Narodna in univerzitetna knjižnica 102566 VflODUS MflTIflJl quam anno salutis 1906 concivit et fecit Michael la pot ni k, Princeps-Episcopus Lavantinus. Suae Sanctitatis Praelatus domesticus, Pontificio Solio Assistens, Suae caes. ac regiae Apostolicae Maiestatis Con- siliarius intimus, Magna cum cruce caesarei austriaci Ordinis Francisci Josephi Ornatus, Praepositus ecclesiae s. Mauritii et s. Magdalenae Frisaci in Carinthia, caes, et reg. Capellanus palatinus, Domus procerum atque Styriae Comitiorum provin- ciaiium Membrum, sacrosanctae Theologiae Doctor, Collegii Doctorum theologicae Facultatis in caes. reg. Universitate scientiarum Vindobonensi Socius, Litterariae Societatis Leo- ninae austriacae Sodalis honorarius, Nummo bellico Decora- tus nec non Signo memoriae servitii militaris Distinctus etc. Marburgi, 1907. Sumptibus princ, episc. Ordinariatus Lavantini. Typis t3 T pographiae s. Cjrilli. Jnm Effata, momentum Synodorum spectantia. Conciliorum adiutoria ruenti mundo subveniunt. (Harduini Acta Conciliorum. Tom. III. col. 1715). i quis diligenter animadvertat, quaecunque Synodum prae- cesserunt et quae in ea fiunt, quaecunque etiam post eam fient et quae ab ipsa egredientur in populos decreta, comperiet, esse Synodum similem motui primi orbis, qui suo motu caeteros omnes inferiores coelos impellit. Hic enim Episcopus, seipsum commovens, cooperatores suos etiam omnes inflammat et per ipsos populos. (S. Caroli Borromaei concio I. ad Clerum in Synodo dioece- sana XI. — Acta ecclesiae Mediol. Lugduni, 1682. Tom. II. pag. 1231). . 102566 Synodus dioecesana, anno salutis 1906 faeta, ss. Cyrillo et Methodio in piam memoriam iubilaei argentei promul- gationis eneyelicae Leonis PP. XIII. »Grande munus“ conseeratur. [fnno elapso 1905 quinque lustra praeterierunt inde ab auspicato die (30. Sept. 1880) promulga- tionis celebris epistolae encyclicae Grande munus, qua Leo XIII., perennis raemoriae, celebravit sla- vicae nationis gloriosos apostolos s. Cyrillum et s. Metho- dium eorumque festum promovit ad festum, in universa Ecclesia catholica celebrandum die 5. Iulii cuiuslibet anni. Insuper Sanctissimus Pater virtutes insignes ss. fra- trum Cyrilli et Methodii imitandas inculcavit Slaviš nec non preces assidue effundendas pro praeservanda fide catholica et pro convertendis schismaticis et haereticis. Sanctissimus Dominus noster Pius, divina providentia PP. X., unam, sanctam, apostolicam et catholicam Eccle- siam gloriose gubernans, in audientia diei 18. Ianuarii 1906 allocutionem ad Patriarcham Ciliciae Armenorum habuit de unione Ecclesiae orientalis cum Latina pro viribus iovenda 1 : porro pium Opus a Praeservatione Fidei, per- opportuno consilio decessoris inclyti Leonis XIII. institutum, quo populus romanus ab haereticae pravitatis contagione liber servaretur, Brevi 2 de die 1. Novembris 1905 pluribus indulgentiis ac privilegiis ditavit nec non Commissioni huius instituti in suo genere primarii potestatem lam prius adtributam confirmavit, similia ex toto orbe instituta 3 eidem Operi cum communicatione omnium indulgen- tiarum et privilegiorum communicabilium aggregandi. Insuper fidei vindex non inflectens, Beatissimus Pater approbayit et benedixit pro mense Aprili huius anni 1906 1 Acta Sanctae Sediš. Romae, 1906. Vol. XXXIX. fase. 1—3. pag. 28 sq. -— 2 Cfr. Folium dioecesanum de die 10. Maii 1906. Xr. VI. nuni. 38. pagg. /4 76. — 3 Quoad nostram dioecesim cfr. librum: Ecclesiae Lavantinae Synodus dioe¬ cesana anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. CIV. pagg. 903 906. 4 -*e intentionem orandi pro unione ecclesiarum christianarum cum sancta romana Ecclesia, matre et magistra nostfa. Praeterea Sua Sanctitas die 28. mensis Aprilis 1906 in audientia excepit circiter trecentos peregrinantium Bohe- morum, Moravorum, Polonorum, Slovacorum ac Sloveno- rum, qui adinstar sanctornm fratrum Cyrilli et Methodii advenerunt in centrum ac metropolim regni Christi in terris, ut suum homagium contestarentur summo Sacer- doti, supremo Doctori optimoque Pastori christianitatis. O, si cum Ecclesia catholica uniretur ecclesia eop- tica, seiuncta inde a saeculo quinto; ecclesia graeco-schis- matica, disgregata inde a saeculo undecimo; ecclesia an- glicana, divulsa inde a regimine Henrici VIII. (1509— 1547), et diversae confessiones protestantium! Pastores et greges dioecesis Lavantinae pro viribus satagent, a fide vel a virtutis christianae tramite aber- ratos institutione et exemplo ad salutis viam reducere. Quem in finem litteras pastorales die 9. Februarii 1906 edidi pro Sloveniš de ss. Cyrillo et Methodio 1 , atque die 10. Februarii 1906 pro Germanis de s. Bonifatio, Episc. et Mart. O Maria immaculata vosque Slavorum apostoli in vera nos fide retinete, aberrantes vero reducite! Eadem de causa Synodum praesentem sacram esse volo laudibus s. Cyrilli et s. Methodii, ut suis suffragiis iuvent pium opus, restituendi unitatem servandique sartam tectam! Sande Pater, serva eos in nomine tuo, quos dedisti milu, ut sint unum, sieut et nos . . . Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis, qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint, sieut tu Pater in me et ego in te! (loan. 17, 11. 20. 21). Marburgi, Dominica II. post Pascha Misericordia, festo s. Petri M., die 29. Aprilis 1906. •f* Michael, Princeps-Episcopus. 1 Cfr. Dr. Mih. Napotnik, Pastirski listi. V Mariboru. 1906. Pagg. 672 — 713. Pars prima. ACTIONES PRAESVNODALES. Decretum, quo aeta Synodi dioeeesanae Lavantinae, anno salutis 1906 eoneitae et factae, authentiea et fide digna probantur. Nos Michael, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavan- tinus, Solio Pontificio Assistens et sacrae Theologiae Doctor, annunciamus et edicimus: acta Svnodi dioeeesanae, die- bus 6. 7. 8. 9. et 10. mensis Augusti 1906 eoneitae et factae, a Praesule et a Notario synodali conscripta, dein- tus prelo et typis edita, authentiea esse ac fide digna. Dabamus in residentia Nostra princ, episc. Marburgi. testo s. Laurentii Levitae et Martyris, die 10. Augusti 1906. *f* Michael, Princeps-Episcopus. Martinus Matek, Dr. Ioannes Mlakar, Doctor romaiius in mre canonico, Notarius Synodi. Secretarius Svnodi. Actiones praeparatoriae. rite conciendam recteque faciendam Synodum dioecesanam quintam respective quartam Con- gregationes plures antesynodales, Reverendis- simo Domino Praesule semper praesidente, in aedibus episcopalibus institutae sunt, quibus Reverendis- simum Capitulum cathedrale quavis vice interfuit et in- terdum alii sacerdotes, scientiis et virtutibus insignes, adfuerunt. In sessione praesynodali festo s. apostoli Barna- bae die 11. Augusti 1905 habita, Reverendissimus Ordinarius pandebat consilium suum firmum: conciendi et faciendi anno venturo 1906 conventum synodalem, sequendo principium aureum: Regnare est providere. In sessione praeliminari, festo s. Rochi, die 16. men- sis Augusti praedicti anni 1905 celebrata, denuo patefa- ctum est stabile propositum Celsissimi Principis-Episcopi: Deo dante convocandi et peragendi concilium dioece- sanum. Id renovatum est in sessione consistoriali, festo s. Philippi Benitii die 23. Augusti eiusdem anni peracta. Celebratione Synodi statuta, Ulustrissimus Praesul materiam colligere ac disponere pro venturo considio syn- odali instituendo coepit, nec non frequentius de re sacra et gravi sermocinatus est dam et propalam, uti oblata occasione publicae gratulationis festo die 1. Ianuarii 1906 ex parte Reverendissimi Capituli ecclesiae cathedralis sa- cerdotumque civitatis residentialis aliquorumque quoque curatorum externorum. In sessione praesynodali, festo s. Valentini Mart. Presb. die 14. Februarii 1906 ordinata, tempus celebra- tionis determinatum, dedicatio Synodi decreta et summa- rium materiae svnodalis praelectum est. • ln congregatione antecedente, die 14. Martii 1906 instituta, celebratio Svnodi a vespere diei 6. mensis Au- -*e 8 gusti usque ad antemeridiem diei 10. eiusdem mensis sancita est et referentes pro diversis thematibus exa- randis designati sunt. In praeeunte congregatione de die 21. Martii 1906 designati et denunciati sunt Officiales Synodi. In conventu praeparatorio de die 4. Aprilis 1906 edictum indictionis et convocationis quintae Synodi prae- lectum et sine mora promulgari definitum est. In sessione praevia de die 11. Aprilis 1906 difficul- tates, contra indictam Svnodi celebrationem nascentes et fors nasciturae, deliberatae et remedia salutaria easque superandi subsidia sunt assignata. In praeambulari con- sessu die 25. Aprilis 1906 habito, litterae supplices ad Sanctam Sedem pro concedendis indulgentiis plenariis conceptae et redactae sunt. Item litterae, requisitionem consilii capitularis eiusque praestationem concernentes, praelectae sunt. In praesynodali conventu, die 16. Maii 1906 con- tracto, responsa, perlata ab Urbe Roma, praelecta et magnis gaudiis salutata, pro publicatione in Folio dioece- sano destinata sunt. Consimili modo mensibus Iunio et Iulio perplures coetus praesynodales seu praeparatorii sub auspiciis Praestitis habiti sunt ad praeparanda et discu- tienda statuta synodalia. Tali modo in privatis congressibus a viris, doctrina, prudentia et pietate praestantibus, nec non a Capitulo collegialiter coadunato exquisitum est consilium de pro- mulgandis decretis synodalibus. Itaque quum omni sol- lertia et studio futura Synodus praeparata esset, explicari potest, Deo opitulante res omnes in Synodo bene pro- cessisse. Soli Deo gloria! Nota. Praesens liber sjnodalis continet, more praecedentium quatuor librorum sjnodalium, totum processum in Synodo, ita ut per se repraesentet opus completum et emptoribus sufficienter servire possit. Indictio et convocatio Synodi dioecesanae, a vespere diei 6. usque ad antemeridiem diei 10. mensis Augusti anno a Christo nato 1906 faeiendae Marburgi in sanetuario s. Alojsii. 1 In nomine sanctae et individuae Trinitatis Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavan- tinus, Solio Pontificio Assistenš, Suae caes. ac reg. Apostolicae Maiestatis Consiliarius Intimus, Doctor sacrae Theologiae, dilecto Clero salutem omneque bonum in Domino ! In Domino dilecti fratres ac filii! uum principium et officium meum sit, prodesse potius quam p r a e e s e, Synodum dioece- sanam quintam respective (juartam legitime in- dico et ad sacrorum canonum normam convoco in nomine Domini. Est autem haec Synodus congre- gatio legitima, quam facio cum clericis subditis in pro- pria dioecesi, in qua de eis, quae cnrae pastorali in- cumbunt, tractandum mihi est. Superfluum esse duco, multa facere verba de utili- tate deque necessitate congressus svnodalis 2 , quoniam 1 Haec „indictio et convocatio Svnodi dioecesanae" iusto tempore edita est in Folio dioecesano „Kirchliches Verordnungsblatt fiir die Lavantcr Didzese. ( erkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo" de die 4. Aprilis 1906. Kr. Y. uum. 36. pag. 67 — 72. — 2 Ingens Svnodorum episcopalium utilitas summopere celebratur a Papa Benedicto XIV., sanctae memoriae, in egregio opere: De Svnodo dioecesana libri tredecim. Romae. 1755. Lib. I. cap. 2. pagg. 5-8. 10 animarum moderatores Lavantini, ut arbitror, persuasum habent de magno momento instituti, quod ab ipsis san- ctae Ecclesiae primordiis — non [modo ab apostolis executioni demandatum, veram ab ipso lesu Christo tra- ditum atque praeceptum, quum discipulos ad praedican- dum misisset, illi vero redeuntes renuntiaverunt ei omnia, quae egerant et domerant (Marc. 6, 30) — ad haec us- que tempora, Špiritu Sancto dictante et promovente. incessanter fuit in usu communi. Ut tempora tantum recentissima tangam, die 18. Septembris 1903 coacta est Synodus dioecesana Gran- dormiensis. 1 Mense Septembri 1905 in urbe australiensi Sydney celebrata est tertia Synodus generalis sub prae- sidio Delegati apostolici, Eminentissimi Cardinalis S.R. E. Patritii Francisci Moran. 2 Diebus 21. 22. et 23. mensis Novembris 1905 congregata est Synodus generalis archi- dioecesis Florentinae, ubi hucusqae viginti quinque Syn- odi dioecesanae peractae sunt: prima anno 1327 et ultima 1732. Saeculo decimo quinto et nono Synodi in dieta dioecesi coadunatae non sunt. Anno dilabente plures congressus synodales convo- cabuntur: uti Synodus provincialis Salisburgensis, Syno- dus metropolitana Mediolanensis (octava), Concilium na- tionale ad deliberandum de nova organisatione Ecclesiae in Gallia, Synodus Episcoporum in Sinarum capitali urbe Pekingo. — Diebus 3. 4. et 5. mensis Iulii anni vertentis congregabitur Synodus dioecesana ecclesiae Segniensis et Modrušiensis seu Corbaviensis, in qua per saecula eius- modi conventus (ultimus anno 1589) non est faetus. 3 — In pluribus quoque aliis dioecesibus imperii austriaci necessaria praeparantur ad habendos coetus synodales. Rebus sic stantibus, quid mirum, si ego sacrum piumque opus synodale, quod anno 1896, Deo favente, incepi, atque annis 1900 et 1903, auxilio divino, porro 1 Henr. Jos. Richter, Episcopus : Synodus dioecesana Grandormiensis Prima. Big Rapids, 1903. 8°. 201 pagg. — 2 Anno 1885 in urbe Sydney ha- bitum est Concilium plenarium primum et anno 1895 alterum. - 3 Cfr. Litte- ras edictales Reverendissimi Dom. Episc. Antonii. Segniae, Kal. April. 1906. -2G 11 tractavi, continuem et pro viribus, Deo dante, digne et eompetenter absolvam . 1 Quartum iam lustrum sublimis muneris mei epi- scopalis inchoavi, trina vice perlustrata dioecesi perampla, et in longo hoc sedečim annorum spatio vita mea mul- tis a Deo misericorditer cumulata beneficiis, inter pro- spera et adversa feliciter dirigebatur. Undenam sumpserim, si ex me quaeritis, vires ne- cessarias ad grave hoc munus, ipsis angelicis humeris formidandum, rite gerendum? Gratissime respondeo ac fateor: Deum Patrem me, suum servum indignum, po- tenter adiuvisse, Filium mihi refectionem attulisse, Spi- ritum Sanctum me refocillasse, dum in magnis angustiis, aerumnis et tribulationibus tristem meam animam coe- lesti repleverit solatio. Confiteor porro aperte, in administranda qua late patet dioecesi, me vos, amplissimi Domini Capitulares, admodum reverendi Dečani, venerandi Parochi atque re- liqui omnes boni pastores animarum, adiuvisse labore in- delesso. Candide contestor ulterius, permultum me ple- 1 Gesta et statuta Synodi dioecesanae anno 1896 constitutae et cele- bratae. Marburgi, 1897. 8°. Pagg. 450+VI. — Actiones et constitutiones Sjnodi dioecesanae anno sacro 1900 institutae et peractae. Marburgi, 1901. 8°. Pagg. 601+VI. — Ecclesiae Lavantinae Synodus dioecesana anno Domini 1903 coadunata. Marburgi, 1904. 8°. Pagg. 918-j-VI. — In privata audientia, die 6. Aprilis 1905 mihi benigne concessa, librum synodalem ex anno 1903 obtuli Sanctissimo Patri Pio X., qui laetanter opus excepit. — Juxta Sixti PP. V. constitutionem Bomanus Pontifex de die 20. Decembris 1585 Sacrae Congre- gationi Concilii relationem super statu ecclesiae Lavantinae pro 80. quadri- ennio, expirato die 20. Decembris 1905, una cum exemplari Svnodi dioecesanae ex anno 1903 personaliter tradidi die 7. Novembris 1906. Dum praesens li¬ ber sub prelo erat, altefata sacra Congregatio die 10. Januarii 1907 dedit re- sponsum, quod exorditur verbis: „Una cum exemplari Synodi Lavantinae ate habitae anno MCMIII, tuae litterae de statu istius ecclesiae ab Emis Patri- bus huius S. Consilii exceptae sunt iucundissime." — In diversis diariis et foliis litterariis statuta omnium trium Synodorum Lavantinarum probata sunt. De constitutionibus synodalibus ex anno 1903 prolixius retulerunt inter alios: Profess. Dr. Ioan. Haring, Die vierte Lavanter Diozesansynode. (Literarischer Anzeiger XIX Jahrg. Nr. 7. Graz, 15. April 1905. col. 217-220). — Michael Hofmann S. J., Neuere Didzesansjnoden. (Zeitschrift fiir katholische Theologie. Innsbruck, 1905. III. Quartalheft. Pagg. 596—598). — August, Rosler C. ss. R., Ecclesiae Lavantinae Synodus dioecesana, quam anno Domini 1903 coadunavit M. Napotnik, Princ. Episc. Lavantinus. (Theologisch-praktische Quartalschrift. Linz, 1906. II. Heft. Pagg. 402 — 404. num. 31). 12 bem iidelem recreasse pietate sua insigni, observantia sincera, oratione assidua. At singulariter regimen dioecesis, longe lateque pa- tentis, raihi levaverunt tres Synodi, divina gratia opitu- lante, feliciter celebratae. Ne mihi desit hoc levamen, partem laboris adeo mihi minuens, denuo in nomine Do¬ mini convoco Synodum dioecesanam, ut viribus unitis res dioecesanas, locorum ac temporum et personarum ad- iunctis congruas, ex aequo diiudicemus. Quaestiones, quae hodieque commovent dioecesim, Deo duce, solvere cona- bimur, v. gr. quomodo possit ad iuste solvendam quae- stionem socialem conferre animarum curatus? Quid a catechistis pro temporum indigentiis requiratur? Ouomo- do bonis diariis succurrendum ? Quomodo cantus eccle- siasticus provehendus, organistae sustendandi et suble- vandi, errores grassantes corrigendi et emendandi? Caeterum dantur, qui dieant, novarum constitutionum in dies accessione status dioecesis perturbari. Ast necesse non est, ut singulis in Synodis novae constitutiones con- dantur, sed sufficit, ut antiquarum executio urgeatur. Ve- tus verbum verum est: Multi sunt antiquorum Patrum canones saluberrimi; at quae est illorurn utilitas, quos pauei norunt, pauciores observant? Verumtamen difficile videtur tempore praesenti, quo ecclesiastica disciplina quotidie senescit et labefactatur, inveniri dioecesim, cui opus non sit ulla nova constitutione, qua saltem veteres bonae leges corroborentur quaeque moram corruptela poenae obsoleverunt, utiliter reviviscant . 1 Quae quum ita sint, sacrosanctum Concilium Tri- dentinum sapienter statuit, quod quidem a sacris canoni- bus iam dudum praescriptum fuit: Synodum dioecesa¬ nam esse celebrandam singulis annis ab Episcopo in sua dioecesi . 2 Et si necessitas postularet. posset Svnodus episcopalis etiam crebrius in anno contrahi . 3 Nam coa- ctio Synodi est summe utilis pro moderandis moribus, 1 F. Lucii Ferraris, Prompta bibliotheea. Monte Cass., 1845. Tom. II. pag. 443. mm. 88. — 2 Sess XXIV. cap. 2. de reform. — 3 F. Lucii Ferra¬ ris, op. cit. Tom. II. pag. 436. nuni. 3. 71—73. 13 emendandis excessibus, controversiis componendis, abu- sibus eliminandis et extirpandis ac normis statuendis sa- lutaribus. Viri, doctrina et pietate praestantes, adeo uti- les putaverunt dioecesanas Synodos, ut totam ecclesiasti- cae disciplinae perniciem ex earum omissione ortam opinarentur. Nulla pene res, animadvertit Atto II., cele- ber Episcopus Vercellensis, qui lloruit saeculo X., disci¬ plinae moreš ab Ecclesia Christi magis depulit, quam sa- cerdotum negligentia, qui contemptis canonibus ad corri- gendos ecclesiasticos moreš Sgnodum facere negliguntd Difficultates contra Synodi celebrationem pro viri- bus superare procuravi et procurabo. »Si namque peru- tile fuit semper«, scripsit Pius IX., immortalis memoriae, die 4. Sept. 1876, ad Episcopum Viglevan., »Clerum in- terdum convenire ad constringenda mutuae charitatis vincula agendumque de disciplina, ac tuendis promoven- disque Ecclesiae negotiis, id multo opportunius est ho- die atque adeo necessarium, dum omnes adhibentur artes ad disgregandos animos, ad Clerum abducendum a proprio Pastor e populumque a Clero, ad subvertendas leges ipsamgue constitutionem Ecclesiae, ad unitatem plane dissolvendam. Proinde haud mirum, si sanctam Ecclesiam gloriose gubernans summus PontiIex Pius X. etiam pergaudeat de conventibus synodalibus. Episcopis Peruvianis de celebrato triennali congressu in epistola de die 24. Septembris anni 1905 gratulatus est, ut sequitur: »Equidem persuasum habet Sanctissimus Pater, hos Episcoporum conventus permagni esse momenti ad tuendum ac firmandum in quaque regione aut provincia regnum Dei; conferendo enim inter se consilia sacrorum Antistites non modo fit, ut perspiciant melius suorum necessitates populorum, et quae sunt magis opportuna factu statuant, sed etiam ut cohaerescant invicem coniunctius; quae coniunctio mag- nam addit singulorum contentioni efficacitatem ... Nostis 1 Apud Benedict. XIV. op. cit. pag. 5 et 6. num. I. — 1 2 Acta S. Sediš 1875. Vol. IX. pag. 433. 14 -*e horum iniquitatem temporum, quantumque adhiberi stu- dium oporteat, ut et disciplinae integritas apud Clerum in tuto sit, et fides moresque probi vigeant in populo, et ab impugnationibus omne genus, quibus obnoxia est Ecclesia, vindicetur.« 1 Item Beatissimus Pater ad Epi- scopos provinciae Mediolanensis concilium provinciale mox habituros direxit die 8. Iunii anno 1906 epistolam, in qua laudatur istud pastorale studium, sacram pro¬ vinciae disciplinam opportune firmandi. 2 Episcopus, omittens sine causa canonica celebrare Synodum, incurrit poenas sacris canonibus sancitas 3 : suspendi potest ab executione officii 4 Indubie non est omnino et absolute necessaria Synodi quotannis reno- vatio, quum Episcopis, qui ob aliquod impedimentum suas Synodos iuxta Tridentini decretum conciere ne- queunt, alii suppetant modi dioecesim gubernandi et Synodi defectus supplendi. Attamen Synodorum celebratio a sacra Congregatione Concilii Tridentini incessanter commendatur et inculcatur, praesertim occasione respon- sionis dandae ad relationem, super statu dioecesis in visitatione sacrorum liminum ab Episcopo exhibitam. Ordinarie convocanda est Synodus, expleta visita¬ tione generali universae dieocesis. Ipsa enim praevia visitatio videtur necessaria, ut opportuna remedia malis et praviš consuetudinibus ac corruptelis, quae in dioecesi grassantur, possint applicari. Egomet iam ter perlustra- vi et circumivi almam dioecesim et mox quarta vice visitationem canonicam vasti territorii exordiar, Quum indesinens sit cura mea, statum sacerdotalem elevandi ad christianam formam idealem, moreš fidelium servandi honestos ac probos, pietatisque sensus augendi, propria et ordinaria potestate, habito consilio et voto reveren- dissimi Capituli cathedralis, quintae Synodi dioecesanae celebrationem hisce annuncio et decerno. Nos, sacer- 1 Acta Sanctae Sediš. Komae, 1906. Vol. XXXIX. fasc. 8. pag. 336 sq. — * Acta Sanctae Sediš. Komae, 1906. Vol. XXXIX. fasc. 8. pag. 340. — 3 Cone. Trid. sess. XXIV. cap. 2. — 4 F. Lucii Ferraris, op. cit. Tom. II. pag. 436. num. 4; pag. 443. num. 86, 87, 88. 15 dotes, debemus prius reformari, dem reformabimus alios. Nos ipsos debemus prim,o corrigere, et dein eorrigemm dioecesim. Quum iuxta dispositionem iuris ecclesiastici Capitulum cathedrale in specie et nominatim invitandum sit ad sacram Synodum, ideo distincte et peramanter advoco ad indictam et faciendam Synodum meam rever- rendissimum Capitulum ecclesiae cathedralis Lavantinae: Dignitarios, Canonicos gremiales seu actuales et Cano- nicos honorarios. Item expeto plurimum reverendos Dominos: Abba- tem saecularem Celeiensem nec non Praepositum Peto- viensem; porro Dominos Directores seminarii clericorum et Reetores convictus puerorum; Professores studii theo- togiei dioecesani, Doctores sacrae Theologiae, Doctores romanos in iure canonico, Doctores philosophiae christia- nae atque religiosae institutionis Professores ac Magi- stros in scholis mediis et in paedagogiis. Dein cano- nice recjuiro admodum reverendos Decanos, Dominos Parochos, Provisores vacantium paroeciarum, Beneficia- tos, Gatechetas scholarum urbis Marburgensis et omnes sacerdotes civitatis meae residentialis. Ad synodalem conventum accedere tenentur et ad- mitti debent solum Curati et Beneficiati, nisi vigeat con- suetudo, qua interveniat totus Clerus. In času, quo in consilio synodali deliberandum sit de reformatione mo¬ ram vel alia de re, Clerum universum concernente, omnes Presbyteri et Clerici interesse debent. Quum in Synodo renunciata super talibus negotiis disseratur, desi- derem et optem, omnes animarum curatores citare ad proxime habendum coetum synodalem, quod tamen cura pastoralis nullo modo permittit. Propterea ex Coopera- toribus sive Capellanis pro opportunitate unum aliumve designabo, ut ceu delegatus vel mandatarius suorum collegarum in comitiis synodalibus compareat . 1 1 In folio dioecesano „Kirchliolies Verordnungsblatt tiir die Lavanter Diozese. — Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo" de die 10. Maii 1906, Nr. VI. n um. 42. pag. 80 et 81 promulgata sunt nomina Sacellanorum, qui quintae Synodo dioecesanae adessent. 16 -*• Praeter curatos saeculares etiam viri regulares ra- tione curae paroohialis ad Synodum accedere obligantur, etiamsi fors Capitulis generalibus snbdantur. Concilio dioecesano adsistere adstringuntur etiam Abbates aliique Superiores regulares et Praelati inferiores, si per se ipsos curam parochialem exerceant. Secus autem, si curam animarum per alium, ab ipsis eligendum, gerant, quia tune onus accedendi isti soli ineumbit, et non Abbati seu alteri Superiori regulari aut Praelato inferiori exempto. In hoc sensu decenter requiro omnes reverendos Superiores ordinum et congregationum, in dioecesi exi- stentium; omnes Regulares, iurisdictione parochiali curam animarum obeuntes, religiosos Administratores parochia- rum caeterosque omnes et singulos, qui sive lege sive consuetudine Synodo adesse obstringuntur et de faeto praecedentibus quatuor Synodis interfuerunt. —Speciali forma, charitativa ad plenam Svnodum invito reveren- dissimum Abbatem Trappistarum coenobii beatae Mariae Virginis de redemptione Reichenburgi, Consiliarium con- sistorialem Lavantinum ac Patronum parochiae ss. apo- stolorum Petri et Pauli Reichenburgi nec non plebaniae beatae Mariae Virginis Koprivnicae. Confido Reveren- dissimum Patrem sua praesentia Synodum condecora- turum vel vero id praestiturum esse per aliquos de sua familia seu domo ad hoc deputatos. Omnes et singulos, qui canonice indictae Synodo adstare devinciuntur, praesenti edieto sollemniter et pu¬ hlice advoco, interesse sub gravi impero et omnia, quae ex iure pertici debent, omnibus expleri praecipio. Epi- scopus potest iuris remediis, per censuras quoque eccle- siasticas , 1 compellere ad interessendum Synodo omnes obligatos Synodo intervenire, id quod hucusque in dioe¬ cesi mea, Deo sint laudes, haud necessarium Suit nec erit, uti in Deo laetus confido. Si autem eorum, quos legitime accio, quispiam iusto impedimento se retentum 1 Cone. Trid. sess. XXIV. cap. 2. — S. Congr. Cone. in Cremonensi 5. April. 1732. — Bened. XIV. op. cit. Lib. III. cap. 12. -*t- 17 -*• putaverit, excusationis canonicam causam opportuno tenipore ad Consistorium meum delerendam et disquisi- tioni iudieum excusationum atque iudicio meo proban- dam esse sciat. Parochi, cooperatorum adiutorio carentes, aniequam e suis parochiis discedant, periculose infirmis sacramenta administrent populumque e sacro suggestu edoceant, in času urgente provisionem aegrotantium sive a cooperatoribus vicinis sive a regularibus petendam esse. Iuxta canones semper attendendum est, ne servi- tia debita ecclesiis subtrahantur. Quia in Synodo dioecesana omnes Synoditae špiritu renoventur oportet, sollerter curabo, ut pietatis fovendae et tervoris sacri excitandi gratia Synodo exercitia spi- ritualia coniungantur cum comrnunione generali in Ses- sione ultima. Insuper sanctissimum Dominum nostrum Pium X., unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam pergloriose gubernantem, devote orabo, ut et Synodi sodales et fideles indulgentiis plenariis ditare dignetur, quas durante Synodo in ecclesiis, Marburgi erectjs et tempere opportuno accuratius signandis, lu- crari poterunt. Ut opus synodale, aeque grave ac salutare, rite in- cipiat et reete perficiatur; ut Spiritus Sanctus nos omnes repleat doniš suis sanctis, in ecclesia cathedrali s. loannis Bapt. et in cunctis ecclesiis decanalibus qualibet hebdo- mada inde a testo Pentecostes celebranda est feria V. Missa votiva de Špiritu Scmcto. Singuli sacerdotes eis- dem feriis Missae inserant, salvis semper rubricis, et quidem ante Orationes imperatas, Collectam de Špiritu Sando. Memor dieti apostolici, quod orane datum opti- mum et omne donum perjedum desursum est, descendens a Patre luminmn (Iac. 1, 17), obtestor et rogo vos, in Christo charissimi fratres, ut supplices Deo pro fausto successu concilii instanlis preces offeratis! Quoniam vero dioecesanae Synodi celebratio multum proderit sa- cratae plebi, dignum et iustum est, ut ipsa quoque Syn- odum suis adiuvet suffragiis. Hinc statuo et fieri mando, ut Dominica IX. post Pentecost. et II. Augusti,, 2 18 immediate futuram antecedente Synodum, coram exposito augustissimo Sacramento recitetur Rosarium gloriosun/ una cum Litaniis de sacratissimo Corde lesu, quibus persolutis detur benedictio sacramentalis. Vespere huius Dominicae in ecclesiis parochialibus ab hora sexta usque ad septimam campanae pulsentur sollemni modo. Ego vigore indulti sacrae Congregationis, die 28. Augusti 1908 obtenti, indulgentiam quinquaginta dierum. singulis vicibus lucrandam, concedo eis omnibus, qui, a die promulgationis edicti huius ad finitam usque Syn- odum, quamlibet ecclesiam seu oratorium publicum visitaverint ibique pie ac devote ter Pater noster cum Ave Maria et semel Čredo cum Gbria Patri recitaverint pro Synodi telici exordio, prospero eius processu et eventu fructifero. Hac de concessione et insimul de fine, gravitate et utilitate Synodi fideles naviter instruendi sunt. Gaeterum nobis, ad gravissimam rem perficiendam, confidimus tore, ut opportuna abunde suppetant studio- rum adiumenta; non deiutura, quod caput est, divina, quae humillime precamur, auxilia, certum habemus. Gratia namque divina numquam deest operi sacro, ab homine provehendo, utpote iure merito praedicatur Syn- odus dioecesana. Constitutiones, venturae Synodo proponendae, omni quidem sollertia et circumspecto iudicio exarantur nec non in quatuor Consiliis ad hoc delegatis provide ex- aminantur, cupio tamen et volo, ut per decem dies statuta elucubrata in cancellaria princ, episc. Ordinariatus prostent eum in finem, ut quisque sacerdos Lavantinus ea legere, expendere et in plagulis adiunctis adnotare possit, quaecumque ei digna esse videntur animadver- sione. Insuper facultatem concedo curatis animarum, ut ad diem usque primam mensis lulii volventis anni pan- dant sua desiderata et vota, in medium proferant suas sententias quoad proxime celebrandam Synodum. Imo omnes in Domino obsecro et adiuro, ut mihi suggerant et suadeant, quidquid in bonum animarum inque eccle- siae Lavantinae splendorem constituendum exoptent. -*• 19 -*e Appropinquante Svnodo, praeparantur pro invitatis Synodi sodalibus apla domicilia in seminario clericali, in convictu epheborum, in monasterio patrum Franci- scanorum, in aedibus Canonicorum, in domo Parochi ecclesiae cathedralis nec non in Episcopio, Omnes Syn- odales liberaliter et honeste tractantur, nanciscendo hospitia gratuita, ut in Synodo paenultima factitatum est. Omnes acciti secum habeant breviarium, vestem talarem, superpelliceum et birretum, Dignitarii et Canonici suis insignibus, parochi stola rubei coloris decorentur. Summarium praesentis edicti indictionis et convo- cationis quintae Svnodi Lavantinae, valvis ecclesiae ca¬ thedralis et portis synodalis templi s. Aloysii more soli- to 1 puhlice affixum, eamdem vim habere volo, ac si ip- sis singulis, quorum interest, praesentes litterae edicta- les allatae et denunciatae essent. In quarum rerum fi- dem litteras has synodicas propria manu signatas confici ac sigillo episcopali muniri et promulgari iussi. Vespere diei 6. mensis Augusti, quo sacer conses- sus incipit, ab hora sexta per duos quadrantes campanae omnium ecclesiarum Marburgensium sollemni pulsentur modo; sacellum vero conciliare s. Aloysii more festivo decoretur ad augendam sacram sollemnitatem. 2 Ecclesia seminarii iam quinta vice ad Synodi celebrationem ante- ponitur. Et merito, quum enim Synoditae, qui episco- palem civitatem non incolunt, in seminario plerumque recipiantur hospitio, ne eos per vias et plateas circum- cursare necesse sit, in ipsa seminarii ecclesia Synodus celebratur. — Norma et methodus celebrationis Synodi dioecesanae, canonice modo indictae, typis evulgabitur ac synodalibus recto tempore tradetur. Sub finem denuo cunctos, quorum interest, sub sanc- tae obedientiae vinculo invito ad contionem synodalem . 1 Cfr. Gesta et statuta Synodi dioecesanae anno 1896 constitutae et ce- lebratae. Marburgi, 1897. Pag. 15. nota 2. Hoc edietum , in lingua latina et slovenica et theodisca exaratum, ad valvas ecclesiae cathedralis et ad seras sacelli s. Aloysii appendebat a die 5. Iunii usque ad 10. Augusti. 1906. — * Cfr. Caeremoniale Episcoporum. Lih. I. cap. XII. de ornatu ecclesiae; cap. XXXI. num. 6. 2 * 20 miro Psaltis eloquio: Ecce, quam bonum et quam iucundim : habitare fratres in unum! (Ps. 132,1). Iste sonus tam dulcis est, ut, qui psalterium nesciunt, versum cantent. Tam dulcis est, quam dulcis charitas. Non indiget interprete. Istud dictum aureum, ista suavis melodia monasteria peperit; ad hunc sonum excitati sunt fratres, qui una habitare cupierunt. Iste versus sonuit per orbem terrarum. et qui divisi sunt, congregati sunt in unum. Convenite ergo et convolate, in Christo charissimi cooperarii in vinea Lavantina, špiritu prompto, ut abunde gustemus, quam bonum sit quamque iucundum: habitare fratres in unum! Summis bonis abundat conventus fratrum concordium ac pacificorum, quoniam Ulic manclavit I)o- minus benedictionem et vitam usque in saeculum (Ps. 132, 4). id est, illuc misit Dominus benedictionem suam, quae est fons omnium bonorum. Quoniam Deo gratissima est concordia fraterna, ideo replet eam copia bonorum om¬ nium, idque non ad breve tempus, sed in aeternum ; nam ideo cum benedictione mittit ad unanimiter coniunctos vitam usque in saeculum. Huius divinae benedictionis, promissae congregationi fraternae, auspicem benedictionem pontificalem pastoribus et oviculis, curae et vigilantiae meae episcopali concre- ditis, ex praecordiis meis impertior in Domino. De caetero, fratres, gaudete, perfedi estote, exhortamini , idem sapite, pacem. habete, et Deus pacis et dilectionis ent vobiscum! Gratia Domini nostri lesu Christi et charitas Dei et communicatio Sandi Spiritus sit cum omnibus voh is! Amen. (II. Gor. 13, 11. 13). Datum ex residentia princ, episc. Marburgi, festo s. Isidori, Episc. Conf. Eccl. Doct., die 4. mensis Aprilis 1906. f Michael, Princeps-Episcopus. Rogatus Sanetae Sedi, median te Nuntio Apostolieo Vindobonensi, substratus pro coneedendis In- dulgentiis plenariis tempore eelebrationis Synodi quintae dioeeesanae. I. Epistola precatoria, missa Nuntio Apostolieo Vindobonam. Illustrissime, Excellentissime ac Reverendissime Domine Archiepiscope! evotam petitionem, quam in audientia, die 19. mensis Februarii anni dilabentis benigne mihi data, ore protuli, nune seripto praesenti decenter reitero, ut nempe Amplitudo Tua Reverendissima additas meas litteras supplices Sanetae Sedi substernere dignetur, commendatione gravi ac potenti apposita. Pro qua grada immerita grates debitas incessanter rependam Excellentiae Tuae Illustrissimae. Sab finem excipiat, quaeso, Dominatio Reverendissima, singularis venerationis et insignis observantiae meae sensa, quibus sum et ero Reverendissimi Domini Nuntii Apostolici addictissimus et devotissimus servitor Marburgi, die f Michael, 26. Aprilis 1906. Episcopus Lavantinus. Ulustrišsimo, Excellentissimo ac Reverendissimo Domino Ianuario Granito Pignatelli di Relmonte, Archiepiscopo Edessano, Nuntio Apostolieo. Vindobonam. -*• 22 Ha¬ ll. Litterae supplices Sanctae Sedi substratae. Beatissime Pater! Romam. |eo propitio annis 1896, 1900 et 1903 congregavi ego, humillime infrascriptus Episcopus Lavantinus, et celebravi Synodos dioecesanas, quarum gesta et statuta, typis excusa, in audientia, auspicato die 6. Aprilis praeteriti anni 1905 gratiosissime mihi concessa, summa cum reverentia et obedientia obtuli Tuae Sanctitali. Respectu habito ad temporum indigentias iterum mihi in votis est et Clero populoque curae meae pasto¬ rali concredito salulare ac necessarium esse reor, a ve- speris diei 6. usque ad diem 10. mensis Augusti huius anni quartam Synodum, praeservationi salvificae fidei ca- tholicae atque unioni schismaticorum et haereticorum cum sancta Romana Ecclesia fovendae consecrandam, in ecclesia maioris clericorum Seminarii, in quo Synoditae invitati gratuito recipientur hospitio, canonice celebrare in commune bonum dioecesis meae Lavantinae. Quo autem efficacius grave piumque opus pro Dei gloria animarumque salute peragatur, supplex rogo ac peto, ut Sanctitas Tua indigno servo suo clementissime praestare dignetur facultatem, plenariam omnium pecca- torum Indulgentiam, uti moriš est in habendis comitiis synodalibus, concedendi eis omnibus, qui rite perceptis Poenitentiae et Eucharistiae sacramentis: vel ecclesiam s. Ioannis Bapt. cathedralem vel ecclesias in civitate mea residentiali exstantes, nempe: nuper magnifice aedifi- catam ecclesiam Matris misericordiae, synodale s. Aloysii sacellum, sanctuaria s. Magdalenae et beati Ioseph, Syn- odo durante, visitabunt, ibique more solito pias Deo preces effundent. Tibi, Beatissime Pater, sacrum Synodi opus, uti par est, maxima animi devinctione subiicio Tibique in omnibus ac singulis exactam obedientiam promitto neč non cum pastoribus et oviculis in Domino voveo, futurum esse, ut 23 -**- nos omnes Lavantini indivulse adhaereamus et stricte obtemperemus: omne Christi ovile regenti Pastori, ne- scienti errandi fidei morumque Magistro, maximo in terris divino iure Sacerdoti. Cum fiducia accedens ad thronum Tuum, ut mi- sericordiam consequar et gratiam inveniam in auxilio opportuno, et in genua provolutus pro me meoque Clero ac populo benedictionem apostolicam ardenter imploro. Sanctitatis Tuae humillimus, devotissimus et obedientissimus famulus et filius Marburgi, festo s. Marci, f Michael, die 25. Aprilis 1906. Episcopus Lavantinus. III. Responsum ad praecedentes litteras petitorias datum Romae die 5. Maii 1906, mediante Nunciatura Apostolica Vindobonen., advenit die 12. Maii 1906. No. 17.352. Illnstrissime ac Reverendissime Domine! jeatissimo Patri probare admodum placuit consilium in tua dioecesi proxime quartam Synodum ca- nonice celebrandi. Novit enim ipsa Sua Sanctitas, quant.o rei catholicae emolumento sit provehere per syn- odales conventus solidae pietatis et doctrinae salubris optima quaeque studia. Quamobrem dum tihi de nova hac cura tuendi gregis Clerique bene inlormandi gratu- latur, Summus Pontifex memorem ti bi profitetur animum de addictissimis observantiae sensibus in tuis litteris diei 25. elapsi Aprilis relatis. Libentissime insuper Sanctitas Sua facultatem tibi praestare dignata est indulgentiam plenariam concedendi, uti mos est in synodalibus comi- tiis, iis omnibus, qui Poenitentiae et Eucharistiae sacra- ■-*- 24 ce¬ menta rite perceperint et aliquam ex ecclesiis a te enu- meratis visitaverint. Quo autem maiora commoda dili- gentiam tuam sequantur, Beatissimus Pater adprecatur tibi tuoque Clero omnia divinae gratiae munera, eorum- que auspicem et Pontificiae benevolentiae testem Apo- stolicam Benedictionem tibi et cunctis, qui in coetu aderunt, peramanter in Domino impertitur. Dum de his certiorem te reddo, existimationem me- am profiteor, qua sum Amplitudini Tuae Bomae, die V. Maii a. MCMVI. Illustrissimo et Reverendissimo Domino Domino Michaeli Napotnik, Episcopo Lavantino. Addictissimus R. Card. Merry del Val. IV. Rescriptum Nunciaturae Apostolicae. Viennae, 11. Maii 1906. No. 2197. Illustrissime ac Reverendissime Domine! ergratum mihi est Dominationi Tuae Reverendis- simae responsum, nomine Summi Pontificis Tuis litteris mensis Aprilis, ab Eminentissimo Gar- dinali Merry del Val datum, remittere. Rite ac- cepi exemplar Ordinis proximae Synodi Dioecesanae Lavantinae et gratias maximas Tibi reddo. Habeas, quaeso, Illustrissime ac Reverendissime Do¬ mine, me Tibi devotum et addictissimum Illustrissimo ac Reverendissimo Domino Domino Michaeli Napotnik, Episcopo Lavantino. f I. de Belmonte, Nuntium Apostolieuiu. Requisitio eonsilii Capituli eathedralis pro eelebranda Synodo dioeeesana proque publicandis statutis synodalibus. Nr. 14/Praes. Venerabiles Fratres! ^ynodum dioecesanam Episcopus propria sua et ordinaria auctoritate congregat, celebrat ac legislativa qua pollet potestate statuit statuenda. Verum iuxta normam a mre praescriptam sacrorum Antistes ad faciendam Synodum atque ad pu- blicanda eius statuta Capituli sententiam exquirit, ut tali modo maius pondus maiorque auctoritas decretis con- cilietur. Quamvis vos, venerabiles fratres, quippe qui ad syn- odalem congregationem de iure pertinetis, in omnibus praeviis congressibus expenderitis atque approbaveritis ea, quae conventum synodalem futurum spectant, puta indictionem, tempus, materiam Synodi proximae, muneri tamen Nostro, canonicis praescriptionibus sancito, nullo modo deesse volumus. Hinc praesenti scripto de eis, quae ad maiorem Dei gloriam animarumque salutem decreturi sumus, vestrum e onsilium in omnibus et consensum in casibus a iure expressis 1 exquirimus, prout de iure ac iuris est. Con- veniens erit, requisitionem et praestationem eonsilii ca- pitularis regerere in aeta synodalia. 1 Sex casus recenseutur in iure expressi, in quibus requiritur con- sensus Capituli. Primo, qiiando vertitur interesse ipsius Capituli. Secundo. quando diminueretur auctoritas Ecclesiae. Tertio, quando agatur de aliena- tione rerum Ecclesiae. Quarto, quando de obligatione Ecclesiae. Quinto, quan- do de praeiudicio quoad subiectionem vel limitationem consensus Capituli. Sexto, quando de ventilatione casuum criminalium. (Piasecius, Praxis Episcopi. Pag. 2. cap. 2. num. 9. — Bartholomaeus Gavantus, Praxis exactissima dioe- •cesanae Svnodi. Venetiis, 1726. Pag. 234. § 3. num. 2). -3K- 26 Interim ex praecordiis cuncta felicia faustaque vobis adprecamur a Domino, qui vos elegit et posuit, ut sitis quasi SuvoSo? iv8Yj[iotjaa seu Synodus constans Episcopi. sitis eius senatus et corona! Graha vobis et pax multiplicetur ! (L Petr. 1, 3). Datum Marburgi ex aedibus Nostris, festo beatae Mariae Virginis de bono consilio, die 26. Aprilis 1906. Reverendissimo Capitulo ecclesiae cathedralis Lavantinae. Marburgi. f Michael, Princeps-Episcopus. Praestatio requisiti eonsilii capitularis seu eanoniealis pro eogenda Synodo dioecesana eiusque statutis promulgandis. Reverendissime, Excellentissime ac Celsissime Domine Princeps-Episcope! E^u agro Domini, cui colendo Episcopi, quos Spiritus Sanctus posuit regere Ecclesiam (Act. ap. 20, 28), iugi studio praesunt, multa et gravia onera sustinent; neque enim divus Paulus episcopatum sine causa bonum opus (I. Tim. 3, 1) appeliat, neque omnium retro temporum, praesertim vero nostri experientia aliud docere videtur. Unde Ecclesia, quae, quum sponsa Christi sit, a Špiritu Sancto regitur, Episcopis presbyteros passim co- operatores adiungi voluit, ut eorum opera, si vellent, vel etiam consilio aut consensu in administrandis Ecclesiae negotiis adiuvarentur. Ad hos Episcoporum cooperatores Capitula cathe- dralia merito ac in primis referenda esse censemus, quum eorum senatum constituant eorumque curas, si minus adimant, suo tamen modo allevent. -»-■ 27 Huiusmodi recte cooperatione Celsitudo Vestra Re- verendissima universim uti et litteris, die 26. Aprilis 1906 num. 14/praes. ad Capitulum cathedrale directis, pro Syn- odo proxime celebranda eam expetere dignatur. Capitulum igitur cathedrale, humillime subscriptum, ut in aliis dioeceseos negotiis, ita in conventu synodali, recens indicto, Illustrissimae Dominationi Vestrae suas, quas habet, vires ultro offert ac serio promittit, tam suo se consilio, quam indefessa opera ac prono assensu collaborare velle, ut constitutiones in spirituale Cleri populique commodum condantur et post modum in effectum deducantur. Caeterum quo uberiores fructus ex ea quoque, quae instat, Svnodo amplae dioecesi pullulent, Deo, qui potens est omnia facere superabunclanter, quam petimus (Ephes. 3. 20), enixim supplicatur et obsequiosissime signat Laurentius Herg, Praepositus Capituli. — Carolus Hribovšek, Decanus Capituli. — Dr. Ioannes Mlakar, Canonicus Ecclesiae cathedralis. — Iosephus Majcen, Canonicus. — Barthol. Voh, Canonicus. — Martinus Matek, Canonicus. — Franciscus Moravec, Canonicus. Illustrissimae Vestrae Celsitudini Marburgi, Idibus Maiis 1906. addictissimum Capitulum cathedrale: Norma et methodus agendorum in quinta Synodo dioeeesana Lavantina . 1 Praeobservanda. ollemnitates rituales, a iure praescriptae, in co- genda ac celebranda Svnodo dioeeesana ser- vandae sunt et absque indulto petito et con- cesso omitti negueunt, ita sacra Congregatione Concilii etiam nuperrirae et quidem die 29. Julii 1905 declarante. 2 Norma ad celebrandam Synodum episcopalem fusius deseripta^eperitur in libro de Synodo dioeeesana anno Domini 1896 habita, in opere de Synodo anno iubilaeo 1900 faeta et in codice de Synodo, anno salntis 1903 coadunata. Ideo norma et methodus gerendorum in Syn- odo hoc anno concienda parcius delineantur. Exemplar huius ritualis extraditur initio Synodi cuilibet Synoditarum. Actiones Synodi dioecesanae, cuius iaciendae norma iuxta rubricas Caeremonialis Episeoporum (lib. I. cap. 31) nec non Pontificalis romani (part. III. ordo ad Synodum) hisce obiter explanatur, auxilio divino expedientur in Congre- gationibus et Sessionibus omnium ad Synodum conve- nientium. 1 Ordo ad quintam Synodum dioecesanam Lavantinam tempestive typis evulgatus est sub titulo: Norma et methodus agendorum in Synodo dioeeesana Lavantina a die 6. usque ad diem 10. mensis Augusti anni 1906 facienda. Edendum curavit Celsissimus, Excellentissimus ac Reverendissimus Dominus Michael, Princeps-Episcopus Lavantinus. Marhurgi, 1906. Pag. 56. — 2 Re- seriptum s. Congr. Cone. ad preces Episcopi Mariannensis in Brasilia de die 29. Iulii 1905. (Acta Sanctae Sediš. Romae, 1905. Vol. XXXVIII. fasc. 5. pag. 276 sq). 29 Congregationes habebuntur: a) particulares sive Consilia Consultorum, praesentibus scilicet eis Synoditis, qui pro singulis Consiliis Con- sultores constituentur; h) generalen, quibus cuncti Synodi Sodales et OJficiales interesse tenentur. Sessiones publicae illi nominantur omnium Synodi- tarum sollemnes consessus, in quibus ritu sacro per Caere- moniale et Pontificale praescripto, quae ad Synodum per- tinent, peraguntur, et quae in Synodo decreta sunt, sol- lemniter promulgantur. Expedientur vero actiones synodales tribus Sessioni- bus publicis, quibus quinque Congregationes generalen prae- mittentur, pridie cuiuslibet Sessionis publicae habendae. Congregationes particulares seu consultationes guatuor Consiliorum locum habebunt tempore libero. Sessiones publicae et Congregationes generales cele- brabuntur in sanctuario s. Aloysii. Congregationes parti¬ culares habebuntur partim in seminario clericorum, par- tim in convictu epheborum vel vero aliis in locis con- venientibus. De prima Congregatione generali. Ad rite et recte constituendas actiones primae Ses¬ sionis publicae pridie kora guarta pomeridiana habebitur prima Congregatio generalis. 1. Omnes ad Synodum vocati in eaque comparentes: de saeculari Clero veste talari et chorali cum birreto, de regulari vero habitu sui ordinis et superpelliceis seu cottis induti et cum decenti tonsura congregan- tur in ecclesia cathedrali s. Ioannis Baptistae. Ex- inde procedent cruce ecclesiae cathedralis praelata in Episcopium, unde erit sollemnis supplicatio seu processio in synodale templum s. Aloysii, campanis ecclesiae cathedralis indesinenter pulsandis. 30 -*e 2. In processione servatur ordo, ut sequitur: Praecedet inter duos clericos ceroferarios erux ecclesiae cathedralis, gestata ab iuniore e Clero. Hanc sequetur Glerus iuxta dignitatem et ordinati- onis prioritatem, ordine retrogrado, quo in Synodo sedent Sodales. Praeibunt sacerdotes (regulares et saeculares), qui non sunt heneficiati cum cura animarum. Subsequen- tur administratores et superiores ordinum; dein pa- rochi et decani, stoiis coloris rubri ornati. Succedent doctores philosophiae christianae, doc- tores romani in iure canonico, dein sacrae Theolo- giae doctores, porro studii theologici dioecesani pro- fessores, instituti puerorum rectores et seminarii cle- ricorum directores. Porro Praepositus Petoviensis et Abbas saecularis Celeiensis. Glerus ecclesiae cathedralis. Magistri caeremoni- arvm, acolythi et ministri pro assistentia. Gapitulum cathedrale in corpore procedet. Reverendissimus sacrorum Antistes cum suo co- mitatu. 3. Bini gravi et lento decoroque passu procedent cum reverentia et religiosa devotione, ut externo iam exemplo populus ad pietatem excitetur. Curent, ne in via subsistant, nisi iussi a Caeremoniariis, neque interrumpatur processio. Chirothecas ne habeant, pi- leum ne gestent neque floras in manu. Hvmnos et psalmos canant de libro, ne errent. Gapite aperto sint intra Ecclesiam. Quum sacrae imagines in via occurrunt, caput aperiant. Generatim, omnia in oran- do, procedendo, consistendo aut aliquid in processi¬ one agendo, rite et decore faciant. 1 1 Bartholom. Gavantus, Congreg. Cleric. regul. s. Pauli et sacr. rituum Congreg. consultor, Praxis exactissima dioecesanae Synodi cum theoria cele- brandae. Venetiis, 1726. Pag. 267. -&r 31 -*t~ 4. Pie ac religiose supplicationi interessentibus et infra allegatos hymnos et 'psalmo* recitantibus 50 dies de vera indulgentia in consueta Ecclesiae forma vigore indulti de die 28. Augusti 1903 conceduntur. Hymni. In gloriam sacratissimi Cordis lesu. Cor, arca legem continens Non servitntis veteris, Sed gratiae, sed veniae, Sed et misericordiae. Cor, sanctuarium novi Intemeratum loederis, Templum vetusto sanctius, Velumque scisso utflius, Te vulneratum charitas letu patenti voluit, Amoris invisibilis Ut veneremur vulnera. Hoc sub amoris symbolo Passus cruenta et mvstica, Utrumque sacrificium Christus sacerdos obtulit. Quis non amantem redamet! Quis non redemptus diligat Et corde in isto seligat Aeterna tabernacula? Decus Parenti, et Filio, Sanctoque sit Spiritui, Quibus potestas, gloria, Regnumque in omne est saeculum. Amen. In honorem purissimi Cordis Mariae. 1 ' Cor melle dulci dulcius. Coeleste manna proferens: Cor sole puro purius, Incomprehensa continens. Cor aula Regum Principis: Dignum Dei sacrarium: Arca superni foederis: Altare pacis aureum. 0 Cor Matris dulcissimum! Iucunda spes mortalium; Pars nostra, vita, gaudium, Dulcedo, lux, solatium. Tu fons perennis gratiae: Spes et salus clientibus: Abyssus indulgentiae: Portusque naufragantdius. Sidus micans amantium, Sol esto, duxque mentibus: Fornax amoris, omnium Accende flammas cordibus. Hoc sontis Evae filios Nune, Virgo, Corde protege: Hoc et tuos iam filios Mortis sub horam suscipe. Per Cor matris purissimum! lesu tibi sit gloria: Cum Patre et almo Špiritu In sempiterna saecula. Amen. 1 Nicol. jSTilles S. I., De rationibus festorum sacratissimi Cordis lesu et purissimi Cordis Mariae. Oeniponte, 1885. Tom. II. lib. III. part. 2. pag. 411. 33 t(£* In laudes sanctorum Angelorum. Te splendor et virtus Patris, Te vita, lesu, cordium Ab ore qui pendent tuo, Laudamus inter Angelos. Tibi mille densa millium Ducum corona militat: Sed explicat victor crucem Michael salutis signifer. Draconis hic dirum caput In ima pellit tartara, Ducemque cum rebellibus Coelesti ab arce fulminal. Contra ducem superbiae Sequamur hunc nos principem, Ut detur ex Agni throno Nobis corona gloriae. Patri, simulque Filio, Tibique Sancte Spintus, Sicut fuit, sit iugiter Saeclum per omne gloria. Amen. In laudes ss. Cyrilli et Methodii, Pontificum et Confessorum. Lux o decora patriae Slavisque amica gentibus, Salvete, fratres: annuo Vos efferemus cantico. Quos Roma plaudens excipit, Complexa mater iilios, Auget corona praesulum, Novoque firmat robore. 5 -at- 34 -at- Terras ad usque barbaras Inf e tre Christum pergitis: Quot vanus error luserat, Almo repletis lumine. Noxis soluta pectora ' Ardor supernus abripit; Mutatur horror veprium In sanctitatis llosculos. Et nune serena coelitum Locati in aula, supplici Adeste voto: Slavicas Servate gentes Numini. Errore mersos unieum Ovile Christi congreget; Factis avitis aemula Fides virescat pulehrior. Tu nos. beata Trinitas, Coelesti amore concita, Patrumque natos inclyta Da persequi vestigia. Amen. Psalmi. Psalmus 15. Conserva me, Domine, quoniam speravi in te. * Dixi Do¬ mino: Deus meus es tu, quomam bonorum meorum non eges. Sanctis, qui sunt in terra eius. * mirificavit omnes vo- luntates meas in eis. Multiplicatae sunt infirmitates eorum: * postea accelera- verunt 35 ■-**- Afon congregabo conventicula eorum de sanguinibus, * nec memor ero nominum eorum per labia mea. Dominus pars hereditatis meae et calicis mei: * tu es, qui restitues hereditatem meam mihi. Funes ceciderunt mihi in praeclaris: * etenim hereditas mea praeclara est mihi. Benedicam Dominum, qui tribuit mihi intellectum: *insuper et usque ad noctem increpuerunt me renes mei. Providebam Dominum in conspectu meo semper, * quoniam a dextris es mihi, ne commovear. Propter hoc laetatum est cor meum, et exultavit lingua mea: * insuper et caro mea requiescet in spe. Quoniam non derelinques animam meam in interno, * nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Notas mihi fecisti vias vitae, adimplebis me laetitia cum vultu tuo: * delectationes in dextera tua usque in finem. Gloria Patri etc. Psalmus 85. Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me: * quoniam inops et pauper sum ego. Custodi animam meam, quoniam sanctus sum: * salvum tac servum tuum, Deus meus, sperantem in te. Miserere mei, Domine, quoniam ad te clamavi tota die: * Laetifica animam servi tui, quoniam ad te, Domine, animam meam levavi. Quoniam tu, Domine, suavis et mitis, * et multae mise- ricordiae omnibus invocantibus te. Auribus percipe, Domine, orationem meam, * et intende voci deprecationis meae. In die tribulationis meae clamavi ad te, * quia exau- disti me. Non est similis tui in diis, Domine, * et non est secun- dum opera tua. Omnes gentes, quascumque fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine: * et glorificabunt nomen tuum. 3* -JK- 36 ~*e Quoniam magnus es tu, et laciens mirabilia: * tu es Deus solus. Deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua: * laetetur cor meum, ut timeat nomen tuum. Confitebor tibi, Domine Deus meus, in toto corde meo, * et glorificabo nomen tuum in aeternum. Quia misericordia tua magna est super me, * et eruisti animam meam ex inferno inferiori. Deus, iniqui insurrexerunt super me, et synagoga po- tentium quaesierunt animam meam, * et non propo- suerunt te in conspectu suo. Et tu, Domine Deus miserator et misericors, * patiens, et multae misericordiae, et verax. Respice in me, et miserere mei: * da imperium tuum puero tuo, et salvum fac filium ancillae tuae. Fac mecum signum in bonum, ut videant, qui oderunt me, et confundantur, * quoniam tu, Domine, adiuvisti me, et consolatus es me. Gloria Patri etc. Psalmus 120. Levavi oculos meos in montes, * unde veniet auxilium mihi. Auxilium meum a Domino, * qui fecit coelum et terram. Non det in commotionem pedem tuum: * neque dor- mitet, qui custodit te. Ecce, non dormitabit, neque dormiet, * qui custodit Israel. Dominus custodit te, Dominus prolectio tua, * super ma- num dexteram tuam. Per diem sol non urel te, * neque luna per noctem. Dominus custodit te ab omni malo: * cuslodiat animam tuam Dominus. Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum: * ex hoc nune et usque in saeculum. Gloria Patri etc. 3 i Psalmus 132. Ecce quam bon um et quam iucundum * habitare fra- tres in unum! Sicut unguentum in capite, * quod descendit in barbam, barbam Aaron: Quod descendit in oram vestimenti eius: sicut ros Her- mon, qui descendit in montem Sion. Quoniam illic mandavit Dominus benedictionem * et vitam usque in saeculum. Gloria Patri etc. Sub finem dicitur Antiphona Salve regina cum et I£. et Oratione: Omnipotens, sempiterne Dem. 5. In ingressu svnodalis sacelli s. A^sii 1 omnes pas- sum sistent, et reverendissimus Praesul accepto as- pergillo de more asperget aqua lustrali et medium inter Synoditas, comitatus a Capitulo cathedrali, ac- cedet ad altare maius. 6. Dum Ipse, peracta sanctissimi Sacramenti adora- tione, assumit in throno paramenta sacra, idem facientibus, qui Ei assistent, in sacristia, Synoditae quiete occupabunt sedilia, quae in ecclesiae navi a dextris et a sinistris parata sunt, prout eis loca Magister caeremoniarum assignabit. Haec loca, du- rante Synodo, singuli tenebunt; attamen hic ordo, toto Synodi tempore stricte observandus, nullum ho- nori vel dignitati fert praeiudicium. 7. In Sessionibus publicis omnes Synodales superpelli- ceis et birretis induti erunt. In Congregationibus sae- culares Synoditae veste talari cum birreto, regulares habitu sui ordinis, OJficiales autem superpelliceo seu cotta super vestem talarem vestiti comparebunt. 8. Ad Missas synodales et alias sacras functiones, quae peragentur, assistent et inservient Synodales ex or- 1 Ecclesia perpulchre erat ornata. Omnia altaria rosis viridibus decorata lenidebant. Propria in mensa imposita erant: Biblia sacra, Corpus iuris ca- moniei, Synodus dioecesana Benedicti XIV., Concilium Tridentinum. 38 -a- dine, qui a Magistro caeremoniarum, annuente re- verendissimo Ordinario, designabuntur. Chorus Capituli cathedralis pro tempore Synodi, exceptis eis, quae in communi cum Synoditis fient, snspenditur. 9. Omnibus paratis, Antistes accipit paramenta sacra et coram exposito augustissimo Sacramento intonat Sequentiam: Veni, Sande Spiritus, qua a choro ab- soluta, cantat relativum versiculum et respectivam col- lectam de Špiritu Sancto. 1 10. Data benedictione et Sanctissimo reposito, Episcopus deponit sacras vestes et reassumit mozettam. Sequi- tur sacra didio salutatoria et introductoria. Post sermonem inauguralem legitur de pulpito amovibili decretum de Officialibus Synodi. Quo prae- lecto Synodi Proraotores, Secretarius, Notarius et Procuratores Cleri loca designata occupabunt, officio ac munere šibi commisso functuri. Porro publicatur decretum de Iudicibus querelarum et excusationum . 