quidquid effugiorum qu^ri-tur ä nonnullis oppoiiaim fcntientibus 5 id vanum eft. ' 2. Ex iilaDivi Thomas propofitioneformaripoteft hoc argumentu: In B. Virgine fuit depuratio:» & rccclTus ab omnipeccato, ut pervenerit ad fummum puritatis infra DEVM poiiibilis ; atqui Ii ahquando fuiffet maculata originali peccato? vel per unicum inftans indivifibüe , non receffiiìet ab omni peccato, nec perve-fiiffct ad àunnium puritatis iiifrà DEVM poiiibilis,ergo ut vera fit L 1 15 JE R Ili. CAP V i 11. S. 3. _ ^^ _ L D. Thorna: propoßtio dicidebet, qiiòd proniiiìa'difereiuia ::mporis B. Virgo maculata facrit origiiiaJi peccato, ma^oreft L flioiiicT. probatur : Puritas (iirnma fiib D£0 ilh cil i i.. ' LIBÄR III. CA (II. S. fit tempons 1). TlioiiicT. minor probatur : Puntasfiirnm ut jpfc S. Doctor hoc loco inniiit, quc^ ita rcccdìt Ah orani pe rato, ut pr^rrer niidam potentiamdeficieridi, nih/il habeat dei fìibilc ; icd talis puritas eiè foliìm üla, qiise cxcludit non foJdm cmne peccatuni perionalCs fcd etiam originale quoa-d acmaici)i niacuiam :> ergo talis puritas fiiit in B. Virgincj ergo fili. Virgo aliquando maculata ruifièt originali peccato $ vel per uaiciiin indivifibile inltans, non pervenilTet ad furnmum. puritatis infrà DEVMpoffibilis, Haue fuiiTe mentem S. Dočtoris hoc loco? patet tiìm ex contextii 5 tiim ex ipfo argumento 5 tüm ex alio fi-inili loco , quem paulò poli adducam ; unde hic non immora^ bor : Sokìm obfervo, quòd hic D. Thomas pluribus incuicet Innocentiam originalem DEIpara?^ licet univerfaliter loquatur. Namdicit : B* 'Ytrgtnc fuit depuratio ab omni peccato > quod folum füfficiens eilet ad aflerendam Immaciilatam Conceptio-nem : fed non contentus irto , adjungit : pervenit adfiimmnm puntatisi quo idem iterum confìrmat. Imo addit, & ter tium : Sub DUO tarnen ^ in quo non eß aliquapotcììtia deficiendi^ ufoninc omninò ačtuale peccatum excludat tàm perfonale? quam originale^ & folam defidendi feu peccandi potentiam Virgini re-finquat 3 ut potuerit quidem quantum in j'e ^r^f deficere, & a-duaiiter labi in originale, imo &perfonale pcccatum> led nini-quam tamen lapfa fit. Habemusigitur jam unum locum , ex quo colligimus Divum Thomam pi^ fentcntix de Immaculata^ Conceptione Virginis tulifìe fuftragium, IL Alter locuseft in i. diiì. 44. ubi S. Dodor DEToar^ ^.r quandam infinitatem tribuit. C^^rit enim in Articulo ^ V- ^^^ trum DRY S potuerit facere himanitatem Chrifiimeliorem, quam fit ? & eadem occafione , utriìm potuerit facere aliquid melius ß. Virgine :; Yidetur , quod nec B. Yirgine, quiaJecundum Unfel- , mum decuìt.ut Virgo,quam BEY S unigenito Fitto fuo pr^paravit in ^^^^^ Matrem^ ed puntate nit er et, qua maior [ub DEO neqnit intellm;fed nihil potefl BEY S facere, quod fihimbonitate, velpuritate aquetur; ergòvidetur quod nihil melius B. Virgine facere poffit. Refpondet deinde, & concluditi Bonitas creatura dupliciter confiderari po-ttß : aut qu£ efiipfms in fe abfolutè, & fic qualibet creatura potefi ejfe altquidmelius: aut per comparationem ad bonumincreatumyér iicdigmtas creatura recipit quandam infìnitatem ex infinito cui cc?n- N para- I. difi, 44. q* I. a* Tryb^tb ORBIS VOTORVM pizratur ; ßciit hrtmznx nMura , in quantum eß mitciT) EO > Yir^o va qismtitm eß Mater DEL Et fubdit poft paucula : tonobUiori comparamne in DEV M ref&nHrymbilius eß ; &fic hu- raancf, n-atwcx m Chrißo nobililßim eß 1 (^HliZ pCT HillOHSiit CQYYlpClYCltUi ai DE YM ; & pofi ß. Yirgo y de cuins utero cciro divinitati unita % aif^mpta eß i & ßc deinceps. Cui difcurfui hxc inert eaergia«#. Creatura, qua talis nunquam datar perfeäiffi T?a, & tarn perfecta, quia perfedior lcinper ä DEO produci poffit : datur tarnen creatura perfediffima, & qua melior à DEO produci nort poffit, fiper unioneai aliquam, & conjunčtionem comparetur cum infinito : & fic humana natura in Chrifto , non quidem fe-cundüin fe> fed per comparationem ad DEVM, nve in quantum eil unitaDEO refi nobiliffinia ^ & perfeftiffima ; habet quan-dam infiaitatem. Poll illam yerò proximum perfečtionis locuni obtinet, & habet quandam infinitatem, ex termino ad quem-i comparatur, B. Virgo j quatenüs Mater Filij DEI: &poii hanc caetera. Argumentum hoc:ä Maternitate Virginis defumptum adprobandam omnem dabilem, & fummam perfedronem^ iix^ qua etiam Innocentia origiiia:Hs contineri .debet^ eil fundamen-tum omnium Affertionumjheologicarum deDElpara, Quid-guid enim MARI^ at tribiiunt fiue Patres, fi ve Theologi, omnc id attribüuntpropter maternitatem eiufdem, qua Mater efieda eft Filii DEL Vnde rede infert D. ThomasVirgo nobilif-fima cotiiparatione referturinDEVMpofthumanam naturam Chrifti^ quia eius Mater ef&da eft ; ergo poft humanam naturam Chrifti habet maximam quandam infinitatem perfedio-nis, adeò ut DEVS taliMatre, cum tali comparatione confide-tata, meliorem producere non poffitr. quibus breviter ar-guo I.B. Virgo{ecundiimS. Thomamhabet quandam infinita-temperFedionis proptermaternitatem, ergo fuit immunis, & libera ab omni macula originaHs peccati! cum;immunitas ejuf-modi contineatur in iiiainnaitate perfedionis. 2. luxta-commune axioma Philofophorum: Jnßnitum eßjllud , cui nihil deefl; ergo infinitü in perledione imaginabili fub^Chrifto,eft illud,cui nihil de€ftperfedionis iub Chriftojfcd tale infinitum perfedio« nis reperiiur in B. Virgine(vel infinitu puritatis prout pofuit in obiedionejergo nihil perfedionis vel puritatis imaginabiiis dseft B. Virgini. Atqui perfedio illa ieu puritas,qu^ eft Inno-centia origmalis, & immunitas ab aduali infcdione peccati » licet noniitimumiasä debito illias,eft imaeinabilis fiibDEO» ftfb LIBER III. CAPVT III. f. g. pr ftil) Cnrifto ; ergo tališ defatìo fiiit in B. Virgine. ^übaini-ptum probatur quia per hoc qiiòd Virgo non fucnc ÌDfcàx^ €rii:{inali peccato in fua Gonceptione? non Requip ara t tir Chrilto; quia Ghriftusnecpotentiam quidem habuic ad coiitraliencum originalepeccatUjin B. Virgine vcròpotentia talis admittipo-uä] & dcbitum faitem remótum; licer aclii non contraxerit o-tiginaJe^ ac proinde fufficienter eins puntas erit fub DEO:, fub Ciirifto, Siqiiidem hoc argumentum ä maternitate Virginis dcfumptum fepiiis recurret? hic foitìm adijcio> quod Alexander Pa. V. ante Pontificar um de hoc argumento & ante ipfuni ab i-^.fo citatus Petrus Aureolus Card: fenfit. Expjendens enim il-am fententiam Auguftini : De M^ìU^ credenium non videtur, nec £ßfnabile illiid; cums ^ßmationemprocul peliit ^ in^fiimabile mwmsy quodaccepit. Statim fubiungit ex fuo ingenio t fed certn eflj (]uèd Matcrnitas DLIycaufalitas omntsgratin jprincipaiio dimn^-pacisycharitansy& a/niciti^srepellit cefimdtwnem omnispeccati. Ina/ima bile enimeft, principium amiciti^ß effe filiam cdtj y principitim charitatis & pacisfejje filiam im ; Matrem DEL eff ^ fin^am peccatr. Ergo hoc omninò effe non debuit fecundum ^ugufliìium. Et certè fi meritò Virginem appellare pofiumus ciim Dionyfio Carthufi-ano Tatri £temo comparenialem, cur non etiam. agnofcamus cum D. Thoma quodaniodo infinith dignam ex infinito cui ccmparatur ? in quantum efl Mater DEL ac confequentcr etiam aliquateniìs T atri eterna conipur am, id efl intct'puros boivìncs tam puram, ut purior fub DEO intelligi nequaquam poffit, tam puram ut nec originahs quidem macul^e contagiöne infeöa fuerit .x At-que Ita habemus alterum D. Thomas tefìimonium pro Innocen-tia Virginis originali. Ili. Tertius locus habetur ibidem, & eft repetitio primi cum exprefìa, determinatione^quod tam pura fuerit Vitro pa-rens>ut etiam immnnis fuerit à macula originah'. Dicendum, qtiòd puntaš mtendttur per receffum à contrarioy & ideò potefi ale-quid creatum mvemri, quo nihil purms effe potefi in rebus creatis.fi nulla contagioìie peccati inquinatum fit talis ftiit puritas B. Y ir-gimsy quce d peccato originali, & aßuaii immunisfuit : fuit tarnen fub DEOy in quantum erat in ea potcntia adpeecandunu Sed bcnitas in-tcnditurper acceffum ad terminum.quciin infinit um diRat, rnde quohbet finito bono potefi alt quid melws fieri. Qiiid r^n plius de fi-deremus ä Do dorè Angehco tefìimonij proliinocentia Virginis ©nginaJi? Certè hic locus evidcns cfì aficrtio pia fcntcnti^r,. N 2 ut ^ug, [e/ de ^fi fumpt, Y, Tet. de C and* iyi 5. fient. c>, Tet. ^ur TraSl. de Conc,\ Carthufi tn cap, I . Luc. D. Tho. è I. d^ 44. ad j. Locus, ^ì'obaìw ^nfeL Hb. de Cone ep L Eomv. in ^robath 4- Trohath 91 ORBIS V O T O R V M ut ipfi n:t: adverfarij htcn cogaiitiir. Et licet de toto ^«Äcra dm do5trinr loquendo in hac materia obfcunim fuifle pro-nuatiau^^rim , cuin non paucas pro pia fententia alTcrtionesj aUjs appareateròppofitis, ceu Solem nubibus obfufcaverit; ni-lylommus hic euai clariflimc pro Immaculata Conceptiono ÜctilTc, cum omiiibns fere Theologis, pronuntio, IpfimetTho-^ miiit, qui fcrè foli ( non tamen oìnnes ) negant S. Docäoreiu^ nobifcum fenfiife ? hunc locumpro Immaculata Conceptione facere, eoipfo fatentun quòd dicant : lìandum effe do&rinss e-ius in/limila tradì qur eli ultimi voluntas,& teftamentum S. Dodoris j nec curandumquid fcripferit in primum fenten-' tiarum. Iti quippe communiter refpondere folent , ciìm illis obijcitur ifte locus. Sed age expendamus S. Dočtoris verba, & plura ex ijs eruamus argumenta. Primo quidam, ciìm Docìor Aagelicus fibi objecent authoritatem S. Anfelmi: Decmt ut virgo e^ puntate niteret qnxmtiorßhDEO neqmt intelligiy(^2^mq\xt^ uti jacetadmiferit, concedendo B. Virginem debuifle tim puram e(fe, ut fub DEOpuriorefle non poiFet; co fenfu dicendus cft authoritatem admififle, quo fenfu a Scholafticis tunc tem-poris accipiebatur ; fed certum eft, quòd ipfius tempore fcho-laftici (licet pauci) qui aflerebant Virginemfine originali peccato Conceptam > affertionem fuam probaverint ex hac eadem S. Anfelmi authoritate,( utipatet in D.Bonaventura, qui pri-mum argumentum pro pia Sententia ex illa defump/ìt) ergo D. Thomas in hoc eo'iem fenfu liane authoritatem admifit ? ergo hocipfo afTeruit DEIparam fine macula conceptam. Secundò cùm fit idem hic locus cum eo quem fupraretulimus n. i.eadem hic recurrunt argumenta pro intelligendo fenfu D. Tho-m^. Tertiò fpccialiter hic conliderandum, quòd S. Doclor af-icvàtnìhUpiirms ejfepoß^e in rebus creatisi B, Yirgine y fed fi B. Virgo aliquando maculata fuifTet originali macula > potuiffet efie aliquidpuriusipfa > nempe talis creatura rationalis , qu« nunquammacularetur ullo peccato etiam originali > quaieni--non implicare alibi dare fupponit i ergo ex mente , & dodrina S. Tlìonia: B. Virgo nunquam fuit maculata originali peccato. Quarto : particuia illa nullà eft negativa , & univerfalis : nega-tioncs autem fuiit milignaiis natura: qu^ negant quidquid poli fé inveniiint : ciim ergo dicat S. Thomas B. Virginem nulla con--tagione peccati inqiunatam fuijfcj libcratcam ao omni omnind contazione peccati^crgò etiam. à con t agioiie peccati originalis- Quia- LIBER in. CAFVT lit S. Quinto maxime no tanda funt illa : d peccato ortginaUj & aUmli immtmis [nit , qu^fiint expiicativa fapenorum ^ & clarè dcccv^ nentia pro laaocentia DEIpara. Nam eße immunem ä peccato eil nunquam cootraxiße niium peccatumjcrgoeire imma-nem ab origiiialb eftnunqiiam contraxiflepeccatum originale. Quod quidemfacilèoftenditur , tümr. quia Uh voximmmis^ feu immunitas fonat peuitus liberam , prorfus alienam a pecca-tOy prout explicant ipii Thomifta?. Catherinus : Vox illa immu-^: nisi perpetuam fignißcat abfolutionem ab ea re^ d q/da dkitur quis im-^ mmis, Gafpar Catalan : Yox immtmis itlam fuiße exemptam ac pr^jervatam exfpecUii Trivilegio ßgnificat. Sic eriam intellexit FepinuSjqui huac locum D. Thom^e pro pia Sententia adducens ait : Tradičiis omnibus non ininrici connumerandus e/i B, Thomas de Aquino-i laushonor & gloria Ordtnis Vrdßdicatorum 9 qui in i. Senu d. 44. a, 3. in foliuione ad tertmm dicit: B. V irgofmt immimis ab origmaiis & a£Ìmlipeccato, tùm 2. quiaS. Thomas hoc loco ab-ftrahitab omni ditfcxentia temporis ; ergo fimpliciter ^ &ab-foliitè dicendo : [kit immmis ab originali^ dick immunem 5 ac li'-berani fiiifie pro omni differentiaj ergo etiam dicit immunem in inftanti animatioriis- tiìm 3. quia pariformiter loquitur de immuiiitate ab originali^ & ab aftualiperfonali peccato ; &fì-cut dicit imjiiuncm ab ačtuali 5 ita & immunem ab originali ; fed ab aftuali fiiit B Virgo prajfervata, ut nunqiiam in iìlud Ja-beretur ^ ergò hac. voce alibi petuam, defìniens enim Virginitatem, ait : Dxcrdim.qfdodno'^ men Yirginitatis d v ir or e ßmptum vide tur : (& ßc ut illud dicitur yiyms-,& inßiioyirore peyßßere ^ quöd non eß ex fi^.perabundantia calori s adufiione'rn e Xpert um : itd etiam Ytyginitas hoc mportat, qnodperf ma, cui intft^ inmtmisßt a concHpifcentÌ£ adi^fiione. Qnx ■cerfè definitio falla effet, nifi per vocem immmiis perpetua de- iiotaretur immunitas, quia Vir^iiiitas in mimniol^fa , ceflac effe V/rginitas. Clariiìs adhuc, & in materia ad propofitum , CLÌm qua^^iiviflet : Ytrùm Caro Chrijìim Tatnbus fucnt peccato ob-Koxia^ Rcfpondit in corpore articuli : quod tota caro antiquo-^ YHmVatrumfukpeccato obnoxia , nec fuit in eisaliquid d peccato imrnune , de quo poßmodum Corpus Chrifii formaretur. Vide quo fenfu adhibeat ly immune, quod fcilicet nullo modo, vel in mimmo fi: contaminatum originali peccato, de quo fuit qiixHio. Pari ratioae fubdidit infra : quod Chriflus dicitur primitias noflr^ ^ S natura etimi ab originali. tiim4. q^naipfeS. Thomas ufus eft , & intellejdt imuiiinitatem per- B. The. a . I. in D. Tho. p^q.31. D. Thonu ib. ad 2. Cather. OpHfc, de Concept. lib. 3. Ctthcr, fup> cit^ Marta-7jelL in Spec. mihi pag.2^. CapreoL in s^diß^^ o 94 ORBIS VOTORVM mtnm alpmpßße. &c, "^on antem hoc intdligitur^ fecundüm con^ tinuationsm puritatis ; ita feilte et qt4oi ilice caro puri hominis conferà yaretur d peccato immunis > u fquè ad formationcm Corporis Chriflt. Ecce quid apiid S, Thomam fignificeteffe à peccato immimem,-Clini loquitur de peccato orignali ì nunqiiam yidelicct infedum elle maciila originalis peccati. IV. Ad huac porrò lociim aliqua fpecialiter adhue obfer-randa, i. Oinivideant oppefita? partis alTertores y quod D.Thomas tam clarè pro pia Sententia pronimtiaycrit 5 recurrunt ad varias textus explicationesjfed qua afferuntur d Thomifàsglof-fc2 ad htmc locum reeipienda /lon funt inqiiit ex eorummet numero Ambrofius Catlieriniis. Nominatim verò^ ut ait Martanellas ; Hic faltat CapveoltiSi dicens ex verBis ifiis non haberi B. Yìrgineni in primo Conceptionis iuflanti puritateìu à peccato originali adeptamfH" iffcy fed pofl janctificationem. Ynde benè fìat quòd fuerit Concepta in peccato originali 3 & tandem dicìampuritatem dir er fi s menßms habuerit. T^m&pueri baptÌ7^atidicuntur immunes àp?.ccato ori-^ ginctliyquamiiis illud contraxevint. Sed quis non videt Rune fai-tum ? Contrahere originale? & mundari ab ilio, non eft fum-ma puritasj qua major fub DEO non poffit inteliigi : nec pueri polt baptifmum dicuntur habere talem puritatem : ergòcum^ alTerat S. Thomas DEIparam in fummo gradu poffibili infni DEVM puram fliiffe , & immunem ab originali , evidenseftr quòd illamabfolvat etiamä primo inftanti, dicendo fuiiìè immunem ab originali. Deinde/acc inter fe convcniunt, J^m ahi" dem diamty^uod Tbcìnas intellexit eam immunem, ab originali poß primam fanaificationem j qua fuit in utero : quidam vero d die fe^ cund£ fanSìtficationis ? quando irerbum DEI concepita Annonfri-Tola funt hxc effugia ? Si per vocern immunis D. Thomas intel-ligit mundatam ä pr^exiftente peccato originali 5 ergo etiairu intelligit mundatam ä pra^exiftente peccato ačtuali perfonali; Clini eandem vocem fine diftindione applicet DEIpara: refpc-cìu utriufque peccati ; fed non audebit dicere Capreoius, quòd fuerit mundata ä pr^exifiente peccato atìuali perfonali poft primum inftans conceptionis > ergo nec audebit dicere ( multò miniìs ali; pofl fecundam fanäiiicationem ) quòd fuerit mundata i prxexiftére peccato originalimifi veiint illam notam innrere fuo Sančto Prxceptorijquòd in una eademq; voce immunis grquivocare voluerit. Veriìm hac ratione > & bene advertir P. F. LIBE'R IM. ;C Ar> V T Ii L K. P. F. Citalari ; Doctor mu loqiimttir prüdem er, a,in t^m- ^^^^^^ ^^ qiixm rh^obgiis , utendo.M ma ac eadem propajimne ycrbo mmn- ^ ^^^ nis cum tanta Mquivocatione, acyarktateßgmßcatiouHm. , Imo ut ^^ ejus Collega Cathcriìius dicit : m^nßroß claHdicßrctJh^modk yß Lanura. üb oMudiimmmis perpetrò diceretm ab ßrigimü vero d prima fan- cathmm Bißcationey vtlqmd abfurdms e ff s t, &à fecunda quando concepii: r ^^^^ ' Tilium, Proptereà alij conviaicJaritate aflcrti coiifugmat ad ^ retračlatioiiem,dicuntq; D. Thomamid, quod in i. Sententia-rum pro omnimoda Virginis ianoccatia pronuatiaverat ^ in«» tertio deinde retradaffc. "JVcriìm per hoc nihil confulunt cau-ix fuse,quid SančlumPr^ceptorem incoftantem faciunt,nec pqf-funt oftendere ullumretfadationis indicium, ciìmnullam fa-ciat mentionem in tertio Sent. ejus, quod afferuit in primo. P. Fr. Cofmas MoreJIes in Editione Operum D. Thom^e Aatver- MoreU. piana uti prarfeyenint priniarfoJia, rei Moguntina uti habetur ad i^fcMU paflim in calce librorum Aaao 1Ö12. repofuit ad marginem ci- d, tati texrüs h^c yerba : ßppoßtum 3. p. Summce-q. 27. a. i. quibus fatetur ingenue ? quod S. Thomas in i. Scntentiarunu. agnoverit/ImmacuIataraConceptionem ; licet fallatur> quod 3utet oppofitum haberi p. Siimmx, ut fuo loco dicemus. Ex lis obferTO 2. quod cum tam celcbres D. Thomx difcipuli a-gnolcant S. Dočlorem/ano faltem in loco(iit decceteris fileam) docoifie pia fcntcntizm ; debuiflènt ccsteri fequaces/aitem dubitare de cpis mente& non io alteram controvcrlìae partcrru> ■eftj.tamanimosèraereo debereiit rane iocum , & aiios Jimlles pra? omnibus adducerer & alios obfcuriores in meliorem partem in-terpretari. '^Obfer'/o 5. quod tamecii malta ex D. Thom^e O-peribus ( ut faprä rctuli ) expun(a:a5 & abrafa fiat ^ hic tameru locus tarn Claras ? & efficax^ pro Innocentia originali DElpar^s integer remanferit ^quod quidem Divin.^ Providentiaadfcri-bendum eft. :;'Sed ut fuiffet expanäas ^ non fallerent nos vetu-fti Codices , -^quorum unum in pergamena Icriptum mihi yiderc licuit in Bibliotheca Acadeoiicci Vienneofi, guiciim fueritM» Petri dePuIcka circa annum 1400. & ab.aiio feniore Dočloro fibi donatum ajtteßetar diäus Magifter > pronum xft conjefta-re , quod confcriptus foerit proximè ad tempora D. Thom^r. Ineo verba fupräcitata fidelster reperiontur defcripta , & ad marginem rubrica ejufdem antiqui charaäeris : ?{ota de peccato originalu undc licet coliigere ^ ;am tunc controverfum füiflo« quid ORBIS V O T O R V M . , c]uidD.Themas fenferit ia hac matcria.j& dehac qiiffi ionejaujs ilkim pro ie allegaiitibiis 5 alijs hunc locum danim obijcienti-bns. 'Ouod quìdem etiam advcrd poteii ex Opiifculo noftri K'^iirici de Halila qiiod circa Aanuni 1590. icripfit contra Dijcc-vtattones^ D" contranas Tr^dicattones ì^ratrum mendicantiunijiiper^ 'concepthm Bemjjhn.t Ytrgiukh ut latius oßeudo Libro IVJiujii/ üncris, Scd jam ad alia. b. Thö, in 2. d. 51. q.i, a, 1. Locus 4. Röfn. »T ^ vi Originali I. D. Thomas docuìc B. Vi.rginemfìne labe Coaceptarn, Ex To. VI. Operumlib. 2»Scnr, Locus 4. expenditur, Vartiis locus D. Thomst in favorem pij3e fententi^^ expendi poteft ex lib. 2. Sent.dift, 51. ubi qu^rit Doftor Angelicus : Ytràmfit neceffe orane s homines nafciin pec^ caio ongmdi. Pro negativa adducit argumentum quintuirL.,» Yt ^(i'^Hliimis dicit in litem : Concupifcentia libidinisy qu£ efi in a-ün coitiis originale peccatum caufat : [ed quditercmque fumatur concHpifcentiaj potens eji DEYS ab e a hominem Uder are per miracu^ htm; ergo contingit aliquemfine peccato originalinafci. Proaffir-mativa ponit univerfalem propofitionem D. Pauli : Veccatim in omnes homines tranfìt : & iteriìm : Ille, qui non efl peccato obno-xiiis redemptione non indiget fi ergo eßet aliquis 5 qui non in peccata originali nafceretur pr£ter Chriftutriy inveniretur aliquis, qui redemptione fa£laper Chrißum non indigeret^& fic chriftus non effetcaput omnium honununii quod non efi conveniens fecundùm fidem. Deinde concludit : Dicendnm quòd neceßarium efl omnesy qui ex sAdam gè-, nerantur per viam coitusy peccatum originale trahere, cùmque po-fuiffet dua5 conditiones requfri ad traduäionem onginalis peccati in pofleros, naturam fcilicet defìcientem & corruptam per peccatum primi parentis , & rationem voluntarij poftero-rum in Adamo ceu capite comprehenforum> fubdit ad finem: Y^d^ raÙQ volutnarij in cmnss , qui ab qq naturam bumanam acci^ pìunt LIBER !! I CAPVT IH. §. 91 fiimt fmidcimdefeBu tranftt: & qmagcmtumnaturum reäpu d genermte.&'p-ätiens ab agente ; ideò omnes, ^mjecmdùmjcmmct^ lem rationem, qi4£ eß yìnus aäi-^a y ab Mam dejccndunt ; oprtct^ mòd in culpa originali najcanmr. Et tandem ad argumentum lup. relatmn:, tic refpondet : M mìntum dkendim ; quod hoc non pojfa eßcr ut cö?icMp;fcenti-a habitualis ^. qu£ in deordinatione yirimn dnimsconfiflitMUretur nifi natura penitus reintegraretun Et hoc qmdem ntdli dubitmejl, quin DEYS facere poff ?t fi hoc fiereti procul dubio geniti fine origmalinafcerentur. Hic fuppono^ quòd loquatur D. Thomas deìSIativitate ex utero , prout verba ^ . , ■ fonant ^ & qu^ro, utmm quando dicit : omnes , qui ex Adam ^ per viam coitus gcnerantur nafci debent cum peccato originali, reliqueritlocum Privilegioj ve! exceptióni? fi non reliquit^ ergo ctiam S. Ioaniies Bapt. & Jeremias Propheta nati funt cum ori^ ginali peccato 1 quos tarnen alibi aflèrit in utero fantìificatos. £ vero reliquit locum Privilegiojmerito inferamjquòd ficut in^ hoc textu reliquit locum Privilegio, exemptioni ab univerfa- liter lata lege ; fic alibi etiam, quando videtur afferere, omnes debere coneipi cum originali peccato, adeoq; in dottrina ipfius de lege hac univerfali > nihil ufpiam contra piam Sententiam Eronunt iatum effe^ quin potius tacitè infinuatam exemptionem )EIparae a lege univerfali. Quod' etiam fuadere polfunt illa_>» q\ix in refponfine ad argumentum adducit» Ciìm enim ad-niittat cafàm poffibikm > ut aliqui fine originali peccato na-fcaatur, & concipiantur, reintegrata videlicet natura, fufficien-ter favet noftr^ fententise , quse fe potiffimum fundat in poiìì-^ bilitate, & congruentia fpecialis exemptionis^fiftendo in ratio ne. SecT II. Videtur in Hoc te^tu litcr^ S. Dodor folum loqui do lutivitate in utero, licet utatur voce illa nafci s qu^ proprie fpe- 'Prob^ti^ äat ad nativitatem ex utero. Hoc ipfum autem etiam favet g^ pix Sententise, cum loquatur de neceffitate foliìni & obJigatio-ne,non vero de ačtuali contradione peccati. Quarrit enim : Ytmm fit neceffe omneshominesnafit in peccato originali i quafi diceret : Vtrüm debeant? utriìni habeant debitum , vei obliga-tionemad contrahendum originale in fua animatione. habere rerò debitum contrahendipeccatum > & adu contrahere fune planè diftinda ; ergo cum hoc fìat, quod aliquod individuum non contrahat adupeccatum, fed folum quoad debitum^, & o-bligatiouem. Idem patet ex contexiu totius ^rticuli ; undo O eti- lödu. dS^ Tho. in i. f.To.i. Duo. 2. ' j I a. 2 9S , ^ ORBIS VOTORVM etimi infrà dicit : neceffuriHm eß ^ armes 3 qui ex ^dam generäfü twrjpecca.mm originale trab ere. & riirfiiiii : oportet 9 qüod in culp^t origimlimfcmtur. qii^e omnia non aliud important quam debi-tiiin j & Obligationen!. Agnofctint hancinterjpretationeiTU hujiis, & fimüiiiai loconim Caiet anus j & Medina Thomiftx« loanaes etiam ä S. Thoma? q^iii pro hoc alios pJiires citat ^ licet piitet D.Thoraamloqiii inliimlibus de lege ordinaria , relin-qiiendo locütn privilegio , qiiod in idem rccidit cum priori ex-piicatione quantum ad pr^ientem materiam. Ccßterüm ( inquit) conmmior D. Thom.t interpretatio eß quod loqmtnr D. Thomas in illa miyerfalipropoßtione ex vi legis ordmarÌ£ 3 rdinquendo fempcr löcttm privilegio. Itd cenfent FerrarayCJQimeh LorQay&^harer^ Tater Jl^ory Salasy Yalentia^ Montefinos^ Cornelius d Lapide, &c. Et fupra monuerat ad inveftiganduin verum S. DoÄoris fenfum neceüarium eile ad duo advertere > quorum primum eil i Longe aliter locutum fniffe D. Thomtm cum in generalis & in communi et-geret de univerfalitate peccati originalis $ qmntum eß ex vi legisy& omni privilegio feclufo ; aliter cum in particniari de B. Yirgine tra-ciaviti ubi de ipfius pr^tßervatiQne ex vi privilegij agebatur. Addu-cit deiiideratioiies, propter quas iti lue materia de originali peccato, ciìBdeuaiverfaübus propofftionibus ageret,tamri-gidus videatur fuiiFe ; potiffimümjqiiia agebat contra Pelagia-uos aflereiites : non omnes liomines infici peccato originali-Sed reverä in hoc addučlo loco non ftiit rigidiis , non feclufit Privilegium Virginis ; quin potiusadhibendoillas voces 5 ne-cejje^ nece![mumy oportety iuppofiiit Privilegium polTibile, & tacite iiifinuavit, quod alibi deinde explicuit alijs verbis. Erit in-frä iterum oceafio de hoc plura dicendi^ hxc ifthic fufliciant, 2. ^.81. r. ^ Dift?. • 1. c /S, ^.^mjL ad Ferra,..^' cont.gent. c, 50. Zum, Lorca* lAiiji. lih. 4- 34- Solas 'To. 2. in I, 2. Tr. i^.D. II.,/. 5. ralcn^. I. ' n ■■< n 'I, p' 2. M r/r^ t - t-V ^ fc > ß. X. Thomas docuit B, Virginem (ine labe originali Conceptam, ExThomo VII. Op. in?. Sene, locus 5. 7. f, Quin- i n X v,'» L lABEiiJ.lL CAPVr IIL V in t as k)cii3 iii lavore-li pix fententi^t' ddmukiircx. Sentente in quo fe tanieii piitaac airagomllx rrniai-pharco Tria ìiic qumt S/Doftor. i. An B. Virgo, lancìilì^ta fuerit antcqtianì Conceptio feniinalis iiiiiretLin 2. An (aridificaca fiierit ante animadoiieiii, An fandi/icata fuerit antenativitateni, Expendamiis (ìngnìz^ Ad primun^qu^-/ìruiii refpoodet negative > ex duplici argiimento : quia quod non eft non potelt faiictificari ^ fcd ante Conceptionem femina-lem B. Virgo nondum erat^ ergo. Dcinde foli Chniìafcrvaba-tur fiiiguiaris Conceptio , qux cffet aL>fque comniiftione viris & imlierisj & abfque libidine:» quam confequitur peccatum originale in prole ; ergo cimi B. Virgo fit conceptaper commix-tionem fexuuni^ non potuit fancììiicari nifi poft conceptionem^ In hocmanifelhini efi: , quòd D. Thomas ioiuni loquatur dc^ Conceptione (eminali, & bené difcurrit etiam in pia Sententia, fecunddm multos ; qui communiter docent ante animationem non potuiffè Virgiriem fandifìc$rL Quod autem dicat peccatum originale trahi ex commistione fexuum cum libidine > _in-telligit {bliìm debitum^quod prples ante animationem habet ex vi generationis feniinalis , quod debitum aliqui appeliant rela-tioncm> ali) caufalitatem^ alij obligationem>& neceffitatemjat ciim foetus fuerit animatus > tunc reipfa maculetur peccato ori-ginis. Et hoc totum v^erum efè ^ ac conforme pix Sententi:^. Vis igitfin & lub/lantia argumenti ln^c efè: Soli Chrifto fervaba-tur tàlis Conceptio feminalis ^ qux foret abfque commiftione^ fexuum & confequenter abfque caufalitate five debito, flvc obli-gatione incurrendi peccatum originale? quod debitum feu obligatio confequitur ad Conceptionem lemiiialem : ergo cum B. Virgo fìt conceptafeminaiiten contraxit originale caufaliter, feu contraxit ex vi conceptiom's feminalis debitum incurrendi peccatum originale, non tamen iplum peccatum ut eflet nuri-tas eius infra DEVM. Chriftus nec debitum habuit in carne, necpeccatum in anima; B. Virgo vero quia feminaliter con--cepta, habuit in carne debitum, fèd in anima peccatum non ha» buit. HocipfumuberiiìsexplicatS. Doaorin eodem giixß- to; cum m : ^d tenhmi dicmdmh quòd hac pur it as fedi bornim DEOdebcbatur , m ipfc quaft miicus Iledemptor humani generis^ nmlà peccati fervide t euer e tur, cui compete bat omnes d peccato redimere: undenon hancpHritatem, fedjìibhàc maxiniam.V ir^o MaHr ms habm d^bun. Duplex diflingui poteft peccati fervitus, O % altera 'i ui 3- IrVca I. T}' bat m o. D. Th.o ib. ad IC loa ORBIS VOTORVM altera reiiiota ; altera proxima. Reniota eft debitufn illud vel obligatio in carne feminalitcr conicepta(ut fupra dicebamus ) ut aniniam ubi iiiiitam iiificiat ; prox.ima vero eft ipfom pecca-tum. Ab iicrac|uc hacfemtutc liber fuit Chriftus : B. Virgo aatem foliirn diccotida i qiiiaiolihomiin DEOdebebaturab utraqiie^ & ab omni fervitute liberum eflcj ac immunem. Maximarn rameti fubhac immunitatem Virgo habuit * quia licet i iebico immuni^ non fuerit, fuit tarnen immunis à peccato $ quod nulli alteri fiominum conceflum. Hoc ad mentem, ut per Cathrr^ fcpatet , D.-rhomaj; quem lic etiamintellexit ejus difcipulus Qùufc.'de Ambrofius Gatherinus , cumdixit : Tojiremò , ut claudanm Conceùt omnmm ora^ ibidecUrat ipfemetS. Dottory qaomodo fub D EO mtel* Uè ' ^^^^ debeat Mia immmitas B. Yirgims j vidciket per recejjum d con* trmo^ idefl d peccato ; qmniam ipfe ^uidem DEYS d peccato Uber non fecuniìm oMum folnm > J^emm etiam jecmdùm potentiam : fub DEO ergo eritfemper B,Yìrginis pnritasj fiponatur d peccato im-mmh fecHudàm aßam perpetuò , quia non pomtur per hoc immunis fecmdàm potentiam. Et h^c ejì purìtasyqmm illitribuit B. Thomas^ cuiJatis fuit ut eff'et fub DEO* H^c Catheriiius: quibus nihil ad* dere eft opus. IL Ad (ècundum qu;^fitum refpondct ncgatiuè ; quia i . gratia fandificationis ä DEO venit ad corpus per animami et* gò antequamanimaretur B. Virgo fanftificari nonpotuir. De-mde: contraria nata funt fieri circa idem^ ergo cum peccati originalis fubiečlum fit anima rationalisj erit ctiam gratiar ; ergo ante animationem fančlificata non fuit. Fatentur hoc pk-dqiiè, qui pix fubfcribunt Sententiar. Ac proinde etiam hic lo-quitur D. Thomas conformiter ad dodrinam pie fcntientium -Dìxu fatentur hoc pleriqué ; non enim defunt Authotes pro pia fenteiitia? qui docent prxviam quandam fančtificationem car-nis, rei corporis-organixati ante animationem> ut fuo loco dif-currimus; contra quos pronuntiavit S. Thomas^ fed per hoc nul-ium piaj Sciitentia? praeiudicium intuht. III. Ad tertium qucefitum refpondet affirmative : quia r. Ecclefia folemnizat Nativitatem B. Virginis, ergo B. V^irgo eft £^CUS 6 nata fandii. i.de Joanne Baptißadlcitury ŠpirituJan^fo repiebìtUT adhu ; ex utero Maérisjuct: [ed plus gratLt coliatum cfl B. v irgm, ijiidm aiicm San^or/m, ut in litera ex verbis .AH'guflmi dicitur : er^ B^ Virgo adirne in utero Matris Špiritu fan^fo re ni et a f^ät^ ergo & fan^ificata. Hoc quideminarguuieato proathraiativaopiiao- aCf tmEAìii capvtin. i©. tài m; atin Coodufione adhuc-expreffiiis, ait^nim: M temam Trab am m^Mmemäicendum.qmdB. Yir%o ant.i'i^tivitatem ex utero fan- ^ "' ' tcBexhoc ^qmdipßjkper omnes alios Iffe myeniatur $ ut Trobatiš IO. Trobatiù II- Mapti/ia^ f ^^ kgitun mn eji dubitanium hoc šim Matri DEI coUattšm fmffe. Copiofa profetò pro originali ¥irgims argumenta. Et i. confoltò abftinoit S. Dottor ab ilia qo^ftione : An B, Virgo fucrit faridificata in ipfo aìiimation{sìnftaiitÌ9ei^caufis'fiipra relatis^qua^ quidem redundant in favorem pix Sententi^. Secundüm S. Thomain inde colligitur B. Virgioem natam effe fandam ? quia Ecdefia fole-^mni^at tjus Nat-i'/itatem^fed defado etiaoi Ecdefia folemnizat ajos Coiiceptionem 3» -ergo juxtà S. Thomx principia colligitur B, Virgxneiii in Concezione fua fuiffc San dam & Immacula-tam. lllud S. Dodoris : 3. Tirgo ante l>{atmtatem ex utero "Probatk fanfiéficatafmhcùm abÄrahat ab omni diüerentia temporis>tim poteft verificari de primo inftanti animationis^ quam de quoli-bct ex fubfequentibiis. Nihil enim amplius requirebat in prio-ribiis alTertisjqudm ot effet fubjediim capax faodificationis: hoc aatem habetur in ipfo primo animationis inftanti ; ergo licet colligere, haric fisime Dodoris Angelici intentionem, quòd B. ipfoinftanti animationis $ quod etiam eli: Trobatm ra omnes ^Ms tt V attribuat puntar omnes iptusgratm cqU quod.affcrtioeadem fepiusrepetita noviim argomends addat f>ondus probationis.exceffiva B« Vimìnis cum ali is Sandi.^ com- ginis am Qx his principijs arguere licet Plus,gratin -collatom eft B. Virgini. quam alleisi Sandorum-, ergo plus quam Ioanni Bapti-ft^e, & leremi^ ; fed Ioanni Baptift^, & Icremi^ collatura eft ut in utero poli animationcm fandilicarentur^ergo B.Virgini collatumeft ut in ipfa animatione fandificaretiir prob, confea. quia gratia &iandiftcatio j ratione-CUJUS comparat DETparam cumS^ìoauneBapt. &Ieremia , eftfandi&atio in utero antt-j Nativitacem ex utero i ergo, fi plus gratin B. Virgo accepitia O 3 utero Amh,^^^ m cap. I. Luc* Probatìo 14. 102 O R B ì S V o^ Y O R V M^: ^ ntero qßim loaniies Bapt^ $c leremias, iihuijilos intelligi debet exterifivò ad tempus exillviiti^ in utero^ergò illud plus accepit) tit faiiftìfìcaretur in ipia animatione. Dket aliqiiis ülad plus foliim inteiligij quòd B. Virgo acceperit pliires gradus gratiar ? qu im ali) Sančii in utero > non aiitem^ quod extcnfive ptius fan-tìificatafit, Sed Contra : Si illud plus inteliigi debcrci'plus inteiifivè, non plus extenfivè^ S^ 1 homas hoc loco non benè ar-guuietitaretuF , quia idem eilet acfi diceret» S, loanni Bapt. 8c leremia' data eli gratia fanftificatioiiis extenfivse , ut in utero fanctifìcarentiirpoft aiiimationem; fed B.Virgiiii plus eft colla-tinn gratia^, quam alieni Sandorum ; ergo B. Virgini eit data_^ gratia {ančtificatioms intenfiv^, plus quam loanni Bapt. & Icre-mice. Hic forent quatuor termini, iiec probaretur inteiìtuitl-» Ac proinde cum S. Tiiomas loquatur de extenfione gratin fan-fìificationis, &comparet B. Virginem, imo pr^ferat alijs San-fìis, dicendum efty ex ejus mente , DEIpara? collatum effe plus tjuoad extenfionem exiftentia? in utero , quam loanni Bapt.& leremi^ ; & illud plus debere intelligi ipfum inflaiis animatio-nis. Deinde argui poteft etiam hoc modo : Si S. Thomas illud plus gratia? intelligeret ? plus quoadextenfionem collatum Virgini, quäm alijs Sančtis> non rette inferret > ergo eft in utero-fandificata > quia plus gratile quoad inteniìonem & pluraJita-tem graduum, potuit conferri B. Virgini etiam poft Nativita-tem ex utero : ergo iSgnum eft, quòd per ly plus gratin collatum Virgini intellexerit S. Dodor, plus quoad cxten/ioncm ad ipfum infrans animationis, Recurrere forfan pofìèt aliquis ad plura temporis inftantia qua^ inter animationem , & Natività» tem ex utero intercurruiit; fed hacratione i. forteS.Ióannes fecundo inftanti animationis fandificatus ftiit > uti videtur col-Iigiex verbis D. Ambrofij relatis aS.Thoma.'2. non effet multò plus y & excelLentms collatum B. Virgini, quamalijs fandis > fi ejus Sandlficatio uno? vel altero inftanti priBceffillèt fandifica--tionem S. Ioannis Baptiftse : ergo fi plus excellentius Virgini collatum eft , illud plus fuit quoad extenfionem gratin, ad i-pfum inftans animationis. Et hoc denotant illa vcrha. fuper omncs càio s fanSos d peceato purior fmt. quando ? in utero ma-tris exiftens ; quia de illa tantum differentia temporis hoc loco loqiritur, & eam pr^fert Sando loanni Baptift^ & leremi^« unde ciim S. Joannes Bapt: in utero mundatus fit ä peccato poft aiiimatxou^aip rcquitur ad mentem Angelici Dodoris, quo'd B^ Virgo LIBER III CAPVT III. §• IO. 103^ Virgo in ipfa aramatione (aiičtificata fucrit. Nain quomodG« aliäVpurior eilet?,Puricas i peccato & immunitas (ut fiipra^ didiim) quam DElparà tribuit S/fhomas^ eft-perfecliis recef-fus ä contrario s ut nuiJo peccato inquinata fit : puritas vero S^ loannis^ eil: tališ recefliis ä contrario^ ut peccato quidem originali inquinatus fuerit, fecifìatim abiilo mundatus antequani^ nafcerctui' ex utero. Si ergo puritas B. Virginis fuit major puritas, quam Ioannis Baptillx , & fuit perfečtus recefliis ä contrario ; fequitun quod B. Virgo nunquamfuerit inquinata originali peccato. 6. B. Virgo fecundùm S. Thomam cix divina Sapientiie Mater eleScty in quam nihil coimpiinatum incurrit : qui-bus verbis roborat prius dičta duplici argumento. Nani licet dicere, efì Divine^ Sapientia? Mater eleda ; ergo mini anima-tione coiivenienterimmunis ab omni macula originalis peccati ; quod quidem argumentum à Maternitate Virginis defum-ptum alibi f ufius pertrado. Deinde fi nihil in e am coinquinatum i icunit, ergo neq; etiam macula originalis peccati : quia parti-cula nihil abfokrcè negat ? non foliim omnem maculam, fed etiam omnem maculam pro omni difterentia temporis ; & fi ve! uno iiifèanci fiiifiet infeda, aut inquinata peccato'originali,non c0et amplius verum de ea dicere tn quam nihil coinqmmtum in--€tirrit.']. Ex ilio pofèremo D. Thom^e aRtecedenti videtur tacile alia corifequeiitia deduda. Dicit S. Dodor cum h£c puritas in qmbufdamfuijfe invcräamr^ ut ante T^ativitatem ex utero d ùeC" Trobatk iS.^ "Probatm j 16. --------------------------„ ---jiWA ^ rfi/i^ j ff^jj l^» J. U.CWV-JL^V-/ 1.J ffl^ll'll/ \M excellentius pofìirum effe loco alioram verborum/« ipfa. K[ativi~ tate in utero Civtiu ipfo animMionis inftanti. Nam ex ilio antece- quo habito conftabit D. 1 homam folum locu-tumfuiflède lege ordinaria, relinquendolocum exceptioni, & Privilegio. Igitur locus in favorcm Immaculata: Conceptio-nis cft in articulo citato , ubi dicit S. Dodor : ^dfecwidum di-cendurui data quòd ilhy qui vivsmtreperieniur m advmtu Dominu nimquam moriantur ynonfeqmtur ex necejßtatey quòd peccar um cri" ginale non contraxerint. V(sna enim propria originalis peccati > efl necejßtas moriendiy[ecundùm illud ^poft» Rom. 8. Corpus qmdem mortuum eß propterpeccatum ; id efl neceßtati mortis addiBum, ut jLiig^ exponit : poteß atitem contingere quod aliqui necefjitatem mo* riendihabeant^qui tamennmquam moneuturdivinàvirtute mortem^ prohìbmte: Jìcutpotefl contingere, quòd grave generatum , deorfum nonferatur propter aliquod impediens. Ex hoc locofìc arguo r. Non miiiiìs efì pnena originale peccatum pofterorum reìpedu peccati onginis ab Adamo commiffi y quam fit poena relpeöu originalis peccati pofterorumjmors temporalis ; fed per S.Tlio-mam fufficit ad rationem poenx peccati originalis>neceffitas ve! exigentia moriendii ergo lufficit ad rationem poenar peccati originis neceffitas5 vel exigentia in pofteris ( quam debitum ap-pellamus ) contrahendi peccatum origmale. 2. iuxtd expofiti-onem D. Auguftini d D. Thoma rclatam, ciìm dicit S. Paulus ? Corpus mQrtuum efl propter p^ccatmh iatelligitur ^ corpus eft ne- LIBEIl ÌIL CAP V T III, ti. ié$ ecffitatimortis addiftumPropter peccatum: ergo i pari^ciìm dicit Apoflolus : In quo ornnes peccavemm ; intelligitur> in quo omnes neccffitatem, ve! quod idem eft debitum peccati incur-rendi contraxerunt : fed non obftante^ quòd corpus habeat nc-ceflìtatcm moriendi^ aliqui non moriuntur.ut concedit S, Thomas , vel faltem pofllint non mori divina difpenfationc; ergo non obftante ? quòd omnes homines habeant debitum incur-rendi peccatum originale, pofliint tarnen aliqui id non contra-here. ergo D. Thomas hoc loco relinquendo locum Privilegio^ favit Immaculatse Conceptioni DEIparse? licet univerfahter locutus fit, non tamen exclufit exceptionem. II. Ad difta roboranda facit alter locus, in quo fere ea-éem repetuntur in 2. 2. q. 81. a. ad i,fita?nen hoc verumfity quòd altj dicunty quòd tllinunquam morientur ( qui fcilicet vivi re-perientur in adventu Domini )//e///: narrat &c. di- cendmn efl ad argumentum} quòd illi etfi non moriantur^ eß tamen in eis reatus mortis : [ed posna aufertur à BEO , qui ettam peccatorum aäualium pcsnas condonare poteß. Vbi eadem, qua; fupra formari poflunt argumenta. Quibus roborandis favet pientiflimus Immaculata Conceptionis Aflertor Ioannes Gerfon Cancellarius Parifienf. qui ciìm dixiffet r In M^lil^ fuit necejjìtas peccatum originale contrahendiyfecundu caufas inferiores; legempropagationis ex contunüione viri cumfceminaXex ante fuperior pr^iudicavit buie necefjìtati^ pr^veniendo cafumperfanBificationem, &gratiam. fub-netìit rationem D. Thom^ : ficut etiam dicit in alio cafu S. Thomas de occurrentihus tempore iudicij ohviam Chriflo in aera, quodft nm mmantur^ hoc non ejtjecundum caufas inferiores Je cundùm quas hahehant neceßtatem moriendi ; nequè efl contra ^poftolumy dicen-tem : flatutum efl hominihus femelmori, & deinde iudicium ; quia Privilegium fuperioris hoc fufpendit. K[gn fecus efl in propofito de M^RI^y de neceffitate contrahendi peccatum originale, praventa, privilegiata. &c. quo locooccurrit librare illa verba Ger-fonis ; In MjLKI^ fuit neceffitds peccatu?n originale contrahendi : Se aptare eidetfi Virgini illud Pfalmift^: Saivaflideneceffitati-bus animam meam : nec conclufifli me in rnanibus inimici, quafi di-ceret : de necefarijs malis eripuifti animam meam : Nam communi lege,quiaAdami filia^neceffariò debuiflèm maculari originali peccato, fed tu de hac neceffitate me falvafti, me Jiberafti pra?ventione gratin tu^. Eft ingenium Bernardini de Buftis : Ter divinam gratiam pr sferrata fuit ab omni contagione, & infa- P mia; D. Thù.z. 2. q. 8l. a* ad I. Locus 9. Trobatio iS. Gerfon Tra6i. inMagnif Tß JO. Bufl. T. J fer. 2. de Concepì D. Tho. de rruL 4. a^ 6 J Locus, IO. In Sam. I. a, 3. ro5 ORBIS VOTORVM mu, tcq;fer)>itutepeccati, & dßhieäione Diaboli : mde ipfa a^it DEO, dicens illud T jI falvaßi de neceffitatibm animam me--ct^n: : concinni me in minibus inimici. Sed ae his^ qu^e alio (iKdinCi immoremur. III. Illud uieodem articalo expendendLim eft, jquodD., Thomas per modum aiTerdonis iiniverfaJis pofuit, & inquofe pliiriiiiaiii fiiiidare foleiit Tliomifla^ : ait enim : Dicendum^ quoi crroìicHm eß dicere^ qmd diqui feminditer ab ^dam deriventur ab i Cu/et. 2.2. q» 81, fecundu-m ßdem Chsttolicam ßrmiter eß temndi4,my quòd omnes homi-nesìpr£ter folum Chrlflim ex ^ìxm der'rvath^eccatum originale ex ^lxm contrahimt : aiioquin non onmes indigerent redemptione^ qusa eß per Cbrißiimi quod eß ert^onemn. Ex quo fic argumentor. Vel hoc loco S= Thomas lociitiiseft foliim de debito contrahendi psccatum originale, vei de ipfa aftiiali contradioae : non de coiittadione ; quii non eft erroneuai dicere defafto noiiomaesačtuconiTahere peccatum originale, utconftat ex Conrtitutionìbiis Sumoriì Pontificunb& Cócilio Tridentino fed ncq; tempore D. Thomx' fuit erroneiim> quia quod femel eft error, non poteft fieri veritas: ergo locutus eli foldm de debita contrahendi peccatum originale ; fed cu ai hoc ftat, quod efto omnes homines habeant debitum contrahendipeccatum originale, tarnen aliquod individuum defačto illud non contrahat; ergo hoc loco adfiruendo he univerfale debituni, ut fit exem-ptioiih & Privilegio locus, D. Thomas fa vit Immaculata Cou«< ceptioni. IV^ Aduertit hoc Caietanus> quod non fit fecundum fide Cathoiicam, neq; erroneum dicere; quod non omnes pn^tcr folumChriftumex Adam derivati , peccatum originale ex Ada contrahunt adajac proinde ne cogeretur verba S. Doftoris tollero, & immutare conformando ea dodrin^p Concili; Tridentini) fatetur ingcnuè qua^nam fuerit mens D. Thomas in di-éloariiculoudeoq; novum nobis argumentum fuppeditat,quo probemus Divum Thomam faviffe ImmacuiatcT Conceptioni. Audiamus Caietanum : Vrimnm efl quod ad fide?n CatboUcam eflp^m peccati originali^ : ita quod ficiit omnes mcurri id eß neccjßtatem moriendh itd omnes imtmunt peccat unt morteìiii peccatum originale lil LIBER Uh CAPVT III. §. ii, 107 idefl nece{[itatem habcndt pcccaüm originale. Etficut non fpeciat ad ßde/ihan fmgiili rmvmitm aBualiterian divim difpofitione aiiqiih mn moriatHr : itd norifpetlat adfidemy an aliquis ex [pedali pr^cro^ gativagrati£ non incurrat ciMuaiiter originale peccatum. De utroq; enimßinidinqfät ^Apoflolus ad Rom, 5. Ter unum hominem peccatH introivft m miindmh & per peccatum Mors, Obfervo hxc ultima & formo argiimentiim : fecundöm propofitioneni Caie-tanìD- Thomas eodcm modo intellcxit Apoftolum loqiicntcm de co-itractioae peccati criginalis, quo modo intellexit loquea-tcm de morte effečlu peccati ; led D> Thomas ? ut ex dičtis con- lo]am de ncccilltate vel debito habendi peccatù origùialercon-cedit hoc & debet concedere Caietaniis'^ ergo iibiciinque D. Hiomas univcrfklkcr loquìtur ? .omiies homines contrahiint peccatum origiiia!e> qui ex Adam feminali geiicfatione proce-dmit, imdligit iìcuti hoc loco explicatur, ciìrn non fit major ratio de uno^ qiiim de alio loco : ergo etiam uti S. Thomas di-xit : Beata Virgo m pece aio originali fiùt concepta,non intellexit de peccato abfofaté contraòlo^Yed de debito' & neceflìtate ìUuc contrahendi. Probatur ha?ccoafequentia ; quìa ifta parriciila-ris propofirio eft fübiumpta ex altera univer/aJi : Peccatum primi parentis traiifit per originem in omnes i ergo fìcut univer- ticuiarisuixtareguIasboncT Dialcäicx. Recoleiida hic qure dixi. fiip. §. 7. n, 2. Hoc idemfenfit Ferrarienfis Caieta»io Siip-par &ah) plures Thomifta:, ut alio loco docebo. Hinc'ob caiifam Theologus iJle Anonymus, qui Anno 1587. Rom*'^ fam-mam Dm Thom^ edidit. fic locumreftituit, vel faltem expli-cult : homifiespr^terjbli^m Chrtflum ex^dam per orimiem procedentesy quia dubiimi non eß, quin Chrifio Redemptore ßnAh in^ digeant, originale peccatum ex Udarn contraxijfe, faltem in borenti t {propter B.Yirgmem)]! non o?nnes aäu, firmiter credendum efl V. Ad pr^ruicäaroborandafervit&alius locus DiviTbo m^, quem oper^ pretium eft hic anneaere. Scribens in - S-n tentiarum proponit qu^eftionem : Ytrum mors erit ternrnus a quo refurre£iionis in omnibus. Ad ptobandum, aiìòd non omnes P 2 l'^ori"* Tho. in 4. d. 4?. q. I. art. adrurfum : m^ddit^^ Trobath 20» Ferrar, comcgeut. cap. 5 o. C'^-mei a. ^Ivare':^ 16. Medina 1.2. nAnony. in fimmia. Locus II. Tnbjitio li. lo an. d S* Thomx in l .p. T O' l. Dlfp^ 2. a. 2. 10% ORBIS V O T O R V M nioricatur qui refurreduri fiiiit, afliimit tertiiirnargumcrttuiti hoc modo: ^A^ig^ in Ench. dicit, qnòd qnatuor ultim^c petitiones o^ rationis dominici ad pr^Jentcm vitam pertinent: ^ quorum una eß dh mit t er e nobis debita nojìra ; ergo Eccleji a petit in hac vita ftbi omniit debita reUxiXriifedEcclefi^ oratio nonpotefl effe caffa, quin exati-diatnr. Ioan. 14. Qutdquid petieritis Vatrem in nomine meo , dabit vobis. ergo Ecclejìa in ahquohuius vita tempore omnium debitorum remilßonem confequetur : [ed unum de debitis^ quo pro peccato primi parentis adflringimurefi y quòdnafcimur in originali peccato y ergò aliquando hoc Ècclefì^ DEYSpraflabit j quòd hominesßne peccato originalinafcentur : fedmors eflposna originalis peccati, ergò altqui homines erunt circaßuem mtmdh qui non morientur. Ad hoc argumeatum refpondet duplidter. primo : iluòd hocefl errone-tm dicereyquod aliquis fine originali peccato concipiatur praterChri-flumy quia ßc non indigeret redemptione per Chriflum. Intellige hic crroneum effe dicere,quod aliquis fine originali concipiatur ex vi legis ordinari? feclufo privilegio,uti fatenturThornifta? fuprä citati a. 4. Secundò fubdic S. Thomas admittendo cafum, quòc aliqui concipi poflìnt fine originali^negat tamen, quòd non fint habituri debitum originalis contrahendi > & propter hoc debi-tum > docet quòd indigebunt redemptione Chrifti ^ vcrba ejus funt: ISfecpoteß dici quod non hac redemptione indignerunty quid pf£flitum fuit eis j ut fine peccato conciperentur:quia ili a gratin faüa efl parentibus y ut in eis Vitium natura fanaretur ; quo manente, fine originali peccato generare non pojfent ; vel ipfi na-tHr£y quče fanata efl- Oportet autem ponere , quod quilibet perfo naliter redemptione Chrifli indige at > non folùm rat ione natura : Uhe-^ rari autem àfnaloy vel à debito abfolv i non pot efl , nifi qui debitum incurrity vel in malum deiečlus efl; & itd non poffent omnes fiuBum Dominica redemptionis in feipfis percipercy nifi omnes debitore s nafce-rentury&mdojubie[ii : unde dimifsiodebitorum , <& liberatiod malo non potefl. tntelligiy quòd aliquis fine debito, vel immunis à mcL" lo nxfcaturyfed quia cum debito natusy poflea per gratiam Chrifli libc-ratur. Quid clarids ? Duo hic D. Thomas agnofcit, q\ix Immaculata Conceptioni probandi fubferviunt. Alterum eft gratia pr^fervativa>feuredemptio ; alterum diflinčlio peccar & debiti? qu^^ fine dubio, fi in aliquo cafu concedenda funt fe cundum D. Thomam? concedenda funt, ciìm de B. Virgine agi-tur. Id obfervavit nobilis Thomifta loannes ä S. Thoma ; un de ad locuni allegatum inqiiit : Tondcranium efl D. Thomam nc^ vel LIBER M I CAPVT III. §. ii: lop gare illaragratiam pr^ferpanyam , qmßeret purentibus tantum^ rei natura j non ipß perfon^ : coqp^od reputai ut mxgmm inconve-niens, fiod diqua perfona in [e perfonaliter non egeat redemptione. Eft poft paucula interjeda: pondera^ quòd ad liberationem per Chrìituìn difiimtìivè pofltdat D^Thomxs vel debitumy vel culpam in eoy qut redimendus ej%ergò fi fußciciiter falvat D.Thomas rcdem-ftionem per Chriflim in aliqm ^ quifolum nafceretur cum debito, non smplius requint, quando loquitur de Yirgine, & infert pro ìnconve-nienti^ quìa alias non iìidigeret redemptionc per Chriflum. Intelligit enirm qnàd non indigeretß concip er stur fine debito, aut fine peccato: non tarnen fi conciperetur fine peccato, dmmodo conciperetur cum debito in perfona. &c. Adderem plura nifi ftuderem brevitati. k .f. .Y I L D4 Thomas docuit B. Virginemfine labe Originali Conceptam, quod Probatuj: Ex Tomo X.Operum^ Locus 12.15. 14. 15. DVodccimus locus pro pia Sententia eft in fummaf Par-^ te prima : lixc enim Tomo X. continetur. Verba Divi Thomarfunt : Dicendimqiiòd himaìiitas Chrifliexhoc, éfjiòd efl unita DEO ; & beatitudo creata-^ ex hoc quòd efi fruit io DEI; Cr B. Virgo ex hoc quòd efl Mater DEI , habent quandam digni-^ (atem infinit am ex bono infinito , quod efi D EY S ; & ex hac partenon potefi aliquid fieri melius eis , ficut non potefi aliquid melius effe DE 0. Uste dočlrina eadem eft cum altera fuperius tradita^ 8c expofita; unde hic repetenda non funt, q\ix ibi dida. Referri tamen hunc locum decuitj ut oftenda-tur pluries Immaculata Conceptionifaviffe D. Thomas, idem non femel inculcando, quòd Beata Virgine ut Matre DEI infi-nitè quodammodo digna, nil melius facere potuerit DEVS; qu;^ veritas conformis eft dočtrinse veterum Patrum & Theologorum, qui ex Maternitate Virginis colligunt eius Innocentiam originalem. Origines : Mater eius Mater Immaculata, Mater in-corrupta, Mater eius, cuius eius / Mater DEI Unigeniti. &c. B . Laur:Tuftin:i^//ö^^//.9^ exipfa nati funt propagine, exceptis duntaxat mediatore DEI, & hominum ; homine Chrifio lESYy & eius Matre P 3 fub D. no. t* p. q. 25. a. 6. ad 4 Locus Trobatié 32« Orig.hom 1 ànMatk Laur.Iufl de caflo cohub^C'J D-Toy* dč ViiUmv. fcr.^' de Deip. MarßL Ì7i i,fcnt. q. ^o. a. 5. ORBIS D. Thom. I.T. q. 62.a. 3. Lochs Trobatio CataL m p.Tho. in I. Ci. 44. i]. I. Ä. D. Tho. I. p. q^ 6z, a. 5. 14. I.p.i/.IOO. I. Trobatio 24. I. Sent. d. 44. q, I. V O T O R V pò bac peccati ie^e ßmt conditi. Thomas de Villanovar ^i,Uequ:zn2C07icìferetFiUtmDEIy!a:rn idonea eratr ut ejfet Mater DEI : [ed queliti efi h^ec dimitas ^ Ytiq; habet qiiandam infinitatem effe Matrem infiniti j & omnìpotentis. &c, fropter quodSS^ Evange-tifU de eins laudibusfilent^ qtmäam ineßabilis efi eius magnitudo^ fia-tis fuit de ea dicerey De qua natus eß lESVS. Eleganter ctiam^ celebemmiis Theologiis Marfiliiis : J^4.fqua?nin jacra. Scri^^^ habetur, qmd fuit fanBificata de peccato originali ? ßcHt habetur de, S, l er ernia. ler. i.&äe S. loanneßapt. Lucdß i. Et qmre hoc Seri-ptura non expre/ßt de V irgine^ficut de minoribm ea i Certe videt ar ^^ qmd ex ea^ ne Matrem Domini quandoque fiub peccato fuiffe affere-reti quod in crimen Ufs Maieflatis Regino C ce li ali quo modo redim-daret. ■ IL Tertius deciiniis locus in favorem pia? Sentcntix efl in. eadem Parte i. iumnix. q. 6z. art, ubi S. Doäor ait de Angc-lis: Tenendmny & raagjs ditìis Sanä^ormi confonuni efl, quòdfke" rimt creati in gratta grattmfacìente. Ex quo infert DočthTImus Gafpar Catalan D. Thomce diicipulus : Ig/tur hoc Trivilegium E* Yirgini non efi negandum. probo coriièq. B. Virgo fecundum eun^-dem S. Dodorem Exaitata efifiuper Choros ^ngelorum , ßc%t S. Hieron. tradit &Eccleßa deillocantat r ergo a fortiori, fi Angeli funt creati in gratia > fequitur ex principijs Divi Thom^/ qnòd etiam anima B. Virginis ut creata in gratia & quidem niaiori. III. Chartas decimus locus eandem habet vira argiimen-tationis, diiit emm S. Dodor loquens de primo hoaiine : q/^od fuerit conditiis in grafia ut altj dicunt yidetur rcquirerc ipfa reBitPido primifiatusy in qua DEYS hominem fecit. & alibi : De primo homi-ne fupra dixìmtis,qiiòd fuit cimi gratia conditus. Ex quo iterùni^ infertur : r^itur hoc Privilegium B. Yirgini non efl negandum. probo confeq. B. Virgo inter puros homines, quoad excellentiam, & dignitatem primum locum tenet ^&ut S. Doftor docet, poft Chriftum efl; maximè propinqua DEO, quia quidiibet quanto nobilioricomparationeìnDEYM refertur? nobilius efl& jìc humana natura in Chriflonobiliflima efl &poflB, YirgOy de cuius utero caro divinitati unita &c. ergo fi Adami & Ev^ animcT creata^ funt in gratia^d fortiori B. Virginis anima eft creata in gratia. htoc argumentatio conferenda cum ijs, qu^E lib. Operis Fund. IL ex SS. Patribus depromuntur ; & emphafim habebit. Cum il-lis item, quai dicimus eod^m lib» Fuad. iV. in Racioiiibus The-ologias. LißSR-TIL CAP VT ITI 12. nt IV. Quintus deciuiiis lociis ex eadem i. p arte defumitur, Tho f ' .ubi S. Dodor qii^rit ; Ytrum ouen in lìatu imiocmtìd^ natifuifìhit . ' ^ ' * ■ • n- ' r ^ r \ * ' - o ^ . • P» V* lOO* iniiiliitia conjirmath retponaet negative> S-^aiiignat ratioiiem , ^^^^ ^ quia coiifirmatio crcatiirir rationaJis in iiircitia fit per beatitu- j^^cusi T, dinenij, beatitiido autem importat apertam DEI vilionernjqu^E '' viatoribus non competit« acldit vero : dico fecundum le- gem commimenìy qmä ex aliquo Trìvilegio fpeciali fecàs uccidere po'-teßjßciit ereditar de Virgin^' M atre DEL Ex hoc fic arguo : Eft ^ Trobatìa difpeiifabiiis refpefìu B. Virgiais> lex communis, de non conce-denda coiifirmatione in gratia , & impeccabilitate viatoribus ; ergo ä pari eft ditpenfabilis lex communis de contrahendo peccato originali ab Ad^e pofteris, ergo fìcut D, Thomas concedit B. Virguiem in via confìmiatam in gratia^ita cenfendus eft concedere eam ex ipeciali privilegio non contraxiffe adii pecca-tiun originale, confeq. probatur.qiiii motivum, ex quo DEVS Virginem in gratia confirmavit 5 eft univerfale extendens fe ad omnem gratiamjquam decebat confèrri Matri DEI ex eojquòd fìi: Mater DEI,-er^óattin^it etiam gratiamnon contrahendi o- ration:tbiiiter creditur^ qmd ilici j ri^^inaie? unde dixit S. Thomas p. q. 27 art^ u non unum ; in/ìnuat ergò;» quod iti ornai lege difpeiifabili ( dummodo taiia pnvilegia redimdeiit in honorem Matris DEI, quale eft non contrahere peccatum originale ) privilegia maiora alijs acceperit .Mater DEI^ alioqui S. Dodor nonfatis confe« queater loqueretur. X I I L Thomas docuit B. Virmnem fine labe originali Conceptan% ExThomo XL Operurn^ Locus 1Ö. 17. 18. Extus decimus locus in favorem Immäcult^ Conceptio-nis apud D. Thomam eft i. 2. q. 81. art. 5. ubi ait S. Do- tìor : L D. Thö. il 2.^. 81. 5. ad Lochs i6. Trobatìo z6. Ö. Tho. 22. q, 10. a. 12. Locus. 17. TrobatiQ zy. m ORBIS VOTORVM Äor : Oportebati ut Mater DE! r/mximäpuritate 7iittret. %cn mm eji aliquid dignè receptxculmn DEI mßßt munimn j [ecundum illud P/. 95. Dornum tuamDomme decet fančiitudo, Obiecerat /ibi ex Damafceno : quòd Spiritus S.pr£vcràt in Virginem^ de qua Chriflus erat abfq; peccato originali nafciturusypurgans e am :fed i IIa purgatiö non fuijjet iieceß aria y fi infeiiio originalts peccati non contrai) er e t ur exmatre, Refpondit ergo adhoc: qiiod illapurgatio pra^veniens non requirebatur ad auferendam transfufionem peccati originalisyfei quid oportebat ut Mater DEI maxima puritate niteret. Agnofco argumenti vim : vuJt dicere S. Thomas : Ideò Spiritus S. füpcr-veiiit in Virginem parituram DE VM ; quiä oportebat, ut Mater DEI maxima puritate niteret. Infero : ergo etiam B. Virgo in fuaConceptioae pailiva fuit immunis ab originali , qui'i oportebatj ut Mater DEI maxima puritate niteret. probo illatum : Major eft puritas nuuquani contrahere originale > quam-, aliquando contrahere, & mundari ab Ülo i ergo ut Mater DEI maxima puritate niteret^ debuit nunquam contraxifle originale. Etcertè non benèattribueret S. Thomas DETpar^ maximani-i puritatem > fi crederei e am aliquando fuifle iafečlam originali peccato i quia poflet illi obijci majorem adhuc puritatem effe poflìbilem > qiix effet etiam immunitas ab originali pro omni temporis difterentia. Ommitto hic expendere> quod dicat hoc loco S. Doftor receptaculum DEI debere effe mundum ; do-mum DEI debere effe fantìam &c. quia alibi de his plura. IL Decinuis feptimus locus eft in eodem Tomo. 2.2. q.io. a. 12. ubi in alia materia loquens S. Dodor difertè ait : Dicen-dumy quòd maximam habet anthoritatem Ecclefice conßietudo y qu^ [empereß ino?nnibus ^mulanda : quid & ipfa do6lrina Catholicorü Doètormn ah Eccleßa authoritatem habet : unde magis flandum efl authoritati Eccleßdc^ quam aitthoritati vel jLtigtißini vel Hieronjmi; vel cuiufcunq; Dobians. Hoc eftatum ad omnes fe extendit ve-ritates difputabiles : Sub fumo igitur in materia pr^efenti, fed eft nunc authoritas Ecclefl^ , licet non definitiva, quòd B. Virgo fit concepta fine macula originali 5 ergo fecundum dočlrinaiiij D. Thom^ nunc ita fentiendum, & dicendum eft. Subfumptum ^robo totis duobus libris Primo & Secundo hujus Operis, con-equentia rečte infertur. Vnde nihil dubito fi S. Doftor defa-fìo viveretj & tanto univerfalis Ecclefise confenfu Immaculatam DEIpar^ Conceptionem > coli 5 defendi, propugnari videreti non folüm fcripta fua ubi obfcurius hanc veritatcm propofuiffc viae- LIBERIIL CAPVT OL .vicietur? cliicidaret ; fed etiam in Difcipulos fuos invclieretuh .quod eonim aliqui tergiverfentur fuam doftrinam in meliorem partcm interpretari. Diciint, non coli Conceptionem B. Vir-ginis ab Ecckßa : Ccd, ur S. Doöor afferuit : quid quo tempore fanciißcatafHcnt ignoraturycelebruturfeßum fanäißcattonis eius po-tiusy cjiiam Conceptionis. Nihil dicunt, quia per federn Apofto-Jicam fublataeft celebrano fanftificationis, & pr^Eceptum uni» verfaJe de celebranda Conceptione : unde iterum cum S. Thema Dicendum quòd maximam habet authorìtatem Ècclefut confue^ tudo. Cuius authoritati magis rtandum eft, miäm cuiufcunq; Doftons,etiam ipfius S. Thom^, fi contra fenfiüet. III. Firmemus porrò affertam modo veritatem cgregijs čirca hocduorum Thomiftamm Sententijsj ut&coeceri ^rmu-lentur charifmata meliora. Prior occurrit Amb. Catherinus, qui fic commiJitones alJoquitur : "Yt in angufium yos concLiidam j putatifne Eccleftam in hac ceiebratione quam tradita & Condì. Trid, confirmaty ullum effe peccatum^ vel peccandì periculu?ny an non ^ fi prmum afferitisy huiufmodi ajfertio iatndudum ad perfringendum corum temeritatenh qui ita blafphemabanty [ecuri anathematis ab illa fede in diäa Decretali grave nimis : utfalfa^ <& erronea damnata efl. Si autem hoc ajjsrcre nonpoteflisy nec audetis ; quid ergo caujk efly curmtdmpiam & fecurarn Sententiarn cum reiiquo chrifltano orbe non concurritis ^ Alter efè recentior Gafpar Catalan nupcr e-ledus Epifcopus Iletdenßs : ^dmijjby quòd in alijs fnce doUrinéc io-eis dixerit S^ Thomas3 y^trgincm contraxiffe culpam originalem ; hi-fc e tarnen diebus iuxtà admonitionemy ac doärinam ipfius San^i, te-nentur eiusDifcipulifequi opinionempiamyqu ^ fi ab Hit ur ab eadem fu-ij]epr£fervatam:nam Doéior ^ngelicus monety acconfulity quodft quis invmerit in fuis fcriptis afferta contrariay aut opiniones fibiin'-vicemobviantesifequaturquodmagis ver itati confonum iudicave-^ rit. Tr^etered authontas Ecclefm adeò invaluity ac fe declaravit in pi£ opinionis favorem imiverfali confuetudine celebrando feßivi'tatem Turiffifna Conceptiomsy ant puritatisB. Virgims in fua Conceptwne% ntnullusiam dubitandi locus relinqui videatury quòd opìnio piafit y er Itati conformiory quàmoppofita. Deinde cùm retuJiiiet Sen-^ tentiamo. Thomar fuprà relatam, fubijcit; Ex quoinfertm- S^ Thomamfi vidiffet confuctudinem communemy qu£ iam viget in Ec-clefiayd efoiemni'^andafeßivitatepuritatis >rirginis fanäiißmäi infua Cmceptione yper tot Brevia Tontißcia confirn7atay ex eadefumptu-rum argumentum validifßmmh de eaqiftbivaluurum ad probandm'h Q^ quòd z. ad ^ T alili V. -Creg.XY, Cather. Tra^. de CoHcepp* Catalan, in Ep. ai Mich, de Lanuta, R B I S r O ad Locus I è. T^nint^e. Hčcc Catalaa Domiiiicaiius. IV. Dedmus očtivus locus eft. 2.2. q. 1Ö4.a. 2.ubiS, Dodor loquens de poeais confeqiieatibas originale peccatami Tt)0 i. ^ i diceniim^ qmdill^pcsaos aliqmliter ad omnespertinente q^ 1Ó4. enim midier concipity neceffe efl quòd dirumn^ts patiatnr % ^ ^ ^ ciém dolorep.triat prMer B, Yirgmemj qiLt fine corruptionecon* ,€epity & fme dolore peperit : qtdà eius Conceptio no'a fuitfscmdàm Trobxti^ legemmtMr^d primis paréntibus derivata. Q^m vim habeat hoc DEIpara: Privilegium, quòd fine dolore pepererit. infra 0-ßendo §.22. & 4. item §. 24. hicioliìm adverto, Tcrbahorc D. Thom:^: tim pofTc inteìligi de Conceptione paiìiva, quäm adiva B. Virginis i & multò congrueatius de pamva^quiäfidi-catur Conceptiopailìva DEIpar^ non fuifiè fecLindiìm legein naturcs à primis pareutibus derivata^ id fecuadiim legem naturar originalipeccato infedij optimèiiitelligetur, quarationc B. Virgo ciìm pareret libera fiierit i partüs doloribus. Nam dolor pariüs ita eit peana peccati originalisj ut, quse caret peccato originali? & nunqiiam ilio hiit infeda, libera etiam lìt abiiac poeiia: econtra etiam omnis, qu^ fecundiìni legem natura à pareiitibus derivata, id eft contrahendo peccatum originale concipitur, fi deinde concipiat & pariat, non parit fine dolore. Esimendo igitur ab hac peena Virginem Matrem S. Thomas, cenfcndüs eli etiam eximere ìllmn ä caufa pcence. Ec licer, ut dixi, verba hic aliata poffint^intelligi de Conceprione adiva» de qua potiffimum in articulo qu^ritur, tamen ciìm alter fenfus de Conceptione paffiva seque conveniens fit, imo convenienti-on videtiir valdè rationabile, ut potius in hoc fenfu D, Thomai* explicetur, quam in alio, cum irte lit honori Miriano fayorabi-lior, cui devotiifimus etiam fuit D- Thomas, ^ß. X ! Y' D. Thomas docuit B- Virginem fine hbc Originali Conceptam, Èx Tomo XII, Operum^ Locus IBERNI! L C A? v T III. 14. nf Locus 19. 20. 21« N hoc Tomo / qui Tertiam partem fiimmx compleÄittir diiitius imm'orabimun qitain in aiijs > & diftribuemus iii^ pjurcs §§. quod uno comprehendi non poteft Igiriir 0eemiüsnoiius locus eft q.7. a. lo.ubiD. Thomas quarrit Y-tnhnplenitudo^^rati^e:ß^ Chrlflo. Et cum fibi obieciflet : di-- dtur'enim Luc. i. Boatx Virgini;\Jyc grattaRefpon-deü ad priiniim : Dicenium quod B. Virgo di£ia efi plena grafìa^ non ex parte ipfìus grati£9 ^nid non babuitgratiam mfmnma excellentia^ quà potefl haberh nec ad omnes e^'eÜus grati£rjed dicìtur fHÌ[fepie^ na gratti per comparationem ad ipfam t quia f :ilicet habebat gratiam fufficientemadflatumillumjadquem erat elegia à DKOj ut ejjetfci-^ licet Mater Ynigeniti ems. Ex hoc loco defumitur argumentum pluriesiam repetitum d conditione DEIpara^;, qoatenus erat Mater DEI ; decniü autem ^ ut: Mater DEI tanta puritatc nite-tcty qm maior fub DE O nequit intelli^i, ut ex Anfelhio alibi S. Dočtor dixit ; ergo non obfiantCs quod non debebatur Matri DEIgratia infumma excellentia, debebatur tamen fufficrens, & proportionata tariquam Matrf DEL m qua proinde compre-Bendi debiiit fumma puritas & immunitas ä peccato. Videan-tur de hoc alibi difta de Maternitate DEI 3 ne toties eadem re-petantur. 