11. Actutum accedens ad sedem Episcopi Promotor 2 in- stabit, ut adiones synodales indicantur et praepa- rentur; Secretarius vero, accepto Praesulis mandato, leget summarium istarum actionum. 12. Sequitur Promotoris instantia de constituendis qua- tuor Consiliis pro deliberanda et examinanda Synodi materia. Exposita per reverendissimum Synodi Prae- sidem methodo, qua consultationes in Congregationibus particularibus expediendae erunt, praelegentur no- mina eorum, quos sacrorum Antistes puatuor Con- siliorum Praesides, Consultores, Referentes et Nota- rios elegerit: quibus confestim extraditur materia deliberanda. 13. Sequitur Promotoris instantia de constituendis et respective approbandis in Synodo Ezaminatoribus Cleri. Praelectis per Secretarium nominibus eorum, 1 Pag. 50. — 1 Si fuerint duo Promotores, in formula dicatur: Nos N. et N. huius Synodi Promotores. 39 quos reverendissimus Ordinarius constituit Examina- tores ordinandorum, proponuntur per celsissimum Principem-Episcopum Examinatores promovendorum ad beneficia curata, in Synodo approbandi. Facto dein per diribitores scrutinio, publicantur data occa- sione nomina eorum. quos Synodus approbavit. 14. Homagium a Synoditis per telegraphum significandum Sanctissimo Patri Pio X., Eminentissimo Domino Ioanni Bapt. Cardinali lvatschthaler, Principi-Archi- episcopo et Metropolitae Salisburgensi, itemque Suae caesareae ac regiae Apostolicae Maiestati. augustissimo Imperatori Francisco Iosepho I. 15. Indicta dein ad Promotoris instantiam prima Sessione publica, llnis imponitur Congregationi primae grati- arum actione. 1 Qua peracta Episcopus discedit, comi- tante Ipsum Capitulo usque ad valvas ecclesiae. Quo facto Congregatio dimittitur. In discessu post actiones synodales, ut servetur ordo et vitetur con- fusio, digniores priori loco abscedant. Ad actiones synodales cuncti sollicite conveniant et ab eis disce- dant non raptim turbulenterve, sed graviter decoro- que incessu. 16. Eodem vespere ab hora sexta per duos quadrantes campanae ecclesiae cathedralis s. Ioannis Baptistae ecclesiae parochialis beatae Virginis Mariae, matris misericordiae, ecclesiae filialis s. Barbarae, ecclesiae synodalis s. Aloysii, ecclesiae beatae Virginis Mariae apud scholares sorores tertii ordinis s. Francisci Assisinensis, porro ecclesiae parochialis s. Magda- lenae et ecclesiae s. Ioseph apud sacerdotes missio- narios s. Vincentii a Paulo sollemni ritu pulsentur. Affulsit enim dies optatissima quintae Synodi dioecesanae! 1 Pag. 51 et 52. 40 De prima Sessione sollemni. Hora septima matutina omnes Synodi Officiales et Sodales congrediuntur in domo sacra s. Aloysii, occupant sua subsellia et expectant adventum celsissimi ac reve- rendissimi Principis Episcopi. Eum cappa indutum et curru advectum excipit Ca- pitulum cathedrale ad atrium ecclesiae Ipsumque ad al- tare raaius deducit. Mox quum lllustrissimus Antistes sedem suam occu- paverit, persolvitur Tertia. Qua finita et rite paratis om¬ nibus, quae ad Sacrum requiruntur, procedit Episcopus ad altare et intonat hymnum: Veni, Creator Spiritus! Absolutis dein versiculo, respomorio et huc spectante oratione celebrabit Missam de Špiritu Sando. (Gloria, unica Oratio, Gredo, Praelatio de Špiritu Sancto et ulti- mum Evangelium s. Ioannis). Incensatur Clerus. Missa finita Pontifex depositis paramentis, Missae propriis, usque ad štolam exclusive accipit pluviale rub- rum cum mitra pretiosa, accedit ad altare et genuflexus sine mitra incipit Antiphonam: Exaudi, deinde omnes surgunt et persolvunt preces, quas Ponlificale romanum pro prima Sessione praecipit . 1 Recedentibus Acolythis, deponit Episcopus para- menta, induit vestes pro Synodo et exorditur Sessionem sollemnem, si tempus permiserit, sermone synodali. Quo audito, Promotor more in Synodis usitato insta- bit pro publicatione decretorum, formam Synodi respici- entium, videlicet de aperienda Synodo, de emittenda pro- fessione fidei, de praeiudicio non afferendo, de modo vivendi in Synodo, de servando secreto et de non dis~ eedendo. Singula decreta Secretarius respective Ledor Synodi, accepta de manu Episcopi, praeleget de pulpito amovibili. Ad lectionem decreti de emittenda fidei projessione surgit Episcopus et mitra deposita, conversus ad altare 1 Pag. B2—60. -#r 41 -ae genuflectit et manu dextera libro sanctorum Evangeliorum admota, alta voce prof essionem fidei emittit, id est recitat, caeteris Synodalibus una cum Eo recitantibus, formulam fidei Tridentino-Vaticanam. Hic actus est actus summae religionis. Forma professionis fidei Tridentino-Vaticana. EgO N. firma fide čredo et profiteor omnia et sin- gula, quae continentur in Symbolo fidei, quo sancta Ro¬ mana Ecclesia utitur, videlicet: Čredo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem coeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium. Et in unum Dominum Iesum Christum, Filium Dei unigenitum. Et ex Patre natum ante omnia saecula. Deum de Deo, lumen de lumine. Deum verum de Deo vero. Genitum, non iactum, con- substantialem Patri, per quem omnia facta sunt. Qui propter nos homines et propter nostram salutem de- scendit de coelis. Et incarnatus est de Špiritu Sancto ex Maria virgine: et homo factus est. Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato, passus et sepultus est. Et resurrexit tertia die secundum Scripturas. Et ascendit in coelum; sedet ad dexteram Patris. Et iterum venturus est cum gloria iudicare vivos et mortuos: cuius regni nou erit finis. Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivifican- tem, qui ex Patre Filioque procedit. Qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur: qui locutus est per Prophetas. Et unam sanctam catholicam et apostolicam Ecclesiam. Contiteor unum baptisma in remissionem pec- catorum. Et expeclo resurrectionem mortuorum. Et vi- tam venturi saeculi. Amen. Apostolicas et ecclesiasticas traditiones, reliquasque eiusdem Ecclesiae observationes et constitutiones firmissi- me admitto et amplector. Item sacram Scripturam iuxta eum sensum, quem tenuit et tenet sancta mater Ecclesia, cuius est iudicare de vero sensu et interpretatione sa- erarum Scripturarum, admitto; nec eam umquam nisi 42 ' iuxta unanimem consensum Patrum accipiam et inter- pretabor. Profiteor quoque, septem esse vere et proprie Sa- cramenta novae legis, a lesu Ghristo Domino nostro in¬ stituta, atque ad salutem humani generis, licet non om- nia singulis necessaria, scilicetBaptismum, Confirmationem, Eucharistiam, Poenitentiam, Extremam Unctionem, Or- dinem et Matrimonium; illaque gratiam conferre, et ex his Baptismum, Confirmationem et Ordinem sine sacri- legio reiterari non posse. Receptos quoque et approbatos Ecclesiae catholicae ritus, in supradictorum omnium Sa- cramentorum sollemni administratione recipio et admitto; omnia et singula, quae de peccato originali et de iusti- licatione in sacrosancta Tridentina Synodo definita et declarata fuerunt, amplector et recipio. Profiteor pariter, in Missa offerri Deo verum, pro- prium et propitiatorium sacrificium, pro vivis et defunctis. atque in sanctissimo Eucharistiae Sacramento esse vere. realiter et substantialiter corpus et sanguinem una cum anima et divinitate Domini nostri lesu Christi, fierique conversionem totius substantiae panis in corpus et totius substantiae vini in sanguinem, quam conversionem eatho- lica Ecclesia transsubstantiationem appellat. Fateor etiam, sub altera tantum specie totum atque integrum Christum, verumque Sacramentum sumi. Constanter teneo, Purgatorium esse animasque ibi detentas fidelium suffragiis iuvari. Similiter et Sanctos, una cum Christo regnantes, venerandos atque invocandos esse, eosque orationes Deo pro nobis offerre, atque eorum reliquias esse venerandas. Firmissime assero, imagines Christi ac Deiparae semper virginis nec non aliorum Sanctorum habendas et retinendas esse, atque eis debi- tum honorem ac venerationem impertiendam. Indulgen- tiarum etiam potestatem a Christo in Ecclesia relictam tuisse, illarumque usum christiano populo maxime salu- tarem esse affirmo. Sanctam catholicam et apostolicam Romanam Ecclesiam omnium ecclesiarum matrem et magistram agnosco; Romanoque Pontifici, beati Petri 4:3 '^T Apostolorum principis successori ac lesu Christi Vicario, veram obedientiam spondeo ac iuro. Caetera item omnia a sacris canonibus et oecumenicis Conciliis ac praecipue a sacrosancta Tridentina Synodo et ab oecumenico Con- cilio Vaticano tradita, deflnita et declarata, praesertim de Romani Pontificis primatu et infallibili magisterio indu- bitanter recipio atque profiteor; simulque contraria omnia'. atque haereses quascumque ab Ecclesia damnatas et re- iectas et anathematizatas, ego pariter damno, reiicio et anathematizo. Hanc veram catholicam fidem, extra quam nemo salvus esse potest, quam in praesenti sponte profiteor et veraciter teneo, eamdem integram et inviolatam, usque ad extremum vitae spiritum, constantissime Deo adiu- vante retinere et confiteri, atque a meis subditis vel illis, quorum cura ad me in munere meo spectabit, teneri. doceri et praedicari, quantum in me erit, curaturum: ego idem N. spondeo, voveo ac iuro. Sic me Deus adiuvet, et haec sancta Dei Evangelia! — Facta recitatione, Antistes in genua provolutus et dextera sacrosanctis Evangeliis imposita iuramentum emittit in hanc formam: Ego Michael, Pnnceps-Episeopus Lava ri¬ tnim. proniitto, spondeo, profiteor. detektor, arudihematizti, voveo <4 iuro iu.rtu professionis fidei formulam a Pio 1 1 . et Pio /X. praescriptum. singula singidis referendo: Src me Deus adiuvet et haec umreta Ilci Evangelia ’■ Postea sedens accipit mitram et Evangeliarium susti- nens apertum super genua excipit iuramentum omnium in Synodo congregatorum, qui trini ac trini mox acce- dunt et flexis genibus tres digitos manus dexterae, in sollemni iureiurando elevari solitos, nudos ponunt super mitium sancti Evangelii secundum Ioannem atque formu¬ lam iuramenti finalem pronunciant: Ego idem\ N. N. spondeo, voveo ac iuro. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia! Quibus dictis, osculantur textum Evangelii , 1 et sessum redeunt. 1 Cfr. Collectio rituum dioeeesis Lavantinae. Marburgi, 1896. Pag.437—441. -*-• 44 *- Ad instantiam Promotoris, annuente Praesule, pro- mulgatur per Secretarium decretum de approbatis in Syn- odo Examinatoribus promovendorum ad benejicia curata, qui, si praesentes fuerint. protinns accedunt ad Ordinarium, sollemni iuramento devinciendi. Promulgatis dein, quae reverendissimus Synodi Praeses in prima hac Sessione sollemni promulganda de- crevit, instabit Promotor, ut proxima Sessio puhlica indi- gitetur et ut de peract s in Sessione praesenti et de aliis actionibus synodalibus conficiatur Memoriale au- ihenticum. Quibus absolutis, Episcopus sollemnem benedictionem pastoralem impertitur. Qua data, deponit vestes, et ordi¬ nato per mediam navim eccles ae recessu, Clerum in ianua ecclesiae dimiltit et rheda in suas Aedes episco- pales redit. De Congregationibus particularibus. Actiones Gongregationura particulariurn expediuntur per quatuor Consilia, quibus singulis reverendissimus Praesul peculiarem materiae synodalis partem committet deliberandam. Sessiones istorum Gonsiliorum habebuntur tempore libero et opportuno. Pro quolibet Consilio parabitur in aedibus seminarii elericorum et ephebei adolescenlium peculiare conclave, in quo eiusdem Consilii consultores hora accurate determinanda ad faciendam actionem synodalem convenient. Actioni praemittuntur preees, 1 per Consultores dicen- dae. Designati Praesidis erit, consultationes optimo quo poterit modo dirigere et curare, ut vota, desideria, muta- tiones aliaque huius generis scriptis mandentur, seu ut de actione Sessionis per Notarium conficiatur Protocollum, finita congregatione praelegendum et reverendissimo Episcopo, cum eodem die ad faciendam. Gongregationem generalem venerit, proponendum. Pag. 61. ~#r 45 -*~ Ad Praesides horum Consiliorum pertinebit quoque, ut Procuratoribus Cleri in scriptis tribuant consilia singu- lorum Consultorum, quatenus isti petierint, ut de his suis consiliis et sententiis in Congregationibus generalibus, annuenle Ordinario, puhlice disseratur. In fine Sessionum persolvenda est gratiarum actio. 1 De secunda Congregatione generali. Uuo die prima Sessio sollemnis celebrata est, post meridiem bora quarta instituetur secunda Synodi Congre- gatio generalis. Praefixa hora convenient Synodales in lano s. Aloysii. Antistite more solito adveniente, persolventur Vesperae mm Completorio. Quibus finitis pro consuetudine Syno- dorum incipit actio sgnodalis precibus, ante actionem syn- odalem persolvend s 2 Habebitur prima meditatio. Eius fine tacto, Exami- natores ordinandorum devinciuntur iuramento. Dein Epi- scopus, prout opportunum duxerit, dilucidabit singulas propositae materne synodalis partes. Quibus actis instabit Promotor, ut vota et petita Cleri per illius Procuratores dilucidentur. Quibus auditis et pro posse exauditis, reverendissi- mus Praelatus instruit Clerum de ludicibus in partibus, et si Ei placuerit, Clero renunciat, quos huic obeundo muneri devinciendos statuerit. Pari modo, si Ei in Domino consultum videbitur, eligit ac nominat viros, quos Iudicii sui dioecesani pro causis criminalibus et civilibus nec non Tribunalis eccle- sinstici pro causis matrimonialibus constituerit Gonsilia- rios. Praelegitur decretum de Testibus sgnodalibus, de- cretum de Censoribus librorum imprimendorum et decre¬ tum de ojficio mortuorum. His peractis ad Promotoris instantiam et Ordinarii concessionem praelegetur per Secretarium surmnarium 1 Pag. 51 et 52. — 1 Pag. 51. 46 proximae Sessionis sollemnis, quo indicto, preees pro gra- tiarum actione absolvuntur. 1 Hisce congregatione generali rite conclusa, Episcopus comitante Capitulo cathedrali, uti de more, discedit. De altera Sessione sollemni. Die sequenti (feria IV.) celebrabitur secunda soUem- nis Sessio puhlica. Hora septima convenient omnes Svnodi Sodales et Ofjiciales in ecclesia conciliari ad s. Aloysii, ibidemque paratis parandis expectant Pastorem dioeceseos. Qui quum post horam septimam Gappa indutus venerit modo, quo dictum est pro prima Sessione sollemni, Clero in locis designatis disposito, persolvitur Tertia. Sequitur Missa Reguiem pro defunctis ab ultima Svnodo, verum etiam pro omnibus mortuis Episcopis et sacerdotibus dioecesis Lavantinae. per Dignitarium e Ca¬ pitulo cathedralis ecclesiae celebranda (curn unica Col- lecta,: Dem, qui inter apostolicos, Epistola et Evangelio, quae in Missali habenlur in prima Missa pro defunctis). Oblato Missae sacrificio, induitur illustrissimus Epi¬ scopus paramentis nigris pro facienda Absolutione ad tumulum. Qua peracta, depositis nigris, assumit Episcopus pa- ramenta Synodi, et inchoata ab Eo Antiphona Propitius esto 2 fiunt ex ordine ea, quae pro secunda die in Ponti- ficali romano adnotantur. Hisce precibus initium sumit secunda, sollemnis Sessio puhlica. Si tempus permiserit, praedicabitur oratio sgnodalis, quam sequetur lectio constitutionum, quas Ordinarius pro- mulgandas decrevit. Si sacrorum Antistiti placuerit, advocantur constituti ludices in partibus et Iudicii. ac Tribunalis dioecesani Comiliarii. Dečani qua Commissarii delegati in rebus matri- monialibus et Censores librorum irnprim, en d serum atque 1 Pag. 51 et 52. — 2 Pag. 61 — 63. -**- 47 -w- novus CapeUanus aulicus et Secretarius Pr.- Episc,. ad praestandum iuramentum in manus Episcopi per tactum libri Evangeliorum. Indicta Sessione soUemni proxima, celsissimus Prin- ceps-Episcopus benedictionem pontificalem elargitur. Dein depositis vestibus factoque recessu Clerum in ostio sa- celli synodalis dimittit, et in Palatium suum curru vehitur. De tertia, quarta et quinta Congregatione generali. 1. A meridie eiusdem diei seu feriae quartae hora quarta perficitur tertia Gongregatio generalis ritu et modo, quo superius dictum est de secunda Congre¬ gatione. Habebitur secunda meditatio qua consideratio. Caetera evolvuntur uti in altera Congregatione gene¬ rali. Eodem iam vespere et mane proximae diei, prae- betur Synoditis oecasio sacramentaliter confitendi. 2. Die sequenti peragetur guarta Gongregatio generalis, ad quam Clerus synodalis eadem hora et eodem modo conveniet, prouti describitur in secunda Ses¬ sione puhlica. Quum in ecclesiam more solito venerit celsissi¬ mus Praesul, recitabitur Tertia, qua persoluta. cele- bratur per Canonicum Capituli cathedralis Missa de die festo, cui Episcopus assistet, pluviali rubri co- loris indutus. Synoditae recitabunt sacratissimum Rosarium gloriosum. Finita missa, datur initium Gongregationi precibus. ad hoc praescriptis. Deinceps habebitur meditatio tertia. Qua audita Testes sgnodales iurabunt, et deinde pertractabitur materia svnodalis, prout in Domino illustrissimus Antistes iudicaverit et decreverit. Quibus actis, fiunt preces pro gratiarum actione. Datis Deo gratiis, comitabitur Episcopum Capitulum -*-• 48 cathedrale usque ad seras ecclesiae et Synoditae discedent. Dein est tempus liberum pro facienda confessione sacramentali. 3. Hora quarta instituetur guinta et ultima Congregatio generalis, modo superius descripto. In hac Gongregatione pertrac.tabitur omnis materia synodalis, quae adhuc superluerit. De tertia et ultima Sessione puhlica. Die sequenti celebrabitur Sessio puhlica finalis, ad quam Clerus synodalis hora sexta — vel vero alia iuxta circumstantias temporis et personarum adiuncta adhuc statuenda — et eodem modo, ut superius notatum est, congregabitur. Absoluta, quum Synodi Praesul advenerit, Tertia, cantatur per Ipsum Missa de sanctissima Trinitate (ad- dita sub distincta conclusione Collecta pro gratiarum actione). Incensatur Clerus. Post Pontificis communionem Sacerdotes, assumptis stolis, accedunt ad sacram commu¬ nionem, qua accepta sumunt ablutionem. Finita Missa pontificali, inchoatur Sessio postrema precibus, quae in Pontificali romano pro tertia die Syn- odi ponuntur. 1 Deintus leguntur et publicantur, quae Antistes de- creverit. Post haec vocabuntur nominatim omnes. qui huic Synodo dioecesanae interesse debuerint, et respondebit ad suum quisque \\OTaQX\\ Adsum. Absentes notentur ali- quo signo v. gr. lineola. Contra sine causa iusta absentes animadverti potest censuris, etiam excommunicatione aliisve poenis, atque etiam mulctis pecuniariis. Sequitur finalis allocutio celsissimi ac reverendissimi Principis-Episcopi, in qua Clerum potissimum de libenti ac simplici, de hilari ac virili deque humili, integra et perse- verante observantia Constitutionum synodalium monebit. 1 Pag. 62—66. 49 Postea ad instantiam Promotoris legitur decretum cum de Synodo finienda, tu m de proxima habenda. Epi- scopus, unicus in Synodo iudex, subscribit statutis. Tandem ad altare maius exponetur sanctissimum Sacramenturn. Quo incensato, intonat Antistes hymnum: le Deum laudamus, quem chorus et Clerus alta voce prosequuntur. Hymno dieto et relativae orationi subnec- titur oratio finalis: Nulla est, Domine . 1 Immediate renovabitur dedieatio et eonsecratio dioe- ceseos sacratissimo Cordi lesu, 2 uti id faetum est in Syn- odis annis 1896, 1900 et 1903 coactis. Impraesentiarum accedit 8ynoditarum commendatio et oblatio Cordi purissimo beatae Mariae virginis. 3 Quo faeto cantatur ter Sanctus et datur benedietio sacramentalis. Reposito Venerabili aperiuntur portae ecclesiae syno- dalis. Deinde publicantur Indulgentiae concessae, porro praelegitur decretum de Synodo dimittenda. Post haec persolvuntur vota cum oratione 4 et im- pertitur Clero et praesentibus laicis benedietio sollemnis. Denique Archidiaconus, stans iuxta Pontificem, dicet voce elevata: Recedamus in pace, et acclamabunt ornnes: In nomine CJiristi! Omnibus rite peraetis, Excellentissimus Praesul de- ponit sacras vestes et ordinato recessu Clerum in foribus ecclesiae in nomine Domini dimittit atque in Aulam suam se confert. 1 Pag. 66. — 2 Pag. 66. — 3 Pag. 67. — 4 Pag. 69 70. 4 Preces in Synodo persolvendae. a) Invocatio Spiritus Sancti ad initiationem et apertionem Synodi in prima Congregatione generali. Reverendissimus Olficiator intonat Sequentiam: Vem, Sande Spiritus, (quam chorus et Clerus cantando pro- sequuntur): Et emitte coelitus * Lucis tuae radium. Veni, Pater pauperum * Veni, dator munerum * Veni, lumen cordium. Consolator optime * Dulcis hospes animae * Dulce refrigerium. In labore requies * In aestu temperies * In fletu solatium. O lux beatissima * Reple cordis intima * Tuoruffl fidelium. Sme tuo numine * Nihil est in homine * Nihil est innoxium. Lava, quod est sordidum * Riga, quod est aridum * Sana, quod est saucium. Flecte, quod est rigidum * Fove, quod est frigidum * Rege, quod est devium. Da tuis fidelibus * In te confidentibus * Sacrum septenarium. Da virtutis meritum * Da salutis exitum * Da per- enne gaudium. Amen. if. Emitte Spiritum tuum, et creabuntur. I£. Et renovabis faciem terrae. Oremus. Deus, qui eorda fidelium Sancti Spiritus illustratione docuisti, da nobis in eodem Špiritu recta sapere, et de eius semper consolatione gaudere. Per Dominum nostrum Iesum Christum Fdium tuum, qu| tecum vivit et regnat in unitate eiusdem Spiritus Sancti Deus per omnia saecula saeculorum. 1$. Amen. ■-*- 51 b) In Congregationibus guatuor generalibus et cunctis particularibus. 1. Ante actionem synodalem. /1 utiphona: Veni, Sande Spiritus (quam Synoditae prosequuntur): Reple tuorum corda fidelium et tui amoris in eis ignem accende, qui per diversitatem linguarum cunctarum gentes in unitate fidei congregasti. i r . Emitte Spiritum tuum, et creabuntur. ]$. Et renovabis faciem terrae. Dominus vobiscum. 1$. Et cum špiritu tuo. Oremus. Deus, qui corda fidelium Sancti Spiritus illustratione docuisti, da nobis in eodem Špiritu recta sapere, et de eius semper consolatione gaudere. Per Dominum nostrum Iesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate eiusdem Spiritus Sancti Deus per omnia saecula saeculorum. 1$. Amen. 2. Post actionem synodalem. Antiphona: Confirma hoc Deus, quod operatus es in nobis, a templo sancto tuo, quod est in Ierusalem. Benedicamus Patrem et Filium cum Sancto Špiritu. Laudemus et superexaltemus eum in saecula. Oremus. Deus, apud quem pro perceptis doniš gra- titudo secura est alterius beneficii impetratio, da nobis dignas Tibi pro collatis beneficiis gratias rependere, ut misericordiam Tuam ad impertienda nobis nova bona provocemus. Per Christum Dominum nostrum. 1$. Amen. Sequitur oratio, ab omnibus recitanda: Sub tuum praesidium confugimus — sancta Dei Genitrix — nostras deprecationes ne despicias in neces- sitatibus nostris — sed a periculis cunctis — libera nos semper — Virgo gloriosa et benedicta — Domina nostra — Mediatrix nostra — Advocata nostra — tuo Filio nos 4 * * 52 reconcilia — tuo Filio nos commenda — tuo Filio nos repraesenta. Vultnm tuum deprecabuntur. I£. Omnes divites plebis. Oremus. Defende, quaesumus, Domine, beata Maria semper virgine intercedente, nostram ab omni adversitate familiam, et toto corde tibi prostratam ab hostium pro- pitius tuere clementer insidiis. Per Christum Dominum nostrum. Amen. Divinum auxilium sit semper nobiscum. 1$. Amen. c) In Sessionibus publicis . 1 1. In Sessione primae diei. Pontifex ante faldistoriurn, šibi paratum genuflexus, deposita mitra, incipit schola prosequente Antiphonam: Exaudi nos, Domine, quoniam benigna est miseri- cordia tua, et secundum multitudinem miserationum tua- rum respice nos, Domine! Incepto Psalmo, sedet Pontifex aceepta mitra, et sie manet, quousque jiniatur Psalmus et Antiphona repetatur. Psalmus 68. Salvum me fac Deus: * quoniam in- traverunt aquae usque ad animam meam. Infkus sum in limo profundi: * et non est sub- stantia. Veni in altitudinem maris, * et tempestas de- mersit me. Laboravi clamans, raucae factae sunt fauces meae: * defecerunt ocuh mei, dum spero in Deum meum. Multiplicati sunt super capillos capitis mei, * qui oderunt me gratis. Confortati sunt, qui persecuti sunt me inimici mei iniuste: * quae non rapui, tune exolvebam. 1 Cfr. Pontific. rom. Part. tertia. Ordo ad Synodum. >*- 53 ■*- Deus tu scis insipientiam meam: * et delicta mea a te non sunt abscondita. Non erubescant in me, qui expectant te, Domine, * Domine virtutum. Non confundantur super me: * qui quaerunt te, Deus Israel. Quoniam propter te sustinui opprobrium: * operuit confusio faciem meam. Extraneus factus sum fratribus meis, * et peregrinus filiis matris meae. Quoniam zelus domus tuae comedit me: * et op- probria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Et operui in ieiunio animam meam, * et factum est in opprobrium mihi. Et posui vestimentum meum cilicium: * et factus sum illis in parabolam. Adversum me loquebantnr, qui sedebant in porta: * et in me psallebant, qui bibebant vinum. Ego vero orationem meam ad te Domine: * tempus beneplaciti Deus. In multitudine misericordiae tuae exaudi me, * in veritate salutis tuae. Eripe me de luto, ut non infigar, * libera me ab eis, qui oderunt me, et de profundis aquarum. Non me demergat tempestas aquae, neque absor- beat me profundum: * neque urgeat super me puteus os suum. Exaudi me Domine, quoniam benigna est miseri- cordia tua: * et secundum multitudinem miserationum tuarum respice in me. Et ne avertas faciem tuam a puero tuo: * quoniam tribulor, velociter exaudi me. Intende animae meae, et libera eam: * propter ini- micos meos eripe me. Tu scis improperium meum et confusionem meam, * et reverentiam meam. In conspectu tuo sunt omnes, qui tribulant me: * improperium expectavit cor meum et miseriam. -ae 54 -*-■ Et sustinui, qui simul contristaretur, et non fuit: * et'qui consolaretur, et non inveni. Et dederunt in escam meam tel: * et in siti mea potaverunt me aceto. Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum, * et in retributiones et in scandalum. Obscurentur oculi eorum, ne videant: * et dorsum eorum semper incurva. Effunde super eos iram tuam: * et furor irae tuae comprehendat eos. Fiat liabitatio eorum deserta: * et in tabernaculis eorum non sit, qui inhabitet. Quoniam quem tu percussisti, persecuti sunt: * et super dolorem vulnerum meorum addiderunt. Appone iniquitatem super iniqui latern eorum: * et non intrent in iustitiam tuam. Deleantur de libro viventium: * et cum iustis non scribantur. Ego sum pauper et dolens: * salus tua Deus sus- cepit me. Laudabo nomen Dei cum cantico: * et magnificabo eum in laude. Et placebit Deo super vitulum novellum, * cornua producentem et ungulas. Videant pauperes et laetentur: * quaerite Deum, et vivet anima vestra. Quoniam exaudivit pauperes Dominus: * et vinctos suos non despexit. Laudent illum coeli et terra, * mare et omnia re- ptilia in eis. Quoniam Deus salvam faciet Sion: * et aedifica- buntur civitales Iuda. Et inhabitabunt ibi, * et hereditate acquirent eam. Et semen servorum eius possidebit eam: * et qui diligunt nomen eius, habitabunt in ea. Gloria Patri etc. Sicut erat etc. -Xr 55 -ae Finito Fsalmo et repetita Antiphona, Fontifex surgit, et deposita mitra, versus ad altare dicit: Adsumus, Domine Sancte Spiritus, adsumus peccati quidem immanitate detenti, sed in nomine tuo specialiter aggregati: veni ad nos, adesto nobis, dignare illabi cor- dibus nostris: doce nos, quid agamus; quo gradiamur, ostende; quid efficiamus, operare. Esto solus et suggestor et effector iudiciorum nostrorum, qui solus cum Deo Patre et eius Filio nomen possides gloriosum: non nos patiaris perturbatores esse iustitiae, qui summe diligis aequitatem; ut sinistrum nos non ignorantiae trahat; non favor in- flectat; non acceptio muneris vel personae corrumpat: sed iunge nos tibi efficaciter solius tuae gratiae dono, ut si- mus in te unum, et in nullo deviemus a vero; quatenus in nomine tuo collecti, sic in cunctis teneamus cum mo- deramine pietatis iustitiam, ut hic a te in nullo dissentiat sententia nostra et in futuro pro bene gestis consequamur praemia sempilerna. Bespondetur ab omnibus: Amen. Oremus: Omnipotens sempiterne Deus, qui miseri- cordia tua nos incolumes in hoc loco specialiter aggre- gasti; mentes nostras, quaesumus, Paraclitus, qui a te procedit, illuminet et inducat in omnem, sicut tuus pro- misit Filius, veritatem; cunctosque in tua fide et charitate corroboret; ut excitati a temporali Synodo, proficiamus ad aeternae felicitatis augmentum. Per eumdem Dominum nostrum Tesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate eiusdem Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. I£. Amen. Finita oratione Pontifex, accepta mitra, procumbit supra _faldistorium praedictum, aliis omnibus genuflecten- tdtus, et dicuntur Litaniae: Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Christe, audi nos. Christe, exaudi nos. Pater de coelis Deus, Miserere nobis. Pili Redemptor mundi Deus, Miserere nobis. 56 -*t- Ora pro nobis. Spiritus Sancte Deus, Miserere nobis. Sancta Trinitas unus Deus, Miserere nobis. Sancta Maria, Sancta Dei Genitrix, Sancta Virgo virginum, Sancte Michael, Sancte Gabriel, Sancte Raphael, Omnes ss. Angeli et Archangeli, Orate pro nobis. Omnes sancti beatorum spirituum ordines, Orate pro nobis. Sancte Ioannes Baptista, Ora pro nobis. Sancte Ioseph, Ora pro nobis. Omnes sancti Patriarchae et Prophetae, Orate pro nobis. Sancte Petre, Sancte Paule, Sancte Andrea, Sancte Iacobe, Sancte Ioannes, Sancte Thoma, Sancte Iacobe, Sancte Philippe, Sancte Bartholomaee, Sancte Matthaee, Sancte Simon, Sancte Thaddaee, Sancte Matthia, Sancte Barnaba, Sancte Luca, Sancte Marce, Omnes sancti Apostoli et Evangelistae, Orate pro nobis. Omnes sancti Discipuii Domini, | Omnes sancti Innocentes, j Sancte Stephane, | Sancte Laurenti, [ Ora pro nobis. Sancte Vincenti, j Sancti Fabiane et Sebastiane, Sancti Ioannes et Paule, Sancti Cosma et Damiane, Ora pro nobis. Orate pro nobis. Orate pro nobis. 57 -*-■ 1 J Orate pro nobis. Ora pro nobis. Ora pro nobis. Sancti Gervasi et Protasi, Omnes sancti Martvres, Sancte Silvester, Sanete Gregori, Sancte Ambrosi, Sancte Augustine, Sancte Hieronyme, Sancte Martine, Sancte Nicolae, Omnes sancti Pontifices et Confessores, Orate pro nobis Omnes sancti Doctores, Orate pro nobis. Sancte Antoni, Sancte Benedicte, Sancte Bernarde, Sancte Dominice, Sancte Francisce, Omnes sancti Sacerdotes et Levitae, Orate pro nobis. Omnes sancti Monachi et Eremitae, Orate pro nobis. Sanda Maria Magdalena, Sancta Agatha Sanda Lucia, Sancta Agnes, Sancta Caecilia, Sancta Catharina, Sancta Anastasia, Omnes sanctae Virgines et Viduae, Orate pro nobis. Omnes Sancti et Sanctae Dei, lntercedite pro nobis. Propitius esto, Parce nobis Domine. Propitius esto, Exaudi nos Domine. Ab omni malo, Ab omni peccato, Ab ira tua, A subitanea et improvisa morte, Ab insidiis diaboli, Ab ira et odio et omni mala voluntate, A špiritu fornicationis, A fulgure et tempestate, A flagello terraemotus, Ora pro nobis. m O C 58 A peste, farne et bello, A morte perpetua, Per mysterium sanctae Incarnationis tuae, Per Adventum tuum, Per Nativitatem tuam, Per Baptismum et sanctum Ieiunium tuum, Per Crucem et Passionem tuam, Per Mortem et Sepulturam tuam, Per sanctam Resurrectionem tuam, Per admirabilem Ascensionem tuam, Per adventum Spiritus Sancti Paracliti, In die Iudicii, Peccatores, Ut nobis parcas, Ut nobis indulgeas, Ut ad veram poenitentiam nos perducere digneris, Ut Ecclesiam tuam sanctam regere et con- servare digneris, Ut domnum Apostolicum et omnes ecclesi- asticos ordines in sancta religione conser- vare digneris, Ut inimicos sanctae Ecclesiae humiliare dig¬ neris, Ut Imperatorem nostrum custodire digneris, Ut Regibus et Principibus christianis pacem et veram concordiam donare digneris, Ut cuncto populo christiano pacem et unita- tem largiri digneris, Ut nosmetipsos in tuo sancto servitio con- fortare et conservare digneris. Ut mentes nostras ad coelestia desideria erigas, Ut omnibus benefactoribus nostris sempiterna bona retribuas, Ut animas nostras, fratrum, propinquorum ' et benefactorum nostrorum ab aeterna damnatione eripias, Ut fructus terrae dare et conservare digneris, Ul O G "3 3 Ul G s G £& O a; H Libera nos Domine. 59 •-*- Pontifex surgit, et baculmn pastoralam in smistra tenens, stans versus ad Sgnodum, dicit: Ut bane praesentera Synodum visitare, disponere et bene f dicere digneris. 1$. Te rogamus, audi nos. Producens signurn crucis paritev super omnes, quo faeto, iterum occumbit, Litaniis perficiendis. Ut nos exaudire digneris, Te rogamus, audi nos. Fili Dei, Te rogamus, audi nos. Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, Parce nobis Do¬ mine. Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, Exaudi nos Domine. Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, Miserere nobis. Ghriste, audi nos. Christe, exaudi nos. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Quibus dictis, surgunt omnes et Pontijex deposita mitra dicit stans versus ad altare: Oremus. Et ministri': Flectamus genua. 1^. Levate. Da, quaesumus, Ecclesiae tuae, misericors Deus, ut Špiritu Sanclo congregata, secura tibi devotione servire mereatur. Per Dominum nostrum Iesum Christum Fili- um tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate eiusdem Spiritus Sandi Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen. Deinde Pontifex, aecepta mitra, ascendit ad sedem šibi pa,vatam in piano altaris, ita, ut in ea sedens dorsum suum vertat ad altare. Et imponit incensum in tlmribulum, et benedicit more solito. Diaconus dalmatica indutus, praece- dentibus thuriferario et duobus Gerojerariis et Subdiacono tunicella induto, paramentis rubeis, benedictione aecepta a Pontifice, cantat in loco convenienti: “E Sequentia sancti Evangelii secundum Lučam. In illo tempore: Convocatis Iesus duodecim Apo- stolis dedit illis virtutem et potestatem super omnia dae- Kionia, et ut languores curarent. Et misit illos, praedi- care regnum Dei et sanare infirmos. Et ait ad illos: Nihil •-*- 60 -Kr tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque pa- nem, neque pecumam, neque duas tumcas habeatis. Et in quamcumqne domum intraveritis ibi manete, et inde ne exeatis. Et quicumque non receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedura vestrorum excutite in testimonium super illos. Egressi autem circuibant per castella evangelkantes et curantes ubique. Quo finito, liber Evangeliorum apertus per Subdia- conum portatur Pontijici per eum osculandus, gui et deinde incensatur. Quo facto Pontifex ipse ante sedem suam prae- dictarn, deposita mitra, versus ad altare, atgue alii omnes in locis suis genuflectunt. Tum Pontijex sic genufiexus in- cipit cantando, schola proseguente, hgmnum: Veni, creator Spiritus, mentes tuorum visita: * imple superna gratia, quae tu creasti pectora. Finito primo versu, Pontifex surgit, stans versus ad altare, sine mitra, usgue ad finem hgmni: similiter omnes alii eum Pontifice surgunt. Qui diceris Paraclitus, altissimi donum Dei: * fons vivus, ignis, charitas et spiritalis unctio. Tu septiformis munere, disitus Paternae dexterae: * Tu rite promissum Patris sermone ditans guttura. Accende lumen sensibus. infunde amorem cordibus, * infirma nostri corporis virtute firmans perpeti. Hostem repellas longius, pacemque dones protinus; * ductore sic te praevio, vitemus omne noxium. Per te sciamus da Patrem, noscamus atque Filium: * teque utriusque Spiritum credamus omni tempore. Deo Patri sit gloria, et Filio qui a mortuis * sur- rexit ac Paraclito, in saeculorum saecula. Amen. 2. In Sessione secundae diei: Pontvfex, paratus ut supra, pr očedit coram altan Ihaeono et Subdiacono, paratis ut supra, ipsum associan- tibus et ibi in jaldistorio ante medium altaris iuxta infe- norem gradum šibi parato genufiexus, deposita mitra, in- ckoat, schola proseguente, Antiphonam: •-*- 61 Propitius esto peccatis nostris, Domine, ne quando dicant gentes: Ubi est Deus eorum? Finita Antiphona et incepto Psalmo, sedet Pontifex, reassumta mitra, usque ad finem Psalmi. Psalmus 78. Deus venerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum: * posuerunt Ierusalem in pomorum custodiam. Posuerunt morticina servorum tuorum escas volati- libus coeii: * carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem eorum tamquam aquam in circuitu Ierusalem: * et non erat, qui sepeliret. Facti sumus opprobrium vicinis nostris: * subsan- natio et illusio his, qui in circuitu nostro sunt. Usquequo Domine irasceris in finem: * accendetur velut ignis zelus tuus? Effunde iram tu im in gentes, quae te non noverunt; * et in regna quae nomen tuum non invocaverunt. Quia comederunl lacob: * et locum eius desola- verunt. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum, cito anticipent nos misericordiae tuae: * quia pauperes iacli sumus mmis. Adiuva nos Deus salutaris noster, et propter glo- riam nominis tui, Domine, liberanos: * et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum. Ne forte dicant in gentibus: Ubi est Deus eorum? * et innotescat in nationibus coram oculis nostris. Ultio sanguinis servorum tuorum, qui effusus est: * introeat in conspectu tuo gemitus compeditorum. Secundum magnitudinem brachii tui, * posside filios mortificatorum. Et redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum: * improperium ipsorum, quod exprobraverunt tibi, Domine. Nos autem populus tuus et oves pascuae tuae: * confitebimur tibi in saeculum. In generationem et generationem: * annunciabimus laudem tuam. Gloria Patri et Filio etc. Sicut erat in principio etc. 62 -*e Deinde ftnito Psalmo et repetita Antiphona, Pontifex depo-sita mitra surgit, et stans versus ad altare dicit: Oremus. Nostrorum tibi, Domine, curvantes genua cordium, quaesumus, ut bonum, quod in nobis a te re- quiritur, exequamur: scilicet, ut prompta tecum sollici- tudine gradientes, discretionis arduae subtile iudicium laciamus: ac misericordiam diligentes, clareamus studiis tibi placitae actionis. Per Christum Dominum nostrum. 1^. Amen. Oremus. Mentibus nostris, quaesumus, Domine, Spi- riturn Sanctum benignus infunde, quatenus in nomine tuo collecti, sic in cunctis teneamus cum moderamine - pietatis iustitiam, ut hic a te in nullo dissentiat voluntas nostra, sed semper rationabilia meditantes, quae tibi sunt placita, et dictis exequamur et factis. Per Dominum nostrum iesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate eiusdem Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen. Oremus. Et ministri dicunt: Fiectamus genua. I£. Levate. Deus, qui nos iustitiam loqui, et quae recta sunt, praecipis iudicare: tribue nobis, ut neque iniquitas in ore, nec pravitas invenialur in mente: ut puro cordi purior sermo consentiat, ostendatur in opere iustitia, neque ap- pareat dolus in lingua, sed ex corde veritas proferatur. Per Dominum nostrum Iesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. I£. Amen. Post haec Pontifex, aecepta mitra, ascendit ad planum altaris, et sedet in sede seu /aldistorio ibidem šibi par ato. Tum accedit Diaconus cum thuriferario, et Pontifex impomt incensum; deinde benedicit, Diacono, qui procedens ad lociim consuetum signat, incensat et cantat Evangeliim, ut beri, Pontifice ante sedem praedictam sine mitra, verso ad Diaconum , slinite. •-*- 68 Sequentia sancti Evangelii secundum Lučam. In illo tempore: Designavit Dominus et alios septua- ginta duos: et misit illos binos ante faciem suam in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturus. Et dicebat illis: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ite: ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. In quamcumque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui: et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra: sin autem, ad vos revertetur. In eadem autem domo manete edentes et bibentes, quae apud illos sunt: dignus est enim operarius mercede sua. Nolite transire de domo in domum. Et in quamcumque civitatem intraveritis, et susceperint vos, manducate, quae apponuntur vobis: et curate inflr- mos, qui in illa sunt, et dicite illis: Appropinquavit in vos regnum Dei. Quo finito, et per Pontificem libro oseulato, et ipso incensato, Pontifex sine mitro, ante sedem praedictam versus ad altare, ae aliis omnibus in suis locis genuflexis, indpit schola prdseguente hjmnum: Veni, Creator Spiritus. Et dicitur totus, ut supra pag. 60, quem schola prosequitur, ut in primo die. Finito primo versu, Pontifex surgit, stans versus ad altare, detecto capite usque ad finem hymm. Sirnih modo jaeiunt omnes alii. 3. In Sessione tertiae diei: o) Ante Sessionem. Pontifex paratur, ut heri, assistentibus šibi Diaagno vt Subdiacono paratis, genuflexus in jaldistono, iuxta inf e- riorem gradum ante medium altaris šibi parato, deposita mitra incipit, schola proseguente, Antiphonam: Exaudi nos Domine, quoniam benigna est misen- ( ‘ordia tua: et secundum multitudinem miserationum tu- arum respice nos Domine. 64 -Jtr Psalmus: Salvum me fac Deus: * quoniam intra- verunt aquae usqne ad animam meam. Et dicitur totus, provt habetur supra in primo die pag. 52. Deinde repetitur Antiphona. Incepto Psalmo, Pontifex sedet, et aceipit mitram sic manens, quousque Psalmus finiatur et Antiphona repe- tatur; qua repetita, deposita mitra, surgit, et stans versus ad altare, dicit: Oremus. Ad te, Domine, interni clamoris vocibus proclamantes, unanimiter postulamus, ut respectu tuae gratiae solidati, praecones veritatis efficiamur intrepidi, tuumque valeamus verbum cum omni fiducia loqui. Per Dominum nostrum lesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. H. Amen. Oremus. Omnipotens sempiterne Deus, qui sacro verbi tui oraculo promisisti: Ubi duo vel tres in nomine tuo congregati essent, te medium fore; adesto coetui nostro propitius, et cor nostrum illumina misericors, ut a bono misericordiae tuae nullatenus aberremus, sed rectum iu- stitiae tuae tramitem in omnibus teneamus. Per Dominum nostrum lesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit -et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. 1$. Amen. Oremus. Et ministri dicunt: Flectamus genua. Levate. Deus, qui populiš tuis et indulgentia consulis et amore dominaris; da Spintum sapientiae tuae, quibus de- disti regimen disciplinae; ut de profectu sanctarum ovium fiant gaudia aeterna pastorum. Per Dominum nostrum lesum Christum Filium tuum qui tecum vivit et regnat in unitate eiusdem Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. I£. Amen. Post haec Pontifex, accepta mitra, ascendit ad planum altaris, sedens in sede, seu jaldistorio Uidem šibi parato. 2um accedit Diaconus cum thuriferario, et Pontifex im- ponit incensum; deinde benedicit Diacono, qui procedens -ae 65 -*-• ad loeum eonsuetum, signal, incensat et cantat Evangelium, ut beri, Pontifice ante sedem praedictam sine mitra, ver so ad Diaconum, stante. Sequentia sancti Evangelii secundum Matthaeum. In illo tempore dixit lesus discipulis suis: Si pecca- verit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum; si te audierit, lucratus eris Iratrem tuum. Si autem te non audierit, adhibe tecum adhuc unum vel duos, ut in ore duorum vel trium testium štet omne verbum. Quod si non audierit eos: dic Ecclesiae. Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publi- canus. Amen dico vobis, quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in coelo. Iterum dico vobis: quia si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re, quamcumque petierint, liet illis a Patre meo, qui in coelis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in no- mine meo, ibi sum in medio eorum. Tune accedens Pe- trus ad eum dixit: Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? Dicit illi lesus: Non dico tibi usque septies: sed usque septuagies septies. Quo finito, et per Pordificem libro osculato, et ipso incensato, Pontifex sine mitra ante sedem praedictam ver- sus ad, altare, atque aliis omnibus in ločiš suis genuflexis, incipit sčhola prosequente hgmnum: Veni, Creator Spiritus. Et dicitur totus, ut supra pag. 60. Finito primo versu, Pontifex surgens, stat versus ad altare, detečto capite, us- que ad finem hgmni. Simili modo faeiunt omnes alii. Ex- pleto hgmno omnes sedent. Pontijex sedens eum mitra Syn- odum his verbis alloquitur, si velit: Venerabiles et dilectissimi fratres! Convenit, ut ea, quae ecclesiasticis officiis et sacerdotalibus gradibus, vel etiam canonicis sanctionibus propter diversas occupati- ones, aut (quod negare non possumus) propter nostram aliorumque desidiam, non tam plene, ut oportet, executa sunt: omnium nostrum unanimi consensu et voluntate requirantur, et humiliter coram charitate vestra reciten- tur: ut quae digna sunt emendatione, ad meliorem sta- 5 -&r- 66 tum, auxiliante Domino, perducantur. Et cui fortasse ali- quid, quod digestum est, displicet, charitati vestrae cum benignitate et modestia intimare non differat; quatenus totum, quod synodali conventione nostra statutum fuerit vel renovatum, absque omni contrarietate, concordia sanctae pacis ab omnibus aeque custodiatur ac teneatur, ad aug- mentum aeternae beatitudinis omnium nostrum. b) Oratio post Sessionem finalem. Oremus. Nulla est, Domine, humanae conscientiae virtus, quae inoffense possit tuae voluntatis iudicia ex- periri, et ideo, quia imperfectum nostrum vident oculi tui, perfectioni deputa misericors Deus, quod perfecto aequitatis fine concludere peroptamus; te in nostris prin- cipiis occursorem poposcimus, te in hoc fine iudiciorum nostrorum indultorem nostris excessibus speramus, scili- cet ut ignorantiae parcas, errori indulgeas, ut perfectis votis perfectam operiš efficaciam largiaris: et quia con- scientia remordente tabescimus, ne aut ignorantia nos traxerit in errorem, aut praeceps forsitan voluntas impu- lerit, iustitiam declinare; hoc te poscimus, te rogamus, ut si quid offensionis in hac Synodi celebritate contraxi- mus, te miserante, indulgentiam sentiamus: ut in eo, quod soluturi sumus aggregatam Synodum, a cunctis primum absolvamur nostrorum nexibus delictorum; qualiter et transgressores venia et confitentes tibi subsequatur re- muneratio sempiterna. Per Christum Dominum nostrum. IJ. Amen. 1. Ad sacratissimum Cor lesu formula consecrationis recitanda. lesu dulcissime, redemptor humani generis, respice nos ad altare tuum humillime provolutos. Tui sumus, tui esse volumus; quo autem tibi coniuncti firmius esse pos- simus, en, hodie sacratissimo Cordi tuo se quisque no¬ strum sponte dedicat. -*• 67 Te quidem multi novere numquam: Te, spretis man- datis tuis, multi repudiarunt. Miserere utrorumque, benig- nissime lesu, atque ad sanctum Cor tuum rape universos. Rex esto, Domine, nec fidelium tantum, qui nullo tem- pore discessere a te, sed etiam prodigorum filiorum, qui te reliquerunt: Tac hos, ut domum paternam cito repetant, ne miseria et farne pereant. Rex esto eorum, quos aut opinionum error deceptos nabet, aut discordia separatos, eosque ad portum veritatis atque ad unitatem fidei re- voca, ut brevi fiat unum ovile et unus pastor. Rex esto denique eorum omnium, qui in vetere gentium superstitione versantur, eosque e tenebris vindi- care ne renuas in Dei lumen et regnum. Largire, Domine, Ecclesiae tuae securam cum incolumitate libertatem; lar¬ gire cunctis gentibus tranquillitatem ordinis: perfice, ut ab utroque terrae vertice una resonet vox: Sit laus di¬ vino Cordi, per quod nobis parta salus, ipsi gloria et honor in saecula! Amen . 1 y. lesu, mitis et humilis Gorde. f$. Fac cor nostrum secundum Cor tuum. Oremus. Omnipotens sempiterne Deus, respice in Gor dilec- tissimi Filii tui, et in laudes et satisfactiones, quas in nomine peccatorum tibi persolvit, eisque misericordiam tuam petentibus Tu veniam concede placatus, in nomine eiusdem Filii tui lesu Christi, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saecu- lorum. I£. Amen. 2. Ad purissimum Cor B. M. V. formula dedicationis recitanda. 0 Cor Mariae, matris Dei et matris nostrae; Cor amabilissimum, in quo šibi adoranda Trinitas bene com- placuit; Cor dignum omni veneratione et amore ange- 1 Ex encycliea Annum sacrum, data die 25. Maii 1899, de hominibus saeratissimo Cordi lesu devorendis. 5 * 68 lorum et hominum; Cor simillimum sacrosancto lesu Cordi, cuius es imago perfectissima; Cor bonitate plenum et tantopere compatiens nostris miseriis: dignare resol- vere glaciem cordium nostrorum; tac, ut se prorsus tradant Cordi divini Salvatoris. Infunde cordibus nostris amorem tuarum virtutum et in eis flammam mdesinentis tuae charitatis accende. Sanctam Ecclesiam tuo amore amplectere; tuere illam. Sis illi semper dulce refugium et turris inexpugnabilis contra omnes hostium incursus. Per te accessum habea- mus ad Iesum; per te gratias obtineamus necessarias ad aeternam salutem. Sis nobis in necessitatibus auxi- lium, in afflictionibus solatium, in tentationibus robur, in persecutionibus refugium, in omnibus periculis praesidium. Sed praesertim in hora mortis, in ultimo vitae agone, quum internae potestates in nos irruent, ut ani- mam rapiant; in illo terribili momento, in illa tremenda hora, a qua pendet nostra aeternitas: tune, o tune, Virgo clementissima, tac nos sentire teneritudinem materni Cordis tui et magnitudinem potentiae tuae in Cor lesu, aperiendo in ipso misericordiae fonte tutum retugium, ut pervenire possimus in coelum illumque tecum laudare mereamur per omnia saecula saeculorum! I£. Amen. S- Cor Mariae doloris gladio transfixum. f£. Amore lesu, quo ardes, accende cor nostrum. Concede, quaesumus, omnipotens Deus, ut qui in sacro beatissimae virginis Mariae Corde gloriantes sum- mae eius in te charitatis et maternae in nos dilectionis commemorationem recolimus, eiusdem amantissimae matris et charitatem imitemur, et patrocinia sentiamus. Per Christum Dominum nostrum. I£. Amen. Oremus. -*• 69 Vota cum Oratione in fine Synodi persolvenda. JEx instructione Caeremonialis romani acdamationes in Sgnodis dioecesanis parcius sunt adhibendae. Propterea in Synodo prima anno 1883 peracta et secunda anno 1896 coacta: sic dieta suffragia in sessione Sgnodi finali per- soluta sunt. Acclamationes solum in tertia Sgnodo anno lubilaeo 1900 celebrata et Christo Deohomini viventi, reg- nanti et imperanti sacra decantatae sunt, Ut in quarta Synodo Lavantina anni 1903 coadunata, ita in quinta praesenti persolvuntur Vota cum Oratione. Decreto de Sgnodo dimittenda praeledo, Secretarius Sgnodi protinus procedit ad altare mams et conversus ad Sgnodales, Episcopo stante in throno, alta et sonora voce intonat singula vota, et adsistentes simili concentu ea continuant. Vota, post Synodum recitanda. Detestamur et abominamur omnia et singula pec- cata nostra, et omnium aliorum commissa ab initio mundi usque in hanc horam, et deinceps usque ad finem mundi committenda, et si possemus, impediremus per gratiam Dei, quam supplices invocamus. Laudamus et approbamus omnia bona opera, facta a principio mundi usque in hanc horam, et deinceps usque in finem mundi facienda, et si possemus, ea multiplicaremus per gratiam Dei, quam supplices invo¬ camus. Intendimus omnia lacere, dicere et cogitare ad ma- iorem Dei gloriam, cum omnibus illis bonis intentionibus, quas Sancti umquam habuerunt, vel habebunt, vel habere possunt. Ignoscimus et dimittimus ex toto corde omnibus inimicis nostris, omnibus nos calumniantibus, omnibus nobis detrahentibus, omnibus quocumque modo nobis nocentibus, vel volentibus mala. Utinam omnes homines salvare possemus moriendo Pro singulis, lubenter id faceremus per gratiam Dei, quam supplices invocamus, et sine qua nihil possumus. ■-*- 70 •-*- Oratio. Oremus Patrem et Filium cum Sancto Špiritu, ut sicut in nomine Sanctissimae Trinitatis congregati, novi- mus, quam sit iucundum habitare fratres in unum, ita in vinculo pacis et amoris iugiter permanentes, aeterna in coelis societate perlruamur! Per Christum Dominum nostrum. Amen. Cunctis, qui huius Synodi decreta fideliter servabunt et qui eidem operam contulerunt, et omnibus praesenti- bus et absentibus sit pax et gaudium a Deo Patre per Iesum Christum in Špiritu Sancto! I£. Amen. JT. Benedicamus Domino! 1$. Deo gratias! Deo gratias! Et semper dicamus: Deo gratias! Votis cum Oratione persolutis et praelecto decreto de Sgnodo dimittenda, datur ab illustrissimo Domino Episcopo benedictio sollemnis. Qua impertita Archidiaconus, -stans mxta Pontificem, dicet alta voce: HecedamtlS in pace! Et respondebunt omnes: In nomine Chvisti! Tune omnes paritev surgentes, Pontificem ad, ostium ecclesiae sgnodalis reducunt, inde reverendissimus Praesul redit in suum Palatium. Sic omnia negotia Sgnodi expediuntur et conventio sgnodalis concluditur in nomine Domini. Elenchus omnium et singulorum Sodalium quintae Synodi dioecesanae, quam celsissimns, ezcellentissimus ac reverendissimus Dominns MICHAEL, Princeps-Episcopus Lavantinus, anno, a Christo nato, 1906 instituit. 1. Capitulum cathedrale. Dignitarii: Plur. rev. Msgr. Laurentius Herg, Sacerdos iubilaris, Pro- tonotarius apostolicus ad instar par- ticipantium, Praepositus Capituli ca- thedralis, Consiliarius consistorialis. Decoratus cruce »pro Ecclesia et Pon- tifice«, Director Princ. Episc. Can- cellariae. * * » Carolus Hribovšek, Suae Sanctitatis Prae- latus domesticus, Decanus Capituli cathedralis, Consiliarius consistorialis, Canonicus poenitentiarius, Professor s. Theologiae. Canonici actuales: Plur. rev. Dom. loannes Mlakar, Canonicus sen., Consili¬ arius consistorialis, Doctor s. Theolo¬ giae, Procurator fiscalis, Director se- 72 minarii clericorum episcopalis et Pro- director Instituti theologici dioecesani. Plur. rev. Dom. Iosephus Majcen, Consiliarius consistorialis, Professor s. Theologiae. » » » Bartholomaeus Voh, Consiliarius consi¬ storialis, Canonicus theologalis. » » » Martinus Matek, Consiliarius consistorialis, Doctor romanus in iure canonico, Advocatus fiscalis, Prodirector semi- narii clericorum episcopalis. » > » Franciscus Moravec, Consiliarius consi¬ storialis, Parochus ecclesiae cathe- dralis et Decanus. Canonici honorarii: Plur. rev. Dom. Antonius Hajšek, Sacerdos iubilaris, Con¬ siliarius consistorialis, Parochus et De¬ canus ecclesiae s. Bartholomaei in Slovenska Bistrica. » » » Ioannes Ev. Žuža, Consiliarius consistori¬ alis, Doctor romanus sacr. can., Ar- chiparochus et Decanus ecclesiae s. Martini Tiberii. Rev. Dom. Ioannes Tomažič, Doctor s. Theologiae, Secretarius consistorialis et Capellanus aulicus episcopalis. 2. Praepositi cum usu Pontificalium. Revmus. Dom. P. Maria Ioannes Bapt. Epalle, Consiliarius consistorialis et Patronus ecclesiae ss. Petri et Pauli in Reich enburg et bea- tae Mariae Virginis de assumptione in Koprivnica, Abbas infulatus Abba- 73 •-*- tiae B. M. de Liberatione, Ord. Cister- ciens. ref. Reichenburgi, cum comite: Rev. P. Alberico Hribernik, Subpriore et Magistro Novitiorum chori. Plur. rev. Dom. Franci scus Ogradi, Abbas infulatus saecu- laris, Consiliarius consistorialis, Paro- chus et Decanus ecclesiae s. Danielis Celeiae. » » » Iosephus Fleck, Praepositus infulatus, Con¬ siliarius consistorialis, Archiparochus et Decanus ecclesiae s. Georgii Petovii. _ _ 8. Directores utriusque seminarii dioecesani clericorum et puerorum. Adm. rev. Dom. Rudolphus Janežič, Consiliarius epi- scopalis, Director spiritualis seminarii clericorum episcopalis. » » f Iosephus Zidanšek, Consiliarius episcopalis, Professor s. Theologiae et Regens se¬ minarii puerorum episcopalis. » » Iosephus Hohnjec, Doctor et Professor s. Theologiae, Vice-Regens et Director spiritualis seminarii puerorum epi- scopalis. » » Augustinus Stegenšek, Professor s. Theo¬ logiae, studiorum Praefectus in semi- nario puerorum episcopali. __ 4. Professores et Doctores s. Theologiae. Adm. rev. Dom. Franciscus Feuš, Consiliarius episcopalis, Doctor et Professor s. Theologiae, Praeses societatis opiflcum catholi- corum. * » Franciscus Kovačič, Doctor Philosophiae, Professor s. Theologiae. •-*- 74 Rev. Dom. Jančič Ioannes, Doctor s. Theologiae, Capellanus ecclesiae B. M. V. in coelos assumptae in Kozje. > » Korošec Antonius, Doctor s. Theologiae, Deputatus ad comitia imperii. » » Kruljc Franciscus, Doctor s. Theologiae, Capellanus ecclesiae s. Magdalenae Marburgi. » » Lukman Franciscus, Doctor Philosophiae et s. Theologiae. » > Slavič Matthias, Doctor s. Theologiae, Concionator in lingua theodisca et Catecheta scholarum civicarum Ce- leiae. » » Somrek losephus, Doctor s. Theologiae, Director typographiae s. Cyrilli. » » Vraber Maximilianus, Doctor romanus in iure canonico. 5. Dečani. Adm. rev. Dom, Caf Iacobus, Consiliarius episcopalis, Pa- rochus et Decanus ecclesiae s. Tho- mae prope Velikanedelja. Černenšek Franciscus, Parochus et De¬ canus ecclesiae s. Ruperti in Videm. Čižek losephus, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae B.M.V. in Jarenina. Dovnik Franciscus, Consiliarius episcopa¬ lis, Parochus et Decanus ecclesiae ss. Hermagorae et Fortunah in Gornji- grad. Gaberc Simon, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae s. Magdalenae Marburgi. 75 -ae Adm. rev. Dom. Gregorec Leopoldus, Doctor s. Theologiae, Consiliarius episcopalis, Canonicus Capituli collegiati Strassburgensis in Carinthia, Vicarius perpetuus et Deca- nus ecclesiae s. Leonardi in Nova- cerkev. » » * Grušovnik Adamus, Consiliarius episco¬ palis, Archiparochus et Decanus ec¬ clesiae s. Georgii in Hoče. * » * Hecl Augustinus, Consiliarius episcopa¬ lis, Parochus et Decanus ecclesiae s. Michaelis in Mahrenberg. * » » Hrastelj Franciscus, Consiliarius episcopa¬ lis, Archiparochus et Decanus ecclesiae s. Georgii in Konjice. * * » Hribernik Tacobus, Consiliarius episcopa¬ lis, Parochus et Decanus ecclesiae B. M. V. in Braslovče. * » » Jug Franciscus, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae B. M. V. Samariae. * » » Jurčič losephus, Consiliarius episcopalis, Archiparochus et Decanus ecclesiae s. Nicolai in Vuzenica. » Jurkovič Martinus, Consiliarius episcopa¬ lis, Parochus et Decanus ecclesiae s. loannis Bapt. in Ljutomer. » Kralj losephus, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae s. Nicolai in Zavrče. » Lempl Iacobus, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae s. Ge¬ orgii in Skale. » Suhač Antonius, Doctor s. Theologiae, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae s. Annae in Krem- perg. 76 Adm. rev. Dom. Šalamon Franciscus, Consiliarius episco- palis, Archiparochus et Decanus ec- clesiae s. Bartholomaei in Rogatec. » » » Šlander Antonius, Consiliarus episcopa- lis, Parochus et Decanus ecclesiae s. Pancratii in Staritrg. » » » Verk Henricus, Consiliarius episcopalis, Parochus et Decanus ecclesiae B. M. V. in Kozje. religiosae c. r. gymnasii Celeiae. Jerovšek Antonius, Doctor romanus in iure canonico, Magister institutionis religiosae in c. r. schola reali Mar- burgi. Kardinar Iosephus, Professor institutionis religiosae c. r. gymnasii Celeiae. Kavčič Tacobus, Professor institutionis religiosae c. r. gymnasii Marburgi. Kolarič Antonius, Magister institutionis religiosae gymnasii ducatus Styr. Petovii. Medved Antonius, Doctor s. Theologiae et Philosophiae, Professor institutionis religiosae c. r. gvmnasii Marburgi. Vreže Ioannes, Professor institutionis re¬ ligiosae in c. r. paedagogio Marburgi- 7. Parochi. Rev. Dom. Adlasnik Franciscus, Parochus ecclesiae s. lacobi in Sopota. 6 Magistri sacrae religionis in scholis mediis. Rev. Dom. Cestnik Antonius, Professor institutionis 77 -*• Rev. Dom. Arzenšek Aloysius, Parochus ecclesiae ss. Petri et Pauli apostolorum in Vitanje. » » Atteneder Iosephus, Parochus ecclesiae s. Margaritae in Polzela. Adm. rev. Dom. Bezenšek Georgius, Consiliarius consisto- rialis, Parochus ecclesiae s. Ioannis Bapt. in Čadram. » » » Bohanec Ioannes, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae Omnium Sancto- rum in Svetinje. Rev. Dom. Bračič Andreas, Parochus ecclesiae s. Os- waldi. » » Bratkovič Franciscus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Negova. » » Brezovšek Martinus, Parochus ecclesiae s. Martini in monte Pohorje. » » Cerjak Iosephus, Parochus ecclesiae ss. Petri et Pauli apostolorum in Rei- chenburg. » » Cilenšek Aloysius, Parochus ecclesiae s. Crucis in Poličane. » » Cizej Franciscus, Parochus ecclesiae s. Martini prope Šalek. » » Časi Franciscus, Parochus ecclesiae s. Leonardi supra Tiberium. » » Cede Iosephus, Parochus ecclesiae Trium Begum in Studenice. » » Čepin Vincentius, Parochus ecclesiae s. Ioannis Bapt. in Razbor. » » Černko Iosephus, Parochus ecclesiae s. Laurentii in Vuhred. » » Doberšek Ioannes, Parochus ecclesiae s. Nicolai in Sevnica. » » Drofenik Antonius, Parochus ecclesiae s. Nicolai in Polje. » » Fischer Andreas, Parochus ecclesiae s. Bartholomaei in Ribnica. -**- 78 Rev. > Adm. » » » » > Adm. » » > » Dom. Frangež Bartholomaeus, Parochus eccle- siae s. Margaritae ad fluvium Pesnica. » Gmeiner Carolus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Širje. > Gregorc Pancratius, Parochus ecclesiae s. Wenceslai. » Gunčer Iosephus, Parochus ecclesiae s. Michaelis supra Mozirje. » Heber Eranciscus, Parochus ecclesiae s. Stephani in Spodnja Polskava. » Hirti Franciscus, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae B. M. V. in Slivnica. » Hlastec Franciscus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Zagorje. » Horvat Fridericus, Parochus ecclesiae s. Laurentii supra Marburgum. » Hrašovec Henricus, Parochus ecclesiae ss. Simonis et ludae apostolorum in Pernice. » Ilešič Iosephus, Parochus ecclesiae s. WolIgangi prope Biš et Trnovec. » Irgl Franciscus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Sladkagora. » Janžekovič Iosephus, Parochus ecclesiae s. Leonardi in Collibus slovenicis. » Jodl Ioannes, Parochus ecclesiae s. Chu- negundis superioris. » Kačičnik Casparus, Parochus ecclesiae s. Laurentii in Stranice. » Kapler Ioannes, Parochus ecclesiae s. Iacobi in Collibus slovenicis. » Karba Matthias, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae s. Aegidii in Zreče. » Kelemina Matthias, Consiliarius episco¬ palis, Parochus ecclesiae s. Aegidii in Collibus slovenicis. » Kocbek Antonius, Parochus ecclesiae s. Crucis prope Marburgum. 79 Adm. Rev. Dom. Kocuvan Antonius, Parochus ecclesiae s. Iacobi in Lembah. » » Kokelj Aloysius, Parochus ecclesiae B. M. V. in Vurberg. » » Kolar Antonius, Parochus ecclesiae s. Margaritae in Kebelj. > » Kolarič Iosephus, Parochus ecclesiae s. Martini ad fluvium Paka. > > Kolarič Iosephus, Parochus ecclesiae s. Nicolai prope Tiberium. » » Koren Matthias, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae s. Nicolai in Žalec. » » Korošec Franciscus, Archiparochus eccle¬ siae s. Crucis in Acidulis. » » Kosar Iacobus, Parochus ecclesiae s. Petri in Žiče. » » Kostanjevec Iosephus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Kalobje. » » Kozoderc Ioannes, Parochus ecclesiae s. Lamberti in Skomarje. » » Krajnc Iosephus, Parochus ecclesiae s. Bartholomaei in Zibika. » » Krajnc Martinus, Parochus ecclesiae s. Primi in monte Pohorje. » > Kralj Martinus, Parochus ecclesiae s. An- dreae in Leskovec. .» » Krančič Ioannes, Parochus ecclesiae s. Pancratii in Griže. » > Kreft Aloysius, Parochus ecclesiae s. Martini in Ponikva. * » Kukovič Fridericus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Doberna. » » Kumer Garolus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Prihova. » » Kunce Ioannes, Parochus ecclesiae s. Georgii ad fluvium Ščavnica. » » Kunej Iosephus, Parochus ecclesiae s. Pancratii in Gornja Ponikva. 80 Rev. Dom. > » » > » » Adm. » > » » . » » > » » » > » > Adm. > » » » » > » > Lah Martinus, Parochus ecclesiae B. M. V. ad Nives na Velki. Lajnšic Antonius, Parochus ecclesiae s. Mariini prope Vurberg. Leber Franciscus, Parochus ecclesiae s. Ioannis Bapt. prope Spodnji Dravograd. Lednik Antonius, Parochus ecclesiae S. Spiritus in Loče. Lekše Franciscus, Parochus ecclesiae s. Laurentii in Luče. Lenart Ioannes, Consiliarius episcopalis, Archiparocbus ecclesiae s. Martini prope Slovenjgradec. Lendovšek Michael. Consiliarius consisto- rialis, Parochus ecclesiae s. Andreae in Makole. Lom Franciscus, Parochus ecclesiae s. Petri in Kronskagora. Marinič Iacobus, Parochus ecclesiae s. Nicolai in Majšberg. Medved Martinus, Parochus ecclesiae ss. Philippi et lacobi apostolorum in Laporje. Medvešek Ioannes, Parochus ecclesiae ss. Petri et Pauli apostolorum in Tinje. Merkuš Antonius, Parochus ecclesiae s. Michaelis in Žitale. Meško Martinus, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae s. Magdalenae in Kapela. Mihalič Iosephus, Parochus ecclesiae s. Barbarae prope Vurberg. Mikuš Valentinus, Parochus ecclesiae s. Georgii prope Rifnik. Murkovič Franciscus, Parochus ecclesiae s. Barbarae in Haloze. Muršič Franciscus, Parochus ecclesiae s. Annae in Fram. •se 81 -*e Adm. Rev. Dom. Novak Antonius, Parochus ecclesiae B. M. V. in Špitalič. » » Osenjak Martin as, Parochus ecclesiae s. Petri apostoli prope Radgona. > » Ozmec Iosephus, Parochus ecclesiae s. Laurentii in Dravsko polje. » > Pajtler Ioannes, Parochus ecclesiae s. Ruperti in Collibus slovenicis. > » Pavlič Ioannes, Parochus ecclesiae s. Lau¬ rentii prope Bizeljsko in Krajina. » » Pečnik Franciscus, Parochus ecclesiae s. Udalrici in Podgorje. » » Pernat Antonius, Parochus ecclesiae B. M. V. in Dobova. » » Pernat Bartholomaeus, Parochus ecclesiae s. Rochi in Sele. » » Pivec Stephanus, Parochus ecclesiae s. Laurentii in Podčetrtek. » » Plešnik Michael, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae s. Pauli apostoli prope Prebold. » » Podhostnik Andreas, Parochus ecclesiae s. Magdalenae in Dramlje. » » Potovšek Iosephus, Parochus ecclesiae S. Spiritus in Artiče. » » Presečnik Gregorius, Parochus ecclesiae s. Ioseph in Frankolovo. » » Presker Carolus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Kapele. » » Prešern Ioannes, Parochus ecclesiae B. M. V. in Koprivnica. » » Raktelj Rudolphus, Parochus ecclesiae s. Bartholomaei in Radvanje. » > Rančigaj Antonius, Parochus ecclesiae s. Petri apostoli ad fluvium Savinja. » » Rath Paulus, Parochus ecclesiae s. Aegidii prope Turjak. 6 82 -ae Adm. Rev. Dom. Ravšl Antonius, Parochus ecclesiae B. M. V. in Cirkovce. > » Repolusk Fridericus, Parochus ecclesiae s. Viti supra Valdek. > > Ribar Antonius, Consiliarius episc., Paro¬ chus ecclesiae s. Viti prope Planina. » > Rotner Ioannes, Parochus ecclesiae s. Iacobi in Pameče. » » Rožman Ioannes, Parochus ecclesiae s. Petri apostoli in Zavodnje. » » Sigi losephus, Parochus ecclesiae s. Crucis in Trbonje. » » Sinko losephus, Parochus ecclesiae s. Laurentii in Collibus slovenicis. » » Skuhersky Leopoldus, Parochus ecclesiae s. Marci prope Petovium. » > Slavič Franciscus, Parochus ecclesiae s. Antonii in monte Pohorje. » » Smrečnik Francise., Consiliarius episc., Pa- roch. ecclesiae s. Aegidii prope Gradič. » > Sparhakl Ioannes, Parochus ecclesiae s. Petri apostoli in Medvedovo selo. » » Srabočan Antonius, Parochus ecclesiae s. Michaelis in Pišece. » » Stanjko Ioannes, Parochus ecclesiae s. Petri apostoli in Buče. '» » Sušnik Ioannes, Parochus ecclesiae s. Michaelis in Črešnjevec. » » Šebat Antonius, Parochus ecclesiae s. Valentini in Žusem. » » Šegula Franciscus, Parochus ecclesiae s. Rochi ad fluvium Sotla. » > Selih Georgius, Parochus ecclesiae s. Chunegundis in monte Pohorje. > » Šijanec Antonius, Parochus ecclesiae s. Georgii in Collibus slovenicis. » » Šket Michael, Parochus ecclesiae s. Helenae in Loka. 83 Rev. Dom. » » , » » » » > » Adm. » » » » » > » » > > » » » » » » » > » » » ■» : » Škorjanc Franciscus, Parochus ecclesiae s. Stephani in Gomilsko. Škorjanc Matthias, Parochus ecclesiae s. Floriani sub monte Boč. Šoba Aloysius, Parochus ecclesiae s. Ge¬ orgii in Zdole. Šorn Antonius, Parochus ecclesiae s. An- dreae in Belevode. Šoštarič Ferdinandus, Parochus ecclesiae Ss. Trinitatis in Malanedelja. Štrakl Matthaeus, Parochus ecclesiae s. Petri apostoli prope Marburgum. šuta Aloysius, Parochus ecclesiae s. Mar- garitae prope Petovium. Toman Ioannes, Parochus ecclesiae s. Martini in Hajdinja. Tomažič Marcus, Consiliarius episc., Pa¬ rochus ecclesiae s. Michaelis in Pilštanj. Tombah Ioseph., Consiliarius episc., Paroch. ecclesiae s. Petri apost. prope Konigsberg. Tribnik Carolus, Parochus ecclesiae s. Mauritii in Jurklošter. Turkuš Stephanus, Parochus ecclesiae s. Martini in Sromlje. Ulčnik Ioseph us, Parochus ecclesiae s. Cantii in Rečica. Ulčnik Martinus, Parochus ecclesiae s. Floriani in Dolič. Vaclavik Robertus, Parochus ecclesiae s. Gertrudis supra Tiberium. Valenko Franciscus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Polenšak. Vaupotič Matthias, Parochus ecclesiae s. Ioannis Bapt. in Podsreda. Veternik Antonius, Parochus ecclesiae s. Iacobi in Dol. Vojsk Aloysius, Parochus ecclesiae s. Chu- negundis inlerioris prope Marburgum. 6 * 84 -*e Adra. » > Rev. Dom. Vračun Franciscus, Parochus ecclesiae s. Nicolai prope Wiederdries. » » Vraz Antonius, Parochus ecclesiae s. An¬ tonii in Collibus slovenicis. > » Vurkelc Bartholomaeus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Dobje. » » Weixl Iosephus, Parochus ecclesiae s. Crucis prope Ljutomer. » » Wolf loannes, Parochus ecclesiae s. Mar¬ tini in Kamnica. » » Wurzer Matthias, Consiliarius episcopalis, Parochus ecclesiae B. M. V. in Ruše. » » Zadravec loannes, Parochus ecclesiae s. Wolfgangi in monte Kog. » » Zadravec Petrus, Parochus ecclesiae s. Leonardi prope Velikanedelja. » » Zdolšek Andreas, Parochus ecclesiae s. Stephani prope Žusem. » » Zdolšek Franciscus, Consiliarius episcopalis, Paroch. ecclesiae s. Georgii sub Tabor. » > Zdolšek Franciscus, Parochus ecclesiae s. Bartholomaei prope Loče. » » Zemljič Matthias, Parochus ecclesiae s. Georgii ad fluvium Pesnica. > » Zernko Casparus, Parochus ecclesiae B. M. V. in Puščava. » » Zmazek Franciscus, Consiliarius episco¬ palis, Parochus ecclesiae s. Benedicti in Collibus slovenicis. 8. Catechetae scholarum urbanarum et Pro- visores parochiarum. Ven. Dom. Bohak Franciscus, Capellanus ecclesiae cathedrališ, Catecheta scholarum ele¬ mentarnim. » » Čižek Aloysius, Magister institutionis re- ligiosae in scholis civicis Marburgi- 85 -&• Ven. Dom. Keček Andreas, Provisor ecclesiae s. An¬ tonii in Stoperce. » » Markošek Ioannes, Vicarius chori eccle¬ siae cathedralis et Catecheta schola- rum elementarium. » > Menhart Iacobus, Provisor ecclesiae Ss. Trinitatis in Velikanedelja. » » Meško Iosephus, Administrator ecclesiae s. Nicolai prope Ormož. » P. Perc Philippus Benitius, Presbyter O. S. Fr. et Catecheta scholarum elementarium. » Dom. Petelinšek Martinus, Capellanus et Catecheta in suburbio s. Magdalenae Marburgi. » » Plepelec Iosephus, Provisor ecclesiae be- atae Hemmae. » » Potokar Gregorius, Provisor ecclesiae s. Ioannis Bapt. in Dravskopolje. » P. Saller Fridericus, Presbyler O. S. Fr. et Ca¬ techeta scholarum elementarium. » Dom. Stergar Antonius, Capellanus et Catecheta in suburbio s. Magdalenae Marburgi » » Trop Francise., Vicarius chori eccles. cathe¬ dralis et Catecheta scholar. elementar. » P. Zemljak Cassianus, Presbyter O. S. Fr., Ca¬ techeta scholarum elementarium. _ , , , 9. Cooperatores speciatim designati. Ven. Dom. Erker Iosephus, Capellanus ecclesiae s. Pancratii in Staritrg. » » Gorišek Ioannes, Vicarius ecclesiae abba- tialis s. Danielis Celeiae. » » Gorjup Petrus, Capellanus ecclesiae s Laurentii Runae. » » Lovrec Andreas, Capellanus ecclesiae s. Georgii in Hoče. » » Vogrinec Ioannes, Capellanus ecclesiae B. M. V. in Braslovče. 86 Ven. Dom. Korošak Iacobus, CapelJanus ecclesiae S. Spiritns in Loče. » » Ciuha Ferdinandus, Capellanus ecclesiae s. Ioannis Bapt. in Ljutomer. » » Cerjak Franciscus, Capellanus ecclesiae B. M. V. Samariae. » » Cinglak Iacobus, Capellanus ecclesiae s. Bartholomaei in Vojnik. » » Pšunder Ferdinandus, Vicarius ecclesiae archiparochialis s. Georgii Petovii. __v_ _ ‘ "VN 10. Clerus regularis. Superiores conventuum. Adm. rev. Dom. Eržen Valentinus, Consiliarius episcopalis Labacensis, Superior domus missionis sacerdotum s. Vincentii a Paulo ad s. Ioseph in Studenci (Brunndorf) a- pud Marburgum. » »P. Heric Callistus, Consiliarius consistorialis, Presbyter O. S. Fr., Guardianus P. P. Franciscanorum et Administrator pa- rochialis ecclesiae B. M. V., matris misericordiae, Marburgi. Rev. P. Kemperle Carolus, Presbyter O. C., Vicarius P. P. Capucinorum Celeiae. » Dom. Klančnik Michael, Superior domus missi¬ onis sacerdotum s. Vincentii a Paulo ad s. Ioseph Celeiae. » P. Kreiner Odoricus, Presbyter O. S. Fr., Guardia¬ nus P. P. Franciscanorum in Brežice. » » Meznarič Nicolaus, Presbyter O. S. Fr., Guardianus P. P. Franciscanorum et Administrator ecclesiae parochialis Ss. Trinitatis in Collibus slovenicis. » » Vaupotič Leonardus, O. S. Fr. C., Guardianus, Vicarius ecclesiae parochialis ss. Petri et Pauli apostolorum Petovii. ■-*- 87 -*e Administratores re ligi osi beneficiorum par ochialium. Rev. P. Brdnik Andreas, O. S. Fr. C., Administrator ečcle- siae parochialis s. Viti prope Petovium. » Dom. Cajnkar Iacobus, Presbyter ordinis equitum Teutonicorum, Administrator ecclesiae S. Spiritus prope Središče. » > Gliebe Andreas, Presbyter ordinis equitum Teutonicorum, Administrator ecclesiae s. Iacobi in Ormož. » P. PovodenNorbert.,O.S.Fr.C.,Administrat. eccles. parochial. Ss. Trinitatis prope Lichteneck. 11. Speciatim invitati. Adm. rev. Dom. Haubenreich Aloysius, Consiliarius episc., Princ. Episc. Expeditor Marburgi. Rev. P. Pavec Ioannes, O. S. B., Administrator bonorum temporal. Abbatiae Admont in Ratzerhof. »■ Dom. Rant Hubertus, Curatus militaris II. cl. Marburgi. » » Simonič Franciscus, Vicarius ecclesiae ca- thedralis. » » Špindler Franciscus, Princ. Episc. Censor rationum ecclesiasticarum Marburgi. H orum igitur, qui quintae Synodo dioecesanae actu intererant, numero 235 recensentur, ita ut Cleri frequentia in hac Synodo superaverit omnes qua- tuor praecedentes Synodos. Solum duodequadraginta Parochorum et Admini- slratorum seu Provisorum parochiarum, ad Synodum in- V) lato rum, nomina in praeiacente Elencho consignata non sunt. Viginti duo iam ante exordium Svnodi suas supplica- bones porrexerunt reverendissimo Princ. Episc. Ordinariatui ,,ro a bsolutione ab obligatione comparendi in Svnodo; alii v ero durante concilio tales preces substraverunt. Collegium Iudicum querelarum et excusationum sessionibus quinque istas excusationes trutinae subiecit 88 et tribus exceptis omnes satis fundatas invenit. Tres Parochi namque aetate valde provecta gaudebant, octo vero testimoniis medicorum adversam valetudinem suam comprobarunt. Unus novam aedificabat ecclesiam paro* chialem, alter collabentem restaurabal, reliqui vero nun- ciaverunt, se propter maiorem numerum valde infirmorum parochianorum deficiente cooperatore parochiam per plures dies non posse deserere absque animarum pastore. Eamdem ob rem quidam Synodales ante finem Synodi obtenta licentia domum reverti coacti sunt. Idem valet de Parochis, quorum ecclesiae parochiales s. Laurentio Levitae et Martyri consecratae sunt, qui pariter ante con- clusam Synodum iam die 9. Augusti domum redire de- buerunt propter celebrandum patrocinium. Tantum octo Parochi et tres Provisores finita Synodo inventi sunt, qui nec ad comitia synodalia apparuerunt, nec absentiam suam iustificarunt. Hi omnes speciali de- creto a Princ. Episc. Consistorio dato die 14. Ianuarii 1907 Nr. 245 iussi sunt deferre causas, propter quas non com- paruerunt in coetu dioecesano. lili mandato obtempera- verunt, et excusationes eorum inventae sunt canonicae. Superfuerunt quatuor vocati ad »coenam magnam», qui causam absentiae suae non assignaverunt, et post- hac ab eis allatae excusationes non sunt inventae canonice sufficientes; propterea istis in memoriam revocatur elo- quium Domini nostri lesu Christi apud Lučam (11, 42): Haec autem oportuit jamra et alia non omittere. Ne et de his valeat: Nemo virorum illorum, qui vocati sunt, gustabit coenam meam. (Luc. 14, 24). Prout in Synodo, anno Domini 1903 constituta, ita etiam in praesenti Clero synodali de victu et habitatione provisum erat a Praesule, qui expensas, plures mille sex- centas coronas, ex propriis laete tulit atque solvit. Proinde, quum propitio Deo omnia ad quintam Synodum Lavantinam rite conciendam recteque faciendam praeparata essent, conventus synodalis statuta die bonum sumpsit suum initium. Initium vero bonum est dimidium facti. Pars secunda. ACTIONES SYNODALES. Memoriale authenticum quintae Synodi dioeeesanae, anno salutis 1906 in ecelesia s. Aloysii Marburgi eoneitae et faetae. Prima Congregatio generalis die 6. Augusti 1906 hora quarta pomeridiana habita. agna certe res est Synodus dioecesana ac fideli populo etiam plurimi aestimanda. In ea enim animarum pastores, viri vitae aelate provecti- ores et pastorali experientia prudentiores, de iure conveniunt, ut sub praesidio ac iudicio sui Ordinarii negotia, dioecesis prosperitatem, Cleri scilicet et populi, apprime concernentia, collatis consiliis, discutiant et quae bonum dioecesis sua natura eis promovere videntur, una- nimi consensu statuant. Ouae diebus hisce, a sexta die usque ad decimam diem Augusti 1906, celebratur, in dioecesi Lavantina quinta, respective quarta est et mirum apparet, quanto ardore ac amore a reverendissimo sacro- rum Antistite inaugurata et a Glero suscepta sit. Omnes pene sacerdotes, qui de iure ad Synodum vocati vel speciali indulto invitati erant, die atque hora praescripta ex amplissima dioecesi laeti convolaverant et ad primam Congregationem generalem celebrandam in ecelesia s. Ioannis Bapt. cathedrali parati expectabant, ut celsissimum Episcopum in synodale templum s. Aloysii, campanis ecclesiae cathedralis pulsandis, sollemni proces- sione comitarentur. Haec tamen parvam moram sustinuit, quum eam vehementiores pluviae impedirent. Neque longa mora erat, quum brevi pluviae intermitterent, ut sollemnis, quae pro Synodo imperatur, supplicatio fieri -ae 91 -w- posset atque Congregatio ex ordine initium susciperet. Hune etiam ordinem per totum, tuna in processione cuna in synodali sacello, servatum esse hisce testamur; neque enim hymni neque psalmi neque ullus ritus, qui pro Synodo celebranda praeseribitur, praetermissus est. In sacello sacrorum Antistes, paramentis sacris in- dutus cum legitima assistentia, hymnum: Veni, Sande Spiritus , augustissimo Sacramento exposito, sollemni tono inchoavit, schola vero Cantorumad finem usque eodem tono eum absolvit. Oratione de Špiritu Sancto dieta et benedic- tione data, illustrissimus Praesul vestes sacras deposuit et mozetta reassumpta, ad inaugaralem sermonem dicendum ambonem, in parte evangelii collocatum, ascendit et clara voce atque ut nobis videbatur, interiore cordis laetitia per dimidiam circiter horam Synoditis salutem dixit eosque monuit, ut, quae in praesenti Synodo proponenda essent, prono animo exciperent et si quid eis mutan- dum esse videretur, aperto peetore panderent. Prologus sacer, ad initiandam et aperiendam Synodum quintam in prima Congregatione generali, die 6. mensis Augusti 1906, habitus. Laudetur Iesus Christus! In saecula saeculorum. Amen. In Domino dilecti Synoditae! salmum psalmorum dulcissimum: Ecce, quam bo¬ rnim et quam iucundum habitare Jratres in imuni (Ps. 132, 1), recitantes, ingressi sumus in hanc aulam Dei, ubi sanctissima Trias nobiseum adest, in qua re gia domo, viribus unitis, communibus precibus ac collatis studiis et consiliis traetaturi sumus gravia negotia s ynodalia et quo mandabit Dominus benedictionem et vitam in saeculum. (Ps. 132, 4). •-*- 92 -*e Salvi igitur sitis mihi singuli et omnes, qui laeto et apto animo convenistis e propinquis ac longinquis per- amplae dioecesis regionibus ad quintam Synodum epi- scopalem, celebrandam ad Dei gloriam amplificandam animarumque salutem promovendam! Ex vehementer commoto corde saluto vos in Domino, quippe qui vos adduxit sospites et reducet incolumes! Nobiliorem, utiliorem, iucundiorem haud scio, ut verba clarissimi sacrae rituurn Congregationis consultoris, Bar- tholomaei Gavanti, usurpem, an habeatEpiscopus actionem, si ea rite fit, quam dioecesanam synodalem. Nobilior enim est, in qua hierarchia tota, una simul, effulget ec- clesiastica. Utilior est, tum decretorum sanctione tum scrutinio synodali. Iucundior item ob varios ritus appa- ratuum, sacrificiorum, processionum, precum, concionum, professionis fidei, electionis officialium Cleri, exercitiorum, suffragiorum pro defunctis, acclamationum et eiusmodi . 1 Scopum congressus synodalis, ut opinor, bene nostis. In concilio dioecesano omnia accurato examine sunt perpendenda ac constituenda, quae turbulentis hisce tem- poribus Dei gloriam et fidei praeservationem divinique cultus decorem aeviternamque dioecesanorum salutem, Cleri disciplinam eiusque salutarem solidamque culturam nec non sacrarum legum observantiam morumque emen- dationem et christianam iuventutis institutionem atque omnium pacem et concordiam praeprimis concernunt. Porro nobis sollertissime curandum est, ut Deo do- nante omnia a dioecesi amoveantur mala, ut a vera fide aberrantes ad viam veritatis, ad iustitiae salutisque tra- mitem reducantur, ut vitia eliminentur, et religio catholica quotidie magis magisque reviviscat et dominetur: atque ita pietas, honestas, probitas, iustitia, charitas aliaeque vir- tutes christianae omnes cum maxima Cleri populique utilitate vigeant et efflorescant. 1 Barthol. Gavantus, Praxis exactissima dioecesanae Synodi cum theoria. celebrandae. In quatuor distributa partes, in quibus, quid ante Synodum, in Synodo, post Synodum propriis cum formulis et doetorum annotationibus agendum, explicatur. Venetiis, 1726. Pag. 230. / 93 Verumtamen, venerabiles Domini, nolite hos effectus salutares expectare a forma synodali, sed a špiritu syn- odali, a špiritu Christi. Quid facilius, quam Synodum convocare vel in ea comparere? Synodus est cortex, spi- ritus autem Ecclesiae sit necesse est nudeus. Ut utiliter venias ad Svnodum, veni prompto animo et firmo pro- posito, te renovandi, cor tuum flumini spiritus ecclesia- stici aperiendi. Omnes nos arma Ecclesiae arripere, ad leges Ecclesiae redire, cum špiritu ecclesiastico nos re- plere, ignem amoris Dei et flammam charitatis proximi in nobis accendere debemus, ut salubrem Synodi scopum assequamur. Frigida membra nequeunt inseparabiliter , coniungi in catenam, prius candefacienda sunt. Similiter corda Synoditarum praeparanda sunt flammis aeternae charitatis, ut ligentur in phalangem invincibilem ad proe- lia Domini proelianda; cuiusmodi phalanx fuit Gedeonis, Madianitas ad internecionem profligentis. Synodus est quasi ordinatio. Prout clerici ad ordi- nationem praeparati veniunt, pro quorum digna ordinatione plebs fidelis fervidas ad Deum preces persolvit, et ordi¬ nati, pleni špiritu bono, redeunt ad fideles, ut ipsis manus imponant eosque participes reddant acceptae benedictio- nis coelestis: ita animarum pastores in sacra Synodo implendi sunt špiritu bono, quem deinceps tribuunt gregi Dominko, ipsis commisso. Quamobrem etiam pro Synodo habenda imperatae sunt preces. In Synodo spiritus renovandus, animus docilis et promptus faciendus est, alias fructus svnodalis deficeret. Terra, saepe venientem super se bibens imbrem, scribit divus Paulus ad Hebraeos, et generans herbam opportu- nam illis, a quibus colitur, accipit benedietionem a Deo; proferens autem spinas ac tribulos, reproba est et maledicto prozima, cuius consummatio in combustionem. (Hebr. 6, 7. 8). Terribile hoc eloquium Paulinum allego, ut, si quis Synodita- rum cum špiritu, imbrem divinae gratiae quidem bibente s ^d fructus malos proferente, advenerit, illum penitus hisce diebus synodalibus eradicet. In hac spe pergo loqui cum S- Paulo: Conjidimus autem de vobis, dilectissimi, mehova 94 -*-• et viciniora saluti: tametsi ita loquimur. (Hebr. 6, 9). Scio et aperte contestor: hic synodaliter conglutinatos esse pios sacerdotes, sedulos magistros, bonos pastores. Hinc cum Doctore gentium concludo: Cupimus autera, unum - quemque vestrum eamdem ostentare sollicitudinem ad ex- pletionem spet usgue ad finem. (Hebr. 6. 11). In Synodo laborandum nobis est, ne clamaretur de nobis: Vae piscatoribus animarum, qui eiiciendi sunt inter malos pisces! Vae pastoribus ovium, qui inter hoe- dos reputandi sunt! Vae operariis in messe Domini, qui ligandi sunt ad comburendum uti palea! — In Synodo curandum nobis est, ut pro futuro šemper lampades ar- dentes inveniantur in manibus nostris. Pro subditis no- stris sufficit unica in manu lucerna ardens et la- cens. quia pro se tantum rationem reddituri sunt Iudici omniscienti; ast nos sacerdotes debemus in ambabus manibus tenere lampades fulgentes, eoquod nos et nostrae curae commissos iudicaturus est Christus Iesus, qui ven- turus est iudicare vivos et mortuos et saeculum per ignem. In Christo charissimi Synodales! Omnibus de partibus hodieque declamatur: Progre- diendum est cum tempore! Novatores seu, ut aiunt, mo¬ derni esse debemus. Damus et concedimus istam de- clamationem, admittimus istam modernitatem. Animarum moderator non est novus seu modernus, ut neoterico hocce vocabulo utar, qui sanctam Ecclesiam catholicam, matrem et magistram orbis terrarum, non amat eiusque praecepta non adimplet, visibilem in terris Vicarium Christi: romanum Pontificem Pium X. npn filiali amore et obedientia prosequitur; qui suum Epi- scopum, a Špiritu Sancto positum regere dioecesim, non honorat et audit caeterosque suos praepositos non aesti- mat, qui suis ofliciis erga Deum, erga se et fideles non naviter incumbit, qui confratres suos inique carpit, bonft diaria respuit, mala autem legit et sustentat, qui elana 95 vel palam contradicit et adversatur ideis et actionibus in bonum dioecesis cedentibus. Nonnullus sacerdos lamentatur, quod eius inten- tiones et contentiones nervosae param prosperent, quod labores eius in cura animarum nullum vel parvum ferant iructum. Ipse dominari vellet inter laicos et clericos, nec tamen vult obedire praepositis legitimis, superbe diiudicando eorum ordinationes, negligendo eorum mo- nita et iussa. Non miram, si inobedienti superioribus subditi proprii nolint obedire. O charissimi Synoditae! Nisus libertatis et indepen- dentiae etiam Clerum modernum invasit atque dissen- sionibus et litigiis ansam dedit. Scitote, in Domino di- lecti, causam etiam iustam modo iusto promovendam esse, non vero proprio marte nullo respectu habito ad canones iuraque superiorum solvendam. Animarum curator vero est modernus, qui sentit cum Ecclesia, novit temporis necessitates et omnibus viribus contendit, ut eis occurrat salutariter; cui suprema lex est gloria Dei et salus animarum; qui cum divino Pastore clamat.: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili et Mas oportet me addueere et vocem meam au- dient, et fiet urnim ovile et unus pastor. (Ioan. 10, 16). Animarum curatus est modernus, qui Evangelium Christi praedicat ore, scripto et opere; qui bene noscit errores grassantes eosque oppugnat armis scientiae, ex sacra Scriptura, e divina revelatione, ss. Patribus et ra- done, christiano-philosophice exculta, haustae; qui adiuvat confraternitates et consociationes cbristianas; qui curat culturam, populi terrestrem et coelestem beatitudinem promoventem; qui omnibus omnia fit, ut omnes jaciat salvos. (I. Gor. 9, 22). Curatus modernus operatur, etsi ingratitudinem metit, ets * calumniis et opprobriis obruitur, insultatur in ephe- ^eridibus impiis et nefariis. lile laetatur desuper, quoniam ignus habitus est, pro nomine lesu contumeliam pati. (Act. apost. 5, 41). 96 * Sacerdos modernus est, qui cum suo Praesule sentit, laborat, patitur: non reflectens odium, dirisionem, assul- tus adversariorum, recogitans illud: Non est discipulus super magistrum. (Luc. 6, 40). Non est servus maior do¬ mino suo. Si me perseeuti sunt, et vos perseguentur. (Ioan. 15, 20). Omnis iustus et pius odio habetur, cur non sacerdos vere modernus, qui graditur vias rectas, stat fortiter et agit viriliter adinstar Iudae Machabaei, claman- tis: Melius est, nos mori in bello, guam videre mala gentis nostrae et sanctorum. Sieut autem Juerit voluntas in eoeb, sic fiat! (I. Mach. B, 59. 60). Et si insidiatores, de quibus Christus dicit: Haee est bora vestra et potestas tenebrarum (Luc. 22, 53) vincerent, et si cum tenebris coniungeretur confrater, de quo valet verbum Ecclesiastis: Stultus in tenebris ambulat (Eccle. 2, 14), curatus rite modernus resistit fortis in fide, paratus mori pro Christo, qui tra- ditori minatus est: V a,e bomini Mi, per guemfilius bominis tradetur: bonum erat ei, si non esset natus bomo ille! (Marc. 14, 21). Clerus christiano-catholice modernus, ut generatim sermociner, non quaerit, quae sua sunt, sed quae Dei quaeque ovium. Summe colit bona supernaturalia eaque tuetur atque administrat, praesertim suffulcit fundamen- tum et radicem omnis iustificationis: magni facit humanae salutis initium — catbolicam fidem, quam integram invio- latamque servare ac propagare studet, sciens, illam ante undeviginti saecula renovasse faciem terrae, nec aevum nostrum sine ea existere posse. Clerus Lavantinus, omnia in Christo restaurare cupit ideoque servit temporis indi- gentiis, haudquaquam temporis spiritui. Et tales animarum curatores modernos desiderat sancta mater Ecclesia, cupit Pius PP. X., ut omnia in- staurare possit in Christo l , exoptat Episcopus Lavantinus, ut possit dioecesim in bonum reformare, expostulant fideles, ut salvi fiant, poposcit patria, ut crescat et floreat. 1 Legite novissimam encyclicam Pieni 1’animo die 28. Iulii 1906 directam ad Episcopos Italiae de Olero machinante, deque eius insubordinatione et in- dependentia. ~ae 97 In Domino dilecti Synoditae! Synodus praesens curabit, ut moderni, id est in Špiritu Sando renovati fiamus, ut ad mentem Christi nos reiormemus, et reformabimus dioecesim; ut in animo Ec- clesiae nos corrigamus, et corrigemus dioecesanos. Hune in finem tota vertitur actio synodalis, quae hac vespera sumit exordium, atque huc spectant synodales constitutiones, quas Synodo durante promulgabo. Lubet autem certiores vos reddere, nil aliud prae oculis me habuisse in eisdem concinnandis, quam ut rectius et ex- peditius ecclesiae Lavantinae gubernationi provideretur. Providere est regnare. Frequentius recogitavi: Ego debeo pascere gregem Dei, providens non coacte sed spontanee secundum Deum, neque ut dominans in Clero, sed forma faetus gregi ex animo; secus enim, quum apparuerit Princeps pastorum, haud percipiam immarcescibilem glo- riae coronam. (I. Pet.r. 5, 2 — 4). Sed quoniam divino auxilio potius, quam meo co- natu et vestra diligentia res tantae peraguntur, ut reete atque ex ordine praesentem Synodum prosequar, divi Iacobi consilium secutus: sapientiam a Beo postalo m fide nihil haesitans, qui dat omnibus ajf uenter. (Iac. 1, 5. 6). Sine gratia Dei nihil possumus. Ideo superna primo imploranda et efflagitanda sunt auxilia, quae iam petivi- fflus et in praesenti repetimus. Sanctissimam Triadem invoco et appello, ut consi- Fa et actiones nostras sua gratia ditet et prosequatur! Maxima qua possum pietate Deum Patrem rogo, ut per Filium suum Iesum Christum Dominum nostrum, qui iuxta promissum suum in medio nostro versatur — sumus nempe in nomine ipsius congregati (Matth. 18, 20) — ad adiuvandum nos festinet in laboribus, quos ad dioecesis salutem et solatium suscipimus, ut ad finem optatum Palici antur! Et Spiritus Sanctus, qui lumen est cordium duique superna sua gratia peetora et mentes incendit, n °s replere, in nobis diffundi dignetur ! 7 98 Id nobis impetret sanctissima virgo Deimater Ma¬ ria, cuius purissimo Cordi nos dedicaturi sumus, nti sa- cratissimo Cordi eius et Dei Filii lesu Christi. Nobis ad- stent s. apostolus Andreas, patronus dioeceseos, s. loannes Baptista, s. Aloysius, sancti Pontifices et Confessores Cy- rillus et Methodius ac Coelites omnes, qui patroni colun- tur omnium ecclesiarum dioecesanarum! Deo duce et Deipara, quae est vita, dulcedo et spes nostra, una cum omnibus Sanctis comite, quae se- cundis hodie auspiciis sunt coepta, secundissimis etiam eventibus absolventur. Et vocabimus hos dies synodales celeberrimos atque sanctissimos. (Lev. 23, 21). Quod nobis Deus per suam misericordiam conce- dere dignetur! Amen. Operemur nune practice, simus severi in consulta- tionibus et pleni fervoris in exequendis consultis! Hune sermonem, qui summam, quam celsissimus Princeps pro Cleri populique sui prosperitate habet, solli- citudinem luculentissime demonstravit, cum silentio, ma¬ nifeste tamen applausu congregationistae exceperunt, unde sine mora ad ea, quae necessaria erant, ut Synodi actiones rite solverentur, constituenda transiri potuit. Qua re primo decretum de Officialibus Synodi lectum est, et secundo decretum de Iudicibus querelarum et excusa- tionum ac causarum personalium in Synodo occurrentium. Decretum de Ministris seu Officialibus Synodi. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Ut omnis actio synodalis debite instituatur et ab- solvatur, constituere in Nostra hac Synodo idoneos Mi¬ nistrov seu Officiales decrevimus. Constituti sunt: 99 -*e Promotores Synodi: Plur. rev. Dom. Carolus Hribovšek et » » » Laurentius Herg. Isti urgebunt actiones synodales. Uterque nomine amborum loquetur, alta voce recitando verba de Folio, clauso in libello aliquo decenti et ornato, quem ipsemet, qui legit, teneat. Secretarius Synodi: Plur. rev. Dom. Martinus Matek. Subsecretarius et Leetor Synodi: Plur. rev. Dom. Iosephus Majcen. Ad Secretarium spectat: ordinare lectionem decreto- rum. Curet affigi valvis ecclesiae schedulas pro initio Svnodi pridie primae diei, distribui necessarias plagulas pro scrutinio taciendo et eiusmodi. Praescribet cantoribus musicis praescribenda. Cantabit stans prope sedem Epi- scopi vota et orationem in fine Synodi. Subsecretarius et Leetor qua adiutor additur, praesertim ad legendum firma voce. Dum decreta legit, ad singula pausam faciat, con- versus ad Episcopum, qui forte circa illud, quod pro- xime lectum fuerit, sensum suum aperiet Clero, alioquin prosequatur. Notarius Synodi: Plur. rev. Dom. Dr. Ioannes Mlakar. Aderit semper ad mensam Ministrorum Synodi et in fine cuiuscunque Sessionis rogatus a Promotore, ut conficiat Memoriale authentieum, respondebit, se faeturum, assumendo duos testes idoneos et vocatos de Clero, quo- rum nomina seribat in actis. Absentes notare debet, ut puniantur, nisi excusentur a Iudicibus querelarum et ex- cusationum. Ad eumdem attinet seribere in libro nomina professurorum fidem. Procuratores Cleri: Plur. rev. Dom. Franciscus Ogradi, Adm. » » Iosephus Kralj, » » » Antonius Šlander, > » » Dr. Antonius Suhač. Ut quiete, sine tumultu agantur omnia, deputamus (juatuor Promotores Cleri, ad quos adeant Svnoditae, ut 100 -&-• eorum nomine cum Praesule agant in Synodo. lili ad Nos deferant, quaecumque Clerus exoptat. Agant autem, petita venia ab Episcopo et cum debita modestia ac re- verentia. Quaecumque petierint nomine Cleri, petent in scriptis_Hi c generatimobservamus: Insententiis dicendis nullus debeat aut immodestis vocibus perstrepere aut tu- multibus perturbare, nullus etiam falsis vanisve aut ob- stinatis disceptationibus contendere, sed quidquid dicatur, sic miti verborum prolatione temperetur, ut nec audien- tes offendantur, nec iudicii acies, perturbato animo, in- flectatur! Praefectus hospitiorum: Plur. rev. Dom. Dr. Ioannes Mlakar. Comministri: Adm. rev. P. Callistus Heric, » » Dom. Iosephus Zidanšek, Ven. Dom. Franciscus Sal. Špindler. Pro Synodi Sodalibus hospitia deliguntur in civitate, in quibus frugalis mensa suppeditatur eis. Praefectus deputatur, ut cum suis Comministris in hac re invigilet et invisat diversoria, et ut ad eos recurrere queant ii, qui de Clero eorum opera egent ad hospitium šibi pa- randum. Mensa communis suppeditatur Synoditis partim in seminario clericorum, partim in convictu puerorum, partim in monasterio PP. Franciscanorum. Etiam in aula episcopali mensa sternitur pro aliquibus Synodi sociis. Magister Gaeremoniarum: Adm. rev. Dom. Rudolphus Janežič. Promagister: Rev. Dom. Dr. Ioannes Tomažič. Adiuncti: Rev. Dom. Iacobus Kavčič, » » Franciscus Lukman, Ven. » Ioannes Markošek. Eliguntur Caeremoniarii, ut inserviant toti actioni synodali, ut omnia exactisšime gerantur. Eorum cura fit apparatus synodalis ecclesiae. lili ordinandae processioni praeerunt, viam praescribentes et terminum eius. Curent, ut in altari maiore ardeant sex candelae, durante Sessione synodali. Cum sacrista agant pro praeparandis necessariis ioi ad Missas synodales. Pro communione Cleri parari curent stolas pro sacerdotibus et vinum sufficiens pro purifica- tione. Item praeparent necessaria pro absolutione de- functorum. Ostiarii Synodi: Ven. Dom. Franciscus Bohak, > » Antonius Stergar. Ostiarii non solum ad portas ecclesiae synodalis claudendas tempore Sessionum necessarii sunt, veram etiam ad excludendos laicos et ad admonendos eos de Clero, qui suis locis non sedent, sed per ecclesiam forte vagantur et collocutionibns et confabulationibus inutili- bus vacant. Debent ergo esse viri graves et discreti. Ante finem tertiae Sessionis sollemnis aperiantur portae, ut fideles introire queant ad landes divinas pro gratiarum actione et pro lucrandis indulgenliis plenariis. De eis, qui šibi non obediunt, agant cum praefectis disciplinae synodalis, qui sunt Iudices querelarum et excusationum. Director exercitiorumpiorum: Adm. rev. Dom. Iacobus Hribernik. De disciplina Cleri deque correctione moram prae- dicantur sermones synodales a reverendissimo sacrorum Antistite. Ad excitandum spiritum poenitentiae concionan- tur meditationes per virum expertum et pium. Non ultra dimidiam horam fit meditatio, ne impediatur actio reli- fiua synodalis. Concionatori danda est de more benedic- bo ab Episcopo. Confessarii synodales: Plur. rev. Dom. Carolus Hribovšek, Plur. rev. Dom. Antonius Hajšek, Adm. » P. Callistus Heric, » Dom. Laurentius Janžekovič, » » » Mathias Koren, » » » Antonius Ribar, » » » Henricus Verk, » » » Iacobus Caf, » » Iosephus Sinko, » » » Franciscus Hirti. 102 -*-• Insuper deputantur ad audiendas Cleri dioecesani conlessiones cuncti Superiores ordinum, omnes Patres Franciscani Marburgenses et omnes Domini Sacerdotes Congregationis Missionis s. Vincentii a Paulo. Hisce confessariis, imo et aliis, quos Synoditae šibi fors sponte elegerint, concedimus facultatem, a casibus Nobis reservatis absolvendi. Tenore capitis 6. Liceat Con- cilii Tridentini sess. XXIV. de reform, communicamus eis potestatem, tollendi secretas irregularitates et suspen- siones, si quae sint, a Clero, in quantum pollemus iure subdelegandi. Terminus praedictarum facultatum prolon- gatur ad octo dies post Synodum. Tempore Synodi Con- fessarii in ecclesiis et domi quoque Synoditas audire possunt, si ii velint. Tempore autem actionis synodalis ne sedeant ad tribunal sacrum. Aequales facultates indulgemus omnibus confessariis, qui laicorum confessiones in ecclesia cathedrali vel in sacello synodali, vel in basilica Matris misericordiae, vel in ecclesiis s. Mariae Magdalenae et s. Ioseph audituri sunt eum in finem, ut poenitentes indulgentiam plenari- am, in ultima Sessione synodali promulgandam, acquirere valeant. Cantores synodales: Ven. Dom. Franciscus Trop, Adm. rev. Dom. Iosephus Čižek, Ven. » Aloysius Čižek, Rev. > Antonius Kolar, Ven. » Ioannes Markošek, Rev. » Iosephus Sigi, > » Ioannes Pajtler, > » Stephanus Pivec, » > Matthaeus Štrakl, » » Ioannes Bapt. Vreže, Honorandus Dom.. Rudophus Wagner, Organista et Choralista ecclesiae cathedralis Marburgensis. In Missis synodalibus adhibeatur cantus cum organo de more sed absque mora. In ingressu Episcopi in eccle- siam organum pulsatur mane tantum. In actione synodali -*-■ 103 quotidie cantandus hymnus Veni, Sande Spiritus respec- tive Veni, Greator Spiritus. Cantores respondebunt bene- dicenti sollemniter Episcopo in fine Synodi, nihil praeterea. Datum, Festo Transfigurationis D. N. I. Chr., die 6. Augusti 1906. Decretum de Iudicibus querelarum et excusationum ac causa- rum personalnim, in Synodo occurrentium. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Vetustum Synodorum dioecesanarum usum sequen- tes, constituimus, ut a comitiis synodalibus omnia arce- antur, quae unitatem et concordiam turbare aut delibera- tionis Jeličem progressum praepedire aut quovis modo implicare possent: aliquos causarum personalium ludiees ad audiendas controversias seu querelas, qui, prout de iure brevi tamen forma iudicii adhibita, illas dirimant et has adiudicent. Iidem excipiant libellos supplices, datos pro excusatione absentium, examinandos deintus facta Synodo. Si quae nascuntur disceptationes de or- dine sedendi seu procedendi, ludiees eas brevi manu, ut aiunt, componant citra praeiudicium ambarum par- tium. In diiudicandis ac definiendis causis salva in Nobis manet avocationis potestas. Insimul ludiees memorati, aetate et prudentia, zelo et disciplina clericali conspicui, sint eustodes disciplinae synoddlis, ut Synoditae contine- antur in officio et promoveantur ad meliora. Synodo finita dabunt Episcopo aeta in serutinio distinete seripta cum catalogo eorum, qui tenebantur uccedere et non accesserunt. Huic gravi muneri praeficimus: Plur. rev. Dom. Bartholomaeum Voh, » » > Iosephum Fleck, 104 -*e Adm. rev Dom. Antonium Šlander, » » » Franciscum Dovnik. Datum, testo Transfigurationis D. N. I. Chr., die 6. Augusti 1906. Haec decreta non solum nomina eorum, quibus singula ofticia in Synodo commissa sunt, continent, sed etiam munera, quae eis committuntur, fuse explicant, ut singuli sciant, quid šibi facto opus sit, ut eo recte fun- gantur atque ordo in Synodo ad amussim servetur. Quae quum ad votum reverendissimi Praesulis ex- pedita essent, Promotores Synodi ad sedem Episcopi accesserunt et institerunt, ut actiones synodales indi- cendas mandaret. Quod quum per Lectorem Synodi factum esset, decretum de consiliis Synodi celsissimus Antistes praelegi imperavit ac simul materias, in Synodo tractandas et iam praeparatas, praesidibus consiliorum examini subiiciendas tradidit. Consilia pro discussione Constitutionum synodalium. 1. Gonsilium de f i d e et doctrina. Praeses: Plur. rev. Dom. Franciscus Ogradi. Consultores: Plur. rev. Dom. Adm. » » » » » » » > Antonius Hajšek, Iosephus Čižek, Dr. Leopoldus Gregorec, Mathias Kelemina, Michael Lendovšek, Martinus Meško, Franciscus Šalamon. Pelator: Rev. Dom Iacobus Kavčič. Notarii: » » Antonius Cestnik, » » Antonius Jerovšek. 105 -xe 2. Consilium de cultu divino. Praeses: Plur. rev. Dom. Franciscus Moravec. Consultores: Rev. Dom. Franciscus Černenšek, Adm. » » Augustinus Hecl, » » » Franciscus Jug, » » » Iosephus Jurčič, » » » Mathias Karba, » » » Antonius Ribar, > » » Marcus Tomažič, » » » Henricus Verk, » » » Iosephus Zidanšek. Belator: Rev. Dom. Dr. Antonius Korošec. Notarius: Rev. Dom. Maximilianus Vraber, Doctor rom. in iure canonico. 3. Consilium de Cleri populique disciplina. Praeses: Plur. rev. Dom. Iosephus Fleck. Consultores : Adm. rev. Dom. Ioannes Bohanec, > » » Georgius Bezenšek, » » » Adamus Grušovnik, » * » Franciscus Hrastelj, » » * Martinus Jurkovič, » » » Iosephus Tombah, » . » Franciscus Zdolšek, » > » Franciscus Zmazek. Belator: Adm. rev. Dom. Dr. Franciscus Feuš. Notarii: Rev. Dom. Augustinus Stegenšek, » » Antonius Kolarič. 4-. Consilium de regimine ecclesiastico. Praeses: Plur. rev. Dom. Bartholomaeus Voh. Consultores : Plur. rev. Dom. Ioannes Ev. Žuža, Adm. » P. Callistus Heric, » » Dom. Iacobus Hribernik, » * » Iosephus Kralj, » » . » Iacobus Lempl, -se 106 -se Adm. rev. Dom. Michael Plesnik, » » »' Franciscus Smrečnik, » » » Dr. Antonius Suhač, » » Ioannes Bapt. Vreže. JRelator: Rev. Dom. Dr. Antonius Medved. Notami: » » Iosephus Kardinar, » » Dr. Iosephus Somrek. Haec consilia e praecepto reverendissimi Ordinarii materias Synodi sanciendas locis assignatis in Congrega- tionibus particularibus examini subiiciebant et quae eis mutanda videbantur, accurate annotabant. Synodi lex hoc etiam statuit, ut Examinatores Cleri constituantur et quidem Examinatores ordinandorum et Examinatores promovendorum ad beneficia curata. Illorum nomina ab Episcopo in Synodo solum proponuntur, ho- rum vero approbatio Synodi requiritur. Examinatorium synodale. Examinatores synodales sunt in duplici differentia: ii, qui examinare debent ordinandos seu approbandos ad audiendas confessiones; et ii, qui examinare debent pro- movendos ad beneficia curata et sunt necessario appro- bandi in Synodo. a) Decretum de Examinatoribus ordinandorum. Vigore decreti Tridentini, sess. XXIII. cap. 7. de relormatione editi, eligimus sequentes viros, peritos divinae legis ac in ecclesiasticis sanctionibus exercitatos, qui ordi¬ nandorum genus, personam, aetatem, institutionem, moreš, doctrinam et fidem diligenter investigent et examinent. Tenore decreti Tridentini sessionis XXIII. cap. 5. de re- formatione examinatores designati litteras testimoniales, ipsam inquisitionem factarn continentes, ad Nos quam -3K- 107 -*-■ primum transmittere debent, ut Nobis innotescat, qui habiles et digni sint, ut ad sacrum ministerium accedant, et qui qua inhabiles et indigni a sacerdotio repellantur. Sanctissimus Dominus noster Papa Pius X. Motu proprio de die 16. mensis lulii 1905 Tridentinae Synodi decreta hac in re innovavit et confirmavit, nec non de examinibus ordinandorum in Urbe relate ad doctrinam enucleatius edixit ac distinctius statuif, quid in ea re sit praestandum. 1 Quod decretum Sanctissimus Pater per litteras »Religiosorum ordinum« de die 19. Martii 1906 extendit cum respectu ad cap. 12. sess. XXIII. Concilii Tridentini, quod sonat: »Regulares non sine diligenti Episcopi examine ordinentur, privilegiis quibuscumque quoad hoc penitus exclusis« — nominatim ad Regulares in Italia et in insulis eiusdem ditioni subiectis. 2 Id quod ad sensum seu analogice valet de nostris quoque re- gionibus. Hinc constituuntur Examinatores ordinandorum pro ambitu Nostrae dioecesis Lavantinae: Plur. rev. Dom. Carolus Hribovšek, » » » Dr. Ioannes Mlakar, * » » Iosephus Majcen, » » » Martinus Matek, Adm. » » Dr. Franciscus Feuš, » » Dr. Iosephus Hohnjec, Adm. » » Rudolphus Janežič, » » Franciscus Kovačič, > » Augustinus Stegenšek, » » » Iosephus Zidanšek. Datum, lesto Transfigurationis D. N. I. Chr., 6 - Augusti 1906. die . „ 'Pii PP. X. Motus proprius „Sacrosancta Tridentina Synodus“ de die 1^05. (Acta s. Sediš. Ephemerides romanae. Romae, 1905. Vol. fasc. 1. pag. 8—10). — 2 Pii PP. X. Motus proprius „Religiosorum «amum“ de die 19. Martii 1906. (Acta s. Sediš. Vol. XXXIX. Romae, 1906. Iasc ' 4. pag. 93 sq). -#r 108 -*e b) Decretum de proponendis et a Synodo approbandis Exami- natoribus promovendorum ad beneficia curata. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Sacrosanctum Concilium Tridentinum sessione XXIV. cap. 18. Expedit maxime de reformatione decrevit, ut beneficia curata illis solummodo ab Episcopo conferantur, qui in examine, ab Examinatoribus ad hoc designatis in- stituendo, approbati et idonei declarati fuerint. Modum eligendi hosce Examinatores praescripsit sancta Synodus Tridentina, ut sequitur: »Examinatores in dioecesana Synodo ab Episcopo ad minus sex pro- ponantur, qui Synodo satisfaciant et ab ea probentur.« Proponi et approbari possunt iuxta canonistas plures quam sex, non tamen ultra viginti. 1 Pro horum Examinatorum synodalium approbatione duplex viget modus: vel interrogando Clerum alta voce: Placentne vobis? vel imprimendo eorum nomina in schedulis, coniiciendis in urnam, cum notis a. r., nimirum approbationis et reprobationis. Modus posterior in prae- teritis Synodis Lavantinis observabatur, proinde et hac vice observetur. Caeterum necesse est, ut maior pars eorum, qui Svnodo interesse tenentur, in illos consentiat; alioquin dici non possint a Synodo approbati, nec proinde forent legitimi. Tridentinum ergo decretum Nos volentes exequi, pro dioecesis Nostrae amplitudine proponimus vestrae liberae electioni et commendamus sequentes reverendos viros, necessariis qualitatibus exornatos, qui munus praeceptum in dioecesi Nostra gerant, usquedum nova Synodus dioe¬ cesana celebrabitur et remanebit senarius numerus: 1 D. Bouix, Tractatus de parocho. Part. III. sect. 3. capp. 1. 3. 109 -*■ Plur. rev. Dom. Carolum Hribovšek, » » »Dr. Ioannem Mlakar, » > » Iosephum Majcen, » » . » Bartholomaeum Voh, » » » Martinam Matek, » » » Franciscum Moravec, » » » Franciscum Ogradi, Adm. » » Franciscum Dovnik, » » »Dr. Franciscum Feuš, » » > Simonem Gaberc, » » »Dr. Leopoldum Gregorec, » » P. Callistum Heric, » Dom. Franciscum Kovačič, » » » Dr. Antonium Suhač, » » » Antonium Šlander, » » » Iosephum Zidanšek. Datum, festo Transfigurationis D. N. I. Chr., die 6. Augusti 1906. A celsissimo Ordinario propositi et a Synoditis approbandi Examinatores promovendorum ad beneficia curata, Sacta diribitorum scrutinii relatione, publicabuntur occasione data, et insimul iureiurando devincientur ad munus suum rite obeundum. His expeditis clementissimus Dominus Synoditis tele- grammatum schema proponi iussit, quibus homagium Sanctissimo Patri Pio X., Eminentissimo Domino Ioanni Bapt. Katschthaler, Cardinali S. R. E. et Metropoiitae Salis- burgensi, atque augustissimo Imperatori Francisco Io- sepho I. exprimendum esse censuit. Quod quum illis placuisset, his verbis factum est. Telegrammata synodica. Summo Pontifici Pio X. Romam, Vaticano. F • "Piscopus Lavantinus atque ducenti et octo sacer- es i in Synodo dioecesana quinta congregati, erga 110 communem christianorum Patrem, proxima feria V. ter- tium Coronationis Suae anniversarium celebrantem, filialis pietatis ac reverentialis devotionis officia palam common- strantes, nec non Doctori infallibili inconcusse obedientes et Sacerdoti Magno venerationem illimitatam exhibentes, petunt humillime benedictionem apostolicam, pro cuius clementissima impertitione festo sancti Laurentii beatis- simo Patri in communione generali debitas gratias ac- turi sunt. f Michael, Episcopus Lavantinus. Seiner kaiserlichen und koniglichen Apostolischen Majestat Kaiser Franz Joseph I. Wien. Der untertanigst gefertigte Furstbischol von Lavant und 208 Diozesanpriester, auf der funften Synode ver- sammelt, geloben feierlichst, erfiillt von den innigsten Ge- fiihlen. unwandelbarer Treue und Anhanglichkeit, kind- licher Liebe und Ergebenheit zu Eurer kaiserlichen und koniglichen Apostolischen Majestat und dem Allerhochsten Kaiserhause, unentwegt festzuhalten an dem Grundsatze: fur Gott, Kaiser und Vaterland, und werden in dieser Gesinnung am kommenden St. Laurentius-Feste die Generalkommunion fur ihren allgeliebten Landes-Herrn und Vater Gott aufopfern. Dr. Michael Napotnik, Fiirstbischof von Lavant. Eminentissimo Domino Ioanni Bapt. Cardinali Katschthaler, Principi-Archiepiscopo et Metropolitae. Salisburgum. Episcopus Lavantinus et ducenti et octo sacerdotes synodaliter congregati debitam reverentiam et pium ob- sequium contestantur reverendissimo Metropolitae, cui decem lustra sacerdotii celebranti nec non Synodum pro- 111 -#r vincialem mense Septembri huius anni instituenti ex praecordiis gratulantur, clamando: Ad plurimos annos! In hoc sensu offerent Deo communionem generalem die festo s. Laurentii. f Michael, Episcopus Lavantinus. Ad instantiam Promotorum Synodi illustrissimus Praesul Lectorem Synodi decretum de prima Sessione sollemni praelegere iussit, die 7. Augusti hora septima celebranda. Decretum de indicenda Synodi pridie Sessione sollemni prima. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Declaramus et edicimus, primam huius Synodi Sessionem sollemnem tenendam ac celebrandam esse crastina die, quae erit 7. dilabentis mensis Augusti, mane bora septima. Omnes, qui Synodum adire tenentur, ad- sint superpelliceis induti in sanctuario synodali ad ex- pectandum reverendissimum Ordinarium, in cuius ingressu organum pulsandum est. Quura ea ipsa die festum s. Caietani Confe^ris, qaippe qui a teneris annis innocenlissraie vmt _ ^ mitiatus miro divini amoris aestu ilagia , 1 assidua čara incumbebat, ad ruentem Člen disaptoam restaurandam ordinem clericorum ie § uarm na tientia pro fide verbera, tormenta et carcerem mvi nocte sustinuit, divini cultus studium maxime P 10 acC ipere natalltia ad praesepe Domini meruit a Deipara in ulnas suas, coip coelum: domabat et coelesti visione recreatus mig inter- recolatur, laetemur in Domino, enixim ora 112 cedente s. Caietano praesentem Syno3um visitare, dispo- nere et benedicere dignetur! Datum, festo Transfigurationis D. N. I. Ghr., die 6. Augusti 1906. Q,uum deinde ad eorumdem Promotorum instantiam Notarius Synodi promisisset, se Memoriale Congregationum generalium Sessionumque sollemnium confecturum esse, et reverendissimo Episcopo annuente, ad hoc testes Dr. Franciscum Kruljc et Dr. Mathiam Slavič vocavisset, celsissimus Princeps preces pro gratiarum actione persolvit et ita finem, ut opinamur, felicissimum primae Congre- gationi generali dedit. Dum reverendissimus Episcopus in suum palatium reverteretur et Synoditae discederent, campanae omnium ecclesiarum, cathedralis et suburbanarum, sollemni ritu aereos suos sonos edebant et civitati episcopali annun- ciabant, dies quintae Synodi dioecesanae affulsisse. Marburgi, a. d. VIII. Idus Augustanas 1906. Dr. Ioannes Mlakar, Notarius Sjnodi. Dr. Franciscus Kruljc, Dr. Mathias Slavič, Testis vocatus. Testis vocatus. Prima Sessio sollemnis, die 7. Augusti 1906 hora septima matutina celebrata. onge ante exordium primae Sessionis sollemnis, in horam septimam indictum, Synoditae in ecclesiam synodalem convolabant, partim Sanc- tissimum adoraturi, partim pensum canonicum soluturi. Sub initium vero horae septimae, quum omnes congregati essent, curatores saeculares cotta, stola rubri coloris ac birreto induti, regulares autem vestibus sui ordinis ornati, ad atrium templi celsissimum Synodi Prae- sidem, qui vestibus sollemnioribus et cappa indutus, prae- cise hora septima curru vectus advenit, exceperunt et ad altare maius deduxerunt. Hic statim, quum sedem suam occupavisset, Tertiam cum Synoditis persolvit eaque ad finem recitata vestes sacras accepit et hymnum: Veni, Greator Spiritus tono sollemni inchoavit, schola autem Cantorum eumdem ad finem usque cantavit. Reverendissimus Praesul Missam de Špiritu Sando cum assistentia cantavit, in qua Clerus synodalis e ca- nonum praescripto incensatus est, et quum Missae sacri- bcium persolvisset, casulam deposuit et pluviali assumpto cum mitra pretiosa antiphonam: Exaudi incepit, quo Preces, in Pontificali romano pro prima Sessione sollemni praescriptae, initium ceperunt et ex ordine devote reci- tatae, post dimidiam fere horam finem acceperunt. Deinde celsissimus Ordinarius, sacris paramentis depositis, vestes pro Synodo accepit et ambonem ascendit, sermonem synodalem dicturus. 8 114-*- Sermo synodalis, in prima Sessione sollemni, festo s. Caietani Con- fessoris, die 7. Augusti 1906, pronunciatus. Omnia possum in eo, qui me confortat. (Philipp. 4, 13). Reverendi animarum pastores! iQ l gdjn prima hac Sessione sollemni cupio sacra ad vos E«§ IH dirigere verba, quae vobis sub obtutu vitae sa- ,K ' WI cerdotalis ac muneris pastoralis possint prodesse. Omnia verba, in praesenti a me dicenda, profluunt ex ea sola intentione, et propriam et vestram ac fidelium salutem pro viribus promovendi. Sermocinabor, Deo adiuvante, de incommodis et commodis vitae pastoralis, de difficultatibus et amoeni- tatibus vitae sacerdotalis. Mea doctrina non est mea, sed eius, qui misit me. (Ioan. 7, 16). In Domino dilecti fratres et filii! Amissa per primum peccatum primaeva beatitate, ea est mortalium sors, nt plena felicitate hoc in mundo perfrui non possint. Bonis mala iuncta sunt, laetitiae tristitia, iucunditati molestia adnexa est. Singuli homines suis gaudent commodis et amoenis; at certis quoque ob- noxii sunt incommodis et asperis. Sacerdos catholicus a generali hac conditione minime exemptus est; imo praecipuum locum hoc sub respectu inter homines occupat. En, tristia et laeta, aspera et astra, aggravia et solatia status nostri sacerdotalis! 