2. Ex fioc eodem loco aliud argumentum fuppedi-tat ipfe Caietanus V quod certe ab'adverfario extortum magni faciendum: alt enim : Tlenitudogratiajecìmdèmfeatt tdm intenfivè quàra extenfivè : & ftmiliter plenitudö gratin ex parte [nbiecli attenditur tarn intenfivè quam extenfìvè. Interjeßis deinde nonnullis : In refponfione adprmmm nota jobrietatem dociri-n£pr£fentts circa p lehitudinent gratin in Yirgine : fci licet ùt fìù piena grafia tdm intenfivè quam extenfivè non plenitudinegraiìà^ fe^ cundimfe ( quid Uta efl propria Ynigenito à V atre) [ed plenitudine tarn intenfivè quam^^ extenfivè reqmfìta ad/ Matrem DEI. Nolo iam poncre vim ni hocj quod ut'B> Virgo eflet idonea Mater DEldebueric gratia illi collata extendi etiam ad puritatemo-riginalemv & puritas debuerit extendi ad omne inflans vit^r, quod facile eflet ex verbis Gaietani pr^ter ipfiufmet intenrio-nem deducere ; fed ex claurifla ^quam adiun^it^arquiTiCntiim fbr-moj ubiait: Lauda'in ea gratiarn/ fed in fummo ex parte JkbìtBi fuprd omne?n puram crcaturamt' h£c enim plenitudo Matretn D'EX decety qu^ fuper omnes efi puras creaturas exaitata. Infero : ergo CQncedit CaietanuSf quòdomnis illa gratia, qu^ alicuipur^ % cre^- L^tm if, D. Tho. /7, q, 7. a^io.ad i Trohrtm C ai et, ^.p. q-j. a* i^c Vrobatiö 50. Caiet. ctt* Z>. Thom. éj. 5. l^UliS 30, TrobMh ORBIS VÖTORVM a^catürrcöaceffacft,etiamcoace(fa ficB. Virgini: fed ( qaod negare non Doteft) Adam, & Eva > & Angeli funt creati cuou gratia^ & juUitia onginali,& fuerunt in primo inftantifuse crea-cionis puri ab omni macuia peccati j ergo hsrc gratia , qua? eft ciTe purum ab omni macula 3 conceffa fuit in primo lu^r anima-cioms inftanti B. Virgini, qu£ eßfuper omnes pnras crcatnras eXaitata, ad mcatem D. Thoma?. IL Vigefimus locus in hac Tertia Parte eft qu^ft. 2 5* a. 5» ubi quarrit S^. Dodor: Ytrùm Mater Chrißißt adoranda adoratio-^ n^ latria. Et pro affirmativa adducit argumenta : Yidetwr enim idem honor effe exhibendus Matri Regisy^ Kegiy unde dicitur z^Reg, 2. Quod poßtHseß Throms Matri Kegisy qüa fedit ad dexteram cim^ Ut .A'^giifl^ dicit in fennone de ^ffimpt ione. Thronnm DEI y& thdamumDominiccelt ^ atq;Tabernacjdum Cijrißi , dignumefl ibi ejfe ubi eß ipfe &c. Tr^t.Damafc. dicit in 4. lib. quòd honor Matris refertnr ad Filiunu Ex bis omnibus formare liceret argumenta, ciìm iJla D. Thomas non refutet, & facile aptarentur Immacu-lat;r Conceptioni : Sed cum alibi fimilia attingam, hic conten-tusero refponfioneS. Doäorisubiait : Dicendum ^ ^uòdqtiià latria Soli BEO dsbeturjnulli creatura dehetur Latria &c. Cum igt-tur Beata Yirgo fit pura creatura rationalisy non debetur et adorati^ latria; [ed[oiùmvencratio didix, eminentiustarnen , qudmcosteris ereaturisy in quantum ipfa eß Mater DEI : & ideò dicitur , quòd de-betur ei non qualifcunq; dulia^ fed hyperdulia. Voluit DEVS > ut Mater Filij mi coleretur, honorarctur cminentiiìs > quäm coete-ra^ creatura > & non voluiflèt ut pura > & Immaculata ab omni peccato effet eminentius quam co?ter^ creatura? ? 2. Omnes alias grati« attribuuntur B- Virgini , qux alicui piir^e creatura? ünquam conceda? fciuntur 5 exeo , quii fuit Mater DEI ; & ncgemus illi etiam hanc gratiam concefl'am , ut anima ejus fi-cuti Ad^ > ficut Ev^ y ficut Angelorum crearetur immunis ab omni peccato ? D. Thomas docuìt B. Virgincm (ine labe originali Conceptam, Exeodcm Thomo Xìh Operurn, Loctù; LIBIR in. C AP VT II L §. 15. n^ Locus 11. 25. 24- 25, Eleberrimiis eli ab utraqae opponentium pvirte citari folitus Articulüs I. & i.q. 27. in 3. Parte, Pliirahic occürnmt pro pia Scntentia. Q^xrit S. Dodor Ard-®uIo i.Vi:rumB. Virgo Mater DEh fueritfantiißcata ante Telativi-rarem ex utero ì 6c refpondet affirmativè : Cantra efl qmd Eccle-ßa cdebrctt Ts^ativitatem B. Yirgimsy non autem ctUbratur fejìtmm Ecclefiaymfì pro aliquo Sanäo > ergo B. Virgo in ipfa fm 7{ativitate fuit Saniix r fnit ergo tu utero fanäivicata^ Hoc amumentuin^ jatnftip.§. IO. expendimus : (ed non obftat quinacnuòid ra-mìaemiis. Aiìumo igimr minorem S. Thomas proargumento meo ; ut lociim maioris teneat : 'l^n celebra,turfeßum in Ecclefia, nijipro aliquo Smäo, id eft, nifi obieclum fefti lìt fanäum , fed jam celebratur ab Ecckßa feftiini Conceptionis, ergo obiečtum fcQi Ceiiceptionis eft fančium, iuxtä dodrinam^ & principia S« Thom^. Maior eft D. Thomas : minor conftat ; quia per Ec-clefiam fimplicitcr nominatam S. Dodor incelli^it Ecclclìam^^ Romanam , & univerfalem; atqai h^c defado fub ritu duplici ceiebrat Conceptionem B. Virginis^ ergo fandam. Neq; dicasj ^uòd celebret undifìcationem poft animationem, quia ut fu-pràdixi hocretant defado Pontifices ; dcinde? Conceptio j & tempus poft animationem non funt idem: cum igitur Ecclefia Cóceptioriem ceiebraci ceiebrat vel Conceptionem feminaleni, vel formakmfeu animationis? nonaliquod inftans poli animationem. Progrediamiin quia de hoc alibi plura. lì. Tertius&. vigefìmus locus ibidem habirtur : Dicendumy ifHÒi de fantiißcatione ß. M^KlJE y quòdjcilicet fuerit fanäificctta m utero 5 nihil in fcriptura Canonica, traditur, qim etiam nec de eins '^tivitatementionemfacit:ßcut tarnen ^^iguftmmtn fermane de ^Ajmtptione ipßus Virginis rationabditer argumentatury quòd cum torpore ßt ^.Jfumpta in ccsluyn (quod tarnen Scriptnra non tradii) itd ttiam ratimabiliter argument an po ff%miis, quòd fuerit fanäißcata^ in utero. Rationabiliter enim creditur, quòd ilia, qu^ genuit Ynige-nit um à Tairey plenum gratis^ & veritatis, pr^ omnibus a^ijs mxio^ ra privilegia gratis accepent. Vnde ut legitur Luc^e 1. Angelus ei dixit; ^ve M^FJ^ gratia plena. Invenmus autem quibufdam altjs hoc pnvdegiaUter effe conceffum > ut in utero fanäißcarentur^ ficiit leremias &c. & ßcut lom. Baptifl^ iTc, Vnde rationabditer credttur, quòdB. Virgo fanäißcata fuerit antequam ex utero nafce--re tur. Medius termiims quo Angelicus Dodor probat, ratio-^ 2). Thö. j. f. q. 27. I. Lühs Trobatié 32, p. q. 27. äo I« Locus 'Trcljatio nS ORBIS VQTORVM nabiliter credi, quòd Ba Virgo fit Tandificatä in utero^ cft tri-plex : I. Genuit Vnigenitum ä Patre? plenum graticei^ eri^ò ma-jora prx oainibiis alijs privilegia accepi t? ergo in utero fančtiii« caca. 2» Angelus ei dixit : AVe gratia piena 5 ergo eft fànd'ifì-cata in utero. 3. Quibufdam aiijs hoc concefTum eft ut in utero' fandificarentur j ergo &.B. Virginio Duo prima argumenta^ meiius concfiidunt prò Gonceptione , quam pro fan^dificatio-ne poft Gonceptionem formalem,- i . Geiiuit uiiigenitum a Pa--tre> plenum gratiar, ergo genuit piena gràtia , (ed non fuiiTet piena grati! fi illi defui&t aliquid gratin pro primo inffanti a« nimationis > ergo genuit plenum gratise, p Jena gratiä in primo»' inftanti Coriceptiohis formalis fandificata, vel fanda creatalo Coincidit^ licet id pro medio habeat ^, quod in priore infer-tur: fuit piena gtatKi, ergò etiam prò primo inftanti animati-onis, quia plenum gratia dicitur nec quoad intenfioocm > ad tempus totius vita^jdeficere. 5. medium ä paritate videtur am«; plius concluderejquàm in litera S. Dodoris legatur. Nam quod de leremia de Ioanne Baptifta adducit exemplum referri debet ad paulò'ante dida ^ pr£ omnibus alijf maiora gratin privilegia accepity iibi intelligi debet quoad fandificationis durationem vel prioritatem ; äe qua qu^^ritur in articulo : & deinde fub-^ fumptum : fed leremias 5 & Ioannes Baptifta funt in utero per Privilegium fandificati poft-aoimationem , ergòB. Virgo (fe-quitur ì pÄ leremia, & pras' Ioanne Baptifta majus prìvikginm accepit 5 quoad durationem , vcl prioritatem fandificationis^ fed iììiid aliud eiìe non potuit? quam fandifìcatio in ipfomo« mento 5 feu inftanti aniniarionis I ergo. Hocipfum argumentum alijs verbis fopra expenfum. Et certè nifi D. Thomas fen-fiflet quòd B. Virgo prìus (andifìcata fiierit 5 quam S. loanneg Bapt. & Jeremias ; non dixiflet de illa : pr^e ommhus alijs makrct^ ■priviicgiagratta acccpit. Sed dixiffet eadem privilegia^ quo? alij» direndo igitiirpr^ omnibus aUjs malora intellexit priusillis fan-étifìcatanio" prmsautem aJiud elTe non potefn quam ipfum in-fiansanimationfs. IH. Rie tria adhac obfervo i. quòd Caietanus advertcriè Žtigmnenti vim^ fed conciufionciii foppicircrit ; fequitur tanien per fe : ait tnìmt KationabUite r crcdiiur Beat am Y irgjnem fafiSifi^ catarri in utero. Vrobattiri Mawra gratin privilegia B. Yirgimcon^ UBER I! I. CAPVT IIL 15. ^Virginfaiajor Sznäiücmo conceffa eft, (juäm Saačlificatio;iia uteroì fiibiritelligepoftanimatioaem: atqiii major elfe noji^ patüit, iiill ikrctm ipfa animatioiic, cum comparatio privilegij fiat per icfpcčtiim ad rempiis , ut fuprà dixu &c leremias ac lo. annes fandificati fiat poft aainiationem, ut idem S. docct 5 ergo ut'dicatiirmajiis pnvüegiam comparativè ad duratioriem> .ex-fendi debet San<^ìficatio ad inftans animationis. Alteram obfervo ? qaòd in hoc articalo Diviis Thomas Io-quendo de faniäificatioae DEIparxj eam Privilegium vocet riec determinet dare tempus faiiiäiiicätionis ; qu^rit.^nim ; idque affir- mat 5 pro^fcindendo ä quando. Similiter in fequenti articulo qu^rit ytràmfMerU farSificataantc anmationem f negat l co-rollariè iofereado Vnde relmqmt^^r quòd fan£lißcath Yirgirm fiieritpoß eius animitionem^ Hoc diftum nihil facit contra piaiii Sententiam ; imo illi fave t : quia etiam. h^c docet, quod Fuerit fan & gratiä iiYipIeta B. V. poft animationem poSeriori tate nature^ j .non tempons ^ cum ergo dicit S. Thomas quéi fan^ifìcaùÌQ, B. Yirgmis fìierit pòfi èius anìmcttionem ? -non fpecifi-caado ia quo (enfu accipiatìy ppiì:, aiipro inftanti natura? vel, temporis ^ -videtur potius faverequam contrarius elle pi^e feii-tenti^. Et fic.deberet explicari à Thomiftis? cüm ea qùce dubia funt, in bonum potius quam oppofitum fenfum flečienda fiat. Vocaido ergo S. Thomas fanéiificationem Privilegium,& pr^-fcindendoabiiiftaiiti tiatprcr actemporis> diccndus eft potiiìs fupponere pro maiori privilegio 5 pro inftanti natura. Notavit hoc doctifiìmus ìoannes à S, Thoma dignus tanto Magiftro e-jufdem nòminis Dlfcipuius inquiens : ,D. Thomas nunquam pro--pofmt qi4£ßlOriem direUè : ^^n B, Y irgo contraxerit peccatum origi^ mlcy mverò fuentpr^fcrvmayfed titrùm fumt fanciificata ante a-^ mmationenu Cur hoc ? cur non afìeruit in "ipfaariimatione vel infedamoriginaii 3 vel iandificatam ? quid crcdidit nunquaiia fuiffe infedamjS: quid h^c erat recens ali quorum,tantum Sen-tentia, noluit illam exprefsè docere ; fcd tamen in ejus favorem f^kf^ etiamoppofitampra:termifit. Caietanus ad hüncJocum: Cum q. zj.a.L epinionis ^AiiUor Ine non meminity quid tempore fm non erat adinven-ta y ormiibus commmuter teuentibus Beatam Yirgìnem Conceptam in peccato originalL Pofìremum verum eft 5 quòd tempore S. Thom^ communiter SchoJaftici teaueruat B- Virginem Con-ceptam in originali > fed per Conceptioncm intelligebant Con- vCeptio- Z). Thom. in 3. d. 3» Z). Thom. ad Annih^ rf. 3. Whaoi, 110 ORBIS VOTORVM cepiionem (eminalem: primum vero falfum ; quia fuj>ra ofteii-di ex D. Bonaventura , illam quatftionem teinpote D, Thom^ agitatam, licet a paucis : ^n fnerit fan&ificata in inftmti nìpifio--nis animi£y ergo fuit opinio Illa tempore S. Thomas inventa. Forte voluit Caietanus infinuare, quod illagu^ftio & opinio quia j^aucis nota> laiuerit D. Thomam > hoc fateor mihi eredita diffìcile , fed quod noluerit de iJIa traftare in terminis , hoc mihi folet fepius in mentem venire, ciìm lego> qua: de (anclificatio-ne fcripfit ^ & nufquam reperio hujus quseftionis direftam men-tionem. Verum quidem eft > quod in fcripto Primo in Magi-ftrum Sententia: dicat S. Doftor : ^dfecundam ^ju£flionem di^ jcendum, guodfančiificatio B^ Yirginis nonpotiät cßc dccentcr arit^ infufionem aninmy qmd gratm capax nondum erat y fed nec etiam iu ipfo inßanti tnfufioms 3 ut fcdicet per gratiam tunc fihi infufam con^ fervaretur^ne culpam originalem incurreret. Item in fecundo Scripto ad Annibaldumfimilia : ^dhoc dicendumqubd B, Yirgo nec ante Conceptionenii nec in Conceptione ante amni£ infufionem fan^i-^ ficataftiit, quia proprium fubie^um gratis fan^ificantis efl anima^ nec in ipfo inftmti infuftonis amm^j quidßc non contraxijfet origina-^ ky ficut nec Chriftus^ &c, ita in Èditione Antverpiana Anni 161 z. cura PatrisF. Cofmse de Morelles. Alibi non lego de inftanti infufions anima?. Sed quia mihi non perfuadeo quod Caietanus tam Celebris Thomifta, cujus Commentari) digni cenfcnturi^ ut cumipfis D. Thomse Operibus inprimantur 3 non lcgerit D. Thomse Scriptum in Magirtrum Sententiarum? five primum^ jfi-ve fecundum ad Annibaldum ; aut prardida verba non advertc-rit : non poflum mihi etiam perfuadere quòd pr^edida verba.^ i fednec etiam in tpfo inftanti infuftonis anifn^ &c. ejus tempore 111 DivoThoma reperta fint > adecq; fufpicor ab aliquo recentio-rum addita, & intrufa : & certe, li tunc reperiebantur ; a Caie-tano pro genuinis noH^agnita. Dixi intrufa, i. quia nullam^ revera connexionenrf habent cum pr^cedentibus? nec enim mo-vebat D.Thomas qua^iUonemfecundam de ipfo inftanti infu-fionis anim^j fed qtta^rebat folum an fuerit fandifìcata aiitea-nimationem. Ad hanc quxilionem fatis fuerat refponderc non fuiife fancäificatam ante animationem, quia nondum erat capax fubječtum gratile : Superflua ergo eft illa refponfio fed nec etiam in ipfo inftanti infuftonis ; ergo intrufa ab aliquoj qui videns> quòd D. Thomas nulhbi exprefsè negaffet Conceptionem Im-niaculatara ia inftanti iufufionis aaiai«,YOiuit per tale affumen- tum LIBER III. CAPVT III. if- t^t tum fuse opinioni patrodniüm qu^erere. 2. Cur non etiam inJ fummaD, Thomas zddit fednec etiam in ipfoiriflantiinfufiöms, ff fammacompendiiim eft fcripti in MagiPcriini Sentcntiamm 5 & uö ToJüwt oppoiito^ Sententi^e feftatoresj, ultimum opus Divi Thoin:^ ? Certe in fumnia eafdem qu^ftiones proponiti quas in Sentenrijs, & ijrdem utitur argumentis ad probanda fuaaiTerta, cur ergo non etiam adiungit Jed nec etiam impfo inflanti infufio-nisi Čredo ego Cafetano, quòd opinio illa media ^nfuent ' fanßlficata in inftantiinfiifionis amm£y fuerit tunc inopinabiluj noü fimpliciter ied refpeäiu fchol^ D. Thom^ : dico relpecSu fchO'^' quia non dubito quin S. Dodordehac qu^ftione fcivcrit.^ fcd noluerit eam docere : ne fi affirmet novitatis argueretur ; fi iiegaretj DEIpar^e maculam inureret. Ac confequenter infero iliud additamentum in Scntcntijs ab ali quo pix Sententise ofo-re confictum, & iocum S. Tliomar utruinq; adultetatuni. Quia tarnen fenrio> quòd etiam prout adulteratus urerqj ille locus / pi^SententicT non contradicat> lìti infra oßendam; conieftu-rx me^e modo zllatx tantiim tribuo, ut fi Iocum illum admit-, tam^ Caietanumab eiusigiiorationeexcufare non^olTim. IV, Tertium, quod obfervo eft locus D. Tlionix ex 2. z. huc applicabilise Docet ibi S. Thomas^ innocentianieiTe ma-ius Privilegium^ & donuni; quam fit remi/fio peccati ; qnxfivit eniai in titulo articuli : Vtrüm magis teneatur ad gratias redden-das DEO innocens:, quem pcenitens ? ciimq; attuliüct argumenta pro amrmativa : Qiianto enim aliquis maius donmn a DEO perce^ pit 5 tanto magis ad gratiarum anione s t ene tur : [ed maìifs efl donum mmcenti£j qu^M iufliti^ reflitut£$ ergo &c. refpondet cumdiftin-fìione : Dicendum quòd aUio gratiamm in accipiente refpicìtgratin-dm danti s &c,dtiplictter poteß effe ex parte dantis maiorgratìa.Yno modoj ex quantitate dati s & hoc modo innocens tenetur ad rmtiores grativrü aäiones;quia malus dom ei datur a DEOy& magìs continua-tum cceterisparibusf abfolutè Loqucndo, ^lio modo poteß dkl maio?-gfatla y quid ?nagis datar gratis : & fecundàm hoc ma^stenemr ad gratiarum aüiones pmitens, quàm innocens. &c. Supponit hic ergo D.Thomas, quòd poilibiiefaltem fit, imò fcrtè quòd de-fadocollatum fit àiicui Sandorum Innocenti^ dcoum, creò exeùisprincipijs retìè inferri potefi B. Vergini collatum donum, Innocentise, ut nuJJius indiguerit reminone peccati. Pro-baturillatio ; quia prx omnibus alijs SS.maioraprivilciiia collata iuiit Virginio ergòpr^ omnibus alijsIurioceQtia ; creò majcr Tko. 1. 2. q. 106. art. 2. Locus Vrobattù R Inno- J t 1. M w ORB rs Scotus in 4. i. 22.(7. I. §Ac term. Caiet. m 2. 3. q. IQ6* it* 2> VOTORVM liiaoceiitiaqudm ulli alteri Sanfl:oraai, ergò précfervatio ab o-riginaii > ciìm hxc fit maxima Innocentia. Hoc videtur adver-tili e Scotus, qui idem quarfitiim pertračlaiis, laquit : Simplictter malus beneßcmn ihinnm eß ? conferyars innocentiamj quam conce* derepoß peccatum posnitentUm, Ynde rnaius bencficiurn conttdit DE YS Matrifudßj quam Mcigiden^t : quid fmgularis gloriuy & or-mttis eß in Beatis ntmquam cecidiffe inpcccatnm. Nequis vero afferat täm Scotum quam D. Thomam ioqui de Innocentia refpe-£tu perfonalium foliìmmodò peccatorum ^ eccc tibi Caietani ad citatum D. Thom^e Jocum obfervationem : '^n enim apparet ratiO} quare iußltia tit quatuor v^g. data utrique Jcüicct imocenti) & pQinitenti] ßtmains beneßcinm qmàduta dcrnerenti ; quam quid dataadprafervandum > ne demsreatur : h ite enim conditio videtur 7mgis beneßcium animum concedcntis oßendere. In cuiusßgnum di^ cimasy quodmains beneßcium conceffumfuit Bcat^y irgmiyßpr^^ fe-'^yataeß ab originali , quàm firnimdata eß ab ilio, Ha?c Caie^ taaus in Dubio tertio>quod fibimet oppofueratj ad quod pauìò poli refpoiidet : Donum innocenti^^non abfolutè , fed relatnm 'ai €mhctudatur j dicitur excedi ddonopoenitentije ; ??on abfolntt^fei reim ad malè mentum de DEOy cui dx^ur : & hoc eß verum. T^c obßat exemplumde prxfernatioHc ß. 'Yi^?misytüm quid p ^^r j ona illOi cui dommpr.^fervaùonis conceffum fcc/iridù.n aliquos fuit y erat ob" noxia peccato exvicarnis per propagaiionem immediate geni-tam^ & confequenter donum tale , fuit etiam redemptìvumy & übe* rativumperfonJd. jtc per hoc ex conditiom mijerabili per[on£ do-UHM illud redditur maiiiSy quJvm in fe fit/^on ßc auttm in Innocenti^ acciditi ubi perfona non fupponitur obnoxia pecca lo, qtumris potens peccare : tihn quidcafu ilio dicere tur, quo d B. Y/a'^o accepi^etma-iiisheneßcimi fecundàm quantìtatem bencficij > fednonmains ßhit itd qnòd mandata d peccato recepit maiusßbi, pr^tfervata ante rece-piff^t maiiis non ßb i ßd abfolutè, & ideò fui (Jet melior ^ dignior, & magis dileäa d DEO. Hxc Caietaans> ubi non difp^^to an fatif-faciat dubio, foliìm id adverto, quòd ex mente S. Thom^ iuxta Caietani expofirionem Innocentia fit , quando perfona nulk> eft infesta peccato/licet poffit peccare,aaeoq; idem quod pr^-fervatio ab omni non foliìm perfonali aduali, fed etiam ab ìpfo originali peccato. Et quid talem Innoccnti:un D. Thomas de-fado dan ? & faltem polììbilem fi! pponi L i a iìunde etiam DEI« patcS tribuit malora gratid^ privilegia , quim alijs Sančlis , confe-t queas videtur quòd tacite lufiiiuet donum quoq; talis Innocenti^ LlSß-^ Ilf. CAP V" T lih M. xa^ tia^ collatum DEIparcX. Et nifi haue tacitane S. Doäoris irieii-teni Caietanus advertiTfct, vixpofuifiet ad prxhmm locuni tale diibiuiii de prsrfcrvatione B. Virginis. C^ii etiam in hoc pi^e adfavit fententise, qiiòd falfus ßc DEIparam fiiiiTc meliorem^ di-gniorem y & imgisdileüam àDJ?.0 ,fì pra:{ervata fu.it > quam fi iniindata ab originali : cum ergo hax prardicata DElparar iix^ fiiperiativo convcniant > videtiir ipie quoq; Caietanus hoc loco mzgis propendere in piain^ qu^^m in oppofitam fenteiitiani. ^ v! Sequiturporròibidemubi D. Thomas ait : 2. di- ' ^ cendtmiquod^Hgußinuslocjuitur fecundum legem commim , je- y cundüm quam per Sacramenta non regeneranttir aliqui nifi prtus na- j ^ ' ^ ti : fed DEYS huic legipotentiam fuam non aüigavit, quin aliqmbus ' ^^ ^^^ ^ ^ ' ex Trivilegio grattam fuam conferre pojßt antequam najcantur ex utero. Ex hoc loco formo argumentum fecundiini principia^. Trcjhatio Divi Thom^ pro Immaculata Conceptione. Secundiim legem commiinem peccatum originale trabitnr ex originey in quantum per D. Tho, e am commimicatur bimana natura > quam proprie refpicit peccatum ib, ad 4. origindei qaod qutdem ßt , quando proles conceptaanimatur : fed DEVS legi communi potentiam fuam non aUigavit, quin pr^ter illani alicui ex privilegio gratiani fuam conferre poifit ^ ergo non obltantej quòd fit lex communis, ut proles concepta co^^-trahatorigiaa.Icpeccatum, quandoanimatur j poteft DEVS alicui individuo gratiam füam ex Privilegio confcrre 5 & imoe-dire contraftionem peccati origiiialis. Ergòrecté dediicitur ex principijs D. Thoma: Beatam Virginera potuiffe prc-^fervari ab originali in fua animatione. Vlterius vero id etiam DHVM . fecilfe probatur ex ijfdem principijs: quia fi DEVSdifpenfavit cumB. Virgine in lege communi, iit efìet fanßa priiifcuam ge-neraretur ex utero? non eft ratio negandi quòd difpenfaveriü in lege comuni ne cötraherct originale cum generaretiir in utero» probo confeqadeò in priori lege diipenfavit, quia futura erat Mater Fili), & rationahilitcr creditur quòd tlla > qu^genuit Vnigeni" tum d Tatre plenum gratta & veritatis y pr^ omnibus alijs maiora privilegia gratis acceperit. Sed h^c ratio täm mihtat pro pri- Trob-^ti^ vilegio in una lege quam in altera, ergo. Obfervo infupen ciìm Divus Thomas loquatur de B. Virgine nondum nata, fed in ma-tris utero animata & dicatin phirali m/dora priytlegia ; quòd infinuet illam non foliim accepilfe Privilegium fanö^ Natività--tis, fed etiam fanda^ Conceptionisfornialis feuanimationis, quia non videtur pro ilio ftatu aliud Privilegium de quo hic D« Thomas quseftionem habeat, aflìgnabile« " R. 2 §. XVL i24 ORBIS tOtORVM f^rohxti^ 'Pr?b.tth 'fo.4r.41 f. X Y L D, Thomas doeuit B. Virginemfìne labe OriginaliConceptam, Ex codem Tomo X 11. Operum. a. Tbo. P.tJ.ZJ. a. 2. locus: z6. I. V Locus 26. 27. 28. Igefimiis fextus locus eft ibidem articulo 2.111 quo Do- dor Angeiicus quseftionem movet Ytrùm B. virgo fue-rit fauBificat^ ante animationcm : &aIlatispro affir-mativa paiteargiimentis?negat: Contrà eßy qiiòd ea> qu^fuenint inveteri teflamento ftmt figura novi y feciradumitlud i. ad Corinth. IO. Oniìiid in figiira contiry^ebant illis : fedper fanBijficationemta-b-jrnzcidìy deqH.1 dicititr fan^ificavit tahernaculum fU'- um akifßmis : videturßgnificarißnciißcaiio Matris DEly qim ta^ berr.aciuMm DTJ dicitury fecmdàm iU^ In Soie poßät ta-- bifrnitcHUm fumi. De tabernacolo autem dicitnr Exodi ultimo^ - I Toliquxm cmciaperfeEta ßmt y oper uit nube s tahernaculum teßi^ moìiih & gloria. Domìniimplcvit illnd : ergo etiarn B. Virgo non ßät ftnßificata ?iiß pofiqmm cmißa eins per fdla ßmt>ßilicet & corpus & anima, Egregij plane fcnfüs ex qiubus dediid poteft, qiiòd D, Thomas aiìemerit Imiocentiani originalem DEIpar^, Age> quia plara liic funt, fingula feorfim expendamus. J. Eaqu^-cfuerHut in velcri teßamentoy funtßgura novi: ät-qui ia veteri teftameiito fiiermit ParadifiplaiitatiojÄrca Noe, Kubus ardens iiicornbuftus, Virga Aaron, Thronus Salomonis ? Colurnaa nubis&c. qaivadmeatem SS. Patrum libro i. Operis Immaculat^r Gonc eptioni adaptamus, ergo S. Thomas taritc per illara univerfalem^ etiam his figuris fubferibit. 2- Mater DEI tabcrnaaüum DE! dicitm Iccandiìm D. Thomaiib (ed taber-naciihuTi DEI niiilisdcbet elie fordibus inqiunatam, ergo Maler u^l nuiiis dcoet elle iorüib|]s inquinata, ergo neq; peccato orip-inaü u'i^uain infcdi. In Sdcpofmt tabernactmm jn^ ?/;/rDEVSiergòalieuam.eit aboiaaì umbra peccati etiam ori-. 1 ' • gnu- LIBER nt CAPVT IIL §. 125 ginalis hoc taberaaciihirn. 4. Sanäißcayit tabernaculHm ftmm dtiijimus qiimdo {mčti&czYit ^ ntiq; ciim^ prxpararet> & for-maret iilud, ergo faiidincavit B. Virgioem in iplo inftanti ani-Hiationis, ut eflet tam (mčkiim tabeniaailum? qiiim decebat «de pro inhabitante DEO. 5. Non dicit D. Thomas neq; fcriptiira : Polrquäiii caiifta perfecta fmit fandificavit taberna- ciìmdicat Angelus : Yinus aitìjfimi obumbrahit tibi i quo pofito debebit prctfupponi fancèifxcatio tabernaculi, & fubintelligi in illis ver-bis pojìquam cun^ a-p er feci a funt , itautadperfedionem. tabernacoli ipfa quoque fandifìcatio pertioeat. Et certè itd accipx debere fliadeat Jociitiones Patrum j de quibus late differimus libro L & illud Aageli ad Virginem: Virtus alti/lìmi obumbra-bit tibi Lucx I. undej Infero: ergo dum perfìccretur tabernaculum DEI B. Virgo/fanftificata elh fed pWfeäio ejus fuit in conjundione animx cani corpore:, in infufione & creatione ani-mce,€rgo tiMic fanda fuit B. Virgo, d. Videtur hocipfum infi-nuare D. Thomas, c iìm ait : er^ò etiam B, Yirgo non fuit fantiìfì-eatay nifi poftqudm cunSta em$ perfeEia funt y fcilicet & corpus ? & mima, abftraheado ab omni diflerentia temporis fupponit pro co> quod eit maximè favorabile DEIpar^ir, ergo pofterius natura non pofterius tempore lainčtificata eft, quam corpus , & anima perfecta. 7- Ptceterea ciìm non addat D. Thomas poftquam anima corpori unita ^ fed foiiim poftquam perfeda corpus, & anima ; videtur contradiftinguere duo narur^s inftantia; unum» quo anima creatur, alteriim^ quo unitiir corpori, quia prius in-telhgitur efle, quam efic unita, & fic, poftquam eft anima creata, in altero naiurs inftanti eft unita, & in tertio fandiiicaca^: totum tamen hoc perfedum eft in primo inftanti temporis. Quòd autem D, Thomas agnoverit hsec natur.-^ inftantia, feu prms & pofterius naiiira ? ciini alibi f^pius de hoc agamus, placet ipfaeiusvcrba referre:Namin Difputatis Qu^ftìonibus.ubi agit Qaxiì. Vnica de anima dare ait : "^fm quod m Gm. dicitura Formava DE '^^^S hominem de limo terr^ , pr£cedit tempore hoc quod jequitur : Et injpiravit in faciem eins fpiraculum vit£ ^ Jed ordìnefnatur£ toMimì. Hinc fequitur , quòd ubi D. Thomas sbilraheado i difereatijs_ temporis 'io^uitur. inter- 5 ' P^^- lom. Ue^ Yoldt inf. Trobatié 44.45. D. Thó. m Difput. q. un. de ani^ ma, art^ q* ad Trobatio 40.47,48, v (ticI • 5 »^o 'M7, a. 2. c/r. 2. iS* O. Tho. p. 27. 2. Lochs 27. 216' ORBI S V O ;T O R V M pretandus Cu in parteni fa vorab iliorem. Et quii fic ubiq; feré ile materia Conceptionis loquitur, aiTerens poff aniin itioiì^m fandificataiii j cuuiaìiande conftet eum ftiiile honorisMiriani Zelatoreiib intelligendus eft poft natura non poß tempore^ quid hoccft favorabilius honori Dlllparc^. IL Vigefimiis feptimus iociis ex eodem fiimitiir ar^icnioj ubi ait S. Doctor : C ihn fola creatura rationalis fit fiifceptiva culp£i ante inftifionem aninut rationalis prole s concepta, non eß cnlpcc obno^ xia, Etfiv qiiomnque modo ante animationem B. Virgofanäificata f uijfety nunquam incmriß^et machlam originalis cub£y&ità nonm-^ diguiffetredeinptioney & falute, qfM e/i per Cbnßum. Yndc relinquitHr quòd fan5iifìcatio ß. Yirginis fuerit pojì eins animationem. In hoc textii recurriint ea > qua? fupra difta nonfemel; quòd fcilicet D. Thomas confultò pr^rtermictat ausftionem de inilati infiiiioms animai & foliìm quserat^de faiiftifìcatione ante animationem>& de fandificatione polt animationem ; pr^fcia-dèdo ab illa media; ne vel fequedo comunem fui temporis Sen-tentiadeflečlat etiä in minus piam, vel adftruédo pia novitatis arguatur, ciìm nondum conflaret de fenfu EccIefi^Roman^.2» ob fervo quòd dicat S. Dodor prolem ante anim.^ infufìonem non efle culpse obnoxiam^ id eft debitricem : hanc enim vini habet vox illa obnoxiusy tit fupra notavi, ergo fupponit quòd ùij animatione fit culp^ obnoxìa , id eil habeat debitum contra-h^ndi culpam> ergo verba illa : nimqmm incurriffet maculam originalis cidp£ 5 pollunt intelligi tdm de peccato originali contra-tìo , quam de (olo debito ìd contrahendi : quod li ita fe habet, rationabile eft, quòd D. Thomas potiüs pro pia opinione, &in favorem DEIpar^ , quam pro oppofita explicari debeat. 3. Obfervoidipfumex medio > quo D. Thomasfuam affertio-nem probat : non indiguijfet redemptione > & falute 5 qtm efl per Chrifturn. Adhoc ut Chriftus dicatur Salvator, & Rcdemptor fu^ Matris, fufficit fi Mater ejus aliquando habuit debitum, ve! obnoxietatemad peccatum originale,ut Caietanusad hunclo-cum concedit , imo prìtfervatio ä culpa eft perfedillimus re-demptionis modus, ergo quando dicit S« Thomas, quòd B.Vir-go incurrerit maculam peccati originalis , intelligendus efl quoad debitum, non quoad ipfam culpam : atq; adeò hoc loco plurimum favet D. Thomas pia* fententi^. IH. Vigefimusočtavus locus ibidem fequitur : ^d 2. di-cendnm} quòd fi nimqmm anima B, yirginis fmjja contagio originalis peccati L!B BR !I1. C.ÄP'v T III. §. lö. ^ u r uvvr ^ v r rw » F fin r s^ c-w»- ^ — • - —----j — -- j ~ ^ ^ j mdiguitj tanquammdverj'dìs Salvator, maxima fiat Bcat^ V irginis pHritas. Secundiìm ea, qux paaiò ante dixì> locus ille huiic debet habere fenfiirn : Si anima B. Virginisneqiie fuilfet originali peccato infeda , ncq; debitum contraxiflet ; hoc dcrogaret di-gnitati Chriftij qiiidquid fit de ventate fequelx , faltem fcafiis ifte non pra^judicat pix katcmix^ quin potiiis favet. Advertit hunc fenfum ex: verbis D. Thorn^ elici debere ipfe Caietanus j linde ait : Indigere falvari ipeccatoy eß Uh erari à peccatoj quod ha--bet vel haberet : oportet emm aut quod habeat peccatum > vel quoti fit inprocin^Hy feupericuio habendi peccatum , qmfquts eget falvari d peccato, ergo ex niente S. Thomas proiit iJlum Caietaniis ex-plicat 5 ad hoc ut Chriftus fit Redemptor B. Virginis non erat neceire, ut contraheret aduB. Virgo peccatimi originale, fed fatis erat j ut haberet debitum, id eli ut contraftura fuiflet nifi pra^ventione grati.^ liberaretur ; vel pr^fervaretur ä culpa_j o Non refpicio ad fandificationem foctus de qua Caietanus^fed ex principia ipfìus arguo pro fandilicatione in inilanti infufio-nis animse^ quo eodem inltanti potuit B. Virgo habere debitum contrahendi neccatuni Originaie> & tarnen ex privilegio id non contrahere, rìve jam illiid debitum liatim ce'lTet, ut vult Soarez, five permaneat fimul cum gratia toto vitx decurfu > ut docet Vafque^, de quo alibi. 2. Éruo hunc fenfum eundem S. Thomas ex verbis immediatè (eqnentibus : Et ideò Juh Chriflo, quifalvàri non iniignit, maxima fnit B. irginis puritas. Si maxima»^, ; ergo B. Virgo non contrahit originale peccatum > fed folum debitum habuit contrahendi» Chrlftus nec contraxit peccatum originale quoad culpam, nec quoad debitum, propterei dicit S. Thomas : Chrißus mulo modo contraxit originale (dicendo : nul-lorìiodoiii^ipomt plures modos contrahendi ) B. Virgo vero contraxit quoad debitum> ve! habuit folum debitum; & non ipfum peccatum. Ratio eft clara ; quia maxima puritas eft fub Chri-fìoy Inter quam & puritatem Chrifìi nulla datur media ; fed fi B. Virgo cGntraxiffet ipfum peccatum originale daretur alia puritas media, qu^ effet major puritate B. Virginis, & tamen eflec fub Chrifìojnimirum contrahentis folum debitum & non ipfum peccatum > ergo ut vera fit propofidoD. Thomas: B. Virginis puritas (hit maxima fub Chrifto B. Vir^o non contraxit peccatum originale, fed folum debitum illius: ergo ne dicamusD. Tho- Tr CaieL cif^ Soar, hic Difp. Je£l. 4. Yafq. Difp. 116. c. 5./« 3'P' Trobatio Si! 128 ORBIS v OTORVM thomam pugnantia afferuiffe ^ dicendum cft,? quòd bic /it gc-^ nuimiis fenfus ipfius verboram. Firmare licet filine locum ver-bis loànnis ä S. Thoma, qui docens, quòd S-Thonias nuliibi fue-rit contrarius pice fententi^ > ait : Hoc autem evidens jiet ex ipfis locìs D. Thomce, ubi exprofejjb hant qud^ftionem tračiat j in quibus yidcbirniis eum agnoviffe etiampr^fervativam redemptionem. inipfaveròperfona produrla requiritfoLum yel debitumjVelpGcca^ tunh utdicatur redimii vel liberavi; non vero folmi peceattm^^ 1V. Vigefinius nonus locus ibidem llatim fcquitur, ubi di^ cit S. Dodor : Hoc ftgnatur lob. 3. ubi de ne£ie originales peccati di-' citur : Exfpeöiet lucemy & non vide atyuec ort um j urgent is auror^c Ex fpe£iet fcilicet culpa originalis^ lucem fcilicet Chriftum ' & non vi-deat, fcilicet contaminatumi nec orttim furgentis aurorc^y fcilicet Lochs Conceptionis B.Yirginisy de cjuadicipoteß: In viapeccatorurn non fletity & in Cathedra peflilenti£ non jedit. Ita locum hunc citat Peruzzinus & itäeum abantiquis citari afferit: in recentiori-bus tarnen editionibus aliter legitur : Exfpeffet luce?ny id eß Chri-fiunh & non videat ( quid nihil mquinatum incmrit in illam, ut di-citur Sap, nec ortum furgentis auror^yid eflB. \Urginisjqu£Ìn fuo ortu d peccato originali fiät immtmis. Addit Peruzzinus in quibufdam exemplaribus ttiarnreperiri pro illis verbis in fuo or^ tUy in fiia Nativitatc« Vode conftat locum eOe depravatami & uti fiipra oftcndi ex eodem PeruzzinOs forte totus hic articiilus fecMiidus qua^iL 27. corruptus eft. Ccxterum icf^endum efTc ''^robaüo vel : in fuo ortUy vel : in fua Conceptione darum eft ex alibi dičtis SI. à S. Thema : non enim docet S. Thomas B. Virgineia Sančlifica-tam in Nativitate fiia, led ante Nativitatem j quii hoc non fu-idèt fpeciale Privilegium inipfa Nativitate fancdficari. Quo pofito five legatur Ortusfive Conceptio^ inftans animationis intellige debet ^ cum non fit nifi duplex ortus alter in utero^ id eft Conceptioj alter ex utero, ideft Nativitas, & cum non lo» quatur de ortu ex utero, dicendum eft eum loqui de orto in utero. & quia ailerit quòd nox peccati originalis nec folem^ nec auroram f^t vifiira, afferit fub hac fimilitudine carere originali täm B. Virgiücm quam Chriftum > cum ea tarnen difterentia^, quam prius iiiimuavit, & hic repetit, quòd puritas^B. Virginis ^üt fub Chrifto maxima > fìcut claritas aiirorx poft Solis clarita-tem. hoc enim fimilitudo alìumpta (ecum aßert. Cui addi pof-fet : quòd ficuti, nifi Sol claritate fua noäem difpelleret, etiam aurora ab ejus caligine infice^ctur a fic nifi Chriuus DEIparam, m LIBERIIL CAPVT IIL §, 17. 129 in ipfo {ux Conceptionis orto ciiftodiret^ & redimeret, ipfa peccato originali commaciilaretiir. Et ficiiti Sol ncäcm ili-gateodeminftantir quo aurora exoritur, ira ut aurora nihil de notìe participetj ita Chriftus eo infhnth quo MARIA concipi-« tur eaiii illuminar, & fugat tenebras originalispeccatijuc eani^ nihil ex his'tenebris connngat. &Co ^ ^^^^^ fio X V I L R Tlionias docuit B. Virginem fine labe originali Conceptara«, Ex eodem Toma X IL Oper um. Locus 30^31'. 3'2.33.34^ Ttingimüs tandem argumentorum copiofam fegetem 3ro immaculata. Conceptionec.' Articnius 4. quc^- DoTbo.^ lionis 2 7. in 3. p^ agit de pr^fervatione B. Virginis d fh q. 2 7. peccatis adùàlibus.pro qua quidquid S. Dočtor adduciti facit a. 4, etiam pro immaculata Conceptione, ut plané patemeuoi hoc loco fundameiita iedfle pi^ opinioni tìabilkndxj, quam certas ob caufas noìiiit expreffè dòcere r hoc inquam loco fundamen-ta iecitj quii fupponebat iucceffores tini perfpicacis ingenij fore> & defiimpturos argumentum i paritate ; pròpterea totus articuius ita conformatus eft, ut fi foliìm titulo verbum addas, & qu^eras : Vtrùm ita Santificata fuerit B. Virgo in utero Ma-trisj ut nulìum unquam peccatum etiam originale contraherct facile-totum articulum applicueris ad pr^Bfer/ationem tàni peccati criginalisj quam aliorum perfonaliuni» Vode prius-quam adipfa fundamenta difcutienda veniam obfervo aliqiias locutiones. i; Dicit S. Doótor Yidetur qmd perJanSißcatimem Trobatiš in utero non fuerit BeataYirgo pr^fervata ab omni peccato afflali. 5 2, Peccatum afìuale täm dicitur originale adu coiitradum? quam alia perfonalia o & c^uia fimpliciter qiia^rit an perfančtificatio-nem in utero ( non cfeterminandò tempu& fandificationis ) fuerit pra:fervata5 inteliigijpotefl: prdjfervatio ä primo inftanti ani-mationis inclufivè? utprimum icilicet grati^E capax fuit» 2. In argumente (ecundo concludit planè ad propofitum: ergo Bea-- S ta ' o- lib. dc mt. & "Probati^ d. Thom. S.p.7.27. 4> Lochs 30, 1 ORBIS VOTORVM ta ^irgo nrn fiiit prafervata immimis ab omni peccatoj dicendo vhi-vcrfiiliter ab ornai peccato? iaclufit tàmpeccatum originale, qiiamaüa perfoaaiia; &infiriuavic fe de utrifq; loqiii. 3. Iii terno fi n ìli ter argumenro quod {ibi obijcit concludit : ergo ß. 'Yirgo nonfiiit prjefervava immmis ab omni peccato. 4. In oppoii-,tQm adducit locnai D. Atigiiflini^ ex quo communicer pia Sen-tcntia ftabiiiri folet : De Sančia Yirgine M^RI^ propter honorem Cbrìjìi mdlam proTj^Sy cum de peccati s agitar habere volo qimflw'-nem&c. 5. expendendo rationes nulla eft> qu^e non foiidè probet Immaculatam Conceptionemo Quis igitur aliud fibi ^erfuadeat, quam quod D.Thomas hoc loco fub alio titulo uo-^ uerit dcfendere innocenciain originalem DEIpara^ ? quin i ip(e titulus täm univerfalis eft, ut comprehendat etiam qu^efti-onem de peccato originali : ut taceani nomea pra?fervationis toties hic repetam.. Sed acceda mus ad rtiblèantiam. IL Locus igitur Trigefimus eitdičto art. 4. inquoaitD« Thomas: Dicerdam qmd illosy qms DEYS ad aliquid etegity iti praparat & difponity ut ad id ad quod eiiguntury invenimthr idonei^ fsctmd'À^nillud 2. ad Cor.^. Idoneos nos fecit minifiros noyitejìd-' mrnti. Belata antem Virgo fmt elecia divìnitusi ut Cjfet Mater DEU & ideò non cfl dfibitandum y quòdDE YSperfuamgratiameamad hoc idonearn reddidit, fecimdum quod àngelus ad earn dicit : Inventili gratUm apnd DE'/My ecce concipies ^c. '^n ai^tem fmß'et idonea Mater DEI yß peccafj^et aliquando. & po/lquam attu-lilTei' 4. rationes, concludit : Ideò fatendum efi^ quòd B. Yirgo nul-lum aüiide peccatum comrnifity nec mortaley nec venialey ut ftc in ed irr^pleatur quod diciture aut. 4. Totapulchra es amicarne dy ^ ma-cala non efl in te. Omnia hajc probant immuhitatem ab originali peccato, in B. Virgine. Vnde arguo i. B. Virgo fuit eleäa divinitus ab initio viarum Domini> ut effet Mater DEI, ergo tališ fiiit eleda, qualem decebat ut elìct idonea Mater DEI: fed non fuiffet idonea Mater DEI, fi aliquando peccaiìet fivc perfo-naiiter, five originahten ergo nunquam peccavit. Probo con-feq. fi peccalTet aliquando peccato perfonali veniali, non fuiflet idonea fvlater DEI fecundum expreflam S. Thomas ; ergo fi pcc-caflet aliquando peccato originali adualiten id eiè adu con-traxnTet originale, multò minus fuiffet idonea Mater DEI. ergo. Probo hanc minorem primo peccatum originale adu con-tradum eft gravius peccato veniali perfonali, ergòfiB.V. fe-cunddui I). Thomam venialiter peccando non fiiiHet idonea Mater LIBER III CAPVT IH. §. 17 rn Mater E>EI ; miilro minus fiuììet idonea Mater D E l peccatimi originale adu contrahendo. Antcc. probatur: ficut fe liaber pcena ad poenam, ita fe habet culpa ad culpam. Ex gravitate qiiippe poen^ colligitur atrotitas cleličti Z. rcfpiciendum. f deposn. &c. non afftramus. 24. q. i, & dare Deiit. "Pro men-fura deli£ii ent &plaß^arum modus : fed pa:na illa, qu^ corre-fpondet peccato originali, gravior eft quam poena qucecorre-fpondet peccato veniali, ergo arguitivè pcccatum originale gravius eft quam veniale, confeq. eft in forma; minor patet, quiä poena peccati originalis eft alterna, ut definiunt Concilia ; peccati vero venialis poena eft foliim temporalis. Probo fccun-do fuperiorem confequentiam. Maior turpitudo, & deformi-tas reperiturin perfona, qua? contrahit adu peccatum originale, quam fit in perfona, quse contrahit foliìm veniale, ergo fi B. Virgo ačtu contraxiflbt originale, maiorem habuiffet turpitu-dinem, & deformitatem, qurm n contfaxifl'et veniale; ergò multò minus fuiflet idonea Mater DEI. Antecedens prob, tanta eft deformitas in privativo, quanta bonitas velpulchrx-tudòin pofìtivo, cuius peccatume^ prxvatio; fed peccatum originale eft privatio iuftitix originalis, gratile gratum facien-tis, amicitiar DEI, &c. veniale vero eft folum pri^atio alicuius aäualisnitorisanim^, in quantum impedir atìus virtutum, & poteft ftare cum gratia, cum amicitia DEI&c. ergo maior eft deformitas in peccato originali, quam in ueniali. Probo 3. candem confequentiam ex D. Thoma. peccatum originale re^-lini^uit maculam in anima, ut conftat ex fxpe dičiis ; peccatum uero ueniale non relinquit maculam in anima, ut dicit S. Thomas ; ergò maiorem turpitudinem caufat in anima peccatum^ originale, qudm ueniale ; ergò fi B. Virgo contraxiiTet ačtu peccatum originale, maiorem habiihlbt turpitudinem, & de-fbrmitatem, quam contrahendo ueniale, ergo multò miniìs fu-iffet idonea Mater DEI. Plura argumenta, qu:^ ex ekčiioiie B. Virginis in Mat rem petuntur, uidere eft libro i. Opens, hic folum de mente D. Thom^ quceftio eft, quam ex modo éiéiis fa-^ cilé eft diiiinare. III. Porrò aflerti prima ratio eft,quam ponit D. Thomas: j^u/a honoY parentum redmdat in prolem, iecundùm illud Trov. 17. C.oria filìomm patres eorunh mde & per fi oppoßturn ignominia ma-msadfilium redundaffet : Maneamus in comparatione peccati origiaaiis cum ucmali, fiquidem D. Thoiras in hoc articolo de S z pecca- Deut, z^ D. Thoi, & f. 89. . a. I. leciisY^. Z). Thom, S-p. q.27. a. 4. Trobatiš Lochs Tvohxtìo 55- Arnold. Carnol. lib. eh land^ Yirg. eie. in Yen\ Orat. 5. .Arijt 8. Eth. Trobatio SÖ. ffj ORBIS VOTO R V M peccato lìvOii tantiìai mortali, fed & veniali exprefsè loqilkur,^ euidcnter patebit, quòd tacitè uoluerit Ji^c-poti|is de originali intellečta. Vnde (ic argiio. Si B. Virgo peccaflet iienialiter, ignominia matris ad iiìium redundafli^tj ergo multò magis fi adu contraxifTet originale^ ignominia marns ad fìliiim redun-daffet. Probo confequentiam : Peccatiim originale eli natura fu 'i tranffiifiuum dedécoris, & ignomiaise paterna, & materna; in proIeni3 peccatum nero perfonale ueniale ( idem fentiendnrn de mortali ) non eft taliter tranffiifiuum dedecoris> ut perfe conflati ergo fi fecund dm D. Thomam B. Virgo non foret idonea Mater DEI peccando iieniaJiter^ multò minus foret idonea Mater DEI peccando originaliter. ' Et quod fi D. I homas hic refpexilTetadl^^ ffi didum: ^dli dnbiir/n ejl de Ma- tré Dmìniy quin talis debuerìt effe qu^ non pojfet arguì depeccatOf qui^ fuiffet ad opprobrium Filili). Hier. Ep. ad Euft. IV, Altera ratio Thomse €lt - .^mid finguiareifn affiniti tem habuitad Ckrifiimy qui ab eararnem accepit^ Dicitur atue^ 2. ad Cor. ó.Qji^ conventio Chrifti ad Beh al ì Egregium argumentum ? Cliriftus ab ea carnem accepit? ergo debiiic eflePror-fus inimaculata, & immunis ab omni peccato. Sic argumeiita-ti fuat SSe Patres : Xna eli M^HlJEy ac Chrifli caro ; Ynus Spiri--tiisy um Charitas t umtas divißonem non recipit ; .nec fecaturin partes > Ut licet ex duobusfaßh üt unum^ ülud tarnen ultra fcindi non potefl, atq; adeo Filij glörictm ■um Mitre^ non tam communern indico qii:mi eandcm, Similia plura produco libro i. Op. Inter filiuni & matrcm eil: quidam non tarn unio^ quam unitasi & identitas. Cli n fi:.ijSy inquitCic ^ro^ viy^ hont njßra Dxrtmjiriqum proeadm per fona babemir. Et in caufis : eadcm eß Fiüj ac Tatrisipox leg. fin. Ce Impüb. Ymm etiamcorpusy & um caro §. & vcrò de inutil. ftipuL Iinò .Filij à parentibus funt veUiti alteri ìd(ì infeparxtì . Qaodfi ita: debet eile fimilitudointer Matrem Chrifti & Chri-fìiim, tanta quantaefiepoteìt; quiaipfeurpotercterna, & fum-ma Sapientia non eliget è duobus id, quod deterius eft ; led non fore^ fimilitudo inter Matrem Chrifti? & Chriftum ; fi Mater labijcerecur alieni Peccato etiam originali, cum non fit im-poiììbile habere Matrem immunem ab ori'^inali, ergo ut fit inter Matrem Chrifti, & Chriftum tanta fimilirudo> quanta eil pofiibilis, debet Mater Chrifti efie immunis ab originali: Deiade, qii^r conventio Chrifti ad Belial ? Peccatum originale conftituit fub poteftate BeliaL ergo ao:i erat conveniens, ut Fi- iius UBER in. C AP VT HL §. 17. lius DEI eligeret jfibi Matrem> qiix effet ferva Belial ? fed fiiif-iet ferva Beiial,fi Pcccatuin origiaale.aau coiitraxiliet, ergo. niagis toileret haue idoiiCitatem peccatum originale^ quod conitituitlub poteftate^Belia! s five 11t ioc|iiitar Tridentirium: S.:ib ems potefldie, -qm morttsminde habuit impermm^ hoc eß :Diah0» ^^^^ ^^^^^ Ii, Certe? iitomnes alia: rationes deefleot hxc „uiia ..deberpt ^^ " ' fulEceread eviticendiirnj quod DElpara iiunq-uam aäii con- ^^ traxerit peccatimi originale. VfMater vit^' fermat ... authori mortis Domina muiidi fubiečla fiierit hofti humani generis ? rQms Ilegiim iiiiiffimi fui mancipi] feruam^ iixorem iibi optaret, . & filium ex ea iiafci uellet ? V. Xertia ratio D. Tbomx eft : '-Quidfingulari modo.DEI Fi- l^em n-Imsy qui efl DEI Sapientia in ipfa habitavit, non folùm in animai fed -ttiaminYtero, Dicitur autem Sap. 1. In malcvolam animam non mtroibit Sapientiaynec'habitabitjn corporefiibdito peccatis. '-Vis argumenti in co eft : Dornum DEL in qua erat häbitaturus Fili- Trohafi^ MS DEI decebat Sandìtudo? & perfècliflìma mundities ; quii 5 j. Fijius DEI m Virgine habitašiirus .^rat non folum in utero, & .corpore eiiis/fed etiam in anima.fingulari - modo ; .decebat ut B. Virgo tarn quoad animam, quam quoad corpus mundi/fima efiet, & immiinis ab omni peccato j fequitur per :fe5'ergò fuit immunis etiam ab originali percato/ita ut nunquam id con-traxerit : nihilom niìs probo ulterius. -Peccatnm originale in-ficit non taamm animam fed corpus, ciìm tradacatur ä parente in prolem per feminalem propagationem ; & ut ait S. Thomas in carne .auc :frmine eß ftcHtin caufa iniìrtmentdi : hoc D.Tho. ir autem non habent peccata perfonalialive iiiortalia 3 live venia-lia ; ergo ciìm requirat S/Thomas mnndkkm tàm aiifm^^quam >> 2 o immunicare aboriginali, 2. Textusfcriptura: correiìiondet ra-tioni p.Thom^, eam roborat,. ciìm de anima , & corporo jTientionerti facit, ex quo iterdm Arguo : Malevola anima eft T?robam illa, qiix cfh DEO exofa,-& inimica, èrgo fi D. Thomas docet a- 5 nimam B. Virginis nunqiiam debuiffe efle malcvolam ? docet nunquam debuiffe ačtu contrahere ominalc.coii&q. patet,qiiiä originale peccatum facit animam DEO ininiicam. A fortiori hoc urget paritas de peccato veniali, quod non rcddit animaai S 3 tnale- 'probam Trobauo 60. D. ^nfel. de excelL. yirg. locus 14, Trobatio 61. ORBIS V OTOR VM uiakvnLi^m > & tarnen fecrindüm D. Thomam ut B. Virgo efet irìoiiea Mater DEI, non ciebiiit unquam peccare veniaiitcr. AN giio ^^ Sapientia DEI non habitavit in corpore fubdito pccci-tis> ied nulli peccato eft corpus magis fubditum , quam originali cum mediante corporis generatione anima inficiatur; ergò DEI Sapientia non habitavif in corpore fiibdito peccato origr-nali. A fortiori iterüm urget paritas de peccatis perfonaHbii^) de quibus exprefsèloquitur D. Thomas, cdm major ßtfubjcdio corporis ad peccatum originalej quam ad alia aftualia ; imo ab originali tanquam ä fonte profluunt palfiones ? & mclmatia-nes ad alia peccata. 4. VideturS. Thomas in hac argumenta^ tione refpexiiie ad verba S. Anfelmi, quem fine dubio legit : S: quia S. Anfelmus deB, V. Conceptione loquitur, cenfendiis eft etiam D. Thomas tacite hic ei fubfcribere. denhf; duhy um^ caflißimum corpus^ &fan£iifßmara miimamfuijfeab omnimacp^ la peccatiprote&amy utpote aulamy (jnamfuus omnium Cream DE V Sj corporaliter inhabitatunfs> & ex qua hominem in fua ptrfmj^ unitate ineffabili fuerat operatione fufceptums^ Itä Anfelmus 3 quibus fimilia> & ipfe ibi fubiungit, nos libro i. inferimus. VI. Quarta ratio D. Thomas eft : Yt ßc in e a impleatur^ qmi dicituY Cant. 4, Totapulchra es amica mea & macula non^eß in te. Vel hinc colligi deberet S. Thom^c Sentencia de Immaculati, Conceptione, cum alleget locum celebratiffimum in hac materia. Namvcrbailla macula non eil in te i. Videnturmarimc intelligi debere etiam fecundum D. Thomam de macula origi^ nalis peccati, quod magis caufatmaculam, quam alia peccata etiam mortalia ; unde D. Thomas lupponit, & fa^pc nominat maculam peccati originalis fine ulla probatione: de peccato autem aßualian caukt maculam fpeciali articulo qiiafrit,ae proinde fupponit magis caufari maculam, & foediorem à peccato originali^ quvam ä quocunq; peccato perfonali. 2. locus hic ex Canticis eft unus e pr^cipuis quibus tum SS. Patres, turn Scholaftici utüntur ad probandam Immaculatain Conceptio-iiem. Ita S. Dominicus Ord. Pr^dicatorum Fundator. S. Vii> centius Ferrerius, Leonardus de Vtino , loannes Herold, Stc^ phanu^ Aurelianenfis ? Sandius Porta, Joannes Viguerius > Antonius Navarrus, Petrus leremias > loannes Bromiardus, laco-bus de Voragine, Albertus Magnus j omnes ejufdem Ordinis« quos infra producam. Ita etiam ex SS. Patribus S. Auguftinus, S. Hieronymus^ Sophroiiiiisa Andrejs Cret^nfis, S. Ildephonfus s S. io« LIBßn„in. C AP VT in. n^s S. loänncs Darnafceaus? B. Petrus Damiani, Richardiis de S. Vigore, Hugo VidoriniiSjB. Laurent. laftinianus. Sc :i!ij> quorum muitos citamus lib. L hujusOpcris. multos etiani ciiant Nie-rembergius in Sacrofyllabo. Ferdinandus Salazan loan. Man Zamoro. & alij. Planè mihi perfuadco, reéiè obfervaiib Am-brofium Catherinum defuo D3dor€ Angelico ? quòdlocum-, hunc de Immaculata Conceptione Virginis intcüexerit ? ait e-nimapiid Salazar citatum, in hunc fenfum : Dotior^ingelicus ideò Inerba illa in V irgine pompieri aßnnat , quid camit onmi labe a£iudis peccati 9 tarn renialis q^am mortalis. Si ergo aliqua vel ley is peccati yenidis mMulaipfi adhaßffet ;.nQn utiqiin ipfam fe-eundàm vim fuam quadrarmi vcrba äla. Ita planè fateri opus efl ^x mente D. Thom£. Si igitur ad pulchritudmem iflam complendam^ iénias etiitm peccati venialis maculam à Y irgine reniovere opus eß^ ^uis aj]erat tetcrrimam iUxm peccati origìnalis labem cum tantapnl-' 4hr it Udine componi , & copnlari potui^e 5 ita ut mhilomintis Tota fulcbray & fine fmcula pradicari debeat ^ Sic CatherinuSe Nihil addo: ad alia 'meremb. Sacrofyll. 5- ' Serra, lib. 2. Trobatié 62. Cather. de Concepii lib. . X Y I I L t D^ Thomas docuit B« Virginemfine labe Originali Conceptain , Ex Tomo XIL Operum^ Locus TRìgcfimusquintus locus eft in articulo 5. ejufdem IHonis, ubi quserit Se Dočtor Ytrùm Beata Virgo per Jan-Üi^caiionem adepta fuerit plenitudinem omnium grut '^ rum. Et ad argumenta pro negativa parte adduda opponit : [ed cantra efl, quòd UiieUis ad e am dixtt Lue. i. ^ve gratiàplenay f.iQd exponms Hieronymus in Ser. de ^dffumptione dicit ; B^nègra-ti iplenay quid Cösteris per partespr£ftatur^ M^RIjE veròfe totam fi mi infm iit gratin ùlemtudo. Quo fenfu verba Angeli acci-Pieada fint fusè tra^o libro L hic loltìm obfervo ex mente S. Thom^ Beatam Virgiuem non tantum ioFilij DEI adiva Con- ceptione D. Th(y. p. q. 27. 5. Locus Troha^iö y. fup. 15. n. 155 ORBI S V O T O^ R V M ceptioiie gratiä plenam vocari, fed etiam infua Conceptionc paßivarqiiodfi grati^iplena^ergó plena pro omni tènipcreCon-ceptionisjqiüä pleniiai opponìtur vacuo,ergo fecfiduni niillam fui partem vacuum eOè potefK Et ubi aliquid dceft plenum dici nequit 5 utnotatur w c.TerYenefabilem, exo Q^uinlij.tbi ^^ flcnam poteflatem. Nec plenitiidini^aliquid addi valer, d. gócap. Uenè quidcm. Et ut Philofophiis dòcet i illud perfed'um> quod tot um habet? & nihil ei adjungi poteft : & illud totumeft> quod totumhabet? & nihil ei deeft ; ergo fi B. Virgo plena gratia ; plena fuit > ut nihil ei deeflet? defuilFet autern, fi vel unico incanti gratiä carüi0et f ergo non caruit. Deinde etiam confi-derari pofiènt illaverba : codteris per partes pf^ßatHr^ M^KIM ^erò fe totani fmulinfudit gratin plenitiido, qu^ hunc fenfum habere poflUnt ; quòd quidquid gratiarum fingulis aliorum San-fìorum concefììim eft ; id cumulatè, &fimultaneé Virginida-tum, Vnde licet fubfumere illam habuiffe fortitudinem Mar-tyrum, caftitatem Virginum, zelum Confefforum &c. fidelità« temMoyfis', manfuetudinem Davidis ^ fapientiam Salomonis » &c. & quod pr^cipuum in noftro propofito cenferi debec> In-nocentiam originalem in qua fuertint creati primi parentesi' cum fit etiam unagratiarum alijs conceffarum, prout aliäs non femel afferimus ex ejufdem S. Dodoris placitiSo IL Trigefimus fextus locus mox feqiiitur : hicendum^ quòi TbOo quanto alkfuid magkappropinquat princìpio in molibctgenere, tanth P^p' fnagis pmicipat e^eäum ülms prmciptfy &c. chriflus autem cfi prìn- Lncns 16. cìptim gratis j fecundàm divimtatem quidem aniioritatiyè jfecmi" dum lynmanitatem yerò ifißrirmentaliter Beata autem Ytrgo M^KI-A propiìtqmjjimct Chrifto fiùt fecundùm humanitatem qtùà ex e a aciepit hmnmam mturdm ^ ' & ideò pr^e ccsteris maioreni de-^ buk à Chrijìo gratin plemtndinem obtinere. Et infra iteriìm : Bea^ la Ytgo tanta?u grati£ obänuit plenitudinem 3 ut effvü prcpmq^^ifsima auFiori gratin , ita quod'e um ^ qui ejl plenus cmtu grat^Uo in fe reciperet ^ ut eam pariendo quodarrmodo gratiam ad imic< d?riv ergo non datur alia plenior ^rztìz fcu Sandkäs $ faltem quoad irnmiinitatem à peccato. Cani cnkn Chriflus ita fuerit plenus gratia 5 ut nec peccaverit^ me peccare potuerit^|Mc.xin4a pleaiiudo gratin poli hac debet Cile LIBER III. CAPVT III. §. i§. 157 cfk potuifFe quidem peccare, feci non peccalìe. 2. Obfervo comparationcm DEIpar^ ad Aogelos, quia licet dixerit hoc loco ri. Thomas ex Dionyiio de ccxl. hìerar. qmd Angeli y qui funt DEO ùroùinqmorcsj 7nagis participant ck bonitatibiis divinisi quàm homines^. Siibiecit tarnen^ Chriftum effe principiiiin gratili m-flriimentaJiter feciindiìm humanitatem ; & conclufìr, qiiiaB. Virgo fecundiim hiimanitatem propinquiffima fiiit Chrifèo, deòpm cmtcns mdorem debmt à Chriftogratin plenìtudmem obtine^ re. ^ Dicendo fimpliciterpri;c ccsteris^ täm Angelos^, quam homi-nes intellexiffe videtur: atquij ut alibi obfervo Angeli creati funt in gratia^ & prxfervati ne unquam peccarent 5 ergo prx il-lis B. Virgo? ciìm anima ejus crearetur impleta eft gratia,& faa-fìitate, Advertit hanc fequelam Caietanus ex verbis D.Tho-tnx elici poflè^ideoq; preoccupare volens alteram confesqnen-tiam : ergo B.Yirgoefl fine mMtda origindi concept quòd cum. in liter a. concluditur B. Y irginem pra C(^ten$ gratmra habuìffe» Mon fit comparatio ad ^ngeLosj [ed homines tanPà^^^ Contra Caic-tanum fentit Sfmmyfta ejus Medina^ Cui credendum ? illi pu-tem, gui luagis piu,s eft in Virginenb & qui conformius loquitur dodrina: Divi Thom^. Nani Divus Thomas alibi expreisè di-cit de B. Virgine : Excedit ^ngelos quantum adpuritatemo de quo infr. 2S. n,4. Medina igitur veruni dicit ; & fi eft coiiipa--■ratio cum Angelis ; fequitur quod nos intulimus? effe B. Virgi-^ ,nis animani creatam in gratia. Sed Caietanus obmurmurat, quia eft Sermo de gratia data B. Virgin! in utero Matris quam conftatiliiffe minorem gratili Angeloruni Beatorum. Vndo conftat ? quia Angeli Beati ? fed non fìt coniparario cum Beatis ut beati funt : verum cum Angelis creatis in pnma gratia^: quomodo probabit Caietanus prirnam gratiam Angelis in crea-rione collatanì(& forte ex meritis Chrifti ) majorem fuiflo> quam gratiam B. Virgini in utero Matris datam ? De B. Virgi-ne fatetur D. Thomas, ut paulò ante ditìum, quòd in utero Ma-tris fuerit piena gratia? quòd coeteris per partes, ipfi vero tota_, fe infuderit gratile plenitudo : ubi de Angeh's primo crer,."is ta-lia legit Caietanus ? dixi primo creatis ^ quii non flatim fue -runt Beati, ut dare docet D. Thomas, fed oportet diverjainflan^ ' tia accipi : in quorum uno meruerit beatitudinem > & in alio fuermt beati. Coetera> quse addit Caietanus, a^què pariim ad rem fa-ciunt : videatur, non enim mihi animus eft impugnare,ubi folùm expono quid S. Thomas fenlent/ T §-XlX. Trohati^ 6%. C diet. ^.p. q-zj* a. 5, Medina cit. d Martam mihi p. B^rho. I. p. q^ (?2. a. ^^ad 2. ni ORBIS VOTOR jD. Tho. 5. p. <7.18. 4. 2. 37. Trobatio 6f. ''' ò X 1 X, D. L Thomas docilit B. Virginemfine labe Originali Coiiccptam, Ex eodcm Tomo X II, Opcrum^ Locus 57. 38. 3P.40. TRigefimus fcptimus locus eft p, q. 28. a. r. ubi do-cet S. Dodor conveniens fiiifle, ut Virgo DEI Filiunu conciperet j ex qua Virginitate omnimoda paritas dc-rumiturad Iniioceiitiam originalem^ dicit enim: Quod enim Chriflus ftt conceptits ex Yirgìne conveniens efi propter quatuor. Tnmòproptcr mittentis Vatris dignitatem confervandam: cumC' nimChnflus fityerus & naturalis DEI FiUhs non fuit-convenirne qpùòd alium patrcm haberetj quàm DE YM ; ne dignitas DEJ Tatns P-ansferatur ad alium. Expendamus primo hanc rationem ; deinde alias. Argumentum hoc eft : Non erat conveniens, ut DEI Filius alium patrem haberet? quam DEVM ; ergo non erat conreniens, ut aliam matrem haberer quam Virginem. Quodfiità cftj pariatur Virgo Mater cum Patre DEO "qua de caufa?" propter mittentis Tatris dignitatem confervandam. ergo fi Fili) DEI Mater Virgo fit, confervatur dignitas DEI Patrisj ergo nihil potuit dignius reperiri Virgine 3 nihil DEO fimilius Virgine. lam fic ; Mater Fili) DEI debuit effe digniflìmajqua^ quantum erat poflìbile,Patrisdignitati aflìmilaretur > fed talis non potuit effe? qua: Virgo quidem corpore fed aliquando fuif-fct in anima contaminata peccato originali ; ergo Mater Fili/ DEI non debuit contaminari peccato originali, minor proba-tur : debuit effe Virgo non qualifcunq; fed perfedillìma, & integerrima,ergo no tàm corpore quämmente:,& quidem mente fccundiìm omnem poflìbilem perfedionem ; fed mente Virgo eft illa, qux eft expers omnis contagionis 5 & macula? etiam 0-riginahs, alias non eflet V'irlo fecundum omnem poffibilenu perfedionem, er^ò Mater Fili) DEI debuit effe talis Virgo>qur öflet expers omnis coatagiofiis ? Se macula: fecundum omiiciULi polii- IBER III. CAPVT III. §.19. , poifibilem perfedioiieni, ergo etiani expers macula: onr,inaIis. Foflibileinautemcßehancperfcäioncin pateb quia dcfköo Eva mit talis Virgo in Paracfifo. Argunientmn hoc vini habet in doSrina D. 'niom^^ qui formale Virginitatis cc/llocat in a-niina & ait cfle propofitum perpetuò abftinendi à delcäationc vcaerea> materiale vero in carne ; linde defìnit Virginitatem : effe immumtatem à concHp!fccntÌ£ aduflioncy & ex S. Anibrofio: c^itas Yirginalis eft expers contagionis integritas. Ergo illa ma-gis Virgo> qu^e tam mente, quam carne Virgo. Qia? autem liane integritatem mentis habet refpečtu omnìs vitij,& peccati, non folumeius; quod caftitati opponitur ; illa etiam perfečli-orVirgOj &qùafi maxime Virgo cenfenda efi: linde a primo ad ultimum ; fi conveniens erat propter Patris dignitatem > ut Fili; DEI Mater Virgo effèt, conveniens erat, ut perfečtiffima^ Virgo eflet, qu.^ immunis etiam ä labe originali^ meritò appel-laretur V/r^o Virgimmi Se Regina Virgìnum ; de qua D. AmbroL yirgo erat non folum corpore [ed & mente, adjecit Gerfon : ^lìàs non virgo unente yfi peccato originali corrupta. Et fimilitcr S, lo-ann. Damafc. Semper Yirginem > folam & mentej & animo Yirgi-nitatem perpetuo colentem^ ly perpetuo extendit fc à primo inflan-ti YìtXy ufq; ad ultimum, II. Sequitur in citato loco D. Thornit : Secundò hoc fuit con-yeniens proprietatiipfim Filijy qui mittitur y qui quidem efl Yerhum DEL Yerhum autem abfque omni corruptione cordis concipitur : quin imo cordis corruptio perfeSii Yerbi conceptionem non pat Pur y quia ergo caroficfuit d Verbo DEI affumpta y uteffct caro Yerbi DEIy conveniens fuit y ut etiam ipfa fine corruptione matris concipe--vetur, Subtiie, fed efficäciffimum pro Innocentia Virginis originali argumentum. Caietanusad hunc locum : fi tarnen nO'^ yitiiis non intelligit corruptionem cordisycuius meminit fecunda ratio, [etat cor pro mente feu intelleBu fumi : corruptio autem intelleüm • nonfecundùm fubftantiam , fed fecundùm operationem attenditur : omnis enim defeäus in intelligendo corruptio quidam iniellečlus eß ; ficut omnis deperditio alicuius rei corruptio quidam in natura ejl Quia igitur defeÜus intelleäus in inteÙtgendo efficity ut mtelleäHs defeäitofum quoq; Yerbum formcty concipiendo illudy quvd fc de--fe^iive intelligit (qui enim imperfeße intelligit leonìs naturamy per-fe£lum quoq; V erb um de natura leoni s exprimere intus ncqiiit)ideò in Ut er a dicitur quod cordis corruptio impedit perfeßionem Acerbi : Reftè haacrcor fuifle etiam D. Thomse Scutentiam, & voluiflc T t 3irgu- Z). Tho. 22. <7.152 a* i. Ith. de Ytrg. T Darmfc. Orat^ i^de TSlat. Yirg. D. T'ho. ci(. Locus 5 S. C aie t. 5 .f. q» 23. a. X -ì^/oh^iiiQ (yl- S. Thö. in Cat, in Ltic.c, I. Theod. ho -n. de J^tt. Dom. T^'^h^tio 63. 140- - O R B I S V O T O R V M argiime^itari? iniitera qiiidem pro Virgìnitate Matris DEI, àie vero, & infinuativè pro Innocenti^ Origitlali. Nam hxc cft vis pr2:diclöriim verboruni» Verbiirn mentis feu intelleftiis perfeóiè non concipitur nifi mens & intelleftiis fir abfq; omni corruptione : unde fi aliciiius intelleftus in minimo corruptiis eft non bcnè difcurrit de ulla re , quia non bene concipit Ver-bummentis vqiiod poftea dum loqiiitiir fìt Verbum oris: fed Filius D EI elt Verbum mentis leu intelledus divini , qui {iiz perfedionis infinitateeft abfque omni corruptione : ergo per-fediffimè concipitur ab intelledu di vino. Non fiftit hic gra-dum D, Thomasjfed iparitate Conceptionis divina,argumen-tatur ad Conceptionem humanam ejufdem Verbi ; Vt Verbum perfedè concipiatur debct effe mens & intelledus^ in quo concipitur abfq; omni corruptione ; & ut concipiatur DEVS, riebet effe intelledus divinus : ergo ut idem Verbum DEI concipiatur in carne , debet caro illa effe abfq; omni corruptiono > ergo debet efle Caro Virginis incorrupt^. Amplius adhuc aliquid latet : In intelledu Verbum DEI non concipitur nifi in.