1 1. Libertas, quod lubet agendi, passim inter prae- cipua huius vitae bona recensetur. Haec opinio fors numquam profundius insedit animis mortalium, quaffl 1 Cfr. Georgii Card. Haulik, Selectiores encyclicae litterae. Vienu* 0 ' Tom. IV. pag. 201 sqq. 115 -*<- nostris diebus, quibus nomen libertatis per omnium re- sonat ora, recinitur in conventibus, libris, scriptis omnis generis. Haud raro libertas cum licentia, cum dissolutione coniunditur, qua rectus rerum ordo perturbatar. Sacerdos catholicus quoad libertatem gravi laborare videtur incommodo. lile enim non solum ab eis, quae divinis ac humanis legibus interdicta sunt, sollerter cavere debet; nec ab eis tantum, quae qualecumque levitatis aut vanitatis specimen habent, verum etiam a multis talibus, quae honesto viro saeculari ličita sunt, abstinere tenetur. Sacerdotis libertas naturalis legibus canonicis nec non natura sublimioris eius vocationis varie re- stringitur. Qua de re notissima non est, ut uberius disseram. Quis namque ignorat, catholicum sacerdotem relate ad dieta et faeta sua multo magis in exercitio suae liber- tatis esse limitatum, quam hominem alius status. Sacerdos, principaliter curator animarum, non raro ab innocentis- simis actionibus, si tales aut sinistre diiudicentur aut imbecillioribus offendiculi causam praebere posse vide- antur, ex conscientia abstinere devincitur. Perspicue hanc rem dilucidat s. Paulus in prima sua epistola ad Corin- thios capite octavo, quod clauditur gravi sententia: Si vsca scandalizat jratrem, meum: non mandueabo čarnem m aeternum, ne Jratrem meum scandalizem. (1. Cor. 8, 13). Et sancta Synodus Tridentina, exhortans clericos in sortem Domini vocatos: sic vitam moresque suos componere, ut omnibus rebus nil nisi grave, moderatum ac religione Plenum praeseferant: non haesitabat asseverare, levia itiam delicta in ipsis Jutura Jore maxima. (Sess. XXII. c - 1. de relormatione). O tanta quanta restrictio aureae libertatis! At vero prolatis amplius est, quod Clerus catholicus striete subiicitur legi continentiae castitatisque.Ecclesianam- ^ue catholica, consilio divini sui Fundatoris, doctrina apo- -folorum atque exemplo sanctissimorum virorum excitata 'utimeque persuasa, Clerum coelibem optime subservire 8 * 116 posse religioni morumque probitati, ab omnibus, qui sublimi sacerdotio se mancipant, postulat vitam coelibem, deposcit continuam sensuum custodiam, imperat per- petuam cum corruptae naturae nisibus luctam pugnamque. Res, humanis e respectibus sumpta, difficilis magnumque virtutis eiflagitans robur! 2. Providentia vero divina sic disponente, incom- moda supra memorata fiunt commoda, aggravia praefata convertuntur in fontes sublimium gaudiorum ac deli- ciarum. Restrictio libertatis, statui nostro propria, abunde compensatur illa persuasione solatii plena, quod talem restrictionem poscat ipsa status sacerdotalis indoles et dignitas. Hoc solum modo potest curio sacer et semet- ipsum intra terminos viae salutis continere nec non fideles participes reddere libertatis, qua a Christo sunt donati, quae est libertas filiorum Dei. Coelibatus generat gaudia spiritualis paternitatis, cuius virtute non unus alterve, sed centeni Eeclesiae per probum sacerdotem progenerantur liberi. Sacer cu- ratus, in horto agroque Dominico indefessus laborans, tot in suis fidelibus habet fere filios et filias, quot animas. Egomet vidi pios curiones, quos aegre decumbentes die nocteque circumdabant fideles, pleni filiali amore et vene- ratione. - Novi sacros curiones, quorum obitum centeni amaris deflebant lacrimis. Reperi sepulchra piorum cura- torum per annos pulcherrimis decorata rosis et oleribus. — Quid mirum, si autumes, patrem spiritualem magis honorari, quam corporalem! De coelibatu seu virginitate sacerdotali permulta iafl) dieta sunt per viros, religioni bene volentes. Sensa mea ac vestra plači ta nota sunt e praeclaro capite LXXXV. de dericorum coelibatu Synodi, anno 1903 concitae. Quaffl ob causam impraesentiarum unice provoco ad expe- rientiam, optimam vitae magistram. Quis, quaeso, digne deseribere valet, quot et qualia opera perfecerit constanti continentia et angelica innocentia praecellens vir sanctus, cuius festum hodie recolimus. S. 117 Caietanus, Vicentiae 1480 natus et Neapoli die 7. Augusti 1547 denatus, mira a teneris annis moram integritate ad mortem usque reiulsit. Iuris utriusque lauream Patavii adeptus, mundo valedixit et sacerdos factus est ac se totum Deo et proximo mancipavit. Nosocomia fundavit et morbo pestilenti laborantibus suis ipse manibus inser- vivit. Ob assiduam suam proximorum salutis curam appellatus est venator animarum. Collapsam Cleri disci¬ plinam ad formam apostolicae vitae restaurare vehementer cupiens, ordinem clericorum regularium seu Theatinorum instituit, qui solis eleemosynis sponte oblatiš vivunt. S. Caietanus divini cultus studium, nitorem domus Dei, sacrorum rituum observantiam et sanctissimae Eucha- ristiae frequentiorem usum indesinenter promovit. Haere- sum monstra, protestantium seu Lutheranorum potissi- mum, non semel detexit ac profligavit. Postquam mirabilia operatus et terribilia, ut ludibria, verbera, carceres et idgenus, perpessus est, placide in Domino obdormivit. Multis in vita et post mortem gloriosus miraculis, anno 1671 sanctorum numero adscriptus est. Porro, unus s. Franciscus Xaverius, die 7. Aprilis 1506 natus (anno igitur dilabente quadringentesimum diem natalem inclyti Indiae et Iaponiae apostoli cele- bramus) et die 27. Novembris (non 2. Decembris) 1552 demortuus, iugiter caste et continenter vivens, fidei zelo et fervore ardens, pauper de caetero, incomparabiliter plus in vasto Indiarum imperio praestitit pro Christiana 6de et cultura: integros populos Christo lucrifaciendo, duodecies centum millia hominum manu propria bapti- zando, principes, reges et gubernatores ex pagana super - stitione ad lucern christianae veritatis adducendo: incom- Parabiliter, inquam, plus praestitit, quam exempli gratia rnissionarii ecclesiae anglicanae, mulieribus et prolibus otipati, non obstantibus millibus et millibus librarum aeris, ! 0c scopo impensarum, nec centenis millibus Bibliorum, . eraliter distributorum, quidquam opitulantibus. Vir- 8'neus s. Xaverius permultam et permagnam reportavit ni essem, uxorati praedicantes perquam exiguam ceperunt. 118 -*• 3. Satis grave incommodum pro quibusdam saltem sacris curionibus oritur e tenuitate beneficialium pro- ventuum mediorumque ad vitam statui congrue degendam insufficientia. Re sane vera, grave accidere debet sacer- doti, quotidianis rei familiaris indigenfiis exerceri; durum accidere debet, non posse vel honestatis lege praeceptam ac inevitabilem quandoque exercere hospitalitatem; ama- rum accidere debet, non posse consanguineorum et pro- pinquorum egestatem mitigare. Sed et hoc aggravium compensatur vitae pastoralis delectamentis. Spirituales deliciae alleviant sacro curioni paupertatis onus. Iugiter oculis eius obversatur exemplum divini Salvatoris, non habentis, ubi caput reclinet, itemque exemplnm multorum christianorum, qni sponte suis se exuerunt facultatibus et amore lesu eas in pauperes impenderunt. O, iugum lesu suave est et onus eius leve! Quid mirum, si divites, relictis suis opibus ac possessionibus et assumpta cruce, remotissimas petierunt oras illicque omnibus vitae commoditatibus renunciantes, inter labores maximos et vitae pericula dies suos laeti peregerunt et laeti diem supremum obierunt. Tanta est vis gaudiorum, e spirituali pastoralique vita dimanantium! Ideo, jerte, oro vos, patienter fidei notas, stigmata Christiana, Eccle- siae paupertatem ! 1 4. Ast ut haec gustemus gaudia, progrediamur in detegendis difficultatibus status sacerdotalis! Plurimae muneris pastoralis dantur occupationes, quae magnam virium intensionem exposcunt varieque adversantur humanae sensualitati. Sic curati rurales per- saepe egent amoena cum cultis hominibus conversatione, facilitate procurandi medicum medicinamque, carent etiam ad victum necessariis obiectis aut promovendae culturae subsidiis, utpote libris, foliis litterariis et quae sunt huius generis. — Curio sacer haud raro nocturnam quietem 1 Sacerdotis Eutropii epistola ad filias ob votum virginitatis a pa tre Gerundio exheredatas. Migne, Patrol. lat. XXX. 49. (Ep. II. n. 4). 119 interrumpere cogitur, aere iniquo, itinere longo, per prae- rupta loca pessimaque via ad infirmum festinare debet. — Curator animarum plerumque seriis et animum aegre afficientibus ministeriis laboribusque occupatur: ut sunt auditio confitentium, reconciliatio dissidentium, provisio aegrotantium, assistentia moribundorum, sepultura de- lunctorum. Multum molestiae ideoque moeroris ac doloris in sacerdotium resultat ex eo, quod minister religionis non raro per ipsum muneris sui accuratum exercitium offendat animos, odia incurrat hominumque excitet improba studia, oppositiones et repugnationes, quae viro moderato, man- sueto, prudenti, miti pacisque studioso ingratae sunt. De caetero inveniuntur hodiedum non pauci, qui sola malitia sacerdotem catholicum despiciunt, aversantur ac paene execrantur. Sacerdos, censor morum, sua sacra vita con- demnat improbam vitam perversorum hominum, inde odium, quod depravati etiam ita manifestant, ut vestem sacerdotalem aspicere non possint, quin indignabundi oculos alio coniiciant, postposita humanitatis et con- venientiae lege. Denique, praetermissis aliis aggraviis, premit virum ecclesiasticum onus responsionis de villicatione sua. Si expenderit animae humanae dignitatem et pretium, quod tantum est, quantum sanguinis, quo est redempta; si perpenderit, quam facile evenire possit, ut vitae suae ratione, abusu aut etiam neglectu sui officii praebeat causam, ut animae ad devia flectantur et aeterna beati- tudine priventur: qui non contremiscat ? Proinde viri, religionis zelo ardentissimi, curam animarum subire detractaverunt; alii, etsi plena sui immolatione suum munus obierunt, eo animarum periculo commoti, pasto- rationem abdicaverunt. S. loannes Cantius parochiam Ukusiensem, prope a Cracovia sitam, egregie administravit, se d ovicularum periculum praemeditans dimisit beneficium ( uratum. Certe, periculum: jjernicisi asse animahus: pondus es t, quod prae caeteris incumbat cervicibus nostris, cuius 120 duram gravedinem nos omnes sentimus subque cuius mole quandoque paene corruimus. 5. Talibus et aequalibus molestiis, difficultatibus ac periculis abundat status noster. Verumtamen animus non est despondendus, quia omnia possumus in eo, qui nos conjortat (Philipp. 4, 13) robore suo ab alto, et status sacer nobis ipse solatia sincera et gaudia vera suppeditat. Hue spectat vocationis nostrae eminentia et sublimitas. Sacerdos namque est mediator Deum inter et homines, ut illos in nomine eius dirigat et salvificet. lile est lychnus, ut per eum hominibus, in tenebris versantibus, lux vera luceat. Ule est sal terrae (Matth. 5, 13), ut sua sapientia insulsos mundi moreš corrigat et vitae exemplo etnendet gratosque efficiat Deo, angelis et hominibus. Sacerdos novae legis triplex munus Christi Salvatoris gerit: docet, sacriftcat, regit. Et tanta sublimitas et maiestas status sacerdotalis erigere sane debet animos admini- stratorum mysteriorum Dei, debet coelestibus gaudiis ac gratiis erga Deum replere pectora eorum. Sacerdos qua Evangelii praeco conservat vitam mundi moralem; siquidem veritates, quas docet, illum stabiliunt ordinem idearum et praeceptorum, qui en ti intellectuali necessarius est ad vivendum et operandum conformiter destinationi suae. Ouid puhlici doctoris munere pulchrius, aut quid maius et purius in corde solatium excitare potest, quam conspicere singulis diebus Dominicis et festis fideles coram se congregatoš discendi avidos, pen- dentes ab ore praedicatoris sui ad recipiendum verbi semen paratoš? Nobilior intensiorque laetitia vix cogitari potest prae illa, quam persentiscere debet bonus ani- marum curio, dum subditos suos, quos suavi verbi divini cibo refecit, ab ecclesia ad sua habitacula dispergi videt: in fide roboratos, bonis propositis animatos, superna consolatione recreatos. Uberem solaminis fontem constituit pro sacerdote parvulorum in elementis fidei institutio. Praecelso divini Magistri exemplo incitatus, tenellas has plantas singulari 121 -xe amore complectitur: docet eas noscere et amare Deum, honorare parentes, bene velle ac benefacere hominibus, sacra erga Ecclesiam et patriam implere officia. Et ubi successive has paterna sua sollicitudine fotas plantulas firmari videt, ubi eas conspicit virescere, olentes iam germinare flores, imo salutares proferre fructus, nonne novis semper cor eius impletur solatiis? Eximia et inaestimabilia haurire potest sacerdos solatia etiam ex illo sacri ministerii genere, quod plu- ribus, quam ullum aliud iunctum est, incommodis: ex confessionali. Confessarius perspicit, quod digne confitenti redonetur animae pax, tribuatur robur ad resistendum tentationibus, praestetur adiutorium, devias a virtutis tramite semitas devitandi. Confessarius percipit, quod tribunali poenitentiae tuta reddatur unio et stabilitas familiarum, secura exhibeatur obedientia in subditis, iustitia in praepositis, adseratur observantia debita legibus. Confessarius, qui vel unum peccatis immersum hominem sua in sacro tribunali impensa opera restituit Deo huma- naeque societati, tantam inde haurit dulcedinem solatii, quantam mundus cum omnibus deliciis suis parare da- reque nequit. Consimilia edici possunt de residuis rnuneris pasto- ralis partibus, quas tamen per singula exequi longum foret. Ad unum provoco exercitium operum misericordiae spiritualis et corporalis. Incertos dirigere consiliis, nutantes firmare, ignorantes illuminare, moestos consolari, odia e t inimicitias consopire: quantum solatium! Pauperes sublevare, esurientes pascere, sitientes potu reficere, nudos cooperire, inlirmos visitare, incarceratos adire: quanta voluplas! Integri virorum virginumque coetus, sanctis hisce deliciis inescati, totos se consecraverunt exercendis misericordiae operibus. Unicum adhuc superest officii sacerdotalis genus, qu°d lontem quodammodo constituit, unde scaturiunt flumina spiritualium gaudiorum: Missae celebratio et orationis spiritus. Incomparabilis inest suavitas sacra- mentali cum Salvatore unioni ac vitae vinculo orationis -ae 122 -ae coniunctae cum Deo. Sacerdos secundum cor Dei laeta- bundus clamare potest cum Psalmista: Bominus pars hereditatis meae et calicis mei . . . Funes ceciderunt mihi in praedaris . . . Notas mihi jecisti vias vitae, adimplebis me laetitia cum vultu tuo: delectationes in dextera tua unque in finem. (Ps. 15, 5. 6. 11). 6. Postremo non possum, quin meminerim impiae et procacis quaestionis, quae saepesaepius in laesionem status nostri repetitur: Quid utilium facit sacerdos, cui bono parochus? Permultum omnino facit sacerdos catholicus. Ule deservit tanto bono societatis humanae, Ut genus huma- num eo carere nullatenus possit. Experientia teste illic, ubi sacerdotium debito honore perfruitur, morum vigere probitatem et veram culturam et huic iunctam passim prosperitatem puhlicam ac privatam. Ex adverso ubi sacerdotium vilipenditur, in functionibus sui muneris impeditur: illic ruditatem, licentiam, impietatem invale- scere, omnia susque deque versari, et cum publici ordinis disturbatione omnia inundare mala. Neque enim religio sacerdotibus neque humana societas religione carere possit. Admiranda status sacerdotalis efficacia repetitur a superna gratia, redundante e sollerti dispensatione ac diligenti participatione sacramentorum; emanat ex unitate fidei, ex inconcussa spe et numquam excidente charitate; oritur ex divinitus constituto ordine hierarchico. Constans et efficax operatio illic datur, ubi perfecta regnat unitas; et hoc valet de infallibili magisterio ecclesiastico de ordi- neque hierarchico cum centro unitatis. Apud confessiones, extus Ecclesiae catholicae sinum positas, in fidei dogma- tibus non minus ac regiminis forma regnat varietas, repugnalio discessio in partes. O quantum solatium in doloribus et difficultatibus status nostri affert nobis divina constitutio sanctae ro- manae Ecclesiae, cuius munere fungi summa dignitas et optima merces! 123 Venerabiles animarum rectores! Hisce absolvo, quae vobis, germani compareš, dicenda existimavi de secundis et adversis, de amoenitatibus et perpessionibus sublimis status sacerdotalis. Firmiter ac laetanter in Domino confido, quod sermo praedicatus om¬ nibus, qui fide viva et vero špiritu vocationis ecclesiasticae praediti sunt, perutilis foret. Praefata et praemonita poterunt confirmare Syno- ditarum bonam voluntatem, provocare salutaria proposita, roborare patientiam, indere consolationem, perseverantiam in bonis operibus consolidare. Pro quo dono Deum, Patrem luminum ac largitorem omnium bonorum, enixim exoravi et exorabo. Quod si evenerit, incessanter clamabo cum sancto Psalte: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam reservasti timentibus te! (Ps. 30, 20). Amen. Haec clementissimi Patris verba, cum vocis et cor- dis affectu prolata, in Synoditis sic resonabant, ut in fine omnes una quasi voce in eclogium erumperent: Deo gratias! Tum Promotores Synodi, ut mos Synodi fert, pro decretis, quae formam Synodi concernunt, publicandis in- stilerunt et Lector Synodi, ab illustrissimo Praeside iussus, decreta: de aperienda Sgnodo, de emittendajidei professione, de praeiudicio non afferendo, de modo vivendi in Sgnodo, de secreto servando, de non discedendo praelegit. Decretum de Synodo incepta. h nomine sanctissimae et individuae Trinitatis: Patris et Filii et Spiritus Sancti! Amen. NOS MICHAEL, ^ e i gratia et miseratione Princeps-Episcopus La\ an- finus, Suae Sanctitatis Praelatus domesticus, Pontifi- ■*r 124 cio Solio Assistens, Suae caes. ac. reg. Apostolicae Maiestatis Consiliarius intimus actualis, Magna cum Cruce caesarei austriaci Ordinis Francisci Iosephi Ornatus, sacrae Theologiae Doctor: ad Dei omnipotentis gloriam ac magnae Virginis Deipa- rae eiusque sponsi s. Ioseph laudem et ad patronorum nostrorum s. Michaelis archangeli, s. Ioannis Baptistae, s. Andreae apostoli sanctorumque fratrum Cyrilli et Me- thodii honorem atque ad praeservationem catholicae fidei eiusque incrementum nec non ad unionem haereticorum et schismaticorum cum romana Ecclesia promovendam, Nostram dioecesanam Synodum hac ipsa die 7. mensis Augusti decurrentis anni, incidente insimul testo s. Caie- tani Coni., ordinaria qua pollemus auctoritate episcopali incipimus eamque inceptam enunciamus. Faciat idem omnipotens Deus pro sua misericordia precibusque beatissimae Virginis Mariae ac eorumdem Sanctorum caeterorumque omnium, ut, quemadmodum speramus, ex sacro hoc coetu lumen et spiritum repor- temus ad munia nostra secundum divinam voluntatem obeunda! Datum, testo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. Decretum de professione fidei facienda. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Sacrosancta Synodo Tridentina illud gravissime sanci- tum est, ut, quicumque ecclesiastica beneticia obtinebunt, qui item ad dioecesanam Synodum convenire obligantur, omnes in ea ipsa Synodo professionem fidei faciant (sess. XXV. cap. 2. de reformatione), id est, ut ea omnia et singula, quae ab hoc oecumenico Concilio definita et sta¬ tuta sunt, palam recipiant, nec non veram obedientiam 125 -at- romano Pontifici spondeant et profiteantur, simulque hae- reses omnes a sacris canonibus et generalibus Conciliis praesertimque ab hoc eodem generali Concilio damnatas, publice detestentur et anathematizent, alias secundum formam sacrorum canonum puniantur. Quum inter omnes episcopalis offlcii sollicitudines illa potissimum prima esse debeat, ut fides catholica in- corrupta in dioeeesi vigeat et augescat, decernimus et ordinamus, ut ab unanimi professione eiusdem fidei, quam salutis humanae initium et fundamentum iustitiae prae- dicamus, quintae quoque Synodi actiones sumant exor- dium et incrementum. Corde enim creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem. (Rom. 10, 10). Idcirco sancti Concilii Tridentini ordinationem pie venerantes, praecipimus, ut omnes in hac Synodo con- gregati professionem fidei secundum formam a Pio PP. IV. concinnatam, una cum clausula de romani Pontificis pri¬ matu deque eius infallibili magisterio addenda iuxta Pii felicis memoriae Papae IX. praescriptum, genuflexi emittant. Deus autem propitius det nobis et fidei et spei et charitatis augmentum! Per Christum Dominum nostrum. Amen. Datum, festo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. Decretum de non praeiudicando per assignatum cuique in Synodo sedendi ac praecedendi locum. MICHAEL, P e i gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. A Patribus sapiens et provida ordinatio traditur, ut 111 Synodis peculiari decreto de praeiudicio non afferendo ® eu de iure cuiuscumque servando remedium paretur ra gilitati humanae. -**• 126 Laudabili institutioni morem gerentes, auctoritate Nostra episcopali decernimus: Si cui contigerit suo loco non sedere aut incedere aut aliud quidpiam agere, prop- terea nemini novum ius acquiri, nec quidquam de cuius- que iure possessioneve detrahi; sed in eo ipso statu per- manere, in quo ante hanc Synodum esse reperiebatur. Omnium iura sarta tectaque esse volumus. Datum, testo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. Decretum de modo vivendi tempore Synodi. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum labo- raverunt, qui aedificant eam. (Ps. 126, 1). Hoc Spiritus Sancti oraculum in memoriam Nobis revocantes simulque scientes, quod initium sapientiae est timor Domini (Prov. 1, 7), in aggrediendo opere gravi, quod intendimus, ad Illum nobis contugiendum est, a quo omne datum opti- mum et omne donum perfectum descendit, ad Patrem luminum, qui postulantibus sapientiam largitur affluenter quique dat velle et perficere pro bona voluntate. Quare hac in Synodo tenenda, non viribus Nostris exiguis confisi, sed Dei unius adiutorio treti, supplices ab eo deprecamur, ut sedium suarum assistricem sapientiam mittat, quae Synoditis adsit et cum ipsis laboret. Obsecramus igitur et in Domino exhortamur Sodales, ut ad Synodum pro- movendam, suas dotes, sua consilia suasque sanctas pre- ces conterant. Ouoniam nihil fere trequentius et divinis litteris et ecclesiasticis monumentis commendatum est, quam cleri- calis ordinis hominum vitae integritas, innocentia, fides, religio, pietas virtutumque omnia ornamenta, quibus do- mus Dei potissimum exto!litur, ideo Clerum Nostruffl hic praesentem paterne monemus et per viscera miseri- cordiae Dei obtestamur, ut cum semper tum maxime hoc tempore in verbo, in conversatione, in charitate ho- minibus praeluceant omni virtutum splendore! Amen. Datum, testo s. Caietani Coni., die 7. Augusti 1906 . 127 •-*- Decretum de secreto servando. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Q,uum ea, quae, Domino assistente, in hac Synodo agentur et statuentur, vim obligandi non obtinuerint pri- usquam typis divulgata sint, decet omnino, ut eousque occulta et secreta permaneant. Quum praeterea in actionibus synodalibus et in ma- teriae tractandae modo diversa evenire possint, quae ad notitiam aliorum delata cum falsas rerum explanationes tum malitiosa praeiudicia, imo et procaces cavillationes indeque oriundam personarum ac rerum vilipensionem provocare talique modo Clero damnum inferre queant, propterea omnes et singulos Synoditas sacro servandi secreti officio vinctos esse declaramus et hisce denun- ciamus. Promittamus itaque et iuremus in conspeclu Dei vivi, nos in comitiis synodalibus gerenda et constituenda ad legitimam usque editionem publici iuris non facturos, sed religiosissimo silentio celaturos nihilque revelaturos esse, quod in detrimentum eorum, ex quibus Synodus con- stat, cedere possit. Quod nobis Dominus concedat per gratiam suam! Amen. Datum, testo s. Caietani Coni., die 7. Augusti 1906. Decretum de non discedendo, Synodo durante. MICHAEL, ^*ei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Dum Deum ferventer rogamus, ut, quorum ingressui in hanc Synodum benedixit, etiam egressui benedicere dignetur, omnibus et singulis, qui huic Synodo adesse -*e 128 debent, sub poenis arbitrio Nostro reservatis — iuxta canones poena excommunicationis proponenda — veta- mus, ne vestrum quisquam ab hac civitate discedat, an- tequam haec Synodus Nostra de more absoluta ac di- missa sit; sed synodalibus actionibus ac conventibus quibuscumque, qui indicentur, omnes et singulos vos in- teresse iubemus. Si vero cuipiam Synodi Sodalium recedendi neces- sitas obvenerit, praecipimus, ut causam prius Iudicibm excusationum et querelarum deferat iuste resolvendam, salva semper in Nobis remanente appellationis plena po- testate. Datum, testo s. Caietani Coni., die 7. Augusti 1906. ■v~\ Praelectis praelegendis clarissimus Dominus Syno- ditas ad fidei professionem una secum emittendam in- vitavit, ita tamen, ut postrema verba: Ego N. N. ille so- lus, Synoditae vero trini ac trini, initium Evangelii s. Ioannis manu dextera tangentes, clara voce et genibus flexis proferrent et textum s. Evangelii oscularentur. Denique illustrissimus sacrorum Praestes annuit, ut Promotores Synodi pro decreto de approbatis examina- toribus promovendorum ad beneficia curata publicando instarent. Quum omnes sacerdotes, a celsissimo Ordinario in prima Congregatione generali Synoditis ad hoc munus approbandi aut reprobandi 1 oblati, horum suffragia e re- latione diribitorum scrutinii (Secretarii et Notarii) acce- pissent, ipse quoque eos publicavit, approbavit atque spe- ciali decreto invitavit, ut se čoram ipso sollemni iureiu- rando devincirent et se munere suo sine ulla hominum acceptione fungi velle, palam promitterent. ‘ Schedula, nomina Examinatorum exhibens et tradita Synoditis pro rendis suffragiis, tulit Notam: Si cuius electio no n placet, deleatur littera « (-approbatur), ad eius nomen posita. Si placet, deleatur littera r (-reprobaturj- 129 Publicatio Examinatorum synodalium iam electorum. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Notum facimus omnibus et singulis hic praesenti- bus, in prima Congregatione generali a Synodo sequen- tes viros ecclesiasticos, a Nobis propositos, qua Examina- tores synodales promovendorum ad vacantes ecclesias parochiales electos esse: Plur. rev. Dom. Carolum Hribovšek, » » » Dr. Ioannem Mlakar, » » » losephum Majcen, » » » Bartholomaeum Voh, » » » Martinum Matek, » » » Franciscum Moravec, » » » Franciscum Ogradi, Adm. » » Franciscum Dovnik, » » » Dr. Franciscum Feuš, » > » Simonem Gaberc, » » » Dr. Leopoldum Gregorec, » » P. Callistum Heric, » Dom. Franciscum Kovačič, » » » Dr. Antonium Suhač, » » » Antonium Šlander, » » » losephum Zidanšek. Datum, in festo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. Decretum a Pprobationis electorum Examinatorum synodalium. MICHAEL, ^ ei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus, Iuxta sacrosancti Concilii Tridentini ordinationem V s ess. XXIV. cap. 18. de reformatione), quae eligendos 9 130 in Synodo dioecesana praescribit viros prudentia et doc- trina eminentes ad munus exercendum Examinatorum, a Nobis propositos et a Synoditis delectos Examinatores promovendorum ad beneficia curata, quorum nomina vobis in prima Congregatione generali nunciata et modo renun- 'ciata sunt, Nos auctoritate Nostra episcopali ratificamus simulque eis mandarnus, ut coram Nobis ad sancta Dei Evangelia iurent, se quaeumque humana affectione post- posita fideliter munus executuros esse. Datum, festo s. Caietani Coni., die 7. Augusti 1906, Formula iuramenti pro Examinatoribus synodalibus. Ego N. N. promitto, spondeo ac iuro, me Examina- toris synodalis promovendorum ad beneficia curata offi- cium, quantum in me est, iuxta sacrorum canonum praecepta et omni affectione humana postposita sincere executurum esse. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia! Tandem celsissimus Princeps duas constitutiones, quae pro temporum conditione aliis, licet magna atten- tione dignis, magis urgerent, promulgandas mandavit, scilicet de nova scholarum et instructionis ordinatione (edita die 29. Septbr. 1905 R. G. BI. Nr. 159) eiusque ad cate- chistas relatione; porro de catechistarum officio. Utraque cum applausu Synodalium excepta et ab illustrissimo Do¬ mino approbatione digna declarata est. Postremo quum Sessio plus quatuor horas iam con; sumpsisset, Promotores Synodi ad proximam Synodi Sessionem sollemnem indicendam institerunt. Quae spe; ciali decreto ad proximam diem i. e. octavam Augusti, feriam scilicet quartam, hora septima matutina deter- minata est. 131 -sse Decretum indictionis secundae Sessionis sollemnis. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Decernimus et indicimus, Sessionem sequentem eamque secundam fore crastina die, quae erit 8. mensis currentis. Quum ea ipsa die festum s. Cyriaci, qui qua dia- conus Romae et in regno Persarum atque iterum Romae multa pr o fide catholica propaganda laboravit et per- pessus demumque cum sociis sanctis Largo et Smaragdo aliisque viginti securi percussus est, celebretur, exultemus et laetemur in Domino, confidenter instantes, ut suffragante glorioso hoc diacono et martyre cum suis sanctis sociis, actiones nostras adiuvare dignelur, ut quemadmodum de telici gaudemus initio, de futuro quoque iubilemus progressu. Sectemur fidem, imitemur constantiam sanctorum Martyrum, ut, etsi martyrio eis pares esse non possimus, tamen dimicare et vincere possimus hostem, ut parta victoria cum eisdem sanctis in regnis coelestibus trium- phemus! Datum, in festo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. Sub finem clarissimus Synodi Iudex Synoditis sollemnem benedictionem impertivit et recessu per navem sacelli synodalis ordinato, Clerum synodalem in ianua ecclesiae dimisit ac curru ad suas aedes recessit. Marburgi, a. d. VII. Idus Augustanas 1906. Dr. Ioannes Mlakar. Notarius Synodi. Dr - Franciscus Kruljc, Testis vocatus. Dr. Mathias Slavič. Testis vocatus. 9 * Secunda Congregatio generalis, die 7. Augusti 1906 in sacello s. Aloysii celebrata. hanc Congregationem, ut ad reliquas Congre- gationes generales, Synodales saeculares in veste talari cum birreto, regulares in consuetis sui ordinis vestimentis hora constituta apparuerunt, et quum excellentissimus Synodi Praeses hora quarta pomeridiana advenisset, Vesperas cum Gompletorio alterna- tim recitaverunt. Hoc penso canonico absoluto, actio synodalis precibus, pro ea solvendis, inaugurata e.st me- ditatione de necessaria et salutari sacerdotis poenitentia. Director enim exercitiorum spiritualium, quae cum Syn- odo iungi solent, benedictionem ab Episcopo enixe petiit, ut sua verba, licet simpliciorem formam prae se ferrent, uberes in Synoditarum animis fructus haberent, et quod ipse sua meditatione vix speravit, de facto assecutus est, quum eius monita, ut simplicia, ita gravia, eorum qui audirent, corda manifesto pietatis affectu tangerent. Post hanc meditationem reverendissimus Ordinarius Examinatores ordinandorum iureiurando adstrinxit, ut šibi semper, quantum ad eos spectaret, ad sacros ordines suscipiendos dignos alumnos proponere studerent. Formula iurisiurandi ab Examinatoribus ordinandorum praestandi. Ego N. N. promitto, spondeo et iuro, me Examinatoris ordinandorum officium, quod suscepi, quantum in me est, fideliter et sincere iuxta decretum Tridentinum, sessione XXIII. capite 7. de reformatione emissum, executurum esse. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia! Quo facto celsissimus Praesul annunciavit. se ab augustissimo Imperatore et ab eminentissimo Metropolita telegrammata accepisse, eaque cum Synoditis communi- čare velle. Haec sic sonant: 1B3 Responsum Suae caes. ac reg. Maiestatis Francisci Iosephi I. An Se. Exzellenz Dr. Michael Napotnik, Furstbischof von Lavant. Marburg. Eisenerzhof, am 7./8. 1906 um 2 Uhr 15 M. Nachmittag. Se. k. u. k. Apost. Majestat sprechen Eurer Exzellenz und der auf der V. Synode versammelten Diozesangeist- lichkeit fiir die zum Ausdrucke gebrachten loyalen Gefiihle a. h. seinen Dank aus. Kabinetskanzlei Sr. k. u. k. Apost. Majestat. Responsum eminentissimi Domini Ioannis Cardinalis Katschthaler. Excellentissimo Principi-Episcopo Napotnik. Marburg. Salzburg, am 7./8. 1906 um 2 Uhr 50 M. Mittag. Celsitudini Tuae et Clero pro piis votis et commu- nionis generalis oblatione laetus gratias referens omnibus- que benedicens copiosissimam Dei gratiam et Immacu- latae Virginis protectionem Synodo adprecor. Ioannes Cardinalis. Haec quum praelecta essent, reverendissimus Praestes amiciter Synoditas invitavit, ut secum pro augustissimo jrnperatore et eminentissimo Cardinali-Metropolita ad beum 0. M. preces funderent, quod magna cum pietate actum est, persolvendo Pater, Ave, Gloria cum relativis ' es ponsorio et Versieulo et Oratione. Promotores Synodi ad Synodi celsissimum Praesi- institerunt, ut Procuratores Cleri, si quae desideria 134 ~*e proferre vellent, ea proponere possent. Quod quum cel- sissimus Dominus annuisset, illi pronunciaverunt, nulla se a Synoditis desideria, in Synodo pertractanda, acce- pisse. Ideo illustrissimus Synodi Praeses invitavit relatorem de bonorum diariorum utilitate et necessitate, ut, quae in hac materia proferre vedet, Synoditis patefaceret, quippe quum de re, hoc tempore quam maxime urgente, ageretur. Haec eius relatio, longa quidem, sed instructiva, effecit, quod ipse non speravit, ut eelsissimus Ordinarius Clero suo ideam discutiendam proponeret, e qua the- s a ur us liberis eorum doniš conflaretur, unde bona eaque catholica folia et libri, christiano populo destinati, ederentur ac sustentarentur. Huius thesauri fundatnenta iacta sunt et nos, qui haec scribimus, speramus tore, ut in dies augeatur et in dioecesi nostra eis foliis, quae modo eduntur et adiu- mento indigent, auxilium afferat, sine quo certe minus prolutura vel torte peritura esse videntur. Reverendissimus Praesul, quum tempus ad alias constitutiones promulgandas deesset, Clerum de Iudicibus in partibus instruxit et quos huic officio obeundo desti- naret, speciali decreto proposuit. Decretum de iudicibus Synodi in partibus. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Sancta Synodus Tridentina sessione XXV. cap. 10. statuit, in singulis Synodis aliquot personas, quae qualitates habeant iuxta constitutionem Bonifacii VlH- Statutum et alioquin ad id aptas designari, ut praeter Ordinarios locorum eis etiam posthac causae ecclesiasti- cae ac spirituales et ad forum ecclesiasticum pertinentes, in partibus delegandae committantur. Si aliquem interim ex designatis mori contigerit, substituat Ordinarius loči cum consilio Capituli alium m eius locum usque ad futuram Synodum, ita ut habeat ■ 135 unaquaeque dioecesis quatuor saltem aut etiam plures probatas personas ac qualificatas, quibus huiusmodi cau- sae a quolibet Legato vel Nuntio atque etiam a Sede apostolica committantur: alioquin post designationem factam, quam statim Episcopi ad Summum Romanum Pontificem transmittant, delegationes quaecumque aliorum iudicum aliis, quamvis factae, subreptitiae censeantur. Memoriae dignum est, Summum Pontificem Gregori- um XV. in gratiam Regularium statuisse et decrevisse, ut iudices Conservatores ex Iudicibus synodalibus eligantur, nominentur et deputentur. Ut igitur praedictum decretum Tridentinum exequa- mur, eligimus, proponimus et electos proclamamus hos iurisconsultos, quibus causae delegentur iudicandae, doneč altera Synodus habeatur: Plur. rev. Dom, Carolum Hribovšek, Decanum Capituli cathedralis, » » Dr. Ioannem Mlakar, Canoni- cum sen., » » » Martinum Matek, Doctorem romanum in iure canonico, Adm. » » Dr. Leopoldum Gregorec, * » Dr. Iosephum Hohnjec, * » » Dr. Antonium Suhač. Ut autem demandando fors officio se paratissimos esse palam faciant, electi et praesentes fidelitatem suam ■uramento in manus Nostras emittendo contestentur. Datum, in festo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. ttem decretum Lectorem Synodi celsissimus Praesul Promulgare iussit, quo usque ad futuram Synodum de- c aran tur membra Iudicii ecclesiastici dioecesani. Iudicium ecclesiasticum dioecesanum. oj. Decretum constituto Tribunali ecclesiastico dioecesano pro Cr °rum canonum auctoritate et ecclesiastica disci¬ plina servanda. 136 MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Secundum varia sanctae Synodi Tridentinae decreta in dioecesi constituendum est ludicium ecclesiasticum pro sacrorum canonum auctoritate et ecclesiastica disciplina tuenda et firmanda. Salutaribus hisce decretis obtem- perantes et insimul respicientes Instructionem sacrae Con- gregationis Episcoporum et Regularium pro ecclesiasticis curiis guoad modum procedendi oeconomice vn causis disci- phnaribus et crimincdibus de die 11. Junii 1880: notum facimus omnibus, Nos tale Iudicium ecclesiasticum dioe- cesanum pro causis Cleri contentiosis et criminalibus con- stituisse, et morum probitate ac iuris scientia insignes viros huius Iudicii consiliarios hac in Synodo elegisse. Constituti et in Synodo promulgati assessores Iudicii dioecesani sunt: Praeses: Plur. rev. Dom. Garolus Hribovšek. Substitutus eius\ Plur. rev. Dom. Iosephus Majcen. Consiliarii: » » » Franciscus Ogradi, Adm. » » Iosephus Gižek, » » » Franciscus Dovnik, » » » Simon Gaberc, » » » Iosephus Jurčič, » > » Antonius Ribar, » » » Iosephus Tombah. Procurator (officialis) fiscalis : Plur. rev. Dom. Dr. Ioannes Mlakar. Advocatus (reorum) fiscalis: Plur. rev. Dom. Martinus Matek. Secretarius: Rev. Dom. Dr. Ioannes Tomažič. Ut autem praenominati Officiales munere suo legi' time et sollemniter devinciantur, invitamus hic praesentes et mandamus, ut accedant coram Nobis iuramentum prae- stituri. Absentes emittant iuramentum tempore opportuno, aliter munere suo fungi non permittentur. Datum, in iesto s. Caietani Coni, die 7. Augusti 1906- 137 b) Decretum de constituto Tribunali ecclesiastico dioecesano pro causis matrimonialibus. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Ex Instructione pro iudiciis ecclesiasticis imperii austriaci quoad causas matrimoniales (§§ 97—99) Epi- scopus in tractandis causis matrimonialibus utitur Tribunali, quod ex praeside et consiliariis ad minimum quatuor con- stare debet. Hinc constituimus proprium Tribunal eccle- siasticum dioecesanum ad causas matrimoniales tractandas, cuius membra nominati sunt sequentes viri debitis dotibus praediti: Praeses: Plur. rev. Dom. Bartholomaeus Voh. Vices eius gerens : Plur. rev. Dom. Franciscus Moravec. Consiliarii : Adm. rev. Dom. Adamus Grušovnik, » » P. Callistus Heric, » » Dom. Franciscus Hirti, » » Dr. Iosephus Hohnjec, » » » Rudolphus Janežič, » » » Iosephus Zidanšek. Procurator fiscalis : Plur. rev. Dom. Dr. loannes Mlakar. Defensor matrimonii et projessionis religiosae: Rev. bom. Antonius Jerovšek, Doctor romanus in iure canonico. Secretarius : Rev. Dom. Dr. loannes Tomažič. Commissarii: in causis matrimonialibus per dioe- cesim delegantur omnes Dečani. Ut autem praesignati Officiales munere suo debite ^ Un gi possint, invitamus praesentes et imperamus, ut ■uramentum praestent coram Nobis. Datum, in festo s. Gaietani Conf., die 7. Augusti 1906. Denique iussu celsissimi Principis decernuntur Cen- ' S0res Ubrorum, typis edendorum: -*• 138 #r Decretum de Censoribus librorum imprimendorum. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. In fundamentali constitutione apostolica Officiorum ac munerum, VIII. Kal. Februar. 1896 ab Incarnatione Dominica, decernitur titulo II. cap. 2. num. 38, quod se- quitur: »Curent Episčopi, quorum muneris est, facultatem libros imprimendi concedere, ut eis examinandis spectatae pietatis et doctrinae viros adhibeant, de quorum fide et integritate šibi polliceri queant, nihil eos gratiae daturos, nihil odio, sed omni humano affectu posthabito, Dei dum- taxat gloriam spectaturos et fidelis populi utilitatem.« Allegato prudenti statuto obsecundantes, eligimus in praesenti Synodo subsequentes Censores librorum, puhlico prelo dandorum: Plur. rev. Dom. Bartholomaeum Voh, Rev. » Dr. Iosephum Hohnjec, » » Dr. Ioannem Jančič, » » Franciscum Kovačič, Doctor. Phil. » » Dr. Franciscum Kruljc, » » Dr. Antonium Medved, » » Dr. Mathiam Slavič. Ut autem electi Censores librorum typis edendorum, se in Officio suo obeundo fidem et diligentiam praestituros esse, palam faciant, invitamus nominatos ac praesentes, ut propositum suum iuramento in manus Nostras emit- tendo attestentur. Datum, in festo s. Caietani Oonf., die 7. Augusti 1906. Hi omnes iusiurandum in puhlica Sessione, die 8. Augusti 1906 hora 7. celebranda, sigillatim prae- stabunt. Ad instantiam Promotorum Synodi decretum de ojficio defunctorum Episcoporum et sacerdotum, celsissi- mo Ordinario annuente, sequenti die persolvendo Lector Synodi promulgavit. 139 -¥b Decretum de officio mortuorum. Edicimus, crastina die 8. Augusti hora septima exe- quias sollemnes celebrari pro animabus omnium Episco- porum et sacerdotum Lavantinorum, praesertim pro eis, qui post ultimam Synodum pie in Domino obierunt — numerantur triginta quatuor — e quibus dnodecim Synodo anno 1903 habitae interfuerunt. Missam Requiem cantabit Plur. rev. Dom. Carolus Hribovšek et orationem funebrem pronunciabit illustrissi- mus Episcopus. Hostias et preces tibi. Domine, laudis offerimus: tu suscipe pro animabus iilis, quarum hodie memoriam fa- cimus; fac eas, Domine, de morte transire ad vitam, quam olim Abrahae promisisti et semini eius! Lux aeterna luceat eis, Domine, cum sanclis tuis in aeternum, quia pius es! Datum, in festo s. Caietani Conf., die 7. Augusti 1906. Quum hora sexta et dimidia esset. illustrissimus Synodi Praeses cum Synoditis preces post Congregatio- nem generalem solvendas dixit et Congregationi generali finem dedit. Synoditae in silentio discesserunt et celsissi- mus Princeps in episcopales aedes se, curru vectus, contulit. Marburgi, a. d. VII. Idus Augustanas 1906. Dr. Ioannes Mlakar, Notarius Synodi. Dr< Pranciscus Kruljc, Dr. Mathias Slavič, Testis vocatus. Testis vocatus. Altera Sessio sollemnis, die 8. mensis Augusti celebrata. felsissimus Episcopus quum hora septima matu- tina sacellum synodale, cappa ornatus, ingressus esset, ad altare maius in sede, ei praeparata, una cum Sodalibus Tertiam recitavit. Hoc pensum canonicum ex ordine, Synodo praescripto, Missa Requiejn, a Monsig. Carolo Hribovšek celebrata, pro sa- cerdotibns ab ultima Synodo defunctis et universim pro Episcopis et sacerdotibus dioecesis Lavantinae secuta est, absolutionem vero ipse reverendissimus Praesul ad tum- bam, in medio sacello collocatam, dicere dignatus est. Statim initium actionis synodalis precibns, in altera sollerani sive publica Sessione solvendis, factum est et ubi celsissimus Synodi Praeses ad instantiam Promoto- rum Synodi declaravit, se oratione synodali abstinere, quia multa graviaque negotia, in hac Sessione peragenda, differri non possent, Iudices in partibns, Consiliarios Iu- dicii dioecesani atque Tribunalis dioecesani nec non Decanos qua Commissarios delegatos in rebus matri- monialibus ad ius iurandum invitavit et singulos suo quemque munere rite functuros iuramento devinxit. Item iuramentum praestiterunt Censores librorum imprimen- dorum atque novus Capellanus aulicus et Secretarius Princ.-Episc. Consistorii. Formula iuramenti pro Iudicibus in partibus. Ego N. N. promitto, spondeo ac iuro, me Iudicis in partibus officium, quod fors mihi demandari contigerit, quantum in me situm est, fideliter et sincere esse exe- cuturum. 141 Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia I Reverendissimus Synodi Praeses statim litteras, qui- bus Iudices in partibus sanctae Sedi Apostolicae de- ferendi erant, Synoditis praeiegi ordinavit. Beatissime Pater! A die 6. usque ad diem 10. mensis Augusti anni volventis 1906 congregavi in civitate mea residentiali Marburgensi in ecclesia s. Aloysii quintam Synodum dioecesanam. In hoc concilio dioecesano ad decretum sanctae Synodi Tridentinae, in sessione XXV. cap. 10. de reform, editum, designati sunt Iudices, qui vocantur in partibus, quorum nomina tenore dilaudatae ordinationis Triden¬ tinae respectu habito ad constitutionem Bonifacii VIII. Statutum statim ab Episcopo ad Summum Romanum Pontificem deferri debent. Hi iam a me humillime sub- scripto Episcopo Lavantino electi sunt: Carolus Hribovšek, Decanus Capituli cathedralis. Dr. Ioannes Mlakar, Canonicus senior. Martinus Matek, Canonicus, Doctor romanus in iure canonico. Dr. Leopoldus Gregorec, Canonicus ruralis et Vi- carius perpetuus. Dr. Iosephus Hohnjec, Professor sacrae Theologiae. Dr. Antonius Suhač, Parochus et Decanus. Nune vero instanter et instantius peto, quatenus Sanctitas Tua designationem ratam habere et in casibus °bvenientibus causas ecclesiasticas ac spirituales et ad forum ecclesiasticum spectantes praefatis Iudicibus in Partibus delegandas committere dignetur. 1 , 1 Die 24. mensis Decembris 1906 P. T. Dom. Rector instituti ,S. Mana wl Amma “ qua Agens dioecesis Lavantinae litteras de / r *® “^ndit ; Qnoad confirmationem Iudicum in dioeees. Synodo eleeto P O- C.: „advertatur“. * 142 -&■ Ad thronum Sanctitatis Tuae in genua provolutus benedictionem apostolicam supplex rogo Sanctitatis Tuae humillimus, devotissimus et obsequen- tissimus famulus ac filius Marburgi, die 10. f Michael, Augusti 1906. Episcopus Lavantinus. Formula iuramenti a membris Iudicii ecclesiastici pro causis Cleri contentiosis nec non Tribunalis ecclesiastici pro causis matrimonialibus (una cum Decanis qua Commis- sariis delegatis in rebus matrimonialibus) praestandi. Ego N. N. promitto, spondeo et iuro, me officium, quod suscipio, quantum in me situm est, fideliter et sincere executurum esse. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia! Formula iuramenti pro Revisoribus librorum imprimendoruim Ego N. N. promitto, spondeo et iuro, me officium demandatum iuxta constitutionem apostolicam rum ac munerum de prohibitione et censura librorum, quantum in me situm est, integre esse executurum. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia! Iuramentum. Ego presbyter Ioannes Tomažič, Doctor s. Theolo- giae, promitto, spondeo ac iuro, me officium, quod ceu Principalis-Episcopalis Capellanus aulicus et Secretarius Consistorialis suscepi, quantum in me situm est, fideliter 143 el sincere esse executuram secretamque, quod mihi in hoc munere incumbit, conscientiose servaturum. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia! Marburgi, die 8. Augusti 1906. Quum responsum ab apostolica Sede ad homagium, in prima Congregatione generali via telegraphica trans- missum, eadem via reverendissimus Ordinarius accepisset, id Synoditis patefieri imperavit. Responsum Suae Sanctitatis Pii PP. X. Mgr. Napotnik, Vescovo di Lavant. Marburg. Styria. Roma, 7./8. 1906 um 4 Uhr 30 M. Nachmittag. Gratias ex corde plurimas Tibi et sacerdotibus una Tecum in Synodo coactis beatissimus Pater persolvit votaque vicissim laetissima vobis offerens Apostolicam benedictionem peramanter impertit. Card. Merry del Val. Glementissimo responso praelecto, reverendissimus Or¬ dinarius Synoditas invitavit, ut pro gratiarum actione atque intemerata Summi Pontificis prosperitate secum Pater, Ave et Orationem »Deus, omnium« devote recitarent. Hic opportuna occasio data est constitutionis de Ro¬ mano Pontifice promulgandae atque, qunm theoretica esset, e i alterius adiungendae, de oholo scilicet sive denano s. Petri, ut theoriae praxis inniteretur et praxi theoria effi- cax redderetur. Utraque cum laude a Synodo excepta et probata est. Similiter constitutio de practica sociali operatione sa- eerdotis rem attigit, quam Synodum praeterire non licuit, ^uippe quae alte in ministerium sacerdotis, praesertim a nimarum pastoris, catholici ingrederetur. Qui consilia, ' n c °nstitutione proposita, šibi propria fecerit, laetos fruc- tus ^ locis potissimum, in quibus fabricae sitae sunt, in sua area metet. 144 -*• Constitutio denique de cantu ecclesiastico respedu ad sacerdotem ipsum habito, bene disposita et sanis regulis referta, Synoditis quam maxime placuit et ideo celsissi- mus Princeps ei adnecti imperavit decretum de societate pro invigilanda mušica sacra atque nomina eorum, quos in ea operari cuperet, annuncianda mandavit. Haec tamen, ait, suo demum tempore publicanda esse, ne quis invitus forsan societati addiceretur, quum plerique sacerdotes et omnes viri laici in Synodo non interessent. Decretum de constituta Societate pro pervigilanda mušica sacra. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopns Lavantinus. Summus Pontifex Pius X. celebri Motu proprio 1 de die 22. Novembris 1908 sat amplam instructionem de sacris musicis instaurandis publici inris fecit, in qua etiam praecipua arroganda media ostendit, quibus in studio, in elucubratione, in ecclestiasticae musices exe- cutione utendum est ad optatum finem assequendum. Capite VIII. num. 24 praelaudati documenti pontificii profertur, quod sequitur: »Quae statuimus, ut rite ser- ventur, Episcopi in propria dioecesi instituant Societatern virorum sacrae musicae expertium, qui, ut aptius Episco- po videatur, pervigilandi mušicam, quae in ecclesiis cani- tur, munus habeant. Curent insuper, ut mušica optima sit, cantorum aequa viribus et semper optime canatur.« Iuxta hoc praescriptum constituimus Societatern vi¬ rorum sacrae musices expertium, quorum ope in omni; bus ecclesiis, in quibus adiumentum cuiusdam collegn cantorum in sollemni cultu divinu adhibetur, praescrip- tionum observantia urgeatur. 1 Ecclesiae Lavantinae Synodus dioeeesana anno 1903 coadunata. ^ ar ' burgi, 1904. Pag. 579—587. — 1 2 Op. cit. pag 586. cap. VIII. num. 24. -#• 145 Societatem componentes sunt: Praeses: Plur. rev. Dom. Iosephus Majcen. Vices ems gerentes: Ven. Dom. Franciscus Trop, » » Franciscus Špindler. Membra ex numero sacerdotum: Ven. Dom. Aloysius Čižek, Adm. rev. » Iosephus Čižek, » » » Franciscus Dovnik, » » Dr. Ioannes Jančič, Ven. » Antonius Jehart, capellanus ad s. Georgium prope Rifnik, Rev. » Antonius Kolar, » P. Valerianus Landergott, O. S. Fr., Regens Chori eccl. paroch. B.M.V. Marburgi, » Dom. Franciscus Lukman, » » Ioannes Markošek, » » Iosephus Mešiček, » » Ioannes Pajtler, * » Stephanus Pivec, » » Paulus Rath, * » » Antonius Ribar, » » Dr. Mathias Slavič, * » Dr. Iosephus Somrek, * » Matthaeus Štrakl, » » Carolus Tribnik. Sodi ex laicis: Honorandus Dom. Rudolphus Wagner, Honorandus Dom. Emericus Beran et * » Henricus Druzovič, magistri musicae in c. r. paedagogio Marburgi, » Carolus Bervar, organista Celeiae, » Iosephus Bervar, choralista Marburgi, » Theodorus Drolc, organista ad s. Geor¬ gii sub Tabor, » Felix Stegnar, magister scholarum in c. r. publ. carceribus Marburgi, » Silvester Šentjurc, organista ad ss. Petri et Pauli Petovii. ip 146 -*e Societatis pensum erit, dubia enodare, perplexitates insurgentes propulsare, normas circumstantiis locorum accomodatas suggerere. Societati porrigendae sunt musicales compositiones, ut referat de earum convenientia ob conformitatem ad characterem musices ecclesiasticae. Organi modulatores admonebit commissio, ut dignas producant melodias vel praeludia vel interludia. Societas Jiaec episcopalis pro viribus sedulam operam dabit instaurationi seu reformationi organorum, item re- staurationi cantus Gregoriani in psalmodiis, in executione cantuum communium, psalmorum et hymnorum melodia. lila repertorium musices poliphonicae in sua sede asservabit, exposcentibus viris ecclesiasticis commen- dandum. Datum, in festo ss. Cyriaci et Sociorum, die 8. Au- gusti 1906. Demum quum Sessio per quatuor horas Synodales detineret, Promotores Synodi institerunt, ut decretum de ultima Sessione sollemni, feria YI. celebranda, publicare- tur, et ubi reverendissimus Svnodi Praeses annuit, hoc decretum per Lectorem Synodi praelectum est. Decretum indictionis tertiae et ultimae Sessionis sollemnis. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus In nomine Domini sancimus et indicimus, proxim aIlfl eamque tertiam et postremam huius Synodi Sessione^ 1 sollemnem et puhlicam celebratum iri feria sexta, * 153 deretur. Huic petitioni reverendissimus Antistes annuit et constitutiones de propugnaculo sanctae matris Ecclesiae et de clientella sacerdotum malitiose accusatorum, de sustenta- tione organistarum, deque universali atgue aeguali directe et ocenite in comitia eligendi iure promulgari iussit. Omnes et singulas Synoditae gratulantes exceperunt et suas etiam animadversiones protulerunt, id quod illustrissimus Do- minus minime aegre tulit, sed ad eas proferendas Syn- oditas excitavit, ne eis libertas, in Synodo quoque ad- missa, ullo modo minueretur. Denique quum plures Synoditae ad confessionem sacramentalem aut faciendam aut excipiendam necessario otio indigerent, celsissimus Episcopus Congregationis finem fecit atque precibus, in fine actionum synodalium dicen- dis, pro more absolutis, a Capitulo cathedrali comitatus, in valvis sacelli synodalis aqua lustrali se aspersit, domum curru reversurus. Synoditae in silentio discesserunt. Marburgi, a. d. V. Idus Augustanas 1906. Dr. Ioannes Mlakar, Notarius Synodi. br. Franciscus Kruljc, Dr. Mathias Slavič. Testis vocatus. Testis vocatus. Quinta eaque ultima Congregatio generalis, die 9. Augusti 1906 hora 4. pomeridiana coacta. |x ordine, qui in norma et methodo agendorum in Svnodo dioecesana praescriptus erat, haec Congregatio ultima erat et praecise hora sep- tima, celsissimi Episcopi praesidio, suum ini- tium et finem habuit. Etenim Vesperis cum Completorio devote recitatis, preces ante actionem synodalem dictae sunt. Statim quum reverendissimus Praesul ambonem ascendisset, Promotores Synodi rogaverunt, ut materia, in Synodo tractanda, proponeretur et si fieri posset, ad finem usque deduceretur. Excellentissimus Princeps eis quidem annuit, sed omnes brevi temporis spatio vix ac ne vix quidem eo, quod multae et graves praeparatae essent, promulgari posse, non sine dolore edixit. Itaque constitutio de uni- jormitate campanarum in tota dioecesi puhandarum promul¬ gari non potuit, quum Relator, infirmitate pressus, eam proponere et si opus esset, defendere non valeret. Eius loco ipse Synodi Praeses constitutionem de puhlica sacer- dotum vita Synoditis praelegit et in ea normas, ut e sin- cero corde profectas, ita paterno amore sacerdotum re- fertas, considerandas et, quod plus valeret, iugi exercitio servandas tradidit. Constitutio deinde, cui de cura iuvenum militiae ad- scriptorum inscribitur, promulgata est et aureas regulas assignat, quas si animarum pastores cum discretione se- quantur, uberes fructus spirituales ferre poterit. Unde cel- sissimus Ordinarius cum ardore animarum curiones ad- hortatus est, ne eas umquam negligerent, sed quantum fieii posset, accurate et ex amore iuvenum eorumfi 11 ® familiarum cum ecclesiastica quadam celebritate sollertes exequerentur. 155 Quum tempus, ut aliae certe graves et pro ratione temporum acutae constitutiones, licet praeparatae essent, praelegerentur, uti suo tempore typis publicabuntur, non permitteret, unam tamen, de validitate Constitutionum syn- odalium, reverendissimus Princeps in hac Congregatione promulgandam esse declaravit et ubi eius rationem fa- cundis verbis exposuit, Lectorem Synodi eam praelegere iussit. Speciali denique decreto Congregationem de con- stitutionibus sgnodalibus custodiendis et interpretandis constituit. Decretum de instituta Congregatione pro custodiendis et vin- dicandis Constitutionibus synodalibus, MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Omnia, quae in Synodis hucusque celebratis pro- posuimus, mandavimus, decrevimus aut quocumque modo disposuimus, diligenter debent custodiri ac servari. Opti- mae leges absque utilitate sunt, si non rite observentur. Et parurn est, iura condere, nisi sint, qui ea executioni demandari taciant. (Pius IV. in Motu proprio »Alias nos« de die 2. Aug. 1564). Hinc instituimus propriam Congregationem utpote custodem et vindicem Constitutionum synodalium. Si du- bia et lites de vero germanoque sensu earum exoriri contigerit, si !ors translationes in quaecumque idiomata Postulentur, decisiones curabit, Nobis duce et auspice. Eem eam consulemus, si quae in statutis synodalibus declaranda, corrigenda, mutanda erunt, prout nimirum rerum adiuncta et personarum circumstantiae ferent. Membra institutae Congregationis sgnodalis sunt. Praejectus: Plur. rev. Dom. Carolus Hribovšek. Substituti eius: Plur. rev. Dom. Dr. Ioannes Mlakai, > P » Martinus Matek. -ae 156 ~*e Gonsiliarii: Secretarii: Plur. rev. Dom. Rev. « » » » » » > Iosephus Majcen, Dr. Iosephus Hohnjec, Franciscus Kovačič, Dr. Antonius Medved, Dr. loannes Tomažič, Dr. Mathias Slavič. Ex praenominatis Commissariis saltem tres congre- gentur, quum aliquod grave negotium huc spectans per- tractandum erit. Datum, infesto ss. AIrae et Sociarum Mm., die 9. Au- gusti 1906. Sub finem ultimae huius Congregationis generalis inter Synodi Socios in piam memoriam distributae sunt sacrae imagines celebratissimi parochi vici Ars, positi in Gallica dioecesi Bellicensi, Ioannis Mariae Bapt. Vianney, nati die 8. mensis Maii 1768 et denati die 4. Augusti 1859, qui a sanctae memoriae Papa Pio IX. die 3. Oc- tobris 1872 venerabilis servus Dei declaratus et a Sanctis- simo Domino nostro Pio X. per Breve »Divinae semper fuit Providentiae« de die 8. Septembris 1904 beatificatus est. 1 Sollemnia beatificationis venerabilis animarum pasto- ris in Basilica Vaticana die 8. Ianuarii 1905 celebrata sunt. 2 Insuper Beatissimus Pater novensilem Beatum Vi- anney decreto sacrae Congregationis rituum de die 12. Aprilis 1905 coelestem Patronum parochorum diti- onis Gallicae eligi et constitui iussit. 3 Firmiter speramus, pastores quoque Lavantinos, beato parocho Vianney de- precatore, ex cultu et imitatione ipsius, uberes pietatis fructus fore percepturos. In parte perpulchrae effigiei aversa leguntur verba: „Lonus pastor animam suam dat pr o ovibus suis. (Ioafl. 