^ intelledu divino , ergo fi fieri poffet in carne Verbum DEI,non deberet concipi nifi in carne divina experte omnis corruptio-nis ; ergo ciim hoc fieri non pollìt? ut detur caro divina, debet faltem concipi in carne humana ita experte omnis corruptio-nis> ut proximè accedat ad incorruptionem DEI : atqui talis incorroptio noneft fimpliciter Virginisuit Virgo eft, fed Virginis taiis qua^ nec perdefedum pudoris, nec per ullum alium defedum fit corrupta : ergo? cmx nec originali labe nota: qua-lem afferuit S. Auguftinus apud S. Dodorem in Catena PP. Do-mìmis tectm^magis quam mecumùpfe enìm e fi in tuo corde^in tuo fìt utero : adirnplet mentem^ adìmplet ventrem. Ili, Infiftamus adhuc paululiìm huic argumente^ quod D, Thomas fumpfiffe videturex antiquis Patribus de Verbi conce-ptione alterna loquentibus. Sane Theodotus in Homilia ad Patres Ephefini Concili] dida, fic ait : Yide quomodo faäum efl inopinabile Sacramentum, tranfccndcns natura rationem. Quid enim efl V erbum DEI palJm eß : & ideò Yirginitatem non folvit* Qiu parit car nem puram Yirginitatem amittit : fed quoniam natuseß carnaliter Verbum DEYSy cuflodit YirginitatemJè ipfum rationem oßendens. Et paolo infra : Isleque nofirum verbum cum parìtur corrnnipit mentem^ neq; DEYSYerbum fubflantiale partum eligens ptnmii Yirginitatem. Dixit feipium rationem oftendens, ubi in 14^ UBER III. CAPVT III. §. rp. iti Gr-i?co efl: Lògos id eil fermo, rd ratio, vcl etiam Vcrbum, ■qnxomnU eadem voce iigaincantuD ^^.d inaucndiim, qiiod quemadmodam verbiim exiTi^^nte^ fic VcrbiimDEIex ventre iiaaim efl, Icdaiminmi ex ventre nafci volait : iit ipfa editio natiiram nafcentis tcftareriir; qaomodoauteTi tcftaretiir, nifi VirgoMater iti puraeffet, ut piiritatem intellecias divini quo-dani:iiodo 3?niiilirctur. Perpendi etiam polTunt illa verba : Yirginitcitem nòn faluit ; cußodit Yirginitatemy feipfnm rationem oftendens. id eft oportebat? iit Verbiim DEI Virginis Corpus it ä occuparet> iit animam etiam illiiis p offideret> feipfiini rationem olteadens: l^mftcìét Cörpori{mqnit aptus locus efl a-- Imi corpiiSy ita etiam B.atiom idonem locus eß^ mens & animus. Prxtereä feipfiim Rationem oftendit ciiftodiendo Virginita-tém ante partiirn? mentis i in parto, corporis, Qiiod illis de-gkntibus verbis expreiHfle videtiir Damafceniis ailoqiiens SS. Joachim & Annam: Caflè ac fan^iè mmere veflro ftmili virginità^ tisThefaiirimprdäM^xijii. Yirgincìn inquxmante partum ^ folam Yirginemy & femper Yvfginem ; folam & mente & animo 'Virginio t'atßin perpetuo coientem. T ar fìquidem erat 5 ut Yirginitas ex pu-dicitia orta 5 el qui foius eft unìgenitum himen:» corporeo modo off erre-tur y benigna videlicetvoluntatey à quo incorporeo modo isgenitus efl, ^tdno gignitj [ed femper gigniturycuiq; gigni perfonalis proprietas efl. Non frafträ illa didafunt: Solam Yvrginem ^ &femper Yir'ginemi folam & mente:, & animo Yirginitatem coientem. Quid enim ? an nulla pra^terea Virgo & mente & animo Yirginitatem colait ? Putem ego hanc foìam itä mente & animo Virginem, ut ne qui-dem originalis culp^ maculam admitteret , quam tamen alise Virgines contraxerunt, 4. Adhuc aliud fupri dičlis Theodoti verbis myfterium fubeire puto : Cuftodit Yirginitatemfeipfum rationem oflendens non qualemcunq; rationem , non qualecunquc Verbum , fed Verbum DEI : ficut er^ò Verbum DEI seternani habet generationem ä Patre , ita voluit anticipare cuftodiarru. Virginitatis in Matre , prius occupando ejus mentem , quam corpus ; & ideò ^diuvit e am DEYS mane diluculò , feu ut alij le-gunt diluculò diluculiy id eft, in primo ejus efl>5 ut ficut à Patre^ per intelledum generatur ^b initio & ante fecula 5 ita hic per a-nimam Matris conciperetur Ab initio creationis ejus, effetquc^, ilìa ImiTiacuIata mente & corpore, ne in minimo quidém viola-' ta ab initio fui effe. Hxc (ne longior firn) putem omninò ä D. Tiioma infinuata ex mente SS. Patrum pr^dicta Ratione fecun-da^. T 3 IV. Sala^ Cap. 27, n, 6. Trobatto Damafcrn Orat. I. de T^ativ^ D. Tho. p. q. 28. I. locus Trohatio 70. Trobatio 7 b« D. 2. 1^2. Ä. I. ad 4. 3iirior eft tiliiis, lumanitateiTu r 142 ORBI S V O T O R V M IV. Tertia Ratio D. Thomse eft : Tertiò hoc ßn mtitemcm digìutati humanitatis Chriltiy in nua locum pevcatum habere non de-buity per quam peccatum mmditollebattér ^ fccHvdum illnd Ioann. i. Ecce agniis DEI, fciìicet innocens ? qni tdlit peccatimi mundi : non poterai autern Cjfe quòd in natura iam torrupta ex concnbitu^ caro nafceretur fine infeaione origiìialrs peccati. Qua rationc intelligendiis fit D. Thomas cum dicit eum nece^riò contrahero peccatum originale > qui per concubitura viri, & muiieris gene-ratur, fupra fatis dictum ; ex quo etiaiii poterit coUigi^quotiKj-do hic dicat noti poterat autem effe &c. Arr^umentum veroj^uod exhac tertiarationeelicitur, hoc eil: : Tanto quanto purior eli mater,fed Filius DEI quoad per quam toJIere uenerat peccata maadi> debuit effe puriffimus ab omni peccato , ergo Mater eius, ä qua ipfe accepit hiima-nitatem aebuit effe purillima ab omni najvo peccati. Obfervo autem hic ego alma adhuc argumentum tacite ä S. Dodoro infinuatum ? cum dicit Matrem Filij DEI debuiffe efiè incorru-» ptam in carne , ut ex ea humanitas Ghrifti pura generaretur.. Qucero , qua de caufa non potuerit effe? & gencrari pura humanitas ex carne, per maritaleni legitimum concubitum corrupta? ideò dicesj quia violatio fignaculi pudoris in carne, eft qua^dam turpitiido, & macula carnis > licet fiat per legitimum concubitum , imo fi fiat extra concubitum per fluxum naturalem (eini-nis &c. uri fatetur D. Thomas fup. cit. non amifsa Virginitateo Redè ; fed qucero iterum, qua; eff major turpitudo, & tmciila » carnis ? vel anima; ? Dices haiid dubiè majorem turpitudinenb & DEO odibiliorem effe^ qu^e reperitur in anima : fateberisc-tiam majorem eflè turpitudinem animai, qtije contrahit peccatum originale y quam ejus,qu.^ inlegitimomatrimonio con-(enfit in carnalem copulam ^ & violatibnem fignaculi pudoris ; ex quo fic arguo. Non erat conveniens(fecundum principia S, Thomx ) ut Chriftus generaretur ex muliere j cujus clallra pudoris in legitimo matrimonio folvcrentur 5 propter aliqualem.» carnis foeditatem ; ergo multò minus erat conveniens, ut Chri-flus nafceretur ex Mkre , qu« foediffimam originalis peccati maculam alienando incurriHet. Certè neeari non poteft,quod \/-® « TT«*" • ^ , . * . minus fit perdere Virginitatem m licito conjugio, quam con-trahere adii originale peccatum , ciìm hoc faciat hominem qqMqixì DEO; illud fepè gratum> 3c aniicum, V. Quar- LIBF.K III. CAPVT II 1. §. 19. 145 V. Quartal D. f iiom-^ ratio eft hxc : Tropttr ipfum finem mc4rnatioins Chrißt, adhocfmtyHt bommes remfcerenmr in Fi-[tos DEI ^ non ex vohmtate carnis, Mque ex voluntatc yirty fed ex E 0 ; id eft D E J virtute : cmus rei exempUr apparere dchuit in corpus nafci de Yirgme^ utßgnißcarei; membra fua de V irgme Eccle^ ßih fccHndùm[piritum nxjcitu^ra. Aflhnio j pr^rtermilìis ccsteris, Ime ultima verba. Se arguo ad meutern D. Thoms ; Talis ciche- D.Tho. 3. p. q. 28. a. I. Lochs 40, S. ^Aug. de Yirg. c. 6. Trobam 72. Cateti feat cüc Mater Chtifti iecundum cariiem , qualern (ibi Chrilhis & Immaculatani : fed pollquam ä peccato originali mundaia cit Miror, quod non advertat ex originali j imo, & quolibet mortali peccato refaltare duplicem maculam, altera^ cft ipfa culpa, qua? per baptifmum& gratiam infuüim tollitur; altera > qua? etiam in muridatis remanet ; nempe quòd is>qui i seccato mundatus eft aliquando fuerit peccatonficut rebellans lio Regi licet in gratiam recipiatur, fervat tamen hanc notain^ indelebilem quòd fuerit aliquando rebellis. Si ergo DEIpara cft fine omni macula rfine omni nxvo, utiq; etiam fine ifta macula, fine ifto nxvo. Et guidem juxtd D. Thomam > qui utram-que haue maculam agnokit ,inquiens : In peccato enim duplex ^ deformitas, Ynd fctlicet exprivationegratili qua privatur pec^ eatoT &c. Mia macula eft ex aüu peccati prMento a & hcec mn deletury quìa non datur eh quòd non fecerit &c. TrobatÌQ 7h Ù. Thol in TjaU 144 ORBIS V O T O R V M rhom. J-../7. ^.28. Ä. 2. SI. T/oh atto ..74- X X. D. Thoraas docuit B/Virgìnem fine labe originali Conceptanv Exeodem TomoXILOperurn. Locus 41. 42. 43. & 44' * QVadragefimiis primus locus eft priori non abrimilis art. mox fubfequenti, ubiS. Doftor qu^rit , Wrà Mater DEI fuerit Virgo in partu. & refpondet affirmative adhibendo tres rationes > quarum prima correfpondet fe-cundi^priscedentiarticuloallat^, fed aJijs verbis : Vrimòquh demi quid hoc competebatpropnetati eius, qui nafcebatur > qui eß Yerburn DEL Ts^^m Yerbam non folùmin corde abfq; corruptiom concipitur y [ed eticm abfq; corruptione ex corde procediti Ynde ut oßenderettir qtiod illud effet corpus ipfius Verbi DEI^conveniens fuiU ut de incorruptQ Yirginis utero nafceretur. Ynde inSermone quo-iarn Ephefini Concilij legitur : Q^m parit carnem puram > d virginia tateccjjati [ed quìdnatim efi carne yerbuni y DEYS cuftodìt Vir-ginitatcm y feipfum oflcndens per hoc Yerburn. TSleq;^ enirn fiojìrim yerburn cimparitur cornmpit mentem : 7ieq; DEYS Yerbumfub^ fiantiale partum eligens, peremit Virginitatem. Sic in Antuerpia-na Editionen at in Romana corruptafunt pofiremaverba, quia fubftitutum eft : neq; DEYS Yerburn fubftantiale partum eligens, peremit Yt^ginitatem. Citationem hanc D. Thom^ paulò aliter dedi fuperiore §. fecundùm diverfam fcilicet verfionem Conci-lionim Graecorum : fenfus tarnen utrobiq; elHdem. Ynde& eadem hic recurrunt argumenta. Soliìm addo , fortè non ine-ptè hic pofler dici una congruentia. Congruum fuit, ut dum non folum nafcebatun fed & dum concipiebatur DEI Filhis i Macre Virgine,Mater Immaculata eilet & incorrupta? ergo eti-am congruum erat ut dum- ipfa Mater non folum nafcebatur> fed & concipiebatur Immaculata effet & incorrupta. Confe-quentia videtur fuaderi polle ex eo, quia eadem argumenta qu^e militant pro Conceptione aäiva&parcu Fili) DEI, eadem-. etiam LIBER III CAPVT ITT. 20. ^ 14? criaüi militant pro Conceptione paffiva & Nativitatcipiraliiiet Matris DEL Quia vero de hac prima ratioac fatis ciiclum iu-Dcnurc n. 2. hic pröm'cdianiur ad fccundamo IL Altera D, Tiioni^ ratio hxc ext ' Jec unao hoc eji convera-^ ens qnanUirr. ad efeSlum Incarnattonis Chrißi. IS^m adhoc ycniti ut nofiram cormftionem tolieret : unde non fuit convcniens ut Yir-gmitatemMatns nafcendo corrumperet^ V?idc ^ugußhi. dick in quodam fermone de J^tivit, Domini : Fas non erat r ut per cius ad-^ eilt um violare tur integritas^, qui yener at fanare corrupta. quafì argumentaretur Ideò Chriftus DEI Filius Incarnatus efr, ut toìlerct corruptionem humanse iiaturcK per peccatiim primi pa~ rentis corriipti^, ergo non erat conveniens 3 ut de corrupta ma-tre nafceretur 2 hunc puto fenfum ineffe illis D. Thoma: verbis: ut Yirginitatem Matris nafcendo corrumperet. quam Virginita-tem ? anim^ originalem ; quia ha?c opponitur corniptioni humana? natura per peccatum corruptar, non fimpliciter Virgini-tas corporis : unde majorem vim Kaberet hoc argumentum clariüs expreflüm Hoc modo : Ideò Filius DEI Incarnatus eft 5 ut tollcret originalem corruptionem humana? natura, ergo non erat convenierisj ut nafceretur de Matre corrupta originali cor-ruptione. Sed idem fonant verba D. Thomse, qui ficut pluries ita hic unum exprimit dare? alterum tacitè infinuat ; de Virgi-^ aitate carnis loquitur 3 ic fimul intelligit Virginitatem anim^ originalem. Nam alias non foret argumentum ab oppoiitis> proutintenditS, Dòdor; quia integritas carnis, & corruptio originalis juftiti^ fibi non opponuntur ; ficut integritas origi-nalis juftitiar, & corruptio ejufdem. Quo loco prseterire non«,, poifum elegantem Richardi à S. Laurentio fententiam : M^^ Rl^ yirginitas fuit multipliciter privilegiata j quiàplafìnationem primi hominis quafì exemplariter imitata ; videlicet ut ficut primus ^dani de terra Y irgine^ formatm fueratyfic fecundus \Adam de Ma-tré Ytrgme fecmdum hominem formaretur. Comparatio vim habet ex dičtis, quia refpicit Virginitatem omnimodàm täm corporis, quim animi, five potius innocentiam originalem, quam accepit Adam cum formaretur de terra^ -IIL Vlterius ait S, Dočror : Tertio fuit conveniensiue Matris honorem nafcendo dimmuerety qui parentes pr^ceperat honorandos. Hoc argumentum profecuti fumus fupra §. 17. n. &4. nihil-ominùs^ quia hic denuò recurrit, & idem fepius repetitum ab aliquo authorc^ fententiam ejus magisroborat ; hic addendum: Minus Z), rho.iy. Locus fer. 6. To. IO. Trobatio 75- B^ich. iS. Laur, Uh. 4. deMa^, yirg.. D^ ThoAK Locus 43, Trob^lió 76. Lcclef. 3. S. Trócius fer. de '^xtiv. in Cono, hphcf. Lochs 44. D. Thom. S-p. 7.28. a. Trobatio 77- 14^ ORBIS VOTO'RVM Minus efl per legitimum partum (& fančciim quidcm)rcferari daultra pudoris Virginei>qaam iaFediim eile peccato originali: ergo fi Matris Virginis hoiior diminuerctiir per referationem clauftri > multò magis per-infečiionem peccati origiiialis, ergo fi voluit DEI Filius ex Matre nafci non Ja^dendo carnem Virgi-nearn propter honorem Matris , multò maj^is voluit proptcr euiidem honorem illam liberam effe ab intečlione originalis peccati : cùm hoc peccatum fit, & quidem mortale ; illud nec veniale fuiffet:. Rečte ad propofitum Ecclefiafticus: Glork e^ nim hominis ex honore Vatris fuh ^ dedecus Filtj Tater fine honore. Honoratior profedò Mater, qux nec habet ? nec unquam ha-buit ullam maculam ; quäm illa, qu^ non quidem habet > feda-liquando habuit. Et li filius täm potens fit j ut valeat matrem honorare prarfervando ab omni poffibili macula > ficut potens eft DEI Filius, quis credat illum hoc genus honoris matn nega-turuni ? Credo ego ideò conceptum3& natum ex Virgine, ut teftaretur mundo matrem fuam Conceptam & natamVirginem inaocentiaoriginalij q/4am enim citrà mLamfui labemformaverafs ex hac fAoq; ntdli contrada proceßit. IV. Addamus & illud quod articulo fequitur in D. Tho-ma. Qa^rit S. Dočtor : Vtriim Mater DEI permanferit Virgo poli: partum & contradicit negativa : Contra efly quod dicitur £-^ch. 44. Vjrta h£c claufa erity & non ap^rìetur-i & Vir non tranfi^ bitperecimj qmnictm Dominus DEYS Ifrael ingreffus eflper eam: quod exponens jiugu^inus in qmdctm fermone dicit. Qjùd eß porta in domo Domini claufay nifi quòd M^PJ^ femper erit mtaÙ:a ? Et ^liid ejì homo non tranfibit per eamy nifi quod lofeph non cognofcet f-am.^ Ut quid eft Dominus foLus intraty & egreditur per eamy nifi quod Spiritus Sanctus impr^gnahit eam^ & ^'ngelorum Dominus nxfcetur per eam ? Et quid eft claufa erit in aternum^ nifi quòd MjL-KI^ V trgo eft ante p art wm^ & Virgo in partUy & Virgo poft partum ? Hic plura confiderari poffent, fed quia potiffimum argumentum eft i Virginitate Matris DEL ex qua folide etiam origina' IisInnocentia eius adftruitur^ Sciamante multa de hoc dičla; non immorabor. Illud tamen noto, quòd locus hic applicetur Immaculata Conceptioni a Cardinale Quignonio, a Leonardo - Nogarolioj Bernardino de Baftis: imo in Officio Minorum, quod in hanc diem in Sabatho per annum Minores orare con-fueverunt idem legitur : unde licet mihi poftrema verba ex Auguitino deprompta fic immutare : MARIA Virgo eft mente, & LI BER III. C AP VT III. §. ^i. & Vir^hikuc originalis innocenti^ ante parriim, in partu^poft parcum. f. XXL L D. Thomas docuit B. Virginem fine labe Originali Conceptam, hx Tomo XIL Operum^ Locus 45. QVadragcfimus quintus locus eft in cadem 5. p. Summm q. 50. a. I. ubi afferit S. Doftor qmd congmum fmt B. Yirgini annuntiarhqubd eßet Chrißum conceptura, id probat quatiior rationibus, quarum quarta eft : Yt oft ender etur eße qnoddiZm jpmtuale matrimontum int er Filium DEh & humanam na^ turam 5 & ideò per anmmtiationem exfpeöiabatur coìijenfiis Yìrgmìs loco totius bimana^ mtura, Hic duo argumenta infinuantiir pro pia Sententia. Primum eft, quod inter Filium DE!, & huaia» iiam natoram, quam ex Virgine Filius DEI affumpfit ^ fit quod-dam fpirituale matrimonium : Vnde argumentor L ^Qjio Sponfus nobilior clL hoc fibi Spoiifam eligit iiobiiiorem ; fed Fi--Ijus DEI talis ed: Sponfus, qiionobilior effe non potefi ; ergo elegit libi Sponfam^ qua nobiIior( infra ipfum tarnen )efle non poifet- Atqui intcr duas? quarum una aliquando fuit infamis 5 altera nunquam infamis> nobiiior eft iiJa, quse nunquam fuit ia-famisj ergo Filius DET eligendo fibi Sponfam elegit ab omni infamia liberam, nulla notatam macula etiam onginalis peccati. Eft enim contrario originalis peccati qusedam infamia ex primi'parentis DEO rebellantis profcriptione nata. Et lice t D. Thomas loquatur de matrimonio fpiritaali inter Filium DEL& humanam nacuram affumptam, non ipfam Beatam Virginem, quia tamen humanitas afiumpta, eft affumpta ex Vergine, & Caro Chrifti eft Caro MAFvI.£ , ut alibi expendo ex Patribus > argumentum habet fuam vim & concludit, quòd Filius DEI fibi elegerit tàm puram Sponfam, qu^ non fòlum tunc immunis eflètab omni macula, quando hoc fpirituale matrimonium celebra vit , fed etiam ab omni preterita infamia & macula a primo iaftanti Conceptionis ^ exhiberet ipfe fibi Sponfam non ha- V 2 bmtem D. Thö, J« p. q. 30. a. I, Locus 45, Trobatie 78. Iphef. 5. V. 27. 1. tìUkHì> qiit C Àe re mili-t.iri. Bald, in Cap. flUHtis exL\ de te-Cùbus. Glojf. leg. Origindi. €. de municipi or ig. /.20. Tiraquell. p' i. d n. 2>. Tj: 4f Too, tn cap. r. Mmb. Trobati^ tAng. fer. 14^ ORBIS V O T O R V M bente'ffj m^ictdxm y aut rttgamj mt diqisid hiäufmodi r fed Ht ejfèt S ancia Ö" Immaculata. .2. Hiüc vcritati roborandap opporamé fc offert parabola illa Evangelica Exiemnt obviam Sponfo &Spon-ß : Sporifuai Chriftimij Sponfain Virginem Matrem pallim Patres, & Interpreces defignant : perlieceni vero Virgines uni-verium genus humanuni mtelligunt ; omaes Ada? pofteros^ qui cxierunt obviam Sponfo & Sponfe. -Cur quasfo non afferitur ire obviam Chrifto etiam ipfa Sponfa> ipfa Virgo ? putcm> quia extra numerum denarium( quo omnis multitudo defigaatur) extra fortem^ & cenfum eli Adse poftcrorum : conjunSaSpon-[oy indiYifa Sponfo. /De Virginibus, qu^ exierunt obviam, ve^ rtim eft dicere : Omnes in ^dam peccayemnt ? fed non de Virginc MARIÄ> qu^ eft extranumerana, qu;^ inter ilJas Virgincs noiu comprehenditurj gaudens Privilegio Sponfi : Vnde 3. Obferro quod leges decernantj ut fponfa in mariti iamiliam tranfear. Item uxor in caufis omnibus fequitur Jeges;» & forum mariti j ut commiiniter lurifperiti. 'Imo Sponfa eiufdem originis cenfe-tur cum marito? utdocet Glofla nova de municip. -vide Tira-quejl. ad leg. i. connubiàlem. Nec foliìm harchodierataha-bentur jure humano, fed olim ctiam apud Hebrseos, inter quos uxor in viri familiam migrabat. Eò refpexit Pfaltes : ^Audt ß-lia^ & i?idey & inclina aurem tuamy & oblivifcere populim mmn^iT dom'im Tačris fcilicet in novam familiam coaptata.Ob- fervavit hunc morem Hebrseorum ipfe D. Thomas^ ynde ideò affcrit in Genealogia Ghrifti recenferi majores lofeph non MA-RL^5 quid fponfa & maritus de cadem cognatione erant,& Cen-fcbantur. lam ergò>quis hinc non concludat DEIpara? immu-nitatem ab originali ? Tranfìvit in familiam fponfi? fequitur leges & Privilegia Iponfì , ejufdem originis ccnferi debet cum.^ {ponfo, ergo ficut fponfus immunis eft ab originali maculatiti fponfa 5* iile per naturam, ipfa per gratiam. IL Alterum argumentum ex poftremis D. Thom« vcrbis deilimo. per annmtiaPtonern exfpeSfabatitr confenfm Virginis loc9 mitis him^m^ natura. Ergo B. Virgo repr^efentavit totam hii-manani naturami in ejus cum DEO reconciliatione ? Belle /bene factum : Angelus el? miOiis d DEO ad naturam humatiam; cdjus quafì Vicefgerciìscenfetur Virgo ; miffus eft ad Virginem, hxc pro toto Jiumano genere refpoiidebit. Kefponde im Yirgo fac^a ( inquit S. Aug. j aß^enfkm tuim àngelus pr^flolaWr^ DE YS in pQTta ejh xAngelmn quem mor ar is- exfpe^at. Et alibi idem S. Pa ^ LIEER IIL CAPVT IIL §. 149 S. Pater : o Beata MuiUìUfeculum omne camvmi, 'tmmì deprC" eat^iT ctßhifmz ; te DEO ?nimdüs. fm fideiöbfidemfacit, per te pa-remimßorHmiuuirias ébfiergì deprecatur. Per te iiiqiiit : cur non deprecantiir univerfi ? "PIus efficcrc folcnt multorum pre-CCS; quam unius. Per tc inquit, quaces locototius immane natttr^e. Su beli rnyiterium : totius natura authoritasj & fides in una Virarne fu bMebat J ut fola pro univer/is pacifd poffeti quia in Sola Virgine fiumana natura integra inveniebatur, & incorrupta, in ©maibiis alijs vitiata per originis culpam. Exfpeäabatur con* fcnfus Yirgìmsy qualis confenfus ? ^Fiat. idem verbum, quo olim DEVS mundum fabricaverat 5 quafi ipfaefFet mundi reparatirix. meritò igitur tarn innocenSi quam Eva. ^Exfpectabaur confenfus Virgims: cur? utparentuminjuria?abftergerentur; quafiipfa fola idonea fit adabflergeadasparentum injurias ceumaculas, qu^ fola aliena à parentum injurijs & maculis. Exfpedaba-tur confenfus Virginis loco totius humana: natur^e^ quia ipfa mater naturcT per Filium DEI reparata?, ficut Eva mater natura: primo condita! > & quia Eva mater natura condita: fine aliqua originis labe creata eih edam M ARI AM fine labe Originis con-ceptam effe deccns erat. Ha?c omnia ex D. Thomas principijs j Se ut puto^ fat apcrcis infinuatioaibus. §. X X I I. D. Thomas docuit B. Virginem fine labe Originali Conceptam , Ex eodem Tomo XIL Operum. Locus 46.47.48. VadrÄgefimus fextus Jocus eft in eadcm^. parte, cä-dem qu^ft. 50. art. 2. ubi docet S. Doäor ^uod co?ive-mens ^ fmt M atri DEI annuntiari per jln^elum divin^e In-is myjtmumy propter tria , quorum tertiura eft : quid hoccongruebat Yirginitciti Mxtris BEL YndeBieron. dicit m fer^ mone .Aßumpttonis : Benè àngelus ad Yirnnem mittitur, quid fem-prr eji UngeUs cognat^i Yirginitas. Trofetìò in carne printer carnem V s Tiye-- T. tmixtionis Idem ih Trobéitio 81. Trobath Si. D, Tho. f p. q. 30. a. 2. Locus 4Ö« 'Probatio locus 47, ^'i'ühcLtio §4, ö. Thom. a* 2. ad 2, 48. r5o ORBIS V O T O R V.M Vivere mn terrena vita efty feci coslefiis, Notenuis c^nfakm habebimiis conclufionem pro Immaculata Conceptione ; Ideò congruebat, ut Angelus mitteretur ad Virginem , quid Virgini-. tas efl cognata Aiigelis, qu^ Virginitas ? illaputoyquj^ fimi-lior operationibus Angelicis : Virginitas anim^ potiùs 3 quam camis: atqui Virginitasanim^eft immunitas ab omni peccato^ etiam originali; ergo ideò congruebat 5 ut Angelus mitteretur ad Virginem^ quid eìus anim^c Virginitas erat cognata Angelis. Et licet S. Dodor comparationem faceret iater An-geIos> & Virginitatem carnis, ex ijfdem tarnen pnncipijs ab ipfa pofitis fequitur altera comparatio ; imo magis affimilatur Virginitas animo? feu immunitas ab omni peccato cum AiigeHs> quam integritas carnis j cum Angeli fint fpiritus alieni ä carne. IL Sequitur ibidem alius locus. ^Aiprimum ergo dieenduruy čjmd Mater DEI fuperior erat ^ngehsy quantum ad dignitatern^ ai quam divinitus eligebatm ; fed quantum ad ftatum pr^fentis mferior erat rAngelis : qma & ipfe Chriflus ratione pajjibilis vitd^ modico ab Angelis minoratm eft Hic non repeto quod alias jam oftendi 5 &aähuc infra olkndam : ex eo quia DEIpara fupra^ Angelos exaitata eft, & Angelorum Regina dicitur> oportiiiflb illam omni omninò originali macula carerei & immunem efio l ciìm. Angeli tali macula careant. Non repeto etiam arguir.en-tum ä Mateniitate Virginis dellimptum, quod hic quoque inth nuatur ; ut alibi dixi j eflicaciter fuadet Innocentiam originalem Virginis. Hoc foliìm notoy quod S. Doftor compakt-tioneni fackt DEIpar.^ cum Chrifto, quando dicit quantum ai ßdtnmfr^fentis vita inferior erat ^ngeiisj quid & ipfe Chriflus ergo non multò miniìs B. Virgo minorata ab Angelis j quoad ftatum prst-'icntis vxtcS > quam Chriflus > fed Chriflus ita mino-ratus eit> ut tarnen effet purus , innocens, & abfq; macula origi-nalh ergo & B. Virgo, diverfo tamen modo, quam Chriflus» IIL Ibidem ad 2. dicit S. Doäor : Dicendum quod ficut^ii-g!iflmi4>s dicit in fermone de ^(fumptioney Beata V trgo M^RI^ ve-rà ^flimatione d quibufdamgeneralibus excipituryquià nec conceptus multiplicavitj nec fub viriy id eß mariti poteflate fuity qua integerri-rràs vifcenbus de Špiritu Sanzio Chriftum fufcepit &c. Objecerat fibi antei, quod convenientius fervato communi ordine, fecun-dum quem divina ad mulierem per virum deferuntur , vir quam Angelus annuntiaffet Incarnationem Fili; DEI : unde refpondit ex Auguflino,quòdB, Virgo i quibufdam generalibus excipia- tur. LIBER III. CAPVT III. ^ 151 tur. Ex:ceptioaes a generalibus alibipertnido , hic folum at-tingam duas qii^e a D.Thoma addüciintiir. Eli autcm energia«, RefporJionis 111 hoc, quod noa debueric fctvari cum B. Virgine commuais ordo^ & leges geiicrales^ fed longè exceüeiitior orde, & Privilegia; quii d quibufdamgeneralibus excipitiir. Qua^ funt porrò iila generalia fände Thoma ? Conceptus moltiplicare i hoc tam generale non eli ? quin mukx excipianrur maritata^ » siliiid ergo debet eflè generale, ä quo per fpeciaJe Privilegiuiru cxcipiatur DEIpara, & fola quidem 5 ficut fola doceri debuit per Angelu m de divinis myfterijs. Sul? viri poteßatc eß'e ^ hoc generale non eft ; nulla Virgo fub viri eft poteftate ; non igitur cft fpeciale Privilegium DEIpara?, non eife fub poteftate lofe-phi. At inquies Virgo nupta^ eft fub poteftate viri ; DEIpara. fuit Virgo nupta, & exempta ab hac fubjeäione ; hinc fpecialc Privilegium. Fateor Kunegundes, Delphinas Virgines fuilFc-» nuptas, & fub poteftate virij ß ergo DEIpara immunis ä poteftate viri, fpeciali gaudet Privilegio ; excipitur , fed non à qui--bnfdam generdibns : unum tantum hoc eft generale. Plura ex-Ipedo I>. Thoma. Puto ego S. Dočiorem tacite infinuaroi quod alibi fa?pius facit, Beatam Virginem ab eo, quod eft ma-ximè generale ,exceptam & Privilegiatam. Maximè generale toti humano generi eft concipi cum peccato originali : Beata Virgo ä quibufJam generalibus excipitur , & excellentius cum illa agitur , quam cum coeteris hominibus, ergo etiam ab ilio generaliflimo excipitur , & excellentius in utero matris conci-pitun quäm cceteri homines, coeteri cum peccato,ipfa fine peccato. IV. Age vero melius expendamus illa generalia J^ec con^ teptus nmltiplicctvit. Ad foeminam didum eft poft primairi^ prsevaricationem : Midtiplicabo dòrmnms tuas & conceptus tuosy in dolore partesßliostms, qu^ alibi expendens S. Thomas ftatuit quatuor pcenas originalis peccati, quas mulieres fuftinere de-bent. Trìm t efl nmltitudo inopia, & miferh^y mde dicit Multipli-^ cubo ^rumnas tuas. Secimda efl pcsnalitas gravidatiomm , & tm^ pr^egnationum Ynde Hieronymus dicit, quòd ubi nos habemus ^rumnzs tuas 5 & conceptus tuo s, feptuaginta habent triflitias tuasy & gemitus tuos^ Tertiapcena efl dolor parturientium^qu^ maxima eß. & c. In dolore pariesfilios tuos. Qjiartaposna efl fervili s Jkbie^ äio eins ad virum^ und^ dicitur : fub vinpoteflate er is. Ab his poe-nis omnibus libera fuic ß. Virgo, tanquam ab efìètìibus originalis "Prùbdfh 85. D. Tho. iu GeUx TrobatiQ 86. S.Bern, [er. fignii magnnm. l. Gracchus C. ad leg. lui. da ^dnL Co-gnofcentes de Con-ftru6iion. S. Cypria. fer. ae ^tiv. Trobatio 87. B. \Alh. M. Ma-rial. C. 172- Caiet. m fap. J. Epiß. ad Horn, C, 21. i$t ORBIS VOTOR V M: nalis peccati, unde S. Bcrnardos ait : In bis- quorß fidei-eim plant irradiat decus , qubdYirgimtatispnmtceria "f- (JH0U jl?t6 COYYHpttOilS [(scunday quo d fine grav amine gravida j quod^ine ddorc piierpcya, ergo fiiit etiam libera à caiifa iftarnm pcenarum. confeq. prob, quia Innocens pimiri non debet ut docent leg;es« Clini ergo B. Virgo non fit punita Iiis pcenalitatibus^ coliigiturä poftcriori ejus Innocentia 5 & immunitas ab originali peccato y quod ed caufa illarum poenalitatum« Enimverò ut ait S.. Cyprianiis 2 non fujUnebat mftitia ut illud vas eleüionis communibus laffaretur iniurijsx quod plurmimz d cateris differens > natura commmicahat non culpa: quafi diceret : In MARIi£ partum nihil de peccati Jege manavit, ergo communis Illa peccati contrahendi lex il-lam minime comprehendit. V. Clini dicat S, Doäori quibufdamgeneralihus excipimn licet tria tantum ibi enumeret plurafupponit, qu^e inter eft illud , quod non fit incinerata. Vnde pari ratione à pofteriori arguere licct : non eft incinerata, ergo non eft originali peccato infec^a. confequentia tenet , quam videtur advertiflè Ba Albertus Magnus $ qui ftatuit poenam peccati feu converfionis ad bonum commutabile 5 five ad nihilnm> incinerationem fivo redadionem ad nihilum. Ex conversione autem ad nihilum inci-dit in necefjitatem redemdiin quafi nihiltmiy id cfl inpulverem. Hinc fubfiimit de DEIpara : S ed Beatißima Yirgo nunquam convergi ftiit aßualite^ ad quafi nthilum ^ ergo non debuit incinerari. Hoc idem eft acfi dixiifet B. Virgo nullo unquam peccato etiani originali , (cQjus proprie pana eft incinerarlo ) converfa fuitad nihilum > ergo non debait incinerari, His fimilia fcripfit ad Commilitones fuos Anibro£ Catherinu^. cujus Uh fané elegan-tia preterire non pollum , quibus DEIparam loquentemad fuos Commilitones inducit : Sancita efi lex in omnia corpora mor^ talium, m qua dicitur Tulvis es > & in pulverem reverteris. Si con^ tra legem ab ore ^Altiflìmi prolatam ^éuguftinus meum corpuspr^^ fervat.nec audet id dare efcamvermibus ; curyos animam meam qui2 tanto efi riobiliordatis čfcam Diabolo i fi T^latis legis obfervan-iiam-i nonne ^uguJiinHs Zelotypus erat legis non violando i & tarnen in mei corporis honorem idioqmtur > quod vos pufillanimitate Cordts (ne aliud die am) de anìrn^ mca falute ^ non modo non dicitis% fed bene dicentibus obfirepitis^ Sic Catherinus,qui alib etiam di-xerat in eundem fenfuin : ^b ipfomet ^uguftino i'nfiru^li refpon-demusì qmd à plerifq; d qmbus folus Cbr^ìm excipitur» etiam ìpfa B. Yirgo LI B E R II I. C A P V T II I. §. if. ry J Vir^ö/?? ipfo Chrißo cxccpto 5 excepta intelliglturyv.g. T^ojtdaùis fanäim mim videre corniptionem Wxc poitreina utrumq; ad-mittnnt fenfum, & qnòà non fuerit Virgo corriipta in corporc leu incinerata ; & quòd fuerit incorrupta in' mente & anima, feu immunis ab omni macula, etiam peccati originalis f. X z I I f. / D. Thomas docuit BvVir originali Conceptam. Tomo XIL incrn fine labe Ex eodcm 4 t Locus 49. & 50. Vadragefimus- noiius locus eil in eadem Summa Parte q. 3 2. a. 4. ptiniimi ergo dicendumyquod illa Conce-ptio tnaVrivtlegiababHit ^ fcilicet quod eß'etßne peccato originalty quöd e[[et nonpiiri hominisyfed DEI & hominis ; itcm qmd eßet Conceptio Yirginis : &h£c tria habuit d Špiritu SanBo. Et ideò dicit Damafcen. qmntmn adprimum^ quòd Spiritus SanUns [h-pervenitXirgtniypurgäns ipfamyid eßpr^fervans ne cum peccato originali conciperet.* Hic> fi unquam alibi^ clarè fatis S. Doftor afferuit puram^ & ommmodè Immaculatam DEIpar^ Conce-ptionem ab infranti infufionis anim^ 5 quod priufquam ofteii-dam : Noto ? quòd Conceptio hoc loco dupiicem fenfum habere poffit ; adivum & paffivum. iindc qu^sri poteft cuinam^ Coneeptioni tria illa Privilegia conveniant, feu utrum illaPri-vilegia fpcftent ad Concipientem VirginemjTel potius ad Con-ceptum Chrifturnycùm de Conceptione Virginis adiva, & paf-fiva Chrifti fit fermo m articulo« & dico : Tria Fri vilegia/quorum hic mentio fitrfunt Privilegia Concipientis Virginis^& non ConceptiChrifci , adeoq; Conceptiomaäivse D.Thomasat-tribuit dičta Privilegia. Ratio eft quia i e elle fine peccato o-riginah non eft Privilegium Chriftor fed natura. Cum enini^ culpa originalis licet traducatur per naturam , afììciat tamen perfonam, & Chriftus, qua homo non fubfiftat alia perfonali-tate quam verbi , propter unionem hypoftaticam hochabet, quòdnullum peCcatum contrahere poilit^adeoqj per naturam X eft D.Tho, P: l^r-' ä» 4-- ad I« Locus 49« TrobatìQ 88. ORBIS VOTORVM efl imumtiis ab ilio, & non per Privilegium. 2. Non video^ qao-niodo pofüt dici Chrifti Privilegium, quod eft condpi D£VM & honriinem ; cum Chriftus dicat duas naturas humanam, & di-viaam hypollaticè unitasi & confequenter aliter condpi norL» 3offit : quam DEVS & homo : Privilegium autem fupponit a" iquid aliudj praeter id, quod alicui de jure competit. Non video etiam quomodo Chrifto j qua Chriftus eu , Privüegiuin fit concipi ä Virgine> licet fit Privilegiò qua homo^ eft>quiä de-betur DEOhomini Mater nobiliillma^&purifllma ; quxlicet Virgo fit, non tamen adajquat talis filij dignitatem> ergo Chri-fium habere Matrem Virginem, non eft habere taleni Matrem per Privilegium. Reftat igitur, quod illa tria Privilegia ex mente S. Thomse ad Virginem Concipientem pertineant. Hoc pofito^ illa S. Thoma? verba hunc fenfum habere concludo : In Conceptione Filij DEI MARIA tria habuit Privilegia i. fuit In-nocens ab omni > etiam originali^ peccato. 2. fuit Mater DEI hominis. fuit mater Virgo : & hinc clarè probo adftriii à Divo Thoma Immaculatam Conceptionem. Primo, ficut af-ferit S. Tliomas DEIparam fuifle Virginem in Conceptione a-cìivHy ita aiìerit fuilTe Innocentem in eadem Conceptione adiva, (hd DEIpara fuit Virgo, ut nec ante, nec poli in minimo Ise-ùrii Virginiratem ; ergo ita fuit Innocens>ut nec ante, nec poft in mimmo Id^krit innocentiam j quia aequaliter de utraq; vir-tiite loquitur S. Doftor ; imo utraq; cequaliter dccebat FiJium DEI, qui concipiebatur. IL Secundò D. Thomas exprimit primum Privilegium illis verbis, quod ejjet fine peccato originali. h^EC fimpliciter 5 & fino reftndiome prolata? vel fonant còtraxifie peccatum originale, & ab ilio mundatam efle ; vel fonant nunquam contraxifle ? fi fecunduni:» habeo intentum : fi primum, nego id effe Privilegium refpedu temporis quo DElpara concipiebat Chrifìum, pro quo tempore privilegium illi tribuitur, quia nos omnes con-trahimus originale, pofteà ab ilio mundamur : & tamen non dicimur per hoc privilegiati. Sidicas intelligi Privilegium j quia ftatim poft animationcm in utero matris fuit emundata ab originali ; Contri eft? quia S. Thomas hic fimpliciter alTerit: tjiiòd effct fine peccato ongmxli. Effe aurem fine peccato origi-nrili fonat abfolutam immunitateni fine ulla limitatione. Nec Tidetur iiluddici pofle privilegium ; contrahere peccatum ac maculari ab ilio i & deinde mundari. Nam fi Privilegium (qiioc. ^ apud LIBER III. CAPVT Tli. §. fj. apiid antiqiios dicebatur lex privatis fačia ) hodie vocatur pri-vatio legis, excmptio ä lege>inimunitas a lege ; adhoc ut djca-tur B. Virgo privilegiata , & exempta ä lege infečtroiiis peccati originalis', debuit feniper inimunis fuilìè ab ilio, nec unquaiiL^ infeiSa ab originali. Lex eli : omnes homines ab Adam fcmi-nalitergenerati imculentur peccato originali, &quidemeo«-ipfo inftanti, quo incipiunt vivere, & efle homines : exemptio igitur ab hac lege, & Privilegium non potell effe aliud, quäin^^ ut is, qui privilegiatur careat infezione peccati originalis quando incipit vivere, & effe homo. Si ergo B. Virgo ( ut affé-rit S. Thomas ) habuit privilegium ^mä eßetfine peccato origina^ Uj neceflariò fequitur, quòd debuerit carere, & caruerit in ipfo vitx principio, tea inftanti aniniarionis. Quodfi iteriìm dicas? legem efle, ut qui nafcuntor ab Adam'contraHant originale, nec niundentur ab ilio nifi nati ex utero: proinde cum B. Virgo adhuc in utero marris mundatafit, licet illud ante contraxerit^ habuit Privilegium, quòd fit nata fine originali. Sed contri elt^, quia hac ratione B. Virgo non eximeretur ä lege, quse refpicit infecl'ionem origioalis culpx fimpliciter, non pro hac vcl Uh differentia temporis. Et quale hoc effet Privilegium alicui? qui eximeretur a folutione telonij, & nibilominùs tantundem^ deberet deponere, quantum alij, qui non funt exempti, cuai hoc fohìm difcrimine quod ipfe citius folveret, quam cceteri ? Sed uiteriuSr III. Tertiò probo pr^cicäam veritatem. S. Thomas ibid. citando S. Damafceiiuni ait : quantum ad primum quòd Spiritus S\ [uperverdt Y irgim^purgms ipfamy id eß pr£feryansy ne cum peccata originali conciperet. Hic primo pra^fervari non dicitur ab originali, qui coEtrahit originale, & deinde ab ipfo mundatur, fed qui nunquam id contrahit : fi ergo B. Virgo fecundùm S. Tho-mam eft pr^fervata ne cum peccato originali conciperet, nunquam contraxit peccatuin originale. 2. Illa verba : ne cum Vrobatk peccato origmaUconciperet vel refpiciunt tempus quo B. Virgo ^o. Chriftum concipiebat, ita uttunc immunis effet ab originali > quando concipiebat, vel refpiciunt omne pr^teritum tempus excepto primo inftanti animationis, vel deniq; refpiciunt om-. ne tempus includendo etiam primum inftans quo B. Virgo fuit in rerum natura ? Non primum: quia hoc non foret Privilegium Virginis, cum etiam ali^e matres carucrint originali quando coiicipiebantj & fic caruit S. Anna eius Mater. Non fecundum, X 2 quii TrobaSÌQ 91. frobatio P2. Z). Tho, in d. q, 2. ét. I. Lochs 50. 4. ad I. Trob,ttio 93' lyó ORBIS V O T O R V M ^uiaficnon fuiflTet abfq; originali aliquando habito, adeoq; cumpeccato originali concepiffet: ergòilla verba refpiciimt omnc praeteritum tenipus j quo B, Virgo fiiit in rerum natiira> ergo etiam priraum inltans infufionis anima?. 5. Elie fine peccato originali? vel/ìgnificat eoncraxifle aliquando, & poftea rnundatuni elle ab ilio, yel fignifìcat nunquam contraxiffe ? Si primum ; hoc habuerunt omnes ali^&c ali^> qui per caeremoni-as legis mundabantur, promde non fuiffet Privilegium Virijinis: fifecundum; habeo intentum; &dico hic clarè adftmiiD. Thoma Inimaculatam Conceptionem B. Virginis^ non tantum ačiivam, fed & palfivam. C^rtò combinando huncarticulmn 4. q. 32. in 5. parte fumm^ 3 cum alio de eadem materia i 1 Mag. Sententiarum? apparct quòd hoc IocoS. Thomas confultòmen-tionem f'ecerit immunitatis ab originali, & pi^e Sententi^: adirne-rere voluerit. Nam fcribens in Magiftrum proponit hanc qiR-iiioncaìYtmm Yirgo aliquid a£livè ad Chriftì Conceptionem opem--txfmrit. Et proaliirmativaadducit : S. Ioan. Damafc. Da-mxfcenas dicit ^ quòd non tantum dedit Spiritus Sanäus Virginipo-ten iamreceptivam Verbi , fedftmuletiamgenerativam &c. Et cu 11 polica pro negativa fe declarallet, refpondet ad primum: qn )d in Conceptione Chrifli fuìt duplex miracuium : unum quòdfos-minx concepit DE fM-, aliud quòd Yirgo peperit Filium. His jauLj relatis correfpondet articulus,quem hoc loco difcutimusj Nain qucxrit in ilio Ytràm B. Yirgo atiquid a£iivè egerit In Conceptione Corporis Chrifli. pro aiErmativa addücit Damafcenum iìcut fu-pra : Dicit enim Damafcenus quòd Spiritus Sanctus fupervenit Y/V-gim-y purgans ipfam ? & vìrtutem jufceptivam verbi DEI tribuensj fimiil amem 5 &generativam : Poftea in refponfione ait : jLd prim'jjn ergo dicendum 3 quòd illa Conceptio tria Vrivilegia habmty fciiicet quod e (Jet fine peccato originali 3 quod effe t non puri hominis &c. qu^ initio hujus §. retuli. Ecce fcribens D. Thomas iru Mag. Sent. nullam facit mentionemde immunitateab originali, fed alia duo Privilegia vocat miracula. Si ergo verum eft( ut volunt DiviThom^edìfcipuli)quòdS. Thomas fummam ultimo loco fcripfcrit, apertè hic adjecit, quod in Magiftrum Senten-tiaram ommiferat, recenfendo inter miracula, Se Privilegia Virgils concjpientis Chrifium, etiam immainitateni ab originali : iknon qualemcunque immimitatem ; fed omnimodam ? ita ut nunquam originale contraxerit B. Virgo ; quia contrahere & murdan ab iiJo^neceft miracuium nec Privilegium, ut diäum; fed LIBER III. C AP VT III. §• M- . ^57 fed in ipfo iiiitaiiti animationis fiiiiFe imiiuiaem, & liberam afe originali : hoc pr^:cr rerum ordinem, hoc miraciilum, hoc fpcciale Priviiegm.n .eil, priusnulli, necpolteä purohoniiai conceüuni. Licet aucem m aJle^atoloco S. Thomas non me-muient Privilegij feu exemptionis ab originali? nihiIominüs> in ilio edam fa Vit pi^ Sencentia: -, 2iiicrcndo qiéòdfGsmma concepiü DErMy& YirgjpepentFilmm. ubi d Maternitate Virginis > Sc Virginitate Matris dupkx elt pro prcrfervatioae argumentum. X X 1 Y^ D. Thomas docuit B. Virginem fine labe Onginaii Conceptam , £x eodem Tomo XIJ^ Operum. Locus 5r. ?2.53. 54. Vinquagefimus primus locus eft in eadem fumma P. 3. q. 3 5. a. 5. ubi quxrit S. Docäor Ytràm Chriftus fuerit 'O ^^ mtiis fine doLore Matris. & pro negativa adducit pri-mum argumentum. Sicut enim mors hominiim fubfecuta efl ex pec-€zto primornm parentnm ( fccmdmi tllnd Gen^ 2. quacunq; die co-mederitis ex eoy morte moriemmi) ità etìam dolor parttis y fecmdüm iilud Gen. 3. In dolore partes filtos. Contradicit deinde : fed Contra efi , qii0d^!igußi,dicitmfer?nonedeT^tivitatealloquens 'Yrrginem M atrem : "^c in Conceptione inquit^ inventa es [tue pudo^ re^ nec in parta inventa es cum dolore. Et demüm refpondet f rimnr/iergo diccndwm , quòd dolor partus confequitur in muliere €-omrmflionem virilem. Ynde Gen. ^.poßquam di6ium efl In dolore paries^ fubditur. Et fub viri potevate eris : fedßcut diät ^ugufli--ms^inferni, de ^ffumpt. Beatme Virginis 5 ab hac Sententia excipitur Yifgo^MxterDEI , qu^ quiaßne peccati colluvione j & ftnevirilis 4idmijiioiiis detrimento Chrifium fHfcepit , fine dolore gennit, & fine integritatis riolatione, pudore Yirginitatis integra permanßt. Hic plura funt confideratione digna^ i. Fatetur D. Thomas,quòd ficut mors hominum originem habet ä primorum parentumLi peccato, ita dolor parientium. Fatetur etiam ab hoc dolore X 3 übe- D. Tho. 35- a. .6 Lochs yie Locus Trobati^ 94' B.Tho. z. Z.q. IÓ4. 2. Ih. ad locus Si' Wrobatio 95- 158 ORBIS VOT OR VM liberam fiiilTe B. Virginem ; ergo cum non contradic^t hiue argumente (no > faltem tacite iniuiuat B. Virginali caruilTe pri-~ inorum parcntum culpa ? cum camerit pa:na > ut anteä proba-tum eftj fequi, Quod quidem alibi clariiis expreffit cum docuit, ex primo parentum peccato fubfecutas pcsnas , qua; ^^d omnes pertineant. Multen quidem attnbnta epe pmut. &c. Vnmò quì-dem quantum ad tMia^ qu£ fufl ine t portando prolem conceptm > & hoc ßgnipcattir cumdivitur Multipiicabo arumnas tuas^&^ conceptm t HOS. Et quantum ad dolor e^Yiy quem patitur in parimdoy& quantum ad hoc dtcitur : In dolore paries. &c. Similiä retuli fupra ex Con> mentarijs in Qenefim? Ted hic iiibdit : Qjicecmqj. enim mulier con-cipitj neceß^e efly quòd^£rumnaspatiatnry & cum dolore pariate pr^e^ ter B. Yirgineniy qu^ßnecorruptione concepita & fine dolore pepenu quià etHS Conceptio nonfuu fecundum legem naturčS àparentibus de-nyata,_^ Locum huncadduxi fup.§. ij.fed non expendi : hie vero obferTO> quòd dicat S. Doétor, qmà eius Conceptio nonfuit fecundtm legem natura à parentibus derivata. Si hic accipiator Conceptio pro Conceptione ačliva, caufalis nò habet vim pro-ut jacet. Non enim fequitur i quòd qu^ non concipit fecmi-dum legem naturai eoipfo libera fìtà doloribus partus > quii poteft dari Conceptio aftiva prseter leges natura ^ & tameii partus fubfequens non effe liber ä doloribas fine fpeciali mira-^ culo. Quòd probo : non ixnplicat muliercm aliqoam concia-pere abfq; commiftione virili? fi Dcxmon virile feinen fuffiire-tur? & clam eius utero infundat : tali cafu mulier cdm conce-peritjnon eritliberai partus doloribus, &tameneius Conceptio adiva non erit fecundum legem naturar^ ergo non fequitur, quod eoipfo, qnx non concipit fecundum legem naturcT 3 libera fit adoioribus partus: ergòilla caufalis Divi Thomsiii alio fenfu intelligenda e (1 ; (ed non poteiè intelligi in alio fenfu, nifi dicatur S. Thomas per nomcn Conceptionis hic intelligerc-Conceptionem paffivam B^ Virginis, ergo iti fentiendum: & confequcnter diöa caufalis ^quivalebit huic : quid virgo non fuit concepta d parentibus fecundum legem naturd^ id efè 5 ut COfl" traheret > fecundiìm legem nature corrupta? > peccatum originale. Et certè reftè fequitur ex hac caufali liberam effe à do-loribus partus. Nam fiquis ita formet argumentum : Idea mulieres patiuntur dolores in partu^ quid contraxerunt peccatum originale dum conciperentur 5 cujus poena ^ & effečlusfunt dolores in partu ? fed B, Virgo non CQtitrmt originale pecca- LTEER IIL CAPVT IIL §. 15p tum dum condpcrctiir, ergo non eft pafla dolores in parriiraoii video qaoinodo poflèc negari caufalis ; pr^^fertim cum S. Thomas alibi allerat, qiiòd iti iiatu Iiinoccntise, primo homine non peccante^ f uiffet gciierario per coitiim, & adpariendum non doto-risgemitiis^ Jed naturalts impulfus fosmine a vifcera relax ar et. ergo ideò precise, quia peccavit prirnus homo, & mulieres ab ipfo propagata parcicipariint de ilio peccato, dolores patiimtur in Earcujt'ergò lì de peccato non participent 5 libera? fuiit à dolori-iisiapariii : ergo ne dicamus S. Thomam minus aptò locu-tum, mtelligi debet de Conccptìonc pallida non adiva ^ loqui loco fup. Citato» 2. Alterimi hic conlideratione dignum eft, quòd dicat S. Dodor ad mentem S, Auguftini : ab hac Scntentia excipitur Virgo Mater DEL qu^E eft illa Sententia ? In dolore pa-Yiesj j Scßch viri potevate cris. hincarguo: Sententia ferturiiL-, reos^ergò ciìm B. Virgo excipiatur ab hac Sententia, fignum eft non fuille ream hiijiis fententi^, ergo nunquam contraxit pec-catum originale propter quod lata eft illa Sententia. 3. Addit S. Doftor diipiiceni caufalem quia fine peccati colluvtone, & fine yìniis adimfiioius detrimento Chriflum fufcepit, per peccati coilu-vionem non poteft aliud intelligi> quam infeàio originalis peccati; tlim primò, quia hic duo diftindaperparticulam e^co-piilavit S. DocS:or > oc alterum foret fuperfluum, fi idem fìgnin-careiit ; tiim fecundò , quia virilis admiftio, fieri poteft fine«f peccato > & defado fa?pé mulieres concipiunt fine peccato, nec tarnen (unt libera ä doloribus partus : igitur illud ßne pec^ cati collMvione referri debet ad immnnitatemab originali peccato , propter quam B. Virgo non eft paflTa dolores inpartu^ Vnde hic duc^ funt rationes affert^e hujus exemptionis. i. Im-muiiitas ab originali, exprefla iilis verbis fine peccati colluvione. 2. Conceptio m.iraculofa, exprelfa illis verbis : fine virilis admi-ftionis detrimentorità ut altera fine priore non fit fufficiens ad liberandam B. Virginem ä doloribus^partus, fine novo miracu-lo ; prior tarnen ex natura rei ipfam eximit d doloribus. IL Quinquagefimus quartus locus eft ib. q. 37- a.4. ubiS^ Dočlor qUcTrit : Ytr/ìrn Mater DEI convenienter adtemplum pur-gandaaccejjerit. &refpondet: Dicendìim , qiiòdficut plenitudo gratin à Chriflo derivatur in Matrem, ita decuit ut Mater hmmlitati Filff conformaretur : hurnilibus enim DE v S dat gratiain &c. addit pofiea: voluit & Matrem fuam implere legis ohfervantias y quibus tmcn non erat obnoxia. Ec iteriim : ^d primum ergo dicendìim^ quòi D. Tho. r; p. q. 4. 3. ad 4« Tröhati0 Trobatio ö. Tho. f. a> 4. Locus Trùbatio pSo Céet. éid loc. cìr, Trobath 99. Trobatlo 100^ Probath 101. tv Tl^ i4' LOCUS 55 röo O R B I S V O T O R V M qudd licet S. Yirgo nullam h ab er et immundittamvoluit tarnen ptir^ gationis obfcrvantiam implere 5 nonpropter indigenti am ? [cd proptcr legis pw^ctptim. Non fiim nefcius hoe loco tradari de imniun-ditijs puerperamm purgandis fecundüm legem : nihiloininüs piitoS. Doöorem etiam hic favere Immaculata? Conceptioni. tum I. quia dicit : Sicutplenitudograti£ d Chriflo derivatur in Mu^ trem &c, per qax innuit Matrem Virginem non folüm plenam gratiä > fed proximè plenam poft Chriftum? adeoó; proximc immunem ab originali peccato^ poft Chriftum,quoa argumenmm fupraexpendi, tum 2. quia ad hunc arüiculum Caictanus : Si-^ cutgratiad Chriftoinmatremy ita &humilitas ; ergo JicutChriftus füb Legey itd & Mater. Si non aliter fub lege Mater^ quam Chri^ ftus^cLÌm inter ccetera ad legem fpedantia fit etiam contrahere originale in Conceptione paffiva, fequitur huiGlegi-MatreirLi non effe obnoxiam uti nec Chriftum? fed Chriftus omninoliber & immunis ab originali^ergo &. Mater non dico eodem modo > fed faltem immunis ut illudnunquarhcontraheret. tum 3. quia fimpliciter , & fine reftridione dicit S. Thomas B. Virgo ml-lam habmt immmditiam ? dicendo nullam omnes exciufit im-munditiasr & fi voluiffet intelligere folas puerperarum immun-ditias , addidiffet nullam habuit immundittam puerpera. Igitur & hic, & alibi multoties D. Thomas Immaculata Conceptioni indireftè fubfcripfit. (^d quod ibidem clariüs adftruat cm-nem omnino immiinditiam ä Beata Virgine abfuiffe y dicit enim ad 3. ubi dividit immunditiam culp^T? & immutidkiam cii^ iufdam irregularitatis^ & claudit : l^utram tarnen immmditiam Beata Virgo contraxeraty & ideò non indigebat purgaru f. X X V. D, Thomas do cui t B^ Virginem fine labe Originali Conceptam , Ex Tomo XIIL Operum^ Locus 55. 55. 57. L y ^ Deus Quinquagefimus quintus eft in Commentarijs Pfalmorum, ad Pf. 14. ubiaitS» Thomas, explicansilla yerba : ingredmr fine raacula Vita ijta ^uadam yi qu^ eft proprie macula» & venialis, qua? eft impropriè maciiia» ergo etiam macula origìnalis^ quis continetur fub macula mortali 3 utpotc mortem a&rcns animx. 3. Miror eos, qui in hac vniverfali propofitioneD. Thomas : In Yirgine M^RI^mdlaom.mnò macula fuit voliint exceptionem habere, & dicunt non efle tani uiiiverfalem, quin excliidarur macula originalis : econtra vero in iJIa altera In ^dam om-nes peccaverunt nullam admittunt exceptionem» fed aiìeriint omnes homines compr^hendi^ ciìm tarnen negativa propofitio magis quodammodo univerfalis fit quàai affirmativa ; & negatio? ut conftat, efl malignaatis natu rr» qu^' negat quidquid poft fé invenit. IL InPfalmmn iS. ait S, Thoinas : In Sole pofuit taberna-culuni fuum. In Sole pofuit id efl corpus fimmpofuit in Sole^ id efl in Beata ^*firginey quce nullam habuit obfcuritatem peccati. Ob-fcuritas eft carentia lucis » lux efl gratia , carentia igitur gratii^ peccatum efl tàm mortale perfonale» quam originale» ciìm ergo dicit S. Thomas B. Virgo nullam habuit obfcuritatem peccati ; dicit» nullam habuit carentiam gratin » nullam omninò, id efl: nec ex mortali perfonali , nec ex originali peccato emana n tem. III. InPf.45. ^x^XiczmììlixàSanBificayittah^rnaculumfu-' umaltijßmus: DRY S m medio eiusynon commovebitur : applicat primo Ecclefi:r, deinde Chrifti corpori, de quo dicit: Corpus Chrifli efl tabernaculumy quia in eo efl tota plemtudo divinitatis. Hoc tabernaculum Sanäificavitaltiljimus, TSlpn quo d aliquando non ftierit fanßumy fed quid in ipfa Conceptione fati£ium ipfe formavit^ Dcaiq; coiivcrtcns ife ad DjElparam h^c quoq; ipfi applicat : Y Tojfunt Vrobatiù 102. Trobati^ 103. B. Tho. m Tf 18. Lotus 5(5. Tra bat io. IO). Locus 57. D. 7ho. m p/ J" 4) "^robMh loS» frobitie 107. T>, Th). in rfal. 20. $n 4. ii. 2. f. a. jSZ ©rbisvotorvm ^offmt hsc rcferri ad Beatam Yirginenh qi^id $pfa eji chìtasy in ipfi habitavity ipfamßiminis impetus fcilket Spiruus Sanäns Utißcci* yity ipjam San^ificai^it in utero Mxtris fu^y poflqmm formatumfnit €orpi4Sy & creata anima. T une primo operuit gloria Do7nini taber* nacuium^ ut dicitur Exodi 40. Lochiti hunc fupra expendi fatis 16. hic folùm Übet coaferre modum loqueiidi Divi Thoma: rie fandificatioiie B, Virginis, & ChriftL Dicit enim de Chrifto Szučiihcavit tabernaculurn juHm hltiffimns ; non quòd aliquanào non ftierit fan^ymyfed quiàiniofa Conceptione fanölam ipfe formaw. De B. Virgine vero : Ipjam SanStificavìt in utero Matris fu^ pofl^ t^uam formxtnmfuit corpusy & creata anima. Qu^ro an ineo-demfenfn applicet Chrifto, & B. Virgini illum Plalmilocunu, an in diverfo? fi in eodem fenfii ; fequiturDElparamnLinquam contrasilFe originale : fi in diverfo^ curnonoltenditdifparita-tenijautdiverfitatem applicationis ? Sed quòd in eodemfenfu accipiat fandificationem B- Virginis & Chriftij id cfl in ipfa^ formatione corporis dum animamr ; colligitur ex ipfis verbis; pofiquam formatmìfmt corpus y & creata anima id eft Itatimfe-quenti inftanti natura, ita ut pro nullo inlUnti temporis cam-erit fančtitate anima B. Virginis. Hoc ita intelligendum effo patet ex alio loco D. Thom^ , ubi loquens de Chrifto , inqiiit : Yidemì4>s emn plenum gratta &veritate , quaft unigemtim a patre : 0jHÌà quam citò conceptus fuity fuit unitus diviude naturay & tàm citò fuit plenmgratiquod eft idem ac dicere^poftquam unitus fuit divinas natura?, fuit plenus gratia. Si ergo ly pofl fecundiim D. Thomam fignificat pofterioritatem natura, non foJiim temporis y a^quum eft, ut ubi de fančlificatione Virginis loquitur D. Thomas intelligatur in favorem Virginis. Pulchrè in nunc fen-fum refolutus Dodor Joannes Bacconis Quod dicitur y quòd mox pofl fuum effe conceptum fuit Mater DEI exempta y intelligendum efl y quod ly mox dicit ordinem nature^ non temporis , ut fic in eodem inflanti fecundùm remfuerit concepta fub necefßtate contrahendiy & exempta. Similibus terminis eft ufus etiam S. Vincentius Fer-rerius> de quo infra. Cùm ergo D- Thomas ait fandifìcatam B. Y irgìn^mpoflquam formatum fuit corpusy & creata anima intel-ligit pofterioritatem natura? & fanclificationem faftam, noru quòd B. Virgo aliquando non fiierit fanda, fed quòd in ipfa Conceptione formato corpore & organizato anima Virginis creata fit fanda^. XXVL tiBER III. CÄPVT III. §. 2(5. 163 X X Y I. ! Ve Thomas docuit B. Virginem fine labe Originali Conccptam , Ex eodem Tomo XVI» Operum. Locus 58. 60.61.62.6p Ra?tefmiffis pliinbu^ alijs locis in Tomo 14. &i qui compkduntur Commentarios in Evangelia , & Catc-^ nam SS. Patrum : tranfeo äd Epiftolas D. Pauli ; in qui-bus occurrit Loctis Qiiinquagefinius odavus, in Comment. E-piCtolc: ad Romanos : ubi S, Dodor ad illa verba : J« ^uo omnes peccaverunty exprefsc addidit Ynà excepta B. 'Yirgincj qu.^ nttUam contraxit macuìum originalis peccati, quibus fané nihil cJarius, nihil ad cujufq; captum intelligibiJius dici potuit de Immaculata Virginis Conceptione. Scio ha?c verba in editionibus Re-centioribus expundaeflèr ficut & plura alia partim expunfta I. ►arcim vitiata funt ; nihil tarnen expunäio irta nos morari debet ad credendum, quòd D. Thomas difertiffimè pronuiitiave-rit DEIparam ab originali labe immunem, quia fervatur hodie-quevetufmm exemplar Commentariorum D. Thomar in Epi-Itolas S. Pauli, in Bibliotheca Sfortiana Roma?, in quo illa verba reperiri, & legi atteilatur Ferdinandus Guevarra Canonicus Afturicenfis Anno 1625. edito publico inftrumcnto^in quo eti-am harc formalia verba : Voflquam vero mtravi Bibliothecam Emi-nentißimi Domint Cardinalis Sfor'2^a:> quendam librum inveiü fort uit ò ex Operibus S. Thoma fuper Epijìolas S. Tauli 3 ad magnitudinem uniiis Miffalis, ex lit era perantiquay tabuli s coopertum. Ego quippe fingulari devotione permotiis Uhm textum exquifivi : Omnes in dampeccavermt &c. fuper quem textum afferit SanÜus (ut patenter vidi) Vna exccptä B. Virgine , qua? nullam contraxit macu-lam OriVinalis peccati. Quamobrem obnixt fupplicabam Eniinen-iiffimo Domino Cardinali Sforila, ut mihifaceret copiam ferendi me--cum diclum Commentarium S. Thom^ &c. Recenfet deinde, quo-modo impetratum librum attulerit Domino fuo 3 cujus erat Locus 5S. Z>. Tho, in Ep> ad Rom, c. 5-« le^. VrohatiQ icS. Guevarra apudJiic^ rtmb. in Excepta Y Theo- l^eremb. Except. cap. 21. Locus D. Tho. m Ep. ad C.il. C. 3. hä. 6. Vrobatio I op. diß. 5©. Epifco-pus. Amchd)\ ConJ] 24. 2^4 ORBIS V O T O R V M Thcologas Cardinali de Frexo 3 qui ciìm vifis priiis Editlonibiis tribus pr^fati Commentärijjuaa Romana, altera Mediolanenfi, teitia Neapolitanä nufquamilla verbareperire poruiiFct mora adijt Summum Pontificem Vrbaniim VIII. fecmn fcrens ( ait prcr diftiis Guc varra ) librnm antiqmm > & tre s noviores km relatosy rogavkqtie cum magm animi teneritudine ? reverenti^ ? & humiitate^ ut[ux SanBUas veritatem cernere dignaretur^ac iudica-* YCy quam opinionem aut meutern habnerit S. Thomas, quifme aqui-^ yocationey mtplurium verbormnambage > illa iam fupra relata ck^ riffimè a^eniit : Vna exceptä B. Virgine, qiix iiullam cootraxit maciilani originalis peccaci : qii£ omnia v erb a modernis defus-runt impreffiombiiSy quemädmodtm fua fanäitas lucuienter videbatt quipropterea demiratus muniendo fe fepmsfigm S, Crucis , dixit: rem ejfc magni momenti , ac confiderattone dignamj, fibiq; magnam novitatem ac admirationem attui; fcireq; yoluit ubinamfuit in-yentHs prMiiÌMs Uber. &c. Sic Guevarra 3 cujus Inftrumentiini verbatim defcripfit Niercmbergius in Exceptionibus, ad quem pro majori hujiis rei ootitia leäorem remitto. TL Siinilis locus fe ofrert in Conimentarijs Epiilol^K ad Ga-Jat. ubi D, Thomas ait ; V irum de mille immi reperii fcilicet Chri-ßrmiy qm e(fet fine omni peccato : mulierem\autem ex omnibus non inveni y qUiX. omninò d peccato ìmmtmis eßety ad minus originali vel y celiali : excipitur pimjßmay & omni laude d^gnißima Ykgo. Hxc tàm Clara verba pro Innocentia Oririnali DEIpar^ inveninn- il tur In pluribus editionibus antiquis^ in Parifienfibus Ano 1529. 1532. 1541. & i592.InLugdunenfi Anno 1541. Item in Veneta Editione Anno 15 5 5. fed in alia Veneta Anno 15 86. & rurfunij Anno 1593. & 1598. Item in Antverpiana 1612. & alijs fublata flint poftrema illa ImmacuIat^Conceptionis afTertiva furiijlma , & omni laude dignijJimaYirgo. Si fìc agitur cum D» Thom^ Operibus3& pro libitu depravantar ^ mutilantur, viti-antur, quid de fic agentibus feiitire par erit ? In Grammatica^ à verbo depravo, depravatiis, formantur depravatio^ deprava-ter &c. In Iure Canon, qui radiint chai tas aut literas , ab offici) honore depo/iti in Monafterium retraduntur. & falfitas quando eft nociva^ vel apta nocere 5 tum committens illam pu-niturpoena falfì , ut ^^v Bai. ini. da?rms & ibi^IpofiUla inyerbo noceat. C.defalfìs, ^nachar. So^cinasy lafony &d!ij nifi fbrcè rafura fimiliumpropofitionum correa:io City quia p. F. Morelks ait Socin confi loj. laf. conf n. 4. Mordi, in frontifp. Opp. J. IIBER III. CA'PVT III. S. aìt E-i/'fio novx ^ qucmplurimis quìbm fcatebat mendis corretìa corrcdio antem palimi conceditur. Tarif, quia tenor literarurn eft verificandiis c. cum oltm. ^ De privileg. & in c, ji. de fide iìijl'^. &c. VidcriPit ìUiy quorum inteseli, quomodo> quaii» Petrus Dorè Dominica-nu Ex alijs Cucarus^ Canifius , Salmeron, Michael Mediolanen-fis. P. Oleda^ Serraiius , & apud lios plures. qui videri poflunt, ile videamur verba dare: dum verba facimos, IIL Sexagclimus locus eft in eodem Tomo m Sermonibus Feitivis. Serinone de Parifìcatione B. Virginis ait S. Thomäs : Statim veniet ad teniplum fančinm ftmm Dominator, IMc yerba pojfimt exponi de adveìttu Domini ad templum materiale. Se-timdò fectmdùm aUegoriam de adventn eins in titerimi Yirginis, Vbi plura e.Kpendenda proponit iater alia : fectmdò loci ad quem ve-niet fanSitas : & poiè nonnulla : TojTmt autem hlc ìntelligi de ad-i^entH in utemm 'Yirginis, Ipfa enìm efi templum DEI mir abile pr£ omnibus. fan5iìs pofl: paucula : Secundò quia dcfiderabiliter pdlchrum Reg. 6, ' ^ì^hiì erat in tempio quod non-auro tegeretur^^ quia nihil in yirgine-^ quod non fan£litate plenum e [Jet. C ant. 5. To-tapulchra es amica mea &c. Expende hic templum fan£iumco fenfu quo libro L ad mentem SS. PP. accipitur vox fančium. Deinde: templum mirabilepra omnibus Sanäis > !id intellige vel fan-čtis abfolutè, vel fandis remplis > quia idem eft> ciìm maneat irt Allegoria. Denique iliud clarillìmum ad rem nolìram : J^hii inYirgìney quod non fanät tat e plenum, nihil opponitur omni>ergò vice verfa omnia^ ^iix erant in Virgine, erant piena fanditato. Porrò in Virgine fiierunt, anima, corpus, potenti^, duratio, feu rùs kn continuatio vit^ ä primo inftanti ad ultimum fančcitate plena. Haue fin'ffe mentem D. Thomas colJigitur ex annexis verbis : Tota puichra es amica mea. Non effet Tota pidchra, fi in aliquo inftanti infeda. IV, Sexagefimus tertius loctls fequitur in alio Sermone de cadem, materia ; ubi S. Dodor enumerar feptem virtittes B. Y3 Vir- cob/, 9 v 14. 4. Turre^ ^ crem. Traü. rfe Concepii Cather. Opufc. de^ Concept^ Dorè in idea Yirt^ Cuchar. 'Elucidar, p. 2. Ca-nif. de B. Y. lib. I. c, 6. Salm» in Ep. étd. Rom. D. 61. Die d. r. 14. /.J« Serran. Henriq. de Sacr. pcen. c.ir^' D. T ho. in Sermo: Serm. r. de Turif. Locus 60 '^ Locus Locus 62 t» Trobatia IlOr D.-Thö^ fč>\ 3. de Turif. Locm 6i '^robatio iii. B. Tho. Opufc\ I o. dYt^ 28. ^ Opufc. II» a. 3 Th^cr Op'^jC. Locus 64. ^ O R B I S V O T O R V Virginis in die Purificationis, mquiens Toffi/m notari feptett^ vir tute s in Beata Yivgine. Vrirnci mmiiitas in purgatimey cum non indigeret : See andò amorpiintatisinfHperahmdanti purgationt. &c, poft panca fiibdit : In hoe quòd B. Yirgo voluit purgariy cum non indigeret; doeuit quomodo nos, qui indigemus debeamus purgari. Debemus aiuempurgari feptem modis , ficutpc^tefi eolligi ex textu. Trimò d peccati eoinquinatione Eeele. 47. Chrißm purgavitpeccata Heb. I. Turgationem peccatorum faciens Ha?c inter le combinata , clarè oftendiint S. Üodoris mentem de Immaculata^ Virginis Conceptione. Nam cum dicit B. Virginem non egaiffe purgatiooe a peccati eoinquinatione > quam Chriflus in nob'k purgauit I & Clmitus in nobis purgationem fecit principaliter peccati originaiis > feqiiitiir B. \ irginem non eguifl'e piargatio-ne peccati originaiis. Quod fi übet argumentari in forma ex mente S. Doftoris, Gc argiio : B. Virgo non indiguit purgari ab Ullis peccatis > quorum purgationem in mundo fecit Ghrifius j fedChriflus fccit purgationem ä peccatis notr ramaétiialibus^ qudm principaliter ab originali , ergo B. Virgo non indiguit purgari ä peccato originali. Argumentum eft in forma ; minor eft euidens, & cui contradici nonpoteft: majorpatetet textu S. Doftoris modo allato 3 ubi dicit B. Virginem non indi-guifle purgari ficut 110s indigemus purgari x ä pcccaüs^ fdlka» quaj Chriltus purgare uenit. ß. X X Y I 1. D^ Tliomas doeuit B. Virginem fine labe Originali Conccptam, Ex Tomo XV lU Oper urne Locus Ö4.6$. 66. 6j* T Omo XVII. Operum D. Thom« comprehcndiifìtiir Opufcula? & kriptum fecundum in libros Sententia* rum ad Annibaldum Cardinalem. Hic, ut multa pr^- teream Locus Scxagefimus quartus cft in Opufculo II. feu compendio ThcQlogi« eapiteaaj. ubiS. Doäorait; Cnmautem foma^ rö f UBER in. CAPVT in. §. ty. ßmath Corporis Chrißi fieri debumt per Spiritum Sanäura, ofor-mit illamf{^mnam, de qua Chrijlus corpus ajfumpftt, maximè J p iri-tidibus donis repLeri, ut per Spiritum Smäum non folum aniimfc^--cundarstur virtutibm i [ed etiamyenter prde divini. Ynde opor- Lochs 6f mit non felüm mentem eius eße immmem d peccato, fed etiam corpus eins ab omm corruptela carnahs concupifcentm j elmgari. Ar- 'probatiš gumeiiLum à Maternitate B. Virginis fiiprä non femel attigi ; ä Virginitate etiam aliud argumentum profecutiis fum , ubi o-ftendi D£lparam debuifle eile maxime Virginem/eu maximam Virginaai>'adeoq; non täm Virginem carne, quäm mente ; &fi-cutVirgiaem carne fecundiìm omnem durationem e;usuita:» itä multò magis Virginem mente fecundiìm omnem duratio-faemuita?. Et ex quod ibi dixiinterpretatiué , hic S. Thomas formaliter ip(e adlh'uit cum ait : öportuit non folum mentem eins elTs immunem d peccato y fed etiam corpus ems ab omni corruptela* ^uibus uerbis i. exprcfsè requirit ad Maternitatis DEI munus immunitatem ä peccato , quod fimpliciter prolatum fonat im-munitatem ab omni peccato 3 nullo excepto. s. Requirit pu« fitatein? & integritatem non täm corporis quäm animi, 3. Sup-ponit magis conueniens effe ^ ut Mater DEI mentem habeat integrami &L uülia peccati macula uiolatani, quäm ut iiabeat Carubia integram? & incorruptam: confequenter fupponit, & do-€tt DEIparamab originali peccato prorfus immunem. II. Locus Sexagefimus fextus eft in eodem Compendio Theologia: cap. 224. ubi S. Dodor inquit : Quidigitur $ ut ex pr^dißis apparety Beata yirgo M^RI^ > Mater Filij DElfačta efi de Špiritu S anüo concipiens, dee uit ut excellentiffiradpHritate mun-iaretur $ per cjuam congrueret tanto Filio : & ideò credendum efl e am ab omni labe aüualis peccati immunem fuiffe y non tantum mor-" tališy fed etiam yenialis , quod nulli SanÜorum convenire poteflpoß Chriftumy cum dicatur i.ßdixerimus > quoniam peccatum non habe--musy ipfi nos ftducimusy & ueritas in nobis non efl. S ed de B, Yirgi^ ne M atre DEI intelligipotefly quod Cant, 4. dicitur : Tota pulchra es . Mmica mea , & macula non efl in te, J^c folùm d peccato aSìuali ' immmis fuit y fed etiam ab originali 5 [pedali privilegio mundata. Emphafim häbent hoc loco plura : potiliìmum i. ^ia erat fu- Trohath tura Mater Filij DEI, dccuit ut excellentiflima puritate niteret, 113» fed excellentiffima puritas efè, ut fuprä diftum, potuiflèquidem peccare, nunquam bmenpeccafle , adeoq; nunquam acSu con-traxiile originale jergò. 2. Credendumefi, ait> eam ab omni labe Trohati0 a Dh9. Opufc. cap. 224. Lochs 66, Trobatìo 115- Trobatìo 116. D, T ho. J. p. q. 51. d. 7. ad 1* Locus B. tho. 27« 168 O'RB'IS ^V OTORVM^ \ -, aBualis peccati Ì7nmmem fuiß'^e. quid fi tàcìtè etiamintelligeret originale ada contraäum, quod adiiale dici poteft, dum ačtii animam fcedat^ & reddit odiofam DEO ^ fub hac certe imiver-' fali> legitimo {eiifii compreheiidi poteft» Et fic intellexiffe^ hiinc lociim S. Dotiarem? vidctur evitaci CJt fubfequenti ; cjuod nnllt Sanäonm convenire potefi poflchriflum, Coeteris Sanfìis convenit immunes eile ä pcccatis perfonalibus non tantum.^ mortalibus , fed etiani venialibus aftu contradis > non tarnen convenit effe ab originali adii contračto ; ergo B. Virgineiru ^ ab omni labe aftualis peccati immunem fuiife aliquid amplius fonata ergo immunem fiiifle etiam ab originali, quia hoc folum eft, quod nulli Sandonim convenire poteit pofl: Chriftum. 3. Subiungit merita S. Doftor quod de Virgine Matre DEI intel-ligi polTìt iìlud : Totarpulchra es amie et meaj & macula non efl in te. ' quia per hunc textum, fi omnia alia deficerent argumenta^ fiiffi-cienter S. Dodor mentem fuam aperiret , quòd B. Virgo fit concepta fine macula oriq:inali : textus enim hic ex Canticisii-nus eli ex pr^cipuis ^ quibus ex Scriptura Sacra Immaculata Conceptioadftrui folet, ut libro i. Operisoftendo. 4, Cla-riffimè addit: 'ì^c ßlim d peccato aäuali imjnitnis fuity fed etim ab originalu [pedali privilegio mundata. quibus verbis meliiìs ex-plicatyquod fupra aflèruerat. Quòd autem ait mundata, non debet intelligi mundata à pr^exiltente peccato ; fed mundata* id eft munda creata j munda concepta 5 ficuti alibi idem S. Do-člor dixerat de purgatione B. Virginis qim non fuit ab aliqiu impuritale cfdp£ : ufiis paritate de Angeli s : J<{a?n & Angeli pur-gari dicuntur, in. quibus nulla imptmtas invenitiir. Imo loquens de Carne Chrifti : Chrifius non ajfumpfit carnem humani generis fubieäum peccato 3 [ed ab omni infečiione peccati mundatam : ubi vox mundata accipitur pro munda, quia fenfus eft compofitus, & dum affumeret carnem munda erat omnis nxvi expers. ergo hic ad mentem S. Thomas DEIpara pronuntiatur immunis ab omni, edam originali peccato per fpccialc Privilegium. Quid pluribus opus ? IIL Nolo pr^rtermittere ea^ qu^ citato loco fubijciuntur ; tametfi prima fronte vidcantur favere opinioni contrarise. Sub-ditS. Dočtor: Oportuit fiquidem quòd cum peccato originali con-ciperetur ; utpote y qud^ ex utriujq; fexus commiflione concepta fuit» Hoc enim Vrivilegiumßbi foli fervabatury ut Virgo conciperet Fili--nm DEL Cmmifiio autem fexh > qu£ fine libidine effe non poteß pojt UBER IIL CAPVT ITT. poß pcccatmn primi parerdis » tran fìnittit feccatum originale in pro-* )em' Etc his plane'evinco S. Tiiornam pix fentcntii' (ubfcripfif-fe^ removendo unum > qaod obliare viderur ; premendo aite-rum, quod Sandi mentem deckrat. Oportuity inquitj quod cum pece Ciro origindt concipcremr. Wcvhwm oportuit , fonatfolüm«. neceflitatcm contrahendi peccatum) feu debitum ; non autem aduakm eontradionem 5 Oportet Eham venire. Marci 9. Opor--tet femper orare. Lucse 18. Oportet effe Epifcopum fine crmine ad Tit. I. alia plura, neceffitatem foliirn important non ačtum ; & ut Elias non veniat D E V S poteft dilpenfare. S. Paulus di-cebat: Oportet me & Romam yidere. potuit tarnen contrarium facerc^ ßc S. Thomas cum dicit de B. V. Oportuit & idem eft acß diceret : Habuit quideni B. Virgo debitum & neceffitateiru contrahendi pcccaromoriginale in Conceprione ; utpote^quar ex utriufqiie fexüs commiftione concepta fuit : fed fuit ab eo fpeciali privilegio miindata? id eft prasfervata ; munda creata fine peccato. Sic debere hunc textum intelligi affirmare^ hodie debeiit ipfimet D. Tliom^e Sečiatores , & reipsä in hunc fenlamloquuntur Caietanusr & Ferrarienfis, prout alibidico. Per hoc ergo , quod obftare videbatur removim.us : quod favet eft hoc : Hoc enim Trivilegiumßbi foli fervabatur. Vt melius hiccintelligantur ; pr^cedentia , de quibus iamdičlum> intra parenthefim coercenda funt, quia verba ilta Hoc enim Trivilegi'-um &c. cumalijs Superioribas cohOTent. Ego illafic inter-puiigerem: l^c folim d peccato a£ÌHaliÌ7ììmunis fiät > fedetiam ab originalh fpecialt privilegiommdata(oportuitßquidemquod cum peccato originali conciperetur utpote, qu£ ex utriusq; fexüs commi-filone concepta fuit) hoc enim privilegium fìbifoli fervabatHr,&Co Igitur ab originali fpeciali privilegio fuifle mundatam^ fuit pri-vilegium q^uod Soli B. Virgini fervabatur ; ergo ab originali fuifle mundatam ; fignificat, nunquam acäu contraxifle origx-nale> fed in inftanti infulionis animas^ ab eo fervatam fuifie, & inundam animam creatam. Probo hanc fequelam, quia ß fignificaret, contraxifle primo inftanti originale^ & deinde ab CO liberatam ^ non eflet Privilegium, quod foli virgini fervabatur; fed eifet Privilegium commune S. loanni Baptiitje, & leremia? Prophetar ; ergò fi fuit Trivilegium foli Virgini fervatum debenc pr^fatà verba intclligi in priori fenfu, de prxfervatione ab originali , non de einundatione pr^eexiftentis, & contraäi. Certe ficuti quando dicit S. Thomas de Chrifto ; Ipfc folus^ & finguL^,- l ^ ris Trobati% iij. Trobatiù 1x8- D. ThQ. id Cai, r. j« ^^batkìll 119* 170 ORBIS VOTO RVM ris čfl, qui uonpsbiacet tmiedißhm f/if/p^, iatelligìtur ncc habere dcbitiMi, nee culpam originalispeccati/oliis Chriltiis omnibus alijs cxclufis l icä quando dicit de B.Virgine : ab origindijfe^ daii privilegio mmiata j hoc enim Tnytlegiiùmo (Ibi foli fervabatm debet intelligi fola Virgo tali decorata Privilegio , omnibus alijs e?tclufis. Ec quiä coiitraxifle originale > fed ftatim ab eo muiidacum elle , etiam alijs convenir > ur loanni Bapt. & lere-niia: , adhoc ut Privilegium foli Virgini fervatum hos duosex-cJudat, debet falccin incelligi ; quòd B. Virgo contrahere qui^ dem debuifìct peccatum ex vi femiaalis fuas Conceptionis, noti tarnen concraxerit ex vi Privilegij fpecialis , quod quia foli fervatum, nulli alteri conceflum. Vnde etiam in eodem capite dixit : ab eo quodam [pedali modo purgata fmt non effet fpeci-alis modus purgationis? fi effet idem, qui fuit in leremia, & lo-anne Baptiita ; qui poft primum inftans animationis purgati & mandati fuerunt, ergo B, Virgo j qu^ fpeciali modo purgata ( ficut Angeli purgari dicuntur, qui nullum unquam habuerunt peccatum ) in ipfo primo animationis in/èanti purgata fuit \ id dì pra^fcrvata, ne inficeretur originali peccato, eo modo> quo paulò ance diximus CarnemChnfti mundatam. 7- Vetitio' 5. locus ß. X X Y I I L D. Thomas docuit B. Virgìnc fine labe originali Conceptam^ Ex eodcm Tomo XVII. Operum^ Locus ÓS. 70.71.72. 7j. 74.75. Ocus Sexagefimus oftavus eft in Opufculo VIL in quo exponit S. Dodor Orationem Dominicam. Petitione quinta ait : ^liqm f uerunt ita pnefumptHofi y qui dicerenh quòd homo poterat vìvere in mundo ifioy ita quòd ex fepoterat viu-re oeccata. Sed hoc nulli datum eft^ nifi foli Chriflo, qu i habuit fpiri^ tumnm td menfuram^ &Beat£ Virginio qii£ fuit piena graMyin ^iUi ìi^iiilmi peccatum fuih ficut dicit ^u^uflinus ; de qua ,fcHicct Yirgì- UBER III. CAPVT in, §. -S. iji Yifgme-, cum dcpeccatis apmr imllam volo fieri ìncntioncm. Nulluni peccatum mit in B.Virgine dl propoiitio univerfalis, ergo licet inferrc nee peccatiun mortale pcrlonale, nee veniale personale, nec originale^ quiäha^ funt fpecies peccatorum: vel di-cant .qui conini fentxunt, quare velint rigorosè intelligereS, Thomam dicentem : ^uod neceffarium efl omnes , qui ex ^dam generantnrper yiam coitüs peccatum originate frühere, nulluiru Individuumexcipiei do: & quando dicit idem S. Thomas: Nul-lum peccatum fiiit in B. Virgine^ diftinguunt:, perfonale concedendo, originale negando ? Fortè dicent priorem propoiìtio-nem effe inScripturis divinis contentam^non vero pofteriorem: (ed qnxro ego cur non univerfalis propofitio Scriptur^ cum aJi-qua exceptìoneintelligipoffit? velin fenfu accommodo accipi? Scriptura dicit Oynn'nhomo mendax. eft propolitio univerfaiis compleclens omncin?ciii convenit hoc pr^dicatumhomo ; con-venit autem etiain Chrifto igitur Scriptura in rigore accipi-cnda 3 & de adiiali mendacio intelligenda , poterit fubfiiml Chriftnseiìhom,o,ergoelèmendax. quidabfurdius ? nequc^ Jicet dicere Scripturam intelligere Omnempurum hominem5 quii hoc jam eft qua^rere exceptionem in univerfali propofitiono ; deinde licct hoc detur, nihilominiìs in rigore illius univerfalis, lubfumi poterit de B.Viri^ine ; Beata Virgo eft homo , ergo mendax , quòd non multò minus abfurdum. Sicut ergo in hac & fimilibus alijs Scripturre propofitionibus univerfalibas admit-tituraliqua limitatioj velexceptio; ita in hac: In^dam omnes peccaverimt. II. Ex eodem Opufculo Vii. alia prodiicit verba Mart.i-ncllus^niminim : INullus hominum (pr^ter Chrifirm & B. Yirgi-nem)juit immunis dpeccato originali. le editionjbus tamcn ho-diernis non reperiuntur ; Antverpianam accurate luftravi ? & nufquam inveni citatum textum: addit Martanellus: Qu^yerba etfi in recentiorihus iìnpreffionibus non profpictSj aprifas tanien ^uSìoribusreferuntur ; unde corrupta, & ablata fmjfe, cenfendum eji: & eò magisyqtiò adverfarij antiquitùs dum afferebantur^ non 7iegarunt. Facile hoc ego mihi perfuadeo, quii cnm pluribus alijs locis D. Thom^ fìc^adum, non fem.el oftendi. Et inlerta fuiffe aliquando ha^c verba Opufculo VIL contextus ipfe Opuf-culi fuadet, uti legenti Petitionem Quintam facile conftabit, III. Adhuc elegantion & dilucidior locus pro Innoccntia Originali DEIpara^^ eft in Opufculo 8. in Expofitione Saiutati- Z 2 onis "^röbatio 120. D. Tho. in I. a. 3. Tf. 115. locus D. Tho, Opujc^ 7. M (vrtcin^ mihi pago Trobam isi. D. TU. Opr^c. S. ùcus 7®. Trobatio 122. Offic. die S.ieói. I. Canif. de B. Y. lib. I. c. 6. Saliner, in Ep. ad. Kom.Difp. % I. fin. Sala'^ c. 42. jeci. l^eì^emb. Except. cap. 2 r. Murcan. m Spec. Guerra Tj, I. S'^rran. lib, 2. T^cre/nb. Cit. Locus yr. D. T ho. Opiifc. 8. Locus 72. Trohatio 125. locus 73 172 O R B I S V O T O R V M oais AngdkXyiihiS. Dodor ioquensck Angelo falutäfitc Vir-giacili, ait : Ipfa enim purifjim^ fmty qmntwn zdomnem ctdpm : quid nec originale^ nec mortale^ nec veniale peccatum incurrit. Hajc verba edam mutata flint in cditionibiis hodiernis ; citantur ta-meli à Vins graviflìmis. Bernardino de Bufèis, Pecro Canifio^ Salmerone , qui infuper ait : Tun'ccrematam nobilem Thonii-ftam, hxc verba pro genuinfs D. Thomas agiiofcere : Et Turre^ cremata mneß aiifus ülud immutareifed fub illisverbisproducite'* um, Allegant eadem h^c verba formaiia Ferdinatidus de SaJa-zar. Io. £uieb. Nierembergiusj Martanellus, Peruzzinus, & paf-fìmalijj qui de hac materia fcribunt ; ut proinde nihil dubitare oporteat quin hxc fiat genuina S. Doftoris effata> & validif-fima pro Immunitate Virginis ab originali? argumenta. Vi-deamiis tamcn citatum locum ? prout liodie vitiatus legitur iti Opufcuto 8. P. Nierembergius notat : lUnd nihilominàs inveniö mExpofitione , licet adulterataci qmm vidi i etiamexipfaimmmU tatcm d peccato orlginis poß^? defendi : nam S. Tho?nas poji alias eX" cdlentias Matris DEI fuprd coslejies Spiritus 3 dixit : Excedit Ungt-* los quantum adpuritatem ; cjuodnonejfet verum^ft originariam im-puritatem habuijfct. Sic Nierembergius. & bene. Ego percur-rcndo Expofitioncm Salutationis ? plura alia fimilia, & his as-quivalentia deprehendo > qu.T faciunt & omninò pro Immaculata Conceptione. Poftquam enim S. Dodor affignafTet ratio-nem, quare olim homo Angelis debuerit reverentiam exhibere; )am vice versa Angelus B. Virgini reverentiam faciat , inqiiit: ergo decens eraty ut h omini reverentiam exhiberet^ qmufq; aliqms inveniretur in humana natura, qui in bis tribus excederet ^n-gelosy & hd^c juit B. Virgo. Et poli paucula : B. Yirgo excejßt ^n^elos in ijs tribus : & primo in plenitudine grati^^ qu.t magis efl in Beata virgme > qudm in ahquo Angelo , & ideò ad inftnuandum hoc ^4ngelus ei reverentiam exhibmt dicens : Gratüpiena, Quafi diceret : ideò exhibeo tibi reverentiam, quia me excellis in plenitudine gratin. Idem hic argumentum efl a gratia, quod à purita-te. Nam fi B. Virgo excellit Angelos in plenitudine gratia?> utiqiie etiam ratione primcT gratia? 5 in qua ciim Angeli creati fi.itjdeceas fuit, ut etiam B. Virginis anima crearetur. Sed pro-crcdiamur ad textum : fubdit D. Thomas : Gratia DEI datur d ^ y d.iOyjctlicet ad bonum operandumy & ad vitandim malum ? & quantum ad ifla dm perfe6li[fimamgratiam habuit B. Ytrgo. ISl^m ipß cm/ie pcccatum yìtayU > magis qudm cdiqms Sanüus pofi chrijlmu Hxc LlBERIll. C AP VT III- §.28. 175 U^c profedò dare favent Imaiaculatar Concmtioni> quiä per-fedifli'na ì^ràtia ad vitandfioi malum noti fiiiuet, fi malum ori» giaaiis maculai non poruiifet vitare. Deinde non pellet dici vi-Vaffe ern ie peccatom (ìiupliciter j ficut hic loquitur S. Dodor, fì non vitailet etiam originale, Tertiò non poflet dici virafle^ Oinae peccanim iriagis , qadm ulìus Sandus fi contraxilTec originale: quii vitando folum mortale , & veniale; alijsSandis foiain par 1 non foperior fuiffet. Reperti fiaiiidem funt Sandù qui ne venialiter quidem peccarunt làltem deliberate. Et ut deelìent Sandi eiufmodi > numquid Innocentes immunes fue-mnt ab omni aduaii perfonali peccato etiam Teniali ? Vt igi-tur verum fit DEIparam vitafle peccatum omne j magis, quam iiilus Sandoruai vitaverit ? debuit etiam vitafle magis , quàiìi^ SS. Intiocetites, fed non potnit magis vitare > qudm irti ; nifi immunis conciperetur ab originali ? ergo, Sequitur porrò in D. Thoma imiiiediatè : VeccatHmenim am eft vngincilei& de ißofuit Locus 74% wmndata in utero ; autmortale^mtvenide 3 & de iflis libera fuit. Sententiahxc fi in fenfu Thomiftarum quoriindam accipi debe-ret, quafi B. Virgo mundata fuiilet ä pr^inexiftente peccato o-riginaii 5 fiippofìcitia, & per vim intrufa cenferi deberet ; quia Hec cumpricedentibiis coh^reret 5 nec cum confequentibus. Paulo ante dixerat S. Thomas B. Virgo omne peccatum vitavit, hic vero diceret lubfumendo : peccatum aliud eft originalo, aliud mortale, aliud veniale, & cum deberet inferre; ertovi-tavit tini originale, quam mortale, & veniale : intuliflet loliìm ergo vitavit mortale, & veniale, non autem originale. Nonu-cohasreret etiam cum fequentibus ; qua^ enim fequuntur, ab o-rnni peccato? etiam ab originali DEIparam immunem pronun-tiant» IV. Sunt autem h^c : 'Vnde Canticorum Tota pulchra es Locus 75^ Mmic a me a, & macula non efl in te^ ^ugufiinus in libro de natura &gram : Excepti San^à Yirgine MUKl & excelientiorem Angelis ; huic probantdo ifta,& 'prsECcdentia delerviuntr non aiitem lila intermedia : Teceatum €nim aut eft originale &c\ ac proinde ,clarè conftat illa intermedia effe adulterina? & partum fuppofititium. Pari modo adulterina eft illa affutura iequens in textu : feà Chrißus excellit Beatarn Yirgmem in hoc, quod fine originali conceptus & natus eflyBea-ta autem Yirgo in originali efi concepta^ [ed non nata, Hi?c non fa-ciut ad propofitum, quia nec ante nec poft ullam comparatio-nem facit S. Thomas mter Chriftum & B. Virginem > led inter Angelosj& B. Virginem: ac promde illud aflunientum eft alieni calami. ' Deinde falfum eft quod in hoc Chriftus excellat Vìtgincm quod fine originali conceptus & natus eß^ proutfim-pliciter & nude accepta verba fonant, quii alias affertio contra Tridentinum ^ quod B. Virginem excipit ab originali peccato in Conceptione : Sed in hac Chriltus excellit B. Virginein>quòd ipfe per naturam & ex vi Conceptionis fuse fine originali Conceptus fit ; B. Virgo autem ex vifohìm Privilegij Concepta eft fine originali. Vnde patet manifefte illa verba addita, & affuta eflfe ab aliqiìo, cui doluit, quòd legeret toties in Divo Tho-nia confirmatam DEIpar^ Innocentìam originalem. Quan-quam eriam fic adulterata fcnfum habere poìliint pice faventem fcntentiaj, ut conftat ex alibi didis> & dicendis. V. Accedamiis nunc in eodem Opufculo ad locum iUunip qui vitiatus eft^ac adulteratus; & ex ipio cótexiu apparebit ad-75. uiteratio. Ait igitur fub linern D. Thomas ; Tertiò excedit gelos quantum ad puritatem j quid R. Virgo non jbltm erat pura im [e,[ed etiam procuravit puritatem altjs. Ipfa enim pmjßma fuit» &quantm%ad culpam ; quia ipfa Virgo nec mortale^ nec ventale feccatum incurrit. Item quantum ad poznam. Tres enim maledh čliones datai funt hominibus propter peccatum, Vnma data efì mu--lierijfcilicety quod cum corruptione conciperet » cum gravamine por^ tarety & m dolore par er et. Sed ab hac immuni s fuit B. YirgOx quii fine corruptione concepit y in folatioportavit 9 & in gaudio peperit. tire, Secunda data eß homini jfcilicety quòd in fudore vultus vefce-retur pane fuo. ^bhac immunis fuit E. Virgo. Tertia fuitcom-' munis viris, & muUeribus ; fcilicet ut in pulverem rererterentur. ÌLI ab hac immunisfuitB. Yirgo. &c. Sic igitur immunis fuit ab WrohatU mm maledizione^ & ideò benediiia, in muUeribus. JEcce locunu £36. prout Troha.tìs IZJ. UBER III. CAPVT III. S 28. 17$ prout hodie legitur in novisÈditionibus,fedquis non aperte vitiatiiriì videt, fi conferat extrema cum medio. Dicit S. Thomas abioìu tè : Ipfa purijßma fuit quantum ad cidpam : licet era{^ fit vox Omnem, nihilominiìs propofitio di univerfalis, & fup-ponit pro omni culpa : ergo ad meiitemS. Thomv'e, pura fuit etiam quantum ad culpam originalem> quid ctiam eft culpa, & quidem mortalis. Cur ergo deietumeliillud nec originale^ fi non fuit pura ab originali^ quomodo fuit puriflima quantum ad culpam f^ 2. Dicit S. Thomas punffima fuit quantum ad culpam^ quantum ad pcenam. ergo ficuti ab omni poena libera^ ita ab omni culpa i ficuti à triplici poeaa, ita à triplici culpa : quod fine dubio S Dočlor exprefferatj quii hunc morem habet, quóda?-qualiter dividat antitliefes in paria membra, quantum neri po-, tert j verüm aliqiüs pia? fententia? minüs propitius, litura fadvi fe minus olteadic literatum, dum eradendo nec onginde fecit S. Dočiorem miniis confequenter loqui. 3. Cum poena fit effečlus Trobatio culp^e videtur S. Dodor illam potiifimum culpam intelligero dicendo: purifjìma fmt quantum ad culpam^ ex qua triplex illa pcena ceuetfeàusprofluxit : atqui certum eft tripJicem illam poenamj quam enumerat profluxilfe ex peccato originali, ergo dicendo purifßma fuit quantum ad culpamy potifiimum, & princi-paiiter intellexit culpam originalem. Ec fi agnovit DEIparam immunem ab effedu, utiq; & a caufa. Ex quibus liquidò confiat, quòd fi Opufculum očtavum vitiatum non fuiflet, plurima evidentiiìima tcfiinionia haberemus , de mente S. Thomce, & &fententiam difertè latam pro Innocentia Originali DElpa-TX : cum etiam vitiatum, & adulteratum , tot & tam eximia^ feippeditet argumenta. 128. XXIX. Dr Thomas docuit B, Virginem fine labe Originali Conceptam , Ex eodcm Tomo XVIL Operum^ X-ocus 77.78.7p. 80.82,83. i lochst B. Th\ Opufc. 57. éirt. I. Locus 77. Trobatio 1 z^. M. fup. Miffus eft. C. Jd. Th$. Opujc. 57, art, 5. Lochs 78. 9robdith 130. 175 O R B I S V O T O R V M IOcus Septuagefimus fcpdmiis , eft in Opufcufo LVlI, are. I. de Hurnanitate Chrifti, ubi agens S. Dočtordo Salutatione Angelica, liberam pronuntiat DEIparam ä tripIiciVa?. autem mgreffHS (àngelus)dixit^ve , ^«oi v^ 3 hoc fìgnìfìcat mwd per lÌHXum gratin literatur animai ab omni v£. Eft autem triplex vč^ , qmd perpeccatum incmrit ho mo i vìdelicet CHip£j pm^ & miferi£. ^c. Hanc vocis Avo^ intetpretationemS. Dodor haud dubiè haufit ä Pra?ceptore fiio B. Aberto Magno, cujus verba ut verum S. Thomas fenfum ilJu-ftrent oper<^ pretium eft hic apponere : Ex peccato fecntum fu^it tripleX in conimBo > v^. culp^ j v^e p(sn£, v£ tgno^anti^. V^, €ulp£ eft triplex ; fcilicet origìnaUsy a^naiis mortalisy venialis. Ec conciudit poftea i fine omniifto V£ triplici fmt Beatiffiraa Virgo. Non putem difcipulum hoc in pundo difcrepafìe ä fuo Magi-ftro 3 ut proinde non quseram aliam interpretationem verbo-rum S. Doftoris. Si Virgo fuit fine triplici ilio v^, fuit utique fine yx cuipac origmalis IL Locus Septuagefimus oftavus pluribus igquivalens eft in eodem Opufculo art. 5, in quo repetit S. Dodor, qnse alibi fparfim dixit de Sandificatione DEIparas, Deprimo^ fcilicet Ma-tris fun^iftcat ione pot eft dici illìid Tf, 86,fan£iifìcavit tabernaculum fuHm altijpnms. YndeBern. Quod alijs Sanßis legimus conceffum ejf fas non eft dicere^ tmt£ Yirgini eff ^ ncgattm ; Jed fafìSlificatiO" nis beneßctim legimus effe conceftum Hieremi^ y utpatetUier. i. ergo non eft fas dicere ìjoc negatmn fuiffe tant^ Yirgini y qu^ peperit nobis Chrifttmplentmgratiay& Verität e. Io. i. Ne autem viderctur foliìm taìem fanftificationem Virgini attribuere, qua-lem leremix, & loaiini Baptiftse ; fubdit : Et quià creditur pr^ a-lij s Privilegium gratin accepiffcy fecundùm qmd diBum eft ei ab ^n^ gelo Die£1. ^ve gratià piena, quomodo pr^ alijs accepiflèt Privilegium^ fi in primo inftanti animationis libera non fuiffet ? ab originali ? Qu^ feqimntur fimiliter favent pia? Sententix. Sciendnm qmd triplex efi ejječtus huius San6iificationis. Trimm eft adp£ originalis expiatio > quià fančlificatio eft motus ad fanUita^ tem. SunÙitas autem > ut dicit Dion. 7. cap. de di. no. eft ah omni immunditiay libera y & perftUay <& omnino immaculata munditia^ Ex hac Sančtitatis defcriptione fatis poteft intelligi, quo fenfu S. Doftor paulò poft dicat : H^c autem fanfìifìcatio non poteft in--telligiante animationem &c. &fi Concepta B. Yirgo quocunqimodo ant^ ammatìonem fan ftificatafuiß et i non incHrrij[et macHlamculpéi origine LI BER IlL CAPVT IIL §, 2.9. 177 h ; & ßc non mdigmffet rcdcmptiom , & Jaiute, cji^^.fer Cimßumfaci'Zeß&c. pei^macukm cuìpx originaJis inixìligit fblùrn debiiüm contrahendi culpam originakin^ ideòdixk edam Daulò ante : infufionem anim^ prole $ concepta non eßcul-p^ohnoxia. ergòfupponitpoft infufionem aniiiicT culp^ oblio-xiam> id eli: habentem debitum contrahendi ciilpani;» non autein ada culpa infedam. Pergit vero : Rcdinquitur ergò^ qmd San-člificatio M^KI^ fiicrit poft eins anìmcttionem , in cujus figura di-citiif Exodiuit. Vjflqiiàm cuntìa perfeäd jìmt : operifit nubes ta-. bernaciilum teflimonijy & gloria Domini impleyit illud^ ìy poft ani-mationem intelligepofterioritarenatun'^ , non temporis 5 uti fepiiìsm3nui, ubihxa eademfandi Dodoris verba ponderavi. Sequitur : Ynde licet fit confuetudo aiicjuarura Ecclefiamm celebrare feßu/n Conceptionis eius 5 per hoc non dattir intelligi , quòdeiiis Conceptio fuerit [ancia ; fed quid 3 quo tempore fuerit fanSificata ignoratiiry celebraturfefturn ScinÜificationis eim potiùs^ indie Con-ceptionis ipfius. Nihil hoc pix opinioni adverfatur ^ nam uti conilat ex pr^fciendis? S. Thomas voceni Conceptio non aiirer iifurpat, quam pro Conceptione materiali fine feniiiiali, qnaj line dubio faiida non fiiit ? proprie loquendo^ quia tunc necaiini fiiit fubjcdiim gratiae capax. quod uerò addir quo tempore fne-it JariSiificata ìgaoratur. hoc etiam infinuat piiritatein origina- » • ^ . . , . o Ci era Virginis? quia inftans animationis igrioratur ? quo anima Cjus fandam creatam fupponit. H^c igitur ? quc^ hadenus re-tuiiinas omnia fauent Immaculata Conceptiooi : qua: uerò niox fèquuntur 5 eam clarèadfcruunt ; ait eoiiiiS. Dodor : Se-ennàus ef]e£tiis à peccato pr^fervatio : mde Bern. Ego puto^ quòd copiofìor fanSlificationis beneditlio in eam, quam in alios Sanäos ab utero fan^ificatos defcetiderit ^ qimnon jolùm ipßus ortum fanäiß-cavit, vermi etiam delnceps vitam eins ab omni peccato irp/munem cOfifervavit. ^ugufii. Si omnes SarMij & Santì^^dum. adhuc vi-yercnty interrogati fmfjenty utrùm fine peccato effenty omnes refpon-di(fent una voce : Si dixerirms quòd peccaJuììi non hahemus^ mfipfos fediicimus > veritas in nobis non eß ; excepta huc facrd Yirgine > de qua proptcr honorem Chrißi nuUam prorfus volo fieri mcntionem^cum de peccatis agitur. Ynde fcimus^ quòd plus grafut eicollatum fue-vit ad y ineendum ex omni parte peccatum ; qu£ illum ccncipercy parere meruity quem conßat nullum habuiffepeccatuìn. ISlon enim fuiffet idonea Mater Chrifii fi aliquando peccajjet ; tùìn quiabonor parenturn redundai. in prole.m^fecundùm liludVrov. 18. Gloria filio- A a rum Trobatio 131. Locus 80. Loci^s 81. Trohatif T I ^ Locus S 2'. S*: Bern, in gp. ad Lugdun. ^robatio Opufc.ól* gradu IO. Locus 178 ORBIS V O T O R V M rmu p^irenteš eorim ; unde & per oppjfitum ignominia läatris ai FiUumredmhtjfet : turne ti.vni^ qmdßngidctrem affinitatemhahuit adCbrißimy qm ab eacarnem accepit. Dicitiir autem. i* ad Cor, 5. Qjia convcntio Chrifli ad Bclial ^ tum etiam qmd Chnßusi qui efl SapientiaVatris^ftngidarimodohabitavit nonfolùmin eius anima fed etuvn in eins utero. Dicitiér autem Sap. i. In malevolam ani-YfixM wyyi iritroihit Sapientia y nec habitabit in corpore fubdito pecca^ tis. Et ideò fimpliciter fatcndum efl , quòd B. Ytrgo nullim peccete tum a^axle corimifity nec mortale nec venialcy utfìc impleatnr quoi dicitiér C aut. 4. Tota ptdLchra es amica mea. &c. Advertat Icftorj quòd S. Thomas primum eftečlain Sančtificationis ini Virgine-i pofuerit ab originali expiationem, id eft remotionem impedimenti gratise \ non quòd tale impedimentum, utieft peccatum originale 3 fiierit in initanti infufionis aaimcc in Virgine , fed quod poft primum inllans natura? , in primo tamen inftanti temporis fervata fit anima ne originali peccato macularetur, quo ex vi generationis maculari debuiffet \ ac proinde non ad-miffuni eli potius impedimentum gratin 5 quam repulfum? aut remotum. Apte igitur fecundum effečtum eiufdem fandifìca-tionis ponit pr^fervationem ä peccatis, idq; velut antegratia^ infiifioneni:, quiàgratia? infufionem pro tertio cftečlu ponit : ut poffit intelligi univerfaliter pra^fervatio ab omni peccato etiam originali. Quo refertur & illud ex S. Bernardo : Tuto qmico^ piofur fan^ìificatìonis benedi^io ineam , quàm in alios Sanäos cé utero faìiSiificatos defcenderit y qud^ non folùm ipftus ortum fanüißca^ vit ; vtrum etiam deinceps vitam eius ab omni peccato immunem confervavit. Ciìm dicit ortum fanSiißcavit non alium ortum in-telligit , quimanimationem in utero » quiä de hoc eft ftatus quxflionis) non de ortu ex utero feu Nativitate : fi ergo copio-fior benedillo in eam defcendit, quam in alios Sandos > talìs fuit benedillo in ipfo ortu> qualispro rcliqua deinceps vita__»> pariformiter enim de utraq; loquitur D. Bernardus ? & ex eo D. Thomas, fed benediclio pro reliqua vita fuit quòd ab omnipec-tato immmis confervata fitj ergò etiani benedidio in ortu feu iti animatione fuit quòd ab omni peccato immuni s prcefervata fit.Coetera abunde fiiperioribus §§. ponderavimus, ut hic illa repeterc fuperfluum videatur. III. Locus Očlogefimus tertiiis eft in Opufculo (5i. de deceni gradibus Charitatis. Gradu decimo : ubi S. Dočior DEI-param prxfs^rt Angelis, & ait : Cradus ergò dccmìus > in quo amor facit tlBER III. CAPVT m. nit Dionyfms. ^Angelus eß imago DEI, manìfeflatio occulti luminisy fpecHltm darum, clarißimum, immacidatum j incoinquinatum ^ in--contaminatum'ytotam^fì conveniens efl dicere fufcipiens in fe pnlchri-tudinem omnif ormis DElformitatis^mundè refplendere faciens in fe bonitatem jìlenttj. Fecit er%o fummus artìfex in ojtentationem pie-nioremartis fuaiSpecidum unum clarißmo clariusy Seraphim terßus% ^ puriusi &tant£ puritatisyutpurius intelligi non poffety nifi DEYS effet-yperfonctm fcilicet gloriofiffimdsYirgmis. de quo ^Anfelmus. De-cebatyUt Ulms Conceptio hominis de M atre pimfßma fieretyCa purità-te qua maior fiòDEO nequit intellighDe huius fpecidi formationeBcr---nardm : Hanc Domine fecifli maginein bonitatis tua ^ in ea valdè artifex oflendens magifleriuni pietatistu^., &c. Qmd hifceexag-geratioiiibiis addi poffit non video. Summa piiritas ^ qua ma- TrobatÌB jor iiitelligi nonpoflìt >eft tanta diftantia&recefliis acüipaut niaior intelfoi non pc^fit ; excedens ipfosSeraphim, qui flint ^ fpecuia clariiìinia > iinmaciiIata,incoinquinata, incontaminata^ &c. fed talis puritas eft niillo iinquam infedam fuifle peccato, ne qiiidem originali, ; quia hxc maxima eft, qua? intelhgi po-tefi.. & qua maior fub DEO intelligi non poteft. Ergo talis puritas fuit in B. Virgine ; puritas ab omni macula peccati ori-ginalis> & ciiiufcunq; perfonaJis j fìcuti puritas Serapliinomm eft puritas ab omnis peccati nxvo immunis; quibustamen, ex Sentcntia D. Tliom^, purior eft B, Virgo ? ut purior intelligi non poffet , nifi DEYS effet. Libet ,autem annetìere hic vim verbo-rum, qoibus utitur D. Thomas, cüm vocat DEIparam fpeculum purius, quam Seraphim , qui funt fpecuia incontaminata j imma-^ culata. Alibieninife explicat , illa verba expendens i. Pet. r. quafi agni immaculati ChrifH , & incontaminati, ubi alt : Dicitur quafi ag^us ratione innocenti (2, & rat ione dementia immunitatis Ccmm. iu ab omni peccato. Incontaminati, id efi fine omni peccato aäualiy ^P-1 • remali y& mortali : Immaculati yid efi ab originali. &c. Si hxc ergo vis verborum iftorum eft, facilè intelligi poterit compa-ratio B. Vitghm cum Seraphim fpeculis incontaminati^^ immaculatis. Aas XXX. lùQ ORBIS T O R V M Trobatio 13Ö. . X X D. D. Th9. in 1. diß. 44. un- art. 2. ud ^n-nibald. locus Thoriiis docuitB. Virginemfine labe originali Conccptaai. Ex eodem ToiHoXVILOperum, L D. Tho. ad ^ivaib. in 2. q. m. a. 4« Lochs 85» Locus 84. 85.85.87.88. 89. 9O0 91. 93 . r Oiij^eramiis hic nonauilaetiam ex ScriDto II. in Sen- ^ i tendas ad A iiiibaklum Cardiaaleiu. Locus quartus 6c OctogefiiTiiiS'eft in i. dilt. 44. q. ua. a. 2. ubiS. Do-čior qua^rit : DE fS po/ßtfacere aliquid mdms qu.iiibet re, & ciìin iÌ 3Ì objeciiret ; Qji.tntò aliquid eß pimtiSy tanto ejì melius. Sd ^rì\dmiis àicit m Hb. de Cone. Y ir/, qdod dee uit ut B. Virgo eàf^i-ncate niteretj qua mxior fub DEO mquit mtelligiy ergo DRY S non potcft facere ex aliquid melius. Deiade fatisfacic obiezioni : Di-eendirnh quòd purius dicitur aliquid per ree e ffum d termino y melms per acceffum ad termìnum. Iliud erga quod omntnò recedit ahmpur it at e cidp^y ejl ita purum , quòd nihil poteji effe eo purius : ?2on tarnen fequitury quòd non pofjit eo aliquid eiTe melius. &c Vbi dare S. Dodor fapponit B. Virgiaem receilìfle ab omni ciilp^ im-piintatC) ut magis recedere non poßet ? er;jò & ab impuritato culpas origiiialis, quia alias fi liane incurriffet, dici poiTet^quod potuerit magis recedere ab iinpuritate? uri non (eaiel alibi notavi. Deinde ciìm non contradicat ars^umento defiimoto exS. Aiiielmo, fequiirur ad mentem S. Doótorisj quòd DEVS noru pomerit Virginem puriorem effiìcere, licet potuerit melioreai. IL Locus Očiogefimus quintus eit in eodenifcripto.in 2. dift. 31. q. un. a. 4, ubi ait ; T'xn:t peccati ormn.tUs efl äireät ne-cejjitasinoriendi : omnis tarnen neceffitas creatura f.fbeß divino at-bitrio unde potejì eos y quinecejjitatem ìnoriendi habenty àmortìi corruptione liberare. Revocetur in memoriamo quod fupra dixi §. 9. de neceffitate contrahendi peccatuni originale ad mentern S. Thoma^, & coaferacur cum hac dočfcrina Tputo quod argumentum LIBE Tx UL CAfVT III, §. 30. iSi mentum in legitima forma locari poterit hoc modo : fecuadum S. Thoinam neceffarmm eft omnesy qiüex ^iim gemrantwr per vid coitusj peccatum originxle trahcre. Scd etiain reciridiiiii S. Tho-mam omnisneceifitas crexttir tßbeß iivi/i) arbitrio y ergo oecefii-tas iTaheadi peccaru-n ongiiiale fubefl; divino arbìtrio. Sub-fiM'io: atqiii necellicas creatiirce oniiis iti fabele diviao'arbi-tno > HC DEVS creaiuram liberaci pronimtiari poffit ä taline-ce Jirat:e> lìcati hoc loco in teraiiais docet S. Thomas de necef-ficate moneadi, contri qnam DEV^Sfacere potcit ? ut aliqiiis mortaiis non moriatur : ergo neceüiras honiinuai trahendi peccacura originale per geiierationem ex Adam it;ì fubeft divino arbitri:), üc DHVS aliquem p{)ffit ab hac neceflicate exime-re.» &L liberirn pronuntiarc ; ergo feciiadam S. Thomam no ©bftantc com.mini lege > & neceifitate, qua om^iis homo pro« cedens viagcaeradoais ex Adam? contrahere debet originale.^ peccacii.n> eximi ä DEO potuit B. Virgo? & libera pronuiitiari ab execiiiioiie illius neceilicatis , qiiod fatis eft in favoremlm-maciilacr Concepcionis^quia hiac intelligiiaciir ea.quse ahciibi S. Doctor pro contraria Sententialocutus fiiiffe videcur : & maxime locutiones generales. Et qiiidem in hoc ipfo articulo vì-detur hanc fiiain menrem explicar^ S. Dočtor quii dicit: Omnes, qui ììijl ixm fnerimt fecmidàm Jhnindera ratw peccato orkimii temntur ohnoxij. Non dicic in Adam adiialiterinfici- fenfii D. Thomas hanc vocem ohmxius etiam alibi adhibuit,iibi dixit: Diccndmi quod caro Chrifli dicitur ftùfje in antiquis Tatribns peccato obnoxici jectmdum qualitatem quam habuit in fuis parenti-bus, &c. In eodem fenfu hanc vocem ufurpavit Caietanus do hac eadem materia loqiisns : Dicitur narnque captivus non folim^ qui totditerin cxptivitatem, efl r edaci us : fed qui c od pit in fui aliqua parte duci in captivitatem, & obnoxins efl captivitati, EtfmiUter diciturmors peccati y nonpMmipfa aäuxlts mors , feddebitum& mitium in propria per fona habendi illam &c, Simih'a habet étiam alibi : Si enim peccatum originale vel m aäu y vel in necejßtate ha-bendtillud ^ quis non incurreret, non egeret redemptione &c. fed fi omncs obnoxij fmt peccato originali , fuffìcit ad indigentiam red^m-ptionis. 'NS'j; enim folum redemptione eget aüualiier captivus yfed etiam obnoxim captivnati. Et hcec bene notabis tu Thomifta, quas sòladverfarijs deprompta^ vim addinit explicationi iioftr-r, " Aa 3 JII. Lo- D. Tbo, m 2, d, 31. q. i^a^ 2. idem hic ad ^nnib* Trobatit» D. T ho. a. 8. Cateti Tr* de Conc^ Idem in r^ 2. q. 81. a. s, Tfiö. in 5. ci un. a, i. äd^nnib. Locus 8(5. Vrobatio Locus 87. Vrobath 139- T^robatiš locus O R R I S V O T O R V M III. Locus Odogefimus fextus efl in 5. dill;. 5. qu^ft. im» srt. I. ejufcicm fcripti ; Sanßißcata crediturpofl anims^ mftifwnemt qiiià hoc alijsfanoiis efi coliatum. Et ideo M atri Sapienti^ maximè decuit hoc confeni > in quam nihil coinquinatum incurrit, ut dicitur Sap- 7. Abftrahendo à pofterioritate naturai & temporis, ccn-fendus eft fupponere pro favorabiliori ; ergofanäificata eft B. Virgo fecimdiìm D. Thomam poft primum inftans natura in ipfa animai infiifione Vnde etiam extolkndo eam pvx coeteris SanftiS) dicit : Matri Sapienti^ maxime decuit hoc conferri, & deinde iiniverfaliter omnem maculam ab ea profcribit , in quam nihil coinquinatum incurrit. Quod in hoc loco pr.Tmifit videtur prima frónte pix (eatentire contrariari 3 fed favere oftendaiiu palliò poft. Sequitiir in eodem articulo. Direndum quòd quam-vis farißificatio Yirgmis in utero expreffa non legai ur m fcnpturis yeteris novi teflamenti ; tamcn haben poteßex hisy qu£ ibi le-guntur : quid fi fan5iificati fimt & Joannes & Hicremias 3 qui Chrt-jiumprmuntiaverum; multomagis crediturfanäißcataYtrgOy qu£ Chrißum genuit. Hasc jarn fiipra cxpenfa 3 & coincidunt cunu modo didàs : novis tamcn probationibiis deferviant^quià repe- , tita^. IV. Odogefimus očlaviis locus eft ibidem art. 2. uhi quce-rit S. Doäor an B. Virgo per fančtificationem in utero fuerit i fomite liberata : & cum adduxiflbt pro negativa argumentum: YidetHT qìiòdper cam{ fcilicet {m6tì6.CdXÌOi\(^m,)immunitat€m à peccato confecuta non fuerit. ^mbrofius enim dicit fuper illud Spiritus S anÜxs fuperveniet in te. Superveniens Spiritus Sanäus in yirginem^mentem einsah omni forde caflifìcavit vitiorum. &c* Rc-fpondet deinde : Diccudum efl^ quòd caßificatio d fordibus vitiorum nonintelligitur remotio exiflentiufn y fedimpedimentumfuturorum. Haec in litera de tempore quidem Incarnationis FilijDEI dicun-tun fed arquè faciunt pro Conceptione paffiva DEIparae. Nam ficüti caftincatio non eft remotio exiftentium fed irnpedimen-tum füturorum; itä purgatio? mundatio, fandificatio ab originali peccato ( quibus vocibus utitur S. Thomas ) intelligi potefti ZQ debetj non remotio exiftentis peccati originalis^ fed impe-dimentum contrahendi ex vi legis ordinari^^. Neq; pr^tere-undum > quod hoc in articulo fubnečtit S. Dodor : Dicendtm^ quòd in ipj'a prima fanBificatione confecuta efi mmumtatem à pecca* tQ. quid per haue vocem immunitas inteliigat j explicuit fe iru iilio LIBER III. CAPVT III. §,50: Jio locöi uhi tic habet loqueiis de Chrifto ; Et peccatummeù non efl) ncc origindey mc aUude mortale^yel vernale, i. Tet. z. Q^ué peceatim non fecit ^c. Et vsrè (ße efl imMums ab ommpcccam Immimem igitur effe ä peccat03 eft oec originale j nec mortale ačtuale, nec veniale peccatmn unquam habiiiüc yd habere. V. Locus nonagefimas dl m eodem dift.4. q. ua. a, 4, ad 3. ubi ait : quòd B. Yirgo non meruit Imamatjonem y mß fiéppo-ßtaincarmtione faciendi : (S'ficmcrmtHtpeream fieret^mn qui-dem inerito condignh fcd congruh in quantum decebat^ quòd DEI Ma^ ter eà peritate nit er et^ qtix rrmorfob BEO nequit intelltgL Hoc idem afferuerat in Primo foo Scripto : m quanturB decebat quòd Mater DEI eßetpHrifßmay&perfeäl!ßmaYirgöim fumma etiam fic loquitur : Beata Yirgo dicitur memìffe portare Dominim omnium t non quii menterit ipfum ine amar h ßd quid mer uit ex gratta fibi da^ tay iLlum puritatis &ßanüitatisgradim , ut eongruèpoffet effe Mater DEI. Vis argumenti eft in eo^quod D. Thomas attribuat B. Virgini omnem excellentiampoffibilem? adeoq; & illudpredicatami quòd meruerit Incarnationem Chrifti de congruo. Hoc autem non facetet^fi non fupponeret Matrem DEI täm piiram> tam perfečlamfuiffemt nihil perfedionis poiIìbi]is,& puritatis ei deeffet, nihil imperfedionis, aut impuritatis ineam caderet. Ciìm vero poffibilis fit talis pcrfeäio> &puritas, qua immunis fit ab originali macula? ratione cujus perfeòèionis meritò vocari i)offit punjßma, &perfeäißma Yirgo, cenfendus eft S. Dočior lanc Uli perfečlionem hoc loco attribuilTe, Coeterùm verba^» D. Anfehni de puntate Virginis quarnaior fub DEO nequit inteU fsepius jam exptnfa funt, &aliter expendi non pofliint in rigore, quam de omnimoda Virginis Innocentia> & puntate originali. VL Locus Nonagefìmus fecundus, ut multos alios prajter-mittam, eft in Expofitione Apocalypleos, quam Anno 1562. Venetijs è vetuftis Codicibus edidit Fr. Remigius Florentinus> Ord. Predicatorum ; Morelles tamen eam non recenfuit inter Opera S. Thom.-e , licet integrum Tomum abiecerit prioribus cditionibus : forte ad ejus manus non pervenit editio Remigij> cum hic in Italia impreiTerit, ille in Germania Inferiore coìle-gerit Opera D. Thom^r. In hac igitur Expofitione ait S. Thomas : Midier amiäx Sole M^4IlI^>propter peccati omnimodam im-mimtatm : mde Cant. 4. Tota pkcbra es amica meay & macula non D. Thù. m Io an. D. Tho. in d* 4. f. m. a. ad ädjlnnih. Locus go^ D. Tho.itz 3'd. 4. a. i. ad 6. 3* P* a.ii.ad J. Locus 91. Trobati9 141. A Tho. in Exp. c/f-poc. C. 12s Locus VrohcitÌQ X42. 184 O R B I S V O T O R V M non cfl: in te.- Ciariflimiim pro ìmniaculata Conceptlone telli-monium ; fi fupponatiu% proutfiipponi debct, quòd S. Thomas peromnimodam mimuniratem^omnispeccati tam perfonalis, quam originaiis carentiam iiitelligat. Et cmninò fic inteilige* re fiipponendus eft, ne admitcantur in eo lociitiones xqmvöcx, liti fupra §. 8. n. 3. exFr. Gafpare Catalan obfervavi ; & cùuLì alijs in loci s expreise per immunitatem à peccaro>etiam ab originali immiinitatem adftriiats ut paulò ante vidimus n, 4. hiijiis non eft aliter hic explicandus, pra^fertim cum addat voceni^ Ommmodam , qnx omnem limitationem 3 &c exceptionem ex-cliìdit. XXXI. n Tho. ^ p. q. 14. a. 3. Locus 93 Aliquot alia loca D. Thomx pro Imma culata DEIpar^Conceptione^ I. knfìtì] V» Locus pj. 94. 95. 97, 98. 99.100. Va? hadenus aliata funt teftimonia Dotìoris Angelici pro Innocentia Virginis originalijfervato Operurn ordine fuperabtindanter probant S. Dodorem nobifcLim Vt tarnen niinierum centenarium impleamus, Jibet hic promifcuè aliquot amiečtere>quibus fimiliaia precedenti-bus paragraphis addufta font, Cceteriìm accuratus Lečtor iru Operibus D. Thom^ totidem fortè adhuc? & plura poterit de-prehendere j non rniniìs faventia Immaculatar Conceptionij quämifta. Nos enim folümintendimusoftendere , qnòdS^ Doftor pise fententi^ fnbfcripferit ; cui intentioni perlullratis obiter ejus Tomishacleous abundè putamus fatisfachim : unde> qu^ hicadijcimus käx lecäionis inltar piacere cupinius. Et primo quidem huc facit locus ille ex 3 parte Summit q. 14. ubi quxrit S. Dodor: VtrumChriflus dejctlus corporales comraxerit. Et refpondet in corpore articuli: Dicendum^ qubd in verbo contra-hendi , inteLligitiir orda effečins ad caufam > ut fcilicct iliud dtcatur co?itrahiy qnodfmui cum j'm caufa ex necefjitate tr ahi tur. &c. Et ideò lili proprie dicuntur hos defclìus contrahercy qm ex debito peccati hos defeäus incurruntx ChriJUis autem hos defe^us non habmt €X LISER III. CAPVT III. ^u 185 iX debito fecčatir&c. ^ccepit enim natnram humamm abjcjne peccato^ inilla puntate^ in qua erat inflatu innöcenti£ &c. fic tgitnr fateti qmd Chrtßns non contraxit hos deferii s ? quafi ex debito peccati eos^ulrApiens ,fed ex propria volmtate. Infignis profetò locus, ex quo non folùm oftenditiir ( liti fiip. difcurrebamus ) quòd S. Thomas agnoverit debitum peccati in pofteris Adx ; veriìm etiam quomodo intelligi debeat, quando dicit : B. Virgo contraxit originale^ vel habuit originale contraUum, quia hoc fonar folùm habuiffe debitum ; hoc enim ex necefjìtate trahitiir. Quod quidcm meliiìs explicat in Refponfione ad i. pr^sditìi ar-ticuli : ^d prìmum ergo dicendum , quod caro 'Yirginis concepta fuit in originali peccato, & ideò hos defeäus contraxit. Dicit Caro yir-gints^j ut denotet Conceptionem feminalem > in qua remotum ìlliid debitum {juxtaquofdam ìincurrendi peccatum originale in Conceptione formali 5 & defedus exinde provenientes, mor' TT'" 1 *•! bos? mortem dee. contraxit : Hinc jam coetera loca^ in qmbiis aditruit^. Yirgo fuit in originali concepta ? lucem accipiiintj & non aliter intelligenda funt ? quam quòd in conceptione krni-nali contraxerit debitum peccati originalis? qiiòd caro eins 111-fefta fuerit ficut ccsterorum hominum feminaliter defcendentì^ um ab Adam 5 non vero anima. Colligitur etiam difpariras puritatis in Virgine> & in Chrifto : quii Chriftus non contraxit defetiiiSy qmfi ex debito peccati eos jufcipìens. B. Virgo autem hos defetlHs contraxit y o^uìà Caro Yirgmis concepta fuit in originali. Id e£t habuit in ipfa feminali Conceptione debitum contrahendi originalis peccati : licet anima ejus ä tali contrafìione pr^fer-vata fuerit. IL In eadem 5. p. qu^rit Š. Dotìor : Ytrùmper fanBifica--tionem fiter it B, Yirginifomes totaliter fublatus. Et refpondet fe-cundum duplicem (ententiam, utramq; reputansprobabilem; quòd vel totaliter fomes fuerit ah ea fublatus perprimam fanUifica-tionevfiy vcl quòdremanferit ligatus, Toßet enimintelligiy quòd totaliter fuerit ftiblatus f orne s hoc modo, quòd pr^flitum fuerit B, Yir-giniy ex abundantia gratm defcendentis in ipfaniyUt talis effe t difpoß-tio yirium anvmain ipfa. quòd inferiores vtres nunquaìn moverentHr fine arbitrio rat ioni s 3 ficut dì fi um efifuiffe in Chriflo, quem cofißat peccati fomitem non habuiffe , & ßcutfuit in ^dam àntevecccvtmn per originalem iuflitiam ; ita quòd quantum ad hoc gratta fanBifica-tionis in Yirgine hahuit rim originalis iuflìtice. Nolo Iifc | ro JiHio-centiàVirginis adducere abundantiam ^^ratis defcendentis in ipjamy B b ^ uri Trobatio 143. D. Tho. in Tf is. D. Tho, p. q. 27. a. Locus >>4. Trobatio 144, ß^Tho, a- 6 ad i. Lochs p^. Vrobmo 14?. ORBIS VOTORVM u i alt S. Thomas ; de qim non feinal ihp, ^ livn coin:3.iratioiieai laačtiiicationis B. Vi 1. Ctiin ergo c egi ori2J.\vàìi> S.J fed obfervo fo-Virgiais cum iultida at S. Thomas B» Vir^jinem iti üiadi-inntcro^ 111 fila feiidìficatio haberet vim militix origi-na!i«?,> fiiDDOiiit animain.Vin?iais iti creatam, ficut fiiit anima i. JL CJ Ada: ante peccatum. Nam fi ante lančirficationern> vd per a-niim inftaas anima Virgìiiis fuifìet infera originali peccato^ iam comparano S. Dodoris non fubfifteret ; nec efìet verujiu dieere : per fanaìficatioaem, B. Virgo eft tam Saiida, quanu fuit Adam ante peccatiim> quod tamen importat fanfttìcatio habens vim iuftitis origmalis. Neq; recurras ad efFedus ori^ ginalisiuftiti^^ qui font continere vires inferiores fiib arbitrio fuperioriim, corpus fubijcere animce &c, quafi hoc foldm ( ad mentem Angciia Dodoris ) B. Virgini in fandificatione fuiilet collatum ; non aucem etiam innocentia origmalis, quam jiifti-tia originalis in Adamo pr^eiupponebat. Nam non facitS.Do^ ftor fimpliciter comparationem fandificationis cum jultitia^ origiiiaii ; fed duoriim fubječlorum, unius fančli/icati ,alterm5 iuiti orisinaliter j creo ut vim habeat comparatio^debet veri-hcari} quòd B. Virgo in fua fanftificatione tàm fuerit juftaori-ginalirer ? quam Adam ante peccatum ; fed Adam ante pecca-tiiin faìt jalhis originaliterjut fìmul eflèt innocens origiiialiter, ergo & B. Virgo. Confeqiienter videtur S. Thomas hic fap-ponere DEIparam in ipfoaiiiirjationis inftanti fanaificatam? & donatam non tantiìm juftitia, fed &c innocentia originali; alio-qui lì primo inftanti fuiflet fefq; Innocentia originali, non force comparatio ( ad mentem Doftoris Angelici ) Virginis cum Adamo. ILI. Ibidem iterum q. ead. art, 6, qvuvnt S. Doftor : Yimm ftc fanßißcarifusrit proprimnB^ Yirgìnij & ciìm ftatuifl'et > etiao) al ics fandifìcatos in utero Ioannem Baptiftam , & leremianus refpondetad primam obieči-ionem : Dicmdum qnòd B*Yirgo% qu.-e fiiit d DEO eletìa in Matrem^amplioremßtnciificktionis gratiam obtirmlty quà?n Joannes Baptißa^& lereìnias ^ qui funt ele&i ut fpe^ cides pr^jigaratores Janfiificationìs Chnfti. Obiecerat autcm fi-bi in primo argumeoto: propterhoc B.Yirgofuit fan£iißcaU in ut^roy ut redderetar idonea ad hocy ut effet Mater DEI : fed hoc eji propriumßhi: ergo Jbla ipjafuit fan^ißcata in utero. Argumen-turn i niaternitate Virginis defumptum, non femel jam'expen- faincft: hic ampUorcmJ'antiißcationis grati.m conlidero. Ampliati LIBER m. CAPVT III. ^u ify pliari alìqiiìd dicitiir exteiidi ; onde amplior gratia^ cd grana^, major exteniiv'è : ac confequenter fi'B. Virgo i^mpliorem iiL^ utero gratimi eli confeciita ? quam loanncs, & leremias , ex-tenfa efl gratia ipfuis ad prioritatem temporis, ergo ad priori-tatera ipìiiis animationis : ciìm fìat comparatio quoad fandi-ficationis prioritatem> iiti fiip. etiam oftenfum eli : & fi folum quoad unmìì slteriimve itiftans priiis fiiifTet fandificata B. V. quam Joannes j non poflet dici confecnta arapliorem fanäifica^ tionis gratictnh IV. Egregium qnoq> te/limonium nobis fuppeditat locus ille q, 28. a. 3. ubi contri Eluidium concliidit S. Dodor Ma- ^ tremChrifti poft partum d lofepli non eile carnaJiter cogni-tam. Afiignat vero rationem quadruplicem. &ait: Secundò hic error imuriainfacit Spiritui San&o ^ cuìhs facrarium fuit uterus V irginalisy in quo cameni Cbrifli formavit ; unde nondecebatj quoi de C(£tero violaretur per co?mmß:ionem virilem. Tertih derogat di^-gnicatij & fanäitati Mittris DEI^quiC ingratißima yideretur^ fi tanto F ilio contenta noti effet^ & fi Yirginìtatemyqu>2 in e a mìraadosè con-feriiata fuerat ? [ponte perdere vellet per carnis coìicubitim. Duo Ti^^oy^tiQ àie potiffimum rumiiianda. Aiterum cft ^ quòd iiteriim Vir.^ nis vocet Sxcrariim Spiritus Sanäii quod non erat decens vioìa-ri. Si redè expeiidas caufalem 3 plariè etiam conciudit pro la-nocentia originali DElparcr ; nam fìcut licet dicere ad mentem D^ Tliomx: Ideò non debiiit Virgo violari poft partum per commìitionem v^ìrilem? quia erat facrarium Spiritus Sandì; itd ìicet dicere: Ideò non debuit Virgo in fui am'matione infici peccato originali, quia erat facrarium Spiritus fanSlu Paritas certe urget. Alterum efi:> quòd dicatS. Dodor: derogat dignitati, & fanditati Matris DEI > Virginitatem mJracuiosc confervatam fp onte perdere velie. Noto ly miractdosè. Si S. Dodor folum loqueretur de Virginitate caniis> feii corporis; non diceret miraculosè confervatam ^ quia non eli miraciiliim puel-lam 15. vel 16. annorum confervare Virginitatem. Clini ergo dicat Virginitatem miraculosè confervatam, inteJligit Virginitatem mentis omnimodam, & immunitatem ab originali in -fèdione ; de qua fcp. difcurrimus. Quod fi dicas S. Dcdorem intelligere per Virginitatem miraculosè confervatam partum Virginis falvo pudore, idem argumentum eruitur : quia fi non decebatj ut referarentur clauftra pudoris in Virgine Macre DEI, multò minus decebat, ut anima eius inficeretnr aiiquo peccato, etiam orieinali. B b 2 V. Do- D r^«. p. q.U. hoc US 97. robatio 147, S. Bon. in rSS 0 t >11" Chrit>u: o R Jl 1 s ^ V o T .Q- R V ctKiniS. Thoims ni caderu Parte conveniens 3 nalceretur cx f .emina (ine viro^ & compiere- i u .. ; i turoin;iis diverlitas generationis humana. Terhtmcmodum ( iaqiiit ) coìHplstiir omnis dtvsrfitas generaUonis humana, l^m pinius homo produäus efl ex lim3 terr£ fine viro & f(x:ìnin'X % ■ hvct D. rho p.ci i • rro produ£faefi ex viro fine f osmina : alijverohominesnafcmtur : viros &fcsmim : unie hoc quartmh quafi Cbriflo proprium relin^ ex D^Tho-S^ .r. 5. OCitS 98. Probatio 148. D. y Lo C M 99' oatur^ ut produceretur ex fw?nina fine viro. Per fé ifiiid noa probat Imrnunitatem Virginis ab original^ fed paritatem fup-peditat ad argumentum antiquorum pro eadem immunitate> qaod adducit S, Bonaventura his verbis : tùm etixm propter ordi^ nisdccorenty utftcntfaitperfonx immunisab originaliy &incarnei& in anima ; five in caufity & in effeoin : &perfona utroq; modo habens originale : fic eßet perfona media:, qud^ quodammodo haberety & quodammodo non haberety ifia efl B, Yirgo, quce medìatrix eji Inter nosi & Chriflmi : ficut Chriflus inter nosy & DEYM^ VI. In articulo fubfequenti ibidem, ille quoq; locus hiic fpečlatj in quo S. Doftor inquirit : 'Ytriim Corpus Chrißi depu-riffmts fiaagmnìhiis Yirginis formatimi fuerit & refpondet affirma^ tivè. Hoc ipfum pmfatis efìet ad probandam InnocentiairLS' originalem Virginis : pi4rus fanguis^pura caroy denotant immu-niratem ab infedione originali i & correfpondet modo loqiiei> di Pacrum^ apud quos Caro Chrißi, & caro M^RlA-.y ut fiio do-cui loco idem funt. Et ideò reftè concludit D. Thomas : Di--citar corpus Chrifii ex caftijfimisy & ptirißimls fiz^igumibusformawn, Sed fuppetunt etiani alia in eodem articulo^ ut : chrijhs autenh qui venerat corrupta repararcy nullam corruptioneì-ny aut diminutiv onem integritati Matris eius inferre debuit. Q^omodò ergo per-mil2iTet> ut corruptio originalis peccati illam attinj^eret ? ciìin tarnen ad hanc potiiìlmofìi corruptioneni reparandam venerit, ut i docet ipfe S. Thomas : Cbriftiisprincip.iiìiis venit ad tollendum originale peccatum, in quantum bonuìn gentis diriniusi & eminenti-US cfly quam bonum unins. Certe non tantiìm dcdccet Virginem DKIMatrem taJis corruptio, qua pars aliqua corporis fubtra-čra Riiilet pro formando corpore Chrifti ; quantum ilja alia corruptio, qvtx oritur ex infezione peccati originalis : proinde iì iecLindüin S. Thomam prior à Virgine profcripta fuit, multò ma^is akera, VìT. Qnbilione a. ^ dicit S. Dodor Dkendum, auòd B. Viifó ejivcr.ty & naturdis Mater Chrijlt: ßcut enmfìi^rààiBim LIB'ER ni. CAPVT J lì. 5t,. ^g? ejì Corpus Chrifli non ejt de coclo allatmny ßcut yaimtums hqaòd veteres Patres appellarint Virginem , ititel- lexemnt eam fine macula Conceptam , ut latè profequitur Sa-lazan & p oft eum Nierembergius ac Serranus : nos quoq; aliquid de hoc refeciinus libro L ut proinde multiplici teltiino^ Ilio etiam in hoc articulo pi^ Sententia^ adfaveat S. Thomas. Vni. Finiamus tandem allegationem locorum D. Thom^ in Commentarijsrup. Ep. i. ad Corinth.ubi S, Thomas i!la ver-ba Apoftoli ; T^s talem confuetadinem non habemus neq; Ecclefìa DEIy explicans? ait : Ynde fi nidla e[f?t ratioj^hoc foium deberetJhf* ßcere > ne aliquis ageret contrd communem Ecclefiä^ confuetudinem. Dicitur enim in Tf Ö7. Otti habitare facit unius moris in do?m. Yn-^ de ^tig. diät in Èp. ad Cajìdanum, quòd in omnibus in quibus nihil certi definii facr a Script ura, mas populi DEI 5 atq^de ìn\titma maio-rum pro lege habendet funt. Sic D. Thomas, qu^ ß nfpiam ahbi, hic certè lociim habent > ubi de Conceptione^DElparcS agitur, quam univerfa jam celebra t Ecclefia, fandmi iuclamant Orbis Vniverfi Vota ; & quidem Immaculatam^ fine originali peccato 3 ut etiam ( verba funt Francifci Guerr^e ) ex ipfa Dominicanct familia vix aliquis reperiatur , qui Immacidatam Conceptionem ex corde non ampiexetur. Propofitio D. Tüojh^ü univerfalis eft, licet proinde fubfumere : Ecckß^ confuetudo efl, & mos populi DEI Immaculatarn Conceptionem cdcbrmdh agnoicendi, & proHtendi, ergo fi nuìU e^et ratio , hoc (òlàm djberet fiifßcere rent,&: p^htcrentiireaiidem ImmaculatamConceptioneni^: quo iaiiè ciiiccrcntj ac experirentur quam bonum ili" & iucimdum B b 3 habi" Concilo Ephef. Io C an. I. To. I, Concili. Salai^ C» 4.1. Can» 5- .t; in Except. D. Tho. in Ep, I. ad Cor, C. IIa leä, Locu^ 100. Trobatio Guerrue To. I./. 2J prQc^mn Snp» 8. I. Ih.th 2. Ib^ n, p. I« Ib, n^ J. Ih* fh . II» Ih. n. 2. Ib. Cr 4. 190 ORBIS V O T O R V M habitare fratres in unum ^ iliiiis gratiarum charifmatis delibutf^ qui habitare facti' tinms moriš in domo. i. -sr z AT J J. ColIečlioConclufionuni D. Thoni^ pro Immaculata Conceptione DElpars^ Rgò B. Virgo fecuadiìm Sententiam D. Thom^, ut colli-gamus breviten qas hacäenus fusè difta I. Tervcnit ad ftmimumimritatis ; fub DUO tameuyinqm non efl aliqua potentia dcßviendiy quia fiiit in ea depuratio ab omm peccato : Si ab òmnh etiam ab originali. 2. Percomparationemad DEVMjpoftnaturamhiimananiia Chriiio quodammodo infiaitè nobilis fuit > adeoq; nulla macula originalis culp^ infečta. 7{ulldco?itagione peccati inqimatay Se d peccato originali) & aämli immimis, 4. A lege communi, qua omnes habemus neceilìtatemcon-trahendi originale peccatnm, fpeciali exenipta Privilegio. 5. Maximarn habuit puritatcm fub Chriito Redeniptorc anico humani generis. 6. Plus ei grati.^ collatum? quam ulli alteri Sanfì:orum,unde adiuic in utero Matris Špiritu Sančlo repleta. 7. Super omncs alios Sanyos d peccato punor fuit yelut divina Sapienti£ Mater eleSlay in quam niìyil comquinattm incurrit, 8. Habuerit licet debitum aliquod incurrendipeccatumori-ginale; non tarnen incurrit : fìcut omnes habent necellìtatem moriendi, non tamen omnes moriuntur. 9. Qui in extremo die reperientur, morituri non funt, erit tamen in ijs reatus niortisj feu debitum ; (ic etiamfi in Virgine fuerit debitum peccati? non tamen ipfum peccatum originale. 10. Ex fpeciali praerogativa gratile non incurrit aftualitef originale peccatum : licut divina difpofitione poteft aliquis non morij licet omnes incurrant mortem y id eft neceflìtateiru moriendi. 11. Ve poffet fručlum Dominici rcdemptionisperciperc/, debi- LIBER III. CAPVT lit §.52., m debitrlcem faltem nafci oporaut ; quia quiiibet hominnm per-fonaüterredemptione Chrirti indiget, ad quamjfatis eft debi-\orcin effe, non eft aiitem neceffe peccatorém efle. 12» Ex hoc t/uodeßMater DEh babei: quoìidoìn dignitatm infi- n. mam ex bono infinito, quod ed DEYSy & ex hac parte non potefl a^^ i ^ hquidfieri melius ea^ficut nonpotefi aliquid melius eße BEO. Cum Angeli creati fmt in gratia, hoc Privilegiiimei non ih, n. 2. cft nca3.ndimiyqnx Exaltata efijkper cboros ^ngelorum. ì^.^Cùm primiis homo fuerit cimi gratin condnus, hocetiam ib. n. privileijium ei non eft negandnm. 15. ìmpeccabilis ex fpeciali privilegio, ergo & ab originali ijj, peccato ex eodem privilegio exempta. 16. Mater DEI neceffariò maxima puritate nituit, ut cflet 13. i • receptaciilum dignum DEO. 17. AbEcclefia celebrante ejus Conceptionem agnofcitur Ib.n.2. concepta fine macula originali. 18. Sine corruptione concepita fine dolore peperity ergo ejus Con- jb. n. 4. ceptio paffiva non fmt fecmidum legem naturai ut originali peccato inhceretur. 19. Gratia piena , qiiiàfcilicet habebatgratiamfuffìcientem ad fiaturn illum, ad quem erat eie čl a d DEO^ ut effe t fcilicet Mater unigeniti eìus. Gratia piena Supra omnem puram creaturam : h^c enim pletìitudo Matrem DEI decet, qu^fuper ornnes eflpuras crea-* turas ex aitata. , 20. Thalamus Domini tahernaculum Chrifliy dignum ibi effe^ubi eft ipfe in originali innocentia. 21. Debetur ei veneratto dulìa ; eminentiùs tameuj quamcfste- Ib, n. z» ris creaturis ) inquantum ipfa efl Mater DEI y ergo & carentia,ac immunitas ab originali. 22. Ideò fančla ejus Nativitas agnofcitur, quid Ecclefia il- i^. 15. «.i. lam celebrat, ergo ciìm celebret nunc Conceptionem j etiaiTL.^ h^ec fantìa. 2 5. Tr^e omnibus alijs malora privilegia grati£ accepit : utique Ib. n. 2. & innocentiam originalem primis parentibus conceffam. , 24 MaximisornatabeneficijsaDEO ; cum ergo majus fit Ib.n. 4-beneficiiuii pra^fervari, quam mandati a peccato > ornata etiam dono Innocenti^s orisiinalis. 1.W i 25. DEYS potentiamfìHim legi non alligavit ; unde rationabili- Ib. n, ter creditiir exempta i lege contrahendi peccati originalis. 2Ó. TabernacnUm DEI efl fan£ìific.atum pofiquam cunei a perfe- 16. n.i eia. xp2 ORBIS VO^TORVM fr-.z funt J anima fci]ic£t,& corpus i in ipfa aiiim^ cum corpcfo conjnnčlione. ^r, 2. 27. Redempta per Chriftitm perfediffimo redeniptionis modo>qaia pr^fervata à cafu, jb. n. Z' 28. Maxima fuit eins fiib Chrifto piiritas ? qui ncc peccavit nec peccare potiiit ; igitur ipfa licet peccare potuerit > non tarnen peccavit. !b» 4. 29. Conceptio eins in via peccato^um nonßetiti & in Cathedra pefiilenti^ rwn J e dih in J uo ortu à peccato originali fuit mmmms. ß,iy,n*2. 30, Lle^ahvinìtus : ut eßet Mater DEL 'Ilon antem fmfet idonea Mater DEh ß P e ccaff?t aliquanda, Ib:n. 3. I. Ab originali exinii debiiitialias ignominia Matris ad Fìlium redimda[[et^ Ib. n^ 52. Singidarem aifmitattìn habuit ad Chriflum > ^jui ah e a carnem' acceptL^ igitiìr'immunis ab originali peccato, iiti & Chrìlius. Ib.n^'y^ DEI Filius y qui eß DEI Sapientiain ipfababitavit 3 igitur' mundaj. & immunis ab originali. Ib^ n. 6. 34. Tota pnlchra es anuca niea^ & macula non efl in te. Vt hoc in ea impleretur^ debiiit efle immiinis ab originali. 35. Benègratid pienaj quid cceteris per partes pr^flatur, MU^ al Al vero fe totamfimul infudit gratin plenitudo ; quidnietiauu grana InooceiitK^ ori-ginali-s ? Ibn^t. ~ 36. Tropingmjjìma fmt Chriflofecmdum hHmanitatem,& ideò pr£ cceteris maìorcm debuit d Chrìflogratin plenitudinem obtinere. S. 15),7^31.- 37. Mater Filij DEI debuit effe Virgo, ergo Virgo non tàm carne? quam mente ; iiti Eva in fìatu innocenti^. 38. Yerbmn abfq;omm corrwptioìie cordisconcipituY > ergo con-' veniens fuity ut Caro Yerhi DEI ßne conrruptione Matris comipere'^ tur. Corriiptione inqiiam non tàm carnis? quam mentis. 39'. Ts^on pot erat eß^Cy quòd in natura iam corrupta ex concubitu 5 caro nafcereiur ßine infezione originalis peccati, ergo etiamnoii^ poteratefie? quòd in natura corrupta per originale peccatiimi caro nafceretor fine infezione originalis peccati« Ib. 40. Talis debuit die Mater Chrifti,qualem Chriftus fibi Speri- fam defìgnabat Eccl^Cmmnon habentem maculamy aut rugamyaut aliquid huiufmodu jf.20.7M. 47* Virgo in parta ciìm parit DE VM> ergo Virgo dum con- cipitur, ut fit idonea Mater DEL 2. 4^' ^^^^ ^y^ty ut per eins adventum violaretur integritas^qui veneratfanare corrupta^ lategritas mentis potior eft intcgritate car- ÜBER IIL CAPVT III. 52. if? carnis haac violatam non voluit ^ oiiüto igiturniiniisil-lani. 4:;. Inimunfs Tentata ä peccato per Filium, rr/« p^rcntes prct- Ib.n, .jo ceperat honorandos^ 44. Vort^ ÌjM cUiifa erit^ & non aperte tur ^ ut originali macula ìb.rh 4-'inßciatur. ^ ^^ 45. DEI FUI) Spon fa fi^ 21^ n. immaculata.i fidei obfes apud DEVMpro mundo;, quomodo j. iioii piirior omnibus coeteris individuis humana natura ? 46^ ^Angelus ad Yirginem mittitur^ quid femper eji , Ange lis zz^n.X" ^nka Yiriìnitas fifempen en^ò etiam in animationis inftanti : fi mentis Virginitas> ergo pura Virgo ab omni macula originali,, & pcrfonali. , 47. Mater DEißperior quanttim add & piirior innoceiida originali ? 48. A qiubufdam generalibus excipitim ergo & ä generali ih^n.^. contrazione peccati originalis. 49. Pr-rfcrvata ne cum peccato originali conciperet? iitiq; etiam r. ne conciperctiir. 50. T'xmìmcomepit BlXhU & yirgo peperit FHùm, igitm tb. n. räm pura effe debuit^ut nulla macula contaminaretur. 5 r. J^ec in Conceptione inventa eflfine pudore, H€C tu pitrtll lìl^ 0", 24. venta efl cum dolore^ ergo nec infoi animatione inventa eß cum macula originali. 52. Sìnepeccati colhvione Chriiìtmfufcepitj fine doloregenuit^ tb.n^ i. & fine integritatis violatione ; pudore Yirginitatis integer a perman-fìty & dubitemus eam in primxva. innocentia integram perman- fiffe? Ih n ^ 5 5é Adcivi eìm Conceptio tion fuit jecundum legem natur^y ergo * ' etiam paffiva füllt privilegiata. 54.* Nullam habuit immunditiam^ igiturnec iiJam^qaa:cx originali peccato trahitur. 5). InChnjìoy&in Yir^ine M^RIA nulla omninò macula fuit. ^^ 25.«.!. igitur nec onginalis. 56. T^Ularn habuit obfcHritatem peccati ; quis igitur audeat ib^n.z. caliginem originaJemciiis nitori ofiìindere? 57. Ipra7nfan£iificavitDEVS in utero Matrisfiiä'.poßquamfor- f^./;. j. matura fuit corpus, & creata anima poflerioritate natnra^> non temporis. 58. Qu^-nullam contraxìt maculam originalispeccati^quo^ jam afferituràquibufdam maculata? Ce . 59. I 194 ORBIS VOTORVM tui 5 ^jn invanì, qu^ om iim d peccato tmmunh eßct ad miniu o^ ri^indi, v H cxcifitur pimjfmxy & o?nni hude dignvjima V I'^o. jI;JI, IpjX Cß templwn DEI mirabile p)\t onmibus SanBis, Ergo . ' itnrnmiìs ab orlginzìL ' jh. Teinpiuai Lindum Dominatoris, omniiiò mundumellc ÓQcnk, llj • 02. Outà nthil in Virpu!", qmd non fanBitate plenum ejjct. J4. ^ 'Volmt purganyobìinon indigeret ; iiidiguiftèt vero, nifi fu- iflei- unmnnls ab'originali, 27. Oponm illam fosminam^ de qux, Chriflus Corpus affumpfit, maxime fpiritadibus donis repleri; igitur & innocentia originali. Ib.n.i, <55 • 0 porr m mu ßlum mentem eins effe immunem d peccatojed etlim corpus, Imniunis proinde fuit mens eius ab originali. lb,n, z, ^bonmilcthe a^uatis peccati immunis^ ettxmah origindi fpecidt privilegio mimdatay id cft munda praefervata^ vel mimda creata. Ih. 7. 67. Habiiitquidem debitiim contrahendi originale pecca- tum icd abiq: eo concepta di : hoc enm Privilegium ßbijolifer-' yabxtur, f^n^Jhi» in qua nullum peccaum fuit: ergòncc ' ' originale. jy ^^^ ''HuUushominum(prMer Chrifìum & B^Yirginern)[mt im- munis à peccato origintli^ JO. Ipfa enim purijjmafnitj quantuìn ad omnem culpm^ quid nec originaley nec mortale, nec venialepeccatum ìncurrit. ^ ji. Excedit Angelos quantum ad puritateni> ergo quantum ad innocentiam originalem. ly ^ 7 - • Excedit Angelos in plenitudine grati^y qua? magis eft in B« Virgine j quam in aliquo Angelo. jj ^ 73. Gratia DE! datur ad duojfctlicet ad honum -operandurny & d vitandum 7nalum ; & quantmn ad ißa duo perfeäijßmam gì'ufwn hahuitB. Virgo. ipfa omne peccatumvitavit^ magis quàm a liqais SanÜMS pofl Chrißim. Ijj^ 74. Ab originali peccato mandata fa utero ; id eft, munda^ pnxfcrvata. ll^ ^ . Tota piììchr^ìy cui plus grati£ collatum fuerit ad peccatum ex ohmiparte viìicendutn^ jy ^ ^ Evcedit ^Angelas quantum adpuritatemy quia non fölmncrdt pura in Ih jed et! am procuravit puritatem alijs. Et Immuni s ftät ab omm maledizione. 77* LIBER III. CAPVT Ut ^r. 7. Libera ab omni rx? a va? ciiìpa^, pcrnse^ niìitri^. 78. Q/iid creditur pm alijs pnyilegmtngraiicz acccj)i{fe', non eß fUS die ar hoc ?iega!:umfiiijje tant£ Yirgình ut conciperetur nnc o- 7 ngiiulL Sifanüitasefl ab omni immunditiay libera, &per[eBay & o-nmò mmacniata inunditia ; & Virgo in ipfo ortu ilio in utero faiida fuitj non aliter fentire debcmus^ quam fìiic originali con-ceptam. 