1 Analecta ecclesiastica seu romana Collectanea circa TheologiMJjt . Canonicum, Administrationem in Foro contentioso et gratioso, Sacram Ul ^ am, Historiam etc. Itomae, 1905. Fasč. prim. Ianuarius 1905. Pag. /“G-ua ‘‘ Idem, pag. 51 (8. Dimanche Janvier 1905). — 3 Idem, Fasc. qumt. l 1905. Pag. 204 sq. num. III. 157 10, 11). JEece, fidelis servus et prudens, quem čonstituit Dornmus super familiam suam! Recordamini, fratres, Synodi dioecesanae Lavantinae, Marburgi a die 6. usque ad diem 10. Augusti 1906 ce- lebratae! Nr. 3217. Imprimatur. E Curia Nostra Princ.-Episc. Marburgi, die 7. Au¬ gusti 1906. •f* Michael, Princeps-Episcopus. “ His ita expeditis, preces, post actionem Congrega- tionis generalis dicendae, devote persolutae sunt, et Congregationi huic non una de causa memorabili finis datus est. Marburgi, a. d. V. Idus Augustanas 1906. Dr. Ioannes Mlakar, Notarius Synodi. Franciscus Kruljc, Dr. Mathias Slavič, Testis vocatus. Testis vocatus. Tertia eaque ultima Sessio sollemnis, die 10. Augusti 1906 celebrata. n aec Sessio hora sexta matutina celebranda erat, ut eis Synoditis, qui Sessioni ad finem usque interesse, sed quam primum etiam in suam parochiam abire vellent. lacultas in tempore abeundi daretur. ltaque reverendissimus Episcopus, Tertia cum Synodi Clero recitata, Missam de sanctissima Tri- nitate pro gratiarum actione cum plenissima assistentia celebravit 1 et inter eam omnes Synodales sacram com- munionem, alii synodice primam, ultimam forte alii de manu sui clementissimi Ordinarii acceperunt. Communi- cantes sumpserunt ablutionem de vino, ab excellen- tissimo Praestite eis oblato. 1 In Synodo praesente schola Cantorum liaec executa est. Fer. II. In prima Congregatione generali: E. Frey, Veni, Sancte Špiritu', Aug. Leban, Tanturn ergo. Fer. III. P. Piel, Missa in honorem s. Clementis Papae, quattuor vocibus aequalibus concinenda, Introitus et Offertorium et Communio in cantu chorali- Post Graduale recit. Adoro Te devote, cantus choralis harmonizatus. In Sessione sollemni et in Congregationibus sequentilius: Veni, creator Spiriius in cantu chorali. Fer. IV. Eeguiem in d minore seu moli, auctore los. Gruber, quattuor vocibus inaequalibus concinendum. Dies irae choraliter iuxta editionem P.Wagner. In secunda Sessione sollemni: Dr.’Fr. Witt, Veni, creator Spiritus, ct ita etiam fer. V. et VI. Fer. V. Anniversarium Coronationis Pii PP. X. Dr. Fr. Witt, Missa in honorem s. Luciae, quattuor vocibus inaequalibus concinenda, organo, trombis et trombonis comitantibus. — Graduale: Tu es Petrus auctore Michaele Hall® 1 : ad quattuor voces cum organo et tromhis. — Olfertorio recitato: M. Brosig? Laudate Dominum. - E. Schutky, Tanturn ergo. Fer. VI. In Sessione ultima Missa de Ss. Trinitate. Introitus, Communio choraliter. I. Singenberger, Missa in honorem sacratissimi Cordis lesu, #•* quattuor voces viriles. Graduale et Offertorium recitando, dein B. Kothe, lesu, dvlcis memoria, resp. Salve regina e collectione B. Kothe. Post finitam Sessionem sollemnem Te Deum choraliter, modo simpli c ’> e ad bendictionem cum Sanctissimo: Sanctus , Sanctus , Sanctus. 159 ■-*- Illustrissiraus Pater, quum Missae sacrificio finito preces in Pontificali romano pro tertia Sessione Synodi praescriptas cum Synoditis persolvisset, Dr. Leopoldum Gregorec, qui infirmitate correptus, iuramentum Testis synodalis et Iudicis in partibus praestare non potuerat, ad hoc, quum melius haberet, prastandum invitavit. Quod ubi de more factum est, celsissimus Praesul, omissa singulorum, qui Svnodo interesse debuerunt, vocatione, quia praesentes in speciali catalogo nomina sua propria manu inscripserant, finalem allocutionem ad Synodales habuit et magno se gaudio affectum esse, ait, quod plerique omnes suae vocationi obediissent et Synodi actiones cum patientia sustinuissent eisque cum prudentia collaboravissent. Peroratio, in tertia eaque ultima Sessione sollemni, in festo s. Laurentii Levitae et Martyris, die 10. Augusti 1906 habita. Melior est finis orationis. qnam principium. (Eccle. 7, 9). lingua gloriose hoc triduo celebratam Syn- 1 ! Pange lingua bene inceptae optimeque pro- gressae Synodi auspicatum demum exitum! O Re- demptor, sume carmen temet concinentium! Synodus, in testo Transfigurationis D. N. I. Christi, vespere feriae II. huius hebdomae inchoata, finitur ho- dierna die 10. mensis vertentis, qua festum s. Laurentii, gloriosi Ecclesiae romanae Levitae ac Martyris, recolitur. Sapiens veteris Testamenti Ecclesiastes adverti I: Melior es t finis orationis, quam principium. (Eccle. (, 9). Gloria igitur Deo O. M., gratia sacratissimo Cordi es u, honor purissimo Cordi Mariae et laudes Coelicolis P r ° universis beneticiis, Svnodo quintae concessis! •ae 160 Sancta et beata est haec dies, qua corda nostra exultant et jubilant in Domino atque consolatione incre- dibili perfunduntur, quod, degustata sancta conversatione, laborum felix adest finis. Prudentia, experientia et charitate vestra potissimum factum est, ut actiones et deliberationos synodales hoc triduo pietate insigni ac consensione miranda habitae sint. Haec circumstantia praesentiam divini Salvatoris declarat, mihi et vobis sanctae exultationis causam prae- bet atque Christifideles potenter aedificat. Obligor, ut omnibus et singulis Synoditis gratias pro- meritas dicam pro fraterna concordia et ardentissimo zelo fervoreque, quibus hisce diebus mihi astiterunt ac mecum laboraverunt; simul ac pro singulari patientia, qua toleraverunt incommoda vitae quae absentibus a do- micilio suo plerumque ferenda sunt. Peculiares prorsus grates exhibitas volo cunctis Offi- cialibus, nominatim Notario praesentis Synodi, quippe qui portaverunt pondus diei et aestus. (Matth. 20, 12). Debitis gratiis persolutis subiungo gravem petitionem atque instantiam, ut, quae salubriter constituta sunt, a vobis et vestris oviculis fideliter observentur. Statuta synodalia, puhlico prelo data et rite promulgata, apturn subsidium vobis praestabunt cum pro vestra vita sacer- dotali tum pro regendo grege vestro. Tradens igitur vobis hunc decretorum synodaliufli libram, exhortor vos cum vate Baruch: Hic liber man- datorum Dei et lex, quae est in aeternum: omnes, tenent eam, pervenient ad vitam; qui autem derelipuerunt eam, in mortem. (Bar. 4, 1). Re sane vera, disciplina et salus populi Christiani ab observatione legum dependet. Servata lege, moreš po* puli conformes fiunt praeceptis Ecclesiae, laxatis legibus moreš quoque laxantur. Proin observate et dioecesanos observare iacite constitutiones synodales! Canite tuba in Sion et monete, haec decreta Ecclesiae doctrinae et spiritui omnino consona esse ideoque reverenter suscipienda ct 161 sedulo executioni danda. Praesertim vos, admodum reve- rendi Domini Dečani, qui qua vicarii vices Ordinarii geritis et insuper hac in Synodo constituti estis Testes synodales, invigilate et videte, ut lex dioecesana a Clero et a po- pulo tamquam norma vivendi acceptetur et in morem in- ducatur! Cum fortissimo Israelitarum duce losue succla- mate pastoribus et oviculis: Tantum confortamimi et estote solUcit/i, ut custodiatis cuncta, quae scripta sunt in volumine legis.. et non deelinetis ab eis neque ad dexteram neque ad sinistram! (los. 23, 6). Ite nune, meta contacta, in pace et revertimini be- nedicti domum ad greges vestrae vigilantiae ac curae pa¬ storali concreditos! Perseverate inviete in bonis operibus, id quod optimus fructus hornotinae Synodi erit! In labore virtus et vita. Verbi mei fiat fmis, operiš vero vestri initium! Sacra salutatione, qua Svnodum inauguravi, eam concludo cum intentione, ut etiam vestra operatio semper 'ta et incipiat etfmiatur: Laudetur Iesus Christus! In saecula saeculorum! Amen 1 . Hanc paterni amoris et sollertissimae curae tam lidelis populi quam Cleri ditectionis plenam orationem ^Vnoditae gratis animis exceperunt et deinde Promotores S ynodi institerunt, ut quae reverendissimus Praesul Syn- °di Clero patelacere vellet, promulgarentur. Unde decreta fynodo proxirne cogenda et de Synodo concludenda P r °posita sunt. ■ Supra publicati tres sermones synodales m lingua duod" 6 • n ;i Prodierunl; in opusculo, cui titulus: Štirje g°vo rl pr g ^‘lostljivcga gospoda Dr Mihaela Napotnik, kneza m škofa Lavantinskega, ■'tanboru, 1906. Str. 3-26. 11 162 -xe Decretum indictionis Synodi futurae. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus, venerabili Clero et sacratae plebi plurimam dicit salutem et pacem exoptat sempiternam in lesu Christo! Iuxta Tridentinam sanctionem (sess. XXIV. cap. 2. de reform.) Synodus dioecesana quolibet anno celebranda est ab Episcopo. Hinc omnibus et singulis hic prae- sentibus notum facimus et indicimus aliam futuram Synodum habendam anno venturo. Si aliqua digna de causa illam prorogare cogamur, eam Deo dante alio anno opportuno convocare et cele- brare intendimus. Sine dubio celebrabitur nova Synodus anno, legitimam promulgationem Constitutionum Synodi pro- vincialis, Salisburgi a die 24. mensis Septembris curren- tis anni 1906 celebrandae, sequente. Te igitur, clementissime Pater, per Iesum Christum Filium tuum Dominum nostrum supplices rogamus et petimus, ut accepta habeas et benedicas pia haec Nostra vota et inita consilia! Datum, infesto s. Laurentii Mart., die lO.Augusti 1906. Decretum de conclusione Synodi. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus. Actis et absolutis omnibus et singulis, quae Špiritu Sancto suggerente ad Dei gloriam ac fidelium felicitate® promovendam unitis viribus agenda et constituenda viša sunt, debitas Deo, omnium bonorum datori, qui Nos misericorditer adiuvit, grates exhibentes, Synodum dioe- -)£- 163 cesanam Nostram concludendam esse iubemus et con- clusam pronunciamus in nomine Patris et Filii et Spi- ritus Sancti! Amen. Datum, in testo s.Laurentii Mart., die 10. Augusti 1906. Tum Promotor Synodi, P. T. Monsignore Carolus Hribovšek, sic elementissimum ac amantissimum Ordina- rium his verbis, nomine Synodalium, allocutus est: Celsissime ac reverendissime Princeps-Episcope! Praesul dilectissime! Synodus dioecesana, quam pro indefessa pastorali sollicitudine et vigilantia Tua in hac ecclesia s. Aloysii quarto iam coadunasti, divina adiuvante gratia ad op- tatum perducta est finem. Opus revera grande ac labore plenum in Synodo modo finita feliciter perfectum est. Hic enim consulta- bantur ea, quae ad spirituale regimen animarum fidelium pertinent; hic quaestiones practicae discutiebantur, quae boe potissimum tempore agitant animos; hic uniformitas deliberabatur in executione legum iam latarum; hic de abusibus, qui vigent in populo, consilia conferebantur e t opportuna eis adhibenda remedia statuebantur; hic culpas, omissiones et negligentias nostras praeteritas coram Domino deflevimus, emendare vero in posterum deliberavimus. Quis nostrum ignoraret, quam efticax et potens remedium ad augendam, promovendam et stabiliendam ecclesiasticam omnem disciplinam sit Synodus dioecesana! Si vero Synodus nullo non tempore ad finem hunc assequendum plurimum valebat, certo eo maioris ha- benda est momenti nostro hoc tempore, quo tanta gras- satur in populiš peccatorum pestis et colluvies, quo tantum instat fidelibus fidei periculum, quo tantum saevit m Ecclesiam eiusque ministros odium, quo puhlice prae- dicatur defectio a fide catholica, quo proinde operae no- strae sedulae tanta est necessitas! n* 164 Non possum, quin dolente animo meminerim per- versissimae ac vere diabolicae astutiae, qua ineunte hac Synodo dioecesana plagula quaedam obscura, a qua impudentissimo modo defectio a Roma praedicatur, in- vecta est in hanc Svnodum. Finis, quem ii, qui ex adverso sunt, detestabili hac agendi ratione assequi in- tendunt, perspicuus est; ast non assequentur eum, et denuo dico, non assequentur eum, sed potius efficient, ut sacerdotes dioecesani arctiore adhuc vinculo iungantur Paternitati Tuae reverendissimae, tamquam pastori, a Špiritu Sancto posito regere Ecclesiam Dei, ut Te duce simus castrorum acies ordinata (Cant. 6, 3) ad proelianda bella Domini. (I. Regg. 18, 17). Quapropter nos hic cbngregati palam proiitemur. ex intimo corde nos detestari ac aspernari abominabilem istam machinationem, atque renovantes filialem reveren- tiam et obedientiam erga reverendissimam Amplitudinem Tuam, hoc sollemni momento promittimus, spondemus et vovemus, nos omnibus viribus adiaboraturos, ut spiritum Dei bonum, quo repleti ex hac Synodo discedimus, semper in nobis retinentes, etiam fidelibus, curae nostrae pastorali commissis, abunde communicemus. Quum igitur pro fausto ac telici successu Synodi dioecesanae modo dimissae iam Deo, Patri misericordia- rum, sollemnes gratias egerimus, superest, ut et Tibi, celsissime ac reverendissime Princeps-Episcope et aman- tissime Praesul, pro providentissima sollicitudine, qu a Synodum hanc congregasti et direxisti, nec non pro eximia munificentia, quam Synoditis tam liberaliter ex- hibuisti, intimas quas possumus grates deferamus, suppli' citer deprecantes, ut Deus, cuius misericordiae non est numerus et bonitatis intinitus est thesaurus, divitias coe- leshum donorum super Te et super gregem, Tibi con- creditum, copiosissime effundat! Conlirma lioc, Deus, quod operatus es in nobis- (Ps. 67, 29). Salvum tac populum tuum Domine, et benedic hereditati tuae! 165 -t/r- ln pignus exoptatae huius divinae benedictionis Tuam, celsissime ac reverendissime Praesul, benedictio- nem enixe petimus et imploramus. Ad haec verba, ex intimo corde et Oratoris et Synoditarum prolata, excellentissimus Pater et Dominus respondit, se nihil antiquius quam sui Cleri prosperitatem ac fidelis populi salutem aspirare et hoc omnes, qui bo- nae voluntatis essent, per septemdecim annos sui epi- scopalis officii cognoscere potuisse atque, pro quo Deo 0. M. gratias ageret, etiam agnovisse. Unde Synoditas comiter invitavit, ut secum hymnum Te Deum coram Sanctissimo devote recitare vellent. Ubi benedictio data et Sanctissimum repositum est omnes Synodales, ut in praecedentibus Synodis, sacratis- simo Cordi lesu, et in hac etiam purissimo Cordi Mariae se speciali formula (pag. 66—68) dedicaverunt. Mox cel- sissimus Synodi Praeses portas ecclesiae aperiri iussit, ut laici, si qui foris expectarent, ingredi possent ad lu- crandas indulgentias. Lectio Htterarum de die 5. Maii an. 1906, Nr. 17352, quibus indulgentiae plenariae a sanctissimo Patre Pio PP. X. quintae Synodo dioecesanae gratiosissime conce- duntur. Tenor litterarum ad Nos datarum, ut supra pagina 23 et 24. Communicatio plenariarum Indulgentiarum, lingua latina et idiomate vernaculo facta. 1- Attenta facultate, a Sanctissimo in Christo Patre ^ Domino nostro, Domino Pio divina providentia Papa ' n litteris Eminentissimi Domini Raphaelis Cardinalis Mer ry del Val, Status Secretarii, de die 5. Maii 1906, -?«- 166 Nr. 17352, expressa, occasione quintae Synodi dioece- sanae data reverendissimo Domino Michaeli, Dei gratia et miseratione huius sanctae Ecclesiae Lavantinae Anti- stiti: eadem Dominatio sua reverendissima nomine summi Pontificis dat et concedit omnibus hic praesentibus et confessis ac sacra communione refectis Indulgentiam ple- nariam in forma Ecclesiae consueta. Rogate igitur Deum pro felici statu Sanctissimi Do¬ mini nostri Papae Pii X., Dominationis suae reverendis- simae et sanctae matris Ecclesiae! 2. Mit Hinblick auf die vom Heiligen Vater und unseren Herrn Papst Pius, nach gottlichem Ratschlusse dem X., empfangene, im Schreiben Seiner Eminenz des Hochwiirdigsten Herrn Kardinals und Staatssekretars Ra- phael Merry del Val vom 5. Mai 1906, Zl. 17352, be- zeichnete Vollmacht, erteilen und gewahren Seine Fiirst- bischoflichen Gnaden, der Hochwiirdigste Herr Michael, Fiirstbischof von Lavant, im Namen des Heiligen Vaters einen vollkommenen Ablass in der von der Kirche vor- geschriebenen Form allen hier Anwesenden, die ihre Siinden aufrichtig bereut und gebeichtet und die heilige Kommunion wurdig empfangen haben. Detet also zu Gott fiir das Wohlergehen Seiner Heiligkeit des Papstes, Seiner Furstbischoflichen Gnaden, unseres Hochwiirdigsten Oberhirten, und unserer Mutter der heiligen Kirche! 3. Z ozirom na oblast, prejeto od svetega očeta in gospoda našega, papeža Pija, po previdnosti božji X., zaznamenjeno v pismu Njih eminencije kardinala in državnega tajnika Rafaela Merry del Val, z dne 5. maja 1906, štev. 17352, dovolijo in podelijo premilostljivi in prevzvišeni gospod Mihael, knezoškof Lavantinski, v imenu svetega očeta popolni odpustek, po redu od svete Cerkve določenem, vsem tukaj pričujočim, ki so svoje grehe res¬ nično obžalovali, se jih izpovedali in so sveto obhajilo vredno prejeli. Molite torej za blagostanje svetega očeta rimskega -*• 167 -*■ papeža Pija X., našega milostljivega nadpastirja Mihaela in naše matere svete Cerkve! Quum decretum de indulgentiis plenariis, quas Sane- tissimus Dominus noster Pius PP. X. Synoditis concesse- rat, lingua latina promulgatum et in vernaculis explicatum esset, reverendissimus sacrorum Antistes eas in forma praeseripta synodali Clero et praesenti populo impertivit. Deinde decretum de Synodo dimittenda propositum est. Decretum de dimissione Synodi. Ad laudem Dei omnipotentis et beatae Virginis Mariae ac s. Michaelis archangeli Patroni Nostri aliorum- que coelestium Protectorum dioeceseos decernimus Syn- odum dimissam, ac propterea cuique eundnm esse ad proprias ecclesias. Hortamur autem omnes vos, fratres charissimi, ut tales vos praebeatis in ministerio vestro, quales maxime decet sacerdotes dispensatores mysteriorum Dei; illud praecipue, quum redieritis, praestandum erit, ut populus omnis vos ab hac Synodo non mediocrem fructum reportasse intelligat. Id fiet, si novo Spiritus Sancti lumine illustrati, quae magna Synodorum est vis ac virtus, cae- feris in omni opere vestro imposterum praelucere stu- dueritis et in omni parle officii vestri omnem diligentiam adhibueritis. Priusquam vero vos, in Deo dilecti cooperarii in Vlnea Lavantina, remittamus ad novos labores et sudores Perferendos, fides Nostra et vestra nec non filialis amor 1 oster et vester postulant, ut ad Vaticanum montem rnent.es et corda nostra attolamus atque gloriosissimo Pon- 1 lci Pio X. illimitatam obedientiam et illibatam reveren- ! am re novemus et coniuremus. Cum communi Christifi- ' e mm Patre, Pontifice et Pastore inseparate vivere et ei num mori ardenter cupimus. -&r 168 Simili modo expostu!at propriae patriae amor Noster et vester, ut Synodo finita sinceram obedientiam ac piam venerationem denotemus erga caes. et reg. apostolicam Maiestatem, augustissimum Imperatorem nostrum Francis- cum Iosephum I, quem Deus protegat et repleat pace, felicitate et prosperitate indeficiente! Denique sola superest deprecatio Nostra, ut Deus omnipotens et misericors omnia, quae mira mentium concordia consiliorumque sapientia ac laboribus magnis perfecimus, bono faustoque exitu secundum omnium no¬ strum vota honestet! Amen. Fiat! Fiat! Datum, in testo s.Laurentii Mart., die lO.Augusti 1906. Postremo vota recitata Synodi, quae felicem exitum promiserat, felicissimum finem fecerunt. Utinam igitur cunctis, qui huius Synodi decreta fideliter servabunt et qui eidem operam contulerunt, et omnibus praesentibus et absentibus sit pax et gaudium a Deo Patre per Iesum Christum in Špiritu Sancto! Amen. Marburgi, a. d. IV. Idus Augustanas 1906. Dr. loannes Mlakar, Notarius Synodi. Dr. Franciscus Kruljc, Dr. Mathias Slavič, Testis vocatus. Testis vocatus. Pars tertia CONSTITUTIONES SYNODALES. Decretum, quo Constitntiones dioecesanae Synodi Lavantinae, anno 1906 con- citae et factae, sollemniter comprobantur promulganturque. MICHAEL, Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavan- tinus, Solio Pontificio Assistens, Suae caes. ac reg. Apostolicae Maiestatis intimus Consiliarius actualis et sacrae Theologiae Doctor, ad Dei adorationem et gloriam eiusque Ecclesiae exalta* tionem, ad Cleri populique Lavantini salutem Constitu- tiones in dioecesana Synodo, anno Domini 1906 habita, prolatas ac sancitas et deinde typis editas, hisce approba- mus auctoritate Nostra ordinaria easque confirmamus. ratiticamus riteque publicamus eisque cunctos, quos et quatenus tangunt et in futurum tangent, inde a festo ss. Angelorum Custodum seu a die 1. mensis Septembris anno venturo 1907 obligatos esse volumus atque iubemus. Ad exactam salutarium statutorum observationem dioecesanos stimulet et ducat illa divini Salvatoris bea- titudo: Si haec seitis, beati eritis, si feceritis ea! (Ioan. 13, 17). Dabamus in residentia Nostra principali-episcopah Marburgi, in festo s. Laurentii Levitae et Martyris, die 10. Augusti 1906. f Michael, Princeps-Episcopus. Martinus Matek, Dr. Ioannes Mlakar, Doctor romanus in iure canonico, Notarius Svnodi. Secretarius Synodi. Constitutiones synodales. Synodicae constitutiones usitato more dividuntur in iitulos et tituli subdividuntur in capita, quae in opere praeiacente numerantur ut continuatio capitum libri syn- odalis, anno 1904 typis evulgati. Titulus primus. De fide et doctrina catholica. uxta sanctum Concilium Tridentinum (sess. VI. cap. 8) fides est humanae salutis initium, fun- damentum et radix omnis iustificationis, sine qua impossibile est placere Deo (Hebr. 11, 6) et ad liliorurii eius consortium pervenire. Fidei professionem necessariam esse clare Christi verba evincunt : Omnis, qui confitebitur me eoram- homi- nibus, confitebor et ego eum eoram Patre meo, qui m coelis zst. Qui autem negaverit me eoram homimbus, negabo et ego eum eoram Patre meo, qui in coelis est. (Matth. 10, 32. 33). Qui me erubuerit et meos sermones, hunc filius hommis erubescet, quum venerit in maiestate sua et Patris et sanc- torum Angelorum. (Luc. 9, 26). Fidei ergo, quae est humanae salutis exordium, bo- n orum operum fundamentum et origo virtutum, primas n °strae sollicitudinis esse partes intendamus. Primordia Constitutionum synodalium constituant res, quae ad tidem eatholicam conservandam, profitendam ac validius P ro Pugnandam maxime spectant. Qui non credit, tam 'udicatus est. (Ioan. 3, 18). Vigilate et state in fide! Gor. 16, 18). 172 Caput CVI. De sancta Ecclesia catholica. jlenus humanum per christianismum religiose et moraliter, spiritualiter et socialiter regeneralum reformatumque est. Quis vero hanc christianismi arborem, quae altissimis defixa est in societate humana radicibus quaeque tot et tales et tantos in hominibus protulit fructus supernaturales, mundo insevit, ut ramos suos extenderet super universam faciem terrae atque omnes nationes habitarent sub tegmine eius ac tutela? Hoc sancta Ecclesia catholica fecit. Christus Iesus vixit, docuit, operatus est, passus mortuusque est in ignobili terrae regione, quae abdita subprovincia erat imperii romani. Affirmavit vero, se esse viam, veritatem et vitam pro omnibus hominibus seque, quum exaltatus esset, totum mundum ad se esse tractu- rum et Evangelium suum praedicatum iri usque ad ul- timum terrae. Sed genus humanum totusque mundus extra Palae- stinam penitus ignorabat salutem, quam Dei Filius intulit mundo, ideoque postquain Christus sublatus a terra est, opus eius quoque sublatum esset, nisi Dominus aliud medium providisset. Unde »Pastor aeternus et Episcopus animarum nostrarum, ut salutiferum redemptionis opus perenne redderet, sanctam aedificare Ecclesiam decrevit, in qua veluti in domo Dei viventis fideles omnes unius iidei et charitatis vinculo continerentur. »* Ecclesiam igitur profitemur esse Christum per sae- cula ad finem usque eorum in mundo vivere, docere, operari pergentem et sine illa neque Christum nequ e christianismum dari in mundo. Exinde finem Ecclesia® esse sequilur nihil aliud, nisi continuare opus Christi Salvatoris. Dei Filius namque homo factus est, ut verita- tem hominibus praedicaret eosque redimeret a peccatis Concilii Vaticani Constit. Pastor aeternus. (Sess. IY. Constit. de Ecclcsj* Cnristi. Denzinger-Stahl, Encliiridion. Wirceburgi. 1906. Edit. IX. num. 16® 7 '* -#r 178 -#r ac sanctificaret et tamquam bonus pastor oves suas pa- sceret atque regeret. Similiter et Ecclesia instituta est pro omnibus hominibus, quos, veritatem a Christo revelatam fideliter custodiendo et annunciando atque exponendo, gratias, quas Christus Redemptor meruit, hominibus com- municando, praecepta Christi exercendo, ducat ac dirigat in via salutis aeternae. Christus elegit e discipulis suis duodecim, quos apo- stolos i. e. legatos vocavit quibusque demandavit pote- stalem ac munus doctrinam suam conservandi et propa¬ gandi. Data est miki, dixit ad eos in monte Galilaeae, omnis potestas in coelo et in terra. Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sandi, docentes eos servare omnia, quaecumque mandavi vobis. (Matth. 28. 18. 19). Quod apostolorum magisterium praerogativa injallibihtatis in tradenda Christi doctrina insignitum est. Hanc ob causam Christus aposto- lis tum promisit tum misit Spiritum Sanctum i. e. auxi- lium quoddam supernaturale, quo collustrarentur ad om- nem Christi doctrinam cognoscendam nec non docendam. Ego rogabo Patrem et alium Paraclitum dabit vobis, ut hianeat vobiscum in aeternum, Spiritum ventatis ... Para- ditus autern Spiritus Sanctus, quem mittet Pater m nomine m, eo, Ule vos doeebit omnia et suggeret vobis omnia, quae- cumgue dixero vobis. (Toan. 14, ib. 17. 26). Christus Dominus contulit apostolis potestatem sacer- Ptu vel ordinis seu potestatem homines sanctificandi P er ritus religiosos, a Christo institutos. Nam in ultima c oena eis auctoritative imperavit: Hoc jacite in meam commemorationem (Luc. 22,19); post resurrectionem suam If r ? a Pparens apostolis insufflavit et dixit eis: Accipite ' pintum Sanctum: quorum remisentis peccaia, remittuntur r ' ls ' guorum retinueritis, retenta sunt. (Ioan. 20, 22, 23). Henique Christus apostolorum collegio contulit po- testatem regendi Ecclesiam , i. e. potestatem legislativam, 'udicialem, coactivam. Etenim Dominus loquens de ho- rtl ’ ne ) qui alterum offendit et reconciliari renuit, ait. •-#- 174 Bic Ecclesiae: si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Amen dico vobis: Quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in eoelo: et guae- cumgue solveritis super terram, erunt soluta et in coelo. (Matth. 18, 17. 18). Et: Qui vos audit, me audit, qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum, gui misit me. (Luc. 10, 16). In collegio apostolorum Christus Petro primatum iurisdictionis in universam Ecclesiam promisit et post resurrectionem suam revera contulit. Eo ipso autem, quod instituit collegium aposlolicum sub Petro duce ac prin¬ cipe ad homines docendos, sanctificandos, regendos, di- cendus est Gliristus Dominus auctor societatis religiosae et super natur alis, guam appellavit regnum suum vel Eccle- siam, suam. Hanc Ecclesiam Iesus Salvator non solum tem- pore apostolorum, sed ad -finem usque saecidi permansu- ram esse voluit. Dixit enim ad apostolos, quos misit ad docendos, sanctificandos, regendos omnes homines om- nesque gentes, quod utique apostoli non potuerunt prae- stare in persona sua, sed per successores suos: Ego vobiseum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. (Matth. 28, 20). Quum haec omnia nobis in confesso sint, prae oculis habentes verbum Domini: Qui crediderit et baptizatus Juemt, salvus ent: gui vero non crediderit, condemnabitur (Marc. 10, 16), et illud apostoli: Sine fide impossibile ost placere Deo (Hebr. 11, 6), dočemus lioc tam absolute ne- cessarium praeceptum fidei impleri tantummodo posse illa Ecclesia, guam Christus instituit et guam manifesta institutionis suae notis instruxit guaegue proin ab otnnibns Jacile cognosci potest, Id quod adaequate exprimit Con- cilium Vaticanum his verbis: »Ut officio veram fidem amplectendi, in eaque con- stanter perseverandi satisfacere possemus, Deus per Filiu® suum Unigenitum Ecclesiam instituit, suaeque institutionis manifestis notis instruxit, ut ea tamquam custos et ma¬ gistra verbi revelati ab omnibus posset agnosci. A“ 175 solarn enim catholicam Ecclesiam ea pertinent omnia, quae ad evidentem fidei christianae credibilitatem tam multa et tam mira divinitus sunt disposita. Quin etiam Ecclesia per se ipsa, ob suam nempe admirabilem pro- pagationem, eximiam sanctitatem et inexhaustam in omnibus bonis foecunditatem, ob catholicam unitatem, invictamque stabilitatem, magnum quoddam et perpetuum est motivum credibilitatis et divinae suae legationis te- stimonium irrefragabile .« 1 Quum hodie longe lateque grassetur indifferentismus religiosus, quum inter certi generis homines ob rationes politicas resonare non desinat vox procul a Roma, quum illi quoque, qui organisationi operariorum operam navant, maxima ex parte infensi sint Ecclesiae, theoretice quidem dictitantes, religionem esse rem privatam, in praxi vero animos operariorum omnibus mediis ab Ecclesia abalie- nantes, quurn igitur iam in vulgus religiosarum idearum conlusio penetrarit, omnes, qui animarum immortalium gerunt sollicitudinem, monemus atque hortamur, ut saepius sermonem instituant de vera religione fidelesque edoceant de vera Christi Ecclesia, nitentes illo, quod hanc rem concernit, capite nostri catechismi, quo notae verae Ecclesiae clare et complete simulque concinne proponun- tur atque modo ad fidem faciendam apto describunlur . 2 Ecclesia, cuius finis est sanctilicatio animarum, est una, unitate nimirum fidei, auctoritatis et communionis; sdncta in fundatore, in doctrina, in sacramentis, in pos- sessione sanctorum in hac et in alte ra vita; cathohca ra- ^'°ne temporis iugiter duratura, ratione loči per mundum universum propaganda et propagata, ratione personarum, n eminem excludens; apostolica origine, doctrina, successi- ° ne - Hisce verae Christi Ecclesiae notis instructa est Ecclesia Romana, quippe quae ab apostolorum Principibus r „ Sess. III. const. Dei Filius, cap. 3. (Acta et decreta s. Ccnciliorum jecentiorum. Collectio Lacensis. Friburgi Br., 1890. lom. Vil. cob 252^ ^ div- r ' ‘* tteras Nos tras pastorales, die 18. Ianuarii 1893 edi . M ar ;. ? lvina mstitutione Ecclesiae. (Dr. Mihael Napotnik, Pastirski listi. \ Ma ori b 1906. Pag. 144—181). •*- 176 fundata eorumque sanguine irrigata omnium ecclesiarum mater et magistra agnoscitur. 1 Quoniam igitur Ecclesia Christi omnibus hominibus ad salutem consequendam necessaria est, declaramus, neminem posse salvum fieri, qui sciens et volens extra Ecclesiam vivat et moriatur, proindeque pronunciamus cum oecumenico Concilio Lateran. quarto: »Una est fidelium universalis Ecclesia, extra quam nullus omnino salvatur«. 2 Quapropter omnes, quorum Nobis cura et sollicitudo a Deo demandata est, enixe ac impense monemus verbis s. Episcopi et Martyris Cypriani Carthaginensis: »Nemo vos, iratres, errare a Domini viis faciat, nemo vos chri- stianos ab Evangelio Christi rapiat, nemo filios Ecclesiae de Ecclesia tollat. Pereant šibi soli, qui perire vo- luerunt, extra Ecclesiam soli maneant, qui de Ecclesia recesserunt, soli cum Episcopis non sint, qui contra Episcopos rebellarunt«. 3 lili vero, qui ab Ecclesia sese separarunt, si nondura omni animo sensuque religionis carent, ad animos šibi revocent verba s. Augustini Hipponensis contra Dona- tistas schismaticos: »Quid prodest, si Deum confiteris, Deum honoras, ipsum praedicas, filium eius agnoscis, sedentem ad Patris dexteram confiteris, et blasphemas Ecclesiam eius?... Tečete ergo charissimi, tenete omnes unanimiter Deum Patrem et matrem Ecclesiam!* 4 * Divina Ecclesiae catholicae auctoritas haereticis qoi- dem scandalum est, superbis aetatis nostrae philosophis hominibusque litteris tinctis stultitia, veris autem Christi fidelibus Dei sapientia est. Unde Ecclesiam agnosdm^ columnam et firmamentum veritatis (I. Tim. 3, 15), ad quam se conferre debent omnes homines, veram ac so- lidam ab ea fidei doctrinam nacturi, quae ipsos collustret atque ducat et comitetur in huius vitae semita, ne sint 1 Acta et decreta Concilii plenarii Americae latinae. Romae, Pag. 30 et 31. — 8 Cap. Firmiter. (Denzinger-Stabl. Edit. IX. Wirceburgi, '' Pag. 120. — 3 Ep. 43, 5. (S. Thascii Caecilii Cypriani opera omnia. Recensul et commentario critico instrnxit Guilelmus Hartel. Vindobonae, 1871. PaR- u ' pag. 594 sq). — 4 In Ps. 88. sermo 2, num. 14. -w- 177 •*- parvuli fluctuantes et circumferantur omni vento doctri- nae in nequitia hominum, in astutia ad circumventionem erroris. (Ephes. 4, 14). Damnamus vero omnes illos, qui Ecclesiae auctori- tatem docendi reiicientes liberum, ut aiunt, examen tam- quam supremam veritatis regulam astruunt, vel ecclesia- stici magisterii infallibilitatem negantes dicunt, fidei doctri- nam iuxta scientiarum progressum esse transtormandam Ecdesiamque generaliter temporum opportunitatibus esse accommodandam. Damnamus illos quoque, qui eo insolentiae et irre- ligiositatis pervenerunt, ut Ecclesiae magisterium solis rudibus infimaeque plebi necessarium esse dicant, inter praestantioris et celsioris ordinis homines autem religionis vice fungi scientiam atque culturam. Praeter magisterium Ecclesiam a Christo accepisse prolitentes veram potestatem iurisdictionis seu regimmis, quo omnes ac singulos cuiuscumque sexus et aetatis, conditionis et dignitatis fideles regat ac gubernet, eorum opinionem reprobamus, qui asserere non verentur, hier- archiam Ecclesiae non esse a Christo constitutam, sed politicarum societatum instar, temporum decursu et ho- fflinum sollertia, faventibus etiam rerum circumstantiis, in hodierni regiminis formam devenisse vel talem auc- toritatem a principibus saecularibus esse mutuatam. Quandoquidem Ecclesia a Christo constituta est so- cietas tum materialiter tum tormaliter visibilis, hierarchica e t monarchica, simulque prorsus perfecta, quum finis eius Perfectus sit habeatque omnia media ad finem assequen- dum necessaria, docemus cum Gregorio PP. XVI. et om¬ nibus credendum inculcamus, docendi iubendique potesta- tem in iis, quae religionis sunt, a Christo Sponsae suae tr ibutam, non modo ita eius pastorum ac praesulum propriam esse, ut ad civilis rei publicae magistratus nullo Pacto possit pertinere, sed insuper liberam omnino et ter- ren ae cuiquam dominationi minime obnoxiam; non enim Placito laicae potestatis, sed ea etiam invita, Evangeli- 12 178 -&-• um annunciaverunt, Ecclesiam propagarunt, disciplinam statuerunt apostoli . . . Nonnisi igitur laesa fide, planeque perturbata divina Ecclesiae constitutione naturaque regi- minis fieri potest, ut ulla in eam saeculi dominetur po- testas, aut eius doctrinam moderetur, vel impediat, quo- minus leges ad sacrum ministerium, divinum cultum et spirituale fidelium commodum spectantes, ferat ac pro- mulget . 1 Tantum vero abest, ut haec Ecclesiae in statu in- dependentia perniciosa sit societati civili. ut potius sta- tui multum conferat, legum civilium observantiam et obedientiam magistratibus praestandam promovendo, moreš hominum reformando, animis inculcando praecepta iustitiae et charitatis, quibus bonum etiam temporale so- cietatis maxime constat. Benelicia populiš christianis ab Ecclesia collata ita describit Leo XIII. inclytae memoriae: >Quod Europa Christiana barbaras gentes edomuit easque a feritate ad mansuetudinem, a superstitione ad veritatem traduxit: quod Mahometanorum incursiones victrix propulsavit: quod civilis cultus principatum retinuit et ad omne de- cus humanitatis ducem se magistramque praebere caeteris consuevit: quod germanam libertatem eamque multipli - cem gratificata populiš est: quod complura ad miseria- rum solatium sapientissime instituit, sine controversia magnam debet gratiam religioni, quam ad tantas re s suscipiendas habuit auspicem, ad perficiendas adiutricem. Mansissent profecto eadem bona, si utriusque potestatis concordia mansisset .« 2 Magnum momentum sociale Ecclesiae eiusque pr ae ' stantem vim ac valorem pro vita hac quoque in terra agenda magnificis extollit verbis s. Augustinus, Ecclesia® sic alloquendo: »Merito, Ecclesia catholica. mater christi- anorum verissima, non solum ipsum Deum, cuius adepti° vita est beatissima, purissime atque castissime colendu® 1 Encycl. de die 17. Maii an. 1835 ad Episcopos Helvetiae. — 1 Immortale Dei de civitatum constitutione Christiana de die 1. Nov. 1 -*• 179 praedicas... Sed etiam proximi dilectionem atque cha- ritatem ita complecteris, ut variorum morborum, quibus pro peccalis suis animae aegrotant, omnis apud te medi¬ cina praepolleat. Tu pueriliter pueros, lortiter iuvenes, quiete senes, prout cuiusq.ue non corporis tantum, sed et animi fert aetas, exerces ac doces. Tu feminas viris suis, non ad explendam libidinem, sed ad propagandam prolem et ad rei familiaris societatem, casta et fideli obe- dientia subiicis. Tu viros coniugibus, non ad illudendum imbecilliorem sexum, sed sinceri amoris legibus praeii- cis. Tu parentibus filios libera quadam servitute subiun- gis, parentes filiis pia dominatione praeponis. Tu fratri- bus fratres religionis vinculo firmiore atque arctiore quam sanguinis nectis. Tu omnem generis propinquitatem et affinitatis necessitudinem, servatis naturae voluntatisque nexibus, mutua charitate constringis. Tu dominis servos, non tam conditionis necessitate quam officii delectatione facis adhaerere. Tu dominos servis, summi Dei commu- nis Domini consideratione placabiles et tam a d consu- lendum quam ad coercendum propensiores facis. Tu cives civibus, gentes gentibus, et prorsus homines pri- fflorum parentum recordatione, non societate tantum sed quadam etiam fraternitate coniungis. Doces reges prospi- cere populiš; mones populos se subdere regibus. Quibus honor debeatur, quibus affectus, quibus reverentia, quibus timor, quibus consolatio, quibus admonitio, quibus cohorta- bo, quibus disciplina, quibus obiurgatio, quibus supplicium, sedulo doces: ostendens quemadmodum et non omnibus °mnia, et omnibus charitas, et nulli debeatur iniuria .« 1 Filii in Domino charissimi! Quum Deus vos elegerit fninistros Ecclesiae suae, verbo et opere totaque vita e nitamini ac contendatis, ut Ecclesia, quantum in vobis muneri ab aeterna Providentia in hominibus nationi- bnsque šibi proposito sufficiat atque fructus hominum c nm aeternae tum temporali vitae adeo salutares reddat ub errimos! 1 De moribus Ecclesiae, XXX. 12 -*• 180 Quem in finem pernecessarium auxilium et subsi- dium benigne vobis concedat lile, qui dUexit Ecclesiam et seipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret, mundam lavacro aquae in verbo vitae, ut exhiberet ipse šibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam aut alujuid huiusmodi, sed ut sit sancta et immaculata. (Ephes. 5, 25—27). Caput CVII. De Romano Pontifice. xordiamur ab illa nota manifestaque imagine ac similitudine: ingens longe lateque diffunditur mare; modo quiescit et fulget splendore, solis referens imaginem, modo fluctibus intumescit, exagitatum procellis. In medio maris posita est petra; firmiter atque valide prominet in altum. Tonitruis crepitantibus ab omnique parte coruscantibus fulguribus mare magno non num- quam fervet aestu et fluctus suos maximo cum sono illidit in petram; haec vero firma et inconcussa perma- net. Quae haec petra est ? Unde eius firmitas ? Petra est Pontificatus Pomanus, firmitas eius Christus, mare vero est mundus. Et aliud mirabile praebetur oculis nostris. Inf irmus homo humeris portans mundum christianum non fatiga- tur neque languescit. Senex snscipit regimen spiritualis illius regni, quod non coarctatur huius mundi limitibus, et si morte correptus sepulchro reconditur, semper reno- vatus et roboratus resurgit. Miraculum hoc fieri videmus non uno tantum saeculo, sed decurrentibus iam undevi- ginti saeculis. Quae mirabilia liquescunl atque patescunt e verbis Christi Domini, quae locutus est s. apostolo Petro: E ( J° dico tihi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inf eri non praevalebunt adcfi'' sus eam. Et tibi dabo claves regni coelorum. Et guodcuffl' que ligaveris super terram, erit ligatum, et in coelis: d 181 quodcumque solveris super terram, erit solutum et in coelis. (Matth. 16, 18. 19). Ego rogavi pr o te, ut non defieiat fides tua: et tu aliguando conversus conjirma fratres tuos. (Luc. 22, 28). Pasce agnos meos ... Pasce oves meas. (Ioan. 21, 16 sqq). Hisce ex Ecclesiae explicatione per decursum saeculorum continua, quae denuo authentice probata est a Concilio Vaticano, s. Petro summa in Ecclesiam universalem tum promissa a Christo, tum data est potestas. Petrus igitur a Domino constitutus est Ecdesiae fun- damentum. Quod fundamentum firmum et inconcussum, immutabile ac immobile esse oportet, cum aeterna Sa- pientia certe non minus sapiens sit, quam sapiens ille vir in Evangelio, qui aedificavit domum suam supra pe- tram (Matth. 7, 24). Atqui fundamentum aedificio super- structo confert firmitatem, stabilitatem, unitatem, et quum Christi aedificium in mundo exslruendum non sit mate¬ riale, sed spirituale, ex hominum nationumque multitu- dine coalescens, fundamentum hoc nihil aliud esse potest nisi auctoritas sive potestas auctoritative dirigendi ad finem, propter quem illa condita est societas. Itaque auctoritas illud vinculum est, quod omnia et singula membra societatis unit et continet, est anirna, moralem organismum vivificans ac dirigens. Si quis huic auctoritati se subtrahit ipse extra societatem sese ponit. Quoniam igitur Christus Petrum fundamentum fecit suae Ecclesiae, in hanc supremam ipsi concessit potestatem. S. Petrus contra quaslibet satanae machinationes factus est fratrum confirmator, in fide indefectibilis. Ipsi a divino Pastore, qui novit oves suas et animam suam *Ht pro ovibus suis (Ioan. 10, 11), concrediti sunt om- nes agni Christi omnesque oves, proin totus Christi grex, (fnem pascere i. e. regere debet, quum habeat talem po- testatem, ut quidquid ligaverit super terram, sit ligatum et m coelis, et quidquid solverit super terram, sit solutum e f in coelis. Huic doctrinae fideique Ecclesiae firmissime inhae- r entes damnamus et reprobamus cum concilio Vaticano 182 * errorem eorum, qui docent, »beatum Petrum apostolum non esse a Christo Domino constitutum omnium prin- cipem et totius Ecclesiae militantis visibile caput vel eumdem honoris tantum, non autem verae propriaeque iurisdictionis primatom ab eodem Domino nostro lesu Christo directe et immediate accepisse .« 1 Petrus vero mortuus non est, sed vivit. Vel di- camus, supra mortuum Petrum aedificasse Christum mortuam Ecclesiam? Hoc dicere non licet de Christo, quum sit Dominus vitae. Quin imo vivum elegit Petrum, cui superstrueret Ecclesiam vitam ferentem et per- stantem per saecula usque ad eorum finem. Quod- enim, ut utamur acutis et concinnis verbis Concilii Vaticani, in beato apostolo Petro princeps pastorum et pastor magnus ovium Dominus Christus Iesus in perpe- tuam salutem ac perenne bonum Ecclesiae instituit, id eodem auctore in Ecclesia, quae fundata super petram ad finem saeculorum usque firma stabit, iugiter durare necesse est. Nulli sane dubium, imo saeculis omnibus notum est. quod beatus Petrus, apostolorum princeps et caput fideique columna, et Ecclesiae catholicae funda- mentum, a Domino nostro lesu Christo, Salvatore humani generis ac Redemptore, claves regni accepit: qui usque ad hoc tempus et semper in suis successoribus, Episcopis sanctae Romanae Sediš, ab ipso fundatae eiusque con- secratae sanguine, vivit et praesidet et iudicium exercet. Unde quicumque in hac Cathedra Petro succedit, is se- cundum Christi ipsius institutionem primatum Petri in universam Ecclesiam obtinet. Manet ergo dispositio veri- tatis, et sanctus Petrus, in accepta fortitudine petrae pe r ' severans, suscepta Ecclesiae gubernacula non reliquit. Hac de causa ad Romanam Ecclesiam propter potentio- rem principalitatem necesse semper fuit omnem convenire Ecclesiam, hoc est, eos, qui sunt undique fideles, ut in ea Sede, e qua venerandae communionis iura in omnes * Concilii Vatic. Constit. Pastor aeternus. Sess. IV. cap. 1. (Denzinger-StaUi ■EJichiriuion symbolorum et defmitionum, quae de rebus fidei et morum a ^OB' cilus oecumenicis et Summis Pontificibus emanarunt. Ed. IX. n. 1669. pag. 396 > -at- 183 -*• dimanant, tamquam membra in capite consociata, in unam corporis compagem coalescerent. Si quis ergo dixerit, ita Vaticanum concludit caput de perpetuitate primatus beati Petri in Romanis Pontifi- cibus, non esse ex ipsius Christi Domini institutione, seu iure divino, ut beatus Petrus in primatu super universam Ecclesiam habeat perpetuos successores; aut Romanum Pontificem non esse beati Petri in eodem primatu suc- cessorem, anathema sit. Itaque quod de Summo Pontifice definivit Florenti- num Concilium et innovavit approbavitque Vaticanum, Nos quoque toto animo profitemur atque a sacerdotibus frequenter tidelibus inculcari volumus, »scilicet sanctam Apostolicam Sedem et Romanum Pontificem in univer- sum orbem tenere primatum, et ipsum Pontificem Ro¬ manum successorem esse beati Petri, principis apostolo¬ ma), et verum Christi vicarium totiusque Ecclesiae caput et omnium christianorum patrem ac doctorem existere: el ipsi in beato Petro pascendi, regendi ac gubernandi universalem Ecclesiam a Domino nostro lesu Christo plenam potestatem traditam esse; quemadmodum etiam m gestis oecumenicorum conciliorum et in sacris cano- nibus continetur .« 1 Qua in re docemus atque declaramus, potestatem Romani Pontifieis esse ordinariam et immediatam, erga •Juani cuiuscumque ritus et dignitatis pastores atque fideles, tam seorsum singuli quam simul omnes, oificio hierarchicae subordinationis veraeque obedientiae ob- stringuntur, non solum in rebus, quae ad fidem et moreš, verum etiam in eis, quae ad disciplinam et regimen Ecclesiae per totum orbem diffusae pertinent; eamque esse vere episcopalem, ita quidem, ut non excludatur ea P°testas, qua Episcopi, qui positi a Špiritu Sando m locum a postolorum successerunt, tamquam veri pastores assignatos ‘ n 1 greges, singuli singulos, pascunt et regunt, sed potius (D. .' Decretum unionis Graecorum in Bulla Eugenii IV. Laetentur coeh nz >nger-Stahl, op. cit. n. 589, pag. 159). 184 ut ea a supremo et universali Pastore asseratur, robo- retur ac vindicetur . 1 Noverint omnes constanterque teneant, Romam Pontifici competere supremam potestatem legislativam, qua pro tota Ecclesia leges potest ferre et, quum sit supra ius canonicum, ius commune permutare vel supra id dispensare, dummodo ne agatur de iure divino; prae- terea eum esse supremum indicem fidelium, et in omnibus causis ad examen ecclesiasticum spectantibus ad ipsius posse iudicium recurri; Sediš vero Apostolicae, cuius auctoritate maior non est, iudicium a nemine fore re- tractandum, neque cuiquam de eius licere iudicare iu- dicio. Ipsius quoque est gubernare universam Ecclesiam, ex quo ius eidem esse consequitur, in huius sui muneris exercitio Ubere communicandi cum pastoribus et gregibus totius Ecclesiae, ut iidem ab ipso in via salutis doceri ac regi possint. Quare damnamus ac reprobamus illorum sententias, qui hanc supremi capitis cum pastoribus et gregibus communicationem ličite impediri posse dicunt aut eamdem reddunt saeculari potestati obnoxiam, ita ut contendant, quae ab Apostolica Sede vel eius auctoritate ad regimen Ecclesiae constituuntur, vim ac valorem non habere, nisi potestatis saecularis placito confirmentur . 2 Supremam potestatem legislativam propinquitate contingit summa potestas docendi omnes homines, qua e instructa et ornata est charismate infallibilitatis. Quocirca credimus ac docemus cum Concilio Vaticano: »RomanuM Pontificem, cum ex cathedra loquitur, id est cum om- nium christianorum Pastoris et Doctoris munere fungens pro suprema sua Apostolica auctoritate doctrinam de fide vel moribus ab universa Ecclesia tenendam definit, per assistentiam divinam, ipsi in beato Petro promissam, ea infallibilitate pollere, qua divinus Redemptor Eccle¬ siam suam in definienda doctrina de fide vel moribus Vaticani Constitutio Pastor aeternus, cap. 3. — 2 Vaticani Constituti° Pastor aeternus , cap. 3. 185 -*• instructam esse voluit; ideoque eiusmodi Romani Ponti- ficis definitiones ex sese, non autem ex consensu Eccle- siae, irreformabiles esse .« 1 Filii in Deo dilectissimi! Enixe vos hortamur in Do¬ mino, ut fideles vestrae curae commissos, depulsis omni¬ bus haereticis dicteriis, sana dodrina instruatis de auc- toritate Pontificia. Edoceantur igitur fideles, Ecclesiam Romanam non a populiš neque a principibus neque ab ulla alia terrena potestate, sed ab ipso Christo Domino immediate et plenarie proprias praerogativas accepisse suaque iura. Romanus Pontifex igitur non hominum gratia neque nationum clementia, sed solius Dei gratia universam regit in orbe terrarum Christi Ecclesiam. Unde ei hoc ius numquam et a nulla potestate eripi potest. Oriens discessit ab unione Romana, ius vero Pa- pae non minuitur. Septemtrionalis Europae regio ab Ecclesia fideque catholica defecit, ius tamen Papae manet illibatum ac integrum. Insurgunt reges et regna et res- publicae contra Pontificem Romanum Ecclesiamque eius, illi autem perseverandum est in Christi mandato: Pasee agnos meos, pasce oves meas ! 2 Huic tam augustae dignitati, sublimi praerogativae simulque gravissimo oneri congruant ex nostra parte ojficia. Inter haec principalem tenent locum reverentia et dbedientia. Animarum pastores! Reverens sit sermo vester, quum l°quimini de supremo in terris pastore vel scribitis de eo vel tuemini iura eius. Sincera sit vestra subiectio a tque obedientia, qua illius, »qui non modo ovium, sed ^ Pastorum unusque omnium pastor est «, 3 vos non so- 11111 mandata recepturos humiliter et quam diligentissime exe cuturos, veram etiam monitis, consiliis et votis pie 0 ' J temperaturos esse declaretis ac spondeatis! Exemplo on A — ’ De vi ae 1 Concilii Vaticani Constitutio torales d e die 25. momento Romani Pontiticatus egregie tractant 1 "®[ a in P riob eil Dr. Mihael mensis Martii 1890. (Pastirski lis *J- iq 0 6 p a P g. 33-44). - s s - Napotnik, knezoškof Lavantinski. V Mariboru, 1906. vag “ernarii ,i«- :j-_ TT o ljavauuiisiii. consider. lib. II. cap. •Kr 186 -K- melius docebitis quam verbo fideles, ut et ipsi reverean- tur Summum Pontificem, ut subiciantur ei libenter promptisque animis pareant praeceptis eius atque obse- quantur eius monitis et hortationibus! Persuasum habeant omnes velimuš atque in animis, suis cordibusque inscribanl, Romanum Pontificatum a Christo Domino fundatum esse ut centrum unitatis inde- fectibile, ut videlicet »Episcopatus ipse unus et indivišus esset et per cohaerentes šibi invicem sacerdotes creden- tium multitudo universa in fidei et communionis unitate conservaretur*. 1 Nec grave cuiquam iugum videatur, sed suave, per quod omnes ad unitatem coniunguntur; nam sic supremi pastoris sollicitudo ad omnes et singulos descendit huic- que o servantiam et obsequium praestando ecclesia quae- que particularis multo magis šibi consulit, quam ipsi omnium Ecclesiarum Matri ac Magistrae. »Ibi enim«, seri it s. Ioannes Chrysostomus, »universis et murus est e secuntas; ibi portus expers fluctuum et bonorum the- saurus mnumerabilium«. 2 .- ff! igitur sacerdotum est, hisce praesertim aimciliimis temporibus, quibus omnis impetitur et nutat Pnnt°r ^ S ’ ! nvigilare et adlaborare, ut omnes, Romano trn Wf arc 1 S fi imiS coniuncti vinculis, huic unitatis cen- „ n 16r ac ^aereant, et undequaque firma et incon- eni^rnrfT 36 ^ 1 et ^P° s t°li ca Ria potestas, ex qua omnis boratur3* S ^ sacer d°i a li s auetoritas dimanat et ro- mani!!p!!rf S demum illius tristis conditionis, qua Ro- palatii »sni - 1 T pnnc ^P atu civili erepto cogitur, moenibus tatem tucri mC USUS ’ P ro P r * am in regenda Ecclesia liber- et a sacnrH P° ssumus lacere, quin et ipsi declaremus JU EcdSm US r h r, CeSisN ° Strae declarari veli- libertatpm in ’* ^ ris h s Ponsam, liberam esse eiusque —__ ac una er umpere ac sese manifestare debere ad Innoc V f ICa ; ni 3 Concifn^tf 0 ’'- p ter , nus - ~ a S. Chrysostomus in epistola recentiorum, Collectio LaeenJf A ^ r lense - Octa et decreta s. Concihoru® ^ eilbls - ^om. Iv. col. 407). 187 ~#r praesertim in eius capite, Romano nempe Pontifice, ad quem pertinet, Ecclesiam universalem docere et surama cum potestate regere et gubernare, ac proinde summi Pontijicatus libertatem, autonomiam, suverenitatem ad Jun- damentalem Ecclesiae constitutionem pertinere eique per- necessariam esse. »Nam omnibus compertum est«, animadvertitpiae memoriae Papa Pius IX., »fideles popubs, gentes regna numquam plenam fiduciam et observantiam esse PrnesU tura Romano Pontifici, si illum alicuius i P gubernii dominio subiectum ac mimme llberum C °" spicerent. Si quidem tideles populi et regtl p ... idem suspicari ac vereri numquam desinerent, ne sua acta ad illius principis vel gubernu, m C ^ 1U . versaretur, voluntatem conformaret, atque i ci illis hoc praetextu saepius refragari non du 1 arei ‘ , quidem dicant vel ipsi hostes civilis pnncipatus Aposto- licae Sediš, qui nune Romae dominantur, quan cia et observantia ipsi essent excepturi hortationes, > mandata, constitutiones Summi Pontificis, quu cuiusvis principis aut gubernii imperio suj i cognoscerent, praesertim vero si cui subesse P ’ inter quem et Romanam ditionem diuturnum ageretur bellum?«* Et Leo XIII. ielicis recordationis m oratione Ingenti, ad ephemer. scriptores die • 1879 habita, adnotat: »Non regni ambitu, o orrian i ediximus, non dominandi cupiditate permo i, Pontifices, quoties civilem hunc principa urn „ cra violari senserunt, apostolici muneris esse pu ar Romana e Ecclesiae iura sarta tecta ser J ar ® e P m _ bus tueri: Nosque ipsi praedecessorum Nostror Pia secuti, haec eadem iura asserere et vindicar, Praetermisimus nec umquam praetermittemus.« Quapropter necessitatem, iustitiam et inviola de j a t as Principatus civilis Romani Pontificis agnoscen es , . n _ Romanorum Pontificum protestationes prae oc . i. /lip 20. Aprilis 1849. 1 Pius IX. in allocutione Quibus guantisgue, 1 188 -#e tes Nos quoque cum vobis, filii charissimi, qui in Syn- odo dioecesana congregati estis, vocem attolimus, poscen- tes pro Romano Pontifice illam libertatem atque inde- pendentiam, quae necessaria est, ut rite et digne fungatur munere suo augustissimo et pro Ecclesia hominibusque omnibus saluberrimo. Quod ut mox fiat, divinus Eccle- siae nostrae Fundator ac Protector, bene vertat benigne- que agat! Denique ut fidelibus Nostrae sollicitudini commissis rectum inter tot errorum tenebras ostendamus tramitem, omnes tum sacerdotes turu fideles rogamus atque monemus, ut oculos suos elevent ad civitatem in monte positam, Dei videhcet Ecclesiam, a Christo in Petro et supra petram fundatam. Romano Pontifice, qui Christi vicarius est et in quo s. Petrus vivit et praesidet et iudicium exercet, duce omnes unanimiter incedamus in viis Domini! Ipsum se- quamur, ei adlaboremus! Cum eo pro Domino in omne discrimen fortunamque parati decertemus confidentes, quod sicut Ecclesia ductore s. Petri successore omnes vel per- niciosissimas tempestates salva semper evasit, nos quo- que, in soliditate Petrae firmati, contra quaslibet diaboli fraudes et malignorum persecutiones impetusque sub- sistemus invicti. Ubi enim Petrus, ibi Ecclesia; ubi vero Ecclesia, ibi Christus. Caput CVIII. De studiis sacrae Scripturae. |P|a| raeter sacrae Scripturae studium iucundius gravius- IRctS« negotium pro sacerdote catholico nec datu r nec cogitari potest. Nam sacra Scriptura non Angelis aut ab hominibus doctissimis, sapientissimis e sanctissimis originem ducit, sed ab ipso Deo, coeli et terra e i Angelorum hominumque creatore. Deus namque es l Bibliorum auctor primarius; ideo sententiae in Bibli‘ s -*• 189 -#r relatae conceptus Dei sunt, et Deus effecit, ut conceptus hi scriptis exprimerentui\ non quidem immediate scriben- do, sed hagiographis utendo sicut causis instrumentalibus vel potius ministerialibus. Hos electos viros Deus inspi- ravit et scribentes ita regebat, ut conscriberent omnia, quae Deus conscripta habere voluit, et omitterent cuncta, quae Deus scripta habere no) uit. Studium et scientia sacrae Scripturae etiam propterea est longe raaioris momenti, quam omnes reliquae scien- tiae, quia Scriptura una cum Traditione totum verbum Dei revelatum continet nobisque viam ad coelum, ad ipsum Deum Patrem et finem nostrum ultimum demon- strat, ergo ad summam et perpetuam beatitudinem. Hinc sicut assecutio tam sublimis finis nostri super omnia necessaria est, ita studium et scientia Scripturae divinae, tamquam medii praecipui ad hunc finem nobilissimum et gravissimum, nostrum officium est. Custodia huius thesauri preliosi Ecclesiae concredita est, a qua omnes quaerere debent viam veritatis. Inde praeprimis illi spiritum sacrae Scripturae imbibere debent, quibus incumbit exercitium sacri magisterii ex mandato Ghristi dicentis: Euntes in mundum universum, praedieate Evangelium omni creaturae (Marc. 16, 15), id est Episcopi et eorum adiutores sacerdotes, ut, vitam suam principiis sacrae Scripturae conformando, exemplo virtutum et tam- quam veri praecones divinae voluntatis scientia sua cae- leros homines efficaciter docere valeant, imitando divinum Magistrum, de quo dicit s. Lucas: Coepit Iesus Jacere et dodere. (Act. apost. 1, 1). Non enim, ait Apostolus, audi- Nes legis iusti sunt apud Deum., sed jaetores legis iusti- fieabuntur. (Rom. 2, 13). Quis hoc perpensitans non afficiatur maximo gaudio °Peram ponens in tali Libro, eiusque perscrutans originem e t historiam, potissimum vero argumentum ipsum utpote Ve rbum Dei! Sancti Patres quodammodo non poterant avelli a Scriptura divina, non saturari studio ipsius. Ideo Summi Pontifices continenter sacerdotes vehe- flaenter adhortabantur ad studium Bibliorum non utique -*-• 190 hac tantum de causa, ut ipsi Scripturam divinam cogni- tam haberent, sed imprimis ut ope sacrae Scripturae fidelibus viam ad sanctitatem et perfectionem ostendere possent. Sediš Apostolicae exemp!o impulsae etiam Synodi dioecesanae Lavantinae non praetermiserunt curam divi- nae Scripturae. lam Synodus dioecesana anni 1896 incitabat ad studium sacrae Scripturae. 