80. Voflquam cunBa perfe^a fimty apemit mées tabermculum. PoßqufviTi anima eius unita corpori infufa cft grana, quc^ in> pediret originalis peccati maciìlam. Si. Oliidquo tempore fiierit fanSfificata ignoratur,mdc eli, quii quo tempore animata fuerit iguoratur : & vel hiiic fine maaila concepta intelligitiir- 81. Copio fior fan6ì iß cationi s henediBio in eanty quàm in alio s San-' ÜOS ab utero Jan^ijicatos dejcendit. Ergo in ipfo animacionis infranti. 83. Specuhm clarißmumj immxculattm^ incoinqmnatim^incon-taminatnrn: fpscuhm clariflimo clarins i Seraphim terßus& pitn-US & rantiS puritatis utpuriiis mtelligi non poffeti niß DE YS e ff et, qiiis aiideat arguere macute originalis? 84. Onininò receffit ab impiiritate culp^r. lllud autcnij qnod ómninò recedit ab impuntate cidp£ efl ita piirum^ qmd nihilpoteß tffeeo puriiis. Poflet auteiB eflc pminsy fi Virgo aliquandò m-?eda fiiiffet originali. 85. Obnoxia quidcm peccatOi id cft liabens debitiim, fed immiinis ab eo afta contrago. Só. Matri fapientid^ maximè decttit hoc conferriy in quam mìni ioinqmnatnm incurnty ut conciperetur abfq; originali. 87. Sì fan^iißcati fmt Joannes & leremiasy ?72idtò magis cr^^^^^ fan^iißcata YirgOy qim Chrißmngenmt, Si multò magis;» utiq; in ipfa animatione. 88. In (anftihcatione immiinitatem à peccato conjecuta eft, fig-hum ergo eft in ipfo inftanti animationis fančlificatam, & ab omni forde vitiorum caftiificatam. 89. In iph igitur pri?nafan£lißcatwne confecuta efl immunità-tem à peccatoy qiix {bnat nec originale, nec aduale mor cale? nec veniale mcurrére. 90. Decebatjquòd DEI Mater ed puritate niteret, quamaior [ub DUO nequit intelligi. Decebat qmd Mater DE! eßetpurìflimay , & perfecìiJJirnaYirgo^ Ce 2 ' 91. • 2 • • i,. J > 'i^ s . * t,* « « Ib. n. Ih, n> 2 «/S ib. n. z^ Ib. n. ib^ tu I» Ib. n. Zn Ib.n. 3. Ib. n. ib, ?/.4. 5. ir 31« n.i li.n. Ib. n* 4. Jb. ÌU 5. ih. n, 6. 8. ORBIS VOTORVM 91- M^riiit ex gratis ßbi cUta^ illtm puritatis & fanBitätisgvx^ dum s ut congniè poffet effe Mater DEI iliüiii proinde puritatis gradimi in quo etiam ab originali labe immunis eflfet. 92. Miller ami ci a Sole M^FxJ^ypropter peccati omnimodm im?mnitati^m : unde Cant. 4. Tota pulcbra es amica mea^ & ma-CHÌct non efl in te* 93. Tametiì caro Yirginis conccpta fuit in originalipeccat&y noa ideò tarnen eaam anima ilio peccato infecta. Si enim Chriftiis natiiram humanarn abfq; peccato^ in ìli x puntate i in qua erat inficUH innocenti£^ conkntmmm erat> ut talisoatura priuseffet in Matre Virgine. 94» Gratia fan&lficationis in Yirginehabmtyim originalisiufli-C^odfiita, certèetiam vimhabuit annex^ originalis in-nocentisgr» 95. B. YirgOy quxfmt d DEO eleBa in Matremy amùlioremfan-Bißcationisgratiam obtinuìtì qmm loannes Bapttftay & leremias, Quoinodò ampixoreni nifi etiamin ipfa animatione fenäa elìèt ? 9Ö. Spiritus SanBi Jacrarimn fuit uterus Yirginalis ; màe mn decebati qf^òd violarettfr per commilìionem virtlenh multò minus per origiiialem macdam. 97. Conveniens [uit proptcr oràinis dccorem, ut ficut fuit per-fona immunis ah originali^ & in carney & in anima : &perfona, h-troq; modo habens originale : fic effet perfona mediai qua quodani-modohaberety &qti^ammoio mn hawerety & ifia eß B. Yirgo, 98. Si Corpus Chrifli de pimißmis fangmrdbusYirgm^ forma-tuwy Virgo igitur ptiriilìma ab omni nWo. 99. Yirgo eß vera & naturalis Mater Chrißi^ quomodò igi- tur non immunis ab originali ? 100. Coiifuctudo Eccìcfr:::, & inftitiita rnaiomm clamänt il-lam Coaceptam une macula, quidiii &c nos ? ^ X X I II. Hxpiicatuf locuspr.'^cipiuisinquo S. mascoat^ariös fiiifie putatiir Imnia- culata Coficeptionù I. Caieta UBER III. CAPVT Iii. 33. 197 Aktmus videtiir fiippofiiifTe ? nulliim locum in Divo . Thoma reperiri pofl'e , quo Iminaciilata Conceptio ' Virginis comprobetur ; ait enim ad pie fentientes: De-Sent aberri authoritates SanQorim 5 & antiquorwn ; non in gener e j (ed m fpecie peccati origindis maculam negantss d B. Vérgine .ut nos fecimtispro oppofìta opinione. Eins defìderio putem ego magna ex parte fatisfatìum liiperioribiis §§. addudis 100. locis S.Thom^ pro piaScntenria ; quibus totidem » 8c plurcsaddi poffent. Qua ratioiie vero Caietaniis in fpecie non in genere attulerit authoritates Sančloriim pro oppolita opinione ? ubi nec unum legitime citavit? fuse ollenduntMaraccius. Waddin-gus. Cifmontani. & nos breviter infra Cap. dicemus Hic vero animadvcrto,quod unicum locum ex S, Thoma producati & nec illum bene allegete prout in fonte ipfo invenitur. Verba Caietani fant : S.Thomas de ^Aquino in p. q. a. 2,dicit: B, Virgo M^Kl^ ì quia, fuit concepta ex commixtione parentirnij originale peccatum contraxit. Ha:c non funt genuina S. Thom^ verba^ fed: Beata Y irgopsccatum originale contraxit ? mm fuerit concepta fecmdàm carrus CGncupifccntiam 5 ex cormniflione maris & fosmincc. Hic locus, quem fenfiim häbeat, paiilò poli: dicam^ Ci-tavit etiani Caietaaus alium locum ex S. Thofna pro pia Sen-tentia adduci iolitum^ aii in fpccie & fideliter, judicet prudens Ledor. Verba eins funt : s\ Thomas in i. Sent* Immunis fuit ab omni peccato &ß qnccfimt ßmilict , qtm prohac opinione affe^ runtufy licet fcholafticà difputatione non finì iniigtia^ à iudicio tarnen yeraatis proemi cßs debent : quoniam non ex di&isfacilè yeras glof. f4S ) & expoßmncsYätionabileshabentibus ^ extorqueri debet h^c ßnguUris veritas > fed debent afferri authoritates Sanüorum &c. in jpecie &c. Quid fuit mi Caiecane obftaculi ? quo minus integrum D. Thom^ locum citares ^ nifi quia fupprimere volebas authoritatem in fpecie ? Ego apud D. Thomam fìc lego cita-tum locum : Talisfmpmitas B. Virnnisy qtm a peccato originali, t!r aäuali immmis ßnt. Annoii fumcienter fpecificata eft hxc authoritas ? annonexprimit peccatifpeciem aquo immunis fuit B. Vu'go ? fed videamus an Caietani opinio in D. Thoma_^ fundameiitumhabeat & authoritatem magis in fpecie , quam ßoflra. IL Locus quem zddacit, immutatus, ut modo dictum,ifte cft: B. Virgo peccatum originale contraxity cum fuerit concerna fe-- cmdum carnis concupifcentiam. de hoc : Dico primo, dubiuoi C C 3 effe Cäiet. Traü. de Concepta Maraccdn fide Caier» VVading. in Legat. Cifinant. in^r-' mam.U.egl coL 240. Caiet. Tra^. cit. c • Z>. Tho. 3-P' 272. ad 4» Caiet. cit. cap. 5> jpg ■ ORBIS V O T O K V M - eOc; an b^c fit genuina S. Tlioni^ Senteatia^ quid nt üipn notä-f.i* via I» Piitatur ium im non eile Opus D, Thomafr feä alicuiu^ ' Difcifiilij tum.quiä nialta continet longè aJiter digefta? quam in fcntentijs , tum quid magna ex parte alio ordine j tum qui^t ,?n:ilta adječla in (iimma, qua? non reperiuntur in fententijSj tum cf Ilici Scriptum fecundumin fcntenths ad Annibalduni nihil ali« d cü- quam Compendiunb & Summa q iixdam primi fcriptij uf Ma*fa- ; ne//, ßp» i cit. /r ^ s Scherl, tu Cant. ^nteloq. ii.feä^z. n. 14. C^iiet, in a, 2. >logii^ live Siiimnam concinnatam- 2. Pucatur ialtemqua^-ftio in qiia hxc v.erba reperiuntur fiippofititiao- Vt detui; S^iiuiniam totani eile vere, genuinumS. Thoin cum Sententias aliquas deinde fenior retračlavit. Hujus coniectura: nonnulla indicia dedi fiipra i. hujus Capitis? & alibi ; hic ad- fco Garzia Ord. Pr^dicatoriim > qui Angelici Dodoris Opcra^ correxit: air enim ad finem partium ; apcytilßmmneffe S\ThG-m.tra mutuajfe ex Yincemiofermc omiia, qu£ m di^obm Codkìhus de vitijs & virtutibiis /cripta reiiqHit, VrMeßit erJraYmcentm Thomayqmm à Yincentiofmnmè tradita y verofirnilius Thomamd Yiìicentio haufijfe doürinxmj non contra Yincentmm à Thoma* Sic Garziaapiid P, Scherlogiim. Scd nolo his immorari. IH. Dico 2« locumadduftumliveiuppofìtirius fit,five ge-nuinus, nihil ta men contrariari picie fententia; 5 quia 1. coiura-bere originale, duplicem habet fenfuni & fonat vel contraherè quoad debitum ^ vel quoad ipfam adualem maculam ; non autem folùm quoad ipfam atìualem maculam. 2. Contrahero originale? fupponit quantum eli ex vi legis ordmari^> non exeludendo fpeciale Privilegium. Primum fenfum de debito & aduali macula admittit ipfe Caietanus in hunc locumdiiTerens, Oport et enim aiit quod habeat peccai um > vel quod fit m pröcinäiißu periculo habendi peccatimy qmfquis cget falvari d peccato &c. Sup-ponitergo fufficere, quod quis habeat debitum , vel pericukim incurrendi peccatum, ad hoc ut falvetur per Chriftumndq; in-telligitde originali, ouia de hoc loquitur> ofiendere volens B. Virginem debuiffc redimi per Chriftum, ideoqi debuill'e habere vel ' ' • UBER III C APVT HL rel'ipfum pcccariaii vel pencalum inciirreadi iab diTiiiadionej non autein iitrumq: fimu]> vc-1 (oliiin peccatimi, lille vero hiinc {cofom ad mentem D. Thom^ iiU)» olkndi 9« & ulterius.hic darè Probo^ qniaS. Thomas contra gciites c. yo, difertè ait ^ ''Primo 'qiiidem affamendmn Cj% qtml dicitur Gm. Tuul 'Dominus DE YS hominem] &pöfmt euìn in Varadijpr.tceptttji et dicens : Ex mmii Ugno &c\ In quacunc] ; ahttm die comedms ex eo morte mone-m. , Sed quia ^Mamnec eo die qiio comedih aäu mortims efl^ oportet ßc intelligp qU'od dicitur morte morierisì ul eji necejßtati mortis ens addìBiis Wc. Ex quo argiio fic : Seciiiidiìm S. Tliornani ad-lìoc ut verificetur illiia Scriptiir^ : morte morieris 3 fetis eli ut Adam& ejus pofteriiiabeant necelTitatem iiioriendi; ergo edam adhoc ut veriiiceriir ifliid Apolloli : In omnes homines mors pertranfiit, in qtdo omnes peccai^erunt^ fatis eli: ut oinois homo ha-beat neceilirareiii coiitrahendi tale peccatomi licct aliqiiod Individuum adii non contrahat. Difparitateni non video^ pr^-fertim cùiii S. Thomas agnofcat caliim poiJIbileni^ quo aliquod individuiim feniinaliter propagatum ab Adamj fine peccato 0=-riginali conciperetiir, uti affent Ferrarienf. Yidctur ejfe demente S^Thom^ dkcmis^^ Senu q^i. a. ad i. quod DEYSpotmt parente s B. Yirginis fic in jìatii vix curare, ut prolcm juam [me originali peccato conctpcre poßhit^ Dices hoc totum in bonaTheoJogia concedi pofTos non äutem lecundiini D. Thomam : nam? ut^obfervat idem Ferrarienf. fton videutur bene interpretari S, Thom^ pofìtionem 3 qui dkumpeccatum originaleßc proportionari morti ? quod tantum ne-' eeßtas monendi correfpondeat necefßtati habendi peccatum» Sed re-fpcndetur $ etiam in Dodiiìia S» Thom^ pr^didiim difcarfam admitti debere.'ofiendo. Paulus no afleruit fineaìiquo funda-mento Scriptur^ veteris teftamenti ( fcdusi re¥eIatione)omnes ili Adam peccaviiTe, illud fhndamentum non erat aliiid^ quärn tcxtus ex Genefipaulò antérelatus : In quacunque autem die co^ mederis ex eo morte morieris. ergo hinc principaliter probatur transflifìo peccati primoriun parentiim in poileros ; ergo per noiiìea mortis non tantum intelligitur m.ors corporis^ fed etiam mimx^ feu ipium peccatimi» quo polito evidenter kqnitur pec- S^ T ho. 4. co'nt.gent. C. 5 o. Ferrare 4. cont.gcnti C. 50. Ferrai cit. cato aftiialiter contrado. Loqiiatur ipfe S. Thomas? & dicat quid per moi tem comnünatam ä D E O in Paradifo intelligat. In D.Tho: Commenti inGenx*2. C^net. Tru^. de Concert, cap. j. O R R J S- V O T O R V M' inqmcunq; die comeäcrts, 7r.crte ntorterls. Mie iteraHir &pey ß primo iìitdligkur neccjjims moncndi : unde tranflatio Symnachi ma* gis propriè loco illì:is ? tmHc 7norjeris ^ habet mortalis eris. Imlu^ àebatur ó^ ih t mors dmrniatioms ^tern^^fciluct carentìa vifwnisdh vin^ ; qH£per ili am tranfgrejßonem inct^rebatur» ^ ianua Taradiß daudehatur ó^c, Ecce clarè diwìkcm mortem corporis & ani-mx intelligit in illis verbis S. Tliomas- : ergo cum alibi expJicat qiiomodoìntelIiEcada fit pmia mortis ? explicat de poena utrì-uiq; nioxtis corpons & amnix ; ergo iiciit p^jenaa^mortis cor^ poralis fai vat per fblam neceiiitatem incnrrendi hanc n;^ >rtem> Ita pcenam mortis animar ? qux ed originaie peccatiun, falvat per folam neceflltatem incurrendi liane mortem : ergòficuti DEVS non obftaate neceilìtate iiicurrcndi mortem corporis^ab eatamen aliquos eximit ; ita non obiraiite neceffitate incurreri-di peccatiim originale:, ab eo tarnen 3-Iiquod individuumexime-re potefti imo dcfado exemiffecredendiis efh ciiod convenieìw tiffimè affignari poterit DEIpara Virgo. A nriind ergo ad ultimum locus ille fiipra addučtus Beata Yirgnpeccatitni originale contraxit duplicem habere poteft fenfum jiixta S.TIiomcs dodri-nam, nimirdm quòd coatraxerit^ vel qiioad acrualem infeäio-nem peccati 3 vel quoad debitiim foliìm ; quo fenfii aiitem S. Thomas id fcripferit aliuude diviuandum efh ex alijs locis ipfiiis doärin^. Difcurfiis hic ^ & mens D. Thomi.T agnofcirur ab ipfernet Caietano in eo libello, in quo alias non planè favet piar fentea-tise. Placet verbatim ejus aflertionem referre : Dicitur à ^eccatš originai mundatusì non fohìms quia contrada aäuali macula mun-^ daìus efi : [ed qui d maasla qmdem in debitö)& initio in propria per-fona fmdato &c, mundatus eß. l^cputct qtnfqmm de w-ca h,u phantaßa me proferrcy [ed vidcat D. Thomam in Trimam fecmdx a. 3. ubi inter alia trajat etiam illud ad Kom. 5. Ter unum hominem peccatum tranfiit in omnes ? & per peccatum mors : fujii-nentemyquòd per rnortetn ßfficit intelligere debitimi , feu reatum in propria perfonamorùsy quamvis nunqua?n aEiualitcr aliquis morere-tur. Ex quo habetur ( quòd cimi ^poßolus duo dicat) fcilicet qncd in omnes pervenir peccatum &?nors ; ficut fccundmn, fcilicet morsy fujjìcienter falvatur, exponendo mortem vai in aÜu, yel in debito m propria perJona ; itd & primum, fcilicet peccatum y falvatur expO'-nendo peccatum in a^u^rel in debito in propria perfona^ fec Ca-ietaniisi qnx chxè noftrum fìrmant diifcurfiim. Vnde habetur i pri- UBER nt CAPVT III. SOI à primo ad |ultimiim affertioaein fiipradiftam S. Tlioma? •• Vir^o pcccat/m originale contraxit intelligcndam efle de debito non dcadualiter contrado peccato. Et ciìm hic duplex fcndis uerbis D.Thoitó non contrarietun {ed corrcfpondeat, aliiinde uerò fa-üorabilia fint amplianda, odiofareiìringcnda ; non uideo quomo-do pmdenter D. Thoma* impinzi poffit hxc nota, quòd docucrit B. Vifginem adumaculàtam fuifle peccato originali. V. Alter fenfus"precedenti aiSinis eft^qiiòd contraxcrit quantum eft ex ui legis ordiilàri^e 3 per Priuilegium tamen à peccati aduali macula fuerit exempta. Hoc fine dubio fequitur j fi folum debitum contraxit > non aftuale peccatuin, quii talis immunitas à peccato Priuilegium eft, Quòd uerò hunc fenfum habere pollìnt D. Thom^ uerba darum eft ex fepè dia:is>prxfertim fujp. §. 9, per totum;ubi> ctìmdixerimus Diuum Thómam in uniuerulibus pro» pofitionibus de lege ordinaria, fenlper lócum dare priuilegio, idq;^ sd mentem ipforummetThomiftarum , facilè conciudi^poteric quo fenfu hic locutus fit S. Thomas. Joannes ä S. Thoma > uti fu-prä notaui> ponderans illum locum ex i: 2. q. 81. art. Dicendum quòd omneshommcsi pr^ter Chrißum folumex ^damdcriyati y peccat^m originale conty-ahunt , &c. cum multa de eo diffcruilTet, ta^ndetn fubnedit : Scw Caietanumy&Medinam fuper illum locum ex P^ima fecund£9 propofitionem D. Thoma in hoc fenfu accipere , quod fo--^m fit de fide omnes homines contrahere peccatum originale quoad de--bhum f non defaBo : ftcut eßde fide omnes homines habere debitim ffioriendi,non tamen efl de fide^ fed in opinioney an aliqui defa£lo non fint tnorituru HU videlicet, qui in ultimo fine mundi invenientur. Costerùnt communior D. Tbomàtinterpretatio eflyquòd loquiturD. T ho. inillauni-yerfali propofìtione y ex vi legis ordinaria , relinquendo femper locum privilegio, ita cenfent Ferrara &c.citat deinde complures pro hoc fuo alferto Authores. / umel, Lorcam, Aluarez,AzonSalas,Va!ea-tiam , Montefinum > Cornelium à Lapide ? quos fupra nos fuo loco adduximus. Ex quoconffcitur, quod ficutilla uniuerfalis propo-fitio folum intelligitur de lege ordinariajrelinqucndo locum pri-uilegioj ità poffit ac debeat intelligietiam altera rSc-^^^ Virgo pec^ catum originalecontraxitynimimmycotìtra.xit uel coatraxiffet, quantum erat ex ui legis ordinaria; y nifi per priuilegium exempta fuit fet,ac pra?feruata. VI. Praeter duas fuperiores explicationes textus al!egati,ad-uerto unam aliam, fortè magis ad literam. Secundum Dodorem Angelicuin » ut (up.^retuli 3 r. n. i. in verbo contrahendh intelliD d gitur Z). ThöJ\ l'Z.q. 81 loan. a i Tho. To. I. in j'l I J5. Tho. 7 JOZ o R B I S V O T O R V M ntfir or,h e lic ^-i s ai cauf^m > ut fcilicet tllnd iicxtuf contrahi^ quoti cum fit ca'tß ex necefä-ate tra^bi^nr, &c, id eft pofitäcaufa ■eil v^fyzäiaS} & ordo ad eif^jìi n polli cileni ; eft aecellitas; eft debitum uel exigentia huias uelilliiis etfedds>etiamfi eifečtds ačlii non poaatiir. Sic (iic in exemplo D. Thom^ maaeamas ^loquendo de corporalibus defečtibiiSj tili propriè dicmtur hos deftäas^contra-hcrc^^qiii cx debito peccati hos def^d^m incwrnmt. Non figaificat hoc, quod adii debeaat: habere taies defedas corporales ^ quia multi r^krifq; eiiifinodi defeftibiis carerib licet nonomaibus ; Sed figni-iicat ioiU!ii> qiiòdfappoffto peccato originali in hoc ilióue indi-uidiioj fìc debitiim feii exigentia j feii aeceflìtas^& obnoxietasad habendos talesdefedus licet adu no ihabeantar : eft (ut cum D. Thoma Philofophicéioqiiamiir ) ordj eff ^Slns ad canfarriy eft refpe-čii\Sy feu refatio eiiam caiifr ad cffeAj^n. Cum eriiò caiifa in ačiii primo imporcet foiUiii ečfečlu n paifi,>iieiii non adii exiltentein, confeaiieaLcrapparet 5 quo feafa dixerit S. Thomas B. Virgo pec^ caturri^origirixle contraxitco niniirù n fcnfliy quo defecliis corpa-raies concrahiritiir iuppofico peccato 3 noaa-Jl u fed porentiaj (ed exigcìi'cil A'cq; iti edam infiileado rigori uerbornm D.Thoii]^ habetur, qiiòdfokrn intelie^erit D. fhomas B. Virginemcoatra-xilTe debiiiun peccati originaiisjex eo quia in caiifa^id eft ia primo pareate(u:i cceteri homines ) à quo feminaliter derivata eft y hanc cxigentia riihiric reipecìiirii5& ordinem ad taìem^efFedamacqui-Inutjfìcuti aìlj, qiii adu oric^ioaJi peccato inquinantiioacquirant debitumj ex!gen.tiam.3& ordinem ad defeciiis corporaiesj niorbos, mortem &c. e riamfi deinde aliqiii nec xgrotcnt, ncc moriantur ex ipeciaÜ Proiiidentia DE I priiiilegiati ut Elias > ut Enoch, & ali), qui in fi le mundi inuenieatur, Senfiis igirur ilh'us Sentend:^ D. Thoms?'^. Virgo peccatms originale coìitraxit , ìl!:eeft; B. Virgo à peccato primi parentis tanquamcaufacontraxit debitum peccati originalis, quod dcbi:um eli ordo quidam , & refpedus ad pecca-tun? originale tanquam adeffeclam ; cum quo (tat i quod ficut caufìi non neceifariò adualemeifcdum refpicit > fed Ibliìm poffi-bilcnbicd peccatum primi parentis 5 non neceflariò poft fe rrahat in quovìs indmiduo maculam originalem. Sed adhuc clariora-» inuefticjemus. Vìi. Quando ambigitur de authoris alicuius opinione? eo-quod Sentcatia ab ipfo prolata uarìum fenfum contin^at; òporcct non fonimSententiam, fed & iìla qua? faitximx connexa funt per-pendere i & tunc ex coutextu totius difcurlus facile in cognuio- nern f LIBER m. ČAP-VT III. ^ ic-r iiern itenitnr ntvx fententia^>& opinionis. In noiirccafii anum eft > qxiòu vcrba D. Thonia? aliata Beata Virgo peccatimi crismale contraxit^ fcnru® habeant lìzrium, ut paiilò ante oftenfimi, & patebit etiam (xdiccndis. Qms autem (ir nerus fenfus^qiieni D.,Thomas intendit, non debet inue^ìigari foiihii ex ui, & propr^'ecarci,/ uerborum ; quii multi Dcdores, & ipfe qiioq; Thomas 5 fepiiis i proprietate uerborum recedunt^ &luq iiiintur improprie 5 ac inc--tapnoricci ueì metonymicè : lèd debet obferiiari totus contextasj & ea > qu^:: conncxa flint fententi^j ut eliciatur fenfus genuiniiSc Si igitur citata D. Thoma? Sententia nude & folitariè accipiatur fenfum uarium; , ut fupra ofìenfum 9 & iuxta uerbonim rff^oren iferè magis inclinantem in fententiam oppofìtam pixy habebit. Si uerò illa uerba conferantur cum aliis anriex]S5& totus in(^:?iciatur articulus^ conftabit ueruß fenias Dilli Thonii^ , quem egomelu'c deprehendere putoj nimiriim quòd S. Thomas nihil aliuci per pn^-^ diàa uerba^afleruerit ; quam quòd Caro Virginis ante aniniatio-nem infedafueritj S^ liabuerit remotum iiliiddebitum/euneceffi-tatem ^ animam quoq; inficiendi quando ipfi uniretur. Hoc meo iudicio facilè efì oftendqre. Nam i Je^^atur tituìus articuli: ytrum ... - ^^ Ö. Yìrgo fuerir fanHificata ante animcttionem,, qua^ritur de Carne Vir-giiiis, non deperfona ; de tenipore ante animationem feu Conce« pcionem formalem, no de tem.pore ipfius aniiiiationiSo ergo quando S. Thomas dicit jB. yìYgo contraxit originale , inrelligit ^Caro Virginis infečta eit ante animationem^ & habuit dcbitum, feune-ceflÌLatem ex ui gcnerationis humana: nificiendi etiam animam^, iuxtà dodrinam alibi traditam ä S. Dcdcrej cuius etiam nos ki--prà meminimus §. ?.. &c. Huc uidentur collimare illa> qu^ Ioan. ä S. Thema aduertic: D. Thomas nmiquam propofmt qimflioner^^ ^An B. virgo contraxerit originale: an vero fuerit pr^.fervata; fed utrùm fuerit fanUificata ante animationem ^ Olita cum in Conceptione S. Yir-gihìs attendante duo ; fcilicet & ptrjona concepta^ ut termmus, ; & a6iio ipfa gentrandi 3 feu concifncndi ; Ó" utrmnq; Conceptionis nomiìie figaifìcari jbieaty poffit ; mufuit folicitus D.Thomas cfu^rere deper^ foìi ty an fuerit prcefervatione privilegiata ; fed de acìione^Z^ de prin-cipijS) ex quibiis generata efl perfona; f dìicet anima yet carne ante ani^ m itionem^ an ex vi Jka induxerint fauBitattm in perfona, & cm\t fuit ipfi includere ab aäiinepnvikgium 3 & carentiam debiti contraheniì peccatunij hitc enim carentia ex ipfa affmiis generativa Jaìi£litate ^ privilef"uerit niundatum,& purificatumj& confequenterablatum ab eo debicum reinotum, ex cuius fubJatio-ne, & carentia per fe feguebatur > quod anitnatio fiue Conceptio formalis fuerit immaculata, & fiae originali peccato. Hanc fen-tcntiam escludere uoJuit D.Thomas ; nane impugnauit in articu-lo q. 27. allegato. Vnde quando dicit : ß. Yirgo peccatnm originale contraxit y incelligendus eit loqui de Game Virginis ante anima-tionem^ quòd illa fuerit infedaj & quod illa habuerit debituinfeu cxigcntiam ( prout alibi explicuimus ) caufandi in anima fibi umta, maculam Sc peccatum originale in perfona. Secando. Infpiciatur accurate totus ille paragraphusiin quo allegata fenrentia contineiur,&: conftabit de genuino uerboriLn fen-fu. Obiecerat ßbi D. Thomas in argumento quarto ; Si radix iiaj & rami : radix autem fiiiorkm^ ^uat par ente s eorum : potuit eriò S. Virgo fantiißcari etizm in fuis parentibùLs ante animationem. Hiiic ar-gumeato > quod tantum concernit Conceptionemfeininalem ^ ut refpondeat S, Dodor, non opus eft recurreread Conceptionenu formalem': loquendo igitur ad propofitumjrefpondet : ^Ad quar^ tum dicevÀHmy quòd duplex eß fanciißcatio. V na quidem toms mturd^^ inqumtKm fcüicet tota natura humam xhomni corruptioìie culp:e& fotndt liberatury & hcec eritin refurreäionc. ^'ia veroeflfan^ißcatio perfona[is, qfi£ non tranßt in prolem carnaliter genltam, quiàtalis[an^ ^ißcatio non rcfpicit carnem, fed meutern- Et ideò ß parentes B, Yirgi^ nisfiéermt mmdatid peccato origtn üiynihilommHS B* f irgo peccmm originale contraxity cum fue it concepta fecmdüm carnis concHpijcenti-dmy ex commißione maris > & fcemin£ : dicit cnim sA^igu^inus in libro de nuptijSj & concupifcentia> omnem qiu de concubi h /i,ifcitur, carmm effe peccati^ Qiiis hic non dare uidet^de quali D. Thomas loquatut nonfolüm ConceptionC) fed etiam contrazione peccati ? Obie-öio erat, parentes fuerunt (antìf>ergò B. Virgo ante animationem in Conceptione feminali fandificata fuir. Refpon/io eiì: : Etiam/i parentes (anäi fucrint quoad fuam perfonàm , non fequimr quod ideò etiam feminaliter conceperint lančtum fcetum 5 pel quod & LI3ER ni. CAPVT 54. joj Virgo in ipfo eorum fe/iiinc, aot carne ante animati onem fančliff-catafueritj quii pcrfooalisfandifìcatio parentum non tranfìt ixi^ prolem: fed mhilommüs B. Virgopeccamm onginde comraxit} quando ? qiiomocio ? ante animationem in feminali fui Conceptiono» in carne nondum animata ; contraxit,non peccatum originale formaliter,/ed caufaliten feu radicalitcr; id cft contraxit debitum>& cxigentiam ad originale peccatum ačtu habendum in animatione, niß fpeciali gratia & priuilegio praffeniaretiin Ac proinde nihil hoc loco D. Thomas pronuntiauit adiierfus piam fententiam^quiä iuxtähanc probabiliter concedi potelt > quòd Conceptio femina^» lis B. Virginis > quando fernen S. Ioachimi, in utero S. Anna? rece-wum eft> fuerit more cceterorum hominum^cum illa originali in* feÄione, & remoto ( ut aiunt) debito originalis peccati, & tamea anima prxferuata ne ä taJiter concepto ßmine aut carne iniìcere-tur> ne in unione cum corpore aäu peccato originali macularetun quac bene notanda funt etiam pro aliis eiufmodi locis in D. Tho-ma > cuius intentio tota fuit cum S. Bernardo negare fanditatem^ .Conceptioni feminalb non autem formali^ uel animationi. Sed de hoc codem loco adhuc nonnulla fequenti §. fubnotabo. J. X X X I y. Explicatur uberius idem locus cum annexis alijs argumcntis, & refponrionibus ejufdem articulu QVar>doquidem aduerfse aflertores fententia: in pra^fato arti« culo 2. quafftione 27. p. maximam uim collocare folent» uideiidum eit,utrùm in aliquo loco^pra^ter allegatum>quid* piam reperutur, de quo meritò triumphare poffint. Hoc ut pra:-ftemus, necelTe dì totum articulum percurrere > & argumenta S« Dpdons pro & contra ponderare. I. Primum argumentum ( nam de titulo paulò ante didum ) j quòd plus gratin efl colUtim Yirgini M atri DEI y quàm alieni Sanalo- i rmi:fedqmbußamyideturd]ec^on€e[furny quòd fanüificarentur ante P* animationcm, ut leremi^e, ut Ioanni Baptiftse, ergo multò magis B. •• Virgo ante anmationera fanäificari potuit. In hoc argumento^nihil reperio , quod pi^ kntcntix aduerfetur, quiä licet non defuerint olim, & hodie etiam nonnulli afferant a Caraem B. Virginis^ imò D d 5 femea D. Tho. \ \ 'S^ UnjcL Ub. de 'Concept, Virg, f. i8. io5 ORBIS VOTORVM fernen pareritnm eins in Conceptione feminali piirificatum fiufToJ ccminunior ramen Scntentia id negat, & fandificationem B. Vin ginis in ipfo inrtanti animationis in fenfu.compofito aftlrrnat.Bsnè >:)roinde refpondet D. Thomas negatiu^ ^ authoritates de knäi^ icatione leremia?, ac loannisBaptiita^ explicat^quomodointelligi debeant. II. Secnndiim argumentom eft defumptum ab authoritato S, Anfeimi : Conveniens fuih tit illa Yirgo ca pmitate niteret^qua ma^ iorJuh DEO nequit intelligh &c.fed maiorpuritas fuiffet B.Yirginis,ft nimqmm anima eius fuißet inquinata contagio origina'ispeccathergò hoc ei p'i\2ßitimi fmtjUt antequam animare tur caro eiusy fanciißcaretHn DifficiÜor hic locus eft 5 eludabimur tamen ex difticultate, fi ad-uerterimus ^ auid intendat probare. Intendit in hoc arRumentoS. Docftonficut & in coeteris probare j B. Virginem ante animatia-nem non fuiüe fantìificatamo loquiturergò de carne foluinB.Vir;-ginis non de periona^. Qiiod iiutemhic faciat mentionem anmx, dicatq: Si nmìquam anima eins fuiffet inquinata contagio ortgmdis pacai i, uidetur fupponerejquòd aliqiiando fuer-t inquinataonginali peccato. Sed uideamus quid refpondeat S« Dodor, Dicenàum^quòà fi nunqti xm anima E. v ìrginis fuìjfet contagio origmaiis peccati inquina-tay hoc derogarci dignitati Chrißi 5 fecundüm quam efl umverfalis wmh um Suvator. Requirit ergo S. Doäor, ah'quid in anima Virginis* proprer qaodChrifliis refpedu illius dici poffit Saliiator. quid porrò lilud ? coiitagium originalis peccati> Ecce quam caiitè ioquitiir S. Doctorne l.iedižt fpecialepniiikginm Virginis? non dicit originale peccaLum/ed contagmm originalis peccati ;ut denotet quid requ.rat in Vn\gine> nimirüm quod faltem habucrit debitumillud quod eft infedio carnis ; ut anima eius uniretur cariiiinfe&e licet in ipfa unione fanda? & macula? expcrs : ut habuerit anima fai-tem poffe peccare 5 polle originali peccato maculari, licet noru adu macularetur: hoc quippe fonat iila u'ox contagium dedufìaià nerbo contingo. Vnde fenìus prardidorum oerborum eft > fi nun-quam > uel nullo modo anima B. Virginis contigifìet y uel ccfniuiì« tìa fuilTet carni infed^r> & habenri refpedum feu debitnni peccati originalis, non potuiflct redimi d Ghrifto ; quia ut Chriftus fit Re« demptor alicuius anim^ , debet faltem dia habere debitum peccati ) feu neceflitatem eius contr^hendi 5 ex ui legis uniuedaliSj quod uerum eft. Non difputo id aegei ex co, quii nifi caro iafečla fiiiilet 3 & conrcqaenter debito in aiiima rcfiidiiietvion fiiiflct B. Virgo redeinpta per Chri-itiim, Quod aerò hxc futnt mens D Tiioma: in pr^dičto loco> e--uiiicicar erigili exfubfeqiijaa ccx:u ; nam addii; : Et ideò [ab Chri-^ ßo qni fdvji^iiijd lad giiity tmqii im Sitor^ma-xìmi fìiit B' Yirginis purit.is. Haiiis comparatioais cnergiam non lemel fapri cxpeadimus. Sed & ipie S. Dodor inagis (c cxpìicat iiibiiia^cris : Chriiìns nullo m)do contraxit originale peccatrsm^ fcd in ipfa fui Conceptlme fiiit fa.i&us^ fecmdàm ilh^^ L^ica Qn-od enrrn exten.u ^^cetar^anBn n ^ VQcabitnr Filìus DEI: fed Beata v irgo contraxit cjmi--dem originale peccatmfh jtd ab eofuit mimi xta^xme quam ex ut ere na--fceretm\ Loquitiirde Coiiceptione materiali? qu^r in Chrifto fimul -fiiit cum Coaceptioiie formali ; quid ut docet S. Tiiomas ex Da-mdccaO)fiiitSmid caro^fim/dDEI Ye^'hì caro^ßnmlcaro onim ita ani-mx rathfìzih & mteiieändu In Chrifto igitur ipfa carnis? uel corporis formatio fiiit expers infedionìs ; at in Virgine caro fìiit in-fectaia leniii fupradido. Ac proinde iicet prima fronte in hoc tex-tu üideaturS. Thomas contrarias effe pix fententi^^, nihiioininiìs, fi combineatur priora cum poitenoribas > nihil hic aJiud allerit » .quam quod ante animationcm Caro Virginis non fiierit landa. 2. 'Qaodaaima Vn-ginis non fueric camliberaab originali ^ qii liìi^ ■Cnriitiis> quid hoc derogaret dignitati ChriiH. Qnòi B. Virgo faluari d Chrifto indigiierit, tanquam uniuerlaìi Sauiatori : quaf^ -omelia conformia iunt pix fenre nix. Non enim n^^zt pia Senren-- tia B. Virginem eguiiTe laluari a Chrifto ; non afllrit etiam illani^ • 5equè libera m fuiffe ab originali ac fui t liber Chnftus ; non aC-rit . fanftificatam ante animationem. Id uerò quod fequitur : Chnflus ■ nullo rn do contraxit originale peccatum &c.jed B.Vi^^go contraxit qui-djm originale peccatum > /éi ab eo fuit mundata antequam ex mero na-:fceretur'. non aliter incelligi debet> quam in fauorem pix fencen- ti^s tum I. quia fideberet inteìligi quòd B. Virgo adu concraxerit • originale peccatum, S. Thomas non loqueretur confequenter , fed ^iìbicontradiceret. Nam immediatè ance dixit: Sub Chrifto, qui fai- varm mindiimtymaxirnafHit B. Ytr^inis puritas , quod irquiualet . huìc propofirioni : B. Virgo intantum fuit minus pura quàm Cbrißus, quid iìiàiguit ab impuritate faivan per Chrißumy Chrifius autem falvari ■ nìn indigiiit taniuxm univerfalis Salvator. Indigere uerò faluari ab impuricate^ud peccato; nó eft foiùm liberari à peccaco^quod quis . . habet; s. Tho, j' a. 2. ^ Darnafc. L 3. c\ 2 D. Thö. I p. <7. 27. a^ 2. ad 2 D. Thal ^ tb. ad " io8 ORBIS V O T O R V M habet ; fed, qmd uel habet, uel haberct nifi pr^rliberarctur, ut fa-' tetur Caietamis in hunc locum. Ciim ergo dicat S. Thomzs Sub Chriflo, qui falv ar i non indigiäty maxima fnit B. Yirginis puritas foliiin debitumcoatrahendi peccati originaìis attribuit B. Virgini, pro-pter quod faluari, id eft pritferuari indignitene contraheret adu; alioqiiin noneffet eius puritas maxima fubChrifto. Tum 2. quii dicendo Chrifius nullo modo contraxit originale peccatum, fupponit plures modos contrahcndi originale peccatum i qui aflignari noni p^olTunt, nifi quoad debitum iinixs , alter quoad a dualem ciilpam. Et quid ftatim fubdit B. Virgo contraxit quidem originale ijieccatum intelligidebet, quoad priorcm modum, (cilicet quoad debitum-.» adhoc ut uerum fit, quòd fub Chrifto maxima ftierit B. Virgitiis puritas, Tiìmm 3. quia utimr hac uoce contrahity qu^ (praeter fu-pra notataìpropriè folùm debitum refpicit ;dicimus enim contra-xi debita , contraxixs alienum &c. non autem contraxi humilita^ temjcontraxi fuperbiam, contraxi gulam,contrari temperantianii q\xx funt moralia &c. dicendo igiturS. Thomas : B. Virgo contraxit originale peccatum y locutus eft de debito> non de ipfoaftualipeccato. (^òd autem hac noftra tempeftatc in fcholis hic modus lO' quendi contraxit originale peccatum tam pro debito, quam pro a-čtuaJi peccato ufurpetur : & magis pro hoc, miam pro ilio ; idfané fufpicorexabufu proucnire;& quidem occanonemodiloquendii quem ufurpauitS. Thomas , utpote cuius doftrina paflim m fcholis recepta eli: quem modum loquendi Thomift^e in magis impro-prmm ienfura trahentes diuturno abufu efìecerunt, ut aììi quoque iìc loquerentur, & plerumq; intelligerent per illa uerba contraxit originale peccatumy atìualitcr infeda eft originali peccato ; ciim ta* men S. Tnomas aliter intcllexerit illa uerba, nimirùm quoad debitumi» non quoad culpam. Tum 4. quia addit hoc loco S. Thomas: Scdab eo fuit mmdata antequam ex uts^o nafceretur. Illud antequam cxtenditur ufq; ad primum inftans aoimationjs, illudq; includit?& licet non dcterminet quando fuerit ab originali mundata , id eft pra^feruata fatis tamen colligitur loqui de primo animationis inftanti ; ex eo, quia negat in hoc articolo mundatam ante anima-tionem : & fimui aflerit in Conclufione quod Sanäificatio B- Yirginis fuerit pofl eins animationem. Id eft prout alibi aduerto pofterio-ritate natura, non pofterioritate temporis codem tamen inftanti temporise HI. Tertium argumentum in hoc codem articulo pro parto afSrmatiua i^uòd B, Virgo ante aoimatloaem fandificata fiieriu addudc UBER IIL CAPVT III- §. 54- 20p adducit S. Thonus e:^ cclebrationc fcfti O>nccptionis. Quidam eclebrant feßuni- Cmcepmms B\ Vii^gmis : ergo vidctrrr qubd in ipja fud Conccptiont f^erit ßnba^ ^ & ita qmd ante animatiönem fuerit fdn£li^ ficata^ Hoc argimieritum plane eft pro pia Sententia^ik muko ms.-gis refponfio D. Thomar, quia inqiiit : Talis celebritas non eji totali-^ terreprobanda, iicet Romana Ecciefia non cclebrct, fed folüm telerei confuetudinem aliqiiamm Ecciefiarum. Qmd diceret hodk ü videret etiam i Romana Ecciefia celebrar! feftumConceptionis? Notandum hic eft> quòd D. Thomas loquatur de ConceptioacLj materiali five feminali, non de formali ; tum quia nufquam repe--rküxhzncvoccmConceptio ufurpaffepro Conceptione formalbvcl animatione ; fed ubi de hac agit, vocac mfufionem anim.^^ anima-tionem> inftans infufionis animar^ &c. tum quia non bene adderet lila verba : & ita quòd ante animatiönem fuerit fanßificata, ü enirrUj per nomen Conceptionis intelligeret animatiönem 3 nonfeqiiere-tur quòd fi Conceptio fuit fantìa^B. Virgo ante animationein fiiC" rit fandificata, (ed folùm quòd in Conceptione ipfa fhc rit iallCXi-tìcata. Hocfiippofitoj nihil mirum, quòddicat S. Doftor : l\ec tarnen per hoc, quòd fejìum Conceptionis celebratur 5 datur mtelligi^ qmd m fua Conceptione fuerit fanßa : fed quià quo tempore fàn^iifìcata fuerit ignoratur > celebratur feflum SanÈlificationis eius potiùs ^ qiiàm Con^ ceptionis in die Conceptionis ipfius. qusr veriffima funt 5 & conformi^ pix fententi^, fačla illa fuppofitione quòd per nomea Ccnceptionis intelligat feminalem Conceptionem. Nani paffim doccnt Theoiogi 5 quòd non celebretur ab Ecciefia Conceptio feminalis, fed Conceptio formalis five anirnatio, qua: eft proprie Conceptio B. Virgi-nis ( quia ante animatiönem cit foìàm fcstiis, & corpus 5 non au-tem creatura rationaJis vel ipfa B. Virgo) licet aliqui antiqui etiam Conceptionem feminalem celebrari docuerint. CeJebratur igitiir fecundùm D. Thomam in fefto feu die Conceptionis B.Vir-ginis non ipfa Conceptio feminaJis, fed Santìificatio B. Virginis ; id eft illud mftans, quo B. Virgo fimul animata fimul fandificata^ eft ; five illud inftans , quo corpori organizato inhifa eft anima B. Virginis fanda^, & inmiaculata. Caufalis illa ; quià quo tempore fanŠificata fuerit ignoratiir, cskbratur feßum SanSìficationis eius po-tinsquàm Conceptionis. Non deftruit fenftim modo relatuni? quiii^ potius confirmat. Nam ita accipi debet ^ quòd ignoretur, quo tempore fit animatum Corpus B. Virginis> & hoc verum eft etiam in pia Sententia ; & confequenter ex hoc ignoratun quo tempore B. Vxrgo fandificata fit; cum enim iater Phyficos & Medicos conE e tro- J. Tbl. ad 4. 210 ORBIS V O T O R V M troverfia lit ^ qiiwiiido in materno utero fa:ms animetur > meritò dubitatur de tempore detcrminato animationis ; & meritò etiam S. Thomas dicit : quo tempore fan£lificata fuerit ignoratUYy jfiquideiiu fupponit eodein tempore animatam & fandificatam. An vero B. Virgo eodem die 8. Dccemb. quo materiaJiter concepta eft^etiam formalicerconcepta, feu animata fìt fuccclfivè > prout aliqui Reče ntiorcs piè doccntj non eft hiiiu^ loci ; quii S. Thomas de hac opinione nihil infinuat. Videatiir Prooem. lib. Primi huius Operis ubi cam difcatimiis. III. Reftat quartum argumentum fcntenti^ aflferentis B.Vir-gmem fandifìcatam ante animationem in ipia Conceptjone femi-nali> cui S. Thomas contradicit refponfione oppofita ; /ed quanui adverfari; in fuum renfum> immeritò quidem , fed tamen trahiint. Argumentum eft : Si radix fan£lay & rami y radix autem filiorm funt parente s em^um :potHÌt ergo B. V irgo fan&ifìcarrirì fuis parentibm m* te animationem, hic iìlud ante animationem extendit ad anterio-ritatem. etiam Conceptionis feminalis ? & vult arguere Beat^r Vir-ginis Couceptionem (eminalem fanftam faißc j quia antea parea-« tes eius fanéti f-lierunt. Refpondet autem argumento ipfemet > di-llinguendo duplicem fandificationem ; unam natur^e > alteraiiu perlon.-e ; & docet fdnóèìHcationem natur^e^ qux eft liberatioab 0-mni culpa, &po£aa ; fu turam in refurrečlione i fanäificationeitLi verò perfonalem non tranfire in prolein 5 ac conrequenter Jicet parentes B. Virginis fiierint ve! fuilTent fancìificati fandiHcationc pcrfoinli antequam conciperetur ab ijs B. Virgo feminaJiten non ideòtamsn B. Virginem (an(äam>& fine peccato originaliconcipi oporcuiiie. Hic clh verus > & genainus S. Thom^ feiifus ? iJlis verbis exprefiiis : Et ideò fi par ente s B. Yirginis fuernnt mimdati d peccata onginxlij nihUoììùnùs B.Yirgopeccatum origimle contraxit yCumfue-rit concepta fecimdtmca.rnis concHpifcentiam^& qus non debent inteJIigi in modo Indicativi ? fed in modo Potentiali rquia noa^ adftruTt abfoliitè S, Thomas quòd parcnres B Virginis fueriat fanéti? & mandati ä peccato originali in ordinc ad iribuen iamìandi-tatem proli concipiend^ ; neq; etiam adftruit abfoiUtèj quòd B. Virgo contraxerit peccatum originale j. fed utriimq,\eft conditio-aatum;& habet huncfenrum;Eriamß parentes B, Virginis iuerintj vel fuifient mundati ä peccato originali antequam B. VirgineuL» cönciperent> ex eo ramen non fequitur ? quòd B. Virgo in'Conre-ptione fua paffiva libera fucnt ab originali peccato? quia fančcifi-catio periGuaiis non tranne in prolem carnalitcr genitam. Qui5 bic UBER III. CAPVT^IIJ. ^ mi ' hic non inaniicfte adverrir .iü quo fcnfii D. Thomas dixcrk Beata y irgo peccdtura originale contraxit. Non eli ergo afiertio ha:c ab folata] Ted refpediva? & conditionata incliidens hanc hypothefim: fi non eft aJiter fanäificatä, quam in parcntibus^quatenus illifüc-ruiit miimlati ab originali ; ipfa non fuit-immunis ab originali peccato. Et hoc fine dubio verum eli 3 quia nemo eft fanftus fan-ditace aliena^ fed quifq; fui. Igitur conditionatè & refpetìivè hoc afierendo D^Thom^is, non nega vit B. Virgmem immunem fuiffe^ ab originali in ipfa animatione fua, feu Conceptione formali paf-fiva. PrMereà ciim ibi addat : Cum fuerit comepta fecundmi carnis D, Tht). concHpifcentiam ex commiflione maris & fcernìn^ : dicit enim ^ugujli--ms in libro de Isluptijs & Concupi^fcentiayomnem qu^ de concubituna--fcimr carnem effe peccati. Sacis infinuat fe loqui vel primo de lege ordinaria) & quantum eft ex vi natura? ac generationis humane, à qua tarnen Privilegium non exciudit, ut f^pius ditìum ; quafi di-ceret sSandificatio qua fancäificati fuident 3 vel fuerunt parentes> non potuit tranfire in prolem ^ac fančlificare feu immunem ab riginali reddere B. Virginem ; quia nihilorniniis ipfa concepta^^ fiiit feminaliterfecundum carnis concupifcentiam> qux ex vi legis ordinaria & univerfalis poft fe trahit maculam originalis peccati : quod totum veriffimum efh Interim cum hoc ftare poteil:, quòd B. Virgo non in parentibus (ed in feipfa fuerit fanciincata ; rioa^ ante animationem, fed in animatione > vel poft animationem po--fterioritate foliìm natura? ; non fecundlun legem ordin aFism ) fed per Privilegium: alterum hoc loco afleruit S. Dodor exprefsè quia ^qua^ftìo erat de fandifìcatione ante animationem ; tacuit,quia non qui^rebatur de fanótificatione in animatione. qucd tamen^, zhbh ut vidimus aperte docuit. Vel fecundò loquirur de contrazione debiti remotij & infezione carnis prout fiiperiore explx-cui: propterea dick ex S, Augultino de concubitu nafci carneia.. peccati. Hìnc vaidè rniror Caietanum, quod ex hoc unico loco, yeluti fortillìmo propiignaculo oftendere voluerit in fpecie non-j in genere à D. Thoma dočlam & defenfam Conceptioaem macu-iatam B. Virginis ; cùm ut oftendimus pqtiiìs pro Immaculata Conceptione non unum (iippediter ^guaientum«. Scd ad alia V ' £e t §. XXYV, Ml o R B ì s v o T o R v M X ^ X Explicatur alia loca ex D. Thoma Jn quìbus videcur piae Sententiae contrarius elFe. VIncentius Bandellus gloriose : DoSirina D. Thométah Yr^ bitno approbxtafuity in quct pluf quam in v^inti locis contrih ywix riimtraditur, fcilicet conceptctm in peccato effe. Nondutn . legi lociini, qui magis faverct Bandeiii Sententi« faltem apparcii-di* ter > quam eum de quo fuperioribus duobus §§. immediatè egi-mus : & quii in ilio non traHitur conceptam in peccato effe B.Vir-^iaero, prout oftenfum eli > multò minus id tradetur in alijs fimi-ìibus locis ; utide fuperfluus videri poflet hic labor, nifi propter juniores aliqui loquendi modi nonnihil meliiìs explicandi ellent, ; Conquìram igitur tot loca > quot potero, qua? pro contraria opi- nione facere putantur, ut collatione fada horum cum alijs pro pia Sententia relatis, clarius conile t de mente D. Thomas, tómiis locus eli > in 2. Sententiarum Primi Scripti, ubi qu.^rit S. Doftor* >. Tho. iu Ytmm ßt necejfe omnes homines nctfci in peccato originali.Et refpodet: diji, 31. Dicendum, qmd neceff trium eß omnes j qui ex ^dctm gemranturper K 1. viam coitüsy peccatum originale trahere. Kationem ai^ìgnat : jld ejfe i enim origindis duo concunimt, fcilicet defe^ns quidam principia riatU" r.t bum inčt confequens : & itenim quod fuerìt in poteßate miturs > ut ißo deferta careret, vel non y fine quo rxtio culp^ in hoc defedili non ef^ [et quafi diceret : Natura humana in capite fuo & primo parente corrupta, in omnibus individuis naturalirer defcendentibus ab ilio capite defeduofa eft, & peccatum trahit,quod habet ratioiiem 5. Tbo* culp^? quiä roluntarium tati natura^ in Tuo capite fuit. Vnde äd If, fìnem fubdit : R ttio yoluntarij in omnes, qui ah eo naturam humanm accipiitnt fimtil cum defeBu tranfj , & quid genitum naturam recipi^ d generante^ & patiens ab agente^ ideò omnesyqui fecundumfeminalem \mione7ny qua efz virtus aSitva, ab ^dam dejceivìunt > oportet quoi in cr^lpaorigmaH nafcantu^. Locus illc nihil aliud continet, quiin principia generalia & legem univerfaliter latam , qu^e tarnen legi-fiacon non auFert poteilatem per fpeciale Privilegium eximendi aiiquod indinduum» Et quid nec vcrbulum additur de B. Virgine^^ non facit etiam contri inimunitatem cius ab originali priviiei^ia-wn ; quin potius multa font in eo articulo ? qux fuadent D. Thomm L I E E R I n. C A p v T 111. §. i J mam etiam Jiic pi^r fcntcoti^f acifavifle > uti inpri oftendi §. p. & alibi (mpius, ut proinde hic morari non debcam. Ii! Alter iocus occon-it in 5. d. ubi air S. Thomas : Dicen^ àimi ? Sancìijuatio }ì. Xirgmis mm potmt effe deccnter ante infu-fionern amm.ty quid capax mndmn erat; fecinec etiam m ipjo in-' flauti rafiißonisy ut jcÜKet per gratiam tmcfihi inßjam confervaretury ne ciilpam origimlemincurrcret, Simiüa habet ad Annibaldiim Card. q\xx mperius §-15. n. 3. cxpendìmus. Fateor qaòd locus ilk fi non elt fappofidtio.^ meritò Jcdorcm perplexum poffit reddero; quia vix clariüs vidctur pofTe pro oppofita opinione Joqui Dočior Angeiicus. Nihilominiìs fi ad caufaiem oculos convertamus, Ilatim iliucefcet venis D. Thoinss feiifus, quem his verbis exprimere voliììt ; addit caini : quia fic non comraxiffet originelle^ fìcutnec Chrh-firn. OàmàìcufìcHtnec chrifltisyvxiìt dicere quòd nec habuifrei: čiu pcccatiim originale? nec debitum 5 quia Chriitus neutrumha-fouit ^ ergo pr^cedentia verba iìc incelligenda funt > quod non po-tuerit fandificari in ipfo inftanti infufionis taJi fandificationo, qux tolleret ab il!a, & peccatum originale & debitum; hoc fonant ^erbailla : pergratiam tmcfìbi infufam confervaretur m originalem incurreret. Quod etiam pate t ex alijs annexis vcvbisCknJius enirn hoc ßngidariter in himmo gentre habetyUt redenta ptione non egeat. quafi diceret Chriftus hoc habuit fingulare, quòd nec indiguerit redimi à peccato ; quia nec peccatum habuit > nec debitum peccati. B. Virgo autem debitum habuit, non tameji^ ipfum peccarom ; &ratione debiti 5 quia confervata eflneačht peccatum incurreret, fafiìcienter dicitur redempta. Non potuit autcm taliter fandificari^ ut edam ä debito libera effet ficut Chri-ftus quii fic non eguiffet redimi > & derogaret dignitati Chrifti, €jui folus non indiget redemptione. Caufalis h^c eft ad mcntenx-. D» Thomx, d^ Sententia quòd B. Virgo debitum habuerit jafi vero reipfa tale debitum B. Virgini attribuendum fit, & guomodo re-dempta? hic non vacat esaminare 5 ubi folum de Divi Thomaefen-tentijs agimus. IIL Tertius locus ibidem habetur: B^ata Virgo in peccato ori-^ ginali fmt concepta. Hic locus plerumq; folitariè citari folitus,mul-tos fefelHt etiarn docìiffimos viros, qui non recurrendo ad fòntes » non combinando unum locum cum alio, circa mentem D. Thomx dubi) hcxferunt, ciìm in primo Sententiarum legerent : a pecca-'to originali^ & atìuali immunis fuit. hic vero, in peccato originali fuit €onc€pta. Vcriìm fi contcxtus infpiciatur> manifdlum erit, quòd Ee ? hic D. Tho. iì 3.difi q.l.a^ !<» nibald. /i, j, dijì* ^tìj f • un, ' [ S- Thò. ; d. q. \ a. i O. Tho. "iieremb. .XcCpt. xp. 17. Hn)c. HI 2 de ^ O R B-1S V O T O R V M • hic D. Thomas fokim loqaatiir de Conceptione feminaHB. Vir-ginis) in qua ftiit peccatiim originale caufalkcr ; id eft caro ììh y & iubftantu corporea; oxix in Conceptione fcmiriaìx ioniiari ccxpVf ut animaiii Iidì infii- habuic exigentiam quandam ex natura (ha lam 111 ipfa iafafione inficerete Nam ideò ibi pra^niifit DoäorAn-gchcus : In [ìatu parentes eìus curati non fmnmt > ut prolem juam }ìne originali peccato conciperc poìjenti & ideò B. Y ir%o &c. parentes non concipiiint aniinam vel peribnam>. quir cit iubiečlum gratile & peccati? kd (blùm lernen & caniein. Subdit S. Dodor : Vropter quoti B. Bernardus ad Lugdun. fcnbit Co?iceptionem illtus celcbrandm norieffe^ Qaaìfnoerat: VtriimB, Virgo fanBificata fu cri t ante quam Conceptio carnis eins jmiretur : ad quam rectè rclpondit S. Dodor, qiiod nullo modo m parentibus fanäijicari potmt 5 quiiSanòtificado eft pcrFecdo perfonalis , qii?e nontranfit in proiem, nificuretur ipfa natura 1 qiva vero in parcntibus natura curata non fuit > Conceptio illa 5 qua feminaiiter in utero S. Anna? B. Virgo concepta-i eit non cariiit infedione illa? qu ut fupra dixi, aliud non re-prehendit in Canonicis Lugdunenfibusjquam celebrationem Con-ceptionis feminalis> qux ianfta efle non potuit defečlu capacitati« fubieäi. Hunc effe genuinum D. Thom^ fenfum hoc loco clariiìs adhuc colligituo ex ijs qu.^ mbdit : ^d 3. dìcendim, quòd concubir tiis^ quo B> Virgo concepta fuit meritorius ereditar, non pergratiam 0-rnninò pitrgantcìn naturam ^ [ed per gratiam p er fi ci e nt em p er Jonas p rentum : & ideò non oportuit ? quòd in prole conceptayflatim SanSlitas effet. Ecce in feminali Conceptione negat fliifle fanditatem, non in formali, de qua hic non agit : unde intelligitur illa D. Thomse Sencentia B. v irgo in peccato originali concepta, eo modoj quo (upr^l difcurrimus de alio fimili loco. PoHet etiam hcec fententia intel-]igi refpeftu parentum^ quod parentes ^ qui conceperunt B. Virgir nera habuerint pecca^-uin originale non pro tunc quando coiicir piebant, led quando ipfi concepti & nati Fuerunt. Sic quidam a-pud Nicrembergium exponunc illud Innocentij III. cum Evam D-ETparir contraponens ait : Illa fuit fine cuha producta > fed produr xtt in culpam : h£c autem fuit in culpa produci.u fed fine culpa prodiir xit. Non dicit, fuit cum t ulpa produda, fed in culpa, ut ortende-rei fubiedum huius tulp^> non die ipfam Virginem,fed parentesi Veram prior loci exph'catio videtur conformior dočirinse D, Tho-tnx. a1ì4;3 fimiics pr^tcreo^ quce fup. addučte funt 32, UBER III. tAPVT III. 35, IV. Qaartiis locus efl ib. ubi dick : Dicend/m efi^ quod Caro tìrnjlh fecundàm qi^odfuit in V tmbHSy&etiam in ipß E. Yirgine,p£c- JD. Thö.ir^ 3. q. catoinfeäx fisUyfed mipßaß)mptiöne abomm ^ a t gata eß. Nihil etiam hic contri Iiinocentiain originalem DEipa « "" * rx pronuntiatur, feci potiùs pro ilia novum fuggeritur argumen« tum. Nam Caro Chriili, de qua hic loquitur D. Thomas^ non mit in B. Virgioe ilJa numero caro > quam nabuit B. V. in primo ani-mationis inftanti ( juxtä probabikm fententiam ) fed alia qux fuc« ceflü temporis accrevit, priori fenfim deperdita. Et licet eadem numero fuiffet > quid tarnen confentientibus ipfifm et 1. iiomiitis^ illa caro in utero laltem poft animationem mondata fuit, non po-tuit dici in Filij DEI Incarnatione vel ante Incarnationem? & ante Spiritus fandi obumbrationem caro infeSa j guod ergo dixerit S. Thomas Canicm Chrifti in B. Virgine fiiifle infeciam j vcl debet intelhgi, quòd adirne in utero S. Aimx infečta fueric ante animationem, & hoc nihil facit contra piam fententiam : vel debet in-' telligi, quòd infeda fuerit id eft habuerit debitum feu refpedam^ & ordinem ex natura fua ad peccatum , qui reipedus ex quorun-dam Sententia, manfit in Virgine tote vita^ deciirfu, & h^c infe-dio etiam nihil cócludit contra piam fententiam^ quia multi übe-raliter concediint in Virgine debitum peccati^ negant tamen adu-alem peccati macuiam. Sed ulteriiis hoc loco^ ciìm dicat S. Thomas de Carne Chrifti:jquod mipfa aßmiptione ab omni mfeäionc peccati purgata efl. duplex argumentum fiiggerit pro immunitate omnimodaVirginisaboriginaii. unum; quid ficutpotuitfandi- i fican vel purgari Chrifti Caro in ipfa affumptione , iti potuit ani- ' ma B. Virginis in ipfa infufione? vel unirione cum corpore fandifi-cari. Aitcrum : ficut Caro Chrifti purgata dicitur ab infedione? licet nunquam infeda fuerit, iti intelligi poterit, quòd B Virgo nunquam habuerit originale > licet dicatur purgata^ mandata 8co ab originali. V. QràntuslocuseftinQopdlibet« dexmalo.q.4.u Di- ^-Tho. eendim, qmd erroneim cfl dicere y quòd diqui feminaliter ab Mam deriventur ahfq; ovigi^tdipeccato t fìc enim aliquì homines effent, qui Q^^odub.l non indigerent rcdemptione fa[ia per Chriflum, Yndeßmpliciter conce- 4- ^ dendum ejl> c^uòd omnes qui feminaliter ab Mam propagantur , pecca^ : tam originate contrahmt mox in ipfa fua ammatione. Hic locus etiam cum agat folurn de lege ordinaria/relinquendo locum Privilegio, & nullam faciat mentionem B. Virginis, nihil facit contra Imma-' culatam Conceptionem. Videndum quid fupri de hoc dixcrim r ■ Thos I. 2. CJ. ìi-a-i Ì.Tho. 3. , . q.27. .. X. 2. J. • aiet. O-i ufc. de i[oncept> ■ ■,tp' 3-I 'i . Tho. m [aLi J. ORBIS y O r o R v M ' 11, n. & 4. Idem ctiam (eaticodum de altero loco > in quo idem repetit D. Thomas iti ftimma : Dkendum qmd fecundim fdm CathoUcam fìrmiter efi temndum , quòd omnes hommt^s prMer [olmn Chriflumex .Adam derivatu peccatum originale ex ^àam cöntrahmt: alio quin non omnes indigerent redcmptione quot efl per Ckriftum^quod eß erroneum. Si cenfura harc accipi de o ere t rigorose? its ut oinncs reipsa dicereiitur peccatooriginaJiinfefti nuìlo exxeptOj ne qui-dem B. Virgine , forct contra Concih Tridentiimm & Ponn£ Conllt. VI. Addiicimt aliquiprsctcrfiipradida etiam quafdam voccs quas non femel ad mentem S. Thom«^ explicui > &piìtant exco> quii dicittir B. Virgo SanUificata, mundata > purgata, &c. qiu^ ìn-telligendaruntprxfervativè» non fublevadvèfìcut etiam paulò ante vidimus? quòd dicat D.Thomas Carnem CkriJH pmgatam.qnoi intelliginon poteft fublevativè, quia alias admitteretiiraiiquan-doreapfe infečlam fuifle peccato. Imo ex his ipfis vocibuspeti poßiuit argumenta pro Immaculata Conceptione. Nam ficuti has Yoces alibi adhibet S. Dodor intelligendo fanftificationem &c. prasfervativam> ita hic cenfendus eft in eodem fenfu adhibere. Fa-vet huic fenfui Caietanus fupracitatus, dum ait : Dicitur d peccata mimdatus^ non folùm^ qui à contracìa a£iuali maculai mundatus eß : fed qui à macula quidem in debito, & initio in propria perJona fmidato &c. mundatus eß. Pliira fimilia paffim per decurfum huias Capitis diäa funt, St ex profeßb inProoemio libri Primi« Vidcrietiampofiüat de hoc Salazar, Nierembergius^ Serranusj 3c alij, VIL Adducitur & ille locus ex Comment. in Pfal. 13. ad illa verba : J^n eji, quifaciat bomm. ubi ait : quid non eß mftus interray qui faciat bonunh & non peccet. Ecclef, 7. ufq; ad timmyid e(i Chrißum; quid ipfe folusnsc peccatum contraBum habuit, nec commiffum. Beau Yirgo habuit contraRum peccatum. Ecclef 7, Yirim de milic unumrc-peri y midierem ex omnibus non inveni. Locus ille > primo videtuc corruptusj ficuti plures ali; ; & illa verba : Beata Yirgo habuit contra-tlumpeccatmny videntur eile afl'uta, & intrufa? quiänon efl ad pro-pofitum hic facere mentionem de B. Virgine. Loquitur enim D. ahomas foldm deimpijs inter quos^ vel cum quibus nccChriftus 2iec B. Virgo numerari dcbebant. Propterea adiecit ibi D. Thomas : Yel ufq; aA unum^ quid nec unus efl j qui perfe£iè faciat bonum. Verum eß fuppoßto qmd dixerunt : non eß DEYS. Illud igitur totum, quod tam de Chrifto ^ quam B. Virgine infentur, eft pugniis ad pculum. Secuudò demus ea yerba ab ipfo Dočiore Angelico feri- pta, LIBER TIT. Cx\PVT ITL 217 pta> & locum nonefledepravatam, nihil tarnen oiiicit Inirracu-latcT Conceptiorii,qiiiiiit fopiiis diclum ? quando aüeric Divas Tlionias > qiiòd B. Virgo coiitraxerit peccatum ; debet inteliigi quoad debitiim^ non qiioad aduale peccatuni. Et hoc in ilio loco clarè oftendunt lila verba ipfefolus nec peccalnm contraBumhabrnt^ nec commtlfum id eft nec Iiabuit debitum peccandi , nee peccavit. Beata Virgo habait contraüum Peccatum : id eft habiiit debitum,^ originalis'peccati.fed non ipuiin peccatum. Alioqui S. Thomas non loqueretur conrequenten fed contradicetet fibi ; cum in Com-ment. ad EpiftoL ad Gal. eundem textum citando 'Yirum de mille anncdat : Excipitur pttrißima omni lan^^^ Videantur>qu^ de hoceodem loco attuümiis fnpri §. 25, Vlir. In Pfal. ad illa verba : "Novit Dominus dies immdcida-toruiriy ai t S. Thomaslob l'i ^ dicttur : O ms efl homo y tu inrniactdatns fit &c,F\efp, Dicendumy qmd ex Je nullns efl iìimaculatus^ ß macula intelligatur peccatmn mortale^ fed tarnen per gratiamfic ;fi vero 7na€%U inteUigatur originale peccatum ^ßc nullus eflimmaculatus. Locus cß: univerfalis, & generica locutio, qu^r non excìudit exceptionemj& Privilegium , liti de talibus pluribus non fcmei hadeiins dfäiim. Vel certe debet dici depravatus ^ quia ß (ccundiiin cmncrn iatitu-dinem fumatur; iiicludit etiam Chriftuni > qiioderronenm eft 5 & conträ ipfum S. Thomam ? qui alibi nonChnflum folumniodò.ex-cepit, fed & B. Virgincm. IX. In Commentarijs ad cap. i. Matth, ennnierans caufas^ quare Cbriflus de Yirginemfcivoimt^ inquit: Trima fmt^ quid peccatum originale contrahitur in prole ex commiflionc viri ? & mulieris : tmde ß Chriflus natus fuiffet de concubitu co?iiHgali,peccatum originale contraxijfet. Vbi.videtur fupponere> omnem omnino^ qui decon-aibitu, & commiflionc viri cummulierenarcitur, reipsi maculari originalipeccato. Sedmodo attentius perpendaturlocos joihil obftat pix fententi^ : tum quid loquitur de lege ordinaria relin-quendo locum Privilegio, itä ut etiamfi Chriftus ex comnìifiiciie viri ac mulieris conceptus fuiflet, potuiflet nihilomiaüs per Privilegium ä communi lege^xemptus etfe, &imiiiunis ab adualiin-. fedione originalis peccati : quamvis aliunde Chnftus liber fiierit, & in ilio cafu fuiUet i communilege propter perfonalitareni Acerbi qua fubfiftebat, in quam nulla talis lex cadere potuit ^ tiini quia loquitur de Conceptione feminaii , & per peccatim originale con-trahere j intelliiiit infcdionem carnis ? quam fiiprd diximus vocari poife debicum rcinocuub necefficacem?exi2ciitiam, rcfoc äuni F f- ^ nd D. T ho. Ep' ad GuL cap. 3. le [L j D. Tho, ti vf^i D. TboJì cap, T. Mattlh^ I [ J lit ORBIS VOtORVM p.Tho.i >. 2 J. f. 3. Tbo. \Opufc, 2. 324. i i k Th\ hd ^nni-'■Jal. in .i- f. ' rii ad onr^inalcm maculam, quar non irificit nifi perfonam; PoflTet etl-tm hic locus, & firniles pliires. ita iatelligb qiiòd loquatur S. Thomas de folo materiali peccati origiiialìs ? üyc de inordinationc ili« viriii'iii, èc rcbclHonc partis inferioris ad riiperiorem y qua? licet prafluat ab origiruli peccato, tanquam efiečlas ä fua caufa ; non video umen implicantiam curDEVSnon poffet in aliquo individuo poncre talem uirium inordinationemi & rcbellionem, & iu-<2sam foiritus cum carne 3 rametfi illud indiriduiim ab originali pcccaco penitiìs immuae eflèt. Hoc cafu contraheret aliqua per-lona materiale peccati originalis^& non contraheret formale>effct conccpca fine originali macula > fentiret tamen deordinationcm potentiarum &c. Quod in Sententia S. Thomac facile oftenditur, aìm doceat in Beata Virginc manfiiìe fornitemi & concupifcenti-amprobabiliter uR]; ad Incarnationcm Filii DEI, & tamen Virgi-neni muadatam ab originali peccato in utero Matris. Scd prior explicatio conformior eft> placitis Divi Thomar. X. In Opufculo 2.cap. 224. ait : Oportiùt fiqHidemyqmdcum peccato origmaJj conciperetnn nipote qu^ ex utriufq; fexus commi/Ho-ne concepta faìt. Et poft panca : Si cum peccato originali concepta non fuiffet^ non indigeretper Chriflnrnredmi. Hunc locum cum annexis cxplicui faprà in favorem pix Sententia? §• 27. iì, Et alTertio eft foldm de debitoj non de aéluali peccato originali ? cum loquatur de Conceptione feininalii iuxta alibi dida. XI. In fecundo Scripto Sente ad Annibald. rcpetit, quod iiu prim^o afferueratj fì non dì Sententia fìippofititia, ut fuprä adver-ti. in Conceptione ante anim.^ infiifionem fanßificatdfmt, quid proprium jìsblea^wi gratin fan^ificantis efi anima ; nec in ipfo mßanti mfußoms arum^ ; qiädßc non comraxijfet originaley ficut nec Chnßus ; & ideò omnibus non convemret redimi per Clyriltum- Quo (enfu ifla^ accipieiida fiat, non femel dixi, & paiilò ante num, 2. proinde hic ca repetere fiipervacaneinn foret» XIL Alia loca ex Operibus D. Thom^ir, qua; pro Sententia^ àiferente B. Virgineni reapfe adualitcr infedam fuifle originali pcccatoaìlegari poficnt?allegatis piane fimiliafunt; nec tot>quot Baadeifas putant. Flcraq; font propofic iones univerfales, & ge-neriCc^^quir admittunt exceptionem etiam ipfo S, Dodore conte-« ftante. Qu^e maximi roboris videntur erte ipfifmet Thomiftis, ea fideliter attulimus , cxplicnimiis, illuftravimus ; ut putemus pix Sententise propugnatoribus nos fatisfecille. De aliis foliciti non fumus, qui mordicih adh^sreiit imagiiutionibus. Quare ut huius III. .CA F VT TU. 319 hiiius Capitis conciui'io mtcccdcntibns refte coha:rcat>cx hafte-nus fuse dičiis,probatis, allegatisi cxplicatis : Intero, verum effe, quòd D. Thomas piarn Scntentiain cìocuerit, quòd Inimaculatam Conceptioncm DEIpar^ agaoverit> non uno in loco afferuent; fliiòd nufquam oppolìta: opinioni fubfcripferit. Vndc meritò Hi-toano illi ( quifcunq; fuerit) zelofo licet Mariani honoris amatori» fcd miniis in Ledione D. Thomar verfato fuccenfere polìiim^quod in labaro feu vexillo utrinq; pingi curaverit efiìgicm Sančti Thomas : In una parte addendo Chriftum cum hoc lemmate : Benè feri-pfißide me Thoma ; in altera vero parte addendo Beatam Virginem cum lemmate : ^ ^tsi nò id eft hic non. Nam benè fcripfit Dočlor Angelicus & de Chriftoj & de Matre ; elratione, qua debuit j ma-aimam attribuendo puritatemMatri fub Chriftoj quod folum fuf-iìcicns eilet ad probandum id, quod hačtenus 150. argumentis ex centum Diui Thom^ locis probauimus. Pra^iuerunt in hoc Seri-ptionis genere Andreas de Peruzzinis, cuius folum Compendium plurimis fcatcns Typographicis mendis ab Eugenio Martanello confcriptum uidere liciiit 5 Antonius Calderoaius in Affertoro Dominicano, quem in alio libro pro titulo Immaculata? Concc-ptionis promifir, Fr. Francifcus de Araufo Ordmis Pr^dìcatorum? Se alii ; tePce Niercmbergio & Henrico Engelgraue? quos tamea^, quia in Hifpania editi (nnh nancifci hadenus non potui ; & plures erunt in illis fummc Zelantibus Immaculatas Conceptionis nono-rem regnisi qui ad nos non perferuntur ob locorum diftantiairu. Interim ego hanc quaicmcunq; opellam impendere uolui Inno-centiar Mariana cultoribus, ut uidercnt non e(ìe(uti uulgus putat) illam D. Thomas Sententiam ? quis DEIpara? in fua formali Con-ceptione maculam > & notam peccati inurit : non habere Patres Pra^dicatores fundamentum fufììciens pro pra^dida opinione ci-tandi S. Thomam 5 ciìm tam multis in locis piar fubfcribat. Et licet ea, quae adduximus non fint luce meridiana clariora, fed forte quonmdam iudicio dubia; nihilominüs quii in dubiis proniores eile debemus ad clementiam , quam ad rigorem iuftitia? ; reos po-tiusabfoluere>quàmcondemnare ; &iuxtà regulam lurifperito-rum, in gratiis pleniffimam facere interpretationem, hoc laboro noftro nihil Diui Thomar doftrinas detraftum, (edpotiiìs conful-tum putamus ; & PP. etiam Prredicatoribus additum pium ftimu-lum> quo excitati (G qui adhucinter illos in aeterno oppolitar Ff 2 fen« Pen. in fin. & l. in teßam. f. de re iud. & l ßriofh C. de mpt. & L yerbkm legis f de verb. figmf. Spornt in JimaL Engelgra. Vanth. "meremè in Except Engelgr. L Benefit ffl deConjr Trine, ex de don. c cum dik^ -ao ORBIS VOTORVM LIb: III. CAPVT III. §. 35. featentise dormiunt ) nobifcum & cii potiore fidelium parte tandem aliquando fentiant,dicaiit> fcribanr> doceant, exclament Mj:. KI^A Mater DEI & Virgo efl fine mcicida originali Concepta^Òc ut talis à Diuo Thoma Aqiunate affetta^. Typographi propcrantls menda fìc emcnda^^. Pag. i^.pofì med. Patres lege patrum pag. 20. medio adueriariiim lege aduerfariorum. pag, pofl med^ imiotauit / ceptae AlTcrtorcs Scxaginta hoc libello produco, Sckdos è quaniplarimis, qui per annos 42 2, à prima V^iivcrfirans Fundatione,ve! per zfz, ab ejufdeni^ inüauratione Archigymnafij Frofcffores audicrunt. Ex unguc mctirc Leonem,ex florecolligc fraclum, MuU tos deprehendi alios, quos praeterco , fcxagenario numero contentus. Digito monftro, unde alij felici labore plures in publicum pofsint evocare , qui adhuc poft fiparium latent. 1 Coeterùm hic te prsemonitum velim Ledor benevole. Primo: Librum huncquartum in ordine to- tius Operis in quo expono Orbis Yrnverfì Vota pro definii tionepia & ycrä^ Sententi^ 5 de Immaculata Conceptwne DEIpar^, ante alios prodire, ex certis caufis» Aììi tres antcce-dentes cum quinto adhuc fub pr^lo fant 5 quos pro-pediem exfpeäa, , Deinde ne tibi forte infolita quidam Epitheta admirationem parianr , picrofque tua-los,quos hifce é'o. Doftoribus prsefixi^ fciro deprom-ptosefle exvenerand^s antiquitatis chartophylaciis, quibus nihil detradum, parùm additum volui. ß S Y L. Dodorura Viennenfium Irnniaculatx Conccptionis Afl'cftorumj, * L Thomas de Argentma,Ord. S, Auguft. II. Henricus de HdlHa. III. Hmricüs de Oyta. IV. Anonymus TheolÖgus. V. Petrus Engel hart de Herberftorft', Cononicils. VI. Lambertiis de Geldria. VIL Nicolaus de DiinckeJfpiihl. VIIL Francifcus de Retza^ Ord. Prardicat. IX. Petrus Tzachj de Pulcka. X. MichaciSachcnfchatz. . XI. Thomas Ebendorffer, deHafelpach, XII. Ruteerus Dole. Canonicus. XIIL M. PiLeriaiis, örd; Pnrdicatomm. ' o ^ XI V, lo^iniies de Paloman Archidiaconns» XV. Conraciis de Hiidelsheim. XVL AiioriymusOrd. Pr.rdicat. XVII loanacs Hymmel. XVIIL loaaiies de Gmuiida. XIY. Petras de Pirchenwart. XX. Andreas de V Veyctra, Canonicas-XXL loannesPomer de Wildau. XXIL Jodet US VVeyler deHailbronnij, Canoaicus. XXilL TJiomas N, Plcbanus in Caflro. XXIV. loamies Nider, Ord. Pro^dicat. XXV. Vrbanus de Mdiicoy Canonicus-XXVL Fr. Thomas N, Ord. N. XXVII. NiColaus de Gvärz. A^XVIfL loanacs HueffiiagJ. XXIX. Paulus de Meliico, Decanus Vieth XX lacobüs de Norimberga^ Ord. Prcrdicar. XL Paulus VVana; de Kcanrath^ Canonica^. / Aiinorjyo, 13P0. 1400'. 1407. 1408. 140p. 1410. 1412. 1420. 1425. 1450. i'Bi-1434, I4J5' 143 <5; 1430. - 14,?^- 1436. i4.?7-HÌ7- 1438. 1440. 144!;. 14)0. 14)3- SXXll Gre^oriiis Schleychl de Unm xVxiII. Nicolaus de Creutxenach. XXXLV. Petrus Gottfart de Corona. XXXV. Michael Lochiiiayrde Haydegg. Canonie, XXXVL Stephanus Gerung de Bretthen, Canonie. :KXXV1I. Anonymus Theologus. vni. VVolftgangus Soccius. Canonie. XXXIX. Joannes Trapp. XL. Joannes Camers, Ord. Minorum. XLI. Joannes Eekhius. XLIL Paulus Blafianilß. XLIII. Anfelmus de Vienna, Ord. Miri. Joannes Gaber,' Epifcopus Vien. XLV. Fridericus Naufe.'i^^Epifcopus Vien. j^LVI. Claudius Jaius, Soc: lESV. ^LVII. Petrus Canifius, Soc: lESV. ^ XJ-.Vin. Martinus Eifengrein, Pr^pofitus» XLIX. Martinus del Rio",Soc: JESV. L. Martinus Becanus, Soc: JESV. LI. Chriftophorus Mayer, Soc: JESV. LIL Ioann:^pt: Pofarell, Soc: JESV. LIIL Baithaàr Corderius, Soc: JESV. LIV. Francifcus Amicus, Soc: lESV. LV. Ambrofius de Pennalofa, Soc: lESV. LVJ. Leonardus Bagnus, Soc: JESV. LVII. CarolusMufart,Soc:lESV. I.VIIL loannes Gans, Soc: lESV. LlX. ZachariasTrinckheliius,Soc:IESV. LX LeonardusBachin, Soc:IESV. 14^8. 14701475. 1484. 1490. 149?-1500. 1515. 1516. 1520. 154515511552. ,1558. 1600. 1624. lö^o, 1634. 1638. 1640. 1642. 1646. 1649^ 1650- B 2 F/V- .N FACVLTAS OFFICII EPISC0PÄL1S. ! Fficij Epifcopalis poteftate, eidcm inLaterancnfi Conciliofub Leone X. concefTa, & in Tridcntino,Sefl', 4* Decreto de editionc,& ufu Sacrorum librorum innovata, facultatem concedi-mus,ut Liber IV. c]uo M ARIA iMaterDei, 6c Virgoline macula Originali Concepta Docetur ab Antiquìlfimi ArchigymnaGj Viennenfis Dočtoribus, à Reverendiffimo Domino loanne Ludovico Schönlebcn, SS. Theo! ; Docì:ore,& Cathcdràlis Eccle-fiseLabacenfis Decano,induflrià pic-tacc, &pià indufirià compiIatus,&Sapi^ entum judicio examinatus,ßcr Henricus de Langcn(ìeìii,didus de Haflia^ Sàctx Paginae Doftor PariGenris. Hoc illum titillo donavit veneranda aiitiquitas : nos panca adijcinius. Anno repararse fakitis M. CCC» L. XV. Qui fidt refitiiral-i ^^irhigymnaßj prlmus^ In eodcin Archigymnafio i:'rinius Piiiloibphia: Frofcflbr. Annodcinde hU CCC. L XX XIV, Primus Collegij Archidiicalis Regens. Et Anfio iequcmi ^Vi, CCC. LXXXV. Primus Academicus Thcoiogi^^e Proleifor. /inno vero M. G C C X C 1 I, Redor Masnificus, Anno dcnique M. C C^C. X C V I I id eft ^.tatfs LA^YII. die 11. Febr, piè defunčtiis. Et in Bafiiica D. Stephani ad altare S. loannis Zvangelifi^ fepultus. MS. Adde etiam calame> - ImmaculataEjConceptionis Marianse luratus Pfopugnator, ^nin hunc Hafila geniiit:, GalJia ediicavit^Aii-ftna foyit,co^]am>ut fpes recepir inter in- Salar» pro ^igetes. Sane Ferd. Saìazar yocatnobilem fan- lynmàcul: dihate & antiquitate Dolorem, Trithemius concept. vero: y'irumindivìnisfcripturiseriiàitumi & cap. 22. tn fcculari ThilofophianobiliterdoEimn y ingenio xrithc.de pr^ßantcm: (ibfimkM ad omnia fcripMcL " ' ' re folli- Titio lih. de Tmmac, Cone. ad fin. Toßev^ in Eiblioth, TamphiL Chron. JLH Titìo Qìt. 4 0P^SI9 YOTOKYM y^jolnttm 5 & in dicendo fcribendoqne copiofura; adeò ut apad eim mdoris difficultatis ßierit fponte mcmoratu dignci occurrcnticL repeller Cy qiiàm noyuy qii£ dicerentur invenire. Ejus doürinaMy ut alt Sebaftianas Titio : l^l^n folum loanncs Ticus Mirandulanus y& lomnes Uchsìiius , fed costeri quoque doBif fimi ßifpicinnt-. Parifìjs , ubi inter celebriores ejus xvi Dodo-res aumerabatur folenni juramento propugnanda^ Imrmcukt.t Conceptioms obligatus 3 ad inftaurationem Vieanenfis Archigy-miiafij , trium Àrchiducum Fratruni, Alberti Iir RudoiphilA'^. Leopoldi IL hortatu ia Auliriain venit, ibique jam pene exfpi-rantem antiquiffimam Germanist Vniverfìtatem redanimav^it, Religiofum fìiifle Ordinis Eremitarum S. Auguftini fcripfit Pof-feviiius, & prius Canonicum V Vormatienfem ; hoc verum eflb poteft;, illud innitur errori lofephi Pamphili:, qui primus Henri-cumdeHaffia Auguftinianum nominavit, quia Commenrarij ejus inIibb.SententiarumMediolanifervantur apud PP: Aiigu-ftinianos. Spondamis etiam adamium 1350. CarthufianiirrL» vocavit, fecutus alios errantes, quos citat» Clericum Secu-larein fuifle certuni eft ex ejufmet Epiftola > cujus hoc di principium: Reverendo ac genere Trxclaro Domino lo anni de herfleinyCamerario Moguntino fuus titiqueClericus ìnmilis Henricus Langenfleindi£Ius de Hafsiajpofl mimdana cc^leflia y pofl Martha fo-licitiidinemy Mari£ fororis requiem Et Sebaftianus Titiojqiii Henrici Opufculum de Immaculata Concept. typo mandavit cum Clericum Secularem fupponit^ ubi fub finem ait : Tlura vero conquirere(qimm duo) exemplaria nequivimusy quavispafsm impetrare conati jt?nus fi ignavia luftrandi Eibliothecasjß con^ ternptii lncubrationis d Seculari Theologo edit^. Sed cujulcunqiie flatus fueritj vir fuit omninò excellens ac dignus, qui tam Celebris Vniverfitatis fecunda jaceret fundamenta. Epitaphium fibiipjfi fcripfifle videtur, nam in pluribus ejus operibus Manu-fcriptis iegitur fequens Carmen : M ort ale s cmUiinoyeafvos timba fep ulti Haf[onis Hainrici^yermibus expofit i. Mors efi d tergo; fapicns homo fe p ar e t ergo. Scripfit quampJurima:> quorum aliqua Trithemius> & pof-fevinus enumerant, fed pliira propria manu confcripta inve- aiiintur yLlSEK ly- /T. ^ uiimtur in Bibliothcca Academica Vieanenfi. Inter alu cft (èrmo de Conceptione B. V. diÄus Anno 1385;. ip fo fcfèo Concc-ptionis Vienna: in Ecdcfia B. V. in littore , qiix nunc appcJla,-tur ad Scalas. Integrum item librum de eadem Conceptione, quem c Manufcriptis imprimi curavit fupradiäus Titio Anno 15 Argentinar. Ex bis paucula decerpamus. ' Ex Sermone deConceptionc ß. V, T Hema. JEdificavit Dominus Deus ccfiam in mutier cm Gen. 2, Prscmißb brevi exordio tranfit ad propolitioncm in^ quiens : Hoc thema^Domini & Tatres Yenerabilesypr^fenti Sermone de Conccptione & formatione gloriofce Yirginis applicari volui duabiis de caufis, Trimo quia alias legendo prmimi Genefts tramavi himc paß mn ad lit er am &c. Secunda c an] a fuit ut in cognitionem yentatis Chrifliun^ rcligionis diligentins advertere-mns^ qiiom.odo pulcherrimè ultima correjpondent primisy & quam oc^ xultty fubtiliter^ & mirabiliter ea> qu^ fatlurus erat Dominus Dens in teynporibus ultimis y fignificavit ; & defignavit ab initio in rerum omnium primordiis &c. habebit Sermo ifle tres partes. Trima erit Introdu^iua.Secunda Inveäiva. Tertia erit Landatoria. Quantum ergo ad prmum pun5iumyeß hoc ; quod ficut duo reperimtur -vin famofi mirabili opcratione Dei formati, ^dam fcilicet IE S Y S Chriflusyita etiam reperiuntur du£ mulieres à Domino Deo mirabi^ liter inflitut.ty & £dificat£y Eva fcilicet & Yirgo Maria. lߣ mulie-* res fueruntylicet diverfmodèyduo principia duorum dijJi?mÌÌHm fecu-lormn.&c. poft nonnulla: Ter pr imam itaquc harum mulienm y^enit ira Dei in filios hominum, per fecundam defcendit gratia re^ conciliationis per lESYM Chrifltm. Ytramquè ißarum ddijicavit Dominus Deus conftituens eam quaß tabernaculum eleStum y & do-mum fdutarem &c.Sed quid accidit?&c:ltaque terrena mulier iiU primay quam Dominus Deus £dificayìt ab Initioy & conftituU donium falutis bimana prolisyfa£ia efl domus corruptionis : domus vit^^aä^ efl domus mortis : domus gaudtj faBa efl domus mt^roris ; quod p^ rum effe t adirne ^ niß templum origindis iufliti^ y -perfufn effèt infa-num mortalisculp£ &c. ' Poft pauca fubdit : Domini & Tatres» quia fic corriiity & evanuit, & abtjt illud pnmim ^dißcium coߣ, ^e quo ad Liter am &c. quid ergo erat de centiu s dàvm^ bonitatiy 7?ufe'-ricordici voluntati» quid nafcìturis ßlifs-^dam opporttmus > & quid . ~ C ' magti 6 _ ÖKBIS VOTOKVM magis neceffmiiTHy ne infcäio originalis bofpitij Uderet ad mytm, quam qmi itenm , Ci/" de noyo Dominus Deus opere flabili y & du-rinsfabriet adijicaret coflam in muLierem novam &c. Dominus Deus etiam £dißcat coflam in haue midierem quK eji Yirgo M nru, de cuius originali fimdatione & plantatione, ac formatione m Mtero agl?npfs in pr^fenn. Refert dciiide opiiiioncm qiiorundam piam, qui ex eadem numero materia ex qua formata fuit Eva,docue-ruiit formatum corpus Deipara: nnde fi ( inqnit)in refurrc-3ionc 'mortuoYum omncs particul£ materia cuiujvis hominis libicun-qne dijperf^t e^dem omnino miniflerio ^4.ngeloni7n congregabuntur, nil mirum quod ctiam tota materia illius cofi^e congrcgari potnit, & Yirgo ex illa in utero matris [uét formar i, qumy'is m it^ fatimi fuerit defa^ìo nos lateat : nihilominus proli abile yifim tjl nonnullis DočtoribuSi & Magijiris quod defatìo ita fuerit. Ethocpro-pter dcUtioncm peccati origmalis. Quibufdam interjeftis : in mu-liercm ergoperfeßijfim^amedificata eji Virgo M^ RIqua in re haberet omnt (llitd quod formatio prm£ nmliens inparadifo, de k-tercy de cofla , de dormiente fignabat. Hxc ubi finguja Deipara applicat> iubiun^it : Sola enim ipfa inter mulisres fui principe mx-tcrialis fcilicetcojÌ£ propri et ates retinuit^ & virtutes hums fignìfi^ catas pìenariè habuity quoddeclaratury quiajpfapr£ omnibus yiguit yigorc mfliti£) emicuitpuritatis albedine^ &c. H^ec ex prima ter-jfTìonis parte. Io fecunda facit in/eftivam in contentio-(as difccptationesde immunitate Virgiiiis ab Originali, & eos maximè reprchenditj, qui Virginis honorem diininuunt. Inter tlia habet : Difceptatio &c. feci t iam feflum Conceptmis feftum contentionìs^ & non contenta iam fcholis Tbeologicisy in qmbus intcv do£ios t ale s qu£jtiones yentilari folétyimportuno fuo impetu pronim^ pens in publicum contra honorem Theologien Facultatisyconfuditre^" yerentùim glorio/ce Yirginis , extinxit fpiritum devotionis omnìs. Tlus certe iam vertitur in vitiim detra^ionis feflum ConceptiomSiin ^ quo dum populus audire deberetlaudispf Leonia y &gloriof^ Marut Yirginis privilegiay & meritay audit vituperiay audit opprobria &c, l>lot0te ergo hos Fratresy & cognofcere poteritis unde fit fpintus ; & quis non videat opus Diaboli effe hanc contradiciionem ^ In tertia parte ofteudit Deiparam ab omni culpa originali immunem^ tuiflè5&rubfcribit pìx fententiar, eo quod redundet in gloriam Dei. Pulchra funt illa : "ì^mciuidprMereundam creditis glorim Dei ex hac confideratione^ aiit nwnquid mortale s non debent dare glo^ rìmDco ex cenfiderationeConceptionis mrifiaQYirgmisMarm^&c^ Certe LIBEK IV^ II' i Certè men opinio ßti etiamfi nidlus mecum eß^e velityfuod nequAquam in hac parte pr^tereunda eß gloria Dei, Et hoc propter tria. Tn*^ mò quia ifla yirgo futura Def& horrmiis rnaterpia. &c. Ex libro ciurdcmimprefTo Argcntinac Anno i^sis. Titulus Iiic c/L HEX^niCY S DE H^SSLA TLU^T^TOIi CTMl^SIl Yiennaijìs in \Aufiria contra Difceptiones, & contrarias Tr^dica-tiones Fratrim mendlcantum Jkper Conceptionc Beatißim^ Mari£ Yirginis. Folio fecLindo : Mabcs in hoc opere clarifßme Leäor inter costerà maltet fcim dignijf.ma, Bcatam Yirginem Maria?n abfque originali effe conceptam, tTc. ^Diyerfas veritates diverfts temporibus eße d Deo revelatas. In concionibus non effe difceptandtm 5 non myehendim 3 non de-' trabendnh'hneqHe fe faß/^ oflentandim. ' '^on effe üabendim aßeäum ad unum Dolorem ut alij conte^ mnantur, ù^c. Beat am Yirginem Martam corpore & anima, fuiffe fpeciofißl^ , mam. Yniyerfales diyimt Scriptimt lo cut ione s, ut eß Uta : Omni s ho-^ mornendax. Omncs nafcimur fiLij ira: non femper eße univerfa^ liter intdligendas. Ex Parte L cap. In^ocatio S. Dominici pro reinedio. Osante Vater Dorninice Chrifli,m£ gir^is pr^dicationis titiih paßor eximicj nmquid & tu cogitai^ quem & qiialem gignav fragili in populo periciäofmi rumoremy CT qualcrn de tua l{eli-gioney de univerjali Clero finiflram fufpicionemj qitod tuo comlitonc in uno predicante anno & loco ,& public è exclamante Bcata?n Yirginem ab originali peccato omnino fuiffe immunem, & tu alio im anno & loco (per tms)vel f^pilfimè tneodemtotis nißbus iugiter ciamas oppofitnm. Iiiterjeàis deinde nonniillis fabdit : Igitur quomodo animahs populus ex hoc faciliter non prspmety yos ad invi--cem fimilitery & in pluribus altjs punctis ßdeidißentire : & d Secu-lari clero fchijmaticè difcrepare. &c. 'JS^omie CH?n umyerfLis Se^' C z culam g OHÈIS Y&rO'lìVM ^ x cularis CleruSy & Romana Ecclefia cum Keligionihus m^črfiš » ßum illud CoìKtptionis Yirginis gloriofit. folenìiitcr celebrai & tam magno tcmporis tra£ÌH celebrare confueveritj tefolmn in hoc recalcitrar e^ conjequens yidetur^ ut citò tuo s lapidabit fopdusi & conie-mnahit totHs rtfiduus Clerus &c. Tofl panca ; Concordate i^itur SS. TT. Domimce &. Franctfce veftrorum Trofeffores Ordimm &c. pr^Jcindite mmm oßhndicida j priHfquam nimis multiplicemur Zi^ ^mia&c. Ex Parte lU cap. 4. Intcntio B. Bernardi in Epiftola ad Lugduncnfcs Canonicos de Concept: Virgiiiis gloriofa:. V EX dißls potefl perpendi clarè quomodo totum pondus intentie-nis fu£ ferebatur ad arguendum leyitatem &pr£fumptionem illorHm,&ad oßendendumyqubd adirne nonfuit fufßcienter cer-tum nec ratione^ ncc authoritatS^an Ytrgo fuerit Concita fine originali y & wn f uit mens Jua ad afferendum eamhabmlJe originale: necprohibebat ideò fejiufn Conùeptionis celehrariyquia mater Domini concepta fuit in peccato j [ed quianondnm ad hoc feflnrn motiyuni babebatur fujficiens, <&c. Et lìib finem : Mirabile ejfetj quxre Dem illam communem lezem, & ordinationem ita rigorose & durè yeilet te?ìerl, qui^d etiatn eins propriam matrem non y eilet pnvile^iari contra illam. Et cmn Deus faciliter & expaucis motivis commii-mm legcmetiam naturaJds curjks immutet j frequenter[adendo ccs-limflarQy non p er mit t endo corptisYirginis incinerari ^ & ita de mul-tis naturakhus & fupernaturalibus ordinationibus ;in quibus contra Aegem ordinatam invenitur frequenter difpenfaffe^ ubimnocciirrebat Ivngè tanta congruentia & decentia ßcut in propoßto, & maxime cum hoc ad opus redemötioni^ efi melius & magis provocet ad D EI dik^ionem^ ho^sorem, & gratiarmn aäionem. Ex Parte IIL cap. PoRqiiam in utramqucparrem per aliquot capita diipiitaffer, fiibncftit: cap, undecimo. V Erißmilius videtnr gloriofam Matrem D d nunquamin Originali peccato^ & filiam ir£ fuiß^e & damnationiS) quam quod fic. ^dtigitflinns enim videt ur dicere > quod quilibet adulm i B £ H 1 V- jf. lì. .p Häudliter peuavity qui Originale habmt. Item in dubio ßcontigib declinare ad unamy poms ad partem magis piam & milem declinane dum efl: Modo ißa pars opinionis efi longè maioris devotionis occa* fio^ & dir ini homris. £t error efl longè excufabilior, qui ex amorit magnitudine oritur. £t ergo diät quidam Doäory fi debeam hic de cere cum nonßm certusde altera parte; magis volo deficere per fuperabundantiam dando fibi aliquam pr^rogativam y quam per de^ feäim diminuendo vel fubtrahendo ab ea aliquam excellentiam quam habuit ? quia fecundum ^rißotelem prodigus efl minus malus% q^uam parcus. Harc&pliira fimilia Henricus , qnx copiosè referre pla-cuit : täiB ut mens Primipoft inllaurationem Vniverfitatis, VicnncnRs Theologi clariiis appareat ; tarn, ut conftaret, ;ani olim DoÄorcs ad ditìSim S. Andrew Apolloli ( quod Jib. j. hu-, jus Opcris Fund. 2. referimus ) quo Evam cum Deipara com-paravit;, refpexilie : jam oJim S. Bernardi Epiftolam pro pia po-üus quam adverfariorum Sententia explicatam : jam olim fuiflc Orbis Yniverfi Yotdy ut pia? opinioni faccr Ordo Pr^dicatorun^ fubicrAerct, femina difcordiarum inutilium tollcrencur. §. III. - > t^ yenerabilis Magißer HENRICVS DE OYTA, GERMANVS SS. THEOLOGI.C DOCTOR PARISIENSIS. Hcnrici de HaifiaCollega amiciffimus ' Anno M.'C C C. t A X XI V. , Et Acadcmicus Thcolosiae Profcflbr VicnniB Immaculatc Conceptx Virginis AlFertor. Obtjt eodeiu ^nno auo Henricus Hxfsia, M. C C d X C V II. Dieiz.Maij. Scpultus iu CAtheirah D. Stephani ad altare S. loannis Evangelifla. ^rithem ^ Irum hunc Trithcmius multis ornat titulis > cui eft, ///;. de ^rchipmnafij Yiennenfis unicum decus & complan- ßript, tator d principio y vir inDivinis Scripturis eruditiffi- ^lef mus > & in Thilofophia l^riflotelica nobiliter doäus : • ingeniQ fubtüis : fermone Jcholafiicus ? & declamator C 3 ßmoz ^ I , o nn 1 s v o T o nv m fermomfk cgrepus^; Scripfit multa frecciar a yolumind. li^cille^ Pietatem viri fpiriint Epigraplia^ psiflim opcrum principijs ap-pofìtx, ^diiiva ine dtüijsime IFSV ^YE M^Iiloi gratia plena. SanäiSpirittis aßk nobis gratia. fniiilia. Dociiit, quantum ex vetuilis Schediafmatis intdliacrc Ii-cuit primum in Academia Garoliana PragenlÌ5ubi didavit Com-nientarium cruditum in L lib. Senrenr. Atino i 3 8 poli liiinc primo annum probabiliter evocatus Viennam. Opera eius qnx in Bibliothcca Academica rcpcriiinriir MS-& pleraque propria manu > fujit multa. Inter qua: aliquot fcr-^ mones de Conceptionc:» Annuntiatione &c. Ex Sermone de Annuntiationc, qui cft primus in opere mp. (cripto. Dlxi primo quod Virgo Beata in renovatione generis himaé reparatrix oßenditur , yenerahilis ex falutatione Jingdiu fa5fa per Slye , ubi attendere poffumus in ea uhivcrfalm culpa CarentiarHy cimi àngelus ei dicat ^ve, quaftfme Y^e, Ex Sermone L de AlTumptionCt HJEc efl Ola f^mina^ cuius calcaneim ferpens antiquus qmm^ vis obfervaretjnon tarnen apprehendit ; quia ipfa prudenter caput ferpentis obferyans idipjum contrivit > iuxta hoc quoi difium erat [erpenti d Domino de hac muliere forti. Tu inßdiabc-^ ris C ale anco eius^ & ipfa conteret caput tuum. Gen. Ex Sermone IIL de Concepdone,' Qui pulcherrimus cft,& planè cxplicat pietatéauthorÌ5, A Ve. Lucar i. capitalo. Oflendum ^praconimn ! ò lugendum pr^fagium J 6 plangendum oracidum ] Angeli exclamantis y^j y^j habitantibus in terra. ^JpocaL 8. cap. Y egreß'us habet difjolutio^ nem mißerabile?n &c. S ed ut iuxta Spiritum loquar dcvotonmi he-minum plurimorum^ & Doüorumypriuipuc yenerabilis ^dnfelmlM decuit^ Tu Domina danmatorujnreparatrìx ^ Tu Doìmnapeccatonrm mediatrix-i Tu Domina omnium creator um dirmi fiatrix y in tua habi-tatione terrena^longe erasylongius erasyìongijjimè trasyà y^^originalis mminis condemnatis^a Vi^ lethalis Libidinìs yitiatis) à y^ ßnalisßm pccnalts Ltn t K / v 111. xi petmis phiredims dcformatls, d pr^^^ mni flatii tm hahiutionisl Et poft panca : Ecce T^e primam in ingreffn propter Conceptiù^ n^m detefiabiicm. S cd ta Domim ut eß^es damnatornm congnia re--paratriXi eras in ortu tuo longè à v^Conceptioms detefiabiUsjhe m^^ mlationis in utero. ' Deiiide addiicit argumenta contrarile fententia?? feu obje- Äioncs & poft: medium fubjun^it. . Ita mihi probabile videtur in prxfentìf qmmvis luvenis legendo fententiasy tenticrim partem contrariami quo'd ipfa in crcatione ani-m^y & eins infuftone fuit pr.tfervata a ciupa originaliy& corpus em$ in prima cius fecjuelirationt naturaliyquando pro eafuit aptatumypoß commixtionem ferninim fuormn parentum j fuit mundijicatnm 3 é^Ht mundimy vel ab immunditia pr^fervatum. &c Quibus fané nihil illuftrius dici potuit.' IV. DoBiIßmus & ClarilJmusVir A N O N Y M V S THEOLOGVS ACADEMiCVS VIENNENSK, Circa ^dnnum M. C C C L X X X V L Immaciilatae Conceptionis AlTertor^ INter ali os MSS. Codices Bibliorhecar Acadcmici^ reperitur c^iam vetuftus unus in membrana defcriptus Conimentarms in Canticj.y cui ad finem annexi aliquot ièrmones. Compačtu-ra eft in corio flavo cum nigris tabulis. Quod in prarientem rem facit, elegantiflimum eft fub finem, unius lermonis : Maria gratia ple/ia. Solent nmlicres 6. gratias affidare tem^ ^poraliteryquas B. Maria h ab uit fpiritualiteryqucc in Angelica Saluta-* tionenotantwr, Trimònamcjue habuit pidchritudinem y cum dicitur ^ìityid eß fme peccati; fuit enim tam ptüchrayquod fuit fine omni macuia.Cant.^Tota pulchra es amica m€ay& macula no efl in te.&c^ Dicitur gratia plena- habet ante Deus quadruplicemgratis menfu-ramy fcilicet bonamy confertam y coagitaramy& fupereßuentem. uti habetur Luc£ 6. Bona menfura efl fufficienti^ , quamhabent omnes, Sanäiyconferta efl abundantiity quam habuerimt ^pofloli ; coagitata, efl exceilenti^yquam habuerüt in utero fandificati; Supereffluens eßy quam habuit Chriflusyquiftne macula conceptus in utero. Omnes au-^ tem h as menfuras gratis Virgo videtur habuiffe ; unde ipfa dicit C leß 24. In me omnisgratia yité^, ' " JEgregiél xz o n B I S V O r O R v M Egregie ! oimies iiiqiiit has gratias Virgo habuiffe vidi^-tun ergo etiam iJIam > quam Chriftus habuit in fua Conceptio-ne fine macula> uti fupra aflcruerat. L §• V ^dm:Tierendusj& Clmfstmus M, Pctru5 Engclhart de HcrbcrftorfF, Ecclcjfiarum DiviStephani Paflavicnfis & VienncnfisCanonicus , , SS. TheoIogiiE Profeflbr. , Itcmm Rcdor Magnificust ^nms fcilicet ecc. L X X XII/ & M. C C C. L X X X v I I I. Pius Immaculatae Conceptionis AfTertor* Emporis ratio y qua? in vetufto Codice figmt an-num 1392. & nomen M. Petri de Herbcrftorff, pcr-^ fuadet omnino Q^xfiioncs Theologicas, quae ibidem habentur una cum Divi Auguftini opiifcula de fermone Domini in monte > fuifle jam di(äi M. Petri, Quamvis oboriri poflet fufpicio de aliquo ex Ordino PP. Minorum> nam in eodem codice, in quo pJura contincninr; fit etiam men'tio Patris Hermanni de Saxonia, & Fratris lacobi deS. Petro. Qiiifquis fit author Qu5ftionum, Academicus efti utilibrum vemnti conftarc poteft. Sc honori Mariano derotif-fimus, Delibemus paucula. Ad nonnulla ex libro III. Magiftri Sententiarum qna?fita_j ponit etiam. Orca tertümde Tr^fervationis ačlualitate pono quatuor pro-^poßtiones &c. Quarta Tropofimefthcec [equcns cx pr^mifsis. In beatifüm^ ■ \ \ ' ■ . yirgine 11 B t n i v- v. Virgine ftiit nitéy exìmidt prdchritudmis (rmnem cxclnitm maculam fàsditatis. ifla propoßtio pate t ; nam anima M atm Chrifli fmpper-fcäijjimt redempta, pro eo quod Chrißusfuit pcrfcäißimus Rsdem-^ ptoì^fed ex hoc ai4.odfuh perfcSUßimus Rt dempior redimit diquoi iììàiyidi'um de flìrpe ^d.t per viam propagationis gemratum ne cmtrahrret peccntum originale y ut dicit propoßtio primx ^T'&'hidi--ridmm redemptmi ßnt perfeä'ßim:t anim.t Beatijjimj^ Ytrgiìiis M.yiRìAly ut dicit tenia propoßtio, Sctjuimr ^uod anima' Yirgim nullum contraxit originale peccatum > CT per coìijeqaens in eafiüt intor eximm pulchrititdinis excludens omnem f^ditatis macularne quod cji propoßtum. Treterea fi ab aliqu* remoyetur quod eß mi--nm dcteflabìlc propterßu'im cxcellentiamy & dignitatem ; a fortirrì ah eodem vemoyenàum efly qmd eß mag^is dcießabile y ut patet ex /r-cnnda propoßtio^ie ; fcd ab anhna glorio fa. M^FJ^ remove tur macula criminis venialis y ut dicit tertia propoßtio ^ ergo de ^qm iure mUatemis contribere debuit peceatum originale. Circafinem vero qua^ftionum ita fcribit. aiitem opinìo nunc ßt eligenda Dico fine prmidiciò fan&éè ìHatris Ecclcß^y fi qua fìeret in pr^fenti vel in futuro, determinatio > Mod nulla ratione ad hoc me cogente , fed fola dev/otione puri/JìniiZ Jirnpliciter confiteor^ & fìrmiter credo 9 quod Beatiffìma Virgo M^-Bei genitrix fuper choros .Angelicos exaltata nunquamfuerit fordibus origmalis crminis deturpatay cum fibi dicatur à SponfoCaiUr tic: 4. Tota pulchra es amica mea, &c. Demone condudit : Sola igitur devotio amantißimi nos moveat j funtxtem Beati^^ ^nAVirginis ab omni crimine totis vifceribus commendare y ad cmm honorem & laudem ifle articulus motus extitit^qui ad pr£fens in hoc tenninatur. Obfervet Leftor harc ferè ad rerbum tranfcripta effe ex Commentarijs Petri de Candia > feu Alexandri Papae V. morc^ videlicet horiim temporum , quo viri etiam dodiUimi alienai lucubrationes in fcholis pr^le^ere foliti , fenteatijs authoritatem addebant. D Yem- \ il ORBIS V O TORY M' cJfó CÖ3 éXi tfe §. V L Yenerabilis Yir u. LAMBERTVS DE GELDRIA, ss. THEOLOGIE DOCTOR. Vnus ex primis abinftauratione Archigymnafii Philofophix Ptofeflbribus, Et CoUcgis Archiclucaiibus, M. C C C C, ì V, EtTcquentibus SS> Scripturae Profeflor^ Quartùm Redor Magnificus, -\ ,Anms yiddket. M. C C C, L X X X I X» M. ecc. X C I X. M. C C C C. I V. M, C C C C. XI X. emm Magifiratu firnid vita defurSns efi. ImmacuIatae Conccptionis Propugnator, Scripfic plura juila volamiiia, quorum adhuc fuperfunt &:afler- vantur in Bibliotheca Academica Commentariomm in Epiftolas Canonicas Tomusl. infoi. -Coramentariorum in Prophetas 12. Minoresj Tomi V. in foL •v .-v Ex Commentt in Epid:. Canonict qua^ft. II. pag. ^^f Icet pofl prdßvaricationem prmomm parentum totum l^^^^genus hummum nunquam. fuiffet fpbitualiter morta-im , npMum tarnen eins ßippofnum cor por di s mortis^ ^ [libtcrfugiet mdediäionenu ' Vnma pars pat et : cicm à ^^^^^tempore^iäo ufque ad finem ?mmdt yfecimdmn Dolores, fuenmty & erunt jhyipcr aliqmm(ii in ch ari tat e exiftentesy & gratiy qui yixermt^' vivcnt yitA [pintnali :fic enim mundim Deus dik' L 1 B^E K 2 Y. V I L diiexit indefeßihiliter, qmd femperfuermt & erimt diquét mwadm. pèrfon.t y & Immaculata in Ecclefia, quantimcunqne dm peaent, yeLpeccaverunty&c. TertiòRegum: Dereliqui mihi tu lyrael[ex miUta yiro-mm^ quòrum ^enua non funt curyata ante Baal, ideò Port £ inferi noh pr£y alebmt eontraeam^ patet ctiamifla pars de Cbriflo & Yirgine gloriofaj quos nmquampuhis etiam originalis peccati maculay it. Secundaparspatet exeoy quia CfmßHsmortuHs fuit y Tatriarchit , Vrophetdß y er SanÜi Dei alij* Ideò nuUtis eyadet hoc maledi£tum. &c. Plura, qu^ non erat opus hic i^errc>ciìm fufficìenter Illa Doftoris mentcm aperiant. ^ V I I. Yenerabilis Yir M, NICOLAVS DE DüNCKELSFüHL, GERMANVS , SS. THEOLOGIE DOCTOR & Profefl'or. - » In ^ntìquifjìmo ^rchigymnafio Ytennmß* Vnus ex primis quatuorl hcologis ProtciToribu^ Ad Concilium Conftanticnfe Anno M C C C C X V I. Academicus Legatiis. ALBERTO il. C^Elan/iichiduci Anftnaco a Confeffionibus. Anno M, C C C C V, Kcdor Magnificus^ CONCEPIIONIS ASSERTOR Obijt bene meritiis feuex circa Annurn M. CCCC XX XI I L Ic primis diiobiis rxcenferi debet ^ cum qiiibus Theclogisni aufpicatus eft in Archigymnaflo Vien-nerfi. Vir telie Trithemio tu jaiptiiris jacrisdo- äiffimusy ingemo clarus y jermoneJchcidiicus ^ yita, cvnyerjamne infignis, D 2 Qi-^ : Trithm. de icripL fLCCiCj^ 1(5 O A B l'S V © r ö K V Ü/ de Inimacuiata Conceptione fenferit collidere cft mu'ris c^us lcri[>tÌ3. Et prliiium ex Commentario in Epillolain 2, Ccriiith: i±'/dcA?tiiiiniè & fiifilfirne difputat in utramq; par^ tcm> pro c Cönceptiönem Immacìdatam 5 atìerendo plera-que argumenta ^d id iifque tcmpus ex.cogitata i Theologis, & pkra deibo ackiit in tavorem honoris rirginei. Extat originale cx>.niìplar mp. fcnptam cum corrcdioitibiis marginaiibus, hi quo pra,^ter alia fìc poait inierendiim contcxciii marginaicm t^aragraphuiuc Ociavo fi fidffet conceptainpeccàto onginaU^ non poffet llcJtè de ßea Co?iceptione fefiiim in Ecclefia celebrari ; quodnon efl dietn-dmny cùm midte Eccleß^y iàm antiqu,%tà conjustudine tdJimmafefti^. vitate cciebrmt. conjemcntia pat et y cum pro nullo peccatore, pro, tempore quo peccator ejt, fit fefium celebrandtm : fmfet étutm t^ (^cr B' yirgo pcccatrìx originali peccato^ &c. Es eìus Sermone Tt de AnnuntiationCi Ave id efl fine Ybi notanium, qmd duplex eß Tri^ mum efl poen^y& de primari non intellexit àngelus > cum , ei dixit Uve, quia fine primo ydt y non fuit ; Jed multiplex hic paff a efl, ut paupertatisy &c. ^liud efl y£ ctdps y'five fit culpa originalisy five a^ndis ; & de iflo loquttHr Angelus cum diät ^ve ; q%ia Virgo benedilla fmt^ V£id ^ efl fine y£culp£, quoni-am fuit: fine y^ m^cfiU orìginalis , & fine vét culpét a^ualis j ité ^uod à primo vx fcihcet macHU originalis peccatbfuit Maliter fra-jeì-yata] &c. Deinde concliidcns primam Virginis prarrogatiram ait: ìRaergù ^munitasi peccato efl primaprarogatiyaVirginis M jl^ fiL^y qmm^ingeitis rmuit in fua falutatione cum dicit ei ^ve > in q^i^a ipft foLt efl fuo filio fimiiisy & dißmilis omnibus alijs Saniiis. Ex Scniione de Vigilia Nati v. DorainiJ Ecmdò mtandum ^ éjtiod cum anima infmditur carni eonctipl-fcentialiter ex concubiti viri & midieris concept^, tunc in ilU infußone contrahit maculam ex coniun^ionc Imufmodi inferii mrne^ & iìla manda fecumhim Magiflrum in diß. ^^.yocaturpec-CaPan originale ; yocatur etiam communiter fomes peccati y &in-cUmt hominem ad pcccattimy & difficultat ad bona ///^ ^ ti^;fùmuf(ùt M^IU^ifcmper yirgo maliter pr^fcryata. NfciJ- L I ä E R ir. f. VI f L IJ Nullo hic opus eli Oedipo. Locutus tii ut dccuit Acadc-miciim Vienaenfem. Id foiuoi hic adyerto, jam olim matrem fiiio comparataai ( i dòdis ) ia originali puntate. & alfimila-tam ei quoad efcétam. non quoad principium. Quod eniiru. fiiius habiiit per naturam 5 habiiit matcr per prinlegium ; uti alibi adend o in gratiam adverfariorum? qui nolunt matrem puram creatiiram pariari riJio Deo-homirii« Quod vero fomiteixi peccati cum pctxato origiiiaü conFujdat, id nihil leftorem^ movcat> cum ioquatiir ad ni^atcm quorundam autiquorumj do .quo alibi. §. V I I I. M.sferenius, & pia recordatiotiis - P. F.FRANCISCVS DE RETZA; ORDINISPR.£DICATORVM SS. ThcoiogiaDoftor Acadcmicus. Nomine Vieaaenfis Archigymnafij Anrio M. C C C C V I I L Lcarjtiuad Concilium Pifanuiii-j Obijt opinione Sanditatis clarus. ImuiicuIatčS Conccptionis Affcnor. liffimum & devotiilimum huncvirum R. P. Laurentius Chryfogonus alTerit floruiiTe Anno i J o 2, fub Alberto L Àiìftriaco , eumque appellar Redorem-. Vnivcrfitatis. Sirniliter Drexelius faciens eius men-^ tionem Reftorem vocat. Ego ha?c cum antiquis MS- hiftoricis duobus, quorum alter Francìfci coxvus fuit, conciliare non polTum. Reperio quippe in Bibliotheca Academica Vienna veterem Tomum.> in quo annotatur Francifcum de Re-tzay Pr^dicatorcm Se Vienncnfem Profefforem interfuifle Concilio Pifano, quod aliunde conftat celebratum Anno 1408. Sirniliter Thomas Ebendorffk^ de Hafelbach, ( quem paulo poft c^tcns CQimmìKr^bimiis) in Hiftoria Tua Auftriaca fcribit in^ D 3 h^c Chyyfos^ in Mundé Mar, Drexel h Trifmei. Thom. E-bsnd. in Hift.^uft. àii. Chryfog. cit. Drexel. cit.jup. J^d. apud €hryfog. €lt. Tom, I. M midi Mar^Difc. 144. x8 ÖKB1S YOTOK'YM ha?c verbä : Vifis cdebratur Concilitim in Schiomate y ad cjncdà yiemenfi Yniverfitate miß M. Vranci^cus de 'Keti^y Ordinis Triadi-cat rum, & M. T^etrus Dec kjymgery Ke£ior, ad S. Stephanum Cam^ nie US y & Theologid^ p oft e a Vrofeffor ? Yniverßtatis y et er ani. fec Hafelbachius > qui Francifcum novifle potuit, utpote coxvm., Proinde nifi duo fuennt eiufdem nominis, & profeflìonis Fran-cifci de Ret za auod diffìcile eft creditu ) is ex quo Chryfoqo-raisaflertionemiuam defumpfit lapfus fuifle dicendus. Suìpi-ccr in MSS. cperibUS pra:lati Patris.Francifd de Retzaalicuem ex receiiticril US (yrrjiiìyfiis annotafle , qucd fìomerit fub Alberto, Patre Alberti 11. C^faris, & bene ; is verò.qiii putavit Alberti IL Cirfaris Patreni fuifle AJbertum I. toto feculo aberra-vìf. ■ Nam A lberti IL Pater fuit Albert us, hoc nomine IV. inter Auflriacos , & flcruit eo tempore > quo Francifcus de Retxa^ Anno 1400. Cceterum quod iJIuiriReöorem Vniverfitatisappel-Jent Drexelius & Chryfogonus, etiam miror ; quia non reperi-tur in CataJogis Reßorum Archigyinnafijj tam Ederiaiio quam Managettiaiio. fbrtafl'e fuerit aliquando Vice-Re fìve (ut nunc appeJlantur)Regens fiudiorum ^ fedin Scholis pnvatis Monafìerij, non in Vniverfitate. Quidquid fit de hoc; vir fané fuit Ciariffimus:, & ornamentum Vniverfitatis. Scripfit -tcfte Chryfogono Tomos IIL in Salve Regina, quorum tertius eft de nomme Beatiflìm^ Virgims ; aflervantur in Coencbio RR. PP Pr^dicatorum Vienna. Ne- as fit priBterire , quod de eo fcribit Joannes Nyder, eiufdeui Ordmis & Scholaftic^e dienitatis, in h^c verba : ^deò fuit Deipara ftudicjus , ut nunquamduict M^AKIA nomtnäudiret j quin fiat im S alutat ione Angelica tli ud conjaLutaret* Idem faditeti bat confpečia eius effigie, Quidqu.d fltpendiorum ab Gilberto Ur^-chiduce t Otis 40. annts^ qmbus j acras liieras doeuit reeipiebat tm-quam Doäor, totum in temphrum Deipara nomini eonfecratormi reparationem impendebat. Qjiovis die S abbathiy licet dia in j'uis le-üionibus trcHarety mediam tarnen ferè lečlionis partem commemo^ ranone "virginearum laudum tanta cordis teneritudineyutßbi d mcigm lacrymarum vi temperare non paffet ? mpendebat. Ducdecim co?h tinuis annisy quibus lihrum Sapienti^ enodavit ? femper iteratis illis, yerbis Trimi & purijjimi frutius eiusr totus in expäcandis DeiMu-tris pr£comjs defixus h^rebat. Inter fludendum quodes d libro ai librum^ vcL de ad iocum irarfiret 9 eandemheginam ^ngelicis . ■ ver bis t 1 B ^E 'St^^I V. 'Y ì'I l ysrhis Mčrsmbehat. Tandem S^i- annos mtm^cùm in commenta^ t ione Elonorum Yirginis affiduè colliquejceret, d is ipjÌHs Ts(a.tìyìta-tu inui'fihi confueta:^ ac jo^ devotionis Mariaus jindn Salyc Regina concinem Utas exjpiravit. die 8. Sept. ^am - - - Hxc, fere totidcm yerbis^, cx cit. Joanne Nyder Laurent, Cbryfig. Gliryfog. ftif ^ ^ Ex Tomo L in Salrc Regina^ REvera vas mtmdiffimim eßglomfs Yirginis venter ^ & rusy nxttirxli difpofitione form^ hominis exprejßyns* Yterns bic vere eflyasnobilifsimum, ab Memo dijpoftumy ad DEI Filium ßd ßgiirä fignraiidiim ; de quo fic canit Ecclefia : xAb Memo yas pr^vifum Yas infigncy yas excifim ^ Manu Sapienti^. In hoc himm£ ftmilitidinis yajey charitate fuit Hiatus Dei Pi-Uns per Incamztionis myfleriHm^ qui efl imago Deitnvißbiiis y de qm diätur Sap, 8. Quod fit Speculum fine macula D d maieflatis^ & imago bonitatis illiAs. Um igitwr im.igo accepit formcvm^ ^ dim iu formt hoìninis figuranday ymmdifsimum Yirginisyentrem benedltinm fimensyficHt ccrahquefaäa accepit jiguram fecmdnm ftgillim fibi imprcjfafn. &c. Iii alio opere qiiod de glorio/Iifinio MARM nomine feri-pfit eftqiìs ingens Tomus? ita loquitur : Bxtollitur Yirgo bcata hocnomine d colleßiva honitate, cuiu^ efl cunci )s adiuyxrej.& om-.ùhus jmm bonum commimicare. T^m dicitur M.A IxLyi 3x tmiiferfdipcrfeäione y & fan^£ Trinitatis fpe^ culi mimcre^ & donatione^ qiüt Congrcgationes aquarim id efl omnium charif/iutumy vir 1141 im, & graiia^-um appc Ilavit maria. Gen, r. Hpc enini nomen efl B. Yirgints proprium anteqtiam con-- ci'peretur in utero à Déoper ^Ärig^elmn eins parentibtis infinuatim, eidem in l^tivitate mponendum, l^men hoc efl nomen dignifsi-^ mum omnis virtutisj & grati£ expreßivim &c. Et rurfimi poli pauca : Cum igitur tamßbßantiay quam qua-^ litasBeatifsim£ Yirginis fint ad plenum inefabilia, hoc mmen dignif-fimim non potefl planè exprimt.himmà lingua y non JLngelka ; non capi creata intelligenti a, ^uoad fila contenta iq fé fiigniflcata , &c. profila degni tat e excell^ntifsimanon potefl fiufficieìiter explicari. In qiiibiis eius4ičtis expende illa verba : Yas mundifiimumy yas.mbilifsmm y ab Eterno difoofiitmn. " ^^bkterno yaspr.^yifum. • " oK»isyor9nYM &: mundifstmum yirgmisvcntrem benediäim. &c : dkitur ÌUviù £x univerfctli perfe&ione : antequam conciperetur in utero &c. & : Tarn fubflantia quàm qualitas BeatifsimätYirginis funt ad plenum ineffabilia. & dcniqut iprofuadigmtateexceUenttfsima nonpoteß fußcienter explicaru qux poftrema verba plane funt ad meutern S^ AnfclmiloquciUis de I?7maculata Conceprionc cap. i. Trimor* dì.z Conceptionis eins tanta diymitatis ßblimitate ut hu- mimrum conceptio mentiü^ ea plani penetrant non y der rt. /\fi non iìmilia funt illa: pro fua dignitate excellentifsima nonpoteß [uffh cienter explicari Sed obfervanda potillìmum funt iiia, quitiis clariffimè adftruit Immaciilatam Conceptionem : l>{am dicitur (inqiiit)Maria ex umverfaliperfečiione ère. yirtutim rum. Et hoe nomen efl B. Yirginis proprium antequam eo^icipere-thr in utero per ^ngelum parentibus infinuatum. qiiafi diceret : annuntiavit Angelus concipiendam Mariam cum univerraii per-fečtioncj virtutum & gratiarum > etiam innocentia: originalis ; & qualem Angelus annuntiavit talis etiam concepta eft ^ vidc-licet cum univerfali perfedione gratiarum > inter quas gratias etiam continetur Innocentia & puritas originalis. Horurn^ verborum fenfus magis eJucefcit ex ijs> qu^e Jib. i. huius Opcris. Fund. 2. adduco ex Patribus. Sed & illa Trmi & pmfsimi fru-£ìus eius, videntur ab ipfo applicata Immaculat^c Conceptioiii Virginisj nihil enimprius habere potuit munda & pura Conce-ptione paiffiva. tx. Yenerabilis, €žr Eximius Sacra Taginét Trofef^or M, PETRVS TZACH, DE PVLCKA, AVSTRIACVS, SS. THEOLOGIE DOCTOR, Tertiùm Rcdor Magnificus, M. M. M. tAmis ecce, c c c c. c c c c V I I. X L XXh Ai ■ t i ^ .< 11B^ E ^ j^i Ad Gonciliiim Coiiftatitienfe , M/ C C C C XV I, - ^ Lcgatus Acadèmiciis. . fMMAGVLAT.« CONGEPTiONIS ASSERTOR": ^ • ; Obijt Alino M. C C C C X X V. : , Die 24. Aprilis. SepHÌttis in Bafdica D. Stephani ad Altäre SS. c^poßolomm. • ■ Nter alia quielcripfk, '&.in Bibh'othcca Academica. fervan-tun hoc hcicprolmmactilata Concepclone. Ex Commentario in Luc3e cap f. STiritus SxnEim[tipcrveniet in te^ teßngdarim fmäificansy ^ benè dicit fuperyeniet , ^täa Spiritus fantius prius ycnerat in i ■ \Yirginenh ipj am ab originali pr^ferva?ido ; fedinConceptione JFßij fiipervenit Spiritus farSusyid efi iter um venit ad conferendam mmorem irati.^ pienitudinem. Ol I M, MICHAEL SVCHENSCHATZ, > SS. THEOLOGIE DOCTOR j / & Profellbr. * ■ ■ - ■ é Rečlor Magni^ìcus^ • Anno M, C C C C. X, r^ACVLAT.^ CONCEPTIONIS ASSERTOR." t- Ermultos annos vir hic in fumma vixit Acadeini-ccrumi^frimatione^ &fo!us penè omniumDoÄo-rum ProiTìotcr fiiit. Extant adhiic plurim^ Qr^a-tiones, qu^s in promotionibiis dixit , ex quibu^ coJJigere cft ilJis temporibus etiam ab alijs Facui-- ifle collatain Doàoruni proiiio- , tatibus Dodori Theolo^o fuifle E Siripfit ÙRBl.^ yOTOKYlAÌ Scripfit inter alia. Commeatariorum in Evang. Matth^i Lib. Commentariomm ia Evang. Liica^ Tomos IIL In quorum primo ultra initium capitis tertij non procet fit >ufque adeòfacundus fuìt in contexendis Jaudibus' Marianis. Nam per medium tomum folum falutationem An^elicarn cxpofuitj & digreffionibus Tiieologids de Excellentia Virginis Deipara^ fe occupavit. e ExComtiieiitarijsin Lucäm fol.ioi» EX peccato feci*mn fuit triple x vx in coniunHo. Yét cidp^yV^ p£n£j V£ ignora?itÌ£ : v^ cnlp^e triplcx^origindiSy dUtdisy yc^ mdisy aäudis mortalisi &c.fine omni ifio v^ triplicißät Bcd-t^ßma. Virgo. Et folio no. ait. QHcttmrdecim fmit privilegia Beatißim^ Yirginis M frimim quod nunqmm peccaverit, fecmidim qmd peccare nonpo-^ tiicrity tertiim quod in fummo purafuerit 5 &c. * Rurfum folio 112. Secando exceffit ( B. Y*) omnes ia gratia remifsionis peccato-rimy'q'ua peccati-m originale non contraxity ut pit creditm'y ficut infra patebit : Dei;ique folio 121. pag. 2. proponit exprofeilb liane qUc^ftionem : Ytnim Beati/sim t Virgo M^ÄKlJiwatme fàvMificatioms in utero fueritßne peccato originali conceptn.Cnm<\] attuliiTet utriusque knttntix oppo/ita? argumenta^ conclùdit: Verum fecunda opimo nmltis apparet magis deyotay& amplius pro laude BeatifsimitVirginis y ab qmd piò credmt ^ ficut & credi potcßj ipfam fine originali culpa fnij] ? conceptam. Et tmc ai ratio-^ nesoppofit£fententÌ£3&€ .r X I. Egreginsi & Yenembiiis Yir & Dominus Al THOMAS EBENDORFFER; DE HASELBACH. Artiutiì & SS. Thcologis Profeflbr Eximiiis, Iti Sched. $der in riB 2 5 .J.^r. X 1, a.3 Itl BcrichtoldtsdorfF Plebanus famofus, Atquc Ecclcfia: ad S.Stcphanijm Vienna Canonicus prsemeritus. Pater ac Supcrintcndens Collcgij B. MARI^® Virgials, Doiniis Rubc.T Rof®. Pater Sprritualis Sanäimonialiumad S.Iacobnm. ; Tertlùm Redor Magnificiis. jlmii.yideücet. ' (ìataì. M. C C C C. X X I I ^ M. C C C e, X X I X; i M. C C C C. X L V. ^ Ad Bafileenfc Coiicilium Anna M. C C C C. XXXI T. Primarius Legatus AcademicujfJ Et quod omnes excedit'titulos IMMÀCVtATiE CbNCEPTIONiS ASSERTOR. ObijtAnno M. C C C C L X I V- Ixtus Senenfis in Tua Bibliotheca fie de ilio fcnpüt: ^ Thomas Hafelbachms GermantiSydivimrum ^mptura-- ^^ rum ac Secularis Thilojophi^ periti]simus, ingmtj acu-mine rarus > fermone Scholafliciis t fed nimis difujus & prolixus 3 & ob id reprahenfioni quorundam obnoxius.f. &c. Similia habet Trithemius & addit : Cum eßet Ordinarius Sacra Theologie LeÜor in Gymnafto Yiennenfi , uno & >iginn annis in Ifaia Tropheta legem , ad finem primi capituli non peryenit. Idem qiieftus eft ^neas Sylvins in EpiftoJafaado ^^^ Vienna j fuit enim coa^viis Thoma?, eique Viemi^K coìiabitavit. ^P' Verum S hi TomOs eius in Ifaiamlegiilent, nec diftiifos nimi-um pronuntiaflent , nec in foJo primo capite bxMc af-ferviifent. Siquidem commentatus elt ufque ad caput 16. Kaix; in quo videtur defijfle 5 & labores fuos Tomis 6. tcrmiBaife^ . Ca^teriim fcripfit illiusfeculi receptomore , & confucnidine > paflìm diftìcultates Scholafticas imèrendo, & Theologiam Ipe-čuiativam expofitiyaö mücendo. C^ancie porrò mihcntaùis ^ . [onms Y&TotvM : JS^IS. fuént vir iSe m Concilio BafilecnlL declarant ipfi ä Coiicilio' - demandata Comii^ffioiics ^ & imprimis per Auftriam lubili&i promulgatlo y fenteatia quoque ia Patrurn confeflu non femel dida» Habeiitiir adhilc piiiiäa noiniiìe Facultatis Thcologica: Vienaeiiizs pfopofita Concilio? & M. Thoma? exaniinatio fujper aliquot articiiixs MS. in Bibliotheca Acadcmica. Denique Sc ■■ '. pietatem Marianam in operibus Hafelbachianis videre Jicen • libriim primiim Scntentiarum fic inchoat. Compiei imeptim Yirgo M^BJ.^ me im. In nomine SS. & mdiyidrs£Trl7tüatiS) TatHs Filtj y &^ ilentf^Ht, beaf£ &glomf£ femper Yirgims > toHusque militi^ fils exercmis. ^mcn. Alibi pra^figit hunc verfuni. Verdtic adßngm ciiragatd^ Alibi^etiam : jive M^KLy^ gratta plena. Opera eins ^^ cxtmt in Bibliotheca Academieafuperva-CÄneum hic foret recenfcre. Quam p iè ferrfcrit éc Coaceptio-tic Virgiais^ ex Iiis collige. I Ex libro Collationuin Sermone de ConceptioneBeatiffimse Virginis. ' Plè credamm^ qttod DE YS de center 'Virglnem Matrem, &ficut decmt hmoViUMt ^ & talitvr a peccato pr^fervayit ficHt fibt placint. Et quia ifla cxprcfsè in Canone Biblis nori funt fcri^ pta 5 ideò circa ea cauttits cfì locjuendum tanto, quanto fpiritualiiii ßripturarmi in tefìimomjs non pofjhnt liqtùdum rohorari. Crederi-'dnin efi etiampièj quod Chriflus eam ä peccato originalipr<^feryare pomity & ftcut decldt cani prafervavit. ^lij atitem homines omnes p'^cerer Chriflum, de quo efi certum ; & Yirgtnem de «fua piè efi du-^ , ^ hitixniim^ coyitraxertm ant conpruhunt originale, hic dubitanduni pofuir'pro opiiiandum. • ; Ex libro Sermonum de Sandis Sermone fccundo de Annunciatione. ♦ A yf W^^y^ß J^nfdm Gabriel eß antem (cbrijfus) ^ plcm gratia , fecmidim efnod didt Kichardus de Median/IIa, Dijl 15. tertij & Docfores communiter ibidera: Triplex efi fhnimdQ grati4-^ Trimmtßificicnmy qmnon comfotitm . t I S u H r v. J. i z IIV: 25 ßiUm alii^^d ftccatmà morule Secunda. eß^ pknkudo > cktis prsrögativ£> cjh£ excliédk ab anima onme mortale pe.ccatfh& cum bavjomne yemiler&c- TcrtUefi plmmdo perfctiloms ormi- ' quamim ad exclufw'nem oìfmis peccati crigindis^ vemdisj& mor Ulis, & mam ahfolutè pofsibilimts adpeccaniaììh &c. Ynde yirgo benedica tripiiciur fm f Ima gratin. Etpoft medium eiufdemSermonis, BEmiiäa tu inter mutiere s ; id eß plus benediBay quam emnes miilieres^ ac per hoc qHidqnid mdediStiohis infufmn eft per ycim, totum abftulit beneditìio M^RIAL ; unde & meritò di- -ciPtir benedica fuperomnes nmlieres ; imo & fuper omnespuros ho* -minesijmò & jkper Angeles miyerßUter ßiper omnem,crea^ pur mi» Quia mei iora & excellentiora ti DE Y S conudit quam ali^ QUi creaturayHt clarè pat'ct ex diSvis, Similia habet Sermone de Natiyitate, &c. o^i^jf t^^^^ef o^S-Scf §; XI L ^dmoium lievsremim > & Ciarifsimtis Domims. R V T G E R V S DOLE, ■ .VIENN.-E; AD S. STEPHANVM tANONICVS, , Academicus Sacraram Literaruiii Profeiì'or. Anno M. C C C C. VI U Rečlor Magnificus. IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOll. « Raster eruditos LcStnm in lob Tomos diios , alk . piiira opera Vniverfitatis BibJiothec^e reliqiiit, ifi qiiibus IniniaculataConceptioadflriiirur. An vero opera ilJa ab ipfomet Riitgero compofita fint? vel ab aliqüo alio j non aufiin pro certo ftatuere. Con-jefturam formo pro ipfo, ex fìmilitiidine fcripturse feu chara-tìcrum, qui eandem manum denotant ; licet non reperiam an- , notatum, quod fìat opera Riitgerij ficuti in duobiis illis Tomis^ in lob. Veriim inde fufficieuter collisti poffit pius eius de Im-macuJara Concepiione iciiius, quod hoc tempore^quoipic^ E 3 .daruit O K B 1 S V © T O K'Y H claruit^reccptiflimajaiii fuerit inter VicnnenfesThcoIogospi^ feiiteiitia. X I IL ^eyercndiis & cUrifsimtiš - ^ M. F 1 L G R I N V S, ORDINIS PRIDIGAT: SACR^ PAGINifi PROFESSOR Circa anniim^ M. C C C C X I L IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR. E hoc Authore aliud reperire non licuit, qiximì quoci in geminis eins Opiifcùlis eft annotatinn. Scripfit ebmentariiim Moraleni in fententias Ca^ tonisy qui incipit : ^Adam uhi cs ^ cui pr^tfixtis eft ^«sm^ÄT» icčinra MagißriTUgrmyiennenßs.Com■' ^cad. mentarium item in Lucam, ad cuiusfinemfunt adfcriptah^ec vérba : Eft leUura Magiftri Tiigrini 'Pradìcatons in Yierm^ Aßetr vaturutrumq; opus in Bibliotheca Academica^ in quorum pb"^ fìeriore tamclare> tamexprefsè adftruit Immaculatam Concc^ , ptionem ^ ut clariüs nihil ä Theologo Predicatori) Ordinis de-^ ' fiderari poffit. Ex Ca^. I. Comment. in Lucam. [ A Ye gratla plena Domimis tec/rm. In qua Salutatione Yirgò Jr\ commendaturexpluribus. Trmò commendattir ab miyer^ fall cnlp£ carentiay tmde dicit ^ve. Secundò ab redmdanti ' gratis plenitudine > & abundantia. Tertio à[pedali Domini prafen-tia 5 Dominus tecum^ Q^iartò à ßngidan fuper omnes fwminas ex^ ceilentia : benedica tu in mulieribus. Qj^antum ad primum com-mendatuY ab univerfali cu[p£ carentia'jUnde dicit ^ve ab i quod eß fmey &yey quafi fine ysz : unde reliqu^ mulieres multis v^ fubijci^ untur. &c. poft nonulJa : Quare non dixit Dominusfuittecum^vel erity vel eft te cum afsignando ali quam digerenti am te^npbris ^ Dico quodhocnonfecity quia fi unam differentiam temporis afsigna[fetf reliquas exclufiffet. ^d ifinuendum ergo ; quod jhnper fuit & efli &erit cum eay dixit Dominus te cum. Ynde Dominus tecumfuitte ab omni culpaprcefervando : Dominus inpr^fenti efi tecum tegratiit implendo : Dommus erit tectm infutm^o carnem ex te ßmendo.&c. L I B ZK 1 V. X 1 Y, ^ ;a7 X I V. T\everendifsimus, & Ckrifsimus Dominm lOANNES DE PALOMAR, DECRETORVM DOCTOR. Academiciis Auftriaco Vienneiißs Archidiacoaus Bareiaoaeniis, Summi Vontißcis Sacellanus. ' Sacri Apoftolici Palatij Auditor. In CoaciiioBafileenfi inchoato Pondficius Pr^lidens delegatiis Aimo M. CCCC XXXL Vienneafis Archigymnaüi Vifitacor àPàtnbas Concili) defignatiis, Anno M. CCCC XXX V. M A R I ^ fi ti e macula Concepcas I-erveatiffimus Propugnaton SVbamuim 1420. Barcinofiä in Auftriam venit leu evoca-tus ä Prificipibiis? feil excitiis Archigymnafij famajoaniies ^ de Paiomar ; adfcriptiis Academicis. Prius Barcinone^ Ixbelliim cum Točtatii confcripferat, deitide Imperatori Sigif-niundo vel oblatum? vd mifliiiii, pro Immaculatt Conceptaß Yir-ginis honoribus. Tritiiemio tefte vir hic in ^rchigymnaßo Yien- Tmbem^ nenft fcriptts^ vitäy & converßtione clams ^ tarn in ^diyinis fcriptu-^ de fcrm^ risy quam in Sä^cularibus literis nobiliter doSm^ingenio fubHlis, da- Ecclef^ mit Anno Domini M. CCCC. XX. Hifpanum miffe fcribit Pof-fevinus, licet nomea ä Germano nihil abludat. Forte ex Gcr- Toffev* mania Romam profe&is Auditoris Palatii munus fuftinuit > in- m Biblio» de promotus adx\rchidiaconatumBarcinonenfem, quo vel re-jfignato vel cuni difpenfatione reteato Viennam venerit ^ ibiq; Academicorum Theologorum numerum auxerit ; ubique ma^ gnx vir authoritatis. Scripfit intcr alia. Libellumfupglicem Sigifmundo Imperatori, quem totum dabimus > quia nufquam imprelFum haäenuSj^quantum confiat. Trafitatum de Mercatoribus ad Viennenfes? cuius Initium: Qmniam oynnps : extat MS. in^Biblioth: Academ : Tratìatum infignem ad Ioannem Abbatem Monafterij Sco-torum Vimnx. extat edam MS. in Biblioth. Academ. De abftinentia carnium lib. L Siixgent in itidioio. Sermones & quxftiones & plur4 ^ih ut ait Trithemius. Ora- \$S -ro K-B rs V Ö T O ^ y M Oratfonemde Civili Dominio Gericorum > quamdixitiii Bafileenfi Concilio triduum Anno i 4 3 J- conti:a M. Petnim Rayne Angliim Boliemorum Legatuni, qii^ habetur impreffx^ primum ab Henrico Canifio in Antiqq Lečtiombus r defnde inferra eftTo. 4. Coitciliomm editortim a SeTcrino Binio Theologo & Canonico Colònienli» LIBELLVS PORRECTVS SIGISMVNDO IMPERATORI Aimo M C C C C X X V L Ante Concilìiun Bafileenfe de proctiranda Decifionc Y>ix Sententi^ aflerentis Beatiflìmam Virginem Conce- ptam fine macnlcL^. SACR.£ IMPERIALI MAIESTATI. Ttime Imperator y cfum publicè dìcitur y & cormimis vox jonaty & mgiter pr^dieamKinplateisyCjHod Ye-iftl^ y?ra imperialh digno y & laudabili opere celebrabitur brevi Conciliuìn'Generale, in quo reformabitur idm in capitey cjuàìn in tnembris Ecclefia facrofanäa : ideò ■^continuando ìnflantias ajjuetas Yeflr^ C£fare.t Maieflatibumiliter fupplicatHry quatenus recolendo opera 3 & literas de materia purif-ümx Conceptionis Virginis Matris Dei Yefira Sacrce Domina^ tionivicibus'triplicatis mi^as : in ultima quarum fuitvobis datum pro memoriali authentico di^um Salyatoris : Inter nato'^ miilieriim non furrexit major Ioanne Baptifta. Yelitis difponere Yeßram l7nperialem devotionem cum fančia & vigilanti diligentia y ut indizio Generali Concilio di[Ì£ puriffimce Conceptionis univerfalisy & perpetua celebratio ad effeUum perveniat totiens Juppitcatmi, Et uthocrneritorium y & devotum negotium teneatis Contimit antßfar ctem mentis Yeflr£y fupplicatur iterùmYeflr^ Imperiali Maieflati, ^uod Ave Maria gratia plena^» habeatis in di£ia materia pro ftimidOf Jeu memoriali continuo, l>{am fi ver bum pr^diöiumy ficut quotidih in Yeflro Imperiali ore pronunciatum exifiit ? ita in fua vera fìgnifi-^ catione devote contemplaveritis > fine dubio videbitis verèy&cum ratione evidentiy quod cùm plenum de direčio opponatur vacuo, aut-Yirginem effe macula originali immunem 3 ^ut verbtm prMiäunh qmd fuit Jdrch angeli Gabrieli s Incarnationem Filtj Dei M A R Yìrgininuntiantisy effe falfum. "hlampoflquam V irgo Mater piena gratia nuncupatur^mn poteß concedi in aliqua eius parte vacua ^ . - nullo L 1 B t K 7 V. XI V. nullo modo. Ctm illuda qnod in aliqm eius parte vaciitm mvenimh non pofsitplenwn fimpliciter nrmcupari. Et ideò , ß eius principi*' um mat ertale'i c^mà fuit in aBu in ilio rmncj in quo fuit conc^ta^e^fet peccato ori^intò infeäJiy id e]ì cum difpoßdone caußli, auod in introduzione formte exirct onus originale in aüu non ßmpfjciter plena ^ fedinfuo materiah principio dijpofitivè , & caufalitcr effet yacua. concedenday & per confe^uens yerbtim \Angeli falfim/ Sed quìa yerbum Angeli à fuprema verttAte in tanto , & tam exceÜenti my^ ßerio ^mbaxtatoris nullo modo f alf um ^ efl concedendnm; idcircò Virgo Mater efl concedenda in principio cuiuslibet partts, tàm ma-terialis quam formales eius produci effe Deo gratiofk, Itaqne pr£^ fervatiyé d pr^diäo materiali principioyfemotototaliter quocmque obflaculo gratin impeditiuo adveniente formi creatura prima producta fuit ipfa Yirgogratia & amore Divino abfatée aliqua macuU mirabiliter illuflrata. ^c ita temporaliter iliuflrando fuit produ^ Bay & producendo illuflrata ; ßc ut fuit aternalitcr in Matrem eli'-gendoy dilema : & ut Matrem diligendo elegia. Et quiapofleà m.t-ternitatem Dei a^ucontinuit femper & continui in cun&ìs firn ačiibus diyinam voluntatem yirtnofifstmè adimplevit, efl etiam cum meritate concedenda tàm in medio qudrrrìnfine temporalts curfus vi-t^ fH£ plenè dotata multarum mirabilium gratianm^ & cum ingenti multiplicatione ineffabili modoy numero in illis plenarie conferva^ ta. Item fupplicatiir Yobis optimo & devotifsimo C^fari, ut ettam habeatts pro flimulo & memoriali continuo in tàm pia materia quod-dam breve TraUatum intitulattm de poffibilitate & congrua nc-ceflìtate puriflìma: Conceptionis Virginis Matris Dei , quoi yeflr.^ Imperiali devotioni mittitur cum pr^fenti. J^am omni du-bitatione procul pulsa fperatur, quod fi prčediElum traìlatum fimd cum cont empi at Oria confideratione de Ave Maria gratia piena pradičia , & alijs operibus ab alijs mifsis attenti &'deyotèperkge^ ritis quibus Sacra Yeflrs Dominationi ut itafaciatis humiliter fup^ plicatur ; de altifsimis v eni et in Yeflra Imperiali anima t alt s ac tantA compunäionis confcientialitergratiay quod continuò remanebitis pun^ 6ius quoHfque toties humiliter fupplicatum Yeflro digno opere diBi divina gratia operante veniat ad perfe£ium. Et ut talis perfeSuf nullatenus per Yos pofsit oblivioni tradii (upplicatur etiam valdt in^ fiantifsimèy ut quam fcriptum efl Totenti bonum facere , & non f^ denti peccatum efl lÜi ; femper pr^dičfam materiam in Yeflra hn-penali memoria teneatis aClnaUter ex.tratam. Dominus lESY S. Ckrtfliis quiuniendiEccleßam fuam fa/i&am Yobis contultt grattam F fpf^cia- _ O li BI S' VOTOAVM fieciul^mjojam gratiam Vohù angcat ^d con^regaridim facrofan-aumCOriciium^ in qm confornietur ivßEcckli^ ad ßattm fanänm, vin/wßm y ordmet:iir perpetua cdebratio piiriümt CoMceptioiiis {iicratifSiKr MARL^; fimiil Virgiais atgue Ma-tns. C ni place dt diSfam gratLvs^a B omino lESY^Chriiìo pmiil Fh iio ^^Ùe-o (ko Yobrs Sacratiß: Cczfari plemiriam impetrare. Scripta Bxrcino: die Maij ^mi^'Nj^tivim^^^ CCCC. .YX r. D20 gratias. Coiifiderationisliifra [crhcndx iiifliiat veritatem,&:c. De pollibilitatc ac congrua neceiiìtate purifiim^e Concc-ptioiiis Virginis Matris Dei'&c. Virgo Mater 1 ES Y Chrifli Filij Dei movit influenti à fn^ gratin volmtatem cmafdam occupati Zelatoris puritatis fH£]pun(-liins: Conceptionis? ut inter fms occupationes applicar et fe ad con-ßderandtm po fsibilitatem ipßns puritatis:> quam audiverat d multis afHnmri ut pofsìhilem. Q^ii conßfus gratiäjkmmi j & veri Dei auxilio pr^diài fummi Dei Matris & YirgmlSi vertendo fe ad ipfum yerumùeimy&adfuas verijsimas dignitates ^ cu?n magna fpeyh dcndiventatem ipfius poißbiiitatis. Incepitßiam confiderationm in modfm qui ßquitur. L Mcmorayit ipfe Zelator. Qjiod Deus infinitus, & ^ternus las niji pcrfondis ^ non pot^fl modo aliquo convenire. Item deroga-^ retur fu£ perfe^hjjìm£ £tèrnitati cui novitas aliqua non efl cone e-denday qu£ in pluralitate ačiuumnifi perfonalium ab intra nonpoßet ipfa novitas denegarti IL Memoravit etiam , quod in Deo creatore qui eflßmma &. perfeilijjima virtusy efl prima perfečiijifna veritasy& qui ad fui fimilitudmem produxit omne creatum funt omnes ver£ virtutes & yirtuofa veritates conßderat£ fine aliquo defeßuin perfeilioriyir-tuoßort & ver lori effe, quam fint in creaturis. J^m aliter exem-piar feti id à quo fumitur aliqua ßmilitudo non e(fetperfeäiusy ncque verÌHs qmmfìmilitudo ah eo fu^nptaì quod effetvaldè inconveniem affirmarc. De di^is duohus memoratis vidit gratià Dei ipfe Zelator muU fum cLtrè rationabilitcr infra fcriptas procedere veritates.. &c. ^'ijm poJiqH:i7n Yirginc?n fajiäiißmam M ARI AM fanäa con-' ß ter ur Ecclcßa eßc aßu Matrem Dei oportet v ir t ut e primi memorati ut abPUclligemihiisfìdelibus concedatur^ quod Deus ^ternditer intcU imUexit y & intelligendo elegit ? & in mente fua ut hu loqujtr dt^ finxit ipfaraYirginem MARI AMghrioßfsimam Matrern fuam.^ Item poflqmm in creatims inyenitur amor Fili^^ ad Matrcm ve^-rus & yirtHofm^ qma à Beo mandatus> d qm cum (it prima reritds^ & prima virtusy non potefl procedere nifi verum & virf ùojum. Et proHt fuperius efi oßenfum ipfa fanäifsima Virgo MxA.RIA fit cou^ cedenàa Mernditer in ridiente diytna depi£ìaMater flif Deé, eportct concedere yirtute fecundi memorati , qmd č^ternaliter & perfetiifsimè fuitdiLeäa per ipfnm Filimi Dei, qui ipfam in Matrcm fuam ^ternatiter elegit. Tr^diElis vcritatibus modo pr£diSìo eonfideratis fuitiffie Zela^ tor in omnibus fiuis potentijs intelkEiualibus cmn magna exultatione^ & ineffabili iiibilatione valdè qmetatus videndo multum inteUigibi-liter non tantum üofsibilitatemy quam intelligere defiiderayerat ; fed etiam ipfims pojsibilitatis cangruam neccfisitatem. l^m confida-rando ipfam Xirginem in mente diyina £ternaliter Matrem Fili] Dei depiSlanty & per confequensi ut fiipra conclufum cfl^ab ipjb Fido Dei ^ternaliter , & perfeHifsimè dile&am ; non yidit aliqua rations poffe cony inci quodipfa Virgo ficperfe£iìfsiniè, & Meme d Deodi^ leèla in aliquo pimelo paryijsimo fuerit ipfi Dea odio fa: cim odium & amor de dire^j contrarientur, Et ftc ratione neceßdria fuìt compulfiis ajfirmare ipfam Yirginem fine aliquo minimo interyallo femper & continuò aff ira & odio diyinototaliter alienam. Haru aliter non fuiffet ut Mater Merndith & perfe£ìifsimè d Deo dile--£la. Et confequenter fuitnecefsitatus aßrmare ^cim peccatuìnfiù hoc per quod creatura funt Deo odiof^^quod ficut ipfaV irgoM ARI A fuit £ternaliter in Matrem Filij Dei elegia 3 &ut tahs d FilioDei aternaliter diletta ^ ita fuit priyilegio et erno dotata > quod in gene--rali condemnatione humana natura > in qua natam oportcbat tpfam naturahter produci, nullo modo eß'et comprehenfa ? necper eonfe-quens peccato originali aliqualiter infera , fed totaliter etiam ab ipfa condemnatione & ab ipfo originali peccato omninò excnrpta. "islam aliter nonfuißet ^ternaliter per Filium Dei perf 'eSfrfsmè tu Mater dile£ia. De qua esterna &perfeäifsima dileSiwne poftquam ipfarp in Matrem elipt non efi aliqualiter dubitandum^ cmn in crea:-turis in eorum operìbus nimis defetiuoßsfi eleÜio materna eßet pof-fibilisper Filium fieriyrationabiliter pojfet yideriqnod nunquamße-ret dc muliere ipfi Filio odiopu Ergo cmn Yirginem MARIAM confiteatur tcclefia [acrofm- F 2 31 ORBIS Y O T O K Y M äam maternltatem Fitij D.'i temporalùer obtinuife; d qm Füio qui ^siternusy omnipotcnsy & omnifciens efl, fuit Mernaliterut fupn hradtiiìira efl^ in M .Urem eleclay & ut Mater dileBa ; oportet conce dere y qmdtali & tanto privilegio tpfam aternaliter adornayit^ qyàa tanqHxm omnipotens pot uit > 1 anquam omnifciens fcivit, & tanquam FìUhs pcrfe^ijfiìfius ^mxtor oremus ipftus Yirginis mul-tum decenter & rationabiliter debuit; quodgratta ipfms gratiofiy& diytnh& .ttcrni privilegij fuitipfa Virgo ab omni fpecie peccati ita perfe[liffiìnè omninò pr£lerrata ; quod nunquam in ipfa nec in di-qu a parte fuiproprtj effe ali quid pot uit invenir i taäum macula vizio sa. Dicitur > nec in aliqua fuiproprtj effe etiam parte; mtendit dlSìus Zelator quod anima ipfius Yirginis y quét non ejl filia M^ì nec ab ipfo defcendityfuit d Domino Deo pura creative in effe pro- duca. Item-y quod corpus ipfms prodii[iione > & ante animationem fmt purum; quia à macula originali pr^ferratum T^m licet pars corporalisyqH^ inteÜeäualis non eratynon poffet peccato infici; nec per confequens prétfervari ; tarnen , quiapeccattm primi parentis por naturam corporaleni derivatur in homine per modum generandi commancm in natura humxna produco , oportet concedere quòd in ip fa natura corporali efl difpofttio caufalisy per quam in introduäione aninut ìnfurpt inhomtne mtrante poffejßonem naturét humanét con-dcfìmat.-e effetius ipfius condemnationis > qui efi culpa onginalis. Et ideò de ditta caufuli difpofitionc intcridit ditìus Zelatory^Hodfuit fars corporalis Yirginis Matris Dei per dißum glortofum & ^termm Privilegium firmiter manutenta y & plcnè & perfeäißimh prdèferrata y Et quia remota caufa removetur effcùìusy ideò conclufit diäus Zelator glorio fi fßrnan^ Yirginem MARIANI ab utroque latere y& per confequens in toto fuo effe fan£liffimo fuiß'e femper & continuò divino & Memo dono puriffimam , & per confequens ab omni lapfu generaliter pr^fervatam. Deo i^ratias & Virginio HcTC ex MS. libro Bitliothec^ Academicse qui habetur la 4. cum tabuJis nigris cum numero intitulatus Joannes Ni-der Canomca MS. ad cuius finem infcriptus eft etiam ifte libel-his. In utraque tabula intrinfecus efl fcriptum iüc über eft Rcqis Romanorum, L J B M h ' I y. f' Ji Y. . §. XV. Homrandus & Trscelleus Vir CONRADVS DE HILDESHEIM BACCALAVREVS THEOLOGIE , ET L/CEN- ' tiatus in Decretis Academidis Vienncnns Anno M. C C C C. X X X. miACVLAT^ CONČEPTIONIS ASSERTOR. Cripfit eruditiim Cominentarium in Magiftnini^ Sententiariiin > in quo pleraque ex Scoto & eius Seftatoribus deproiiipfit ; ubi etiam Fratris Ale-xandri Nekam Angli? rerocantis ea, qua? contra^ piain opinionem dixerat, formalia producit ver-ba. Extat opus MS. in Bibliotheca Academica, iin folio magno, coinpaéìum cum tabulis, & corio Nigro. Lo-orumnulium hic refero, quia exemplar jam^dum Opus hoc limoa iüd nunum non lubco. X V L A N O N Y M V S ORDINIS PREDICATO RVM ' l'heologus circa Annum ^ M. ecce. XXX. IMMACVLAT.