1 Synodus dioece¬ sana vero, celebrata anno 1903, accuratius et uberius Synodalibus in mentem revocat officium legendi, discendi et. meditandi sacras Litteras, 2 quum ad hunc omni laude dignum usum omnes sacerdotes excitasset praeclara En- cyclica 1 rovidentissimus Dem Leonis XIII., piissimae me- moriae, de die 18. Novembris 1893. In praesenti Synodo opportunum ducimus, recentio- res emanationes supremi Ecclesiae oraculi respiciendo, normas quasdam de studiis sacrae Scripturae statuere. edes Apostolica non tantum curam gerit, ut studia biblica ex ensive et intensive promoveantur, verum etiam sem- pei vigi at supra integritatem et auctoritatem sacrae Scripturae. Praememoratas binas sacrorumBibliorum proprietates _ ue lir miprimis resolutio S. Romanae et Universalis In - rmf 110n l S ^ Ie ^ anuar i* 1897 circa sic dicturn I tn ma (. oai ^ neum - Comma Ioanneum sunt verba j' , »Quoniam tres sunt. qui testimoniuffi tr p v Coeo ' 1 a -Dr, Verburn et Spiritus Sanctus: et hi term • f^nt. Dt tres sunt, qui testimonium, dant in Verha pni™ US ^ aqua san guis : e t hi tres unum sunt.« codires P t &1Ve pressa e ^ lcere comma Ioanneum testantur cedunt rnm erS1 °T neS ‘ Catholici nune communiter con- nus verba Ioanneum esse authentieum; sed quate- siones valde diSan?* 16 ^’ d ® h&C quaestione resp ° n ' Marburgi, 1897. PaH^-ta^ef aja*^ 060 « 6 ?? 118,6 anno la ^ t ’ constitutae et celebratae- anno Domini 1903 coadnnatn m T ^ cc * esiao Lavantinae Synodus dioecesan* COadullata ' Marburgi, 1904. Pag. 170-198. 191 Prima sententia: Comma Ioan. non est genuinum authentia originali nec sensu strictiori, nec sensu latiori, sed tempore controversiae de ss. Trinitate intrusum est. Habet tamen vim probandi non quidem tamquam argu- mentum vere scripturisticum, sed tamquam argumentum mere traditionale. — Secunda sententia: Comma Ioan. constat ex verbis, quae s. loannes locutus est, non vero scripsit, sed post eius mortem inserta sunt epistolae s. Ioannis. — Tertia sententia: Comma Ioan. sunt verba s. Ioannis, non quidem ab ipso, sed ab alio inspirato at ignoto auctore tempore Aposlolorum scripta. — Quarta sententia: Comma Ioan. non tantum inspiratum, canoni- cum et genuinum est in sensu latiori, verum etiam ge¬ nuinum in sensu strictiori, id est a s. Ioanne scriptum vel dictatum. Prima sententia nequit esse vera, quia si comma Ioan. demum post mortem s. Ioannis scriberetur, tune non esset inspiratum et canonicum, non esset verbum Dei. Atqui comma Ioan. est inspiratum et canonicum, est verbum Dei scriptum, ergo saltem in sensu latiori est genuinum, et ante mortem Ioannis scriptum. Comma esse verbum Dei inspiratum definivit Concilium Tridentinum (sess. IV. decr. de can. Script.): »Si quis autem libros ipsos integros cum omnibus suis partibus, prout in Ec- clesia catholica legi consueverunt et in veteri Vulgata batina editione habentur, pro sacris et canonicis non susceperit.. anathema sit.« Atqui praelaudatum comma 'ndubie est pars sin minus extensive, certe intensive valde notabilis sacrae Scripturae, quippe quae dogma ondamentale Trinitatis: tres unum sunt, tam clare et ex Plicite exprimit, sicut nullus alius locus. Habetur quo- ? Ue * n veteri Vulgata Latina, atque in Ecclesia catholica * consuevit. Hinc etiam in usu practico et liturgico celesiae praefatum comma semper ut genuinum haberi Perrexit. — Secunda sententia ideo non est vera, quia in ^ c i' asu comma non esset inspiratum, sed tantum verum. rat • * a sen t e ntia non potest esse vera, quia repugnat l °ni, supponere ignotum virum, qui comma illo tem- -*e 192 pore scripsisset. Haec sententia enim caret omni argu¬ menta positivo, et nullam tollit difficultalem. Quartam sententiam esse veram, demonstrat resolutio sancti Officii de die 13. Ianuarii 1897, quae postulat assen- sum religiosum. Die 28.Februarii 1897 publicavit »IlMoni- tore Ecclesiastico« sequens iudicium: »Sacra Congregaz. Suprema del S. Officio. Feria IV. die 13. lan. 1897. In Congregatione Generali S. Rom. et Universalis Inquisitio- nis habita coram Eminentissimis ac RR. DD. Cardinali- bus contra haereticam pravitatem Gen.libus Inq.bus, proposito dubio: »Utrum tuto negari, aut saltem in dubium revocari possit esse authenticum textum s. Ioannis, in epistola prima cap. V. vers. 7., quod sic se habet: Quo- niam tres sunt, qui testimonium dant in coelo: Pater, Verbum et Spiritus Sanctus: et hi tres unum sunt?« Omnibus diligentissimo examine perpensis, praehabitoque DD. Consultorum voto, iidem Eminentissimi Cardinales respondendum mandarunt: Negative. Feria vero VI. die 15. eiusdem mensis et anni, in solita Audientia r. p. d. Adsessori S. O. impertita, facta de suprascriptis accurata relatione Sanctissimo D. N. Leoni PP. XIII. Sanctitas Sua resolutionem Eminentissimorum Patrum adprobavit et con- firmavit. — I. Can. Mancini S. R. et U. I. Not.« Quid voluit s. Officium istis verbis declarare? S. Congregatio Inquisitionis contra haer. prav. voluit declarare: Textus ille, quem comma Ioanneum vocant, est re vera a s. Ioanne scriptus seu potius dictatus, est igitur origi' naliter in epistola eius positus, non aetate posteriore intrusus. Quaestio de genuinitate commatis soluta est, non utique sententia infallibili et irreformabili. Nullu® iam datur dubium, quin comma Ioan. sit genuinum, sal¬ tem sensu latiori. — »Profecto, dilficultates contra com® a Ioanneum non maiores, sed potius minores sunt difficul- tatibus, quae contra nonnullos libros deuterocanonicos eoiumque partes obmovebantur, et adhucdum a Protestan- tibus opponuntur.« 1 nae. ^E er ž,™ nehiridionTheol «P" <%maticae generalis. Bru>' 193 -ste* Summa disputationis circa comma ergo est haec: Comma Ioanneum est authenticum (habet vim probandi dogmata) non tantum ut argumentum mere traditionale, verum etiam tamquam argumentum yere scripturisticum; est ergo inspiratum et canonicum, ergo etiam est textus authenticus saltem sensu latiori, imo etiam sensu strictiori. 1 — Auctores sacri nonnumquam narrant tacta historica, citantes scriptores profanos, ergo non inspiratos tamquam fontem. Quum vero non inspiratis scriptoribus fidem non debeamus, merito talia facta in dubium vocari, imo et reiici possent, et aliqua pars s. Scripturae frustra locum haberet in libro hoc divino, quum non esset sacra et canonica. Hinc Commissioni Biblicae, a Papa Leone XIII. institutae, proponebatur (an. 1905) sequens quaestio: »Utrum ad enodandas difficultates, quae occur- runt in nonnullis s. Scripturae textibus, qui facta histo¬ rica referre videntur, liceat exegetae catholico asserere, agi de citatione tacita vel implicita documenti ab auctore non inspirato conscripti, cuius adserta omnia auctor in- spiratus minime adprobare aut sua facere intendit, quae- 1 u e ideo ab errore immunia haberi non possunt?« Commissio biblica respondit: »Negative, excepto času, in fuo, salvis sensu ac iudicio Ecclesiae, solidiš argumentis Probetur: 1° Hagiographum alterius dieta vel documenta revera citare, et 2° eadem nec probare nec sua facere, da ut iure censeatur, non proprio nomine loqui. Die autem 13. Februarii 1905 Sanctissimus, refe- r ente me infraseripto Consultore ab Actis, praedictum r esponsum adprobavit atque publici iuris beri mandavit. ~~ Fr. David Fleming O. F. M., Consultor ab Actis.« 2 Ergo ab errore immunia debent haberi adserta a uctoris inspirati, citata ex documento conscripto ab 1 Discussio de authentia commatis Ioannei nondum ritet int« biblicista*. Karl Kiinstle, Das Comma Ioanneum. Auf seme Herknnft untere eht. FreiVmrg, 1905. — Jos. Denk, Tbeologische Revue, 190b. V. pag, ■>' B « erg Revue d’ histoire ecclesiastique VI. 1905. pag. 728. Franzd- 'P' «t. pag. 58—62 — P. Prat S. I., Bibel und Geschichte. Nach dem »ischen Ubersetzt. Strassburg in E., 1906. Pag. 63. 18 194 auctore non inspirato, nisi certe constet, sacrum aucto- rem non loqui proprio nomine. — S. Scriptura continet multa jaeta histomca tam gra- vis momenti, ut si ista iure negarentur et allegorice ex- ponerentur, facile destrueretur doctrina de revelatione divina et de s. Scriptura. Ne quis incidat in talem erro- rem, Consilium Pontificium pro studiis de re biblica pro- vehendis die 23. lunii 1905 publicavit sequentem decisio- nem: »De narrationibus specietenus tantum historicis in S. Scripturae libris, qui pro historicis habentur. — Proposito sequenti dubio Consilium Pontificium pro studiis de re biblica provehendis respondendum censuit prout sequitur. Dubium. Utrum admitti possit tamquam principium rectae exegeseos sententia, quae tenet s. Scripturae libros, qui pro historicis habentur, sive totaliter sive ex parte, non historiam proprie dietam et obiective veram quandoque narrare, sed speciem tantum historiae prae se ferre ad aliquid significandum a proprie litterali seu historica significatione alienum? — Resp.: Negative, excepto tamen času, non facile nec temere admittendo, in quo Ecclesiae sensu non refragante eiusque salvo iudicio, solidis argu- mentis probetur, hagiographum voluisse non veram et proprie dietam historiam tradere, sed, sub specie et forma historiae, parabolam, allegoriam vel sensum aliquem a proprie litterali seu historica significatione remotum P r0 ' ponere. — Die autem 23. lunii an. c. (1905) in audientia ambobus reverendissimis Consultoribus ab Actis benigne concessa, Sanctissimus praedictum Responsum ratum habuit ac publici iuris lieri mandavit. — Fr. David Fle¬ ming O. M., Consultor ab Actis.« 1 Non ergo admittenda est sententia, libros historicos s. Scripturae quandoque non narrare historiam proprie dietam, sed parabolam vel allegoriam, nisi hoc, salvo Ecclesiae iudicio, solidis argumentis probetur. — Quum e Pentateucho tam certe et definite constet) ‘ .La Civiltk Cattolica. 1905. Vol. 3. pag. 352. — Dr. Norbort rapst Piu8 X. und das Bibelstudium. Paderborn, 1906. Pagg. 64—67. -** 195 Deum esse creatorem coeli et terrae et generis humani, hinc inimici Dei et revelationis divinae ultimis saeculis potissimum auctoritatem huius libri quasi lundamenti revelationis divinae subvertere conabantur. lam saeculo 16. in dubium vocare coeperunt conceptionem Penta- teuchi Mosaicam, inde a saeculo 18. autem authentiam Pentateuchi omnino reiecerunt. Ne et catholici tali dubio vel errore inficerentur, hinc sequentes decisiones Com- missionis Biblicae quoad authentiam Pentateuchi quam maxime necessariae et opportunae erant: »Ex Commissione biblica. De Mosaica authentia Pentateuchi. Propositis sequentibus dubiis Consilium Pontificium pro studiis de re biblica provehendis respondendum censuit, prout sequitur: I. Utrum argumenta a criticis congesta ad impug- nandam authentiam Mosaicam sacrorum librorum, qui Pentateuchi nomine designantur, tanti sint ponderis, ut posthabitis quampluribus testimoniis utriusque Testa¬ menti collective sumptis, perpetua consensione populi ludaici, Ecclesiae quoque constanti traditione nec non indiciis internis, quae ex ipso textu eruuntur, ius tri- buant affirmandi hos libros non Moysen habere aucto- re m, sed ex fontibus maxima ex parte aetate Mosaica Posterioribus fuisse confectos? Resp. Negative. II. Utrum Mosaica authentia Pentateuchi talem ne- cessario postulet redactionem totius operiš, ut prorsus te nendum sit, Moysen omnia et singula manu sua scrip- sisse vel amanuensibus dictasse; an etiam eorum hy- Pothesis permitti possit, qui existimant, eum opus ipsum a s e sub divinae inspirationis alflatu conceptum alleri Ve * Pluribus scribendum commisisse, ita tamen, ut sensa SUa fideliter redderent, nihil contra suam voluntatem scriberent; ac tandem opus hac ratione confectum, ab e °dem Moyse principe inspiratoque auctore probatum, ‘Psiusniet nomine vulgaretur? n* 196 ~*e Resp. Negative ad primam partem, affirmative ad secundam. III. Utrum absque praeiudicio Mosaicae authentiae Pentateuchi concedi possit, Moysen ad suum conficien- dum opus fontes adhibuisse, scripta videlicet documenta vel orales traditiones, ex quibus, secundum peculiarem scopum šibi propositum et sub divinae inspirationis afflatu, nonnulla hauserit eaque ad verbum vel quoad sententiam, contracta vel amplificata, ipsi operi inseruerit? Resp. Affirmative. IV. Utrum, salva substantialiter Mosaica authentia et integritate Pentateuchi, admitti possit tam longo sae- culorum decursu nonnullas ei modificationes obvenisse, uti: additamenta post Moysis mortem vel ab auctore in- spirato apposita, vel glossas et explicaliones textui in- teriectas; vocabula quaedam et lormas e sermone anti- quato in sermonem recentiorem translatas, mendosas demum lectiones vitio amanuensium adscribendas, de quibus fas sit ad normas artis criticae disquirere et iudicare ? Resp. Affirmative, salvo Ecclesiae iudicio. Die autem 27. Iunii an. 1906, in audientia Rnds- Consultoribus ab Actis benigne concessa, Sanctissimus praedicta responsa adprobavit ac publici iuris fieri man- davit. Fulcranus Vigouroux P. S. S., P. Laurentius Ians- sens P. S. B., Consultores ab Actis.« 1 — Gravitas disciplinae biblicae permovit etiam Suffl- mum Pontificem Pium X., ut ad maius incrementuin studiorum biblicorum Litteris Apostolicis de die 23. Fe- bruarii 1904 constitutae a Papa Leone XIII. Commissioni biblicae conferret ius, promovendi ad gradus academicos- Harum litterarum tenor sequens est: »Scripturae sanctae magis magisque in Clero pr°" movere studiuin, conscientia Nos Apostolici officii in primis admonet hoc tempore, quum eum maxime di - ' Analecta Ecclesiastica. Fasciculus septimus. Komae. Iulius 1906- M- 305 . — Dr. Norbert Petera, op. cit. pagg. 70 - 78 . 197 vinae revelationis fideique fontem videmus ab intem- perantia humanae rationis passim in discrimen adduci. Id ipsum quum intelligeret Noster fel. rec. decessor Leo XIII., non satis habuit dedisse anno 1893 proprias de re biblica Encyclicas litteras Providentissimus Dem; nam paucis ante exitum mensibus, editis Apostolicis lit- teris Vigilantiae, peculiare instituit ex aliquot S. R. E. Cardinalibus pluribusque aliis doctis viris urbanum Consilium, quod, praelucente doctrina et traditione Eccle- siae, etiam progredientis eruditionis praesidia conferret ad legitimam exegesim biblicam, et simul catholicis praesto esset, tum ad adiuvanda ac dirigenda eorum in hoc genere studia, tum ad controversias, si quae inter ipsos extitissent, dirimendas. Nos quidem, ut par est, praeclarum istud pontifi- calis providentiae monumentum a decessore relictum, Noslris quoque curis et auctoritate complectimur. Quin etiam iam nune, eiusdem Consilii seu Commissionis navitate confisi, ipsius operam in negotio, quod magni censemus esse momenti ad Scripturarum provehendum cultum adhibere constituimus. Siquidem hoc volumus, certam suppeditare rationem, unde bona paretur copia fflagistrorum, qui gravitate et sinceritate doctrinae eom- mendati, in scholis catholicis divinos interpretentur Li- bros. Huius rei gratia percommodum profeeto esset, ^uod etiam in votis Leonis fuisse novimus, proprium ^uoddam in Urbe Roma condere Athenaeum, altioribus ftagisteriis omnique instrumento eruditionis biblicae or- na tum, quo delecti undique adolescentes convenirent, scientia divinorum eloquiorum singulares evasuri. At 'luoniam eius perticiendae rei deest in praesens Nobis, notl secus ac decessori, lacultas, quae quidem tore ut aliquando ex catholicorum liberalitate suppetat, spem »onam certamque habemus, interea quantum ratio tem- P°rum sinit, id, harum tenore litterarum, exequi et e fficere decrevimus. Itaque, quod bonum salutareque sit. reique catho- lCae benevertat, Apostolica auctoritate Nostra, academicos •#- 198 Prolytae et Doctoris in Sacrae Scripturae disciplina gradus instituimus, a Commissione Biblica conferendos ad eas leges, quae infra scriptae sunt. I. Nemo ad academicos in Sacra Scriptura gradus assumatur, qui non sit ex alterutro ordine Cleri sacer- dos; ac praeterea nisi doctoratus in sacra Theologia lauream, eamque in aliqua studiorum Universitate aut Athenaeo a Sede Apostolica adprobato, sit adeptus. II. Candidati ad gradum vel Prolytae vel Doctoris in sacra Scriptura, periculum doctrinae tum verbo tum scripto subeant: quibus autem de rebus id periculum faciendum luerit, Commissio Biblica praestituet. III. Commissionis erit, explorandae candidatorum scientiae dare iudices: qui minimum quinque sint, iique ex consultorum numero. Licet tamen Commissioni id iudicium, pro prolytatu tantummodo, aliis idoneis viris aliquando delegare. IV. Qui prolytatum in Sacra Scriptura petit, admitti ad periculum faciendum, statim ab accepta sacrae Theo- logiae laurea, poterit: qui vero doctoratum, admitti non poterit, nisi elapso post habitum prolytatum anno. V. De doctrina examinanda canditati ad lauream in Sacra Scriptura, hoc nominatim cautum sit, ut candi- datus certam thesim, quam ipse delegerit et Commissio Biblica probaverit, scribendo explicet, eamque postea in legitimo conventu Romae habendo recitatam ab im- pugnationibus censorum defendat. Haec volumus, edicimus et statuimus, contrariis quibusvis non obstantibus. — Restat, ut Venerabiles Fratres Episcopi caeterique sacrorum Antistites in suae quisque dioecesis utilitatem ex hisce statutis Nostris eum Iructum quaerant, quem inde Nobis uberem pollicemur. Ideo, quos in suo Clero viderint singularibus Bibliorum studiis natos aptosque, ad promerenda etiam huius dis- ciplinae insignia hortentur et adiuvent: insignitos p° rr0 habeant potiores, quibus in sacro Seminario Scripturaruffl magisterium committant. Datum Romae apud s. Petru® -*• 199 sub annulo Piscatoris die 23. Februarii, festo s. Petri Damiani, an. 1904, Pontificatus Nostri anno primo. — A. Card. Mačehi.« 1 Circa hanc utilissimam materiam publicavit idem Summus Pontifex die 27. Martii 1906 Litteras Aposto- licas »Quoniam in re biblica« de ratione studiorum sacrae Scripturae in Seminariis clericorum servanda. Ut scilicet ad finem a Sunimo Pontifice Leone XIII. dictae Com- missioni praefixum securius perveniatur, Litterae Apo- stolicae Pii PP. X. singula praebent praecepta, quae tempus studii biblici eiusque singulas disciplinas respi- ciunt. — Ob gravitatem rei praeclaras istas Litteras Apostolicas pariter hic inserimus: »Pius PP. X. Ad perpetuam rei memoriam. Quoniam in re biblica tantum est hodie momenti, quantum fortasse numquam antea, omnino necesse est, adolescentes clericos scientia Scripturarum imbui dili- genter; ita nempe, ut non modo vim rationemque et doctrinam Bibliorum habeant ipsi perceptam et cognitam, sed etiam scite probeque possint et in divini verbi mi- nisterio versari, et conscriptos Deo alflante libros ab oppugnationibus horum hominum defendere, qui quid- quam divinitus traditum esse negant. Propterea in Litt. Encycl. Providentissimus reete decessor Noster illustris e dixit: »Prima cura sit, ut in sacris Seminariis vel Academiis sic omnino tradantur divinae Litterae, quem- admodum et ipsius gravitas disciplinae et temporum flecessitas admonent.« In eamdem autem rem haec Nos, fiuae magnopere videntur profutura, praesčribimus: L Sacrae Scripturae praeceptio, in quoque Semi- nario impertienda, ista complectatur oportet; primum, n °tiones de inspiratione praecipuas, canonem Bibliorum, textum primigenium potissimasque versiones, leges ber- me neuticas; deinde historiam utriusque Testamenti, tum s ' n gulorum, pro cuiusque gravitate, Librorum analysim et exegesim. 1 Kirchliches Verordnungsblatt fiir die I.avanter Diozese. 1904. ^ 1 ■ S- 84 sqq. — D r Norb. Peters, op. cit. pagg. 34—43. -*■ 200 -*■ II. Disciplinae biblicae curriculum in totidem annos partiendum est, quot annos debent alumni Ecclesiae intra Seminarii septa commorari ob sacrarum disciplinarum studia: ita ut, horum studiorum emenso spatio, quisque alumnus id curriculum integrum confecerit. III. Magisteria Scripturae tradendae ita constituentur, quemadmodum cuiusque Seminarii conditio et facultates ferent: ubique tamen cavebitur, ut alumnis copia sup- petat eas res percipiendi, quas ignorare sacerdoti non licet. IV. Quum ex una parte fieri non possit, ut omnium Scripturarum accurata explicatio in schola detur, ex altera necesse sit omnes divinas Litteras sacerdoti esse aliquo pacto cognitas. praeceptoris erit, peculiares et proprios habere tractatus seu introductiones in singulos Libros, eorumque historicam auctoritatem, si res postula- verit, asserere ac analysim tradere: qui tamen aliquanto plus, quam in caeteris, in eis Libris immorabitur ac Librorum partibus, quae graviores sunt. V. Atque is ad Testamentum vetus quod attinet, Iructum capiens ex iis rebus, quas recentiorum investi- gatio protulerit, seriem actarum rerum, quasque hebraeus populus cum aliis Orientalibus rationes habuit, edisseret; legem Moysi summatim exponet, potiora vaticinia ex- planabit. VI. Praesertim curabit, ut in alumnis intelligentiam et studium Psalmorum, quos divino officio quotidie re- citaturi sunt, excitet: nonnullosque Psalmos exempli causa interpretando, monstrabit, quemadmodum ipsi alumni suapte industria reliquos interpretentur. VII. Quod vero ad novum Testamentum, presse di- lucideque docebit, quatuor Evangelia quas habeant sin- gula proprias tanquam notas, et quomodo authentica esse ostendantur; item totius evangelicae historiae com' plexionem, ac doctrinam in Epistolis caeterisque Libris comprehensam exponet. Vlil. Singularem quamdam curam adhibebit in n s illustrandis utriusque Testamenti locis, qui ad fidem moresque christianos pertinent. -*• 201 -*• IX. Ulud semper, maxime vero in novi Testamenti expositione meminerit, suis se praeceptis conformare eos, qui postea voce et exemplo vitae erudire ad sempiter- nam salutem popnlum debeant. Igitur inter docendum commonefacere discipulos studebit, quae sit optima via Evangelii praedicandi: eosque ex occasione ad exequenda diligenter Christi Domini et Apostolorum praescripta alliciet. X. Alumni, qui meliorem de se spem lacient, be- braeo sermone et graeco biblico, atque etiam, quoad eius fieri possit, aliqua alia lingua semitica, ut syriaca aut araba, erunt excolendi. »Sacrae Scripturae magistris necesse est atque theologos addecet, eas linguas ccgnitas habere, quibus libri canonici sunt primitus ab hagiogra- phis exarati, easdemque optimum factu erit, si colant alumni Ecclesiae, qui praesertim ad academicos theo- logiae gradus aspirant. Atque etiam curandum, ut om¬ nibus in Academiis de caeteris item antiquis linguis, niaxime semiticis, sint magisteria.« (Litt. encycl. Provi- Pntissimus Deus). XI. In Seminariis, quae iure gaudent academicos theologiae gradus conferendi, augeri praelectionum de Sacra Scriptura numerum; altiusque propterea generales s Pecialesque pertractari quaestiones, ac biblicae vel ar- . aeologiae vel geographiae, vel chronologiae vel theolo- § la e, itemque historiae exegesis plus temporis studiique tr >bui oportebit. XII. Peculiaris diligentia in id insumenda erit, ut se- c undum leges a Commissione Biblica editas, delecti alumni aci academicos Sacrae Scripturae gradus comparentur: d u od quidem ad idoneos divinarum Litterarum magistros e minariis quaerendos non parum valebit. VTTr . Doctor sacrae Scripturae tradendae sanctum numquam a cominuni doctrina ac Traditione vel minimum discedere: utique vera scientiae 'rementa, quaecumque recentiorum sollertia pe- er 't ; , in rem suam convertet, sed temeraria novatorum L XIII habebit, ^ c clesiae huius inr *• 202 commenta negliget: idem eas dumtaxat quaestiones trac- tandas suscipiet, quarum tractatio ad intelligentiam et defensionem Scripturarum conducat: denique rationem magisterii sui ad eas normas diriget, prudentiae plenas, quae Litteris encyclicis Providentissimus continentur. XIV. Alumni autem quod scholae praelectionibus ad hanc assequendam disciplinam deerit, privato labore sup- pleant oportet. Quum enim particulatim omnem enarrare Scripturam magister prae angustiis temporis non possit, privatim ipsi, certo ad hanc rem constituto spatio in dies singulos, veteris novique Testamenti attentam lectionem continuabunt; in quo optimum factu erit, breve aliquod adhiberi commentarium, quod opportune obscuriores lo- cos illustret, difficiliores explicet. XV. Alumni in disciplina biblica, ut in caeteris theo- logiae, quantum nimirum e scholae praelectionibus pro- lecerint, periculum subeant, antequam ex una in aliam classem promoveri et sacris ordinibus initiari possint. XVI. Omnibus in Academiis quisque, candidatus ad academicos theologiae gradus, quibusdam de Scriptura quaestionibus, ad introductionem historicam et criticam itemque ad exegesim pertinentibus, respondebit; atque experimento probabit, satis se interpretationis gnarum ac hebraei sermonis graecique biblici scientem. XVII. Hortandi erunt divinarum Litterarum studiosi,ut. praeter interpretes, bonos lectitent auctores, qui de rebus cum hac disciplina coniunctis tractant; ut de hisloria utriusque Testamenti, de vita (Jhristi Domini, de ApostO' lorum, de itineribus et peregrinationibus Palaestinensi' bus, ex quibus facile locorum morumque biblicorum no - titiam imbibent. ut modica gratia ’ dabitur pro facultatibus opera, ubi volumim ■ i iatUr ln c f U0( I ue Seminario bibliotheca, volumina idgenus alumnis in promptu sint. obstanbbus V ° 1UmUS iulDemus > contrariis quibusvis non ->*- 203 Datum Roraae apud S. Petrum sub annulo Piscatoris die XXVII. Martii anno MCMVI, Pontificatus Nostri tertio. A. Card. Mačehi.« 1 Duplex ergo est res, circa quam versantur Litterae Apostolicae Summi Pontificis Pii X., ratio scilicet studi- orum sacrae Scripturae in Seminariis clericorum ipsis, et deinde proprium cuiusvis clerici studium s. Scripturae post perceptam in Seminario institutionem. Quod ad primum spectat desiderium, cum satisfaetione possumus statuere, huic voto Summi Pontificis nostrum Princ. Episc. Institutum studiorum theologicorum dioece- sanum iam usque adhuc omni fere modo obsecutum esse. Nam 1. iuxta praeseriptum Papae Pii X. in quoque Seminario sequentia sunt tradenda: primum notiones de inspiratione praecipuae, canon Bibliorum, textus primige- nius potissimaeque versiones, leges hermeneuticae. At in his omnibus clerici Lavantini instituuntur accurate et abun- danter in frequentibus praelectionibus in nostro Instituto theologico. 2 Historiae deinde utriusque Testamenti explanandae, uti hoc praeseribit Summus Pontiiex, magna adhibetur diligentia. Ad acquirendam profundiorem cognitionem historiae biblicae perlegere debent alumni hebdomatim circiter 25 capita ex libris historicis. — Eodem modo °rnnis sollertia ponitur in eo, ut theologi informentur in analysi et exegesi singulorum, pro cuiusque gravitate, Librorum, saltem in iis partibus, quas sacerdoti ignorare n °n licet. 2. Disciplinae biblicae curriculum iuxta praelaudatas Litteras Apostolicas in quatuor annos distribuendum , 1 Kirchliches Verordnungs-Blatt fiir die Lavanter Diozese. Cerkveni za- * kazmk za Lavantinsko škofijo. 1906. Nr. VI. pag. 73 sqq. — Dr. Norb. Peters »P- cit. pagg. 8—31. - 2 Candidati sacrae Tkeologiae instruuntur praepnmis tjf a celebrem auetorem Dr. Franc. Kaulen, Einleitung m die Heibge Scbrilt “d Neuen Testamentes. Freiburg i. Br, 1905. Edit. quinta; P°™ jjanssimum Dr. Leonem Schneedorfer, c. r. in universitate Carolo-P erdmandea ; r 5^e professorem publ. ord, Compendium historiae librorum Novijesta- i ft n *' Dragae, necnon iuxta Compendium liermeneuticum. quot scr 'P , ' l0Se Phus Lesar, professor studii biblici N. T. in Seminario clericorum Laba- 1Sl - Labaci lscm «ensi 204 -#r esset. In nostra vero schola theologica hoc curricutum biblicae disciplinae Veteris et Novi Testamenti in quatuor semestribus absolvitur, quia ita nostri Seminarii clerico- rum conditio et facultates, uti concedit Summus Ponti- !ex, ferunt. 3. Omnes quidem libri non explicantur critice-exe- getice, sed in quolibet semestri nonnulli tantum libri et eorum partes graviores. Attamen in Introductione speciali suppeditatur alumnis plus minusve accurata cognitio sin- gulorum sacrorum Librorum. 4. Quod Vetus Testamentum tangit, auditoribus prae oculis ponuntur Iruclus rečentiorum investigationum. 1 Lex Moysis semper summatim exponitur, et graviora vaticinia explanantur. 5. Intelligentia et studium Psalmorum promovetur in nostro Instituto hoc modo, ut nonnulli Psalmi, quos sacerdotes quotidie recitaturi sunt, uberius explanentur; maior autem eorum pars, qui quotidie adhibentur in olficio sacro, brevius tantum pertractantur, sicuti tales breviores notiunculas nobis exhibet a Sancta Sede appro- bata versio sacrae Scripturae, a Doctore Francisco Iosepho Allioli procurata. 6. Quotannis in semestri aestivo quatuor Evangelij accurate traduntur, eorum proprietates exponuntur atque authentia dilucide demonstratur. Praeter Evangelia etiaffi reliqui libri, praeprimis epistolae Paulinae tractantur at- que doctrina apostolica in eis obvia inculcatur. Item sacrorum Bibliorum studiosi frequentius monen- tur, ut egregios legant auctores, qui de vita Christi Do¬ mini, de Apostolorum praedicationibus et itineribus et reliquis materiis biblicis tractant. 2 Hos commemorat inter alios Dr. I. B. Holzammer s. Theologiae P>® tessor Moguntiae in egregio suo opere: Dr. J. Schuster’s Handbuch zur Bi»' schen Geschichte. Freiburg im Breisgau, 1906. 2. Bd. 6. Aufl. — 2 R a . c °® mcm attir sedula lectio librorum sequentium: Jer. Drexelius S. J., Jesus Cbris . ’ ie Wonne des Menschengeschlechtes. Aus dem Latein. von Dr. Ph. H. & , Mainz 1865. - Dr. Sepp, Das Leben lesu Christi. 2. Aufl. Regensburg, 1» D ' schegg, Sechs Bucher des Lebens lesu. Freiburg, 1874/75. — Grimm. v . T B e ^ e “ Je . s ": Regensburg, 1876/78. - J. B. Lobmann S. J., Vita Domini No? Cmsti e guatuor Evangeliis ipsis ss. libror. verbis concinnata. r* 0 -**- 205 -*e 7. Singularis cura adhibetur in iis illustrandis utri- usque Testamenti locis, qui ad fidem moresque christia- nos pertinent, quia hoc nostro tempore, ab indifferentismo inlecto, maximi momenti est. 8. Datis occasionibus in expositione tum Veteris tum Novi Testamenti alumnis commendatur, ut vitam suam conforment apostolicis praeceptis, atque populum doce- ant non solum voce, verum etiam vita sua exemplari. 9. Omnibus alumnis primi cursus incumbit obligatio addiscendi linguam hebraicam. Item omnibus occasio datur comparandi šibi notitiam linguae chaldaicae, syria- cae et arabae. Scientia graecae linguae iam supponitur, quia in gymnasiis per sex annos addiscitur, et Novum bornae, 1887. - Dr. J. H. Friedlieb, Das Leben Jesu Christi des Erlosers. Miinster und Paderborn. 1887. — C. Berens, Das Leben Jesu. nach den vier Evangelien in Predigten dargestellt und betraehtet. Paderborn. 1896. —P- Didon. Jesus Christus. 2 Bde. Regensburg. 1892. — Moritz Meschler S. J., Das behen uuseres Herrn Jesu Christi des Sohncs Gottes. 4. Aufl. 2 Bde. heiburg im Br., 1898. — Idem, Der gottlichc Heiland. Ein Lebensbild, der studicrenden Jugend gewidmet. Freiburg, 1906. — J. Skuhala, Življenje našega Gospoda Jezusa Kristusa po besedah sv. evangelistov. V Celovcu, 1889. — Didonov Jezus Kristus, tretji in zadnji zvezek. Iz francoskega prevel J. Bohinjec. V Ljubljani, 1903. — Schanz, Commentare zu den vier Evangelien. — Idem. Apo- logie des Christontums. 2 Tl. Freiburg, 1888. Dr. Sepp, Geschichte der Apostel vom Tode Jesu bis zur Zerstbrung Jerusalems. Schaffhausen, 1866. — Abbč Janvier, Lehen des heiligen Petrus des Apostelfiirsten und ersten Papstes. Einsiedeln, 1879. — Fr. Jos. Rudigier, Vita >eati Petri principis Apostolormn. Lincii, 1890. — P. Phil. Scebock, Sankt raulus der Heidenapostel. Paderborn, 1897. — Liber de vita et laboribus "•Pauli agens, tertia vice editus, cui titul us: Sveti Pavel, apostol sveta m učitelj narodov. Njegovo življenje in delovanje opisal ter pridejano okrožnico ) a aui bur g, 1905 uaroaov. JNjegovo življenje m delovanje| °P* hdl o g^tem Pismu poslovenil Providentissimus Deus in apostolsko pismo ‘ff Mariboru, 1904 . 8°. p*88- Dr. Mihael Napotnik, knez in škof Lavan inski J ^ _ Dr. Nik. 312. - Dr. F. Polzi, Der WeltaposteliPaulus. Reg ^ 8^ Tr adition. Salz- Heim, Paulus der Vdlkerapostel, nach Bibel, ^ L. Reinke, Die messianischen M Palastinas Boden mit sciner | ropheten des A. T. Giessen, 1869. — . ’ bis zur Gegenvvart, Koln, Iflanzen- und Tiervvelt vom Beginn der bibl. Zerte s raisc hen Volkcs. 1902, - Dr. I>. Dornstetter, Studien liber die im Br., 1904 . VU ' Bd. 1. bis 3. Heft: Abraham. (Biblische Studie J i paderbonl) 1905 — . B. Hild. Hopfl, Die lidhere Bibelkntik. 2 ^ A “.'^' T ,, staraC ute. Freiburg Di'. H. Weiss, Die messianischen Vorbilder Stellung der katholischen Br, 1905.’- I). Norb.Peters, Die grundsatzhche Steliun^ ^ und der Kirche zur Bibelforschung. Paderborn, 1905. Dr- f 1905 8 __ Die messia- Bfntateuch. (Bibl. Studien. X. Band). Freiburg im B glie bcarbeitet von ttischen VVeissagungen, einBevveis Gottes, nach Abbe B ^ Sprachliche« Josef Holtzmann. Strassburg i E, 19°5. - r ‘ 4 Handhuch zur bihlianbon V,.l' d ' "**** 209 sunt, ut non aequalitas, sed subordinatio ex iis oriatur. Potestas familiae in viro praecipue residet; vir enim est caput mulieris (L Cor. 11, 3). Mulier subdita est viro tamquam socia, participans de eius potestate in communi domus ministerio. Sicut enim mulier ex viro, ita et vir per mulierem, quam Deus fecit in adiutorium simile viro. (Gen. 2, 18). Liberi autem, quum ab utroque parente originem ducant, genitoribus tum naturali tum divino iure subiiciuntur. Ex divina hac societatis domesticae constitutione consequuntur certa officia, quibus familiae christianae membra obligantur: Coniuges necesse est sic esse animo semper affectos, ut amorem maximum, constantem tidem, sollers assiduumque praesidium alteri alterum debere in- telligant. Vir est familiae princeps et caput mulieris; quae tamen, quia caro est de čarne illius et os de ossibus eius, subiiciatur et pareat viro, in modum non ancillae, sed sociae; ut scilicet et obedientiae praestitae nec ho- nestas, nec dignitas absit. In eo autem, qui praeest, et >n hac, quae paret, quum imaginem uterque referat alter Christi, altera Ecclesiae, divina charitas esto perpetua moderatrix officii. Nam vir caput est mulieris, sicut Christus caput est Ecclesiae ... Sed sicut Ecclesia subiecta est Christo, rta et mulieres viris suis in omnibus. (Ephes. 5, 23. 24). 1 Si mulier est sub potestate viri, id statutum est ob illius bonum, ut ambulans ad manum viri non cadat. Saepesaepius etiam mutuus et religiosus amor viro fuit ae ternae salutis principium, exemplis praeeunte coniuge Pi a nec non precibus, et sanctificatus est vir infidelis per mulierem fidelem. (I. Cor. 7, 14). Ad liberos quod pertinet, subesse et obtemperare P ar entibus hisque honorem adhibere propter conscientiam ebent; et vicissim in liberis tuendis atque ad virtutem Potissimum informandis omnes parentum curas cogitati- °nesque evigilare necesse est: Patres.. educate ittos (filios) 1 ( ^ sc iphna et correptione Domini! (Ephes. 6, 4). x ’ Ibid. 14 210 -*e quo intelligitur, nec pauca esse coniugum officia neque levia; ea tamen coniugibus bonis ob virtutem, quae Sa- cramento percipitur, non modo tolerabilia fiunt, verum etiam iucunda . 1 Quae quidem omnia si secundum divinae voluntatis placitum diligenter et constanter a singulis, ad quos per- tinet, servarentur, mox unaquaeque Christiana domus, ad normam Ecclesiae instituta, non humana, sed angelica, non terrena, sed coelestis societas verissime dici et ha- beri posset. Summum familiae momentum inde elucet, quia fa- milia est antiquissima semperque prima informatrix et institutrix hominis ideoque societatis, est fundamentum humanitatis civilis. In ea enim homo concipitur seu cre- atur, in ea lumen aspicit, nutritur, crescit, maximamque vitae suae partem transigit. In ea infans discit a raatre sua existentiam supremi Numinis, paternitatem eius di- vinam erga nos, nostramque filiationem; fraternitateffl cum Filio Dei, maternitatem eius, quae est vita, dulcedo et spes nostra. In ea homo experitur maxima huius vi¬ tae gaudia maximosque dolores. In ea, ordinarie saltem, senescit, ad morientium Sacramenta suscipienda se dis- ponit ultimamque instituit communionem, in ea emittit spiritum, in ea iudicatur et ex ea it in domum aeterni- tatis suae. Quapropter tantopere interest, ut familia iuxta nor¬ mam religionis Christiane rite sit ordinata: Nemine 111 lugit, rei privatae et publicae faustitatem a domestica potissimum institutione pendere. Quo enim a!tiore= domi egerit radices virtus, quo sollertius parentum voce et exemplo fuerint puerorum animi ad religionis praecept® informati, eo uberiores in rem communem Iructus redun dabunt. Quapropter summopere interest, ut domestica s0 cietas non solum sancte sit constituta, sed sanctis etiam regatur legibus, in eaque religionis spiritus et christianae Vitae ratio diligenter constanterque foveatur . 2 Ibld ' 1 Leonis PP ' XIn - Litt. apost. Neminem fugit de die 14. lun. l8i)2 ' -#■- 211 -*e Ad resuscitandum religionis et pietatis spiritum in societate domestica, nostris hisce temporibus misere per- turbata, Summus Pontifex Leo XIII. felicis recordationis piam consociationem a sacra Familia instituit eum in finem, ut christianae familiae sacrae Familiae Nazaretha- nae sese devoventes, eius insigni fruerentur patrocinio et in eadem perfectissimum domesticae societatis omnis- que virtutis ac sanctitatis intuerentur exemplar, quod šibi ad imitandum proponerent: Minime dubium est, quin ex iis laudibus, quae in societate et consuetudine domestica ex sanctitate morum et pietatis exercitatione proficiscuntur, maxima quaeque enituerit illa Familia, quae siquidem earum futura erat caeteris documento. Ac propterea benigno providentiae consilio sic illa con- stitit, ut singuli Christiani, qualicumque conditione vel loco, si ad eam animum advertant, facile possint cuiuscum- que virtutis exercendae habere causam et invitamentum. Habent revera patresiamilias in Ioseph vigilantiae pro- videntiaeque paternae praeclarissimam normam; possident roatres in sanctissima Virgine Deipara amoris, verecun- diae, submissionis animi perfectaequae fidei insigne spe¬ ven; filii vero familias in lesu, qui erat subditus illis (Luc. 2, 51), venerantur divinum obedientiae exemplar, fiuod admirentur, colant, imitentur. 1 Quapropter idem sanctissimus Pater Leo XIII. sperat onines, quibus est animarum credita salus, maxime Episcopos, studii ipsius in hac pia consociatione pro- Ve hetfta socios ac participes sese facturos: Qui enim c °gnoscunt et Nobiscum deplorant christianorum mo- ru m demutationem et corruptelam, restinctum in iamiliis Ie| igionis et pietatis amorem et accensas supra modum rer um terrestrium cupiditates, ipsi quidem vel maxime ^Ptabunt tot tantisque malis opportuna afferri remedia. , siquidem nihil magis salutare aut efficax Iamiliis c lr *stianis cogitari polest exemplo sacrae Familiae, quae 1 Ibidem. 14 * -*<- 212 perfectionem absolutionemque complectitur omnium vir- tutum domesticarum. 1 Quam piam unionem et Nos lilteris pastoralibus die 21. Februarii 1894 datis in dioecesi Nostra erexi- mus eiusque propagationem et cultum animarum cura- toribus impensissime commendavimus eisque omnia ad introductionem et moderationem huius piae consocia- tionis spectantia communicavimus. 2 Maxima perfundimur cordis laetitia spectantes, quod utilis haec et salutaris nostrisque praesertim temporibus accommodata consociatio in dioecesi Nostra maiora in dies capiat incrementa, ita ut anno elapso iam 30.080 familias cum 148.370 membris numeraverit. 3 Felicem hunc profectum, de quo singulis annis eminentissimo Cardinali Vicario Summi Pontificis in spiritualibus ge¬ nerali, tamquam praesidi consociationis universae, rela- tionem facimus et animarum pastores in folio Nostro dioecesano certiores reddimus, grato animo favori divino tribuentes cum ipso sanctissimo Patre Leone XIII. nihil ardentius desideramus, quam ut omnes ii, qui in huius' modi consociationem adsciti sunt, praeclarissimas lesu et Mariae et Ioseph virtutes contemplantes, similitudine® earum aliquam arripiant fierique studeant imitatione meliores. Quare vigeat et floreat haec pia consociatio cum sodalium numero, tum recte lactorum laude; au- geatur et ad plures in dies singulos propagetur; ea enim florente, lacile fides, pietas et omnis Christiana laus in familiis revirescent. 4 Sed adminiculo huic supernaturali addere necesse est operam nostram pastoralem, quam in id dirig ere debemus, ut familiae christianae špiritu religionis i®' buantur et ad pristinam morum integritatem, a qua eX temporum iniquitate defecerunt, iterum reducantur. enim lamilia natura sua religionem ac pietatem alere ei 1 Ibidem. — 3 Kirchliches Verordnungsblatt filr die ,^,^0 ei anno 1894. Nr. II. — 3 Kirchliches Verordnungsblatt fiir a po«to* DidzeBe ex anno 1905. Nr. VII. alin. 57. — * Leonis PP. XIII- L Quum nuper de die 20. Innii 1892. 213 lovere debeat eiusque potissimum sit, spiritum religionis filiorum animis inserere illosque educare in filios Dei, animarum pastores ex sua parte spiritum Christi animis futurorum coniugum alte infigere et in coniugatis con- servare tenentur, ut in familiis vita vere Christiana vigeat. Ad quod sequentia conducere valebunt media: 1. Sanctificatio Dominicae et dierum festorum. Dies Dominica in domo Christiana revera sit dies Domini. Infra hebdomadem domestici, saltem pater et filii, per- saepe extra familiam versantur, varia negotia obeuntes; dies Dominica eos a laboribus negotiisque vitae quoti- dianae sevocat atque in familiam reducit. Quapropter patres et matres familias edoceantur, ut diem Domini- cam sanctificent, ab operibus servilibus abstineant, quo liberius religionis exercitiis vacare possint; ut cum do- mesticis suis Missae sacrificio devote intersint; ut sacrum quoque sermonem, alioquin ad integritatem cultus divini spectantem, fideliter audiant; ut Sacramenta pie susci- Piant; ut divinis etiam pomeridianis praesentes religiose adsint; ut in christianae doctrinae rudimentis ac prae- ceptis percipiendis vel revolvendis, in libris pietatis le¬ bdiš, in operibus misericordiae exhibendis versentur; abstineant autem ab oblectationibus mundanis, a cra- Pulis et ebrietatibus aliisque excessibus et actionibus Peccaminosis, quae non solum mentem a divinarum reru m studio avocant, sed a Dei amore seiungunt et v >tain domesticam paulatim subruunt. Sit sanctificatio diei Dominicae parentibus christia- n * s constans consuetudo, prout Evangelista narrat de Parentibus lesu: Ibant parentes eius per omnes annos . . vrosohjmam secundum consuetudmem diei Jesti. (Luc. 2, h 12). Exemplum piorum parentum erit filiis vitae c ristianae incitamentum. 1 2. Cultui divino publico iungatur cultus Dei privatus domesticus, per quem sanctificatur domus Christiana, •anctifi 1 ? fr ' Constitutionem Synodi dioeces. Lavant. anno 1903 “^2*“ ?P 8 *5y 0t * 7 ^gt 1 °no dierum festorum«. Marburgi, 1904. Cap. LXXXXII. pagg. 214 ut sit altera domus Dei, alia ecclesia, atrium coeleste, pes scalae Iacob stantis super terram, cuius summitas coelum tangit (Gen. 28, 12), per quam non tantum angeli descendunt, sed et homines ascendunt ad aeter- nam patriam. Curandum igitur, ut sanctificetur revera domus per ministerium imprimis patrisfamilias. Hic altam concipiat ideam dignitatis et momenti conditionis suae. Quapropter exponatur patribus familias doctrina haec tam sublimis et vera vicarii Christi in terris: Potestas patrisfamilias expressam retinet quamdam elfi- giem ac formam auctoritatis, quae est in Deo, n qiw omnis paternitas in coelis et in terra nominatur. (Ephes. 3, 15)4 Maximi momenti est, ut ipse paterfamilias ceu sa- cerdos dirigat devotionem domesticam, ad quam perti- nent preces matutinae, oratio ante et post mensam, sa- lutatio angelica ad sonum campanae, recitatio rosarii beatae Mariae virginis, lectio pia; ut praesideat sacrificio orationis vespertinae atque sacrificium hoc concludat dando filiis suis paternam benedictionem. 2 Sacerdotes erant per multa saecula patresfamilias ante institutionem sacerdotii Aaronitici; sacerdotium hoc naturale nequa- quam ablatum est, nequidem in nova lege; econtra, Christus elevans matrimonium ad pristinam dignitatem, etiam paternitatem sublimavit, ut pulchre dicit Ecclesia: »Deus, per quem mulier iungitur viro et societas princi- paliter ordinata ea benedictione donatur, quae sola nec per originalis peccati poenam, nec per diluvii est ablata sententiam.« 3 Haec omnia doceantur patres familias, curentque animarum pastores, ut religiose serventur pulchra in^’" tuta Ecclesiae, ut benedictio thalami, benedictio pueroruffl, benedictio aegrotantium et aliae, facilesque se praebeant ad adeundum pauperum tugurium, libentius etiam, q uarn superbam divitum domum. Leonis PP. XIII. Litt. encycl. Diuturnum iUud de die 29. lap- 1881 - _—. v-a«v/jvx. t uajUiIiiwii t ivvuuj uc nic ^ §45* Syn. dioee. Lav. 1903. Marburgi, 1904. Cap. LXXXXVIII. pagg- Oratio in Missa pro sponso et sponsa. 215 -*e Admoneantur etiam matres familias, ut servent om- nes illos pios usus et catholicas consuetudines, quae tamdiu apud patres nostros llorebant singularemque pie- tatera apud eos nutriebant. 1 Pietas enim domestica mag- num semper erit remedium contra socialismum necnon contra detestabilem illam, quae nune temporis passim grassatur, apostasiam a Roma; caeteroquin pietas ad om- nia utilis est, promissionem habens vitae, quae nune est, et futurae. (I. Tim. 4, 8). Exerceantur itaque parentes ad pietatem domesticam et per eam sanctificentur, ut Nazarethana domus, familiae christianae. Devotio domestica vitam quotidianam sancti- ficat, excolit moreš, pietatem fovet, vinculum domestieum roborat, fulcit pacem domesticam, plurimum valet ad re- ligiosam et moralem prolis educationem, multa praecavet peccata, atque efficit, ut familia Christiana per viam sa- lutis incedat. 2 Pulcherrime Tertullianus vitam domesticam, christiano roore compositam, laudibus extollit, seribens: »Unde suf- ficiamus ad enarrandam felicitatem eius matrimonii, quod Ecclesia conciliat et confirmat oblatio et obsignat bene- dictio, Angeli renunciant, Pater rato habet? Quale iugum tidelium duorum unius spei, unius disciplinae, eiusdem servitutis! Ambo Iratres, ambo conservi, nulla spiritus carnisve diseretio. Atquin vere duo in čarne una; ubi car ° una, unus et spiritus. Simul orant, simul volvuntur e t simul ieiunia transigunt, alterutro docentes, alterutro hortantes, alterutro sustinentes. In Ecclesia Dei pariter utr 'que, pariter in convivio Dei, pariter in angustiis, in Persecutionibus, in refrigeriis; neuter alterum celat, neuter •dterum vitat, neuter alteri gravis est; libere aeger visi- latur, indigens sustentatur; eleemosynae sine tormento, sacrificia sine serupulo, quotidiana diligentia sine impedi- ^ento; non iurtiva signatio, non trepida gratulatio, non rrni ^ a benedictio; sonant inter duos psalmi et hymni, el v , ' De antiquis piis consuetudinibus catholicis in dioecesi Lavantina ^ide. !™, od - iioec. Lavant 1903. Marburgi, 1904. Cap. LXXXXI. pagg. 744- 759. Oratio in Vigilia s. Ioannis Baptistae. -*e 216 ~xe mutuo provocant, quis melius Deo sao cantet. Talia Chri- stus videns et audiens gaudet, his pacem suam mittit; ubi duo, ibi et ipse, ubi et ipse, ibi et malus non est.« 1 3. Ad cultum divinum domesticam sacrae imagines necessario pertinent. lam in atrio domus christianae arrideat intranti cuiusdam coelitis imago, ut ingrediendo statim noscat, hic se esse apud catholicos fideles. Coram illa statua seu imagine sub vespere parvula lampas collu- ceat in signum tidei et amoris. Notum est, Dominum nostrum promisisse, se specialiter benedicturum domos omnes illas, in quibus imago divinissimi Cordis puhlice exponeretur ; 2 quod et multiplici experientia confirmatur. In domo Christiana coliocetur in Ioco conspicuo imago Crucitixi benedicta; adsint imagines virginis Deiparae, sanctorum Angelorum aliaeque; adsit imago sacrae Fa- miliae, coram qua domestici quotidie sese devoveant sacrae Familiae lesu, Mariae et Ioseph; 3 non desit palma benedicta, cereus quoque benedictus, qui forsan iam accensus fuit in agonia avi vel atavi, vel aliorum maio- rum huius familiae. Non desit ad ianuam vasculum aquae benedictae, qua intrantes in domum vel exeuntes e domo sese aspergant. Non desideretur liber Evangeliorum, catechismus, vita Sanctorum. Valde laudabile est, dari quoque librumj in quo notentur anniversaria familiae, uti matrimonii parentum, nativitatis et baptismi prolium, coniugii flliorum et filiarum, obitus alicuius e familia, principaliora fa c ^' sed sensu semper pio et religioso, ut moriš erat quondam in nonnullis familiis christianis. Amoveantur autem a parietibus omnes picturae paganae, nimis profanae, parumve modestae; locum c l ue earum occupent tales, quae cor ad coelestia erigant. > 1 ceantur severe ab atrio, a sanctuario domestico, (I 1136 cumgue olent pompas istas diabolicas, quibus renunciavi' Tom. L arffijj’ i d 'i X s °r n m , 'f n -“P- 9- (Migne, Patrologjae »acratissimi n™i- T ^>^od. dioec. Lavant. anno 1903 celebr. rj aP . LXXIV nao- "Sip 18 TJ 1 P uri ssimi Cordis Mariae.“ Marbnrgi, 19°T „„ 1894. K r P ]"[’ p *' g h-irchl. Verordnungsblatt fur die Lav. Dioz. ez 217 •->*- mus in sacro baptismate, uti sunt: folia puhlica non catholica aut rei catholicae infensa, statuolae parum castae, cantilenae nimis liberae aliaque huiusmodi, quae offendere possent sensum religionis et pudoris. 4. Moneantur parentes quavis data occasione, ut fi- lios suos mature ad pietatem Deique cultum instruant. Si enim parentibus iura competunt in natos, vicissim inviolata incumbunt officia erga eos implenda; adeo ut, dum ipsos habere debent tamquam benedictionem divi- nitus acceptam et tamquam sacrum depositum a Deo šibi commissum, sese obligatos sciant et intelligant, ipsis de omnibus providendum esse, quae bono animae et corporis necessaria sunt; eos speciatim in disciplina et correptione Domini educandos, id est ad pietatem et ho- nestatem atque bonos moreš informando ipsisque virtutis exempla praebendo, ac pro posse quaecumque ad prae- sentis et futurae vitae felicitatem conducere queant, sub- ministrando. Opus est admonitione ad patresfa vertere tione quanta fieri possit gravissima : velint a dan ^ quam magna sanctaque officia šibi cum Deo n de liberis suis, ut scientes religionis, bene mora , Pie colentes educare debeant. 1 Omnino P ar ® sa nere curare oportet, ut sui cuiusque liberi, qimm pri - n didicerunt, praecepta religionis percipiant. instituenda sobole diligentia adhibeatur, ivm cau _ r alique lege constitutum, neque parentes per sam solvi ea lege possunt. 2 * * Quid hac in re tanti momenti fide i V eri- que parentes, historia nobis testatu . » ot j d j e me- tates edocebatur a patre suo Leoni a, ae Valde ^oriter recitare debebat partem sacrae ma t e r Nona, studiosa et sollicita magistra erat san & yitae quae cordi filii sui, s. Gregorn Naziancen, P l * i ^' e l)r. 18 gi' S XIII. Epist, encycl. Nobilisaima O-allorum gens de die aYar >ae de dL oo l‘. eon * s XIII. Epist. ad Archiepiscopos et Episcopos UIe ‘‘ 2 . Dec. 1888. r 218 ~#r christianae semina inserebat. Simili modo et s. Monica filium suum, s. Augustinum, summo studio in christianis veritatibus informabat. S. Ioannes Chrysostomus in rudi- menlis fidei a matre sua Anthusa instituebatur. Exem- plum omni imitatione dignum capere šibi possunt paren- tes de piis coniugibus Basilio et Emelia. qui decem liberos suos tam assidue in doctrina fidei instruebant et tam pie ad vitam christianam informabant, ut quatuor eorum ab Ecclesia in numerum Sanctorum sint relati, quorum notissimus est Episcopus Caesareensis et magnus Eccle- siae doctor, s. Basilius. Tantum valent parentes pii et religiosi ad christanam prolis educationem! Filii autem bene educati et bene morati parebunt praecepto Apostoli: Filii, obedite parentibus vestris in Domino, hoc enim iustum est. Honora patrem tuum et matrem tuam, quod est mandatum primum in promissione, ut bene sit tibi et sis longaevus super terram (Ephes. 6, 1. 2); fratresque et sorores dilectione fraterna se in vicem prosequentur. 5. Instruantur denique patres et matres familias, ut eadem charitate et sollicitudine amplectantur famulos et famulas omnesque domesticos, qui eorum curae commi ss ' sunt, eosque verbo et exemplo ad vitam inducant christi¬ anam. Si quis suorum et maxime domesticorum čuvam non liabet, jidem negavit, et est infideli deterior. (I. T*®’ 5, 8). Alia ex parte autem et servis inculcetur monitum eiusdem Apostoli: Servi, obedite dominis vestris cum h' more et tremore, in simplicitate cordis vestri, sicut Christo, non ad oculum servientes, quasi liominibus placentes, sed ut servi Christi, jacientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes, sicut Domino et non hominibus, scientes, quomam unusquisque, quodcumque Jecerit, hoc >' e ' cipiet a Domino, sive servus sive liber. (Ephes. 6, 5$)• Haec omnia ad conservandam et fovendam vita® domesticam conducentia animarum curatores concionibu^ et catechesibus, instructione sponsorum, adhortationib LlS occasione examinis antepaschalis, institutione domestica- sedula Sacramenti poenitentiae administratione. consocia 219 tionibus virorum et mulierum, iuvenum et puellarum assequi contendant. 1 Quae quidem omnia, si secundum divinae voluntatis placitum diligenter a singulis, ad quos pertinet, obser- ventur, quaelibet profecto familia coelestis domus imagi- nem quamdam prae se feret, et praeclara exinde beneficia parta non intra domesticos tantum parietes sese contine- bunt, sed in ipsas respublicas uberrime dimanabunt. 2 Domus impiorum delebitur. (Prov. 14, 11). Domus autem. iustorum permanebit. (Prov. 12, 7). Caput CX. De practica sociali operatione sacerdotis catholici, seu quomodo potest conferre sacerdos ad solvendam quaestionem socialem. pp^je quaestione sociali, quae in dies nova creat peri- Ijafl j} cula et ampliores imponit labores, plura iam di- ximus in Svnodis anteactis, 3 simulque monuimus, 1 In hac materia sacerdotibus, curam animarum exercentibus, adminicula »uppeditabunt: Rossbach, Geschichte der Familie. Nordlingen, 1859. — iaehl, Die Familie. Stuttgart, 1861. — Dupanloup, Die Erzieliung. Mainz, 1867, Fars U., Pagg. 115—322. — M. Ludwig, Die christliche Mutter. Entwiirfe zu Vortragen. «amz, 1880. - F. Ulmer, Das Buch Tobias. Ein Buch fiir die christliche ^milie. Donauworth, 1887. — C. Schlesinger, Die katholische Familie. He- ianken und Ratschlage. Trier, 1889. — Fr. X. Aich, Die bi. Familie von Nazareth und die christliche Familie. Regensburg, 1896. — Ph. Hammer, ide christliche Mutter in ihrem Berufe. Paderborn, 1897. — A. Egger ilie ehnstliche Mutter. Einsiedeln, 1898. — J. P. Toussaint, Die hi. h amilie. .Dem enristlichen Volke als Vorbild der Nachahmung dargestellt. Regensburg, 1899. T Hattler S. J., Das Haus des Herzens Jesu. Illustriertes Handbucli tur me cRristl. Familie. Freiburg, 1900. — P. Girardey, Populare Belebrung uber “>e Eh e . Einsiedeln, 1900. - M. v. Bremscheid, Die christl. Eamilie. Mainz, i?°b - G. J. Hug, Die christl. Familie im Iiampfe gegen feindliche Machte. rreiburg i. d. Schw 1901 — P. Franz Pichler, Hausbuch fiir die christliche J- Hug, Oie christl. lamine im nampie gegen Farnip 1 *^ 1 ' ®chw. 1901. — P. Franz Pichler, Hausbuch fiir die christliche Fiinf p j?S enz i 1901. — M. Prattes, Die christl. Frau. Graz, 1901. — Forster, Din w ret ‘ 1 S te n iiber die christl. Familie. Regensburg, 1902. — Dr. C. Krieg, - -foni P»„ .— . .euigten uner me christl. i? amine, nege^ > ^ fi g_ 473 . DjeWissenschaftderSeelenfuhrung. Freiburg, 1904. g- ]g78 ^ epist. encycl. Quod Apostoliei de ^ ^ ,‘ ooc „ o i 0 hr!i Leonis Gesta et" statuta^Syn. dioec. Lav anno ^^fonef^iiod. dioec. 897. Cap. III. P agg. 210-236. - A " S C an XXXII. pagg 249-266.- b 3,7 - anno 1900 institutae. Marburgi, ,9 P n t P M ar burgi, 1904- Cap. LX ®cclesiae Lav. Syn. dioec. anno 1903 coadunata. Mar. g Pagg. 235-241 et cap. LXV. pagg. 241-2 j4. 220 sacerdotum imprimis esse, quaestioni huic studere et ad eiusdem solutionem practicam elaborare. Quaestio enim socialis, si eius principia et finis con- siderantur, proprie religiosa est et moralis. Si socialistae religionem rem privatam esse dictitant, rationibus tacticis est tribuendum. Nam principium suum fundamentale, videlicet materialisticam conceptionem historiae, cuius vi religio in aevo socialismi naturah quadam necessitate evanescat, plebi occultare študent. Sacerdos, etsi sola hac ratione ducatur, quoad quae- stionem socialem indifferens esse non potest. Est enim sacerdos pastor, et bonus pastor esse debet, cui nihil magis cordi sit quam salus animarum commissi šibi gre- gis, et qui proinde gravius negotium non novit, nisi ar- cere omne periculum a grege suo. Haec obligatio sacerdotis, ex eius oificio resultans, ab auctoritate quoque ecclesiastica saepius inculcata est. 1 Ut tamen sacerdotis officia, relate ad quaestionem socialem šibi incumbentia, in uno quasi conspectu posita habeantur, praecipua hic breviter perstringere liceat. 1. Prae caeteris numquam desistimus, sacerdotibus cum omni cordis ardore commendare vitam exemplarem} quippe quae non tantum est fundamentum fructuosae operationis in cura animarum, verum etiam medium haud spernendum, imo praecipuum in operatione sociali. Vitae integritatem expostulat non tantum natura quaestionis socialis, sed relalio quoque sacerdotis ad plebem. Gregem enim šibi commissum sacerdos ad con- stantem fidei professionem, ad exercendas virtutes christi- anas, imprimis sic dictas oeconomicas, cum successu incitare non poterit, nisi ipsius opera et vita concordent cum veritatibus a se annunciatis, nisi vita eiusdem Ho Hin , l"'''-!, * ! X11 f' ln ^t. en oycl. Rerura novarum de conditione opiti*®® 89 ,L- Pius PP ' X ' in epist. encycl. E supremi apof 18 ®t * n Motu proprio de democratia Christiana d ' brate« S 3 9() foo7 l GeSta et statuta Synod. dioec. Lav. arino 1896 četo- j aT annn i qafP ; \ 8 ? 7 ; Pa ?V 212 ' ~ Actiones et constitutiones Synod. d 10 J,ar. anno 1900 inst.tutae. Marburgi, 1901. Pag. 252 sqq. 221 quasi praedicatio continua, assiduum exemplum bonum parochianis iuxta monitum s. Pauli apostoli: Exemplum esto jidelium in verbo, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate. (I. Tim. 4, 12). Sacerdos viva sit imago summi sacerdotis lesu Christi, pro populi salute se offerentis; sit sal terrrae (Matth. 