€ CONCEPTIONIS ASSERTOR. Ollegit varia Afcctica Opufcula, qux in unum volumen compa & Senteiitiamm Profeflbr Anno M. C C C C. X X X I V. Eliquftpliira Opera faa fané excelleiitia Viemicn-lìiim Acadcmkx Bibliothec^ inter ctiam^ Commentarios in M. Senceiitentiariim, qui fcrè ad verbiini ex Scoto defumpti funt. Praslegit eos di-fcipulis morehujus temporis recepto>unde merito in numenim venit Aflcrtoriini Immaculat^e Conceptionis; ncq; locum atferre opus eft cum de Scoti doftrina nulliis ambigat. §. X I X. Honorabilis ac Egre^ius Yir M. PETRVS DÈ PIRCHENVVART; ss. THEOLOGIE DOCTOR, Sacra: Pagin^e Interpres, Academicus Viennenfis. "" Rečtor 36 O RS iS V O T O KV id RečiorMagnificus^ Anno M. C C C C. XXV. Collega Aichiducalis Senior, Obut Anno Incarnati Verbi M. C C C C. X X X V L IMMACVLATii CONCEPTTONIS ASSERTOR, INter alia ccirjplura volnmina qii^ rdiquit pofteritatielt Tomus L Ccmmentariorum in loanncm ^ in quo pro pii^ fententia dare ftetit : Ex pagina 153. in Ioannem. PEccatiim originale eft peccatum commune^ guod fccutt-dum B. Auguflinum, & etiam fccundum Magiftriim dift. 30, Secundi per Adam tranfit, tranfiit & tranfiet in omnes per eiuscarnemvitiatam concupifcentialitergeneratami lege aut Privilegio fpedali non obflante ; quodaSdopropterMa-trem Domini noftri IE S V Chrifti, de qua pie creditiir, quod hujufmodi peccati! ex fpeciali Privilegio in ipfàm non fit tras-fufiun : quod & nec ad plures transfero> non determinando af-t fertivè five fit, five non. Sed cum cseteris piè «ftimo credendo, quod non fit hu jus culpa in Virginem MARIAM transfiifa. Ex quibus fic ditìis fit notunij quod originale peccatum & culpa b^mmmmtmmj^i^mmmi^mmm §. X X. ^dmodum Reverenda , & Clarifsimus Dominm ÌA. ANDREAS DE WEYTRA, ss. THEOLOGM LICENTIATVS, Academicuseiiifdetn Viennae Proreflbr. Ecclefisc Collegiata: ad S. Stephanum ibidem Canonici^' Rečlor Magnificus ^nnis M. C C C C. X X X I L M. C C C C XXXIX. IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR. Hutic I I B E R 1 V. X X. Vnc Immaculata^ Conceptioni fubfcripiTfre cx co' collige, quod Commentarios Scoti vix aliquot ver-bis immutatis pr^leperit Academicirs ProfefTor ? ut videre eft in operibus ijfdem MS. qua? aficrvan-tur in Bibliothcca Academica. Id enim temporis mos irte jam invaluept,ut Profeffores quempiam.^ èmelioribus Authoribus verbatim in Schola prarldgerent, 8c expJicarent; quod ctiam Philofophis familiare fuiiìe, aliouot liridani> ut vocant. Logicar pa]àmfaciunt> fatis attrit2e& dilacerata:::, ex quotidiano ufu ledorum. s. X X I. Keyerendus , & Clarifsimus Yir M. IOANMES POMER / DE VVIL- DAVV, SS. THEOLOGljE DOCTOR ^ Anno M. CCCC. XXXV L Scntentiatius Academicus Archigymnafij Viennenfìs. IMMACVLAT.€ CONCEPTIONIS PROPVGNATOR. E hoc viro aliud non conftat, quam quod fenten-tias ad mentcm Scoti pr^iegerit in fcholis publi-eis, in quibus vix aliqua verba mutavit ; ac proinde verba illius > quibus piam fcntentiam ampicdi-^ tur hic referre fupervacaneum eft 5 ciìm de mento Scoti fufficienter conftet. Illud quod in fine quarti fubjunxit, addendum hic, ne quis putet ex aliqua Conjedura erronea ipfi imputari leäuram : fìc enim habet. Explicit fcrìptum fuper quartum Sent. Egregij viri Fratris Or-dinis Minorum loannìs Scoti Sacr^ Theologm DoBons fiétilis & exi^ mtj pronuntìatum ^er lieverendum Magifirum loanncrn Torner, de YYildavv , apud ^Imam Študij Yiemenfts Ynirerfitatem jlnno Domini i^^^/proximaferiafexta , antefefiimB. ThontdC ^4pofloli de quo Beatijjima & bìdividm Trinitcts, Tater, & Filius , & Spiritus fanäiiSi nec non Gloriofijßma Demini noflri lESY Chrifli Mater ^^ Yirgo perpetra und cum tota turma cceiefii fit glorificata & benedi'- ' Sa per f tenia femfiterm^ ^men^ dicant oimia^ Utnen. G Ob- MS. S^bcd, Ideai. , j8 . 0 2?. bjvoto y m Obferva liic , qui legis ; quam recepta fiierit in Vieniienff Archigymnafio pia Sententia de Conceptione Virginea priut qiiamadhuc in Bafiiecnii Concilio defìniretur : ut proinde Legates Viermenfes Bafileam miffos magnum addidilFe moincrv tum ad quceftioaem decideudam > vel ex hoc capite facile ar-guamus.. §. X X I L Yeuerä)Üis, & ^dmodum Ucvercndus D/M^ lODOCVS VVEYLER, DE HAILBRVNNA, aktivu ET SACR.£ Theologie Profeflbr Egregius Éccicfiae Collegiata^ fandi Sccphani Vicnnas Canonicus prxdignus TertiiimRečtor Magnificus^ ^€nnis videlicet M. C C C C. XXXII/. Me C C C C. X X X I X. M. C C C C. X L V I L 1MMACVLAT.£ CONCEPTiONIS ASSERTOK/ Obiji: d^Ecckriiz Dci hencmsritus Anno M C G. C C. L V I L Feria T ertici Tajch£. Pera, qiia^ MS. reliquif Vniverfitati, mag.'iam do-člrinam, prudentiam? & pietatem arguunt. Ex: ijS:, qux agnolccre potuimus> funt, Comeiitariorum feu Lečlur^ inEvang. D.Mat^ thari Tomi IL in fol. Qü^itionuiii llicologicarum in Eundem Mat-tlì^eumTomi IIL inTol. Sermonum & Collationam Variarumj. quas partim in varijs tempìis Vrbis Vienncnfis > partim in Aula Archidacali Auftria-ca> partim ad Academicos dixit : inter qiios funt complures de Corna Domini) & de Refarredione Chriiti, de S, Spirita > & do Beatiiiima Virgine, Tomus L & plures alij. Ek Sermouc u de Annuutiatione Beatillim^c Virginis, quem t 1 R. E R I i: X 1 L dixit ( ut ipfeniet in fine annotavi t ) Anno 1444. in Monafèerio ^ Fratninj Prardicatoriim Vienn^s. Nitium Thema eli hoc : Exortmn efi in tenebris limen reäii ^ [■ mi ferie or s & miferator & wflus Dominus^ T f. m fVenerahücs ^ Egregtj Tatresy Dominij Do£iores:> c^terique m Filio Ytrgims honorandi. PauJo poft initium : Ter enim fuit pergratiam/an-Bifieata: primo i?ieiìffdcmYjrgini^eoncefnixon^ tanta fùit ßbt gra-tla collatay Ut femper, d peccato immunis fucrit^ fecimdò fecmdum^ multo s in eiusltativitate ex ut er o gratta prius eidem Yirgini in (^oriceptione eoliata fuit miilttm auQa. tertiò ip.hodierm^nnun^. tìatione .& Hedemptoris nofiri Coneeptione fuit referta piena gra-^', tia, & Spiritus fanßi nuneius Grabriel ^rchangelus per bodicT/is-falutatioriis verba.demonflravitj dicens ^vegratia piena. &c. Et circa fermonis medium : FYit fpiritualiter JanÉlificata per gratiaìn ut hahitum eß in prU ■ ma proprietate lucerna y ita quod fecundum B.Bernardum eiris pur itati non audet fe \Angelica puritas comparare. Et B. .An-* feùnus Ed inquit puritate nitebat Yirgo Beata , ìquà maior (uh Dèa neqiät intelligi. Hanc p urit a tem mentis & v duntat is & immuni-tatemab 07nni peccato ačiuali ^rchangelus m hodierna falutatione nuntians ait: ^ve idefifme Y^ culpa, Ip fa enim nunqua^m fiib-iacuit originali peccato ; fed immunis femper fuit ab omni originali ^ & aüuali culpa : ut habetur ex declaratione Jan^£ Synodi Bafileen-fis. &c. / ^ . . Quam vimhabeat Bafileenfis Concili) declaratio exprefsè mone o Jib. i. ubi de Concilijs. Et, videat lečtor, quid Petrus Cani/ius de codena fenferit, infirä §. 47. hujus libri, X X I I L > - ^Admodum B^ey erendus Dominus - r ' THOMAS PLEBANVS : • IN CASTRO SerenirsimEllifabetbffiSigirmundi Csfaris Filiae, ALBERTI'II. Cafaris Auftriaci Conjugis. ^rchiducis ^uflriic, Marchioniߣ Moravix, Confcßai'iiis & EcclcjÙfìes Anno M, C C C C. X X "X V ^ G-2 ■ ■ IM« 40 O KB IS YOTOnVM IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR, Omen hups Authoris pra^figitur Opufculis; co-, gnomen incuria neglexit anticjuitas. Pronunu tamen cft fufpicari , hunc efle M. Thomam lic VVulderflorft , ss. Theologia? Licentiatum qui tertiüm Redor Magnifìcus Annis 1442.1457,5: 1463. fenex obijt Anna 1478. Sed quifqaisiUc fit} Äcademicum Vienncufcm fefe prodit fatis ex operibus? qiix re-li^uit Bibliotheca: Academic«. Ad calcem fermonis de S. M^i-ria Magdalena! fatetur fe efle Confeflarium & Concionatorcm Uluftris Dominse Elifabethse Ducifla: Aiiftriac , Marchionitfe Mora vise, Sigifmundi Imperar oris Rlix , coram qua 3 & Augufto patre in tempio Aulico D. Auguftini prsefatum fermonem ha-Duit Anno 1433. ^ Scripfit Sermonum de Tempore Tomun;i I. Sermonum Variorum in Evangelia & Epillolas Tomu l & in hoc fecundo funt fermones De Nati¥itate B. Virginio tres De Annuntiatione tres De Vifkatione imus De Aflumptione unus. A Ex Sermone 3. de Annuntiatione. Ve M^KI^. Tu p/dchra cs, & ìm 7mnd:i Yh^go fine omni macuLt, & abs omni Y^ omnium peccatomm. Iflam expo-^ fìtionem tangunt Dolores circa dißin^ionm tcrtimtcrtij .Srntentictrum. Et fecundum hanc expofitioìiem intemlimm dicere ^ye M^W^j t fi pr£cle£la yirgo, à peccato origmdi es tota-liter pr£fervata. &c. Et plura tiìm in hoc Sermone, tiìm in alijs fimilia (cribit 1 fed hxc propofito noftro fufficiunt. §. X X I V. Keyerendas Vater EgregiusSacrarum litcerarum ProfefTor« M. JOANNES NYDER, ORDINIS PREDICATO RVM Academicus Viennenfis à Bafileenfi Concilio Anno listu J y. f. X ì v. 41 Anno M. C C C C XXXV. Per Anftriam & Moravi am Commiffarius Dcügmtm. ,. ^ IMiMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR^ . Rithemius hoc iJlumexornat Elogio : Yir in divi- Ì / I?HS ad mpytum excellentis & preclari ingentj ^ H^re-ticA Iuqi4Ìfitor% & muUercHlammyquxs ma- kficas Ynigus apotllatnacerrimMs invcßigator. lia^c ille. Defigna-tm fuit a PatriDUS Bafileeofis Concili) cum Thema de Hafel-bvichj loanne Hymmel NardlTo de Pcrching , Vrbaiio de Mel-lico. Paulo de ViemUj Andrea de Wey tra, Theologis Acade-micis , ut Aiiftriam & Moraviam refbrmaret ; quo in negotio €tiam Pra^Iati erant nominati Chriftianus Abbas de Mellico % ioanncs Abbas Scotonim in Vienna 5 ( fìc antiqui fcribebant ) loanncs Prior in Maurbach. Matthias Prior Carthufienfium de Bruna. NicoJaus Pra?pOiìtus S. Dorothea. Nicolaus Propoli-tus de Steinberg> OrdinisS. xluguftini? Nicolaus antiquus Prs?« pofitus in Thierriitain, V Volfgangus Decanus S. Floriani. Hen-ricus quondam PriorMonafterij S. Crucis, &VVencefIausdc^ Mogrovvitz j Piebanus inlempnitz: Sed ha:c Reformatio & Vifitatio fuit impedita ä Paffavienfi Ordinario per Bullam iru» Concilio dam inpetratain ; & totius rei executio CommiflaM. ThomcE de Hafelpach, ut patet ex libro M. Pauli de Mellico, qui Concilio interfuit, & Bullas ac Literas plurimas diligenter con-fcripfit. Ex quadam Epiftola ctiam colligitur quod interfuc-rit M. loanncs Nyder Concilio Bafileenfi. Scripfit vero, quie fere Trithemius recenfct,multa:inter alia circumferuntur Libri Sermonum eius de Tempore & Sandis imprcfli. Ex Sermone de Conceptione B. V. SUn^l^ccLVit tahernaculam fuum altiißmus Tf 45. H^c v erba hodie canit Ecclefia in [ho Officio Matutindi. Ybi tria princi^ paiiter funt declaranda. Trimo qnomodo hodie 5. Vrivilegia Deus M^Kl^ Yirgini contulit prius nulli > nec poßmodumpuro ho^ mini con ccfj a. Secundò quomodo hodie ad modum t ab er- nctculi veteris teßamenti ßc fuper omms eß fanflificata. Tertii quomodo hodie Deus 12. mod^s fanElificet eleäos. ^ixntùm ad pri^ mum, T^tandunis quod quinque l^rivileghz fmt ilUy ridelicet Cceli & creatura totius nobiiifßma aäio^ Corporis format io 9 anim^ perfe-dißimx infußoy Angeli optimi comrnendatio. G 5 ' Oble- O n B I s- Y o T ß R V M Obferva hic potiffimiim duo. Priniiim Privilegia Virginì collata., priiis liulli ncc pöft^nodum pùro.homini conccflli,^ infer i ergo aliqiipd maìus privikgiiim conceflum eilVirgini in.Conceptioiie.? .quam Jeremij & loanni Baptifta? ? in utero •• fanftìfìcatis concefilun fiiit. Secundiim illa verba aniniiC pcrfc-^ißima: infußo^ ; ergo non animc^ contrahentis maculam Originalem:, qnia hsec non foret perfediffima. ' . . Per allegoricam deinde parabolam differit de Divino.de-creto condendi Virginem ut tabernaciilum mundiffimiim Fiìio fiio j & füb medium fermonis ait : ^Ad qu^ Tater yirginibus natura alt. Exaudit^ cflis^ Hccc dies boni mmtij ejt Charijfmus me us F ili us Tatrem habet hic in Cc^lisyfed dignmi efi ut natura co(h parante Matrem fnundijjlmampro habitaculo habeat interris. Ite & Regina ipfa?iatHraclevotiffi?'nis Joachim & ^nn^z imperet: im-per et & Collis & Soliy qui caufat ge'nerationem in obliquo circtdo y ut totavirtiite adYirginis Conceptwnem adii^^^^ &c. Ex quibus paiet primuMy videlicet quod Ccslum & tota natura he die aäiönern habnit in Yirg.ne?n perfetlißimam ut probat ^Abert. fup. Mì([m efi. T^^lam ?iatura habet aäionem perfeŠam, & perfe-tliorem y ergo aliquando perfe£iìffmam. Similiter producit corpus perfeäumj ergo aliquando perfcÈtjJimum. S ed non yidetur cuima-iòrperfefìio adfcribendaßt y quam Yirgini, cùrn fecmidum Damia, a nullo illuflrium yincatur. Ergo. ISlec obftat de Corpore Chriflh quia illud non natura y jed Spiri^ tus j anÈus formavit, Tertio hodie perfe&ifßma anima à Deo creata efi quampurtu homo habere potuit. &c. . Hxc modo rclata:> de Immaculata & pura Virginis Conce-ptione dičta efìe ä Ioanne;> ad mentem pie fentientiuin, inde f^-^ Cile colligere eft ; quod conceptum hunc de natura & virgini-bus. natura , id eft injfluentijs, mutuatusfit ä Ioanne Gerfono lo Gerfon. Ca.ncellario Parifienfì fervcntiffimo Propugnatore Imniaculats^ S^rm de ' Conceptionis. cuius hic paucula verba libetannedere. Voffim Conc 'em p^v fi^^^ram & Ì7naginationem{mqmt ) rationabiliterfundatam Vir 7 ' die er e i quod natura acceßit ?nox cimi Juis ancillis 5 ^^^^ fmt influen-ti£ & caufa naturales [e offerens ad formationem huius Dömin(£j& pulchrä: Dei arnica, Hic ergo corarn divina maießate admodim hu-militcr. & rev er enter fe inclinavit ; ac : Deus nieusy ait, non ignara firn pulcìm ineeptij quod faBui ^His es 5 & excellentis Dorniut^, quam propofuißi [ormare. Super ammani eius nihil habemus potefla- tis' L J B E R i Y. .f. A" X r. tisj jed qmd ad corpus attmct conferenms ei omn?m deleBationm ^ omncm famtai:e?n, hay?nomam J & ternperantiain complexioms, qux deinde fuse profeqiütiir, oflendens Deiparam täm qiioad animami quam qiioad corpus fbrixiatam iiac macula. §. X X V. Yencrabilis&EximÌHs "Pater ■ U. VflBANVS DE MELLICO, ECCLESL£ COLLEGIATA AD S. STEPHANVM Vieiin^e Canoniciis , Tcrriùm Rečtor Magnificus. Obiit Anno M. C C C C. X X X V I r. LVIMACVLATA CONCEPTIOxNIs ASSERTOR. Eliqiiit Vniver/itati elegantes Commentarios in libros Sentèntiariim ^ quoriim tertiiis in Acade-mica Bibliothecanon comparet ; cum alijs forte, per maioriim incuriam diièradiis. Quod in eo pro pia opiaione fteterit facilis eft conjcčiatz^ ^ tarn ex eo, qiiod tempore M. Vrbani adeo comiinis inter Tlieo-logos prxlercim Viemicnfes fiierit pia Scntentia^ ut nuilus con-trarium libi perfip-deret;quäm ex eo etiam, quod pleraque iii^ füis Commentarijs coiiformiter ad mentcm Scoti tradiderit, linde probabile;, ctiam quoad quarlli'ouem illam de Conceptiene Vi'rginis. §. X X V L Keyercndiis y & üeligiofus Vir Fr. THOMAS N NT. . ACADEMiqvs VIE NNENSIS Circa Annum M. C G C C, XXXVII. ■ Vbium cujus Ordinis fucrit hic Religiofus 5 Mino-rum an Pridicatorum. Reliquit Vniver/itati Ser-mönes de B, Virgine integro librp confcriptos, in quibus \j 44 O K B I S V O T O R Y M quibus pluries ftctit pro pia opinione- Rcfeirem more meo nonnulla, fi ad manum eilet excmplar Authoris. Hoc folum-modo in Schediafmatis meis reperio annotatum Anno 1(555, dum Viennse Bibiiothecam Academicam luftrarem ; excerpta-rus tiim de hoc, tum de pluribus alijs integras fententias, fi diu-tius Viennx moratus fuiffem. Sed ad propofitum menni fatis eft authorem mdicafle.. §, XXVI L Exmius & Y enerabilis M. NICOL AVS DE GKMIZ, ss. THEOLOGIE DOCTOR, & Profeflbr. Rečlor Magnificus^ Anno U. C C C C. XXXVII, IMMACVLATiE CONCEPTIONIS ASSERTOR, Abentur aliquot opera hujus viri in Academica Vi-enncnfi Bibliotheca^ &unum quidem bis defcri-ptum/cmel fub eius nomine? femel fub nòmine lo-annis de Grät2.. ex quo fufpicari licet, vel Scripro-rem amanuenfem errafle , velduos fuiffe deGrätz Theologos, De Ioanne teftatur alius Cedex ( qui ad finem continet Apoftrophcn invcčtivam inPragenfes , quo tempore Huflìtarum h^trelìs invaluerat etiam inter Academi-cos Carolinos ) fuifVe Virum in fide Catholica conftantiffimum ufque adeò, ut revocare juflus ab Acadèmicis Prap3^, qux dixe-rat contra Communionem laicoriim fub utraque lpccie>renue-rit ; OD id carceri mancipatus tormenta plura liiftinuerit , & accepta mortis fententia cum ab impijs ha^reticis Confeffariiim Catholicum impetrare non pofTet , mirabiliter liberatus fit. Qua^ ianè laus five Nicolaus alius fuerit a Ioanne five idem^cer-tè redundàt in Archigymnafium , cujus uterque ( fi duo fimt ) membrum agnofcitur ex fcriptis opufculis. Scripfit Traftatus & Sermones multos? ex quibus nauculas lincas delibabimus. Ex Sermone 3. de Aflumptiono- H^buit enim B. Virgo otlo Trivilegiapra omnibus fanBisho-minibus puns. Scilicet quod primo fuit abfque omni peccam, fuU; p le m grafia Dei Mater. Et I : E È n 1 Y. f- X X V I fc 45 Ex Sermone 4. de eadcm Affiimptionc. Il^rayit lESYS in (juoddam calhllum, & mulier qumam Mcv^--* thct nomine &c. [ed qiiare non jit mcntio de Labaro. He/ponde-tur cima mtmdatio attrìbnitur La'^aro y qifcm fujcitayerat vo^y 'pìrtmis y ut yideretur formam gerere pctmtentfs. J^lU ergo freund iim ^nfelmum fit mentio Labariquid ah innoccntiffimo corde Mari£, prima ( fcilicet Maria ) longè juit ; abfìt enim ut inqmmt'-mentidomushM aliquid habuißc dicatur^ ut in e a provide fcopa L^ T^m qu.trcttm\ Ex Sermone de Nativitatc. BUnè ergo Tropheta Yirginem benedtHam Yirg^M mmin'at^ quiaperfeSia juit^ reUa^ non per peceatum aliquod incHrvat4^ yel amore terrenorum inclinata : nonrwdofa'y quianec nodiìs peccati Originaltsmc cortex peccati ycnialis ei adhécfit. Quid plu-ribiisopiis? XX V I IL Clarifpmus Yir M. IOANNES HVEFFNAGL, D E F R E I N s T A T T. SS. Theologia: Baccaiaureus Formatiis IfiViennenfi Arclugvmnano Setuentiarius Academìciis circa-Anniim M. C" C C C. X L, IMVTACVLAT^ CONCEPTIONIS PROPVGNATÒR. I Eiiquit pofleritati tres Tomulos VariorumL. Scriptoriim. In his eft Lečtura in j. hb. Sententiarum jurcta mentem Scoti, cujus dofìrinam paucis verbis mu-tatjs & addins fecutus eft , majonim^ more. -Traöatus feii qiiseflio de Pn^deflinarione quae incipit : Q^mritur utrurn ex precibns SanUomm & bono.tpe-re. &c. ' . - . Traftatus de memoria mortis. De amìcitia. &c. » Tračlatus de praeltigijs nia^^orum. an fiat miracuJa- H Colle- O R. B I s v O T Ù K V Al CoJledineorum ex Patribu^ & Varijs Theologis lib. OpulcuIiiai( nili aiterius Cic authoris & ab ipfo fohmuk-icriptuni) de laudibus Beatiffiaia: Virginis/qaodiacipit: Qjuti^or mihi timyrem te trsmorem facimt loqui de Vir^iìie gloriofa 5 in quo ad loiigiim explaaat Evangelmmy Mi^m efl ^M-^elus. & coiicliidit : Ipfa ergo xirgo Beata ad cuius ìaudm Ijoc Opiifcdum eß compilatmn qu^jìciit DeiFilium nobis ediditRe-de mptorem, ita fuis pij s ac deyotorim prccibus in bora mortis ?ìoflr^ acqiärat Sdycitorem, ^men. Ex libro 3. Scrttcntiaram. Circa tertiam diflinBioncm prima Conclufio. Deurpotuìt fescere qmd B, Yirgo nmqmmfuißet in peccato origindi* Tamft etiamfeciß'c) ut tantum uno mflanti ejf n in peccato. Totmt etiam facers utperteììdpm aUquod effet in peccato & in ultimo in-flauti illias temporispurgaretur. Quid autem horum trimn cjm o-flcnfa [unt effe pojßbiliafa^!>mßtyDetis noyit. St authoritati Ec-cUft z y vsl mthoritati Scriptiir^non repugnet y videtur probabile qnodexcslleMim efl aitribnere MARIJE. SecundimvLimfcibcct \A;ifelmi lib. de Conceptu Yirgmis, Deinde inh.^reiis huic fciiteati^r circa medium ait : Item eùfl Yirg^ gloriofa pr^ejeryata fuit à peccato origmdh adhac tamm mima Chrijìi (paterno Trivìlegio anteivit Yirginern gloriofm^ Ex OpufcLiIo de iaudibus B. Virgiais. Dlce/idum quod B o virgo fuit rmter omniumSanBrmm giù-tiior modis. Trimò qiua omnibus farsMitatem funixyic. Se-cmdò qma omnibus fanBitate generayiS\Tertiò quia omnibus fmBitatem mxritavit. Quxr'^ quia oìnnibus fanäitate impctravit. l^lotxfuper primo v erba Vjalnv.iSyon dicctjyorno & homj mtus efl in ca, & ipje fundayit e am ciltifJimus.Dicit ^nfelmus in homilia de Sym-bolo) qu id quiadommn ^Dei decebat fariBitudo in longitudincm die--rum-y ideò prius Dei Filius mxtrem fuzm Yirginem yoluit fanBit:tté fmdare, qiitminea temporaliter habitare 5 & eius fanäitatem tcin^ qux n fundxmentum omnibus Saudis yoluit ordinare^ quia in tenh pore plenitudinis gratin nullius fanSlitatemprius fa;fäa rnaterEc-' cleftx y jìmty & celebrayit quam B- Yirginis, Ita celebrmus fa^ ßitxtis 8, Xirginis fmdzmentum primordiale. Et poli panca qii^ vix legi poßimt. Ed ficut tempus plenitudims initixtmn efl in B. Yirgim , qm "^riHserat fmdata domus , quxrnDei Filius ipfaminhéitareì: j ideò Smättas B^ Ytrgims efl fu^fdamentum SanSormn omniurn^ qui tlE^K I V' I- a: A: / X. cut'tempore plenitudinis celehrantur per Ecclefiam. Yndč fty ju^ Conceptionem &per fancììtatem B. Yngo omnibus Saudis fanätm^ tem funàcivit. in eins vero .Annnntiatione omnibus Sanüis farMi-tatsm generavit. Tertio B, virgo fan-ftitatem omnibus SanSiis mciritavit mfin purißcalio'ac. Oiimo omnibus ^anüitaicm imoe- trayitmfHciaffmiptione&c. §. X X I X. Heyerendifßmiis, & cUrifsinms Dominus^ Dominus PAVLVS DE MELLICO, SS. THEOLOGIE DÒCTOR, - , & ProfeflbrFundatiffimusj Academicus Viennenfis Ecdefi^praniim Collegiata:, ^cad. Dein Anno M. C C C C. L X V I I I. Cathedralis ad S. Srephanum Viennse Canoniciis Q^artùm Rečlor Magnificus, ^nnisvidelicet M. C C C C. L L M. C C C C. L V I I. M. C C C C. L X L M. C C C C. L X X I. Ad Pafileenfe Concilium Legatoruin Acadcmi- corum Comes ^ IMMACVLAT^ CONCEPTJONIS ASSERTOR. OH;;r Anno M. C C C C. L X X I X. Theoìngù-ini ; dcrìnitum ftiit mylterium Immaculatcz Concepmnis quam paiiuii^ deinde in Academìjs Germania doctri cneptam proniim eft cblligere > ciìni tota fere Germania,^ Coiicilio adh^ferit. Ac proinde etiani Pau!um de Mtllico qui Concilio ( an legatus an fponte incertum eft ) interfncrat> piam fententiamDifcipulispropofiiiße >&inftillailc nihil dnbiiim«: pra^fertim cum^Decremm ä Concilio cdirum niniidifiìmé de- icriptum propria manu, Opufculisfuis inlcrvcrit ^quodenaiiv H 2 ^^^^^ 4« ' O K B T S Y O T O^R Y M ' mitu viri erga De-param fine macula Concepuni piciafcm k-tis teliatur. Doicndiim &: hiijus & .aliorum vetemin Vniver-.ßtatis Vieanenfis Dočtonim opera ita diffipata, ur nleraquo aiutila, multa fublata,multa etiam (uis orbaiint aiithorum nominibus, qua: fiprout ab iplìfmet reličta fiierant , .cxtarcnt i in- fens cffet Archìg/mnalio Thefaurus , magnum ad contefhn-um Vienenfium Theologorum fenfum de Immaculata Conce-ptione ,momentum. Scriplit vero Paulus de Mellico Giotlam five Commentarios Morales fuperEcclefiafticiim. To mum l. quiMSi extat in Bibl. Acad. Vico. & alia quacdain minutiora. 'Ex Gloffa in Ecclcfiaft. EGd ex ore altiffimi prodivi. Omnìs creaturx exoredtißmipro-cilj t j mia ipfe dixit & faß a funty ipfe ìmndayit& creata jm miverß. Cur ergo pro laude Ytrgints porhitur quod omnibus efl commune. Kefponfio. qmaipfa efl - - - Chrifiiy qui ejios Tamh & quia de ipfa fpecialiterdixit tota T rinit as Gen. 2. T^n efl bonim hofnì/pjm effe folismy faciamus ^i adÌH^^^ fintile fibi, primogenita cu^s omwmi creaitiram , id efl dignior omni creatura fura HTc. pag.171. JEt deiade pag. 175. in fine habet : ^b initio id ejì ab Memo, creata fum^ id efl prjivifa fnm ere art qiiodam privilegiato modo ; yel ab initio creatioms .creata firn > prefigurata ere ari per crcatwnem luvt4y de qua fa^um efl corpus folts ut dicunt quidam. Rurfuni pag. 174. fub finem,ubi Beatiffimam cedro com-plrat? fubnečlit : Cedrus fine vermibus efl ^ quia impmribìlis ; & Beata Virgo imputribilis verme forni tis & peccati origìnahs, Pliira adderem fi legibilius foret exemplar. ^ X X X. ^imoduìn Reverendus Vater Fr, lACOBVS DE NORIMBERGA, ORDINE PR.4DICATORVM THEOLOGVS M. C C C C, L. TMMACVLAT.€ CONCEPTlONIs ASSERTOR. Inirnhiinc Mariantr puritatis vindicem> fuiflc Vienncn-lem Academiciim veJ inde eonijcere licet,quod Sennona-rium fmim feflivuni , inaim propria ut «yidetur confcri« ptiuni I È H R I Y. f. X X ' gtamj Vaivcriltatis Bibliothccx reliqiierit. Ih hoc fiabet Ser-oìoiiemde Nativitate Virginis, didum ad AcademicoS:, quia_, Auditores fuos appelkt Dottor es & Magifiros Vf ^cellentes. Ec fuperiilis: Szn^lficayitt^tmacHtum fmmalnffim^s : poli breve cxordium fennonem diridit his verbis : T rimò intendo dicere, qitod ftcut determimvit fanäa Symdm Bjfileenßsy &p:iè credere dtbemiSy Dei Mater concerta ßäty abfqm ilU omnibus h^minihns inpr^varicatione primi parentis nafcentibm^ commmi turpitudine originalis deliQi. Secundò qmd ficutfefluìn 1 eam penttus purgaverit à fomite peccati, ut qmbufdam placetj: yclfomitem fic debilttaveritj ut pofieaeinon ejjet occaßapeccandi. X X X I L ^dmodum B.evereiidust & cLarifßmm Bominus U. CREGORIVS SCHLEYCHL, DE LINTZy AA. LL ET PHILOSOPH^ MAGISTER SS. Theologie BaccaJaureus Formatasi Aiiftriaeo- Viennenjfis Academicus IMMACVLAT^ COxNCEPTIONIS ASSERTOR. ^nno Salutis M. C C C C. L X V I I, Ebet Archigymnafium hiiic tiro pereiinem cum grätf-radine memofiam , quod eins mann fané eleganti pro ilio fcciiloy pluriinoriim Viennenfiiim Dotìofum Scriptsi rindicarìt ab interitu. Alfervantur adhuc in Bibliotheca Aca-demica multi Codices, qiios ipfe fua manu defcripfit. & plerof-que co^evofum ve] aniecellbrum Doftorum ; undeeriamdo aJijs forie>quosfoIofuo nomine fignatit aliquis dubitare pof-fer. Verum hominem literis imbutum, Theologum ? muito-rum dcfcrlptìone hbroriim cxercitatum, fatis pronum elt credere eam fibi comparafle dcdrinam , ut nonnulla de fiio con-fcriberet ; & qui aliena pofteritati relinquere diligenter cura-bdCj proprijs etiam Jucubratiombus eandem ditare yolucrit- - Scripfit L I B'E K 1 X X X I h 51 Scripfit Seraioiies qiios ejurme^t parmrn ciTe probat miilcf-eriiiitio ex varijs ejus temporis authoribiis coIIečUj & iii^ &n<: additii:n iiorn^a W S^rmmes ßpcrVzter rr)fìer,& ^ye M^^ ria & Credo y [cripti per me Magijtrum^Gregormrn SchkychLü'^. Siiüt antera de Pater noiler Sermones io-De Are Maria Sermones 11. DeSyniboIo Apoftolorum Sermones 15. Ex Seniiaae 9. die Conceptionis B. Virginio Irca medium ait : Trimò dubitatur quando Beata Yirgofue-^ rit primo à Domino benedilla i refpondetur quod in mat crm utero. S ed qui inflanti hac benediviio ßbi coìlata fity fcilicet an in in^ Jtanti infHfionis tpfiiés animoi beatme, yel pofl ; Item an contraxerit 0-sigillale peccatmm yeimny mm eflcenim ex Scriptuns facris. Et polirelaram fententiam adverfe partis , addit ; S ed ta^ men videt ur» quod &'authoritates Sanülorum poffunt rationabiliter exponij & rationes folvi. Ideò Concilium Baftleenfe^ftcut & Scotus ferfmd'jtin j. [cripto [ho^ quod Virgo Beata fi t [me originali conce^ ptUi & quod h£c poßtio fit ta^quam probabilior acceptanda y & [e-^ £Hnd'4^mhxnc pie credit avy quod in priori inflanti creationis [hx anirn^ ip[a [u bendiUa per pr£[eryationem à lapfn in originale^ & coUatio^ ne grm^gratum fadentis ^ per quam & in utero [pecialiter cuflo-dita y dece/UtJßmv [e habuit inter alias pneHas j m utero minus trem perturbavit ac ^grotare fecit. Ecce qiiqmodo anteriores Bdß'ccnßs Cóciìij decretum qiufì pro definitione agaoverimt , feniim deinde c^rterimagis per-Ipecio Romana? Ecckßx fcnCii > id ioliim ei tribiieriiat, quod ipailtorum Dodorum fententi^. Sed hoc ipfum magnam vim Iiabet ad defiaiendum tandem aliquando myflerium. X X X I I L ' Con[ultilJimus Yir U: NICOL AVS DE CREVTZEi NACH, AA. DECRETORVM, ET SS. THEOLOGIE Docèor & ProfefTor. Tertiùm Recftor Magnificus. i^nais nimirum, M. 5 ^ ORBIS Y O T O lì V M M. C C C C. L X V I I I. M. C C C C. L X X I I L M. C C C C. L X X X I. IMMACVLAT^E CONCEPTIONIS ASSERTOR. Obijt ^nno Cbrifii. M. ceca xci. Atione fuit Gcrinanus ex Comitatu Spanhci-menfi, Conterra neiis Abbatis loannis Tritile-mij qui ei hoc fcripfit elogium : Vir in divims fcripturts cruditifßmHs, & fecularis Thilofophis non i^aarusr^ Ingenio fuhtilis, rita pr^clarusy Di-fputator acutus y & Declamator Sermonum egre-gius.: qui in \Archigymnafio YiennenfiTheolqgh am muUis annis publice docuity &tam apudScho-^ laflicos ibidem quam Imperatorem Fridericum lY. magnam eruditio-nis fua& laudem, & mere edem obtinuit. S er ipfi t cjn^^dam preclara Opiifcula quihus nomen fuiempofleris notificavU, è quibus ifta fc^ rmtur. Qu £ß ione s Sententiarum Uh. 4. Sermone s yarij ' lib. 2. Collationesy & Orationes multdt lib. i. De Conceptione fan^sMarine lib, i.\ Et alia complura, qu£ cum ufque ad mortem celayerìt cidmti-tiam noßr£ letlionis necdum venire potuerunt , qUi£ tarnen Indici yentura funt. M or it ur Yienn^ in ^uflriaj fub Frldertco Imperatore lY. &Innocentio Tapa Ylll^nno Domini t^<^iJucTritkernÌH^^ ^Hibus adderà po ff^^mus piurayfi huius e ff et loci. Ex Commentar, in 2. Corinth, Nitium eft hoc. Secundum pr£di£ia & fecundum tone or dem fententiam Doüorum peccutum originale contrahitur ab omni-busy qui fecundum communem legem, per yiam propagatiouisyp^r marem & {osminam naffuntur^ nec dubium de aliano fic propagatò, an ab hac lege fit exceptus^nifi de Yirgine M ideò nunc de hac qum:o an gloriofa Dei Genitrix concepta fuerit in peccato ori^ ginali. : ■ " /i . Deinde cum per ah'quot foh'a deduxi/Tet qu^ftionem,? in utramquepartemaiflercndo ,ita nervose & copiosè propónit argumenta pro pia fententia:» ut licet etiam contrariam inducati, parciüs tamen de il Ja loquatur, & ad piamprobandam de-nuò redeat. Inter caetera & illud habet. Quoi i: 1 B n K IV f' X X X 1 Quod ß non repugne t fcriptur£ Sacra, nec fide i Chrifiian^. Vr-rit an inquam fcript ur a non rcpugnat fedpotms confonat.fiquis eiiis attendai Myßeria. Beata enim M fignlßcata fuit per are am teflamentif anima yerò eins ßgnificata fuit per urnam in qua poßtum fuit manna. Cum ergo urna prius ßterit impleta mannaj quam paßt a tu arcafH 5 prius [altem natura fanäißcata fuit anima Yirginh f quam coniunäa carpari &c. Plura longe pulchcrrima. Atque litinam libelliis ille ( cujns^mentionein facit Trithe-miiis ) de Conceptione Virginis extaret alicubi, & in publicaai prodiret ! vereor autem ne forte ab aliquo pia: fententi« minus propitio fubtraftus fimiil & fiipprefTiis fit. Mihi ccrtè in^ Bibliotheca Academica ter perliiftrata non compariiit. X X X.I V. . ixcellentilßmus Vir m PETRVS GOTTFARDT, DE CORONA, SS- THEOLOGIE LICENTIA-tusj ProfelTor > AA. LL. Dodor Perfpicuus. Archiducalis CoIIegiatiis. Hei Libraria Conqmßtorßdelis. Rečlor Magnificus Anno M, C C C C L X X I I I. IMMACVLAT.£ CONCEPTIONIS ASSERTOR. Obijt ex Romana Veregrinatione redux^ Anno M. C C C C L X X V L B hoc viro fané Faregio & devotilHmo qui Magnifici officio' defundus SS. Apoftolorum limina vifuriisRomamadijtiinde redux hominem exuit veterem > ut novus lerufaìem-^ no vam ingrederetur, non conftat ahquam E-lucubrationem piiblic^e luci datam. Hoc tarnen ad Vir^inei honoris auementum magni ^ftimari debet.quod FrancifciMayronis Ord. Min, acerrimi pro Immaculata Conceptionc Scriptoris Com-mentarios in.Magiftrum Sententiarum pr^slegerit difcipulis, qui fere mos dechnante in finem feculò quartodecimo uliirpa-tus eft àmukis Profeflbribus^ qui contenti aliena dodrinadc^ 'I ^ fùò ^cad. ^ Scheda O n. B 1 3 'v O T O R V M Tuo nihil addcbant nr^tccr vocalem exDianationein fetifuuin. Eil etiam non levis conieétiita ab iplb icriptiim SenriOnciii do ^Conceptione Virgiiiea Anno 14,49. & in Vigilia ciurdem felH, m tempio v irginis m attore ( cui jam nomen ad gniaiis} corani Academicisrecitatum. Coriječtiira eil: ex initialib. nominis Li-teris qiix ad calcem Sermonis adjcftc^ fimt. M. P. de K. in iibro JV'L Paiiii Wann. & aniiiis quoque adnotatus idem fiiadet: un j öc alibi fcnptum nomen Iiis lireris Po de Korona, qax licet ac-cipjpoffiat de Magiftro Paulo Wann de Kennrat, non rcperi-turtameiiille fermo inter imprefìTos, acc alibiinterCollationes MS.'buius x\iithoris5& alias promifcuè congeflìt in opere(quod hunc fermoncm continet ) dia & aliena M. VVann> ut pronunu iìt aiìerere potius ab alio icriptiim & dičtiim illiim Sermonem. ' Vtut tamca fé res habeat ^ cuicuaque adfcribatur citra utriufq; nomiiiis difpendiiim fiet> cum aiiunde utriufg; mens manitdU fit. Hic igitiir ex ilio paucas lineas delibabimus. Sermonis de Conceptionc Initium. jL;iBijicavit tabcrmculmn jmm altijßrmis y Tf 47. Tr^ecellen-tijJmiTatres & Dammi Dolores egregij > Magifin venerandi) cMenqud Damini quziiimctmque dignitatum Titdisfulciti, . Poitlongam Probationem immunitatisVirginea? ä macula originali fubjungit: Huìhs autem Sanüitati^ excellentict Singularis accipi potefl pene s tria. l?rimb p ene s perfo:ialem Y irginis mimditimy de qua Sin-felmus libro de Concept. virginali die it : Deeuit ut illaYirgo tali pH^itate niterety qax maior [ub Dea nequit intelligi. Ver hoc etiam eyìdenter probari potefi ? quod Virgo Beata ab originali peccato fue-rit prafervata. Cum enim ipß ab eterno preordinata efl d Domino in Heginam .Angelorimi & hommum , confequens erat ipfatri i mzterefi Viafmatoris ormimninfmCoriceptione , e^emmmemSi peccato tam Originali quam aäualt. Ynde beatus Bernardus in Ser-^ .mone de .Affumptione YIrginis, qui incipit : Une totum decarrat in-ge/imnh ßc diät : Caro Yìrg^ìiis~ex ^damßmpta maculas Jlà(Z non admifìty jèdji/igulariscontinentixpmitatey in candoremlucis Mer-n£ coìiverfa efl. H^c ilky & plura. §. X X X V. ^^^Icaà. Rcyerendi(Ji?ms Dominus SS. Theol: & Iuris Tontificij Docìor Celeberrimus •v Troy, 8. L I B E n 1 Y. f. JT X -Sr V, ff^ MICHAEL LOCHMÄYR , DE HAY- DEGG, CATHEDRALIVM ECCLESIARVM PafìTavicnfis & Vienneniis Canookus , Acadcmicus VienncrCanoniim Profedorj & ilectcr Magnificus. . ^nm M. C G C C^ L X X I V. & Mt C C G C. L X X X I I I Eximms fvfMACVLAT^ CONCEPTIONIS PROPVGNATOR. R^eter alia multa, qii^ eluciibravit, Tomiim unum -Sermoniim de Sančlis edidit, aliquoties Hageiio^ impreilinn. Annis 1497.1512.151&c. De aiijs o- « peribus vide PofTeviniim. ^ " Ex St^rmonc i. de admiranda Conceptioiie B- V. Nondiim erant abyffi &c. Ota y quod quintuplex efl Conceptio. Vrtma carnalis & mi-fueta. Qiictna carnahs & privilegiata r qua fuit de Tatre & rnatrey per ^4ngelum annmitiataj non tarnen in oi-ginaiiyfed per [pedale privilcginra ab eodem pr^/eryata. Moàiit "però , per quem Virgo fnit liberata^ ne incrivreret ftye contraheret tale peccatHMj talis eß : Toflqunm firn formatnm corpus organicum Thyßcimi in ventre matris Yirginisj gionofìjìim^ M.Jl{L£y iUudfa-^ €ratij]ì?mm Corpus vir t ut e Spiritus fa^-:tìi ante infiißonern anim^^ in-telleèìiv^ fi ad recipiem mx inteneriva glorioßffim,:c Yirginis, piena tate-y imitàqìic corporifuo ßnmt atque immacMiata. Ex Sermone 2. de Coaceptionc. Omtm Maießatis me£ ghrificabo. Ifai. 60. circa medium Sermonis habet : Secundò glorificayit eam m te?npore gra^ tice^quia fpecialem gratia7n,&ßngularem eicontuiit ;& hoc . tripliciter. Trmo iningreffuj quia e mi d peccato originali pr£fer-yavit. &c. Et licet ^poflolus ad dicat ; Omnes peccavc- egent gratiaDei; tantenhocintellige ßcundumcornmrmein curßmi. ad Ephef. 2. Eramns naturaliter filij ir.^y ßcut & esteri &c. hoc efl verum fecmidtm comnunem curjum natura i non autem fé-* 1 z ' ... . cmdum 0 o K B 1 s v o T o n y M aimtum Vrivilegmm : tpfa rerò Virgo beata jpeciali pnvikp^ fmt prafervata ; qtiod eonfideraus Sdemon m Špiritu dicit : Cm» 4. Tota pulchra es. &c. Ex Sermone 5. de Conceptione. COnceptus hodiernus M^RIjE femper Yirginis navmn ter^ih nexHmfolyityetufl^f^riginìs: &c. ita canithodicS.Matef Ecclefia. &c. Trimo enim celebrantibm hunc diem Concc^ ptionis Jka impetrai deletionempeccatorum ; & hoc tangitur, cum dicitur narvurn tergit. 'Et in fi?ie : dat criminofis veniam. mvumi id efi maculam peccati : [ed in Yirgine nulla peccati macula efl ab-i^ta, éfuia nulla ibi fuit ; fed n^yum tollit in M^RI^y id eft non ad-* mittit. Ynde ftcut ipfa hodie in fua Conceptione à peccato origmli eß pr^feryata^ ^ fìc fanßificata fecundum illud : SanRißcavit tu-bsrnacuÌHm fmm altißimm 3 ita & tpfa h une diem colentibus imp€-trat mmditiam peccatorum. Qu^ poftrema ideò retuli> ut firmarcm modos loquendi SS. Patrum ? apiid qiios neyum tergi, mundari, purgariy liberane ab originalipeccatojidemfonatj ac pr^eferrari ab originali peccato, (^od quideni libro primo huiiis Operis fiifiiis oilen-do. Videetiamhic ^S. XXXVI. ^Aàmodum B^everendus Dominus M. STEPHANVS GERVNG, DE BRETTHENN. AA. LL. & PhiI: Magifter,& Decretorum Liccndatus. Eccieüs Cathedraiisad S. Stephanum VicnnsB Canoniciis. Rečlor Magnificus. AnnoM. CCCC L X X X ì V. IMMACVLATJS CONCEPTIONIS ASSERTOR. Onfcripfit opus de Sanftoriim Feftis per anniim ài niodiini hifiorix potiùs, qiiäm fcnnomm ; &ple-raqiie defiimpfìt ä Giilielmo Parifienfi > & lacobo de Voragine j citat tarnen ctiani M. Thomam do Hafelbacil ^ & alios. Habetur Tomus MS. in folio Inter libros Bibliotheca: Academic^ cui annexus Tradatus de 4. noyillìmis. De L I B E n I f; X X X y i L 57 Fi^iio Conceptionis Beatilliiiice Virginis inter aha fic habet. T licei loames Baleth probi beat hoc Feßum celebrari, ežT B. Ih Bernafduš ad temp^s rejìitmty ftcut in E^ißola pat e t ad Lugdti-JL^ nenfes Camr^cos ; tarnen hodie fum Ordoy fìcm & Carthufien-fium diem hodiernum celebrante Ynde ^Anfelm/és in Epißola ad fifcopos ^ngliA dicit: l^n eß amator Yirginisy quifefiiyare renuit fefium Concepttonis : & Mtb i die tt Er ub efcant injaniy qui h une diem colere nolunt^eo qmd aliorum San^orum Conceptiones minimi ctlc-bret Eeclefia : Ma^a quippe temeritas efl, eam in hoc altjs Santìis comparare^ m qna Sens carnem humanam fumpfìt. X X X V I L Tijjßmtis Yir ANONYMVS. ACADEMICVS THEOLOGL€ PROFESSOR. Circa ^nnum M. ecce X a IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR, Ervatur in Bibhotheca Academica liber MS. in 8. Biblioth. tenui char a aere ) conftanti tarnen & ejiifdem Aii- UcaL thoris exaratiis , quem Thcologia? Profellbrenx-, fuiflè circa Annum 1490. coHigere hcet ex Refolu-tionibus Theòlogicis quorudam Cafuiì 5 ubi in fine indicat fe profiteri Theologiam. & aho loco Hbcl-lum fcriptum ponit Anno 14915. InteraUa, quse hic Author con-geflìt, funt Tradatus Afccticus de Palììone Domini perhoras Cano-hicasdiftributus. Qu^ftio Theologica difcufla, utrum liäor & tortor pof-firfalvalahite animai luar fuum officium exercere>& quomodo. Refolutiones Theologien nonnullorum, & plura aha, qui-bus paflim interferebat Rhythmos qua Latino , (^ua vulgarx idiomate.Non aufim pronuntxare fuille iilum ex Ordine Pr^rdi-catorum.hcec fcriptura, compaäau? materia libri idfuadeant. Decerpo tamen qua:damex ilio. 1 ? Ex 5S ORBIS Y O T O K y M ExScriptiinfticis. Legi & fan&ißcavi domim ißam 5 ut fit nomen memi ibi in a.V ar iti. fempitmium. Domus ifla fumitur fecundum quadruplicem [e nfH m infcriptura: ^llegormmyfropologtcumy Liter aleni ^ ^nagogicum. Vrima domns in fenfu allegorico efi Gloriofa Yirgo Ecdcr là fuit domus divina Sapienti^ : imde ipfa dicit. Q^ui creayit me reqmevit in tabernaculo meo. Cum ergo Filius Dei, mi eji Sapientia Tatrts voluit peregrinari in exilium huius mundii&. jalvHm facerex quodperierat ; nullamdonmm invenire poteraty qim t aleni mhabitatorem recipere digna eß'et. Et ideò oportuit ut ipfam fingulariter ^difìcàrety Et quamvistota Trinitas domum edificare-^ rìt( dum opera Trinitatis ad extra funt indivifa) Tater tarnen & Špirit 14 s fan£tus £dificaverunt F ilio ; Filius autemy qui eji Dei Sa-piemia cedifìcat eamfibhqui Beatam Yirginem ftngulari SanSitata' fundavit. Sed clariffimè explicuit mentemfiiain pientiilìmus vir in-geniofo hymno > five compofito five defcripto de Immaculata Conceptioney altero Latina^ altero vulgari lingua, quorumprio^ ris fragmentum apponimus. Hymnus de Conceptione-Xultent fìlis novis pr£conijs Sion Eximi£y matrem donartfs M ir è fam^ificat Chriflusy quam Y ariji Donis fan&ifìcat, ^ Caude latiffmiè fidelis Concio^ Quod tam mundifjinua Matris Conceptia Sit navi nefday & è vefligio Vr£venta grati a. Immimis editur ah omni macula j Quando Concipitur M B^I ^ inclyta r - TÌec unquam alteri puro per fecula. Conferttir homint. Dulciter convenit divino Cultidf Multimque congruit& /acr£ ßdei; Concordat ratioj modi purifjì/ni, Sit b£c Conceptioy & pliirä alia. E §. X X X V I I L ^dui^dtim licverendus Dominus WOLF- v L 1 ^ E K 1 Y. X X Y I 1 L VVOLFGÄNGVS SOCCIVS, VIENNENSIS SS. THEOL : DOCTOR, ET IVRIS ' LiceirtiatuS:, Catiiedralis Ecdefio^ Vienneiius ad S. StephaniimCanoniciis. Anno m: C C C C X C I I I. IMMACVLAT^ CONCEPTIONIs ASSERTOR. Eiiqiiit Vniverfitati duos Tomos Condoniiirijqai adhuc in Bibliothcca Academica fervaiitur MS. & paffim circumferiintur edam impreffi.Ser. 50. ait: Efl mtem triplexy <2j d quo fuit Ubirata Virgo fančla: d v^ €idp£ originalisy Q^ d culpa veniaUs^ & d mortdis. Addit Pcmzzinus. TS{ec dieendim liberatam futile fub-Icvativèpofl contraÜum peccatum; qHÌa& abaitjs fic liberata fuif fe daret intelligi ; qnod erroneum ejfet. Piane ad mentem SS. Pa-rrum eodem modo loquentium & ipfiiìs S, Thom^e? qui ait : Et Angeli purgari dicmtuYy in qmbus nulla impuritas invenitur,ut Dio-nyfius dicit] qua^ iios alibi expendimus, & paiilo ante monuimus fùp. §.35 - Siciit ergo purgarididtur> quod muadum dì; liberari a culpa quod nunquam contraxic culpain. Lotb non interfuit fubverfioni urbiuin, & tarnen Dominus Liheravit Loth de fubverfione urbium^ in quibus habitaverat. Qi^ando David di-cebat : Dominus benefecit mihiy quia eripuit animam me am de morte ; nondum fuerat moriuus. Libera^it ergo fonat idem ? ac cuftodivit, ne fubver/ìoni urbiumintercfTet : eripuit idem fonat, ac pr^ecayit ne morerer. Ita planè liberata Virgo ab originali , ne illud contraheret ; gratin nimirum pr^eventiono^ Vide Bund. L 3. Hb. L huius Operis. S oc C. [tu 36. Teruv:^^ in Spec. Thom. S. Thom. Ì'P' a. 5. ad Gen. 29. Tf. 114, : X X X I X. Yenerabilis Vir M. lOANNES TRAPP, . avstriacvs viennensis. •5S. Theologie Dodor Parifienfis, Ejufdemque in Vieil-nenfi Archigyranafio per anaos 2 5, Profellbr Quinquies Reélor Magnifìcus, MS. ^cad. i Sched. Biblioth. ^cad. Eder in CataL Hea. V. X I I L X I V. XXL ORBIS Y 0 r 0 R y M ^mis videlicet M. D. I V. M. D. M. D. M. D. M. D. Obijt emeritus ^cademicm M. D. XXIV. IMMxVCVLAT^ CONCEPTIONIS IVRATVS \ Propugnator. Viiis viri Theologici Commentarij licet forte h Bibliotheca Academica ferventur, dignofci tarnen non pofTiint, quia retcres nomina fua fupprimero ^ foliti, libros fine titulis legabant Vniverfitati. Dubitare tarnen non pofllimus ab ipfo piam fententi-am in Scholis traditam ; tum primo, quia eo tempore j quo is vixit receptiflìma jam fuit in Viennenfi Archigy-mnafio Immaculata Conceptionìs defenfio j tum fecundò, qiiia^ Parifijs Dodor Theologie promotus3& juratus Immaculatic Con^ ceptionis Propugnator 3 non eft credehdus ab emiflb juramento vel latum unguem receffifle. Annotant fafti MS. eumParifios profečtum, in patriam reverfum Dočloris Theologi titulo infi-gnemj animum ad Studia facra applicuiflc, & vitam reliquarri^ omnem impendifle Theologis eaocendis : quod ipfum colligi poteft ex Georgio Edere in Catal. Redorum Vienncnfis Ar-chigymnafij. §. X L. \Admodu7n RevererÀus Tater IOANNES GAME R S^ ORDINIS MINORVM. SS. Theologia; Profeflor Academiciis. In Consentii Minorum Ke^cns. 3MK!ACVLAT^ CONCEPTIONIS PROPVGNATOR. Floruit ^nno Chrißi. M. D. X V. & feqq. De L I E E^n 1 v.. jf. y t 6i E hoc viro Poflèviniis in Apparata. ^r^terilUr quit fcripfit in Lncium florum, Solintm^ Feneßeli^m j C eh et i s tabulami rcliqfAit etiam l & impreffit Vienna:. Indicem in Plinij fecundi Naturalem HiPcoriam Anno 1514. cui attexuit Bullam Leonis Papa? X^ qua is probat cius conatus. Antilogiam feu locorum Solini contra Vaclianum amicam dcfenfionem. Poetica Opufcula complurà, qua? alibi vifa, VicKnse nanci-fci non licuit. Annotatum ex Difputatione Eclcij, quam Vienn^e habuit ; quod Joannes Camers primus doörinam Scoti ex Academia^, Patavina in Viennenfem inrexerit ; quod aliter intelJigi no» poteft, quam quod illam celebrem fecerit, folida & arguta ejuf-dem defenfione. Namlongèantèpr^lecmm fuifle ViennarSc'c-tum y oftendimus in M. Joanne Pomer, & Petro de Corona,&c. Cseteriìmi cum Theolociam Gamers non impreflerit ; neq,' eti-am eius Scripta nancifci licuerit ; nihil quidem producimu5 ex eius operibus de Conceptione Immaculata ; fed pr^termitte-re tamen fideliffimum Scoti Difcipulum > & eius inh^erentem veftigijs nefas duximus ; quippe 3 quem in materia de Conceptione Virginis nullo modo credendum fit receffifle ä doftrina Magiftri. y §. X L L Heverendiffimusy & ^mpliffìmus Vir I O Ä N N E S E C K H l V S, SVMMVS ^VI SVI IN GERMANIA THEOLOGVS> Ingolftadienfis Procancellarius, Viennenfiiim Theologorum a^muJus Anno M. D. X V I. IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR & Propugnator. Vidni,& iftum Viennenfibus adnumeremus Theologis de quo Fafti Academici ad annum prc:fa-tum 151( nam male 1515, ponit Ederus ) in bxc K vcrba: ^ojfty/in Sii MS. Scbed. Biblìoth. ^cctd. lR4at. de Lifp. Eckì?ij. #1 o KB/J vor o JI v K Terba ; Difput^it hic Stmmiis Thcologm lom^ Etì^m^ DoSbr Irigatßadieiifis t M am' ex^ertus TheoLogorum Yienuenfmm eruétio-nem & de.xteritatemj ({lut fibi nmi parumfecerit negotii : tta Htf t^. teamr akcubifein tota peregrininone , quam dijputandi ftudio M yarias ^Academias inßituerat > doStìores & acutiores Theologos non reperiff r. Defcripfit ipfe fuam iJIam difpiitationem & typis viil-gatam dicavit Epifcopo Eyftettenfi , ex qua libet excerpero paucula pro Academi^ Vienenfis Iaude,fic enim habet aadicm ^élaìaiu 18. Augufti. pro^fati anni. Uaque breyrnfcula oratione pra- ' habitd difceptatio ipfa agi coopta efl , in frequentifjimo, ac maximo Dottorimi ac ScholaJUcorum ; add% etiam Laicornmconfeffu, Do-Bor es iüß Vr£ceptores mei fummopcrè colendi y erudite modeflè, ac io£ii(fimè impHgnabant Toßtamflra : qna cum ego obieäa dilue-rem) ipfi rurfus repiigmhmt : atqi^e itafumma cum maturitate^ do-öirina non volgari difceptatio antemeridianis &pomeridianis Schölts tota die habita efl : ut doätfjimo cuique non pottierit non iucundif-ßmus eß^e liter atorius ifle congreßus^ ^t forte dignifsime ^ntifles fcirc perciiptó; qui rem flrenuè geßerint^ & gnayiter in TaUflra liter aria yerfatißnt : hos nov eri 12?. Taternitas Tua ftäß? pr^cipuos» quo s iam ex ^Ibo tihinumerabo, sArgumentatus efl Z). Maninus Rüper y Facultatis Decmus ex facro T radicato: Ordine yvr admodim acutus 9 & hmus Scholaflici exercitij gnarus^ Dominus loames Trapp matura eruiitionis ac ioürin^ yir Leucoteci^ Tarißormn U-iumnus. D. loames Camers Italus Divi Francifci S acerdos y y arili doärina pr.tditusj Mufarum antiflesy & hiflorÌ£ diligens Scrutator ^ qui ex fludio Taduano (ubi cum magna laude Thilofophiam profeffus efl ) ad Yicnmìn concefsit ; &primus DoÜoris fubtilis ioannis Dans Scoti dogmata fubtilifsima pleniš velis Yiennenfi Gymnafio invexit. D. quoque Ioannes Lentfch Y Yiffenburgius induflrius T^otencorum ^ScÉjc .Affertor. D. Chrißophorus KJilber ingenio^ ut mihi videbatur ^ acuto y accurate & in forma (ut aiimt) rationes fuas validas ad a-m'ifsimflringebat. Tojì facr£ Theologie Dotìores locus datus efl Fa-^^cultatis ^rtium Decano^ ac D. Ioan/ii Hec^man facr^ SophuLiceti-fiato y in quo falò maiorem defideraffem ?nodefliam. J^m is onink Har/toribus opplebatyac Scholaflicis fua volebat pr^eponere argumcta: ' ratio fua eratipfius Scotiq: i. quod ex maxima^ quamOcham impro-hat q. 2. prologi. Thomas item F\efch ccgnomento Yelocianus^ a-mos?iifsimi ingentj vir, in [aera Theologia & humanioribus literis lati-rea inß^iitus aßvrebat pleraque remotiora ex D. ^Auguflini & Tla-fmii^de ^ngelicis fpiritihus fenteutian Hungarus quìfpiam hofpes longo ^ -A Hr-TT—-KTfry-- lùnX^ feßdens poß DoBores fuhfeUiOy iußus aliqtia in medium affhrey nejcio qu/t minuta ivfantiiiter ex pHrtsparticHiaribiis pro qnmtitcL-ü$ & rei quanta dißmBione ex triyijs alLüa ebalbiuiehar. Sica; aBus Difputatorms Re Bore Magnifico Yißöre Gampp, /), Gtorgio Be([erer Sf^perintendente^ ac Facultatis Decano ßc yoiemibus, ßwra vota etiam celebriter finitus eß. tìxc de fiia loannes Eckmus, Viennenfi cotlcertatione. At de alijs quas cum hxrcticis lu-buk fcripfìt Anno 1529. ad Conradiim à Thunger, Herbipolen-fem EpiTcopum in ha:c verba : Et ego omnium mmimus cum bis befltjs dentatis iam fapt & eminùs j comtnus pugnavi. Cominüs qiiidem Ltpß^e cum ipfo Draconis capite Luther0 & Carolfladio 20. . diebus difputando fpečlante nonnunquam D. Georgio Saxontd^ Duccy iT in Baden cum Capharnatta Oecaiompadio & ajfeclisyafsidentibus 12. Cantonum Hehetiorumy & 4. Epifcoporum legatisypluribus die--bus conßixi. Emintis vero editis aliquot in Germania & Italia hbel^ lis cum hxreticis manum conferviy è quorum numero eß locorum c orn^ -munium Énchiridion d me editum Scriplit multa qUcT ali; re- q^oßcv in . , . . ^ppar. Ex Homilia i. in fcfto Conceptionis B. Virginis. DlleBijßmi in Chrißo Fratres^ hac tam folemni f 'eflivitate per uniyerfamEccleftam Catholicam cum omni gaudio fummaq; alacritate exordmm recolimus noßr^ Salutis, quando nobilif-ßma anima M^Kl^ creata^ &ßanUi^tmo corphfculo eß infufa, ct^ tra oìnnem originalispeccati comagioìtem rquod nulli aliàshornimira contigit nifi Mari£ & Chrifio Domino. Hxc fatis in rem noftram. • §. X LIL "Yenerabiiis vir M. PA VLVS BL ASIANVS, ECCLESIA AD S. BLASIVM PLEBANVS. ^ Academicus Theoiogus Vfeanenfis IMMACVLAT.£ CONCEPtiONIS ASSERTOR. Sub ^4.nnum Domini M. D. X X. Eliquit Biafiaiius Vniverfitati Tomos duos Liičii-brationuaì fnanim, &Sermonum 5 qnos ari popu-ium dixit MSS. in quibus etiam de Beata Virgi complures ad fumuU fcfta Mariana per anmiin K z Di^to Lime ■ -^K-CT^ -f—- Dabo inirium Sermoiiis in Feflo Conccptionis Virguici:,uam finis,eius propter Folium unmii é libro laccratum deelt, -Sic ergo habet. Scrmo de Conceptione Beat^ Virginìs. NOndum erant abyfß & ego ìam Concepta erara. 'Proy:^. ISlondum erant crcatiirA^ & ego iam er am in mente Divina. Tra introda^iom aß}4mo di^irtn ^nfelrni: Trincipium qwj ^altis mmdi proccjßt mihi confiderare volenti occurrit hodierna So--Itnmtoji miß de Conceptione Beéctiffim^ Yif^gms Matris Dei M jL-Hl/E muttis in locis recolitur. l^c magni ponderis efl omne qnod am dignitatiy aut howori eim humana laude defertur, fi mtritis eins & inßgnijs comparetur. Tantorim namq; bonornm confumtio, qux per ipfam Bomini matrem toti.creatura proyeneruntj videtur admo-mre omnem humxnam mentem pietatis aßecin exorimm fmm con-fi4era:rey quam fublime, quam divinumj quam ineffàbile fmt, ?{ec mirumy fundamentumßquidem^& quaft quoddam facrarium & b^^ bitaculum Jkmmi boni m e a ponebatur & manfio lucis £tern^* &c. Ex Sermone 5. de Anniintiationo* EXplicans AngelicamSalutatioaem^ait : .^ve id efl fine y£ ctdp£ & miferì£ generalitery& mox. gratta piena. Ita copio-fa efl ei collatagratia? qu£ animam fuam cuftodivivit ab omni culpa originali^ & veniali & mortaliyideò .Auguftinus : Quid dignius bac Yirgine qu£ tranfcendit merita omnium mortalium & Angelo-rum. M^hl^ ergo non folum habuit donumgratiä^. particidaris gtatum facientis ,fed etiam plenitudinem omnium gratiarim gratis datarim. X L I I L ^dmodum Revercmìus Tater ANSELlViVS DE VIENNA, AVSTRIACO-VIENNENSIS. Ordinis Minorum SS. Theologiir Ledor Academicus, In Conventa Vienncnfi pluribus annis Vicarius, Et per Auftriam Minifter Provincialis. .JMMACVLAT^ CONCEPTIONIS PROPVGNATÖR. - Obijt Anno Chrißi M. D. XXXV. Die 30. Februari;. Erudì- Ruditii^ jiDcta", &L pms hic vir priore feciila patriam fuani» tam literis , quam prudenti Religiofpmm regimine mul t um iliuftravit, Reperio' annotatum eius obitum in hxc yer-ba: t^iino Doyìdni i5?5' ^ItiMcL di^ Februayt^ US, obijt Reveremhis Tater ^nfelmus de Y$erma) ^Acad. qui per f?x anno s laHdabìliffmè Trovincìam sAu-^ S eh ed, Jirì£ rexity Qui ele£ius efl in Ytearinm ^nno Bìblioth* D mini 1515. in Capitulo YiennA celebrato. Et prirans Minifter no-^ flr£ Vrovmcix extitit. Chìus anima DEO feliciter viyat, Scripfic Sermonum de Tempore & de Sandis. lib. i. Quldragefimale integrum. Et plurima, qua? in Bibliotheca Acàdemica j fcripta propria ipfius Authons manu deprehendes, ^ Ex Sermone de Conceptione B. V. B EMis yenter qui te portavit &c. Beatifßma Domini Mater eß plimmiiM commendanda^ & beatificanda d nobis^; quia Filium DEI nobis genuit. Ynde àngelus de cesio dixit e am benedi' Uammter midieres, ergo plus prie omnibus mulicribus de gratia ha-buit : mde Domini Mater hoc pr^dixit. Ex hoc^ id efly propter dona mihi collata-i beafam me dicent omnes generationes. Ideò hic dicitur -Beatus V enter yqnia in ilio DEI Filius noyem men fes fletit;in eoDEYS hom^ fa£lMs efl infansymortalisy Corporeus ; Creator Yentris fačius eft Filius venvfis. Ideò Domini Mater jemper beata > nullo peccato maculata, nec aä'nali nec origiuzLi, Gloriofa di£ia funt de te Civi- 'Pfal, tas Dei. Infra : Homo fa£ius efl in t a, & ipfe fundavit e am altifß*-mus. Beatus v enter &c. h£c mulier matrem benedixit ex ßlio, & non filium ex matre ; non enim dixit Beatus filiusy qui talem matrem ~habuit ; fed contra Beata Mater^qu^Q talem filium peperit. J^n enim à ventre Filius beatusyfed y enter à Filio;ßcut vas noyum à bon^ yinofaporemrecipitynonymum dvafe. Qui te por t avit. Hic nota-tur Chrifli lncarnatioy quia uterus Yirginis eum portavit. Ideò ipfa cfl'Beata fuper omnes Angelas ^ quantum adgratiam ; Super omnes * mxtresy quia Dei ^ &homirits: ideò ßne originali concepta. T^m corpus eins fuit format um j quod fit fecundum ^lex^ de ^les. j. p. q. 9. In mxfculo 40. InfosmellaSo. die : & eodem inflanti eius anima creataj Corpori infufa^ gratia xollata^ &jeodem inflanti y quod nuU^ sbi fuit prioritas temporis^fuit ab originali fervata. 66 ù R E ì S y 0 T 0 B^y M ferm. 16. m X L I V. lIlnftrilTmus, & Revcrendiljlmus dominus 1 O A N N E S F A B E R, ss. THEOL: DOCTOR, JEPISCOPVS VIENxNENSrS. Fidei Cathoiic^ advcrfus H^ereticos ^ Et cum Academicis Vienaeniibus IMMACVLAT.£ CONCEPTIONIS DELPAILC Propugna t or. Ohih Yienme ^nno Domini M. D. X L L Sepultus In Cathedrali S. Sttphanifub Cathedra Concionato. Itatiir pro Immaculata Conceptione 5 quam haua dubie Itrenue propugnarit > ä P. Ferd. de Sala:?ar. Coe^terumadhuc non vidi locum nifi unicum, quia Opefa dm non potai habere integra , quorum* ß Catalogum texit PofTeVimis. Ex Centuria L Homil. in fello Parificationis; ViritHs fanäm fupervenict in te. Manda itanue ßit > pura ; tota formo]a^ totaque pulchra Sermone de Annuntiatione. SI invenit gratiarn cum verfaretur in terra, &genmt euniy Cjtd plenus gratia efl, per quam gratiam progratia accepinms ; (jifo-modo nojiris ergo temporibus gratiam perdidity quam bencditiam teßatur àngelus, &c. qtiafi contra illos argumentaretnr , qui cam negant conceptam abfque macula. s X L V. li/ußrißimus, & Keverendiffìmtts Dominus 5 R IDE RICVS N A VSE A BLANC ICAMPIANVS. Epifcopus Vicnnenfis. SS.TheolgiJE,& Legum Dodor. ^'igufìi Ii'>manorum Hcvis F E R D I il^ a 7i D I T R I M 1 Coliiiliariiis, & Ecckfìalles» IM- L 1 B B R - I V. X È 67 mUACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERTOR. Obtitm Concilio Tndcntìm ^hno faUitis M. D. L I L Ridencum Naufeam Ecclefl^ primiim Mo-giintinsc ConcionatoremFerdinandus LReic Romanorum ad fe evocatum ^ fuum effe juf-fit Confiliarium ? & Ecclefiaftem; demurru ab obitii loannis Fabri Epifcopum Vien-nenfem. Vir fuit Apoftolica inltručius do-ärina, & pietatéi qui pro Domo Dei j,& rediicendis ad ovile Chrifti h^ereticis niillis pepercit laboribus. Scripfit plurima qu^ receitfet PoiTevinus. TofTev^ ExFragmentis Homilia 40. * I'J^^ ferijs àdmìrand£ Conceßtionis Giorioß Yirginis M ^ Kl JE. * mIahj^ dicitiiYconcepta ab ceterno a Deo maximo ; quando ille vid ms ac nofcens omnia ante quam fiant Ytrginem Mariam ante t^mnes elegit ab ccterno ; ut fui Filij mater e ff et futura^ eamq; tarnen iah omni labe tam originali quam- ačluali peccato gloriose prafervan--dum conßituit; utpo:e infu£ divina Vrovidenti^ ordinationem ima^ ginariö tempore &c. ^ Oti^fitum enim eß^utrum Diva Virgo fit Concepta fine peccata originali f Rcfp> ad hocy Sciendum. primQ fcire oportet ? peccatum originale non eße aliud y quam carentiani originalis inftiti^ 5 qu^fuiù homini in jìatu imocentue debita y à primo parente contrariami cum debito habendi eaìTu &c. Subfequens efl MjLKl^M fine eo pec^ cato conccptamj &natam effe non fecundim legem natur^yfedgra-ti£. Trimò; quod quemadmodum Kex ipfey & Imperator lege etiam^ quam fecity jolutus efl ; ita & Regina, lam vero confiat chrifium Regem Regum buie legi nonfui^e Jkbie^im, ergo nec YirginemMa^ iam lieginam. Et plura ibid. In Centur« i. Homilia 81. fic habet. Icut lilium Inter fpinasyfic amica me a inter filias, id efly etfi ex lege natura omnes fili£ humane fpinofky id efl in peccato Concepii fint M JL RI ^ tamen fanäiffma virgo per legem gratin Immaculata manfit^y haud fecus ac lilium inter fpinas &c. r s §. X L V L Vtnerabilis Tater CLAV- tmnnt. Chryfog. Mund. Mar. To. Trane. Sacch. Hiß. Soc. T. 2. si ORBIS Y 0 r 0 Ii Y A! C L^A V D I V S I Ä 1 V S, VNVS è DECEM PRIMIS PATRIBVS Socictatis lESV l^arißenßsTheoLogm DoBot Vous è primis Socijs 1 E S V , Sc ex eadcm Socie* tateProfeflbribus Vienn^e Anno M. ÌX L L Sacrartsm Lit er ar um Interpres^ IMMACVLATit CONCEPTIONIS PROPVGNATOR luratus. Yi^nns ^Mftri^ defunäus, fepultus ad D» l^coki ^nno M. D. LIL ^^ Arifijs cum Theologicam liurcäni capcffcret ja-ramento fe obligavit dcfendere Immaculatam Con^ ceptionem Beata: Virginis> quod reipfa cum prsefti-tiflè minime dubitandum eft. forte & in interpre-tatione Epiftolarum Ii. Paulis quasaggrefliiscft Viennae exponere? ut primum huc appiilit. Plura de virOi cui moerens parentavit tota Vniverfitas Viennenfis^qui volet reperiet, in Hiftoria Societatis. YiU Ca^ mf. §. X L V I L Yenerabilis Tater PETRVS CANIßIVS, SS. THEOLOGIE DOCTOR CREATVS BONONLt Anno M. D. X L I X. In Acadcmia Ingolftadienfi Scntentiarura Profeffor, & Rečlor Magrnificus^ In Archigymnafib Viennenfi Anno M. D. L I. TubHciis S aerar Hin Lucrarmi Interpret. F E R D Ì N A M DI I. Auftriaci Bonian. P egis • Aulicas, & Catliedralis ad Stephaiium EccJefiaftes Anno v > L 1 B E K 1 Y. f. ^ I Y L Annodeinde M. D. L I V. \ArchiducalM ^cadcmici Collegi^ Kegens.- A Cardinale Hofio Hìsret'icoram Ma!lcu5, A Mir^t^ò^ Setuli fui Hieronymn$5 appellatus. IMMACVLAT.€ COxNGEPTlONIS PROPVGNA- tor> & Vindcx acemmus» ■fngefgr, Lticis ff« vang^'p.t. Mir. mf:. to'^. S cì^ìiìt Ariim {emper dicetur ' de Canifìo, midquid didiiitf ' fuerit ; tantum fcilicet meriiit de Catliólica Eccle-^ fìa^Sc eius^quod indefefllis curavitjincremento. Re-ftè illum Albertus Bavarise Diix, terraruni (uariim Apoftolum pronuntiavìt, dum ad ìmitationeirL, Ecclefìaflìcx Antìphonx Tetms ^poßolusj & Vau-Ins Döäor Gentium^ &c, ' cani voluit : Tetrus Cmiftm^ & Taidus Hoffmis ipß nos docuerunt lege?n tmm Domine, Tota illi pene Germania debet calamitofiffimis prioris feculi temporibus vindi-cias, & Triumphos de h^refi. Ferdinandus Rex vix agnito > & de fuperiore loco audito fuo Ecclefiafta: mitram Viennenfis Ec-clefise impofiturus jam jam erat ? ni humillimus vir omni cona-tu non täm onus, quam honorem amolitus effet. Certatirru expetebatur a Principibus> Epifcopis, Vrbibus. In Brifgoia raa- omnes conciliata fa-(bus moriensdedit?mor-tuus beneficia, Anno 1597. die fandi Tiiomse Apoftoli, aetatis fu^ anno 87. Conditus in tempio Cathedrali D. Nicolai^ adpri-mum gradum fummi Altaris^ ubi Sacerdos infiiiit^cüm Introi-tum Miflce pronuntiat. Ad latus Elogiuni ei pofuit, qui fune-brem dixerat Panegyrim,,ejufdem templi Pr^pofitus Sebaftia--nus Veroniusj c]uod etiamnum illic legitur. Operumab eo Scriptonim Syllabum contexuit Philippus Alegambe in BibJio-fileca Scriptorum Societ: quem Lector videat > cum nos brevi- Script. See. lit.T' tati ftudere oporteat. Ex Opere de B. Virgine Üb, i. c. 6. Itukis eft. Dijputatio contra eos, qui falya Ecclefut fide im-macidatam Yirginis M^AIUÄl Conceptioncm oppugnante Circa medium: ^ge vero parumper expendamus ; qui-bus de Caufis M^HI^faveant & patrocinenturyqiä ornnis aci:ia'is peccati Iahe iilam liberare contendunty ut nullum mquam mortale, autveniale crimen admiferitj ex Deinempe gratta /pedali. CauPas., €ÌH$ rei ne feto qmdo^iùs & iuctdcntius Weiter quam Schi/laßicorum L D^ Thm. k JL a. 2.. I I. O UBI S v 9 TORY facilč Vnnceps Thofms ^iqumas , & hh quidcm ver% illcis reccìijct : Illos^ quos D sns ad aliqmd digit, ha prdßparaty & di-fponity!H ad idyud qiiod eUgimti^r^inyemanttir idonei ; jeciindnm illid: Idoneos iios fecìt mùiiftros noviTeftamenti : Bcatcìautemyir^ go fim eleäa divinitàsi tct effet Mater Dei ^ &ideò non eji dubitan-dimy qmd Deus per fuam gratictm eam ad hoc idoneam reddidit ; fe-cu-ndàm qmd àngelus ad eam dixit : Invcnifti gratiam apud De-um. Ecce coiicipies &:c. T^;? autem fuiffet idonea MatirDei fi peccaffet aliquando : tim qnia honor parewtHmredundatinprolem "P/oy. ij' fecii^ùm illud : Qloria iilioram parentes eoriim. Ynàe & per oppofìtum Ignominia matrisad filium redmdaßet : tim etim i quU aw. Cor. ^^ ^^ cameni accepit^ Dicitur autem, Qiice coaventio Chrifti ad Jielial ? Tira etiam^ quiaßugdari modo Dèi Filius y qui efl Dei Sa-pientiay in ipfa habìtavit^ non foiiim in anima^fed etiam m utero, Dh cittsr ameni : In malevolam animam non introibit Sapientia? nec habitabit in corpore fubdito pecca tis. Ut ideò jimpUciter faten-dim efiy qtiodßeatifßma Virgo nullum ačimle feccatum commifit, nec mortaJ.ej nec veniale : ut fic in e a impLeatury quod dicitur. Tota piilclira es ,amica mea, & macula non eft in te. Tr^clarc h£c qiiidemy ^ eruditè Thomas^ ut probet wMum adlionis peccatim five mortaleyßve veniale in M\AJ\LAM cad^re^quani non modo mxtrerrh fed &idoneamdignamque DäMatrern eße oportebat. Quid ym impedit j quo minus eafdem rationes tres ab ilio redditas ampleäa-mury coque convertamus ut M^BJAM ab omni etiam origimlt peccato vimicemus ^ Vrimum illius itidicio indecoruMj & quodmmodo igmmintofim eß^et Chrijìo y fi tanti filiì Matrem aVmnis vitio pollut fateremwr ; fed quanto m-aioremy & Cbriflo & M atri conflabit igno-ntiniamy (iudicet qpi^fo LeSlor) fi originale piaculum^ quod homintm Deo mìmicum effiaty in M^ÌRI^M derivemus^ Cum hoc peccatum qiiodammodo pr£ponderet a£iualiylongèque fit exiflimandum gravms five infeEiionis.fiveturpidinisyftve magnitudims ratio habeatur. De- ' in.ie fi Chnfii confidami honoriy qmd minus congruit obfecroy qmm talem Uli cißignare par entern, qua peccati ferva y Dei inimica ^ màe^ diao obnoxioy tpfiq; Ditmoni aliquando fubie£fa fuiffe credatur ^ Ex eodem libro c. 7. Ofì: aliatimi Bafilcpnfis Concilij Decretami ait : Qu^^en ba tanto plus ponderi s apud Sapicmtes dcbent habere ^qm con-fia^ ccrtiHs a pluribiis & le^iffimis variarum nationumEpifco^ pisy & Theologis e a f/f? profeta ; qui pofl gravesy& diuturnas con-r hiÜationcs in mi^m hanc fcntentiam tandem coHVcnmmt y ut M Z 1 B E J V. J. X L Y I I /. JT----- m JE Conceptioab omni peccati contagio Jmòfufpicìone prorfus diem c.mfeatu)\ adeóque folennis j & feflidiei anntéà celebràtione inEc-^ defta coboneßetHr/ßcHt paßi?n multis ab bine amis ccrnimus ohfer^ Scimm interim aulhoritatem huic Concilio maìorempoffe coiu ßareyß Komand Ecclefi^ cale/dim memiffet ; quoniam ut Gratia^ius ex antiquis Camnibus probat ; ^tm Concilia Epifcoporrm à Sede poflolica non approbantur^ ad definiendumr & conflituendum invalida reputantur. Ì4t yicißmintelligimus Synodumhanc Baßleenfem 'a multis Trovincijs receptam , & d Sede ^poflolicd non omninò rci&^ Barn Imòy quod ad pr^diči^m D e er e tum dttinet^res ipfa tejia-tury & fideniy & celebritatem de hac ipfa Concepttone non modo no-ßray fed etiam maiorum £tate in alijs Ecclefijsy tum in Ho-mana ritti publico comùrobari. Deinde nullum preclari Hominis, vel Epifco-pum, vel Tneologumhac de re fcribentem videas^qui eidem Deere--' tOy& Fefli huÌHs Celebrationi fc paldm opponat. &c. ^ H^c, & alia_pliira fcrip/it ad intentum finem vir de Chrf^ ftiana Repub. optime meritiis. §. X L V I I L Keverendi(ßmus Dominus MÄRTINVS EYSENGREIN, AA. PHILOSOPHL€ ET THEOLOGIE DOCTOR In Ärchigymnafio Viennenfi M. b. L V I I I. Princip iorlim Phyficae ProfelTor. Deinde VetcrisOcrirrg^ in Bavaria,& CathedraHs Ecdefiir PaiTavienfis Pracpofitus. Vnivcrfitatis Ingolftadienfis Pfo-Cancd- larius Ampliflimuis. ^ugußißimi C^laris^uflriaci M jlX IM TL I ^ 7s7 / I L Ecclefiaßes. 3»ACVLAT^ CONCEPTIÖNIS PROPVGNATC^^ damit Anno M, D. L X X., L t E d e r in futaL Hei;}. in CibL 9m. 8. 0 lì B I ^ Y 0 T 0 n Y àf Očtrina & pietate illuftrem viriim, gui per v'irta-tisgradus ad digiiitates afcendit ) oniittcrc iioiLj debuirnus ; tametfi primiim tantummodo a^tatis florem Archigymaafio Viennenfi conceflerit. Primiim Orator Celebris ; mox Philolophia? Profef-Ior> ut teftatur Georgias Eder in Faftis RecSorum Academicorum ad aanum 155<5. &1558, £t fortafle non mul-tis poft atiiiis Ecdefiaftes C^rfareas; c][aod titulus eins opcrìbus pr^fìxLis docet. Exinde in Bavariam profečtiis PrxpoCitì Oe-tingani , & Procancellarij Ingolftadierifis, demum etiam Pr^-pofiti Paflavienfis titulis & honoribus aučiiis, Opiifcula varia^ contrd Hcereticos fcripiìt ; & ipfis etiam Sermpnibus ad popii-lum diiìis Controver/ias paflim admifciiit. .Annotavit Poffc-yinus eins Opera^ qu^r nos pr^termittimus. Ex Difcurfu in Fefto Anniuitiationis de Saliitatione Angelica^.. Ominas tecum. Singnlari, pr^ßantifßmo, ^ excellenHfflmo ìnodo. Qimris ^uis ille modus ^ hoc tibi 3 exa^è y & brevi-ter exponxm. Vrimò. Dominus efl cum M^BJ^A fingulari & excellentiffimo modo ab initio ems fanU^ Conceptionis nmquam ab eà recedensy[ed continuò cuni ill^ permanens^ eamque ab omni labe & mxcula pec-catorum omnium gratiosè pr^fervans , ut ipfaper Ecclefiam de [e pronuntiare folet : Dominus poffedit ..me in initio viariim Tua-rum, anteqiiam quidquarn faceret ^ ' Ex Sermone de Nativitate Virginis. T "X èxorta, & vifa efl lila gratiarum pienaj & felicifjlmu f 1 Stella mxris huius mundi M^Rl^Ai reUè S t elU campo-mturj Kljm (ìcut fielU ex natura fua pur£ funt y fine macula y ita Beatiijìma Virgo pura fuit j& fine macula^ Ubera ab omni peccato. Sine macula in Conceptione, fine macula in Tetivi-' t a te y fine macula in omni vita^ fine macula in morte ^ fine macida^pcr ^ ßmnem ^ternitatem^ &c. §. X L I X. ^Mmodnm Heverendns Täter M A R T I N VS DEL RIO, SOG msv ss. THEOLOGL£ DOCTOR. Acade- L 1 B E K r y^ X L 1 X. Ac^ideiniciis Grxcenfis ^ & Vieimcnfis. In Vnivcriuate Gr^ccnii SacržsScripturas Profeffor. Anno M. D. X C V. Theologic3i Facultatis Vicnnenfis Dodoribus ^ Adfcriptus ~ Anno M. D. D C. IMMACVLAT.€ COxNCEPTIOiNIS ASSERTOR^ Cripfit plura tam Scripturiftica;, quam Afcetica de Gricenfi>& Viennenfi Vniverfitate j 'imò aJijseti-» am benemeritus. Piam opinionem ubiqiie defcn^ dit. In Difquifìtionibus Magicis, m Commenta- Bifqutßt^ rìjs Cantici Canticorum ; in Floridis Maria nis Mag. L Excerpamiis paiiciila. . v c.i, q, j. Ex Floridis Marianis in Fefto Conceptionis B. V. in cap. MEcim^ qiiod facitiSy firmiter tenete^ coddternum Tatris (^ter- C aut. niHlinnij quoi ^otuit volmlfe; qmd voluih potuiffe: qnod^ fc^* que & voluit & polnit ^ Gmitricem fuam ab omni not aliti] feccaù jpiìtx pri/ifquam conciperetur pr£Uberaße y acpr^fervaff^e : conceptam vero ac natam penitus liberale , ac confervaß^e à dome-* fiicis ac proprijs pece atoruni acidets j qii£ vel coptationijvel lociir tiordy vel a%oniiìifidictntm. &c. Ex Mixta Interpretatione Cantici Cant. Yid opus habmt putatione MjtKhA 3 qucz ab' omni labe pec-^ catiimììimis fiùt i Duplicem confiderò puritatem ; imam d culpay alt er am d pcßiia. Culpam M^BJ^ toto vit^ decurfn nullam contraxity expers originalis & aUualis peccati omr?inò fuit ; huius piitatioms tempus minquam illivenit; fed vit^ humana mi--[enas omnes (vulgo pcsnditates appellant ) non minus quam ßius fubivit & pertulit. §. 1. Reverendiffmus, & Clmffmus Tater MARTINVS BECANVS, E SOCIETATE lESV Theologi^DocSor, &Profe(ror Academiciis Viennenfis L 5 Anno là. 0:RBl^ Y0T0Ky M Anno M D C X V 1 I f. J E RD IN ANDI IL AuÜriaci per trien^iium Gonfeflariiis^ Calviniftarntn mallens appellatiis. IMMACVLÄM CONCEPTIONIS ASSERTOR. Obijt Vienna ^Mßri£ Anno M. D C. XXI V, JEtatis L X I I L Emeritus XXII. Annorutii TheologiasHcrbipahV Moguntia?> Vmmx Profeflòr. Pera eins per partes varijs in locis mipreffa, polire--müm dnobus Tomis comprehenfa prodierimt Anno löjo. Mognntia?. Ex Parte IL Theol: Tomo t Tr. z. cap^^.; qii^ft. IG. P Robabilms efl B\ Yirginem peccaffe quidem in ^dumo^ & ex wfu^ Conceptonis habmße debitumconträhendipeccatHm originale ; non tarnen contraxiß^et illudpeccatum y eo qmdper Di^ ipinam gratiam fuerit pr^fervata y&c.^ Fundament um corißflit in histrihm punEiis. Trimo r qma pot uit fieri , ut BeatiffirnaYirga t^onciperetur fine peccato Originali, cum nulla appareat repugmntkr Secundoy quia decuit itia fieri, cum effet futura Mater I>ei. TertiOfr quia Scripturay Tatresy & Ecclefia infinuant itafatìim effe, &c, QiK^e omnia deiilde ftifius profequitur,. & objediones verfo partis diflblvit. §. L I. ^dmodum Ke>crendus, & Clarifßmus Täter CHRISTOPHORVS MAYER; SOG: lESV SS. THEOLOGM DOCTOR ejufdemqüe per Annos 50. Tatavij y Erixi^y Gracij , Ordinarius Trofeffors VniverfìratisSGrsrcenfis C^^ncellariüs^Vjenncnfis Aca- demicus^ & Siipet-Ordinarius TheoJogirj Profeflbn Hoc eum nomine donarit Yniverf/tas Yiennends^ Anno M. D G. XV I. IMMACVXATA CONGEPTIONIS PROPVGNATOR. 1 ^ BER I Y. ^ . . I: I -i Obijt Vienna ^dnno M. D C. XX V I. die n.Oaob. 71 Didit Typis Odo fidei Controverfias, Colonix Anno 1622. Qiias cum eflet aggreffus refutare . ^^ To'ifines Hnfterii^ . AraHemi.i'T infiori-, BibL loaniiesHöfferus, authoritate Academin^ Lipficn Iis Liitheraiic^, & Elečioris Saxonias ; in ipiVmoli-mine, vi yeritatis, quam in-ijs afpcxit compiil&s > profiigit Viennam, & fe ad Eccleiiam primüm, deinde etiam ad Societatem adjunxit ; in eaque obijt Confedis de novo Studijs^ pr^lia parans adverfus vericatis hoftes« ' ReJiquit idem P. Chriftophorus pr^lo paratos Tomos tres de vita, miraculis, & dočirina ChrilH. Commentarios item in 5! parteiri S. Thom^e,in guibus Im-macHigtatn Conceptionem adftruxit. Script. Soc^ §. L I L ^'dmoätm B^yerendus ^ater IQANNES BAPTISTA POSARELL, SOCIETATIS lESV SS. THEOLOGM DOCTOR, Academicus Viennenfis Theologie Moralis Profcllbr. ^ IMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ASSERfOR. obijt GrntU M. B. XLVIII. SCripfit &yulgavit, prarteralia plura Coronam Stellaruna 12. live de Excellentia Virginis duodenaria ejufque imita-tione. Vienna Annoi 8. Ex Coronse ftellaram 12. lib. 5. c. j. yt T Ideamus iam quam fHerdt Beata Virgo ab omni ni^vo & ith quinar/iento aliena^ Ec'quis hominumaut etiam ^ngelorum ^ ita difßtus d mdoj feu peccato aliquando fuitjßcut M^B,!^; pr£tere/m micum tarnen, quific bomo ejh utnondeßnat effe verus Bens FiUtis 'Yirgmis ^hriflus ÌES YS Ì Recefßt illa fané perquam lon^inquè ah errore^ atque inolito natura yitio ; hoc eflpeccatoyquoi CHiqHeex ^dami poficris h ereditate obvemt y ut nemo fnmdus ßt M forde. ; ^neque Infant chIhs eß vita dieiunms fuper terramjßngu- im Dei beneficio crepta eß^ ne inficeretur a limo ^^ v caligai omnibus b omini- 7Ó GFiniS-YOrOKV M horninibus^qui ex ^damo propagantur impoßttm; ipfa fola, & unica non perfoiyit. Equidem non admittöin animmn tant^ ftifpicmmn labis in e a , qHd^ Mater Chrißi deflmata fuerat > ut fuerit aliquainlo exofa Deoy&-vsluti tr auf cripta in ins illius^^qni eft caput fnper omnes fiiios juperbi^, ^hßt h£c ab animo fnco ccgniHo : Sanäijicavit enim tabmiaculum fuum altifßmus. O^öd fi namquc Deo buius rei fa-cultatcrn concedimus > voluntatem certè adimere non debemus > ut yoluerit nempe ülamabfqHe peccato concipi > ex qua concipicndus erat ipfe, '-m §. L I I I. ^dmodum Keyerendus Vater BALTHASAR COR DERI VS, SOCIETATIS lESV, SS. THEOLOGIE DOCTOR AGademiciis Viennenfe. ^ Circa ^inniim' M: D C. XXXI V. Sacrarim Literarum Interpres. IMMACVLATiE CONCEPTIONIS PROPVGNATOR. ' Ivit etiamniim dum ifta fcribiiniis 5 & vetu-ftas^Bibliothecas perluftrat vir Gr^cè pari-ter3& Latine doftiis. Edidit compkira tum ex MSS. cmta, tiim fuo Marte congefta. Inter alia Catenam SS, Patriim Gra^corurru in Evangelium Luc.t. Anno 161S» in cuius * Indice Concionatorio hxcponit: In Feßo Conceptionis B. Yirginis. MjLKlJL^ Eccleft£ typusy qn^ efl Immaculata, Deus cum omnibus Sanäis-efi y J ed Jpecìaliter eft cum M ^ RI M ulier um • generalein evaßt M ^ KI malediiìionem. Tura humanitas in M^KItAj non modo pura ab omni contaminatione^ fed&puraßingu-laritate natura &c. Plura ibid. §. L I V. Vener and US Vater FRANCISCVS AMICVS ' ' SOCTE^ I ! B É K IV. 9. L 1 v: SOCIETATIS lESVJTALVS CONSENTlNV.s SS. Theologiar Dodor ? & ejufdem per multos annos Profeflor Aqiiil^> Neapolij, Gr^cij, Viennar. Obijt Gracij Styrorum Vnivcrfitatis Canccilarius Amplifšimus Anno M. D C. LI. IMMACVLATi£ CONCEPTIONIS ASSERTOR. Imm mor ih HS C andidiffimis y & prifca fimplic it at e E- ^leg, in v angelica frudentià temperata vöcat Philippus Ale- BibL gambe.. Adde> innocentia vit^e fingulari ; cui fta- Script. tuam debet Gr^cenfis Vniverfitas ^ utpote in qua Soc. per annos circiter 2o. verfatus ,alliduse librorum Icriptioni immortuus eft. Scripfit autem Curfum Theoiogicumyiiixta Scholafticam huius temporis Socic^ tatis lESV methodum qmm Tomis octo complexus eft. Pr^terea Opus Morale ; & plura moliebatur ufque ad ex-tremum. Defignaverat in fpecie fequentia. Tomum de Cenfuris Ecclejiaßias. - Tomum de y arij s kominum flatibus^quem etiam inchoaverat. Tomnm denique de jiatn, & rebus alterius yit^^ H^c poftrcma recenfuit ex eadem Societate plurinuim familiaris eidem, & in Theologia olim difcipulus ; po-ftea vero annis compJuribus in Vniverfitate Tyrnavienfi, Grsecenfi, & Viennenfi Profeflbr Ordinarius, rar^ in exponea-dis,,oretenus etiam, graviflimis Sententiarum difficultatibus daritatis, SS. Theologiar.Dodor, ac Iuris utriufqueperitus in CožEvorum paucis. Hunc virum prseterire illaudatum nefas cöcduximus, quando tam nobilem, ac prope neeeflariam eius commendandi occafionem načli fumus. Sed Amicum repeta-•mus.;, Ex Tomi III. difp. 25. n. 7, in editione Antverpiana Anni o, Tsl^on omnes fimpliciter ex ^dawot conflitutijuntpeccatores ^ fiquidem nec Eva, nec Chrißusy nec B. Virgo conflituti funt ex Uda-^ niQ peccatorcs. Deinde in eadem difp. feft. 4. n. 113. Dico pcccatum originale traducitur ad omnes hominesjjcminau vta ab damo defcendentesj una excepta Deipara ; qt^^'^n proprie redcmpvam d fiUa formaliter oßendo , To. 6. difp. i(5. fed/ io> Qj^^ habuit necejßtatem, à propria voluntate independentem , incurrendi pcccatum originale^ d quo tarnen per ehr ißi inerita Hb erat a [mt, GB. AM - Zcrgoll. •78 O n È I S Y o T 9 A Y-M Tl^ .M^C-y-l^M TH^YEliTE'^TE ; qnod mu i^im fia affeäio,fe4icQmnHimsEcclefwfenjm dìàrmàum Kevcrendus Vater AMBROSIVS DE PENNALOSÄ; MONDERAIENSIS HISPANVS, SOCIETATIS lESV SS. Theologiar Dofton & Profeflbr Acadeiiricus Püblicus Vientienfis M D C. XXXI I L C^fare^y Catholic£ Mciieflms Condona^tor. MARIANI HONORIS VINDEX EGREGIVS. Anno M. D C. L. Emor Viennenlis Archigvini-iafij Regimm Nea-politaniun dum hcTC fcnberemiis illultrabategre-gia doctrina : nuper primum in Congregatione Gciieraii Spcietatis I £ S-V Eledor, & Neapoli-tani Collegi) Reftor. Scripfii: dum Vienna: a^^eret ProfefforeiTLa f- ' ! Theologum, & AuIicum,Marix' Augufta: Concionatarem. Opiis Egregitim de SS, Trìmtatc contra liid.ws 3 & Mrwm Impreff 'im Yienn^t ^nno 163 5. YindiciiZs Deipara Yirgmh de peccato origimli ? & debitoiU Uns contrahendi. Impreffas J^ntvcrpi^ ^nno 1650. Qu^ quia li-bruni jullum conficiunt, & tot^ funt pro afferenda Conceptio-pe line macula ; a^quum crit ut più s Ledor & Mariani hono ris Studiofus ilUs adeat^ aos paucas tarnen lineolas prxcerpi-IJ1.US. Tituliis Operis lue eli. YkgmisDe peccato Origindb Et debito ililus contrahendi : . Tti^orc Th.eologko prttflriiß^y & d iiemine haäenus ex proftf^ dlfcuß^^. In quibtis qu^ßonts vafut tum M Scholaflicam ^ tum ai Expofh tjvam dijciplinam fpeBxntes noviter agitantur. ^uthoreJv T..Doäore Umbroßo de Tenmlofa Ex.Difputatione 10. cap. Er ti a Sententi a qu.^ ymbifemper yerior ipifa ftiit ^ afirm^tt Bea^am yìygtnem ncque peccajjc in ^damo^ ncqne .cdpam l^rì^hidenhìieque eins dcbitumyftvefroximum^ ftviYem mclSf^ rijje. Deinde citat Authores pro hzc Sententia ^ & cap. probat hac AutHoritate. L ^poßolus ad Roman. 5". r. 14. ^damum formam futuri Ceu ehrißo fìmìlem fuiffe jierhibHÌty dum ait : Qui efl forma futuri. Ynde Inter ^idamim^ <& Chriflum fimilitudinem intereefßße^ oportet, Yt-nm non eß alia ßmilitudo inter ^damurn, & chrißjm d T aula intenta ; nifi qmdßcut ^damus ex terra nondmìi malediäa fòrmatm fmty ita Chrißus ex matre maledizioni nunquam fuhieVta fuerìtgè--neratHSyUt henè Becanus'fupra : ergoB. Virgo ncque peccavit in tddarnò y neque culpam originalem-^ neque eins debitum contraxit, Hxc deinde ad longifm per tot um librum probat. Et de-mum in fine Apoftrophen fubjungit ad Tnnocentium X. Sum-mum Chrifti Vicärium: ' ' , Superefl ergo fanßifßme Tat er Ut c auf am Marianam ad tuum fupremimitribunal delatam tuearis ^ & in favorem Deipara fenten--tiam pronuntiesi eamque in primo inflanti firn Conccpldoms jnm re--amyfed prorfus innoc entern y pur aMy '& fanBam fuìffe desiar e s enim utpotè grata benefieiim bcneßcto repende t ; & ut eins faiifìtf--ßmus FilìHs in extrcmo iudìcioprù te fententiam quoq; feratj tßiciet. f N V V. I V l- ^Admodum Reterendus Tatcr I.EONARDVS B^AGNVS SOCIETATIS lESV SS, THEOLOGItE DOCTOR. Acadeniiciis Vknnm PhiJoiophi^ & Theologie Profefior. O bij t Zagydjicnßs Coüegij Ke Bor. Anno M D ' C. L. IMMACVLAT^ GONCEPTIÖNIS ASSERTOK. Cripfit dum Vienna: Pr^feäum SchoUriim Sc Pt^-Edem Congregationis ageret tacito iao nomine: Manuale Södalitatis Immaculata Conceptionis Beata . \irgmis M^AHIjÌ. in Csfareo-^cademico Societatis IE S Y Collegio yienn.t ereä^ & confrmat£. Qno uno Opufcufo fatis teftatus eft> quantum, imntcü-lnt€ Conce^tioni A^vOlm z^zt:, ut CcXteras egregias viri virtutesi^ M ^ AU U li ^ i v^ " T" U i U ii ^ & ea qiii^ de puntate Virgiaeadiffervitjctimfacm literas k-tcrprecaretur? hoc loco pr^cer^amus. ^ L V I L Heverendus y & Beatäi memoridd Vater (Ita fcripßt ^cademicHs "P rine ep s) t. CAROLVS MVSART, SOC: lESV SS. THEOLOGIE DOCTOR, .Amis Yiginti duobus Viennenfis Academicus Sacrarum Litcrarum Interprcs9 Theologia: Moralis> & Controvcrfiarum Profeflbr. IMMACrLAT.£ CONCEPTIONIS PROPVGNATOE. ■Obijt y iennx ^nno M. D C. L I I L M • Atatis L XX L die ij, Januarij. Ondum fatis litatiim Patri Carolo paiiperiim la-« crymis/& animariim fufpirijs: utrinqiie adhuc calentes defideriomin afteftiis percipiunturj a-deoille iitrifqiie opcm y & operam indefeflüs impenditi Debent ilüElogium SodalitiaMariana, Scholle, Sacra Tribunalia, Nofocomia, Peregrini, Paiìperes,Omnes ; & fi non dederiat publicum ; privatim fem-per eius ingemifcent memorile. Noll tri muneris nie non eft vi-rum laudare pro meritis? nec ipfe paucis laudari poteft. Vulgavit tjpis Opufcula complura, quorum hic SyIlabum attenere Übet ex filiali in confcientix^ arbitrum afteftti. f. Clava Hercults Chriflianiy ßve methodus-Conßtendi y communi-candii vitia expugnandiy ad omnem dcnique virtutis pulchritu-dinem fe conformandi. ^nno i6ij* Taffavij. .IL Specidtm 7nortalitatis huinance. Ì1L ^.'inima eyigilans è fomno peccati. Yis?ìn£ ^nno i(5jx. 1 V, Tres day es cosli ^diirecQj feu Meditatio quotidiana TafJionisDo-minie cßyC tilt m ftgularis Bcatif]ìnut Ytrginis ^äus amoris Dei^ C" contntionis. Yienn.^ ^tnno 16^2. Yy LiliumMarianumyfetideSodaliurn Marianorimicaflitate, Duaci 1600. Yl. 'Et ex Uh decerptum Liliolum Marianim. Yienn^ 1634. yi/. ^d defcens ^cademicHs [ab mflitutionc Salomoms icomhus or," —_____ yilL Stmamitis Cbrißiana y ßve afečius Tij m Commmione nß^ ~ pjindL ^no Ló^j, IX. Cor devomm lESY Vacißci SdoniamsThroms Kegm è Gallico Latinitati éomtim. Lìber vitiCy feii brevis methodhs memorand^e Talßeidis Chriftiy ex Italico Latinèredditus lö^S» Xh o€tlm virtumm imerióres ex Italico in Latm^^ ^mo Xlh VraxesfetiaÙHsYirtutimexteriores. Dtiaci i<528. Xllh Yita B. Stanißai Kofll{£ momtimculiSj & pij s ajfeäibüs illii^ ßrata. JCIV* Teregrinus Calvari£) ßve pia animi Exercitationes circa fe-^ ptem pr£cipua loca & myßeria noßra Redemptionis, Ytenru 1658. X V. Trodigus Chrißiams posnitens ^ßve de receffn a Deo per pec^ catuniy & ad eundem reditu per posnitentiam. Yienn^ 1648* XYL Traxis T^rochorum.Yiem^^nno 1650. Plura bono pubico molientem mors intercépit. Cxtcrùm Inmaculatam Conceptionemj quo affedu fit profe-cutus teftatur Conftans per multos aiinos devotio, qua nifi gra^ riflìmè iinpeditus> coiiabatur Sabbathinis diebus ad altare Bea-tiiTimx Virginis dicere facrum votivum, de Immaculata Conce'^ pitone: quod quidem faciebat jufsa poni ad altare ftatua Bea-tiffiìnce Virginis Foyenfi 5 argento eleganter inclufa, quam ipfe Sodalitati Àflumptse, quse ex quatuor Facultatibus Academicis coaIefcit> dum multis annis Prarfidem ageret 5 procuravit. Teftatur id etiam Defcriptio fat fufa, & elegans ; qua folennita-tem peradam in credione Columnse & Statua? Immaculata Con^ per AuguftiffimumCarfarem Ferd. III. defcripfit. Quam etiam in Belgium & varias partes trafmifit, typoq; mandalìet, nifi ab alio, in eadé occupatione prsevcntus fuiffet. Déni iue curando non femel impvimiofficiu Immaculata Conce^ ptionis\ quod paflìm teritur manibus Sodalium ^ fatis prodidic quantum cuperet ab omnibus MARIi£ Coltoribus agnòfci eius Immaculatamy &ßne labe originis Conceptionem. §. L V I I L Kev ^rendiffimus Tat er I O A N N E S GANS, M 3 SOCIE- -V U I d Jti V / iSOCIETAT:S lESV DOCTOR THEOLOGVS^ Academicjii^Vienncnffs. 7\luper Sac: C£f: Maießati FERDINANDO ML Pio , fufto , Mariano , A Concionibas & Confeffioiiibus IMMACVLATÄ CONCEPTIONIS DEIPARA: rerbo^ & fcripto Aflertor. Anno M. D C X L I Ivit etiamniim dieriim & reäe fadomuipJe-nus : laades proinde viventis modeftia^ fiib-* trahimiis. Edidit haftenus-L Concionem fimehrcm inÈxequijs Illuflrìljlml D. Kudalphi ßaronis de Vaar^ diäamGrmf ^nno 1626. IL T?ane lius in Ta[ßon€ fp lagat us ßt. Anno 165 5. V. Ifnagincm mortis delineatam ex cap. 12, Ecckfmß^. Yienaó^^y Y'L Gy?i£C£um Auflriacum fep. Yitas Serenißimarmn de Domo Au-ßriaca Heroinarim ^ excelicntiore alima vinutls laude ßoruerunt^ Anno 163 8. Et hcec quidcm idioniate Gerina-^ nfo : latine vero. YII. QpJnqmtriam Marimam^ feu ^^Difcurfus Comionatorios de quayis 5 . Solcnnitatum Deipara cum trihns de S. Agydio Ab-^ bate. Anno YlIL Arboretum Genealogicum exhibens omnes ferè Imperij Vrin^ cipesy & Europa hodie Reges linea reäa ä Fludolpho L Impera-^ tore AHflriaco defcendentes. Trimo Trag£ Anno 16^5. Dein Colonia auäwsy & notis ilUijiratiim^in folio. Et pliira forte, quorum notitiarn naneifci non potuf. Inter difciirfus funt de Immaculata Conceptione 4. primi: Ex Diicurfu L Iber %emrationis. Ts(on aliter cum Yirgine atlum putenius ^ quam cum Eßbere Aßuerus liex egerit. Dederat hià legem^. ut i 1 B ^ R 1 V. X L V i I T; 8 | ^Mt bf i teflatur. (h^od five yir ftvs ìndier non vocams interms a- pnu^y mmi-Mfgis intravtnt > abfq/ic hIU cunäatione flatlm interficiatur.: ' nifi forte Rex anream Yirgam ad cum tetenderit profigno clementtd^ àtquéita poßit vivere. Et tarnen cimh^c non vocat^t ingreffa ef-jetj ternbiliqne Kegis afpctin cormiffet, feßinus ac mctuens exilivit de Soliö Rex^ & fuflentans eoin uLnis fuisy donec rediret ad fc-^ bis ei yerbis bUnditus eft : Quid habes Efther ? ego fum frater tuus : Noli metuere,, non morieris : non enim proste fed pro omnì-feiis hxc lex coiiftitiita eft. Sic & Filius Det fine dubio in occur^ » 4/ /lim mitris f^^ fefiin,tvity & virgam aitream Crucis fH£ y id eß merita Tafßonisy pofmt ßper collum eius^&a mortis pcs/uh quam incur-t er e debmffet.yUberavit. Conßrmabit hoc Grmim mmen Biblos. Scripftt Thilo librurn dehofy qmd omnis homo fit Uber, fed pr^^omm-bus Virgo Biblos five Uber efi^ Et tu credas aut opineris caßiffimum hm^ Domini librum liturara p a ff um eß^ef litui de tabuli s legis recogita, Prcxcide tibi dtias tabulas lapideas infta rprioriim y 8c Exodi^s fčribc fiiper eas verba, qnx habLieriint tabiil;^ qiias fregifii. S i B^us nov as tabulas habere voluit y & non fra^as reparare yquibus yerba fua infcriberet t quis credat dßternum fuum vefhum libro li-ttiram^ paß^o autfraci^ tabula y hoc eß Yirgini in originali peccata smcept^ Jnfcribere volaiße ^ &c. Addit interjecftis qiiibufdam : E,t crederei Chrifiianus Filimn fibi Matrem & Spiritum fanäumj, Sponftm abripi per ongindefeccatum paffum fuiffe i crederet ne hoc ^ußriacus ^ trederet hoc Ferdimndus ^ 0 I mimnè ^iuditores ! nimquam in Generaliffimam fuam elegiffety fi vel femcl viBa fui\fet^ iCaput illa contrivit ferpentisrlmperatrixflU Imperatorim eß. Et concliidit poft panca: Sub Zemifcis triimpho Magdehurgenfis ^rchiepifcopatus eß ^ereßHSydivinate [Sub Comneni Otho Bambergenfis in Voloniam mif-Jus : ante hiennitim cum ex voto folenniter vos feßum hoc in foro e^ tiam celebrare mßituißisyFerdtnandm IIL Mariana Corona in Angaria eß Coronatus. Siquid poteflis ex his iterum divinate \ Plurs-j: brevitatis caufa^ tametfi pulcherrima, fìnt, prsetermitto« §. 1 I X. %everenài\fìmusy & Clarifßmus Tater ACHÄRI AS IGN ATIVS TRIi^ .CKHELLIVS, SOG: lESV THEOLOGIE DOCTOR. Hmc- T. a. 84 ORBIS VOTORYM Hačlenus^in S odet at e pr^icipuis fungila mmmbus Provincialis AulVriaCi Pr^rpo^ìti Domus ProfcflXi Rečloris Gro^cenfis? & Tyrnavienfis ; « Bis m Romanis Comitijs Societatis Elečtor, Facultatis Theologien Vienna? Decanus Et in negotio luramenti ^Academici pro ImmaculAta ' Concepttone ernittenai Ad Sac: Cx[: Majeft: FERDINANDVM III. Legatus Vniverfitatis. Anno M.. D C. XH X. TMMACVLAT^ CONCEPTIONIS ZELATOR, Lurimüm ei debet Vniverfitas> urpote ciiiiis labore & induftria efFeöum, ut.pio illi luramento Fer-dinandno,Facultas primüm Theologica; & porrò co^terce fubfcribcrent. Docuit hanc ipfe fenten-tiam olim Gra^cenfis Academi^e Theo ogus Pro-feffor. Deinde bis edidit M ^ RI ^MY irginem Immaculatè Conceptam puhlico yoto Ferd: III. Rom: Imp: in jLn^ ßri(2 Tatronam eleüam. Anno 1648. & rurfum Anno 1649. five, qiiod idem eli? Relationem de erefta Vienna: columna Imma-culata^ Conceptionis > cum annexis Decretis Cirfareis ad Vni-ver/itatem? Statuto^ & luramento Academico de propiignanda Immaculata Conceptione« Hanc Relationem ad fincinhuius Libelli remittere placuit, ntpote longiufculam, & mutuato calamo confcriptam. Imprefììt idem Pater recentibus m^is Afa-^ iorem Dei Gloriam ftve Exercitia S. P. Ignatij, magno Aicetarum & Spiritualium virorum bono. Coetera fciTamus alijs eius 0 lim icripturis elogia» ■s §. L X. Reverendiffimus, & CLariifimus Tater LEGNAR DVS BACHIN, SOCIETATIS lESV SS. TH£OL()GL€ DOCTOR, OJim Vienna; PhiJofophiam, Grrtcij Tlieologiam Profelliis j Goriti», & Viennse Collega Societaris Rcöor, Ac I TB E n f V. i. L K. ' S> Ac Domus Profeife Pr^pofitus * Augußas Leopoldina Confeflarius, Facükatis Theologica? Vknnx Decanus, J^mc vero Amplifiimus Vniverfitatis Graecetifis CancelJariiis. Anno M. D C L V I I L & feq. IMMACVLAT^ CONCEPTroNIS ENCOMIASTES. Bfit ut eommhic prsetereantur nomina^qiio-rum felici induftriä promota eft pietas Au-ftriaca erga Immaculatam Conceptioncm«^ Deipara?. Vnus é primis cenfencius eft Ad-modum R. P. Leonardus Bachin, qui Anno I 649. Augufta? Imperatrici^ Leopoldina^ ConfeflTarius, dum Archigymnafium Vien-nenfe Immaculatse Conceptionis defenfio-ìieni pub lieo fufciperet luramento > in tempio Domus Profefli Soc; lESV Prajfente Augufto Ferdinando IIL elegantem ad A-cademicos Orationem dixit, cujus copiam fi nancifci licuifl'ct; nx illa ad pofteritatis memoriam hoc loco exhiberetur. Coe-terdm edidit jam olim Coronam Ami M ariani ^ qua dmdecim So^ dalium Marianorum Yitas complexus efl, & plura pia Opufcuia^,. RecentifHmè vero Divum Franctfcum Xaverium Indianm Apo^ flolumy Tot amie nfuim Tatromm miraculis darum. Alia medita- tur indefeflìis. EPILOGI V M LIBRI. I ENLečtulumSalomonis > in quo requievit Dei Sapicntia Sexaginta fortes ambiunt. Sexagiiita AcademiciDodo-res , qui continuata ferie ab Anno Chrifti i ^65. id eft in-ftaurati Archigymnafij primo, Deiparam fine Originali macula conceptam docuerunt. Idem efto de Academicis alijs judici-iim, qiios omnes {fi Patres Dominicanos excipias ) ab Anno i439.(juo in BafileenfiConcilioj.unanimi Patrum voto,& calculo definita fuk pia Sententia. eidem fubfcnpfi(fe, ita aufim afière-re, ut non probabile folum afctuni, fed omni^òcert^Imex^ ftimem, per elapfos 200 annos neminem aliud dociiifle? mt: fenfiife. Noftra vero tempeftate , & pofteaquam mrare coepit Vidicias Marianas Vniveditas, non foliìm nuilum pia? fententicr deprehendimiis adverfarium ; fed cosiafuper > Tbeologi O R B J S V 6 TORY M aiidiuiit, acerrimos ejuldem Vindiccs & Propugnatores. Da-Ieo> mCf ut operis propofit^e brevitati coiifulam> niinis aiigulH^ ardari limitibus ; veairent aliäs in recetifitoriim numeriim plurimi Dočtiflimi pariter &: pientiflimi viri, qiios ego dudum fa miliariter notos fufoicio > & omittere non poflum ; quin fai-tem riominem. Ii uint Reverendiffimi ^ & Clariffimi PP. Ber-nardus Geyer> Soc: lESV, nuper Ferdinandi IV. Romani Regis confcientise arbiter, poftmodum Provincialis Auftriar, nuac Vieiinenfis Collegij Rečton ReverendilSmus P. Philippus Mil-er,Cjufdem Soc: Sac: Csef:Majeft: Leopoldihodie imperantis ];onfefläriiis« P. Hermanniis Horft, Augufta: Leonora Perdi-landi IL viduae aliquamdiu Confeflarius > nunc Domus Profef-^ Vienna: Pr^cpofitus , meus quondam fuaviffimus ProfefTor, \ Matthias Baltiantfchitfch,gIoria gentis noftr^, plurimorum annorum Theologus, & Prsefecäus Generalis.Studioruni emeritus, nuper item Domus ProfefTa? Pra^pofitus. P. loannes Ber-r tholdus, nunc ex fecundum Remore Viennenfi, Provinciaüs Auftrice, meus quondam in Philofophia & Theologia ProfefTor. V. Paulus Rofmer, qui indefeiTo Studio multis annis TheoJogi-am Scholafticam magno cum Difcipulorum & fruäuj & plaufu profitetur. P. Nicolaus Avancinus, vir; unius fcientix, fed qur omnes compleditur ; ut meritò nunc Vienn^e Geiieralcm Studiorum Prsefečlum agat. P. Francilcus Pizzoni? aliquando Gr^cij Magnificus Redor j &fubinde Ampliffimus Cancella-rius> pridem Viennenfis Theologus : Omnes hi é Soc: IE S V, & Facultatis Theologicže Vienna? membra. De alijs quid dicam ? Adm: R. P. Nicolaus Donellanus? Ord: Erem: S, Auguftini, Hy-bernus natione fed qui verè nihil hyemis habet in morfbiis. Adm: R. P. Auguftinus de Burgo. Adm: R. P. Marcus Forflaìl, ejufdem Ordinis & natioms, mihi familiariter noti ; quorum^ ingenia fufpicio, dočtrinam laudo. Vellern hic etiam locum dare Adm: RR. PP. Georgio Piftorio Ord: Pr^dicatorum per annos complures Profeflori Academico , & inter fuos Studiorum Regenti ; P. Ioanni Franlfens , ejufdem Ordinis Viennenfi Academico : fed nolunt ifti connumerari ijs , quos recenfui ; ant fi vo!unt> non fatentur. Cur ? an quia S. Thomas fententias propugnare tenentur? An quia non habent fuoruai exempla^? An quia liberam iilis reliquit dočtrinamSedes Apoltolica ? Aa quiapudet a majorumveltigijs recedere ? Sed adhuc faäuros #pcraat> qui pie fentiunt> juxta Angulti Ca^faris votumin Dcr crcto llBlE.-n- /V- 77 crctoad Facultatem Thcologicam direfto > hon tantiìmhor diernos RR. PP. Pr^dicatores, fed & alios eorum Succeflbrcs ; ut in Archigymnafio Viennenfi V ficiit in Acadeirdj^ alijs^Pari-fienfij Gomplutenfi ? &c. in quibiis etiam PP. Pr^dicatores do-ccnt> ac propugnant piam fententiain, fìat uraim ovile &: anus Paftor. Faxit hoc Deus, cujus eft illuftrare inteJIeäus, regere vokmtates ] Ita ego fepofitä omni omnino palllonenullius mortalium impulfu, folo in Virginemlmmaculate Conceptam cum lačte haulio affeftu cordialiter voveo ; & opto> ut eorunu acceflUj qui nondum fentiunt cum pluribus, augeantiu' ORBIS VNIVERSI VOTA. ^ Et hic eft tlim Operis totius, tüm libri hujus Quarti^quem uti omnia mea^ S. Romano Ecclefia^ judicio lubens yolens fub-mitto> propofitus Scopus, & FINIS. ^Stfj^'S. S? ö ^^^^ öfep «yCa-LÄ^ «rdt ^y^ùkj- . -A p p - E N D I X MARIA VIRGO IMMÀCVLATE CONCEPTA. PVBLICO VOTO • Ve tempore Vandalicus turbo , jam univerfani 3rope Germaniam fecundo Marte pervagatus^Bo-lemi^ fefe,ac hsereditarijs Auguftiflìmcr Auftria-diìm Familie Provincijs violentior infundebati Sacratiffimus juxta, ac pientiflìmus Imperator F E R DI N A N D V S 11L ut labantibus Imperij , fideique rebus Fulerum fubijceret, laborio/i pariter a^ lìimptuofi operis columnam erexit j fu turam pofteris feculis, non minus Auftriaca? pietatis monumentum , quam ftatu-tum ( ut fperare licet ) furori Balthico Colofliim Terminalem. Moles efì , fi materiam fpedes, folido excifa lapida.-, & perferendis in a?vum fine ofienfione coeli injarijs perquam_. idoneo- Bafin circumdufti per artem quaterna in UtcrZyX-quaübus ä fernet fpacijs difcedétiacoronat cancelli^ & modico ^ Cildem intervallo divifi anguftam in circuita viam aperir?: ^ N z ^^^^^ onBiS YGTOKYM ßafi > qu3 parte coenntibus lateribiisin angulos acukiir terna ìnJiituntj vel Heroum > vel Angelorum fiinulachra, qui caput galea, umbone pečlus, tevam clypeo $ ac enfe dexteram ar-rxuti > idum finguli in fubječium pedibus monftrum delibranu Ac primus quidem ^ qui orientem profpicit, in Draconem vires omnes iafiimere videtur, cui iiigemofum lemma ex Sacm adfcripmmdepeltaemicat; IPSA CONTEREI. Alter^ qui frontem occidenti porrigit, pari armorum nifu in cdomi-tum Leoneni intentus, epigraphen prarfert : CONCVLCABIS. Tertius, qui vultu ad meridiem converfo Afpidem calcat , & ferienti fimilis contrucidat, infcriptionem de clypco oftentat : AMBVLABIS SVPER. Poftremus, qui Aquilonarem plagam, & vultu> & Armis minatur in Bafilifcum defeviens> hoc prociil-catambelluamlemniate alloquitur: NON PRO TE LEX. Media in procerani altitudinem affurgit columna, & propè pariš cum xdibus altitudinis fupremo vertice portat ingentis ma-gnitudinis llatuam, qu^ fine macula Conceptam DEI paren-tem Virginem ? täm antiqui ferpentis caput vičlore caicanco protcrentem, quam velut è liiblimi fpecula in fuorum faJutejiu cxcabantcìn repr^efentat. Stabat jam in ampliffimo, ac Vrbis capaci foro ante a^des facras Domus Profelli Patrum Società-tis lESVfolidata moles ? feddubia:adhuceaminfpeftantium outabaut cogitationes , quam tandem in partem Pientiffimi Carfaris fefe confumeret defiberatio ; donec incifa bali epi^w phe omnem fuflulit dubitarionern. Ea vero fkit; Auguftiirimo ipfo Imperatore ditìante in Jaarc verba concepta^ & arrificiolp chronographico conclufa. DEO OPT: MAX SVPREMO COELI T£RR.£QVE IMPERATORI: TEK Q^YEM RÈGES REG'KyiK?': VIRGINl DEIPARiE 1MA1ACVLATE CONCE FT-f^ I 1 B E n I V. fEK Q^YjiM TRlTiClPES IMTEH^iTJT^ iN PECVLIAREM DOMINAmV^ AVSTRIJE PATRONAMs SINGVLARI PIETATE S VSCEPT.£: SE: LIBEROS: POPVLOS: EXERCITVSs PROVINCIAS: CONFIDIT: DONAT: CONSECRAT: BT in^ TEKPETY^M REI MEMORUM. S T A T V A M H A N C eX Voto ponIt ternanD tertI Vs a Vg VstVs. T Vnc fcilicet pamìt Auftriaca^ pietatis confilia inìmma-calatam Virginis Conceptionem publico acpecularij vel cultu&honoreprofeqiiendamj vel ftudio & amore propugnandam coiifpiraiTe. Sed ne in re » nova quidein, & ha-tìeniis ä feculis inaudita^ fragile quidqiiamj & quod ictatein non ferret i» fèatueretiir ; placiiit coadis in confiJium Auftrir Ordinibus > Provinciali ac Vrbico Seaatu ^ Religiofonim Supc-rioribus> Epifcopo & Clero > ea qua* publicum contingerent, nifi confpirantibus capitibus> ^grèperennarent. in deliberatio-nis argumentum proponerè. Èa veròfuerunt: veniffefibi in mentem diu amatam, ac privato femper honore cultam Imma-ailatam Virginis Conceptionem in publicam etiam veneratio-nem promovere : hanc in rem ereö:am à fe ftatuam j quam etiam {blenni Fxclefiaftico ritu à Pontifice velit dedicatam : veline proinde jubeantque diem Deccmbris Odavam Immaculata: Conceptioni facram^non foliìm fefto ritu ä Statibiis ac univerfo populo celebrari, quod jam pridem gJoriofìflìm^ memoria: Auguftiflìmus Parens Ferdinandus IL decreviflet ; fed pridiano etiam je)unio anteveniri , ac omnium voto Aufèria: Patronam dici. Neque difficile ftiit extorquere ab ijs conlcnfum^ quibus exempIumPrincipis eft imperium. Proni iverunt omnes hi^ ieatentiam, in quam pr^ivic primus Imperator. Dicitur ergo Dedicationi dies XVIH» Mai; labentis anm' N 3 M.DC, 90 OUR iS YOTOKYM M. DC XLVIL qui, ubi illuxit ^univerfam propè duitatem ad pietatis obfequia excitavit. Conveneruiit enim fub, horam o-davaminatutinam cumulatiflimäpanegyri »Sacratillimi C^efa-ris, non tam imperio > quäm exemplo , provocati Sireniffiini Archiduces FiJij ? Ferdinandus IV. tuncBohemi^^ ac, menfo poft> Vngari^ Rex folennibus Comitijs iiiaiiguratus ^ Sereniflì-ma Maria Anna nunc Potentiflìmo Hifpaniamm Regi Regina defponfata, tres, Sedis Apoftolic^e, Carholici Regis, acReip: Veneti , Legati > Aula G^farea ac Regia> Reginseque Gyneca^-um, & omnis fummi, medijquenominis Nobilitas, Religio/? Ordines , omnis hominnm conditio > ordo > flatus, &: fexiis ad facras ^des RR. Patrum Difcalceatorum Ordinis ^ Auguftinis AuJ^e Carfare^e conterminas : quas ciìm confluentium multitu-do feciflet aneuftiores, effufus in plateas populus innumerus Was ipfas^ & fora meantibiis coarftabat^ gaudebatque vel fic in» pietatis partem veiiire. Exinde ergp per inftratas arquali ponte vias non minus modefto j ac ad pietatem comparato $ quam Augufta Majeftate verendo ordine proceffum eft ad tem-plum Rcverendorum Patrum Societatis lESV Profeflbrum iiu fummo foro fitum ; ubi ad quietem compofito fubeuntium ftrepitu Reverendus P, Ioannes'Gans è Soc: IE S V, SS. Theologie Dodor, & Sacrx Csefare^ Majcftati a confcientia, ad fti-« patiffimam Concionem^ qua pollet fumma> & per Principes Ca-thedras jam à plurimis annis maximo cum plaufu approbata dicendi facultate> eä facundi^ ubcrtate de laudibus laimacula-té Conceptse Virginis^ pr^fentique eins in rebus calamitofiffi-mis patrocinio dixit > quam rencmens animorum motus, ac certa omninò in Auditorum peftoribnsimpetrandscper ejiiA dem auxilium tranquillitatis fpes infequeretun Didionerm cxc^pit Sacra ad fummas aras Liturgia, faciente ad C^fareos Syrrlphoniacorum choros Illuftriflìmo ac Reverendiflìmo Principe Philippo Friderico Epifcopo Viennen/ì. lamque ad eam partem dedudum erat facrificium, quapacis ofculumpr^fenti Principi per Subdiaconum in privatum Oratorium deferri con-fuevit> cum Augufliffimus iole Imperator ? diflimulatä Majeftate, toto oris corporisq; habitu ad pietatem ^equè ac demiffio-nem compofico in publicum egreirus? ad cancellos fumma? ar^e, ad quamlolennis pompa agebatur, conftitit, fefegue humi in.^ genuademifsé provoluit, donec oblata hoftiaper iacrificanterm Aniiititem abfumeretur. Tum vero pofito gladio in manus 11^ luünßh L 1 B V. K I V. lulri'li ni Coiultis loaaais lludolplii à Pachaini , intìiiìi f«; Coiiiìùarij ac Siiprcini Camerari), intra ipfos cancellos progref-fnsj oDviun habuir cotifcientice foa: arbitriira ;ain prajfotiiin R. P.IoannemGaiisiinicuni miniftrante Clero, qui impofiuirt Evatìgeliorum libro voti Formulam tencrec. Immolans autem, Poiitifoxadproilracum CjeCarem converfus latentem in Eucfia-riiha DB ViVl > cui vorum ediceretur, proponebat. Tum voce q\xx à circumftante populo facile cuudiretHXj votum aufpicar tus Cxfar; OMnipotenscinquit ) fcmpitcrnc De- US,per quem Reges regnane, in cui jus manu funt omnium poteftates, & omnium jura regnorum ; Egoferdi-nandus coram Divina tuà Majeliate hu-; militer proftratus, meo , meorumq, fuc-ce{Ibrum,6c Inclytae hujus Provincias Au-ftria^ nomine, Immaculatam fìlij tui Ma-trem femper Virginem MARlAMj hodie in peculiarem Dominam , öc Patronam hujus Archiducatusinvoco,&a{rumo5ÌnJ fuper voveo,acpromitto ejufdemimma* culatae Conceptionis feftum, quod cadic in diem Deccmbris, folenniter edam quoad forum in hac Provincia quotannìs praevio, more Ecclcfi« confueto jejunio inejufdem perviligio celebrandum. Te deprecor,fupremecoeli terrsque ImpcraJ tor, qui, quod Matri tuasimpenditur,tibi im- & n 9 t s vor^nvM itnpfnfnm repntas ^ votum hoc meum, quod fuggerere dementer dignatus es, benigno favore proiequcre, atqs ad pro-tegendum me,Dornum meam, populosqi mihi fubjedos dexteram tuae majeftadi cxtende, Amen^ Die 18. Maij lö^j. in Ecclefia Domus Profefe Societatiß lESV, ante aram Summam in manu Principis & Epifcopi Vien-ncnfis Philippi Friderici de Familia Breineriorum. Finierat, & dičkus R. P. Cafarea^ Majeftati à fecretis con-fcientia? confcriptam voti formulam ad krx pofteritatis me* moriam in Domo- Profefsa confcrvandam receperat ; cum do Pontificis manu Sacratiflìmam Synaxim accepit Imperator > & cancellisi iteriìm junčtis ante pedus manibus, egreflus^ eo cor-» poris fitu ac reverenti^ hofpitem DEVM adoravit ? qui etiamu circumftantes peculiari religionis ac pietatis fenfu afflaret, Exaäiim jam erat facrUìcmniy ^ed necdum pietatis officia terminata^. PJacnit enim- Auguilo poli: adoratum DEVMrfecim'-da Religiotiis obfequia in eius Immaculatè ConceptamMa^ trem conferre, Affumpta ergo in pietatis confortiiim iitraqiie Sereniffima prole Vngaria?, Bohemiirque Rege Ferdinaiitìo, ac Hifpaniarum RegisSponfaMarja Anna, (omitantePontificeac Clero uriiverfo de anguftis Eccldì^e parietibus in fori patu-lum, ad ereäum fine macula Conceptse Virgini tropha^um feft penetrar Imperator. Eftiindatur fimul ReligiofiOrdinesonines, ac undantis populi nimbus. furgentemq ; medio in foro molem fìipatiiiìma obfìdione coronante Accedit vicinior ftatuae facro^ rum Pontifex,&conceptis eandernverbisacfolitoritu DEI, Immaculata^q; Vircfinis Matris honori confecrat, dcdicat^;. In-r fecutus eft Symphoniacorum omnium è tota urbe colledoriim, Se inplures qua vocum? qua inftrumentorum > ac etiam tubarum campeftrium , ac tympanorum choros diyiforum plaufus, qui cum Laurctanam elogiorum feriem Auguftiffinia^ Matri de-cantarent, calidam in circumproftrato populo devotionein, certamq;pr^fidi;iiduciamexcitarunt, Afcenderat jam non tam fuo, qiiàm pietatis calore fervidior dies in meridianam ftatio- nem» I I s E I? f v. ^ i\e'm, cum dimiftt matutinä Imperatoris 3 vcfp^rtmlhi ccepit Imperatrix Eleonora folennitatem mcditxri. luffit cnimvcro poli folis occafum ita forum omnc illuftrari, ut nulla drcuiru pateret feneftra^quar non geminato luminari prartexta Au9;u-Äiflmi^e/amili^ infignia irradiaret: Cancellos deinde ^ qui a>-loflTun^ ambiunt totidem refplendere lampadibus 5 quot ipfi columnellis afliirgunt : ac demum penfilibus lucernis, in van:.t magnitudinis coronam^aut plenam iridem eleganter dučiis fta-tuam ipfam redimiri. Valuit ea quidem res ad amcenum ocu-lorum fpeftaculum j ad quod plebs omnis ? ommTq; civitas cf-funderetur ; fed vel maximèadincendenda^nova? pietatis offi-ciaj ad qu^ merito Auguftiffimus ipfe Ferdinandus HI. Augufta Eleonora, Rex Bohemia? Ferdinandus, ac Hifpaniarum Sponfa Regina Mana Anna obdudis ;amcoelo tenebris Majeflatis fua; lucem conferrent. Tenuit ea pompa in alteram nodis horam; neq; priùs fpedatorem dimifit, quam poft imploratum melico €oncentu per auguftos Virginis titulos coeli prsefidium impcrti-ta Pontificis manu ac voce benedidio populum fignaliet. Sic terminatus cft dies ille> perpetua apud pofteros luco radiaturus, quo Auguftiflìmus Ferdinandus Immaculatè Con-cept^e Virginis imaginem populorum devotioni propofuihipfe fecuturce pofteritati pietatis exemplar proponendus.At vero ne uno die nata denafceretur fequentibus, veneratio ; placuitSa-cratiflìmo Carfari de pietatis confulto imperare, ut occidentis hebdomada? vefper, hoc eft Sabbathi crepufculum , dacantato Lauretanse Virginis encomiorum (yllabo , &diäis perSacerdo-tem de B. Virgìnìs Immaculata Conceptione, pro Imperatore, pro Pace Orationibus, celebretur. Atq; ut juflum promoveret liberalitate > ftatuit alterna fundatione fexcentos annuos Rhe-nenfesj ex quibus ducenti quadrageni Mufices direftori.ac cuö-denis vocibus in ftipendium cederent : alij decem fupra ducen-tos in melica inftrumenta & organum impenderentur,quinqua-geni Curatis ac facigeris ad aram ftatuse adftituris pertolveren-tur ; centenis denique emeretur majoris campana: pulfus, quo populus ex D. Stephani turri ad diäam folennitatem evoce tur. Hoc ita in perpetuum ritè fantìèquc ftabilito fub vefp. rd-hum Sabbathi crepufculum, poft datum dkiturniorenu è diäz turri D. Stephani, maximi campani ^ris pulfuni, marina feui£:r plebis, civ.um, mediar, fumm^eque Nobxht^ns multuudo in fa- con^rcßdcur, & dijm Lauretanis ulut^iur immacuiata^ ^ O VM^o o n B I s Y ö T o n v M^ Virgo elogijs ? in geniia procidaa^ fiias^ publicxq; m neceifim-tes depr^catiir. Accedunt & pervigiiia > fefdq; ornncs Aagu-ftiffiaicT Virginis dics^ qiiibus fančtlus terminandis eadem feni-pcr ceiebritate coiivenictir. Aufpiciiirn his datum eft iplb Viff-tantis ad Elifabetham Virginis, qui primiis tiinc advenicbati fefto die> quando pientillìmo Auguft^ Eìeononv roto ac dcfì-derio omnes totius VrbisSodalitates partita devotione ita libi Očlavam totamuna cumpervigilio pie obeundam diviferunt, ut quot diebus una vel piures magno funalium iliaftres fpien-dorè 5 & ad antiftitis comitatum numerofo Clero candidata: per contertiffimain adgcniculantium rnultitudinenipropinqui-ores fe fe inferrent rtatux, & Virginis atiufe fimulachro pro Sa-cratiffiini Imperatoris incolumitate , qui tunc beliicis vicinior pericuJis ad Egram agebat, Protedriceni luam deprecareatiir. Ac primiim quidem vefperuini pervigili) fortita eft Venerabilis -Congregatio Defundorum ex ALdc D. Auguftini ad forum de-Uta ; CUJUS iliuftriffimain cj^teroquin ponipam Auguftse Impe-ratricis Eieonor.^ prcefentia fecit Augulliorem. Ipfe Vifitmtk Virgmis dies ccßit Parthenico coetui fub titulo Iiiiaiaciilaü:e CoÄceptionisp. Virginia ad S. H'ieronymum congregato,cujus folenaitatem auxerunt RcgicS Majeftatcs Ferdinandi IV, & Maria: Anna? Sponfe. Tertius inde dies datus di Sodalitati Corporis Chrifti, qiix ex Nobilloribiis Hifpanis ? ad S. Michaelennu lüb diredione Rcvctcndonim PI\ Ikiriiahkarmn Gonfiata eft. Quartum fìbi vendicavit Excellentifilraus ac Reverendillimiis Antiftcs Viennenfis cum SanftilUmi Sacnimenti Sodalibus iju Bafilica Sandi Stephani congregatis. Quintum foJennem fece-runt Congregatio S. Crucis ex tempio Ileverendorum PP- Fran-cìfcanorum Conventualium , Sc S. Sebaftiani ex /Ede Revereii-donim PP. Benedidinomm ad Scotos, adduda, Senium magna ceiebritate coltüt Sodalitas Sacratiffimi Rofarij? qua? ab ipfis RR. PP. Ordinis S. Dominici ^ quorum diredione ea excolitur deduda j line macula Concepta: Virgini ilipplex fuit. Septi-mus quoq; Augullar Eieonorar prxfentia radiavit, ut augultia-rem redderet apparatum fex Congregationum in Domo Pro-fefsä Parrum Societatis lESV inftitutarum > qua^ ex Proceribus Auftriacis ^ Civibus Viennenlibus, Opiticibus Germanis^Tyro-nibusmechanicaru n Artiiuii > ac Italis coaluerunt. Odavug dies obvenit S. Barbaras Sodalibus in C^fareo ConvidoruirLi CQÜegio congregati^. Poflrciuum deniq; unit^ tres Collegi) Acade- Il BS K i y.-Academici Gongi-egationcs fub titülis Piirificàt^, /ine ma^.uki Conceptar, ac gioriofc in Coelos Afliiniptar Virginis fibi feftivc obcundum airumpferunt. Interea graviores Iinperi|Regnorumquc curcT Auguftiffi-nmm C^farem Vienna Pragam evocavcrant ; ac indefecundi cum Sereniffimä Maria Leopoldina, SercniiEmoriim Leopoldi & Claudi^e Archiducum fiiia Hymenj^ì Lincium tranftulerant. Mox vero ubi fefe Vienn^e reftituit, quafì adpropagandiim__,, quem coeperat Virginis fine macula Conccptse honorem redijf-fet, novum adinvenit in Auguftiffimam DEI parentem religiofi cultus argumentum. Nam fuä nondum pietate fatur > verfare confilia coepit > an eundem quoque in Vniverfitarem fuam Au-flriaco-Viennenfem fecurè pofTet derivare. Sed in eam facile partem univerfa confumpta eli: deliberatio > in quam pietas in^ clinàb^ Accedebat pietati pondus ab exemplis aliarum celebrine per Orbem Chriftianum Vniverfitatüm^ Colonienfìs & Moguntmci?apud Suriumdc reb.memor. Anno io5i.Parifien-fìs apud Gordonium & Canis : lib : i. Deip. c. 7. Salmanticanx, Toletan^, Compluteiifis, C^farauguftan^^ Ilerdenfis, Tarraco-nenfisj Barcinonenfis, Hifpalenfis^ Valentinse & alianimperHf-fpanias Academiarum apud Barbofamad Sefl: 5. Conci!. Trid: in Remili; & Balth: Porenn: in c, 28. qu^ adamantino jani olim fancito ftatuilìènt^ neminem ad capeflènda Academici honoris infignia admittere, qui non prius difto facramentopollicere-tur > ex fingulari in Virginem affcftu ejufdemlmmaculatain^ Conceptionem afferere, & pro virili propugnare. Scd aeriti^ menrefn incitabat tum propenfior femperin hanc Immaculat^e Conceptionis partem Eccklìx {enfus j» quantumvis hačlenus in co fententiarum litigio determinatum fit nihil ; tum facultatis {nx y ac fupremi in Vniverfitatem domini) legitima poteilasj qua probabiles quafcunque & ab Ecclefia non rejedas opiniv-neS;,non minus luseVniverfitati tuendas propugnandafq,; pr^-cipere valeat ; quàmfuprema Religionum capita vel ad docen-das A^^g^^i^i Dodoris, vel ad defeìidcndas Scoti, auč cujufcun-que alterius Magiftri fententias fuos obiigare poiuemat. De-miim ad faciliorcm confnltationis temiinum deduxiüratio.quar fuadebat decere in ea potiffimum Vrbe, :a qua & iemenpfiun^ Auguflillìmus Imperator ad Immacuiat^^ Conceptionis cultum ac venerationem voto, Proceres ^. opulumque fuiimjejuni; pr^cepto ^diiiiaxifict, iaconcuffarÀ anruno de eadcni Imma- O ^ ciuaca Ò RB 1 9 Y 9 T 0 nv M culata Coöceptione vigere fententiam , ne dum Inter fapku-tcs piena cft docendi libertas, populus quoque fcindatiir ixu partes & inchoatsc nuper RcJigionis in Virginem calor extin-guatur. Pronum enim eft frigefcere venerationcm? quam non Ijuftinet firmata perfon^e cultse excellentia- - His ergo pcrniotus argunientis pientiffimus Imperator hujufniodi Decretum ad ¥aìverfitatk Rečiorem & Academicum Confiftorium expedit. DECRETVM C s A R I S^ Vx noftra fit in Virginem fint O- rìginali macula conceptam devoti animi in-clinatiojcx coabundc intelligcre potuifliSp quod impetrato propc hinc à biennio o* ninium Ordinum confenfa eandem nos in Archiduca-tus noftri & Sceptrorum Co;onaruraquc Tutclarcm^ Patronarii puhlico voto elcgerimus, ciufdemquelm' maculataConccpcionis feftum VIIL Dcccmbris quot-annis pra^vio jeiunio celebrandum fufccperimus ac e-ìufdem honori crcdam in fummo foro ftatuam foicn-nitcr dcdicavcrimus. Quoniam vero etiam propagai indies & vidcmus cum gaudio & avcmus quam maxime ciardcmlmmaculataeConceptionis cultum acRe-ììgioncm^nc quam fortè opinìonum diverfitas^& fcn-tcruiarum litcs, apudimpcritum vuigus pariat confü« fioncnfi.aut vohmtatum animorumq; (ciiTionem, ideò cxpedirc iudicavimus, ab Vniverfitatc noftra, quanu fan^ probaque Dodrinse parcntcrii agnofcunt omnes, percnnaturum ftatutum erigi, quod adMagiftrarus A. cadcmici iaitaurauoiicai quocanais di^o facramento imo- Il B sn sv: fftrtovcfur^ ut nemo in Auftdacani haìic Vwivcffita-tem noflram , five ad cuiufcunque officii adminiftra-tioncm, fivc ad honoris gradum in quacurrqucFacuI« tate fufcipicndiim admitcatar, jfive in alia Vnivcrfitatc promotus in noftrum aflumatiir, nifi priìis edito Iura-mento polliceatur, fc.donec aliter àScde Apoftolica-^ determinatum fuerit, publicè ac privatim velie pie tenere &aflerere gloriofamDeiGčnitriccmMariamabf-que Originalis peccati macula fuifle conceptam 5 can-demqueopìnionem non modo in publicis Concioni-bus, Ledionibus, Conclufionibus alilfque aöibus publicis defenderc ac propugnare 5 Ted etiam neque privatim diào vel fcripto, vel quovis difcurfu in adver^ fum quidquam tračlare3quod alias fummorumPonti^' ficum Conftitutionibus cautum, & à pluribns Vniver-fitatibus ačlitatum non ignoratis. Qiiare mandamus tibi, Reöor, & toti Academi* co Confiftorio,ut eiufcemodi Statututo erigatis quan-tocyus, Facultatibus ac Nationibus ìntimctis,& cum omnibus Facultatum Decanìs, Procuratoribus Natio-num, omnibufque Doftoribus.Magiftris, Licentìatis, Baccalaureis & Vniverfitatis membris, ac fubditis ad proximam Virginis ab Archangelo ralutatae celebrità^ tem iuramentum in forma Vniverfitatis folenniter de-ponatis, idque revolutis annisfub Magiftrarus Acadc-mici renovationcm ,priufquam primum Confiftoriura celebretur, renovetis. Prsecipimus infuper, ipfo Dei^ pars fine maculaConceptas Fefto àTheologica Facul^ tate eiufdem hoaori publicam in ßafilict D.vSrcphanJ Orationem ad Academicos de morehaberi, eodeniq; fub Vcfperum Die Virginis Laurccanx encomia in^ Ol fummo 98 O K B I S V O T O R V fummo iirbi^foro decantar! , ad qua^ Tuo fpcclabücs habita VniverfitatisKe£ìoremjDccaniim,& Naticnum Prociirstorcs cooiparere iubcnìos. Non intcndinviis tamen hoc aoCIro fanciro Ordini S. Dominici quid-quam prssiudicare aut derogare ? confidimus raaicn^ ciufmcdi ab illisSubiečta Vniverfifari & Facakatibus prcefeatanda , qiix in prsefenti caufa id priedcar, qnod in aliis per Chriftianum orbeai Vnivcrfitatibus fimilc Srariitum habentibus,Otdo iile perinde conUiturioni-bus (ui$ ac Fontificiis illsefis > praeftare potefr» Noa dubitamus fore omniao ut ReŠor, Confiftorium, ac tota Vaiverfitas, nofrrae , H^rcditarii fui ?rincipis ac Domini, Succ^florifque Icgitimi piorum Fundatoruiu obfequio fé conformctit, qua re noftram quoquci gratiam ac favorem (ibi indubitate devincicnr> Vien-lìx ip/lath Excepit illud Viiiverfitatis Reftor ea qu5 par erat reveren-tis animi fignifìcatione : & ne pijffimam C^faris inentem mo-raretiir > quantocytìs ad Confiftorium & Acadeinicos Primates rctulit. Vbi ut in negodo tanti momenti fponte omnia etiam invito nemine peragercntur, proniorefqiie Academicoriim vo-luntauesad Csefarcam mentem flederentur, communi Senatiis placito moles hxc in quatiior Facultatum Decanos irfdinata^ eft ; jufilque illi {uoriim mentes foJicitare. Indiciintiir ergo à Decanis Facuitatum comitia : referunt qiiifq; ad fucs ; verfan-« tiirfententia^ à pra:fennbus j & ^bfentium quoque fußragiare-quiruntur. Scd antequarn orimium vel explorati fuifient animiV vei in fententia veniflenr finguii, jam evoluta fuerat Virginis ab Archan.ijelo fàinLat^^ eelebntas, quam pra^frando facramento inrììx ;rat loipcrator. Idcirco quaiitumvis Vngarici Regni Co-iiìiCi;S Pcfonij cifiinereiur 5 iux t^men femper in Immac: VirgJ CGnccpiioncmreligionis memor>cilm certo nuncio accepifìet, lenta,ac miti anmiCrum tradatione, fuam plusnimiodifftrri VQlrjittueni ; altero (vh Idus Aprii, expedito Decreto pra:ci-pit Vnivciiiiatis Keäori Seimium Ac;;dcmicum tcnvccari, cciiv 'Oeorgij felto deponi, & eodem inclinante die ad decantandäs in fummo fbro Lauretan^ Virginis Litanias Viiiverfitatis Do-étores ornatu & amidii Academicp veftitos comparerc. Paruit imperanti Reäor. diem condidt Senatui, convenir imt vocati, aiiditoq; S. C. M, decreto unanimi omnium voto-rum confenfu Itatiìtum erigunt. atqj ad S, C. M. Pofonij Regni Vngarici curis diftentam, Adm; R. P. Zachariam Trinckeliiutu è Soc: IESV Domus Profefl&Pr^pofitum,SS. TheoI: Docfc: ejuf-demq;FacultatisDecanumfpedabiIem ahjegant, quipoft de-latam obfequentiffima^ Vniverfitatis promptam ad C^faris genua obedientiam , fadamq; ejufdem, fub Imperatoriani tute-iam, caiidam. commendationem > eretìum ftatutum exhiberet, .«liemq; dici poftularet quo inter cantati facn folennia Reélori cum Academjcis Procembus in manus Vniverfiratis CancelJarij )uramentum effet emittendum : ac demum ut demiffa juxta ac efficaci qua poflet oratione AuguiHflìmoCxfariperfuaderet, ut pro fuain Virginem propeniione, futuram folennitatem fua ipfepra^fentia dignaretur reddere auguftiorem. Nec mora accelerat iter Legatus : Poibniumprofperè at-tingit : auditur & prolixè & benignò ab Imperatore, fumo cuin ^eitientis animi gafiu ftatutum approbante & fuam etiam^ prarfentiam in proximam SS. Trinitatis Dominicam poft terminata Comitia>ac perpetuam etiam gratiam V niyeriitati adpro-mittente. Sed quoniam ubi Regni tračtantur negotia , unum facile' ex altero nafcitur^& duda: in catena cursefa-pe plures deflinato dies fibi depofcunt, detentus adeiim diem Pofonij Imperaci or, etiam Academicomm votatantifper fufpendit, in Dominicani qua? proxime Auguftillìmam Corporis Chrifti celebritatem in-iequitur. Tunc enimverò puhlicam circumlatiSandiffimiSa-^ cramenti (lippHcationem in Domo Profeffa Patrum SocrIESV profecuturus , mandat ad eum diem in tempio did^e ProfeiT^G Domus Soc : lESV inter cantati Sacri folennia juramentum e-mitti. . Illuxerat jam duplici folesnitate ferenus dies, cum fub ho- ram fextam matutinam frequentiffimo numero Academici o- mnes ex julTu Reftoris Magnifici ad Domum Vniverfitatis con- gregantur ^ indeque [lus Decani ac Theologica Facultas induti cpoml^■ loo OKiSif YöTönVM cpomides ad ^dem facram Profefe Soc : lESV Domés proce^ dunt. Advenit & Auguftiffimtis Imperator. Inchoatnrfolennis liturgia;ac ubi jam fyinbokim fuiflet decantatum AdmrR.P. Leonardus Bachin è Soc: lESV, SS. Theologise Doäor, S. C M, Imperatrici Maria? Leopoldina^ ä ConfeUìonibus orationem fa-cundiflimam habuit, qua mirum SS. Sacramenti cum Deipara^ Virgine Immaculatè Concepta > ac hujiis cum ilio conjunftia-nem, demonftravit; ac etiam eo die Virgini fine macula con-ceptse luramentum ab Academicis prseftari gratulatus eA quo SS. Ferculo publici honores decernuntur. Ab Oratione provo-lutus ad Aram > qui folennitatem faciebat Vni\^eirfitatis Can-cellarius > pofitis fuper libro Evangelioram digitisi primns luramentum depofuit: Tum fuis egreflì fubfellijs Magnificus V-siiverfitatis Redor, Prsenob; & Excellcnt: D. Gulielmus Manna-jetta, cum Proceribus Academi^, & quatuor Facultatum De-« canis, ad Altare funt progreffi, & finguli de charta propria, iiu manus Reverendiffi: Vniverfitatis Cancellarij, tenentis facnim JEvangeiiorurn librum? fuo primiim> deinde fuorum nomine Iti-ramentum, fpedantedefuper magno animi Senfu Imperatore, & tota Vniverfitate humi procumbente, clepofuerunt. Profe^ quutus deinde folemne Sacrifìcium Reverendiffi: Cancellarius; Inde facrorum PontifexIIluftriffimus, ac Reverendiffimus Prin-ceps Epifcopus Viennenfis oneri fucceffit ? & Sacratiffi :Fercn-lum circumferendum aflumpfit , Gufare cum Leopoldo Fiiio comitante^ quos> ut erat congregata Vniverfitas, pompa omni-no fingulari, & haäenus nunquam vifa > eft prófecuta. Porrò ut Vniverfitatis fuperius Commemoratum äatatiim majus fortiretur in po'fteras cTtates firmamentum j pJacuit Aii^ guft: Carfari publico Diplomate illiid ipfum ftabilre. CujiiS teno r eft ut fequitur. OsFerdinandus III/Divina fa- vcnte dementia clečlusRomanorum Imperator fenìpcr Auguftus, ac Germani«, Hungmx, Bohemi«, DalmatiajjCroatia?^ Sclavonise, &:c. P ex, Archidux Auftria?,DuxBurgun. dia?, Brabantini, Stytiss, Carinthi«> Carnioli^,5cc. Mar. chicMoravi^^^ Dux Lucernburgi5e> ac Supaioris & In- few- L 1 B E n 1 v: lex ferloris Sikfia^j Wirtemberg^.&Tcckaj, PrincepsSuc-vise,Comes Habfpurgì^Tyrolis Ferreds,Kyburgi &Go. ritia^jLandgravius Aìfàtix , Marchio Sacri Rom; Imp: Bmgovix , ac Supcrioris & Inferioris Lufatiacy Dominus Marchia Sclavonicae, Portas Naonis & Salinamm, tenore pr^fcntium notum fac!mus,qiiibus expedit V-jiiverfis^ compariiifle coram Nobis Honorabilem dcvo-timi nobis dilecìumPatremZachariam TrincKcliium, Dornas Profeflx Socictatis l ES V Viennas Ff^pofi-tum^ Theologie Do£torem,& pro tempore ejiifdeiiiji Facnltatis Decanum , utpote ab Vniverfitarc noftra Viennenfi ad Nos ablegatum , & Literis Credentiali-bus fufficienter ab eadem provifum. qui demifsc No-bis expofuit, qualiter ejufdem Vniverfitatis Redor Se Gonfiftorium , poft omnium Facultarum infòrniatio* nes, & vota tam fcripto, quam vivà voce prolata, tandem Vnanimi fentcntiarum confpiraticnejuxca beni-gniflTimum noftrum placitum & mandatum , die decima nona lanuarij currentis anni Vienna cma-natum, peculiare Statutum G,ondiderint> perpetui? de-inceps temporibus valiturum atque obfervandurru% Cuius quidem Statuti Nobis ab eodem PatrcZacha-» xiaTrincKeilio reverenter exhibiti tenor eft talis^ STATVTVM de IMMACVLÄTA B, VIRGINIS CONCEPTIONE, p i©2 Q n. B I S Y o T o K Y M Vniverfiratc impoftenim afTercndà, Ex Mandato SACR^ GiESARE^ MAIESTATIS Faótum in plena Confiftorialium,& è qua* tuor Facultatibus delegatorinn Congregatione> Vnanimi omnium votorum confenfu . \ - • conclufulu /II. Maij, Anno Domini M. DC XLIX. ÉT A SAG: CJES: xMAIESTATE,6cc. Pofonij confirma tum 17. Maij. Eilum Beatiflimae Virginis MAHIiE abfque peccati originaüs macula conceptss, tanquam Angularis Fa-» tfon$, ut alia Vnivcrfitatis Fella ma^ iora^poft: pra^ccdentis dici /ciuniunu, deinceps quounnis publica chori & fori foleaaiüatc, ab om.iibusmcttibris Academicis iti tempio fa idi Stephani ceiebrctur,& finito Sacro àFa-cultate rheologica in honorem huius tituli latina Or ratio habeatur^ Eodem die abfolutis Vcrpcris,Reöor & Decani coafuetohabitu ornati,fubfcqucntibus Academicis ad B. Virg columnam,àSac; Caef : Maieftate ante Tcm-pluiiiDomus ProfeffsB Societatis lESV in foro erc-äam> procedane ; ibique flexis genibus Litaaiis Laure« tanis interfint^ Nemo impofìerum ad gradum Baecalaureatus,' Magifterii vel Dodoratus , aut alibi promotus in ali* quam Facultatem recipiatur, nec ad Profeffuram, vcl confeirum Confiftorii admittatur, nifi priusad manus Reverendiffimi Domini Cancellarii Academici praefti^ terit fequentis formula j uramentumi Ego E üo^7(p6iiico, vovco, ac iuro^kié luxta ^unimö. rum Pontificum, Pauli V. & Grcgorij XV, Coth. fliiurioncs, publicè ac privatim velie piè tenere, & aC ferere: EeatiflTimam Virginem MARIAM DEI Geni, uicem, abfque originaUs peccati macula ccncept^m^ effe , donec aiiter à Sede Apollolica dcfinìtum fuerir^ Sic me Deus adiuvet,& hxc fanč^a Dei Evangelia; In prapfcntationc Doftorsndorum, poft emifTsm Fidei Profeflioncm , idem luramentum iuxta Formulam hic pracfcriptam fubnečl:atur. Hocipfum luramentum , Dominica infra Oda» vam Corporis ChriOi, Revercndifsimus Dominus Càn-cellarius Academicu8,in tempio Domus PròfeffsE Socj lESV praefentc Sac:CacfjMaieftatc , inter cantati Sacri folennia, poft diöum à (c rymbolum,jprc pnmus flexis genibusantc altare Deo praeftet^ Poftmodum ad eiuf-dem confidentis manus,Redor Tuo ac totius Vniver-fitatisjfimiliter Decani Facultatum,Academiea toga Si epomide ornati,Tuo & fuorum collegiarorum nomine, idipfum ritc praftent. Tandem dieac loco dcfignan* dis,reliqui Doclores omnes & finguli, fi ve Facultati, quam profìtentur , incorporati fint, fi ve extra FacuU tatum Collegia Vniverfitatis matriculà comprchen-dantur, coram ipfo Domino Cancellarlo emitr^nt, Qux omnia ut in viridi pcfthac obfcrvantia per-cnnent, quotannis poft inftaurarionem novi Magiltra-tus Aeademici,antequam primum Ccnfiftorium cele^ bretur, Rečlor elccìus, Fclìo aliquo fibi commodo , in iEde facra D, Stephani, prafatum luramentum, nomine totius Vniverfitatis,in manusCancellarii eiuldcnij ' Vjiiverfitatis, inter Miffarum fokmnia i poft Credo p z dccaa-^ decaruatum, uti prima vice iactuni, pfcaefcntibiis ornai. busDccanis,& Facultarum DoÄoribus> innovabit, Coeterùm cum SvztCxC; Maìcftas,clementirriniè Ordini S. Dominici nihil prisiadicare aut derogare ve-lit per fuum Decretum huiusreicaufacmaaatiun>con-fidat tarnen > uti fcfc etiarn iideai Patres Ivenevolè ob-tiileruntjCiurmodi ab iiiis Subleäa Vniveifitati & Fa^ cultatibus prarfentanda , qiix omne id in hac caiifa-i prxflitura fiat, qiiod in aliisCathoiiciš^Vniverfitatibus fimile Statiitum iiabentibus^ Ofdo iliorum fecundùm fuas Coaftitutiones & .Decreta Poniificiim pr^üatt Cenfiierunt Facultates eofdem Patres nullo vigorci praefentis Decreti, luramento in hac Caafa obligandos rogandamqueTaam SzciCxfi Maieilarem^ut hoc Vnivcriltatis ludicium & Statiuiim ciementiilime di-gaetur approbare. Huniillimè Nobis proiode fupplicans ut fupra infertum Statiitimi malus robur & firmitatem , fer^e-quc pòfteritatis mcmoriam siithoritatc Noftra C^fa-rea,atqiie Archidiicali beoigninìmè confiroiare & ra-tificar^ dignaremur. Cum sgitur Statiitum hoc , Nobis volentibusj à prenominata Voiverfirare Vieoncnii ita f^àum & conditum fit , ex quo Nos Ipecialem^ BcatifTmiac Virgiais M in muhis & magnis B^egnornm & Impcrii Nolbi difiicuJtatibus opem & patrocinium, cidem Virgini DEfpara^ immaculatè Cooccptas, iii--pecaiiarem Auftria^ Patronaoi affumptx, Nos:Liberos; lN,>piìlos: Exercitus, Provincias. •& omnia deniquefm-gulad pieratis ailedu & cuiru dcdicavimus , d^'fiiavi-jfiìus j coufecravimas, acque in perpetuam eiu5 rei me- jt i /5 jt: zt i V . inemoriam in Vrbe Noitra Vienna , confpicuam ante Templum Domus ìhokfTx Socieratls IE S V, in pu-blico ibidem foro columnam ereximus,&: Immacula-tè Concept^ Virginis iniaginem in fapremo eins co-lumn^K vertice collocatam, populorumdevotioni pio-pofiiimus, nec non folemni voto Nos,Nobirque fub-iečlos Populos, ac prascipuè quidem Auftdacs Pro^ vinciajOrdines,atque omnes eius, ac civitatis Noftrje Viennenfislncolasjatque Inhabitatorcs univerfos, ac-cedeate ac prxhablto eorundein libero confenfu obli-gavlmus, prxmiflb Ecclefiaftico de moreleiunio, Eiuf-demImmaculat2B Conceptionis diem, odiava Decem-bris quotannis pubiicè,ac rolennitcr^etiam quoad forum , Feftum agere, ut h^c ipfa pietas in fiibditorum noftrorum animisTolidio^es radices ageret, & omnis ctiam, qux ex diverfàrum opinionum Se fentcntiarum, maximè inter Vlros doä:os ^ à quorum (enfu reliqui pendere rolent3Propugnatione& Pubìicatione.fivc ea in EcclefìallicisCathcdris^ fave in publicis Sc.hoüs, five €tiam-.in privatis fermooibas & fcriptis fiat, fàciiè exo-rili potcilj pertarbatiOjdiflčnfiOj, iurgia^^ & qu^ inde confequiturjDEi ofFenfio , in tefrls iioüris ha^redita-rijs tollcretur. Ideo animo bene deliberato ^ maturo accedente confiliojdcque certa noftra fcieniia, antcdidum Sta» tutum ab Vniverfitate Noftra Vicnnenfi confeftum benigniffimè approbamus^ ratificamus, atq, confirma-iiiiis, Volentcs,ac erìam authoritale Non:raCacrarea.& Archiducali firmiter ftatuentes & iubentrs, ut Statu- „. I , tum ifirud perpctuis à modò& in futurum temporibus fuum robur & fianicatem obtineat; atque ab omnibus \ I> 3 • piè pie.öc finccrè, candide & {nviolabiìiter ohlervcfur. Harum vigore Litcrarum Manu propria fubrcripr^ìrun)^& Siž>ilUi Noflio Cafarco comnuinirarum* Datae in., aree Noftrà Regia Pofonij, die 17. Mai) Fcrdinandus m^ p^ Ioanncs Matthias Prickelni3yr,r». p. Zacharias Conftantinus Kirchmayr,m.p. Ha?c eft Auguftiffimi Ccefaris Ferdinandi IIL nullo Ante-ceflbrum provocata exemplo in Te pietas y ha^c Vniverfitatis religio^ h^c NobilÌLim> Civiuni:, plebisque Viennenfis arternùma ut augiiramur > duratura devotio ? ò terr^ Optima, ccxliqiicj Maxima Imperatrix Maria. De Immaculata tua Conceptionc nulla apud nos efle poterit cnntroverfia, in cujus confirniatio-nem ftant faxei coloffi,& dida ab Vniverfitate pugnant facra-menta. Litem indixerit Ferdinando C^fari , Vniverfftati no-ftr^e juratum certamen, qui te non dixerit Immaculatam« Qui ne de^^eneres fìmus fub tanto capite fubditi;, dicimus millems vocibus uno animo : AVE IMMACVLATE CONCE^ PTA VIRGO MARIA. Tu vero Virgo Mater 3 femper Immaculata, qua? tuo in fimulacro in columnam extolleris, re-fpice de fublimi in proftratam tuis honoribus Aullriam: cir-cumfpice propilìs propriiìsque femper in noifìra funera ßiccc-dentes belJorum infultus j ^ ubi deficiunt humanes vires, Vna_5 pro nobis decerta Caltrorum Acies Ordinata. Tu quoque Magn^e Matris major Fili, Deus fortis, Bellator Deus^ Deus E- xercituum. Detende qua^Cumus , Beata MA RI A femper \ irguie fine macula Concepta intercedente , Aiiguftiffi-mam ab omni adverlitare ramiliam , & toro corde tibi proftratam Vnivcrfitatem , ab hoftium propitiùs tucrc clementer infidiis. Omma ad Maìorem BEI, & Virginis MARIJE Immacidcttl Concepititi Gioriam ? & Honorem* FINIS.