5, 13), quo condiantur fideles; sit Jermentum (Matth. 13, 33; Luc. 13, 21). quod totam farinam i. e. totum genus humanum fermentat; sit lux mundi, quae omnem hominem illuminat. Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt. Sic luceat lux vestra coram homimbus: ut videant opera vestra bona, et glorificent, patrem vestrum, qui in coelis est. (Matth. 5, 14—16). Sacerdotes ergo, positi super candelabrum, revera sint lux mundi, ut reliqui in eos tamquam in speculum oculos coniiciant, ex iisque sumant, quod imitentur. 1 Obsecramus ergo vos, fratres charissimi, ut quae copiose sanximus de vitae agendae ratione clericorum, 2 religiose servetis. »Nihil enim est, quod alios magis ad pietatem et Dei cultum assidue instruat, quam eorum vita et ex- emplum, qui se divino ministerio dedicarunt.« 3 Apposite ad rem Episcopos et viros ecclesiasticos Concilium Tridentinum hunc in modum monet: »Optan- dum est, ut ii, qui episcopale ministerium suscipiunt, suae sint partes agnoscant, ac se non ad propria commoda, non ad divitias aut luxum, sed ad labores et sollicitudines pro Dei gloria vocatos esse intelligant. Nec enim dubitandum est, et fideles reliquos ad religionem innocentiamque lacilius inflammandos, si praepositos suos viderint non ea, quae mundi sunt, sed animarum salutem ac coelestem patriam cogitantes. Haec quum ad restitu- endam ecclesiasticam disciplinam praecipua esse sancta , . » Gesta et statuta 8yn. 1 Cone. Trid. sess. XXII. eap. 1. e re ® ' p a gg. 325—344. t d >oec. Lav. anno 1896 celebratae. Marburgi, » inBtit atae. ‘■ones et eonstitutiones Synod. dioec. Um “”° dioec ann0 1903 coadunata 1901. Pagg. 461-471. — Ecclesiae Lavant. Syn • x xil. cap. 1. de refonD - Maibnr^, 1904. Pagg. 602-612. - * Conc.Tnd. sess. 222 Synodus animadvertat, admonet Episcopos omnes, ut secum ea saepe meditantes, factis etiam ipsis ac vitae actionibus, quod est veluti perpetuum quoddam praedi- candi genus, se muneri suo conformes ostendant, impri- mis vero ita moreš suos omnes componant, ut reliqui ab eis frugalitatis, modestiae, continentiae, ac quae nos tantopere commendat Deo, sanctae humilitatis exempla petere possint . . . Quae vero de Episcopis dieta sunt, eadem in quibuscumque beneficia ecclesiastica tam sae- cularia quam regularia obtinentibus pro gradus sui condi- tione observari. . decernit.« 1 2. Inter officia sacerdotum relate ad quaestionem socialem porro referimus studium quaestionis socialis. Sa- cerdos namque errores longe lateque disseminatos reiutare non valet, nec cum fructu instituta socialia moderare, nisi instructus sit debita scientia. Hinc tantopere semper co- hortati sumus sacerdotes, ut acquirant šibi scientiam hanc pernecessariam. 2 Praeprimis quilibet sacerdos principia fundamentalia quaestionis socialis ex compendio aliquo addiscat. 3 Quod alumnos seminarii maioris attinet, ea exequenda curabi- mus, quae iam alibi statuta sunt. 4 Ad acquirendam cognitionem quaestionis socialis profundiorem adhibeantur alia media idonea, velut lite¬ ratura quaestionis socialis, 5 cursus practico-sociales, con- 1 Cone. Trid. sess. XXV. cap. 1. de reform. — 2 Gesta et statuta Syn dioec. Lav. anno 1896 celebratae. Marburgi, 1897. Pagg. 213 sqq. — Action et constitutiones Synod. dioec. Lavant. anno 1900 institutae. Marburgi, 1“0 Pagg. 253 sqq. — 3 Commendantur compendia: Jos. Biederlack S. J-, O* socialo Frage, ein Beitrag zur Orientierung ilber ilir Wesen und ihro Losunfe 6 Aufl. Innsbruck, 1901. - Viktor Cathrein S. J., Der Socialismus, e® untersuchung seiner Grundlagen und seiner Durchfiihrbarkeit. 8. Aufl. Freibuijl im Br 1903. Franz Hitze, Die Arbeiterfrage und di6 Bestrebungen z ihrer Losung. Berlin, 1902. - Dr. Anton Retzbach, Leitfaden fur social' lraxis. i reiburg i. Br., 1907. — Dr. Janez Ev. Krek, Socijalizem. Ljubljan J 2 *J, 1 ~ Ecclesiae Lav. Synod. dioec. anno 1903 coadunata. M ar “ l ! r £ 4 - 1 agg. 252 sqq, — 6 Commendantur opera: „Die soziale Frage beleucu dureb die Stimmen aus Maria-Laacb.“ Freiburg im Br., 1891 ff., compleci® a) in torno I.: Th. Meyer, Die Arbeiterfrage und die cbristlich-ethisehen Sofl 3 t , 1905. — Aug. Lehmkuhl, Arbeitsvertrag und Strike. 3. A , Q 2 , - , Fachtler, Die Ziele der SOzialdemokatieu. die liberalen Ideen. 1904. — Lebmkuhl, Die soziale Not und der kirchliche Einfluss. 3. Aufl. 223 -*• ferentiae vel dr culi sodales. 1 De ordine in h is confe- rentiis, mutatis mutandis, eadem valent, quae de confe- rentiis pastoralibus praescripta sunt. 2 Insuper sacerdotes — idem valet de alumnis — ne intermittant colligere nuntia et articulos res sociales re- spicientes, uti sunt associationum organisatio et directio, socialis operatio Ecclesiae, historia socialismi aliaque quam plurima. Denique in bibliotheds sacerdotum ne desint libri de quaestione sociali tractantes, videlicet compendia, opera prolixiora, libelli singulas quaestionis socialis materias speciatim attingentes, praesertim tales, qui eos iuvant in practica cura animarum et in moderandis societatibus. 3. Sacerdos insuper praeluceat animabus commissis usu rerum temporalium. Indigentiis domus Dei et paro- chianorum pro viribus libenter subveniat ac curam pauperum paternam gerat. 3 Hinc et ipsa parsimonia sa- cerdotis regulis prudentiae pastoralis moderari debet. In conversatione cum liominibus perpendat diligenter omne verbum et moderetur labia sua. (Prov. 10, 19). Gaveat, ne ordinationes civilis vel ecclesiastici magistra- tus vesana opinandi libidine improbet, ne de tenuitate redituum conqueratur ac tali ratione praebeat exemplum ~ V. Cathrein, Das Privateigentum und seine Gegner. 3. Aufi. 1896. “7 ^uhl, Die soziale Frage und die staatliche Gewalt. 3. Aufl. 1896. — Lehmkuhl, Internationale Regelung der sozialen Frage, 3. Aufl. 1896. 1)) m _ t°®° ) ■ et reiorm. — Syn. DioecT Lav. anno Actiones et constutiones Syno ! 90 l. Pagg. 480 — 489 . 224 animi non contenti. Cum omnibus hominibus absque discrimine agat benevole et urbane et sit dimissus etiam erga opifices, quin fiat familiaris. Subveniat omnibus curae suae commissis omni meliori modo et oret pro ipsis, non exceptis iis, qui ambulant in viis iniquitatis. Curam praecipuam impendat filiis etiam ordinum inferiorum eosque eadem prorsus ratione sicut filios di- vitum tractet. Inculcet ipsis, ut servent munditiem et evitent sordem, procuretque eis vestes et calceamenta. Occasionem opportunam praebent festa Nativitatis Domini vel alia. 4. Attamen non in vita privata tantum, sed in vita quoque publica conierat sacerdos, quantum in eo est, ad quaestionem socialem congruenter expediendam. Quam ob rem animum maxime attendat ad media culturae popularis promovendae. Huic fini inserviunt in genere omnia instituta pro excolendis iis, qui scholas absolverunt. Culturae plebis provehendae eo maior cura impendi debet, quo prodi vior est plebs ad lectionem et eruditio- nem, et quo magis huic indigentiae subvenire študent adversarii scripturis et plagulis, praviš doctrinis haud carentibus, associationibus plebi excolendae institutis et bibliothecis popularibus. Commendamus ergo: a ) Societates catholicas Cum adnexis bibliothecis. Ea- rum dem institutio dependet praecipue a speciali fine so- cietatis. Expensas pro coemendis libris ferre debet vel societas ipsa vel, ubi propria deficiunt media, acquira n ' tur fautores. b) Bibliothecas parochiales vel populares ad bonos libros, populo mutuandos. Quae quum maximas afferant utilitates, renovantur ea, quae pro nostra dioecesi hac i° re iam statuta sunt. 1 c) Bona joha seu ephemerides, quae in populo di' vulgentur; sed pari zelo et omni cum prudentia ac cir- qki _ Ecclcsiae Lav. Syn. dioec. anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904- 225 -ae cumspectione adlaborandum est, ut amoveantur e parochia folia, fidei et moribus infensa. Plurima commoda hac in re sperare licet a societate s. Victonni (družba sv. Viktorina), in hac Synodo insti¬ tuta, et a societate Piana (Pius-Verein), a s. Pio PP. V. sic dieta, quae in ultimo catholicorura Austriae congressu generali excitata est, ut »seripta seriptis in puhlica recti et pravi dimicatione opponerentur« et »bonarum ephe- meridum ope pervaganti usquequaque malorum diariorum veneno obsisteretur«. 1 Hinc impensissime cohortamur oranes clericos, ut his societatibus omni meliori modo faveant. d) Quum timendum sit, ne proximo tempore rela- xentur leges. »colportationem« concernentes, hinc valde commendamus societatem »Volksaufklarung« vocatam, quae die 9. lan. 1905 Vindobonae est fundata et divulga- tionem librorum et foliorum periodicorum per »colpor- tationem« intendit. Iuvent ergo sacerdotes hanc societa¬ tem, acquirendo personas fide dignas, quae gratis vel parva mercede constituantur »colportatores«. Sint vero huiusmodi »agentes« pro singulis communitatibus politi- c 's constituti. e) Institui etiam possunt circuli leetorum catholicorura. ^ in eo consistunt, ut decem vel duodecim personae a 8gregentur alicui societati leetorum, qui determinatam Pecuniae summam solvunt. Inter istos leetores qualibet hebdomada circulantur aliqua folia catholica argumenti 0nes te delectantis, instruentis vel aedificantis. In fine euiusvis anni distribuuntur folia bibliothecis, sive socie- furo sive popularibus. Tales circuli introduci possunt e la m in fabricis et pro iuventute adolescente. . f) Medium efficacissimum pro excolendo populo est v * va V °X‘ Occasionem multiplicem adhibendi hoc medium Praebent associationes sociales. Instruatur ergo populus 11 e 'sdem de rebus socialibus, practice-doctrinalibus, apo- ' l> >us PP. x. die 27. lan. 1906. 15 -a- 226 logeticis, imo et de socialismo eiusdemque principiis fundamentalibus et finibus et historia. 1 5. Quamvis spiritualia longe praestent temporalibus, nihilominus et haec curanda sunt a sacerdote, quia plu- rimum influunt in vitam religiosam et moralem. a) Causa principalis miserae conditionis, in qua plebs ruri et in civitatibus nostris temporibus versatur, est ebriositas. Effectus deplorabiles vitii huius perniciobis- simi et remedia, quibus populus a dira hac peste prae- servetur vel ad viam temperantiae reducatur, vobis, di- lecti tilii et fratres, iam exposuimus. 2 Quae decreta sunt, sedulo effectui mandetis! b) Praeterea curator animarum inquirat alias quo- que causas, quae miserabiliorem in dies reddunt statum populi, et investiget fontes debitorum, quibus maxime agncolae et opifices opprimuntur. Incitet ipsos ad erigen- das societates agricolarum et opilicum et commendet media ad acquirendam culturam statui convenienteffi. Foveat societates cooperativas, illas potissimum, quae pr°' sequuntur productionem vel mutuum creditum, ut iam statutum est. 3 c) Cura familiae christianae iudicio hominum P erl ' torum medium efficacissimum constituit ad medendum malis socialibus nune grassantibus. 4 Multum iuvant hac in re opera: Franz Mettert, Ar | jelte ^.^ 30I i»l 9 mus. Mainz, 1901. - Ebenhoch, Sieben Vortrage uber an>^ x'ia g e. Linz, 1887. — Josef Felix S. J., Der Sozialismus und die Fr#g e Mainz, 1879. — Der christliche Vereinsredner. 2. Bandchen: Die s g ()Z jalr Linz-Urfabr, 1903. - F. M. Schindler im Auftrage der Leogesellscnan. lg94 Vortrage, gehalten bei dem \Viener sozialen Vortragskurse ini • g 0 ziaJ’' Wien, 1895. — Einschlagige Materien behandeln: Gg. Freund G. .: '’jf r aget Vortrage. Munster, 1897 und A. Palisa, 17 Vortrage liber zeitgemasse Wien, 1892. — P. Freund, Die Gesellschaft, populare Abhandmnge . Munster, 1897; Freiheit, Gleichhoit, Briiderlichkeit, Wien, 1895 un t ; tu tion e! Phrasen und Schlagvrorter. 4. Auii. Wien, 1898. — * Actiones et eo y pag- Synod. dioec. Lavant. anno 1900 institutae. Marburgi, 1901. Cap. A- ,j ar b U rgi- 286—296. — Ecclesiae Lavant. Synod. dioec. anno 1903 coadunata. ata nt 1904. Cap. L VIL pagg. 263—273. — 3 Gesta et statuta Synod. 1891. — Martin Jager, Schreckensrufe des Unglaubens, ihre Gefahrund Heil'« 1 ?- sechs soziale Fastenpredigten. Regensburg, 1898. — 3 Gesta et statuta Syn<|V dioec. Lav. anno 1896 celebratae. Marburgi, 1897. Cap. XII. pagg. 321— 229 -w- statibus. Commendamus magnopere animarum curio- nibus, ut et ipsi huiusmodi sermones de oificiis singulo- rurn statuum frequentius faciant. c) Socialem operationem sacerdos exercere potest etiam in confessionali. Quem in finem praebeat inprimis viris occasionem tempore opportuno confitendi, agat iuxta exemplum Salvatoris benigne cum eis, iuvet eos in eli- cienda contritione et moneat ad frequentiorem suscepti- onem sacramentorum. Ad vitanda peccata indigitet me- dia efficacia et cohortetur eos ad exercenda olficia status proprii et socialia. d) Sedulo dirigantur confraternitates iam fundatae, erigantur, ubi desunt, congregationes Marianae , 1 et studiose propagetur tertius ordo s. Francisci. Illis, quae hac de re alibi decrevimus , 2 monitum Leonis PP. XIII. gloriosae memoriae adiicimus: »Date operam, ut gentes tertium ordinem vulgo noscant atque ex veritate aestiment. Pro- videte, ut, qui curam gerunt animarum, doceant sedulo, qualis ille sit, quam facile unicuique pateat, quam magnis in animarum salutem privilegiis abundet, quantum utili- tatis privatim el publice polliceatur. Utinam christianae gentes ad disciplinam tertii ordinis confluant, ita alacres a tque frequentes, uti olim undique ad Franciscum ipsum sese certatim effundebant .« 3 e) Curam paternam sacerdos impendat etiam iuve- »ibus ad miiitiam, conscriptis. Ante conscriptionem moneat eos > ut abstineant ab intemperantia et excessibus. Quum accedere debeant in stativa, doceat eos accurate officia e i pericula ipsis imminentia et inducat ipsos ad suscep- iionem sacramentorum. Inculcet eis necessitatem crebrius "Uscipiendi sacramenta tempore servitii militaris. Plura iac de re alibi statuimus . 4 Consimiliter faveat societatibus militum veteranorum, IJ 1 in eis spiritum religionis conservet et promoveat illos- > r. 1 Confer constitutionem de congregatiombus Mananis h l ‘' us j 3 ^ o4 i' fia7 statuta Syn. dioec. Lav. anno 1896 celebratae Marburgi 897. 215 sq. — 3 L g 0nis xm i itt . encycl. Auspicato de die 17. Sept. 1882. ^onstitutio hiiins Synodi de cura iuvenum ad miiitiam conscrip 230 -*• que cohortetur, ut fideliter inprimis serviant Regi regum et Domino dominantium! 7. Sacerdos, munere quoque catechetae fungens, ma- ximo cum fructu elaborare potest in quaestione sociali. Sane, finem šibi propositum plene obtinere non potest, nisi schola constituta sit iuxta normas religionis et om- nes disciplinae in ea pertractandae spiritum religionis redoleant. Nihilominus et in praesenti rerum conditione magister religionis plurima efficere valet. Requiritur tamen ex parte ipsius, ut instructus sit debita scientia, quam assiduo studio perficiat. a) Prae caeteris curet catecheta, ut in discipulorum mentibus alte figat persuasionem, contra obiectiones munitam, de fundamentalibus religionis veritatibus, de obligatione obedientiae, de officiis quarti decalogi prae- cepti et de benedictione, in eodem promissa. b) In explanationibus septimi et decimi decalogi praecepti demonstret, proprietatem esse institutionem di- vinam, basin diligentiae, libertatis familiae et medium ad diversos fines consequendos. c) Foveat sic dictas virtutes oeconomicas actuosae industriae et diligentiae, temperantiae et pudicitiae ac studeat vitia ipsis contraria iam in germine extirpare. Impleat eos odio ebriositatis et excitet in ipsis virtutes modestiae et urbanitatis et submissionis sub volun- tate Dei. d) Communicet actualiter cum parentibus et mag tris, ut cooperatione concordi tendant ad assequendu finem educationis salutarem. e) Institutum sociale, quod practice non satis aes matur, sunt etiam patrini ex susceptione sacramer confirmationis. Ipsi enim cum parentibus vel tutoribi eniti debent, ut confirmati fiant probi Christiani, boi milites Christi. J) Denique catecheta acquirat šibi fiduciam liber 1 rum et influxum in eorum animos manentem. Hoc ai 231 tem impetrabit vera et sincera dilectione discipulorum, curam gerente etiam prosperitatis temporalis. 8. Sollicitudinem prorsus singularem curator ani- marum impendat iuventuti e schola dimissae, ut ipsam praeservet a tot periculis, ei imminentibus quoad religi- onem, moreš et vitam. Quem in scopum a) moneat discipulos ultimi anni, ut tamquam regu- lam vitae šibi statuant susceptionem sacramentorum saltem quater in anno. Ruri eum in prosequendo hoc fine lubenti animo adiuvabunt parentes et heri, in civi- tatibus ei media praestantissima praebebunt congregationes iuventutis. b) Adolescentibus valde commendari debent oratio sacratissimi rosarii, devotio in honorem sanctissimi Cordis lesu et purissimi Cordis Mariae Virginis et devotio in honorem s. Aloysii, sex Domin icis peragenda. c) Magnas utilitates afferre possunt divulgatio bona- rum scripturarum et toliorum, praesertim pro iuventute ex proiesso compositorum, circuli lectorum et bibliothecae in usum iuventutis erectae, quae bibliothecae parochialis Partem constituant. Plurimum quoque interest, ut adoles- centes habeant libellum precum, ad ingenium iuventutis eomparatum. d) Iuventutem ruricolarum impediat sacerdos a ne- fasta migratione in urbes. Quod si migratio impediri non Potest, removere studeat pericula salutis. 1 ej Multum iuvant hac in re societates pro iuventute er ectae, uti sunt societates opificum tironum, societates °Pificum adiutorum et congregationes Marianae. Istae s °cietates pro fine habent culturam religiosam et moralem, - 'nstructionem congruentem et curam rei oeconomicae. 9- Rationes rei socialis expostulant, ut sacerdos etiam *n societatibus adultorum sedulo collaboret. Societates sunt tne dia, ut obsistatur periculis religioni imminentibus, et re stituatur Ecclesiae influxus in vita publica. Societates I ft0 , r , Gesta et 12®': Pag. 235. S ’tutae. Marb statuta Syn. dioec. Lav. anno 1896 celebratae. Marburgi, Actiones et constitutiones Syn. dioec. Lav. anno 1900 in- nr gi, 1901. Pagg. 263 sq. 232 colligent pastorem et gregem. Exinde sequitur, societates catholicas finem suum assequi non posse, nisi coniunctae sint intime cum Ecclesia eique subordinatae, easque necessarias vel saltem utiles esse in quacumque parochia. Curet autem sacerdos praeter illas societates, quarura mentio iam facta est, inprimis a) societates virorum, quocumque nomine nuncu- pantur. Ruri constituantur societates agricolarum, sicut iam statutum est . 1 De fine et mediis istarum societatum eadem valent, quae de societatibus opificum a Leone XIIL inclytae memoriae statuta sunt et alibi allegata inveniuntur . 2 Dirigi debent magna circumspectione et ardenti zelo. Habeantur in ipsis sermones bene praeparati de rebus, quae societatis membra propius attingunt, et adornentur delectationes honestae. b) Foveantur societates mulierum, uti sunt socielates catholicae mulierum activae charitatis Marburgi, Celeiae, Petovii, et associatio mulierum Christiana Marburgi et Petovii. Explicentur vero in istis societatibus quaestiones genus femininum nostris temporibus moventes, ut meni- bra societatum collaborare possint ad quaestiones ilhs solvendas iuxta principia Christiana. c) Promoveantur et propagentur societates operam orum catholicae, de quibus iam saepius locuti sumus . 3 Valde optamus, ut in istis societatibus constituantur sec- tiones secundum diversa genera opificiorum. d) Silentio denique praeteriri non potest typographiea societas catholica Marburgi de imprimendis libris probatae doctrinae et edendis ephemeridibus iuxta normam et spim tum religionis catholicae. Quum ephemerides probatissi- mum sint medium ad refutandos errores et divulgafl^a principia solida, hanc societatem omnibus ardentissi® e commendamus. 1 Actiones et constitutiones Syn. dioec. Lav. anno 1900 instituta • burgi, 1901. Pag. 264. — ‘‘ Gesta et statuta Synod. dioec. Lav. ann celebratae. Marburgi, 1897. Pagg. 233 sq. — 3 Gesta et statuta Syn. ui° nnS titu- anno 1896 celebratae. Marburgi, 1897. Pagg. 233 sq. — Actiones et ® _ 261- tiones Syn. dioec. Lav. anno 1900 institutae. Marburgi, 1901. Pagg- ■*- 233 Palam profitemur, gratias Deo agentes, in re sociali multa in Nostra dioecesi acta esse. Res tamen coepta promoveri et dilatari debet. Qua in re maxime sacerdo- tes elaborare oportet. Unitis ergo viribus omnes, quis- que in vocatione sua, mediis, quae nobis praesto sunt, desudemus in sociali operatione practica, in omnibus gloriftcantes Deum ... et gratias ei dicentes super ine- narrabili dono eius. (II. Cor. 9, 13. 15). Caput CXI. De cura iuvenum ad militiam conscriptorum. W\militia est vita hominis super terram. (lob. 7, 1). b J Verba haec a Špiritu Sancto per os patientissimi viri lob dieta sunt omnibus ac singulis hominibus, prae caeteris autem iuvenibus, qui ab imperatore vel rege terrestri evocantur ad rem militarem, rei publicae tuen- dae pacisque in patria conservandae gratia. Quapropter parochus strenuus ac prudens patris instar maximam adhibebit curam de salute eorum, qui ad munus mili- tiae profecturi sunt, id quod est de salute iuvenum in ge- n ere et quidem a teneris eorum annis. Quum enim adultorum tanta pars, virilis praecipue sexus, praxim christianam prorsus negligat, ecclesias parum frequentet, et sancto Cleri influxui se Jere tota- ^ er subtrahat, maximi hac nostra praesertim aetate Momenti esset, ut pastoralis cura zelusque sacerdotalis sollicitius et quovis possibili modo erga pueros ac iu- v^nes se impenderent. Quamobrem valde optandum videtur instantiusque postulatur, ut ea de re animarum Pastores omnes admonere velit haec Synodus dioecesana, vehementissimeque, tum adhortando tum etiam praeci- P ] endo, eos ad id faciendum excitet. 1 1 Acta et decreta ss. Cone. Vatic. Appendix. De pastorali sollicitudine r ^ a Pueros et iuvenes. (Coli. Lac. Tom. VII. col. 835 sq). 234 -* (r Ideoque perutile Nobis visum est rogare atque mo- nere praeprimis catechistas, ut prima rerum credendarum elementa primaque artis artium, quae fides est, initia- menta, iam parvulis in scholis elementaribus subminis- trent praebeantque modo tam congruo, ut bene et sine difficultate ab eis recipiantur. Prospiciant porro animarum curatores, ut pueri non tantum, dum scholas visitant, verum etiam adoles- centes et iuvenes, bene edoceantur retineantque memoria, quae quisque scire necessario debet, nempe: 1. signum s. Crucis, 2. mysterium ss. Trinitatis et Incarnationis, 3. symbolum fidei, 4. orationem Dominicam, 5. salutationem Angelicam, 6. decalogum, 7. quinque Ecclesiae prae- cepta, 8. septem Sacramenta, 9. actum contritionis. 1 Graviter admoneant patresfamilias el heros, ut suam quisque familiam doctrinis moribusque christianis insti- tuendam summopere curent, clamando e suggestu: »0 patres et matres, mittite filios vestros ad doctrinam christianam, alioquin strictam Deo reddituri estis ratio- nem!« Et quum omnium maxime servi indigeant institu- tione Christiana, nihil omnino negligendum est, quod illis adiumento ac subsidio esse possit,. Etiam atque etiam commendamus, ut magna cura, sollicitudine, pa- tientia tractentur rudes servi, ii praesertim, qui e lon- ginquo advenerint aut quavis ope destituti deprehendan- tur, atque charitate omnia sufferente ab aliis seorsum aut opportuniori alias condicto die instruantur. Praestantissimum autem docendi munus saluberrima verbi Dei praedicatione fulcitur. Omnes igitur animarum pastores enixe in Domino hortamur, ut muneris sui °nus agnoscentes omnem laborem et sollicitudinem eo adhibeant, ut populus gemens et quaerens panem inveniat cibum ad refocillandam animam. (Thren. 4, 4)' 1 Synod. prov. Benevent. an. 1698. Appenclix. Cap. VII. I* e Christiana. 4. (Coli. Lac. Tom. I. col. 145). I 235 ~*e Pascant ergo farne morientem; quodsi non paverint, occiderunt . 1 Quum matura, frequens et sedula confessio effica- cissimum sit medium, quo pueri averti a vitiis et chri- stianis virtutibus imbui possint, commonemus omnes sacerdotes curam animarum habentes, ut parvulos, sta- tim ac rationis usum adepti sunt, confitentes audire in- cipiant, frequenter eos ad sacrum tribunal accersant et teneras ipsorum animas, Christi sanguine redemptas, a peccatis absolvere et ad pietatem virtutesque informare, omni quo poterunt, zelo, studeant ; 2 nec non adolescentes, e scholis egressos, de eis, quae ad sacramenta Poeni- tentiae et Eucharistiae rite suscipienda necessaria sunt, festis diebus pomeridiano tempore accurate instruant. Inducantur porro iuvenes, ut tentationes confessario lideliter aperiant, ne mediis destituti succumbant; ut malos socios veluti daemonis emissarios fugiant, aspec- tum morosum alterius sexus vitent, libellos pietati vel honestati noxios abominentur, filialem erga beatissimam Mariam Virginem devotionem colant, saepe eam invo- cando his vel similibus precibus: »Mater mea, custodi me a peccato mortali !« 3 Poenitentiae sacramento iuvenes a peccatorum sor- dibus emundati crebrius in anno, singulis saltem men- sibus, ad Eucharistiam accedant, Agnum immaculatum, 'lui pascitur inter lilia, immaculata recepturi conscientia, sacris Dominici Corporis dapibus in sanctitate et iusti- da. saginandi. Hoc plane sacramentum omnium est dignissimum, unicum christianarum mentium solatium ac delicium, in quo summa imis sociantur, terrena coelestibus iunguntur, et sub visibilitate specierum ipse Christus, verus Deus et homo memoriam faciens mi- ra bilium suorum, vere, realiter et substantialiter con- ^arburffi^fnn 1116 ^,Constitutiones Svnodi dioec. Lavaat. anno 1900 peractae. » Acta »ti Ca P- XXVJIL, XXIX. et XLVIII. Pagg. 218-237 et 472-480. r ura cnnf,,.. • l ( ' cre ^ a ss - Cone. Vatic. Appendix. De freouenti et sedala puero- G u ry, Casus* 0116 ^ ac - Tom. VII. col. 836). — 3 S. Alphons. Ligu. (I. P. consc. Tom. II. n. 716 sq). 2B6 * tinetur. Hoc est convivium sacratissimum, ad quod in laborioso vitae cursu peregrinantes, ne deficiamus in via, accedimus, tamquam leones ignem spirantes inde recessuri, terribiles diabolo effecti. 1 Hic est panis de coelo descendens, omne delectamentum in se habens (Sap. 16, 20) et omnis saporis suavitatem, in cuius for- titudine ambulamus usque ad montem Dei (III. Regg. 19, 8), nimirum ad futuram gloriam et aeternam felici- tatem, cuius est pignus certissimum Eucharisticum sa- cramentum. 2 Quum autem necesse sit., ut probet seipsum homo, et sic de pane illo edat, ne aeternae damnationis šibi iudicium manducet (I. Cor. 11, 28), satagant pastores, ut commissi šibi populi, speciatim iuvenes, diiudicantes saepius Corpus Domini, castitate corporis, omni con- scientiae puritate, cum timore ac tremore ad hunc coe- lestem cibum accedant, epulantes non in fermento ve- teri, neque in fermento maiitiae, sed in azymis sinceri- tatis et veritatis. (I. Cor. 5, 8). Instruantur porro iuvenes de usu, valore, numero- sitate indulgentiarum, de precibus iaculatoriis, indulgen- tiis variis ditatis, item de modo iuvandi animas fidelium in Christo defunctorum elargitione indulgentiarum mul- toties iterata. Dies Dominica religiose observanda est eademque ut sacro Missae sacrificio quilibet intersit, praecipitur- Hoc antiqua Ecclesiae disciplina statutum est et sancto- rum Patrum seu monitis seu monumentis exstantibus comprobatum. Dominicam autem diem apostolici ideo ieriatam ac sollemnem agi voluerunt, quia in ip sa Redemptor noster a mortuis resurrexit et Spiritum Sane- tum misit, unde Dominica vocatur. Proinde etiam con- licitur, non solum a mechanicis servilibusque operibus. sed a saecularibus desideriis mundique ludis et oblectft' mentis omnino esse abstinendum, ut gratiarum actioni 1703 Can V 0a ni>? r T 8 * loannem. — a Synod. Albana ■ 0ap - De Euchanstia. (Coli. Lac. Tom. I. col. 303). 237 » pro beneficiis in hebdomada acceptis orationique et di¬ vino tantum cultui sit locus. 1 Quae omnia valent etiam de singulis per annum diebns testis. Quum autem Toletani Concilii III. decreto (can. XXIII.) graviter eos peccare definiatur, qui festis diebus, audita tantummodo Missa otio se dedentes, totum diem in aleis et choreis inhonestis, in ebrietatibus, comessationibus aliisque peccatis et vanitatibus transigunt; ne propterea de ipsis apud Deum dicatur: Tempus Jaciendi, Domine: (lissipaverunt legem tuam (Ps. 118, 126), animarum cu- ratores fideles suos, iraprimis iuvenes, ex animo indesi- nenter moneant, ut diebus omnibus Deo consecratis Deo ipsi ac spirilualibus vacare studeant, ecclesias religiosius adeant: sacramentis se mundent communiantque, con- cionibus divinisque officiis intersint ac ferventius se in operibus pietatis exerceant. 2 Quae si audierint atque fecerint iuvenes, bene erit cum eis domi versantibus, nec desperandum de ipsis etiam peregre profectis. Roborati enim et confirmati in virtutibus praeparati erunt ad vehementissimas quoque ten- tationes superandas animaeque pericula omnia evitanda. Tales igitur Christi milites fortissimos, si profecturi sunt ad militiam sustinendam, bonus pastor iam a die conscriptionis prae caeteris pluries quam prius convocet a d se, congregans, quemadmodum gallina congregat pullos (Malth. 23, 37), ut imperitos instruat de rebus bonis e t malis status militaris, ne nimio timore perculsi ali- ( iuid mali šibi adiiciant, antequam reliquerint domos. Edoceat, illos non esse conscriptos sine Dei permissu !deoque nullatenus debere contristari neque desperare, mio grato animo cum David rege, milite fortissimo, can- /d^ ^ om -dne, speravi, non confundar m aeternum. ( S- 30, 2). In Deo firmiter confidentes omnia, etiam et Festi s C rft Stlt ' Conc -.prov. Avenion. an. 1725. Tit. XXII. De die Dominiea ^ynoduj r],'n 6 servan( l 1 s. Cap. I. (Coli. Lac. Tom. I. col. 518). — Eccl. Lav. 159—7g^ _ C 6S- anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. XXXXII. pagg. 1 ’ er um nLn pecreta Cone. Rom. an. 1725. Tit. XI. De Feriis et Festorum °bservantia. Cap. I. (Coli. Lac. Tom. I. col. 361). 238 -*~ difficilJima status militaris sustinere posse, explicet tirao- ratis. Itaque et ipsi omnem sollicitudinem suam proiici- entes in Deum (I. Petr. 5, 7) tranquillo corde expectent tempus aggrediendi militiam. Dominus, cui est cura de omnibus et singulis, et ipsis providebit, dummodo, quod ipsorum est, faciant. Abstinentes a gulae vitio et omni immunditia orent et laborent sine intermissione, glorifi- cantes Deum pro excellenti beneficio sanae mentis et corporis sani, sine quibus non fierent milites, iuvenes electi. Appropinquante autem mense Octobri, in quo emi- grare solent iuvenes conscripti ad milites, saepius Sacra- mentis se muniant, omnem spem suam ponentes in Deo atque filiali charitate colentes sacratissimi rosarii Reginam, praecelsam virginem Mariam, in matrem šibi electam. Die Dominica ante discessum ultima in eis prae- sertim parochiis, ubi tirones numero haud pauci simul profecturi sunt, ex more laudabili, qui in nonnullis re- gionibus iam invaluit, Missa peculiaris sollemnissimo quo potest modo ad iuvenum conscriptorum intentionem- pro telici eorum profectione et simili post elapsum mi- litiae tempus reditu celebretur. Ad eam et ipsi adole- scentes discessuri et eorum familia et socii alicuius coetus virorum vel iuvenum, fortasse ibi exstantis, maioris sollemnitatis causa eoque consilio invitentur, ut commu- niter preces faciant pro emigraturis iuvenibus. 1 Qui eX ' hortatione specialiter pro hoc času habenda ultima vice a pastore suo strenuo libentissime instruantur de g ra ' vissimis nostrae fidei veritatibus, quarum meminerint omni die, praeprimis tentationibus insurgentibus peccan- dique occasionibus instantibus, ne umquam a fidei sefflit a deilectentes Missam diebus Dominicis ac festivis omitta 1 ^' orationes diurnas susceptionemque sacramentorum assue factam negligant. Edoceantur porro virtutes tum militibus in gene re tum tironibus in specie valde necessarias, ut sunt vir ' S - vnod - (lioec - Argentin. an. 1899 (P. IV. Cap. V. n. 421). 239 tutes theologicae: fides, nam haec est victoria, quae vincit, mundum, fides nostra (I. Ioan. 5, 4), spes, quae non con- fundit (Rom. 5, 5), et charitas, guae omnia suffert, om- nia cred.it, omnia sperat, omnia sustinet (1. Cor. 10, 7); virtutes cardinales: prudentia, iustitia, fortitudo, tempe- rantia, porro obedientia, vir obediens loguetur vietorias (Prov. 21, 18), fraterna charitas et concordia, patientia, honestas, amor veritatis. Insuper commonefiant, ut sem- per sint maneantque iuvenes militesque Christiani, bene intelligentes, se hac emigratione a suo curatore dome- stico separari quidem corporaliter, sed non spiritaliter: quocum maneant et in futurum cor unum et anima una (Act. apost. 4, 32). Et si quid consilii indiguerint peregre profecti, quaerant per litteras ab ipso, cui etiam in po¬ štenim cura erit de illis in regione loginqua degentibus. Pari cum fiducia approximent et novo suo curatori spi- rituali, ut filii patri suo benevolo, qui maximo afficietur gaudio tales agnoscendo iuvenes. Qua imbuti instructione et a peccatis iam pridie, persolutis exercitiis spiritualibus vel saltem peracta op- tima confessione sacramentali, abluti, accedant iuvenes a d militiam conscripti communiter ad sacram Mensam, corde piissimo sumpturi Christum Domin um postrema vice in ecclesia domestica parochiali, pro hoc sollemnis- s 'me exornata. Deinde dimittantur praediti, ut boni iu¬ venes Christiani, libro precum, 1 benedicto rosario, medallia vel scapulari, quae secum ferant profecturi ad militiam. Honestis epulis, si quae parentur a tironibus ante disces- sum ) sacerdos invitatus nonnisi impeditus se subtrahat, be d libenter intersit aliqua solatii et exhortationis verba Proierens. Parvi aestimandum non est, praeparare iuvenes ad r em militarem, rem tam periculosam nostris praeseitim tinus componeret 1 Valde optandum, ut unus aitevve inttnictiombus ad vrtam 'tbellum precum uaui militum convemen ; mediante 1D ^ r ' , j ono ^W pie instituendam. ^apesseulm abeunUbuB vel dono literatura exaratus, iuvenibus ad milit P Ve l vero parvo pretio dandus esset. •-#r 240 temporibus, quibus non solum virtus, veram etiam fides iuvenum periclitatur. Veramtamen noli putare facilius esse officium, quod incumbit curionibus militaribus aut, talibus deficientibus, animarum pastoribus iis in locis, ubi tirones undique ad stativa conveniunt »ex omnibus gentibus et tribubus et populiš et linguis« (Apoc. 7, 9), et ubi commorantur sive toto militiae tempore sive tiro- cinii tantum, quo plurima fieri solent suicidia inter mili- tes. Non minimae ergo curae erit animarum pastori, quomodo tot tirones i. e. homines iuveniles, varii ingenii, diversae indolis, rudes unacum eruditis, robustos, variis passionibus subiectos šibi acquirat. Hune in finem sit curio omnibus et singulis tironi- bus facile accessibilis, tamquam pater filiis suis benevo- lentissimus, revera omnibus omnia Jactus (I. Cor. 9, 22). Quapropter eos saepius praesertim in initio i. e. durante »exercitiorum« tempore statutis diebus assignatisque hor.s in ecclesia vel in stativis congregatos instruat .de novi status officiis, implendis non ex timore servili, sed ex motivis supernaturalibus, ac verbis benevolis solatia lo- quendo animos eorum erigat. Tironum instructio non debet esse catechetica eru- ditio et dogmatica explanatio veritatum fidei — quamvis etiam tališ necessaria censeatur saltem nonnullis — sed multo magis instituatur per modum exercitiorum spiritu- alium, quibus iuvenes rem militarem aggressi opitulante sacra fide in officia sua nova introducantur, tristissim* s »exercitiorum corporalium« momentis adiuventur, ad vir- tutes a militibus exercendas vitiaque vitanda religionis motivis excitentur. Secundum haec igitur sacerdos, ad quem de tironi- bus pertinet, conciones suas instituat, quo magis militi' bus novitiis amorem erga supremum ducem exercituuin eiusque familiam ac totam dynastiam et patriam, fideli' tatem militarem, obedientiam christianam, familiaritatem- concordiam, patientiam, honestatem, temperantiam, rem veritatis, maxime autem gravitatem ac sanctitateru 241 iuramenti inculcet. 1 Moneat etiam eos gravissimis, quibus potest, divini verbi argumentis, ne umquam vexilla mili- taria nec tempore belli nec pacis deserere neque e stativis aufugere, ne desperantes mortem šibi inferre conentur; ne luxuriose aut voluptuose vivendo substantias dissipent, vel etiam se suosque domesticos alieno aere gravent. Cohortetur eos cum magno milite Christi, divo apo- stolo Paulo: Accipite armaturam Dei, ut possitis resistere in die malo et in omnibus perfecti stare. State ergo suc- eincti lurnbos vestros in veritate et induti lorieam iustitiae, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pačiš: in om¬ nibus sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela neguissimi ignea extinguere: et galeam salutis assumite et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem orati- onem et obsecrationem orantes omni tempore in špiritu, et in ipso vigilantes in omni instantia. (Ephes 6, 13—18). Roboret eos provocanuo ad egregia exempla bono- rum militum, ut inter alios celebrantur: centurio, cuius 1 De tironum iuramento et instructione haec novissime sunt statuta: Das holie k. k. Ministerium fiir Kultus und Unterricht kat im Wege der k. k. steierm. Statthalterei in Graz miter dem 22. Juli 1905, Zl. 31.538 behufs An- halminr. „ : _ .. -l• t . i.i t t _ bahnung eines moglichst gleichmassigen Vorganges bei der Eidesabnahme fol- -genden Erlass des holien k. u. k. Reichs-Kriegsministeriums vom 30. April 1905, raes - Nr. 1107 den F. B. Ordinariaten mitgeteilt: . ,. „F(ir die nichtkatholischen Assentierten ist in jenen Stationen, wo die iahl der zur beziiglichen Konfession gehorenden Soldaten mindestens M be- ftt und ein Gotteshaus sowie ein sprechkundiger Priester des betreffenden uekenntnisses vorhanden sind, vor der neuerlichen Eidesabnahme (eventuell M einem vorbergehenden Tage) nacb Tunlichkeit ein gesonderter Gottesdienst abzuhalten und hiebei auf die Wicbtigkeit und Heiligkeit des Eides hmzuweisen. Die Einleitungen hiefiir baben die Militarterritorialkommanden zu beffen; eventuell sind nach Bedarf in nahegelegenen Stationen die Militarseel- sor ger zu delegieren. , . .. .. ... , Der gleiche Vorgang gilt fiir die katholiscbe Mannschaft, tališ ortlicne der W,tw """"verhaltnisse die Abhaltung einer gemeinsamen katholischen November in Anwesenheit der Truppen der Garnison _i_i_ Airi im Anscblusse a -UVOD Juassen. ® 1. .November in Anwesenneit aer rruppen u« - Die Eidesabnahme hat als militarischer Akt im Anschlusse an die in den Kasemen oder sonst geeigneten Lokalitaten Feldmesse, beziehungsweise 8tattzufinden.“ “‘°«zunnden.“ ^.°®nianden Wiri '“Deu Seelsorgepriestern, insbesondere jenen an Militarstations- l? r °rdnun»BM U J if 6r Be nehmuiigswissenschaft hiemit bekannt gegeben. (Kirchl. Djelik, Hamli, t [ Lavant. Diozese. 1905. Nr. IX. pag. 136). — Emmerich j.’ 4 ?- 122. _ tj D‘ r die k. u. k. katholiscbe Militargeistlichkeit. Wien, 1904. 1,s «hen Fpi.i v . Bm > Grescbicbte der k. u. k. Militarseelsorge und des aposto- Vicariates. Wien, 1901. Pagg. 252—257. 16 -*• 242 -**r fidem Christus admiratus est (Luc. 7, 7—9); centurio, qui Iesum in cruce pendentem iustum praedicavit (Luc. 23, 47) et Filium Dei agnovit (Marc. 15, 39); Cornelius, centurio cohortis italicae in urbe Caesarea Stratonis, quem s. Petrus baptizavit deque quo in Actibus aposto- lorum legitur: Vir erat . . religiosus ac timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosgnas multas plebi et deprecans Deum semper (Act. ap. 10, 2); porro quadraginta sancti martyres milites, item s. Sebastianus, s. Mauritius, s. Eustachius, s. Florianus, s. Martinus, s. Georgius, s. Ignatius de Loyola, qui qua praefectus militum in defen- denda urbe Pampelona excelluit et posterius celebrem Iesuitarum ordinem fundavit. — Similiter laudandi sunt militum duces Tilly, Eugenius princeps de Sabaudia et Laudon * 1 , Montmorency et Radetzky, 2 pius Austriae archi- dux Albrecht aliique multi in fide forles milites. Materiam, adminicula, apta exempla pro talibus instruc- tionibus inveniet curio in litteratura homiletica pro milili' bus. 3 Uberrimus autem eiusmodi sententiarum fons semper erit experientia sacerdotis in cura animarum laborantis eiusque cor sentiens cum ovibus ipsi commissis. 4 Quod si quis tironum aut militum conversurus aut ad religionern catholicam reversurus sit, praebeat iH' ' Cfr. Dr. Mihael Napotnik. Pastirski listi. V Mariboru, 1906. Pag-168*14; — Idem. op. cit. pag. 652. — 3 Hicce loči aliqua saltem adminicula allega ntn (_ 11. Simon, Christl. Kriegs-Reden. Wiirzburg, 1866. — Der christl. Soldat. Dar? stellt m fiinf Vortragen. Augsburg, 1868,— H. Vollmar, Die KonigskroneimL)® 13 des Chnstentums. Predigten . . und drei Eidesreden. Diilmen i. W., I89a. l)r Michael Napotnik, Anspraclie anlasslich der Ivapellenweihe in der k. u- ■ lnlantene-Kadettenschule zu Marburg am 28. April 1896. Marburg, 1886- ( ucta militis et quidem de eius adversariis, de solidis armis impugnandi ho» t5 deqne foedere iungendo cum potentibus auxiliatoribus). - J. Kubotb, Kais® ge ur s ags- Eides- und Gelegenbeitsreden flir das Militar. Diilmen i-^ ' w . 1 • Pol,fk a C. ss. R., Vier Waffen des katholischen Osterce«*®«' ^° 5 - ~ Kanomkus W. Wachtler, Das Jubilaumsbuch vom allgel^ K T w a ^v. 0S w L ’ Festschrift ftir das Jubeljabr 1898. Winterberg, l 89 . i aka ' Wegweiser auf der Babn des Heiles. Betrachtungs- und ^ > .,’JT me l a -r 6n (kn , JullcD un d Tapferen der osterreichischen Kriegs® ’ VoiAri o 1 l rem *^u llgen (Hauben un(1 dem Soldateneide getreu, fiir Kaiser ^ _ ,i it!!! mlt Ebre zu leben und zu sterben bereit sind. Eisenstadt. Pa®fc. j, e Pes ° h S. J., Der Soldatenfreund. Geleitbiichlein fiir katb°l' s Soblaten. Herdersche Verlagsbuchhandlung in Wien. 1906. XVI + 267 5 buc^rTV n fi “ e , llu l lu6 icapitis citantur. - 3 Videsis: Em. Bjelik, Ha • fur die k - u - k - kath ' Militargeistlicbkeit. Wien, 1904. Pag. 321 sq- -#r 243 -*• curio militum ansam. Examinet igitur illum de causis conversionis vel reversionis, et animadvertens illas esse puras et iustas, praeparet eum ad susceptionem in sinum Ecclesiae. Incessanter persuadeat catechumeno suo, conver- sionem in Ecclesiam catholicam, faciendam cum plena claraque deliberatione, opus gratiae Dei esse, qua se per virtuosam vitam piaeque orationis zelum iam tempore praeparationis dignum reddere debeat Ante et post in- structionem persolvat cum eo brevem salubrem oratio- nem. Omnia et singula curionis verba sint totidem do- cumenta persuasibilia, doctrinam catholicam esse veram. Catechumeno iam a principio praeparationis aptis adnotationibus intimus amor piissimaqne veneratio sanc- tissimi Sacramenti ac beatissimae Dei genitricis Mariae infundatur necnon filialis erga sacram Sedem apostoli- cam pietas excitetur ac nutriatur. Sine his virtutibus eius cor nullo modo esset totum catholicum. Maximum vero habeat curio respectum ad veritates a protestantibus aut aliis acatholicis mutatas aut om- nino negatas, ut sunt doctrina de Scriptura sacra et Traditione, infallibile magisterium Ecclesiae catholicae, Phmatus Petri, peccatum originale, iustiflcatio, bona opera meritoria, sacramenta, indulgentiae, purgatorium, v eneralio Sanctorum, reliquiarum, imaginum, abstinentia, or ationes pro defunctis, discrimen peccatorum (peccatum grave et veniale, materiale et formale), quinque Ecclesiae Praecepta. Circumstantiis postulantibus et occasionibus natis dilucidet etiam notissima praeiudicia. — Adolescentes igitur tali vel sirnih modo a teneris iam a "nis in doctrina catholica bene instructi, divini verbi Pabulo diligentissime nutriti, in sacro Poenitentiae tri- ,u nali saepius nitide abluti, pane suavissimo, de coelo 1" aestito, frequenter satiati, dies Dominicas et lesti vas Sec undum leges sanctae matris Ecclesiae semper religiose Cervantes, praeceptis ac monitis doctoris sui spiritualis 1 'entissime obedientes certe fient omni honore digni, 16 * 244 -št¬ et ad militiam evocati erunt tirones, qui augustissimi sui imperatoris gaudium et corona (Phil. 4, 1), patriae suae erunt decori, et ita de unoquoque eorum dicere licebit: Laborat sicut bonus miles Christi lesu. (II. Tim. 2, 3). Et in ultimo agone quilibet cum s. Paulo clamare poterit: Bonurn certamen eertavi, cursurn consummavi, fidem servavi. In reliquo reposita est miki corona iusti- tiae, quam reddet miki Dominus in illa die iustus iudez; non solum autem miki, sed et eis, qui diligunt adventun eius. (II. Tim. 4, 7. 8). Allocutio, qua curator animarum uti potest in celebranda sacra sollemnitate pro iuvenibus ad militiam conscriptis. Christliche Jiinglinge! ie gottliche Vorsehung und pflichtenreichen hat euch in den ehrenvollen Soldatenstand berufen. Ih r habt euch heute an dieser heiligen Statte ver- sammelt, um von diesem Gottes- und eurem Elternhause und der lieben Heimat Abschied zu nehmen. Es sei euch darum ein herzliches und ermutigendes Abschieds- wort gewidmet! Jeder Mensch hat einen mehr oder minder h ar ^ Kampf zu fiihren und zu bestehen. Der Cherub, Gott der Herr an das Eingangsthor des Pa.ra.dieses stellt, trug ein flammendes und ziickendes Sc ' (Gen. 3, 24), das da den heissen Kampf des aus c Paradiese verwiesenen Menschen bedeutete. Seit dem ersten Sundenfalle steht der Mensch ^ ablassig im Kampfe um die Wiedereroberung des . lorenen Paradieses, des himmlischen Reiches, das ^ leidet und welches nur jene, die Gewalt anivenden, an ‘ reissen. (Matth. 11, 12). Die Geschichte des einze ^ Menschen, wie des ganzen Menschengeschlechtes is 245 Geschichte bestandigen Kampfes. Der Ausruf des grossen Dulders Job bleibt immer wahr: Militia vita hominis super terram. Kriegsdienst ist des Menschen Leben auf der Erde. (Job 7, 1). Fiirwahr, wir alle gehoren zur streitenden Kirche und kampfen als Burger des Reiches Gottes auf Erden unter dem Oberbefehle Jenes, der da gesprochen: In der Welt werdet ihr Bedrangnis haben, doeh vertrauet, ich babe die Welt uberwunden. (Ioan. 16, 33). Nun, christ- liche Jiinglinge, ihr werdet bald far den Kampf mit der blanken Waffe abgerichtet werden; allein hiebei musset ihr euch auch im Kampf e mit den geistigen Waffen ileissig iiben, euer Augenmerk stets auf Christus gerichtet, der da gesagt: Ich bin nicht gekommen, um den Frieden zu bringen, sondern das Sckivert. (Matth. 10, 34). Um diesen unabweislichen Kampf glucklich zu fiihren, lst es notig, dass ihr, christliche Jiinglinge, eure Feinde kennet, dieselben mit rechten Waffen und mit machtigen bundesgenossen bekampfet. Und daruber vernehmet jetzt zum Abschiede meine vaterlichen Lehr- und Mahnworte. Christliche Rekruten! Der erste gefahrliche Feind des Menschen ist das eigene Ich, sind die eigenen Leidenschaften, Fehler und / In geh Diese miissen vorerst bekampft und iiberwaltigt Berden. Denn wenn du deiner Seele ihre GeliLste geioahrst, So " :ir d sie dich zum Hohngeldchter deiner Feinde machen, ^ a gt der Weise im Predigerbuche. (Eccli. 18, 31). Wer j a her selbst beherrscht und iiberwindet, der erringt I en sc ho n st en Sieg. Dies lehrt schon der alte romische " ‘ter Horaz, indem er bemerkt: Stiirker, als der da bestiirmt die machtigen Mauern er Stadte, ist, der sich selbst besiegt. Tapfer war der junge David, der einen Lowen und J tlnen B dren uberwand (I. Regg. 17, 36); tapfer war Na- J ° e °n I., der fast ganz Europa bezwang; doch tapferer -*• 246 ist, wer sich selbst bewaltigt, wer seine Leidenschaften und Schwachheiten bezwingt. Der zweite gar gefahrliche Feind ist die Welt, von der St Johannes sagt, dass sie im Argen liege (I. Ioan. 5, 19), und vor welcher er die Glaubigen so eindringlich warnt: Liebet mcht die Welt, nock auch was in der Weli ist. So Jemand die Welt liebt, ist mcht die Liebe des Vaters in ihm. Denn cdles, was in der Welt ist, ist Be- gierlichkeit des Fleisches, Begierlichkeit der Augen und Hojfart des Lebens. Die Welt geht voruber und die Be- gierhchkeit derselben. Wer aber den Willen des Vaters tut, bleibt in Ewigkeit. (I. Ioan. 2, 15—17). Ja, die Welt mit ihren lalschen Reizen und ihren eitlen Giitern ist ein hochst gefahrlicher Feind, der dem Menschen, wenn er es am wenigsten erwartet, die em- pfindlichsten Wunden schlagt. Es ist die grosste Wach- samkeit und Vorsicht notig, dass ihr, christliche Krieger, von diesem Gegner nicht uberlistet und rettungslos iiber- fallen werdet. Seid vorsichtig im Verkehre mit den Menschen. Cavete ab hominibus. Hutet euch vor deu Menschen (Matth. 10, 17), mahnt der gottliche Heiland. Hutet euch vor den bosen, vor den glaubens- und sitten- losen, vor den zur Lasterhaftigkeit verfuhrenden Menschen! Der dritte grimmige Feind ist jener, vor dem der hi. Apostelfurst dringend warnt: Bruder, seid nuchtern und icachet; denn euer Widersacher der Teufel geht urn- her, wie em briillender Lowe, suchend, wen er verschling^ 1 kimate; dem tviderstehet tapfer im Glauben! (I. 8. 9). Die alte Schlange, der Seelenmorder seit An- beginn, der Versucher ruht nimmer, ist stets auf da? Bose bedacht. Er erregt Hochmut, Zorn, Hass, Feind- schaft, Ungehorsam, macht die Herzen eitel und die Seelen wirre. Raumet darum, Geliebteste, diesem argsten der Seelenfeinde ja niemals das Feld, wie euch der gefeierte Streiter Christi St. Paulus mahnt: Nolite dan locum diabolo ! Gebet nicht Baum dem Teufel ! (EP hes ' ’ '/• Verscheuchet und verjaget ihn mutig, wenn er -3K- 247 Zutritt zu eurem Herzen gewinnen will, um dort zu wohnen und darinnen zu herrschen. Ihr kennet nun, meine Lieben eure Hauptfeinde. Jetzt miisset ihr auch die Wajjen kennen, mit welchen ihr sie erfolgreich bekampfen konnet. Diese verlasslich- sten Waffen sind schon angefertigt. Es schmiedete sie der siegreiche Krieger Gottes St. Paulus und bietet sie euch allen also dar: Ziehet an die Wajfen Gottes, damit ihr am Tage der Versuchung widerstehen und in allern unentwegt aushalten konnet. Stehet jest, eure Lenden um- gurtet mit Wahrlieit, angetan mit dem Panzer der Ge- rechtigkeit, und beseliuht mit der Bereitschajt jur das Evangelium des Friedens. Vor allem ergreijet den Sehild des Glaubens, womit ihr die jeurigen Pjeile des Satans abwehren konnet. Und den Helm des Heiles und das Schwert des Geistes, das ist das Wort Gottes. Mit Gebet flehet zu jeder Zeit und loachet darin in aller Beharr- lichkeit! (Ephes. 6, 18—18). Die erste der sieghaften Waffen im geistigen Kampfe ist also der Sehild des Glaubens, ist ein felseniester Glaube an Gott und an Jesus Christus, den gottmensch- lichen Welterloser. Kein Wunder, wenn der hi. Welt- a Postel Paulus euch den Befehl erteilt: Kdmpjet den guten Kampj des Glaubens und ergreijet das ewige Leben! ( L Tim. 6, 12). An den Sehild des Glaubens ist der Sieg stets gebunden. Dies beteuert feierlich der Fiirst der Evangelisten, St. Johannes, mit den Worten: Das ist der der die Welt uberwindet, euer Glaube. Wer ist es, der die Welt ubermindet, als der, welcher glaubt, dass Jesus 'l er Sohn Gottes ist. (I. loan. 5, 4. 5). 0 junge christliche E r *eger, nehmt den heiligen Glauben immer ernst! ■itehet mutig im Heerlager Jesu Christi! Laborate sicut J °ni mihtes lesu Christi! Arbeitet wie gute Kriegsleute Jesu Christi! (II. Tim. 2, 3). An nachahmungswiirdigen Beispielen von glaubens- ^arken Standesgenošsen fehlt es euch keineswegs. Ich ^ill nicht hinweisen aui die heiligen Kriegshelden des aten Bundes: Josue, Gedeon, David, Judas Machabaus -se 248 -se und andere, ich nenne gleich jenen beriihmten Haupt¬ mann von Capharnaum, der an die Allmacht Jesu glaubte und die ewig denkwiirdigen Worte sprach, die seitdem tagtagiich wohl millionenmal wiederholt werden: Herr, ich hin nicht umrdig, dass du emgehst unter mm Dach, aber sprich nur ein Wort und mein Diener wird gesund. (Luc. 7, 6. 7). Unser Herr und Heiland belobte und verewigte den lebendigen Glauben dieses hoch- herzigen Kriegers, indem er zur Volksmenge sprach: Wahrlich sage ich euch, selbst in Israel habe ich so grossen Glauben nicht g e, fund.cn ! (Luc. 7, 9). Aber noch bewunderungswurdiger ist der Glaube jenes unvergleichlichen Hauptmannes, der die romische Kohorte befehligte, welche auf Kalvaria beim Kreuze Christi die Wache hielt. Als der geradsinnige Militars- mann die wiirdevolle Ruhe des Gekreuzigten betrachtete, seine Versohnungsworte horte und die wunderbaren Vorgange in der Natur sah, da ward er plotzlich glaubig und rief mit echtem Soldatenireimute in die wirre Menge hinein: Wahrlich, dieser Mensch war Sohn Gottes (Marc. 15, 39), er war ein Gerechter! (Luc. 23, 47). 0 helden- miitiges Bekenntnis! Wahrend Judas seinen Meister verkauft, Petrus ihn verleugnel und die Jiinger fliehen und sich verbergen, bekennt ein Soldat, unbeirrt von der tobenden Menge der Feinde und selbst auf die Ge- fahr hin, auf der Stelle gelyncht zu werden, bekennt ein Offizier, sage ich, unumrvvunden die Unschuld, die Gott- heit des am Kreuze Gestorbenen. Diese uniibertreffliche Heldentat wird gelobt und bewundert werden, solange Menschen auf der Erde leben werden. Nicht genug. Der erste Heide, den St. Petrus in die Kirche aufnahm, war Kornelius, der Hauptmann der italischen Kohorte in Caesarea Stratonis, welchen die Apostelgeschichte also riihmt: Er war fromm und f^ c > , tete Gott mit seinem ganzen Hause, gab viel Almosen betete immerfort. (Act. ap. 10, 2). — Romische Soldate« retteten den heiligen Apostel Paulus in Jerusalem vo« sicherem Tode (Act. ap. 21, 32) und gaben ihm sicheres I 249 Geleite nach Caesarea. (Act. ap. 23, 23. 31—33). Und wie milde und entgegenkommend benahm sich der Haupt¬ mann, der den gefangenen Paulus nach Rom begleitete, ihn wahrend des Schiffbruches schiitzte und schirmte! (Act. ap. 17, 43). Ja, der Soldatenstand war es neben dem Priester- stande, der die meisten Bekenner und Blutzeugen der Kirche gab. Was Wunder, dass er von ihr stets hoch- geehrt und geachtet war und noch immer ist? Ich nenne unter anderen die vierzig heiligen Martyrer, lauter Soldaten; nenne den durch seine Bildung, edle Mannlichkeit und seltsame Tapferkeit ausgezeichneten Kommandanten der kaiserlichenLeibwache, St. Sebastianus; ferner St. Mauritius, den Befehlshaber der thebaischen Legion, die aus ehrist- lichen Soldaten bestand. Ich nenne den iowenmutigen Placidus, als Christ Eustachius genannt, der die ganze romische Armee im Kriege gegen die Parther siegreich kommandierte und nach seiner Riickkehr vom heid- nischen Kaiser gemartert wurde. — Neben den Blutzeugen konnte ich noch die heiligen Glaubensbekenner anfiihren, wie den hi. Florian auch Martyrer, den hi. Martin, den hi. Georg a uch Martyrer, den hi. Ignatius von Loyola, der sich als Kriegsmann bei der Verteidigung der Stadt Pampelona aus- zeichnete und spater den durch treue Ubung des heiligen hehorsams so beruhmtgewordenenJesuitenordengriindete. Christliche Rekruten, handhabt auch ihr recht eifrig den Schild des Glaubens! Erfasst im christlichen Glauben eure hohe und ernste Aufgabe! Erfullt im Glauben eure Berufspflichten! Die Frucht des im Glauben tatigen Beistes ist: Liebe, Freude, Friede; Geduld, Milde, Gilte, L^ngrnut, Sanjtmut, Treue; Massigheit, Entlialtsamkeit, Keusckheit. (Gal. 5, 22. 23). Seid darum wachsam, stehet test im Glauben, handelt mannlich und seid stark! Alles, "us ihr tuet, geschehe in Liebe! (I. Cor. 16, 13. 14). Fčimpfet den guten Karnjjf des Glaubens, ergreijet das e "'ige Leben, wozu ihr berufen seid und woJur ihr das F- e Lekenntnis vor vielen Zeuaen abgelegt habet ! (I. Tim. 6 > 12 ). •-*- 250 Eine weitere Wehr und Waffe im geistigen Kampfe ist nach St. Paulus die Wahrheit. Erkennet die Wahr- heit, spricht der gottliche Lehrmeister, und die Wahrlieit wird euch jrei maclien. (Ioan. 8, 82). — Ferner die Ge¬ rechtigkeit. Hier gilt das Wort des weisen Siraziden: Kampfe Jur die Gerechtigkeit um deiner Seele wiUen, und streite bis zum Tode fur die Gerechtigkeit, und Gott wird niederkampjen Jur dich deine Feinde. (Eccli. 4, 33). Die Gerechtigkeit umfasst alle iibrigen Tugenden. Gerecht ist, wer die Pflichten gegen Gott, gegen sich selbst und gegen den Nachsten erfiillt. Der Gerechte ist religios und sittsam, ist ehrlich, redlich, gehorsam. Und vom Gehor- samen sagt die heilige Schrift: Ein Mann, der gehorsam ist, loird von Siegen erzahlen. (Prov. 21, 28). Eine gar vortreffliche geistige Waffe ist der Helm des Heiles , das ist die Hoffnung auf ewige Belohnung. Wo ein solcher Preis, eine unvergangliche Krone ent- gegen winkt, wer soli da nicht im Kampfe ausdauern? Ser getreu bis in den Tod, spricht der Herr, und ich toiU dir die Krone des Lebens geben. (Apoc. 2, 10). — Zu den geistigen Waffen gehort das Wort Gottes, welches den Menschen zum Guten ruft und wider das Bose stahlt und einnimmt. Selig sind, loelche das Wort Gottes horen und dasselbe beob.achten. (Luc. 11, 28). Die Wirkung dieser \vichtigen Waffe beschreibt St. Paulus also: Leben- dig ist das Wort Gottes und toirksam und schdrjer ah 'jedes ziveischneidige ScJmert und durclidringend. bis zw' Scheidung von Seele und Geist, von Mark und Bein, und ist Richter uber Gedanken und Gesinnunaen des Herzens. (Hebr. 4, 12). Eine unentbehrliche Waffe ist die christliche From- migkeit, deren Ubung der auserwahlte Kampfer Gottes St. Paulus jedem Soldaten so warm und nachdriicklich anempfiehlt: Exerce teipsum adpietatem! Ube d,ich selber ein jur dieFrommigkeit! Denn dieleibliche tjbungistzu wenif in nutz, die Frommigkeit aber ist zu allem mitzlich, weil ste tat die Verheissung des gegemcartigen und des zukunjtige" jetens. Dies Wort ist zuverlassig und aUer Annahw e 251 -*• umrdig. (I. Tim. 4, 7—9). Dem Frommen gereicht alles zum Heile. Ein grosser Gewinn ist dieJFrdmmigkeit mit Geniigsamkeit. (I. Tim. 6, 6). Die letzte und weittragendste Waffe des Streiters Gottes ist aber das Gebet. Wachet und betet, damit ihr ničht in Versuchung fallet! (Matth. 26, 41). »Das Gebet macht den Schwachen stark, den Einfaltigen weise, den Furchtsamen mutig«, lehrt der grosse hi. Kirchenlehrer Ambrosius. Betende Soldaten fliehen nicht. Mit der Waffe des Gebetes kann man den Himmel bestiirmen. Sie reicht weiter als jede Schusswaffe. Sie dringt bis zum Throne des Allerhochsten und besiegt den Allmachtigen und Allgewaltigen, indem sie Gott den Herrn gnadig und barmherzig macht. Walirlich, icahrlich sage ich euch, wenn ihr den Vater in meinem Namen um etwas bitten werdet, so wird er euch geben. (Ioan. 16, 23). — Geliebteste! Um im gewaltigen Kampfe bis ans Ende auszuharren und nicht zu unterliegen, miisset ihr euch noch um treue und machtige Bundesgenossen um- sehen. Und da rate ich euch dies. Schliesset und haltet vorab den innigsten Bund ■uit Gott. Fiirchtet Gott und ihr werdet heldenmiitige Soldaten. Gottesfurcht kennt keine Menschenfurcht. Spricht doch der weise Sirazide: Wer den Herrn fiirchtet, zittert vor nichts und erschrickt nicht: denn er ist seine Hoffnung. Gliickselig ist die Seele des Menschen, der den Herrn fiirchtet . . . Die Augen des Herrn sehen auf diejenigen, Reiche ihn fiircliten. Er ist ein mdchtiger Schutz, eme geioaltige Festung, ein Schirm vor der Hitze. (Eccli. 34, 16 - 17. 19). Und St. Paulus ruft zuversichtlich aus: Wenn Gott mit uns ist, icer will voider uns šemi (Bom. 31). Wer Gott zum Bundesgenossen hat, kann mit David, dem jugendlichen Besieger des Riesen Goliath, s Prechen: Gott ist meine Starke und meine Zuflucht, wen soli ich fiirchten ? Und loandelte ich mitten durcli die Todesschatten, so fiirchte ich dennoch kem Ubel. (Ps. 22, 4). Steh et also, christliche Manner, willig unter dem Kom- man do des allmachtigen Gottes und haltet treu seme 252 Kriegsartikel, die zehn Gebote Gottes und die fiinf Ge- bote der Kirche. Gottestreue ist die beste Biirgschait der Kaisertreue, welche ihr schon einmal geschworen und gelobt habet und bald wieder schworen und geloben werdet. Gottestreue ist die sicherste Schutzwehr in ernsten, gefahrvollen Zeiten. Als der unsterbliche General Laudon dem Tode nahe kam, rief er seine Offiziere und alle seine Haus- genossen zu sich und verabschiedete sich von ihnen mit den ergreifenden Worten: »Glauben sie ja nicht, wie die kahlen Witzlinge der jetzigen Zeit es dafiir halten, dass es keinen Gott gebe. Ja, es existiert ein starker und machtiger Gott, Belohner des Guten, Be- strafer des Bosen. Ich hab's erfahren und glaube es fest Ja, ich hab’s erfahren! Ohne Gottesfurcht ist keine wahre Rechtschaffenheit, auch keine wahre Tapferkeit moglich. Darum fiirchten sie Gott auch in ihren ge- heimen Handlungen. Handeln sie stets redlich, lieben sie den Kaiser und lassen sie sich durch nichts vom rechten Wege abwenden, und wenn es ihnen noch so wenig nach ihrem Wunsche geht.« So dieser grosste Feldherr seiner Zeit . 1 Und der gefeierte Feldmarschall Erzherzog Albrecht Hess vor dem Sturme auf die Hohen von Custozza seine lieben Soldaten mit dem Allerheiligsten segnen. Und nach der glanzend gevvonnenen Schlacht stieg er mitten am Felde vom Pferde, kniete auf den Erdboden nieder und dankte Gott kniend fur den glorreichen Sieg. Be- kennt auch ihr, meine Lieben, Gott den Herrn furchtlos vor den Menschen und schvvenket nie nach rechts oder nach links vom Tugendpfade ab. Die Tugend ist un- sterblich. Haltet stets Bereitschaft, um fur das Wahre 1 Vergl. Johann Strasser, Feldmarschall Lau(lon’s Heldenle' j. oinIB dem Bildnisse Laudons. Wien, 1894. S. 87. — Dass Laudon wahr '^ueliledi 1 und gottesfilrchtig war, beweist auch das von ihm verfasste Deu® ] jaU don „Katholisches Gebetbiichlein, vvelches auf Befehl des k. k. G.-h ljrau cben bei der Armee ausgeteilt worden. anitz aber von jedem nUtzlich zn ge u0 d ist, Wien, 1789“. Dasselhe enthielt Gebete fur alle Lagen des ne g. gg), wurde in mehr als 100.000 Exemplaren verteilt. (Im obgenannten Buc 25B * und Gute, Ilir das Edle, Gerechte und Heilige mannhaft einzutreten. Haltet weiters Alliance mit dem Obsieger ilber Tod und Holle, dessen Siegespanier das heilige Kreuz ist. Traget dieses Heilszeichen stets mit euch. In diesem Zeichen werdet ihr si ege n, wie Kaiser Konstantin der Grosse unter dem Schutze und Schatten seines Feld- zeichens, des beschutzenden und rettenden Kreuzes, siegte. Das Kreuz ist das goldene Schwert, das die Himmelspforte offnet. Christus opferte sich lur das Heil der ganzen Welt am Kreuze. Darum ist das Kreuz die erhabenste Form der militarischen Ehrenzeichen; es schmiickt am schonsten die Brust aufopferungsvoller Krieger, wie es die Kronen der Kaiser und Konige ziert. Es sei deshalb auch eure Ehre und Glorie, euer Ruhm und euer Heil, wie es St. Paulus wiinscht und es euch anbefiehlt. (Gal. 6, 14). Schliesset ferner den innigsten Bund mit der jungfrau- lichen Muttergottes Maria! Sie ist Konigin des Sieges, ist Hille der Ghristen, ist Schutz- und Schirmfrau Osterreichs, , s >e ist Mutter der Soldaten. Konig Johann Sobiesky ging beim Entsatze der Stadt Wien im Jahre 1683 mit vollem Vertrauen aul den Beistand der hi. Junglrau dem Feinde entgegen und besiegte ihn vollstandig. Ja, es ist noch nie gehort worden, dass jemand, der unter Maria Schutz geflohen, ihre Hille angerulen, um ihre Furbitte gefleht, sei verlassen worden. Kein Wunder, dass brave Soldaten Maria kindlich verehrten, indem sie gerne ein Abzeichen v °n ihr bei sich trugen und den heiligen Rosenkranz beteten. — Marschall Montmorency, einer der grossten Heerluhrer des 16. Jahrhunderts, betete den Rosenkranz, ' v enn er an der Spitze seines Heeres ritt, um es in eine Schlacht zu liihren. — Vom Soldatenvater Radetzky \\ird er zahlt, dass er stets einen Rosenkranz bei sich trug und einst, als er zu Plerde steigen wollte, besorgt um s ieh blickte, als ob er etwas verloren hatte. Alle suchten und fanden endlich einen Rosenkranz, den der Marschall 254 -*e sogleich als den seinen erkannte und wiedereinsteckte. 1 Haltet treu den Bund mit euren Schutzengeln! Ein Engel, so erzahlt die heilige Schrift, erschlug in einer Nacht 185.000 Assyrer und rettete das israelitisehe Heer. (IV. Regg. 19, 85). — Haltet den Bund mit euren hei- ligen Namenspatronen. Wende dich an einen der Heiligen, riet ein Freund dem leidenden Job. (Job 5, 1). Die Heiligen sind Lieblinge und Freunde Gottes, und sie leisten Furbitte bei ihm fur ihre Verehrer. Nicht um- sonst wird der hi. Joseph als Schutzpatron der Genie- truppe, der hi. Mauritius als Schutzheilige der Infanterie, der hi. Georg als Patron der Kavallerie, die hi. Barbara als Patronin der Artillerie, der hi. Sebastian als Patron der kranken und der hi. Viktor der vervvundeten Soldaten verehrt und angerufen. Christliche Jiinglinge! Ihr seid nun fur den geistigen Kampf abgerichtet. Ziehet jetzt getrost und beherzt an den Ort, vvohin euch der neue Stand ruft! Der Herr der Heerscharen verleihe euch die Gnade, dass ihr eures Berufes vviirdig vvandelt, um zur Zeit der Gefahr in den Reihen tapferer Krieger als \vackere Verteidiger des Vaterlandes mit' kampfen zu konnen. Gott troste, starke und erhalte eure Eltern, Ge- schwister und Angehorigen, denen ihr auch im Soldaten- stande zur Freude und Ehre gereichen moget! Gottes Segen und Schutz \valte iiber der lieben Statte eurer Heimat, dass sie eine Pflanzstatte dei Tugend und Frommigkeit, ein Wohnsitz der Zufriedenheit und jeglicher Wohlfahrt sei! Der Herr segne euer Ausziehen aus dem geliebten Elternhause, segne euer Einziehen in die Kaserne, ^ seme Vorsehung •vvache iiber euch wahrend eurer ganzen Dienstzeit! Leben ’„n^ a s? Di K US Wachtler,Der alte treue Radetzkv. Sein reich bewe^ sam, 1803 S °l47 n ^tcrrcicb-Ungarng Heer, Jugend und Volker. 255 -#~ Der Allgiitige lass euch wahre Freunde, wohl- meinende Vorgesetzte, gute und treue Kameraden finden! Er erhalte euch die Gesundheit, behute euch vor allen Unfallen an Leib und Seele, geleite euch nach voll- brachter Pflicht wohlerhalten in die Mitte der Eurigen zuriick! 0 dass ihr auch d en letzten und entscheidendsten Kampf, mag er euch in der Fremde oder zu Hause be- schieden sein, o dass ihr den Todeskampf glucklich be- stehen und mit St. Paulus rufen konntet: Ich habe den guten Kampf gekampft, habe den Lauf vollendet, den Glauben bewahrt. Und nun liarret meiner die Krone der Gerechtigkeit. (II. Tim. 4, 7. 8). Da moge euch hilireich beistehen jener Engelsfiirst, der den Kampf wider die Holle und deren Machte im Himmel bestand. Michael und seine Engel kdmpften mit dem Drachen und der Drache Icainpfte samt seinen Engeln, aber sie obsiegten nicht, und, keine Statte icard rriehr jur sie gefunden im himmel. (Apoc. 12, 7. 8). Es erfiille sich da das Gebet der Kirche in der Requiemsmesse: St. Michael, der Fahnenfiihrer, geleite e ure Seelen ins ewige Leben, und geselle sie den zwolf- roal z\volftausend Bezeichneten bei! So werdet ihr in die triumphierende Kirche auf- genommen, zur ewigen Seligkeit befordert und mit der Krone der e\vigen Glorie dekoriert werden. Amen. Krščanski mladeniči! B ožja previdnost vas je poklicala v slavni i vetem stan vojaški. Danes ste se obrali tu nasvet ^ mestu, da se poslovite od J;® - ° sloVO prisrčna sv ojega ljubega doma. Veljaj vam torej 111 bodrilna beseda! . .. man j silovit boj. Slehernega človeka usoda je vec vhodu v A»gelj-kerab, ki ga je Gospod Bog postavi U -*e 256 -#• raj, je držal v roki ognjen in švigajoč meč (Gen.j3, 24), ki je pomenil vroči boj človeka, izgnanega iz raja. Od prvega greha šem se človek neprenehoma voj¬ skuje, da bi si zopet priboril izgubljeni raj , nebeško kra- Ijevstvo, hi silo trpi in hi ga le silni nase potegnejo. (Mat. 11, 12). Zgodovina posamnega človeka, kakor vsega člo¬ veškega rodu je zgodovina neprestanega boja. Izrek veli¬ kega trpina Joba ostane vedno resničen: MUitia vita ho- minis super terram. Vojsha je Človehovo življenje na zemlji. (Job 7, 1). Zares, mi vsi pripadamo k vojskujoči Cerkvi, pa se vojujemo kot udje kraljevstva božjega na zemlji pod nad- poveljstvom Onega, ki je govoril znamenite besede: Na svetu hote bridkost imeli, toda zaupajte, jaz sem svet pre¬ magal. (Jan. 16, 33). Vi, krščanski mladeniči, se bote kmalu vežbali za boj s svetlim orožjem; pa pri tem se morate pridno vaditi tudi v boju z duhovnim orožjem, ozirajoč se vedno na Kristusa, ki je rekel: Nisem prišel mir prinest na zemljo, ampak meS. (Mat. 10, 34). Da bote srečno zmagovali v tem neizogibnem boju, je treba, da poznate, krščanski mladeniči, svoje sovraž¬ nike, da jih pobijate s pravim orožjem in z mogočnimi zavezniki. In o tem zališite zdaj za slovo moj očetovski nauk in opomin! Krščanski novinci! Prvi nevarni sovražnik človekov je lastni s0 lastne strasti, napake in slabosti. Te moramo najprej pobijati in zmagati. Zakaj, ako izpolnjuješ želje svoji duši, te bo ona dala v smeh tvojim sovražnikom, pravi Modn v svoji pridigi. (Eccli. 18, 31). Kdor pa samega sebe vlada in premaguje, pridobiva najlepše zmage. To uči že stari rimski pesnik Horacij, ko pravi: Močneji od onega, ki naskakuje mogočne trdnjave, je tisti, ki P re ' maga samega sebe. Hraber je bil mladenič David, ki je užugal leva in medveda (I. Kralj. 17, 36); hraber je bil Napoleon -**• 257 ■*- ki si je podjarmil skoraj vso Evropo; toda še hrabrejši je, kdor prevlada samega sebe, kdor ukroti svoje strasti in slabosti. Drugi kaj nevarni sovražnik je svet , o katerem pravi sv. apostol Janez, da tiči v hudem (I. Jan. 5, 19), in pred katerim vernike tako živo svari, rekoč: Ne ljubite ne sveta, ne tega, kar je v njem. Ako kdo svet ljubi, ni Očetove ljubezni v njem; zakaj vse, kar je na svetu, je poželenje mesa in poželenje oči in napuh življenja. Svet preide in njegovo poželenje. Kdor pa stori voljo božjo, ostane vekomaj. (I. Jan. 2, 15—17). Da, svet s svojimi prevarljivimi nasladami in s svojimi ničevnimi dobrotami je prenevaren sovražnik, ki človeku ravno tedaj, ko se najmanj nadeja, zada naj¬ hujše rane. Treba je največje čujočnosti in previdnosti, da vas, krščanski vojaki, ta nasprotnik ne prekani in ne pahne v pogubo. Bodite previdni v občevanju z ljudmi. Omete ah hominibus. Varujte se ljudi (Mat. 10, 17), opo¬ minja božji Vzveličar. Varujte se hudobnih, brezvernih in brezvestnih ljudi, ki vas napeljujejo v greh! Boga¬ boječi Lot je pravičen ostal v nesramni Sodomi. Tretji srditi sovražnik je oni, pred katerim silno svari prvak apostolov, sv. Peter: Bratje, bodite trezni in tyte; ker hudič, vaš zopernik, hodi okoli, kakor rjoveč m išče, koga bi požrl; temu se ustavljajte trdni v ven! (I. Petr. 5, 8. 9). Stara kača, morivec duš od za- četka, izkušnjavec ne miruje nikdar, vedno misli na hudo. ^n vzbuja napuh, jezo, črt, sovraštvo, upor, on polni srca s praznimi domišljijami ter moti duše s svojimi Prevarami. Zatorej pa se, preljubi, temu najhujšemu ^ s eh dušnih sovražnikov nikakor in nikdar ne umeknite, ^ a h° r vas opominja slavni vojščak Kristusov sv. Pavel. y°hte dare locum diabolo! Ne dajajte prostora hudiču! r ež. 4, 27). Odženite in zapodite ga pogumno, če si ° če pridobiti vstop v vaša srca, da bi tam prebival m gospodoval. n .. Z( laj poznate, ljubi moji, svoje poglavitne sovraž¬ ne. Morate pa še tudi poznati orožje, s katerim se 17 ->s- 258 bote uspešno zoper nje borili. To najvarnejše orožje je že dogotovljeno. Skoval ga je zmagoviti vojščak božji sv. Pavel in ga vam vsem ponuja tako-le: Primite za božje orožje, da se zamorete braniti ob hudem dnevu in v vseh rečeh popolni obstati. Stojte torej opasani Jerog svojih ledi] z resnico, in oblečeni z oklepom pravice, in obuti na nogah za oznanjevanje evangelija miru. Pred vsem pa vzemite v roko ščit vere, s katerim morete ugasiti vse ognjene pu¬ ščice hudobnega duha; in vzemite čelado vzveliČanja in meč duha, kar je božja beseda. Z vso molitvijo in prošnjo molite vsak Čas v duhu m v tem čujte v vsej stanovitnosti! (Efež. 6, 13—18). Prvo zmagonosno orožje v duhovnem boju je torej ščit vere, je kakor skala trdna vera v Boga in v Je¬ zusa Kristusa, božječloveškega Vzveličarja sveta. Ni čudo, če vam sv. Pavel, apostol narodov, zaukazuje: Voj¬ skujte dobro vojsko vere in segajte po večnem življenju! (I. Tim. 6, 12). Ščit vere vselej prinaša zmago, kar slo¬ vesno zatrjuje prvak evangelistov, sv. Janez, z besedami: To je zmaga, ki premaga svet, naša vera. Kdo je, ki po¬ maga svet, Če ne kdor veruje, da je Jezus Sin božji. (I- J an ' 5, 4. 5). 0 mladi krščanski vojaki, naj vam bo sveta vera vedno resna stvar! Stojte srčno v bojnem taboru Kristusovem! Labor ate sicut boni milites Christi lesu- Delajte kakor dobri vojščaki Kristusa Jezusa! (II. Tim- 2, J)- Posnemanja vrednih vzgledov v veri močnih voj¬ ščakov nikakor ne pogrešate. Nočem govoriti o svetih junakih stare zaveze, kakor so bili: Jozue, Gedeon, David. Juda Makabejec in drugi; imenujem takoj slavnega stotnika iz Kafarnavma, ki je veroval na vsemogočno^ Jezusovo in izgovoril večno znamenite besede, ki se o tedaj dan na dan pač milijonkrat ponavljajo: Gospo • nisem vreden, da greš pod mojo streho, pa reci le 2 besedOi in moj hlapec bo ozdravljen. (Luk. 7, 6. 7). Naš Gospo« in Vzveličar je pohvalil in ovekovečil živo vero teg a blagosrčnega vojščaka s tem, da je rekel množica® ■ esmčno vam ■ povem, še v Izraelu nisem našel tako i:e like vere. (Luk. 7, 9). 259 Pa še večjega občudovanja vredna je vera tistega izvrstnega stotnika, ki je poveljeval rimski kohorti ali čeli, katera je stražila na gori Kalvariji pri križu Kri¬ stusovem. Ko je resnicoljubni vojak zrl veličastni mir na obličju Križanega, ko je slišal njegove mile be¬ sede sprave ter odpuščenja in ko je videl čudovite do¬ godke v naravi, tedaj je hipoma postal veren in je z uprav vojaško prostodušnostjo zaklical tja med zbegano množico ljudstva: Zares, ta Človek je bil Sin božji (Mark. 15, 39), on je bil pravičen! (Luk. 23, 47). O junaška izpoved! Medtem ko Judež svojega mojstra proda, ko ga Peter zataji in ko učenci zbežijo ter se skrijejo, iz¬ pove vojak, ne meneč se za divjo trumo sovražnikov, in tudi na nevarnost, da ga bodo na mestu umorili, izpove višji častnik, pravim, brez ovinkov, da je on, ki je na križu umrl, nedolžen, da je Bog. Ta junaški čin, ki mu ga ni enakega, se bo hvalil in občudoval, dokler bodo živeli ljudje na zemlji. Ne dovolj. Prvi nevernik, ki ga je sv. Peter sprejel v Cerkev, je bil Kornelij, stotnik italske kohorte v Stra¬ hovi Cezareji. Dejanje apostolov ga slavi tako-le: Bil l e pobožen in bogaboječ z vso svojo hišo, je dajal ljudem veliko vbogajme in je vedno k Bogu molil. (Dej. ap. 10, 2). Rimski vojaki so oteli sv.zevamo lemu gotove smrti (Dej. ap. 21, ^ 2 ) _ 33 ). In stražo spremili v Cezarejo. (Dej. ap. 2 , • , tn ik ^i kako prijazno in postreže se ,e obnašal stotak, ^ je spremljal ujetega Pavla v Run, P § J branil, ko se je ladja razbila! (Dej. ap. 2 , )• Da, vojaški stan je bil poleg mu čeni- ki je dal sveti Cerkvi največ spoznavavce kov. Kaj čudo, da ga je tud, Cerkev vselej ^ ^ Ustila in spoštovala ter ga se ve . cvetih mučen- s P°štuje. Imenujem med drugimi stin es ^ cesarske ce v, ki so bili sami vojaki; imenujem P orn iki in iz- telesne straže, ki se je odlikoval po nenavadni °brazbi, po svoji plemenitosti in p 17* 260 -*e pogumnosti, sv. Sebastijana; nadalje sv. Mavricija, povelj¬ nika tebajske legije, ki je bila sestavljena iz krščanskih vojakov. Imenujem kakor leva srčnega Placida, po krst¬ nem imenu Evstahija, ki je ogromno rimsko armado zma¬ govito vodil v vojski zoper Parte in ki je bil po svoji vrnitvi od poganskega cesarja grozovito mučen. Razen mučenikov bi mogel še navesti svete spoznavavce, kakor sv. Florijana tudi mučenca, sv. Martina, sv. Jurija tudi mučenca, sv. Ignacija Lojolanskega, ki se je kot poveljnik odlikoval pri obrambi mesta Pampelone in je pozneje ustanovil častno znani jezuitski red, čigar udje so prosluli po vestnem izvrševanju svete pokorščine in po svojem znamenitem geslu: Vse k večji časti božji. Krščanski novinci, uporabljajte tudi vi prav marljivo ščit vere! Lotite se v duhu krščanske vere svoje vzvišene in resne naloge! Izpolnjujte v veri dolžnosti svojega stanu! Sad duha, ki deluje v veri, je: ljubezen, veselje, mir; potrpežljivost, milosrčnost, dobrotljivost; prizanesljivost, krotkost, zvestoba; zmernost, zdržnost, Čistost. (Gal. 5, 22. 23). Cujte torej, vztrajajte v veri, moški se obnašajte in bodite trdni! Vse, kar delate, bodi storjeno v ljubezni! (I. Kor. 16, 13. 14). Vojujte dobro vojsko vere, segajte po večnem življenju, h, kateremu ste poklicani in za katero ste dobro pričali pred mnogimi pričami! (I. Tim. 6, 12). Nadaljnje hranilno orožje v duhovnem boju je P° besedah sv. Pavla resnica. Spoznajte resnico, opomM a božji Učenik, in resnica vas bo osvobodila. (Jan. 8, 32). Dalje pravičnost. Tu velja beseda modrega Siracida. Poteguj ' se za pravico z vso močjo in do smrti se bojuj za resnico, m Bog se bo za te vojskoval zoper tvoje so¬ vražnike! (Eccli. 4, 33). Pravičnost obsega vse ostale čednosti. Pravičen je, kdor izpolnjuje dolžnosti do Bogat do samega sebe in do bližnjega. Pravični je veren in pohleven, je pošten, vrl, pokoren. O pokornem človeku pa pravi sveto Pismo: Mož, ki je pokoren, bo govoril 0 zmagah. (Preg. 21, 28). Kaj izvrstno duhovno orožje je Čelada vzveliČonj a > to je upanje na večno plačilo. Kdo je, ki ne bi vztrajal 261 -*• v boju, če ga čaka takovšno plačilo, če mu blešči na¬ proti neminljiva krona? Bodi zvest do smrti, govori Gospod, in ti bom dal krono življenja. (Skr. raz. 2. 10). — K duhovnemu orožju pripada beseda božja, ki človeka kliče k dobremu, pa ga odvrača od hudega. Blagor tistim, ki besedo božjo poslušajo in jo izpolnjujejo. (Luk. 11, 28). Učinek tega prevažnega orožja opisuje sv. Pavel tako-le: Živa je beseda božja in možna in ostrejša ko vsak na obe strani brušen meč, in seže do ločitve duše in duha, tudi sklepov in mozga, in razsoja misli in na¬ mene srca. (Hebr. 4, 12). Neizogibno potrebno orožje je krščanska pobožnost, katero izvoljeni bojevnik božji sv. Pavel vsakemu vojaku tako krepko in prisrčno priporoča: Exerce teipsum ad pietatem! Vadi se v pobožnosti! Zakaj telesna vaja mah pomaga, pobožnost pa je za vse koristna in ima obljubo sedanjega in prihodnjega življenja. To je resničen nauk in vsega sprejetja vreden. (1. Tim. 4, 7. 8. 9). Pobožnemu služi vse v vzveličanje. Velik dobiček je pobožnost z za¬ dovoljnostjo. (I. Tim. 6, 6). Zadnje in najvažnejše orožje za vojščaka božjega P a je molitev. Oujte in molite, da ne padete v izkušnjavo! (Mat. 26, 41). >Molitev napravi iz slabih močne, iz pre¬ prostih modre, iz boječih srčne«, uči veliki cerkveni učenik sv. Ambrozij. Vojaki, ki molijo, ne bežijo pred sovražnikom. Z orožjem molitve se dadd nebesa pri¬ dobiti. Seže dalje, ko vsako strelno orodje. Prodre do sedeža Najvišjega in premaga Vsemogočnega in Vseob- lastnega, ko gane Gospoda Boga k milosti in k usmi- Jenju. Resnično, resnično, vam povem: Ako bote Očeta a ) prosili v mojem imenu, vam bo dal. (Jan. 16, 23). Preljubljeni! Da bote pa v silovitem boju stanovitni d° konca in. da ne bote premagani, si morate pridobiti že zvestih in mogočnih zaveznikov. In v ta namen vam svetujem to-le. Sklenite in držite pred vsem najtesnejšo zvezo z -tijgom! Bojte se Boga in vi bote srčni in junaški voj- 262 -*~ ščaki. Strah božji ne pozna strahu pred ljudmi. Saj pravi modri Siracid: Kdor se Gospoda boji , se nič ne trese in ničesar ne ustraši: zakaj on je njegovo upanje. Srečna je duša tistega, ki se Gospoda boji . . . Gospodove oči gledajo na one , ki se njega boje; on jim je mogočen varih, močna trdnjava , senčna streha zoper vročino. (Eccli. 34, 16. 17. 19). In sv. Pavel kliče poln zaupanja: Ako je Bog za nas, kdo je zoper nas ? (Rimlj. 8, 31). Komur je Bog zaveznik, sme in more reči z Davidom, mladostnim premagavcem velikana Goljata: Bog je moja moč in moje pribežališče, koga se bom bal? In če bi hodil sredi po smrtni senci , se ne bom bal hudega .. (Ps. 22, 4). Stojte torej, krščanski možje, voljno pod povelj¬ stvom vsemogočnega Boga in držite se zvesto njegovih vojnih ukazov, to je deseterih božjih in peterih cerkve¬ nih zapovedi. Zvestoba do Boga je najvarnejše poroštvo za zvestobo do cesarja, katero ste že enkrat obljubili ter s prisego potrdili, in na katero bote kmalu zopet zapriseženi. Zvestoba do Boga je najtrdnejša opora v resnih in nevarnih časih. Ko se je nesmrtnemu generalu Lavdonu bližala zadnja ura, pokliče k sebi svoje častnike in vse svoje domače služabnike ter se poslovi od njih s pretresljivimi besedami: »Nikar se ne dajte motiti hudobnim blebe¬ tačem, ki tajijo živega Boga. Jaz trdno verujem v vse¬ mogočnega in pravičnega Boga, ki dobro plačuje in hudo kaznuje. To mojo vero mi je krepko potrdila moja lastna izkušnja. Da, lastna izkušnja! V resnici, brez strahu božjega ni poštenja in ni pravičnosti, pa tudi ni srčnosti in pravega junaštva. Zato vam svetujem: Bojte se Boga tudi v svojih skrivnih dejanjih, ravnajte s svojim* bližnjimi vselej pošteno in blagohotno. Ljubite cesarja in nikar ne zapuščajte pota resnice in pravice, čeprav vam pojde še tako malo po vaši volji!« Tako ta naj¬ slavnejši vojskovodja svojega časa. 1 Prim. Johann Strasser, Feldmarschall Laudon’s Heldenleben. . o g 0 Bildnisse Laudons. Wien, 1894. Str. 87. — Da je Lavdon.bil za V r - e ^olische in bogaboječ, izpričuje tudi molitevna knjižica, ki jo je spisal: „K.&t 263 -*r In slavni maršal nadvojvoda Albrecht je dal pred naskokom na višave pri Kustoci svoje ljube vojake bla¬ gosloviti z Najsvetejšim. In po zmagonosno končani bitki je stopil sredi na bojišču raz svojega konja, pa je pokleknil na zemljo in se je kleče zahvalil Bogu za sijajno zmago. Spoznajte tudi vi, ljubi moji, neustrašeno Gospoda Boga pred ljudmi in ne krenite s pota kreposti ne na desno ne na levo. Krepost je neumrljiva. Bodite vedno pripravljeni, da se moški potegnete za vse, kar je resnično in dobro, kar je blago, pravično in sveto. — Vrli vojskovodja Tilly, ki je pred dvesto leti branil sveto katoliško Cerkev in našo svetlo habsburško rodovino zlovražnih napadov, je v tridesetih in treh bitkah zmagal silne nasprotnike. Kolika slava! Ali še častnejši spomin mu je, da ga ni bila nikdar premagala poželjivost, da ga ni videl nihče vinjenega vse žive dni. Držite se nadalje zveze s premagavcem smrti in pekla, čigar zmagonosni prapor je sveti nz. znamenje vzveličanja zmerom pri sebi. V Veliki bote zmagali, kakor je zmagal cesar I ons . pod senco in zavetjem svojega bojnega ’ že n hranilnega in rešilnega križa. »S svetim ri ^ e , sv ’ bom hitel v sredo med sovražnike«, je ^ 1 nP beška. Martina. Križ je zlati meč, ki odpira vra križu Kristus se je žrtvoval za vzveličanje celega s .. kr ^ Zato je križ oblika najvišjih vojaških o 1 or ’krsisi oajiepše zaljša prsi požrtvovalnih bojevm o^ tudi cesarske in kraljevske krone. Kriz naj . že p vaša čast in slava, vaša dika in vaš ponos, in zaukazuje to sv. apostol Pavel. (Gal. b, )■ Sklenite vrhutega prav prisrčno za ' ez ° ^ QČ kr i S t- materjo Marijo! Ona je kraljica zmage, je P Tvelches auf Befehl des k. k. G.-F.-M. Laudon bei der Armee 1789“ ° ei Tr wo ?den, anitz aber von jedem niitzlich zu gebrauchen ist.^ »Vien, Kafoli siri TnniifTrAniir ki ie bil na povelje c. kr. maršal ^getheilt ^rdem anitz aber von jedem 1789“. Katoliški molitvenik, ki 3 s koristjo rabiti. 4 e ’ bila raz- razdeljen med armado, in ki ga slednji more s v življenju >n^ Ta knjižica je obsegala molitve / ^ kn j ig i. Str. 88). deljena v vež ko 100.000 izvodih. (V gon im 264 janov, je varihinja Avstrije, ona je mati vojakov. Ko je poljski kralj Ivan Sobieski leta 1683 prihitel Dunaju na pomoč, je poln zaupanja na pomoč presvete Device udaril na sovražnika in ga je popolnoma pobil. Da, ni še bilo slišati, da bi bil kdo zapuščen, kdor se je za¬ tekel pod Marijino varstvo, kdor je klical njo na pomoč, kdor se je priporočal njeni priprošnji. Kaj čuda, da so vrli vojaki otroški častili Marijo, da so radi nosili pri sebi kakšno znamenje od nje ter molili sveti rožni venec. — Maršal Montmorency, eden najslavnejših voj¬ skovodij 16. stoletja, je molil rožni venec, ko je jahal na čelu svojim četam, da jih vodi v bitko. O Radetzkyju, očetu vojakov, pripovedujejo, da je vedno nosil pri sebi rožni venec in da se je nekoč, ko je ravno hotel zasesti konja, skrbno oziral krog sebe, kakor da bi bil nekaj izgubil. Vsi pričujoči so začeli iskati po tleh in so na¬ posled našli rožni venec, katerega je maršal takoj spoznal kot svojo last in zopet vtaknil k sebi. * 1 Držite se zvesto zaveze s svojimi angelji varih! En edini angelj, tako poroča sveto Pismo, je v eni sami noči pobil 185.000 Asircev in je tako otel pogina izraelske čete. (IV. Kralj. 19, 35). Angelji so premagali vrage v nebesih, tembolj jih morejo premagati zdaj na zemlji. Držite se zaveze s svetniki božjimi, katerih ime vam je bilo dano pri svetem krstu in pri sveti birmi- Obrni se do kakega svetnika, je svetoval eden izmed pri' jateljev trpečemu Jobu. (Job 5, 1). Svetniki so ljubljenci in prijatelji božji in prosijo pri Bogu za vse svoje častivce- Pač iz tehtnih vzrokov se časti in kliče sv. Jožef kot za¬ ščitnik ženijskih oddelkov ali pionirjev, sv. Mavrici) kot branitelj pešcev,, sv. vitez Jurij kot varih konjenikov, sv. arbara kot varihinja topničarjev, sv. Sebastijan kot P rl ' prosnjik bolnih in sv. Viktor kot zavetnik ranjenih vojakov. a • rpich 1 Kanonikus W. Wachtler. Der alte treue Radetzky. Sem yolker- wegtes Leben und Sterben. Fiir Osterreich-Ungarns Heer, Jugend un 0 ) n o (Kanonik W. "VVacbtler, Stari zvesti Radetzky. Njegovo dela- m _tr nar0 d- življenje in njegova smrt. Za avstrijsko-ogrsko armado, mladino m Podersam, 1893. Str. 147). -#* 265 -**- Krščanski mladeniči! Zdaj ste izvežbani za duhovno vojsko. Potolažite se zato, in pojdite pogumno na kraj, kamor vas kliče vaš novi častitljivi stan. Gospod vojnih čet vam daj milost, da se hote vredne izkazali svojega poklica, da se bote mogli ob času nevarnosti v. vrstah hrabrih bo¬ jevnikov boriti kot vrli branitelji sladke domovine. Ljubi Bog naj tolaži, naj krepi in ohranjuje vaše starše, brate, sestre in sorodnike, katerim morate tudi v vojaškem stanu delati veselje, radost in čast! Božji blagoslov in božja roka naj varuje ljubi kraj vaše domovine, da bodo njena tla rodila sad čednosti in pobožnosti, da bo v njej prebivala zadovoljnost in vsakovrstna sreča! Gospod blagoslovi vaš izhod iz drage očetovske in materine hiše, blagoslovi vaš vhod v vojaščnico, in nje¬ gova previdnost čuj nad vami ves čas vaše vojaške službe! Vsedobri Bog daj vam najti prave prijatelje, blago- srčne predstojnike, dobre in zveste tovariše! On naj v as ohrani v trdnem zdravju, on naj vas varuje vseh nez god na duši in na telesu, on naj vas po prestani službi pripelje zdrave nazaj v sredo vaših ljubih do¬ mačih! O da bi še tudi zadnji m najbolj odločita ^ ^ si vam bo prisojen v tujini ah v domačij, smrtni boj prestali srečno ter mogli klicati s s . Dohro sem se vojskoval, tek dokončal vero ohranil M J P® mi je prihranjen venec pravice. (I • > Tedaj naj vam pomaga in ob strani stoji beški knez, ki je zmagal v boju zoper pek ^ moči. Mihael in njegovi angelji so s J ^ ^ s0 n °vfi; in drakon se je bojeval in njegovi an dJ ' , gkr Premagali in njih mesto se ni ve$ našlo v n raz ' 12, 7. 8). -a- 266 Tedaj naj se izpolni molitev svete Cerkve pri mrt¬ vaški maši: Sv. Mihael, zastavonosec, spremljaj vaše duše v večno življenje in jih pridruži dvanajstkrat dva¬ najst tisoč zaznamenjevanim. Tako bote sprejeti v zmagoslavno Cerkev, pa bote povišani k večni blaženosti ter odlikovani z vencem večne glorije. Amen. Nota. Operibus, superius pagina 242 nota 2 allatis, sequentia adhuc ad- duntur: J. M. Krieg, Kriegs-Amulet. Ein Gebet- und Erbauungsbuch fiir alle Soldat en, welche in Treue und Liebe fiir iliren Fiirsten und fiirs V aterland ihren Beruf erkennen, in der Gnade Gottes stehen, ihr Heil in Christus suchen und ein reclitsckaffenes Leben flihren wollen. \Viirzburg, 1868. Taschenformat 156 pagg. — Der katlioliscbe Soldat ausgeriistet mit den Waffen des Glaubens. Ein Gebetbiichlein fiir Kriegs- und Friedenszeiten von Heinrich Vollniar, Divisionspfarrer. Einsiedeln, 1887. 16° pagg. 254. — P. Augustin Rosler C. ss. R., Der Fahneneid des ehristlicben Mannes. Eine Erklarung des 1 auf- geliibdes. Graz, 1888. KI. 8°. 167 pagg. — Willielm Sickmann, Der christliche Soldat in seinem Leben, in seinem Gebete. Lehr- und Gebetbuchlein fiir ka- tholische Soldaten. 5. Aufl. Diilmen in W., 1898. 16°. pagg. 144. — Des Kriegers Andacht. Ein Lehr- und Gebetbuchlein fiir Soldaten. 6. Auflage. Innsbruck, 1902. 16°. Pagg. 167. — Dr. Friedrich Kayser, Fest- und Gelegen- heitsreden fiir das Militar. VViirzburg, 1868. 8°. pagg. 30. — P. Hermann Koneberg 0. S. B., Friedens_worte eines Feldkaplans an seine Kriegskameraden. Dargestellt in 12 Veteranen-Predigten. Augsburg, 1873. 8°. pagg- U& ~~ Alban Stolz, VorMuflges fiir Rekruten. Freiburg im Br., 1889. 2. Aufl. 1°- pagg. 54. — Idem, Zwischen der Schulbank und der Kaserne. Wegweiser roj .Jugend. 7. Auflage. — Franz Horaček, k. und k. geistlicher Professor un Militar-Seelsorger, Religiose Vortrage fiir die reife katholische Jugend. Graz, 1900. L Band. 8». pagg. 343. — Graz, 1903. II. Band. 8°. pagg. 386. - Graz ' 1907. Dritter Zyklus, 8». pagg. 420. - Dr. Adalbert Szuchy. k. u. k.Mihtar- kaplan. Der Beruf. Der Jugend des Soldatenstandes gesvidmet. Budapest, 18» “■ Aufl. - P. Melchior Lechner 0. S. Fr., Das Bild des braven Kriegers. Vor- trage liber die wichtigsten Christen- und Standespflichten des Soldaten. 'V' en > b. Dr. Anton Leinz, Divisionspfarrer Apologetische Vortrage. Fredu'» im Breisgau, 1906. A pagina 197 usque ad paginam 218 continet laudaln liber praedicationes de iuramento. — Dr. Leo Smolle, Prinz Eugen voa Savoyen, der Begrunder der Grossmachtstellung Osterreich - Ungarns. Lebens- und Zeitbild Graz (Stjria). - J 0 h. Krainz (Hans von der Sann- Feldmarschall Graf Radetzky. Nacli den Quellen bearbeitet. Graz (Stvr'4 Emmench Bjelik, Em herzliches IVillkommen den jungen Kriegskameradea m l? m ’ DaS Torn ; ster biichel. -Mihael Stojan. Iveršanska beseda za vojak«- (Drobtince za novo leto 1847. II. leto. Pagg. 88-94). - Anton Martin Slomšek- , ( ? du r k ,., za “ladence. (Drobtinice za leto 1859 in 1860. XIV. letnik. P*>=‘ t • P Hokolj, Molitvenik za mornara. — Ladisl. Gryziecki, Prz)'? 0 , r Lvovu ’i905 Ukl 1 mow y c '° Žolniercy (Priložnostni govori za vojščake)- 267 -Wr Caput CXII. De instructione pro catechistis seu de munere catechistarum. # ilii huius saeculi prudentiores jHiis lucis m genera- tione sua sunt. (Luc. 16, 8). Horum Domini ver- borum sacerdotes illi recordentur, qui šibi conscii non sunt, maximi sane momenti ac pernecessariam esse nostra potissimum aetate ideoque peculiarem pastoris sollicitu- dinem šibi vindicare parvulorum in Christi doctrina in- stitutionem. Nam inimicissimi Ecclesiae humanaeque so- cietatis adversarii, qui fidem maxime catholicam iunditus evertere moliuntur, in id artes omnes conferunt ac fune- stissima conamina sua adhibent, ut religiosam liberorum institutionem e scholis eiiciant educationemque tenellae iuventutis Ecclesiae eripiant. Teterrimi impiorum hominum conatus contra Eccle- siam, ut experientia docet, semper reactionem salutarem produxerunt. Utinam etiam nostro tempore terribiles ini- micorum impetus in christianum scholarum characterem hunc habeant laustum eventum, ut sacerdotes omnes in persuasione confirmentur, maximi momenti esse religio¬ sam iuventutis institutionem et educationem, omnesque, quorum hoc officium est, excitentur, ut omni assiduitate e t sollertia hoc in opus incumbant. Officium catechizandi parvulos non modo n °bilissimum, verum etiam munus gravissi- mum est. 1- Soboles, quam catechista educet, praedilecti P^rvu 1 i Salvatoris sunt, quos ille advocavit ad se: parvulos venire ad me et ne prohibueritis eos \ arc - 10, 14) et complexans eos manus imponebat super lUos et benedicebat eos (Marc. 10, 16) et promisit: Qui Susce perit unum parvulum talem m nomme meo, me (Mat. 18, 5). . 2. Inlantes, quos Christus complexabat, pueri Hebraei ° n dum baptizati erant, parvuli autem, quos catechista 268 doceat, renati sunt ex aqua et Špiritu Sando (Ioan. 4, 5), sanctificati, iustificati (I. Cor. 6, 11; Tit. 3, 5), filii Dei, si autem filii et heredes quidem Dei, cokeredes autem Ghnsti (Rom. 8, 17), qui dicere possunt: Signatum est super nos lumen vultus tui. (Ps. 4, 7). 3. Parvuli catechizandi templa Dei sunt et Spiritm Dei habitat in eis. (I. Cor. 3, 16). Caveat catechista dili- gentissime, ne ipse aut negligentiae suae causa alius templum Dei Violet, si quis autem templum Dei violavent, disperdet illum Deus. (I. Cor. 3, 17). 4. Soboles educanda filii tibi sunt, erudi iUos et cuna iUos a pueritia! (Sir. 7, 25). Sunt quidem parentes primi a Deo dati filiorum institutores, eisque a teneris annis imprimant doctrinae rudimenta, iustitiae sensum recteque vivendi normam; sed nostro tempore haud raro accidit, ut parentes olficio suo ea assiduitate, illa fidelitate non satisfaciant, quam rei ipsius gravitas et dignitas deposcit, imo etiam religiosae institutioni obstacula praeparent et exemplo malo destruant, quod a sacro ministro multo labore aedificatum est. In talibus casibus catechista, tu- toris spiritualis personam gerens, duplici sollicitudine et sollertia muneri suo incumbat. 5. Parvuli in doctrina Christiana edocendi sunt g e ~ neratio ventura, populus, qui nasčetur. (Ps. 21, 32). Ex pueris rite institutis et in christianae sapientiae viam manuductis populus Deo acceptabilis ac societas sancta prodit atque efflorescit: copiosissimos vero salutis iructus puer ipse colliget in tempore suo, quum iam a ineunte aetate recte credendi recteque agendi nornM' novit et in lege Domini ambulare assuevit. Hominis P r0 mde sanctilicatio ab ipsius primitiva institutione maxin ie ependet adolescens iuxta viam suam, etiam ( f lUltl senuerit, non recedet ab ea (Prov. 22, 6) — in qua etia® rei tum sacrae tum publicae felicitas tantopere continetur pni i raunere catechistae perlucidus sermo invenitur in °P ns ^ 0 .’ da nfp U B lT : - P0Z A? V “-- g0 Tr na prvem shodu Lavantinskih katehetov > ® j DrMiSr>T' v Mariboru, dne 14. septembra 1905, imel m Pj' 0 .^, r. Mihael Napotnik, knezoškof Lavantinski. Y Mariboru, 1906. 8°. P a ž°' 269 Quum institutio religiosa tanti momenti sit, parochos et quoscumque alios, quos causa iuventutem debite cate- chizandi tangere debet, rogamus et obsecramus per vis- cera misericordiae Dei et cum obtestatione divini iudicii, ut huic officio suo serio satisfaciant! Pro christianae religionis ac doctrinae studio, principem inter disciplinas locum tenente, duae tantum horae in hebdomada decer- nuntur; solliciti sint ergo sacerdotes, quibus cura scho- larum ex officio incumbit et demandata est, ut hoc breve et pretiosum tempus conscientiose impendant. Prava autem, quae invaluit olim consuetudo, ut catechistae vi- sitatione episcopali vel decanali finita, institutionem reli- giosam omitterent, si alicubi adhuc viget, omnino tollatur. Officium catechizandi parvulos munus valde difficile est. Libenter concedimus, onus, cui eatechista mcumbaf perdifficile esse. 1. Sunt etenim parvu 1 , 9 , non debet, debilen et ignorantes, qui intellec u d tes capiunt, .a cuius cacumine cogimur in syllabarum longe infra dis . . per . demorari, et curam gerimus quemadmo um celerr i m0 plexis amfractibus procedat ex ore carnis, q ce leber haustumentis imbibitur.« 1 »Indignum vi e j . aut {a _ Ioannes Gerson, »apud multos, si quis e nra editus, ad matus in litteris, vel ecclesiastica digmtate p . riu * boe se opus (scilicet catechizandi parvu os ) ma ius at ille continuat, >nescio prorsus, si qu dquam ^ es se potest, in quo parvitas mea profic . et a jj Deo dante virtutem, a faucibus cams m ulorum ipsis gehennae portis animas enpere, e indignam animas quasi plantare, aut rigare par em in s t u dio, aorti ecclesiastici, parvulos loquor, P rae nporumpit »l eis det inerementum Christus-*, e t in has pro Parmi:. ®; AuguBtin. De catech. rudibus. Cap. X. 16. . ® &Q Chriat.nm trahandia TT.rl flr TtflP. PiiTlff©!. MO _ * loan. Gerson, D® Augustin. De catech. rudibus. Gap. A. A P: t ri j 1853. Pag. 26. , . --1 Christum trahendis. Ed. Dr. Nic. Pttngel. Monastem, oa n. Geruon, op. cit. et edit. cit. pag. 32. -*• 270 voces: »O piissime lesu, quis ultra post verecundabitur esse humilis ad parvulos? Quis tumescens et elatus de sua vel magnitudine vel scientia parvitatem deinceps parvulorum, ignorantiam vel imbecillitatem audebit a- spernari, quando tu, qui es Deus benedictus in saecula (Rom. 11, 5), in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi (Col. 2, 3), usque ad castissi- mos parvulorum amplexus beata brachia mansuetus inclinas atque circumligas?« 1 Imitetur catechista s. Paulum, qui ad Thessaloni- censes scripsit: Facti sumus parvuli m medio vestrum tamquam si nutrix foveat jilios suos. (I. Thess. 2, 7). In institutione parvulorum, ait Ioan. Gerson, »maiestatem oportet omnem exuere, et pro parvulis parvulum se fa- cere.« 2 »Num enim delectat«, quaerit s. Augustinus, »nisi amor invitet, decurtata et mutilata verba immur- murare? Et tamen optant homines habere infantes, qui- bus id exhibent: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius (Mat. 23, 37), quae languidulis plumis te- neros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat... Si enim intellectus delectat in penetralibus smcerissimis, hoc etiam intelligere delectet, quomodo charitas, quando officiosius descendit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis, ad quos descendit, praeter eorum sempiternam salutem«. 3 Viri celeberrimi, ut s. Cyrillus Hieros., s. Augustinus s. Basilius, s. Carolus Borr., s. Vincentius Ferr., s. Ig na natius Loy., s. Franciscus Xaver., Rob. Bellarminus, I° an Gerson, s. Iosephus Calas., beatus Petrus Canisius, Dor Bosco aliique dignitate, doctrina et sanctitate spectabil eS magno fervore et summis deliciis muneri catechizan 1 mcumbebant. 1 Ioan. Gerson, op. cit. pag. 30. — * Ioan. Gerson, op. cit. P a ? ’ S. Augustin. op. cit. cap. X. 15. 271 2. Fastidiosum est porro pro catechista pueris dis- traetis et obliviosis, »sic usitata et parvulis congruentia saepe repetere.« 1 Contra hanc taedii causam s. Augusti- nus nobis valde salutare remedium commendat verbis his: »Congruamus eis (sc. parvulis) per fraternum, pa- ternum maternumque amorem et copulatis cordi eorum etiam nobis nova videbuntur«. Et ille prosequitur: »Nonne accidere solet, cum loca quaedam ampla et pulchra vel urbium vel agrorum, quae iam nos saepe videndo sine aliqua voluptate praeteribamus, ostendimus eis, qui antea numquam viderant, ut nostra delectatio in eorum novitatis delectatione renovetur? Et tanto magis, quanto sunt amiciores; quia per amoris vinculum in quantum in illis sumus, in tantum et nobis nova fiunt, quae vetera fuerunt.« 2 Charitas patiens est, benigna est . . omma suffert . . rnnia sustinet. (I. Cor. 13, 4. 7). Haec charitas, hic amor pernecessarius est catechistae, ut munere suo fructuose fungatur: »qui non diligit pueros, ne subeat umquam onus catechizandi». 3 »Sicubi deest amor, quid proderit instructio, dum nec libenter audient, nec dictis credent, nec imperatis obedient?« 4 S. Augustinus sincere confite- tur : »Quum amare coepi (Ambrosium), primo quidem non tamquam doctorem veri . . sed tamquam hominem benignum in me«. 5 3. Magnum certe taedium causant c ^ist a ^Par_ vuli tardi, eo magis malitiosi, at et hos cordi ter šequens vestigia mundum vocare iustos, sed peccatores ( hahentibus. Non est opus valentibus medicus, set■ ma ,jj c it u dinem (Matth. 9,1?). Imo maiorem adhuc et soU chudm^ «ga illos adhibeat imitans exemplum b V ( l u h si perdiderat unam ex ovibus 2 S. Augustin. ibidem. — a Ac- ‘iones °P- cit - c aP- XII. 17. - - c. a- - - 1901. Can Yyty r? nes dioecesanae anno 1900 peractae. ; Marburgi, p '* — - De catechizandis parvulis. pag. 234. — * Ioan. Gerson, op, " « — TT 1 Q ?it. pag. 28. — 6 S. Augustin. Confess. V. 13. 272 ~*e quae perierat, doneč inveniat eam. Et cum invenerit eam, imponit in humeros suos gaudens. (Luc. 15, 4. 5). Quaenam sint dotes, quibus pollere debet bonus catechista? Finis religiosae institutionis est, discipulos sana doctrina imbutos et religiosis subsidiis munitos ad chri- stianam pietatem et vitam bene moratam inducendi. 1. Non potest autem catechista dare aliis, quod ipse non habet, non potest incendere quemquam, qui ipse non ardet; sit ergo non verbis solummodo, veram etiam morum honestate sanctaeque vitae splendore vir- tutis viam commonstrans. Ante omnia catechistae se ipsos tamquam tenerae aetatis patres praebeant iuven- tuti exemplum. »Qui in erudiendis atque instituendis ad salutem populiš praeerit, necesse est, ut in omnibus sanctus sit, et in nullo reprehensibilis habeatur . . ut in omnibus semetipsum formam vivendi praebeat cunctos- que ad bonum opus doctrina et opere provocet.« 1 Unum- quemque cohortamur verbis Pauli ad charissimum disci- Pulum directis: Sectare vero iustitiam, pietatem, fid&tth charitatem, patientiam, mansuetudinem: certa bonum M r ' tamen jidei, apprehende vitam aeternam . . . Exemp^ m esto jidelium in verbo, in conversatione, in chantate, 1 - n fide, in castitate! (Tim. 6, 11 sq; 4, 12). 2. Qui veritates divinas explanare, errores expug- nare, dubia solvere et securam aeternae salutis viam docere tenentur, ipsi divinorum scientia docti, praeser- tim in sacra Scriptura, in disciplina dogmatica et moral 1 bene versati sint, rerum bturgicarum expositores atqu e ecclesiasticae hisloriae autores sedulo attenteque discur- rant et in eruditione sacra continuo proficiant necesse est. »Facilius longe est», observat Pius X. in suis litten^ encyclicis Acerbo nimis de die 15. Aprilis 1905, »reperi re oratorem. qui splendide dicat, quam catechistam, 9 UI 1 Isidorus Hispalensis, Officiorum libr. 2. (Opp. Ed. Migne, VI. 785 li1 ’ 273 -*e praeceptionem habeat omni ex parte laudabilem . .« ergo »hoc probe teneat quisque, numquam se de Chri¬ stiana doctrina ad pueros cum animi fructu esse dictu- rum, nisi multa commentatione paratum atque expeditum.< Nonnulli arbitrantur, ad instructionem parvulorum sci- entiam talem supervacaneam esse, sed non raro accidit, ut in explanatione quarumdam gravissimarum verita- tum — v. gr. de sacrificio Missae, de indulgentiis, de gratia, de contritione pertecta et attritione — phrases, comparationes adhibeantur, quae errori vel haeresi pro- ximae snnt. Ergo »ignorantia, mater cunctorum errorum, maxime in sacerdotibus Dei vitanda est«. 1 Severe in- sonant verba illa Domini: Quia tu scientiam repulisti, repellam te, ne sacerdotio jungaris mihi. (Os. 4, 6). 3. Pietas sincera et scientia theologica profunda et exacta ad recte catechizandum haud dubie necessariae sunt, ast nondum sufficiunt. Catechista muneri suo debite satisfacere non quiret, nisi rectum modum do- cendi cognoscit et adhibere scit. Necesse est ergo, ut principia didactica generalia cognoscat et — quia in- stitutio naturam disciplinae tractandae et in eadem disci¬ plina differentes materias respicere debet — scientiam methodicam specialem šibi comparet. lile enim certum ^beat, utrum in certo času modo historico an systema- hco, dogmatico an genetico procedendum, utrum analy- s ' s an synthesis praeferenda sit, quinam modus diffe- re nti institutionis gradui magis respondeat. Ne catechistae circa principia didactica, quae scien- la et experientia optimorum paedagogorum statuerunt, 'Snorantes sint, iniungimus, ut iam in alumnatu disci- l’ lna paedagogica sedulo exponatur, alumni autem e s eminario egressi hanc scientiam assiduis ac continuis U( liis foveant et nutriant. Circa methodum catechizandi sequentia proponimus. a ) Methodus in qualibet institutione, eo roagis in at echesi necessaria est, quod iam ex eius deflnitione ' C °nc. Tolet. IV. an. 633, c. 25. (Hard. III, 586 B). 18 -#• 274 elucet. »Methodus est modus ordinate procedendi in cognitionem veritatis .« * 1 Catechesis sine ordine et consilio, quae versaturin confusione tum idearum tum sermonis, multum laboris et torturae parat catechistae, et sine fructu manet pro discipulis. Detestabilis est etiam ille modus catechizandi - si alicubi adhuc in usu est — quo tradentes doctri- nam religionis verba catechismi sine explicatione pro- ponunt et deinde postulant, ut pueri illa mechanice ediscant. Catechista veritates religiosas, ut per se patet, non ex parvulorum mentibus, ac si omnes illis essent insitae vel ab eis ipsis inveniri possint, evolvi nitetur (method. socratica), sed eas tamquam a Deo revelatas et ideo firmiter credendas monstrare et docere debet; indubie etiam proficuus institutionis religiosae modus poscit, ut verba catechismi fideliter memoriae mandentur. quibus videlicet definitae veritates revelatae instar pre- 1 tiosi thesauri in congruente vase reconditae comprehen- duntur. Memoriae autem impressa et imprimenda non sini verba mere sonantia, sed in suo sensu et nexu rite ex- planentur, quo facilius animis inhaereant et firmius cuni fide retineantur. Nam »fides non potest universaliter praecedere intellectum. Non enim posset homo assentire credendo aliquibus propositis, nisi ea aliqualiter intelli' geret « 2 Et »theologi illi, qui ut revelationis necessitatem extollant, rationem deprimunt . . revelationi potius no cent, quam prosunt, imo eam subvertunt. Sicut en' 11 ' gratia universim naturam praesupponit, cui inseritur , 11 eam perficiat: ita speciatim fides praesupponit rationem- Vol 103 . > Thom. M. Card. Zigliara O. P., Surama PMlosophica. . pa f'S r , ei» l. Pag. 168. — „Die Methode ist ein Prinzip oder eine llm 5 Sache anzufassen, zu behandeln, damit zu verfahren. 11 Dr. Ot- . 19OS Didact. II. § 71, pag. 270. (Edidit Vieweg und Sohn. Braunsc ^ fintef' „Die Methode ist das berechnete, planmassige Verfahren, das man \\e-' richte beobachtet, um dessen Zweck auf dem ktlrzesten und sic rj nterr ich t " zu erreichen.“ Kehrein-Keller, Handbuch der Erziehung und des S 103. pag. 266. (Edidit Ferd. Schoningh. Paderborn, 1904). Aquin. Summ. tbeol. 2. 2. q. 8. art. 8. concl. ad secund. > S. -*• 275 Neque fides praesupponit solum rationis facultatem, ve¬ ram etiam rationis usum «. 1 b) Variae sunt doctrinam christianam tradendi me- thodi; nulla ex illis exclusive adhibenda, sed alia cura alia coniungenda erit, quapropter catechista omnibus magna industria studere ne omittat et studium discipli- nae methodicae specialis in alumnatu inchoatum in praxi diligenter continuet. Quam autem methodum šibi in certo času sequen- dam proponat, hoc a materia tractanda 2 , a capacitate parvulorum 3 et de sui ipsius ingenio 4 dependet. Generatim dici potest: in proponenda materia non- dum cognita ex parte magistri plerumque tres functiones principales: propositio, expositio et applicatio observen- tur.° Quoad propositionem speciatim a potiori (praeser- 468, 1 H. Hurter S. I., Theologiae dogmaticae compendium. Tom. I. Scholion — % „Handelt es sich z. B. um solche Katechismusvvahrheiten, doren tinzelne Bestandteile den Kradem durch eine einfache Wort- oder Begrins- »kl&rnng verstandlich gemacht werden konnen, wo also ein Apparat von < eranschaulichungsmitteln ganzlich iiberflussig erscheint, so ist die anady* tische (nach IVillmann: erklarend - analytische Methode) der kiirzeste n eg z ! lr Erledigung der Sache. Handelt es sich dagegen um Begriffe, vvelche der mnnlichen Anspbnnnmr nnd darum dem kindlichen Verstandnisse sehr feni " ..- Will- u n UUUUUU . _— u , —gung der Sache. Handelt es sich dagegen um Begrine, ihm» ™ ■nnhchen Anschauung und darum dem kindlichen Verstandnisse sehr feni wgen, so erscheint das umstandlichere Verfahren der Synthose (nach Will- ann ; entvvickelnde Analyse) unabweisbar.“ — 3 „Je unentwickelter das Denk- ermogen der Kinder ist, um so vveniger sind sie in der Lage, abstrakte Be- lm d Wahrheiten schnell zu erfassen. Darum verdient in den ersten vier 'mu vv anrneiten schnell zu erfassen. Darum verdient m uei ‘ ^huljahren das synthetische (nach Willmann: cntwickelnd-analytische) Ver¬ zen den Vorzug, vvahrend in den oheren Klassen der Volksschule neben (lem i"v!Iii! e l- Scherl ( recte entvvickelnd - analytischen) auch das iifethodo * >Bche) Verfahren seine Anvvendung lindet.“ — -Nicht je casst f, lr j eden Lehrer . . . Der Lehrer erzielt nur dann die reichsten 1ruchte, r die seiner Eigenart entsprechende Lehrweise zur Anvvendung ring . 1 8>bt geborene Analytiker und es gibt geborene Synthetiker. (Dr. Meun e J ~ • V, T ^i„ ion« Seite 44). — »J Sfnthetische) Verfahren seine Anvvendung ^ndet » reichsten Frilchte Passt far jeden Lehrer ... Der Lehrer erzielt nur da ndung bringt . . l *™.er die seiner Eigenart entsprechende Lehmeisezu ^.^ , (Dr Meumer, Es gibt geborene Analytiker und es gibt.ge o J igQ5 g c ;te 44). — » Es E'-« Lehrmethode im Katechismus-Untemcht. K , fen; Avffassen (Auf- ergibt sich eine dreigliedrige Reihe der An g 0 d e r Kenntnis, "sbmen und Merken verbindend), Versteher,, ^ Lehrer vorzu- '«andnis, Fertigkeit, und ihr entspricht Befestigen. Zur “stimenden didaktischen Vermittlungen: _ 3? ^ ’ £ Verarbeitung n" 4 das n '’en Stufe gehoren verschiedene Betfetigung ■ Wiedergeben, V* >®d® r ' efestigen konnen geschehen durch Empragen, v a tur des Lehrinhaltes. Nachbilden, Anvvenden u. a., je nach der neu vorzufuhren- Č* Otto Willmann, Didaktik. II. P- 250)- - ““^g in drmfacher en Lehrstoff hat er (der Lehrer) sich bei de ^ fflr ra sche, lebe i >d '5®’ ucksicht zurechtzulegen: 1. in Rlicksicht 'schiiler zu tun ist; -■ '.»‘eressierende AvffJsung desselben seitens d ? r imd 3. vvas fur das das Verstandnis des Gegenstandes zn s.chern ist, ^ 276 tim in classibus inferioribus) haec regula valet: preče¬ či endum est a concreto ad abstractum 1 , a contemplatione ad notionem iuxta axioma illud: omnis cognitio incipit a sensu. c) Fundamentum religiosae institutionis in classibus infimis sint Biblia sacra, quibus divinarum veritatum explanatio innitatur et superstruatur. 2 In classibus su- perioribus liber, cui in tradenda doctrina Christiana insi- stendum, catechismus — ab Episcopis Austriacis annu- ente sancta Sede anno 1894 editus — est, a quo rece- dere quemve alio commutare nemini licebit. Ut materia, norma institutionis ordinaria pro quavis classe praescripta rite persolvatur, catechista eam cum ratione dispertiatur in lectiones horarias, ne anno in finem vergente similis sit homini, qui coepit aediftcan et non potuit consummare (Luc. 14, 30), quia non prius sedens computavit sumptus, qui necessarii sunt. (Luc. 14, 28). d) Scientia autem theoretica param prodest sine Behalten desselben, die Einpragung, Einiibung, Anwendung der Sache geschehen kann. Diese drei Punkte bezeichnen, wie die Dialektik lehrt, die Aneignungs- stulen, und es entspreehen ihnen die drei Formen des Unterrichts: die d«r- stellende, die erklarende und die befestigende. (Aus Horsaal und Schulstube. Gesammelte kleinere Schriften zur Erziehung- und Unterrichtslehre. Freiburg- 1904. Pag. 138). lam Aristoteles docuit: „Tpta S’ žaiiv žv tfl t« xbpta "pa^eo)- y. a \ afo&riacc, voug, Sp£?tc“- ( Aristotel Etine. Nicom. VI. 2). K t i VU 0tto 'Villmann. op. cit. II. p. S 79. Die logischen Momente m Lehrverfahron. p 357. - * ,,Auf der biblischen Geschichte ruht der Rehgw” ' “ ^ der lmterstufe. Sie dient als Grundlage der Lehren. a) Dies ™' t/AUu a der Anschaulichkeit. Es ist eine allgemein anerka»“ sinrl h i^TTo kiblischen Erzahlungen geradezu Muster der Anschauhcb iliE"?:? SLS!**«*- Seme Offenbariing an da.M«f» das ? Aircfte. Sie liisst die Absclinitte aus den Evangelien verlesen un ■ Predigt anknupfen.“ (Kehrein-Keller, Handbuch der Erziehung un j richts. § 126. p. 302). — „An die biblische Geschichte werden , des Katechismus angeschlossen. Hier treten sie uns in konkreten ^ d gegen. Aus diesen sind sie zu entwickeln und zwar ist es zu e ®P. g gpiite sie genau in die Form des Katechismus gebracht werden, weu j- g jlev docli einmal zur Geltung kommen muss.“ (Ibidem, § 128. p. , '^Vnlkss c ' ul ' f Vollstiindige Katechesen fur die untere Klasse der katholischen ^ e rste> Einleitung 2. Die biblische Geschichte die geeignetste Grundlage religibsen Schulunterriclites. Freiburg im Breisgau, 1902. 277 exercitatione. »Rerum omnium magister usus« x . Senten- tiae veteres : jabricando fabricamur vel fabricando jit faber nondum valorem suum amiserunt. Quapropter praecipimus, ut alumni quarti anni in institutione religiosa accurate se exerceant proindeque frequenter adsint bonis catechesibus in scholis, aliquo- ties autem ipsi munere catechistae fungantur. 2 Ut autem postea in arte catechetica ulterius progrediantur, singularia opera praecipuorum auetorum attente perlegant cate- chesesque confratrum vicinorum pluries frequentent. 4. Sacerdos, cui religiosa parvulorum institutio com- missa est, etiamsi omnibus dotibus boni catechistae pol- leat, numquam obliviscatur effati Paulini: Negue qui plantat est aliguid, negue qui rigat, sed qui inerementum dat, Deus (I. Cor. 3, 7); ne nimis contidat in propria infirmitate, sed constanter meminerit, vires et lumina, luae ab alto descendunt, šibi plane necessaria esse ad fflunus gravissimum salubriter exequendum proindeque Paraclitum Spiritum veritatis Doctorem, a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum, invocet et catechesim quamvis peculiaribus precibus vel piis can- ticis et inchoet et finiat. Sive magnus sive parvus suis laboribus concedatur »uctus, in mentem semper revocet verba illa s. Bernardi: ' Caes. Bell. civil. 2, 8. — Similiter Plinius (Ep. 1, 20): „Adiciam quod giose educentur . 2 vom C' ocnui- unu . , " ur gerschuldirektor Josef J . . S 1. Dip. Vpit car>Viiilo Viuf Christliche Schul- und .... n«n«BMben und redigiert er 2 j e i S Volksschule hat — en > deren Geistesfahigkeit zu ei 280 Schola eleraentaris ergo praeprimis intendat, ut in corda iuventutis moralitatem et religionem infundat, qui- bus munita et suffulta finem suum et naturalem et su- pranaturalem assequetur. Voluntas enim et mens excoli nequeunt, nisi religio solis instar totum hominem per- lustret. Lex fundamentalis etiam praecipit, cuinam competat officium iuventutem instituendi: sacerdoti scilicet et ma¬ gistro . 1 Quum vero sacerdos et magister in schola unura finem et unum officium prae se habeant, propterea et unitatem et charitatem inter eos vigere oportet, ex qui- bus dein saluberrima concordia in omnibus rebus ne- cessariis oritur. Recta et fructuosa institutio ne cogitari quidem potest, nisi concordia ista collegialis existat. Educatio iuventu¬ tis, ut sacerdos et magister cor unum et anima una sint, cogit. Praeclare scripsit Episcopus Seccoviensis felicis recordationis Dr. Ioannes Zvverger sacerdotibus suis, admonendo et adiurando eos in nomine Domini, qui parvulos, ut eis benediceret, ad se vocasset, ut novos magistratus scholares secundum voluntatem d animum Ecclesiae in bonum iuventutis christianae adiuvarent et praeprimis ut magistris, sicut prius, P° r ' rigerent manus sacerdotaleš in amicitia, eos ceu colla- boratores praestantissimos in vinea Domini aestimarent, ut honorem conditionis eorum promoverent auctorita- temque eorum in officio defenderent et tali modo, unib cum eis, feliciter muneri communi satisfacerent . 2 bildung tur das Leben erforderlichen Kenntnissen und Fertigkeiten en und die Grundlage ftir Heranbildung tuchtiger Menschen und J- glieder^es Gemeimvesens zu scbaffen. (Gesetz vom 14. Mai 1869). * o- Uer Religionsunterricht \vird durch die betreffenden bij 1 1 behorden besorgt und zunachst ilberwacht. (Gesetz vom 14. Mai 18<> y )’ . / c ir ermaline un( l beschwore meine geliebten Dioezesanpriester Jsamen desHen-n, dass sie als treue Kacbfolger des Herrn, der die lirit Po' i- U1 ?r S1 ° zu se S nen — als berufseifrige Diener der Ivirche, " , katbS dl ?, Mu , tter Schulft genannt wird - als sorgsame HirW>J _ . Ifin b alI t 1 ^ en ! "’ e lche der Schule ihr Teuerstes, die Kinder, anver nphml a neuen V er hdltnissen die Interessen der Schule aUseittff v • j, bet” "i-'™ 116 be 8? lsterte Schulfreunde und gediegene Schulmanner s bewahren, d,e neuen Schulbehorden im Sinne und Geiste der Kirche 281 Proh dolor, unitas illa et charitas collegialis sacer- dotes inter et magistros hinc inde turbata et solata est! (hlinimo, societas nova, sic dieta »schola libera«, exorta est, quae, ut sacerdos et paulatim religio ipsa ex scholis omnino expellatur, intendit. Ubi unitas et cha¬ ritas et pax suavissima florere deberet, discordia, odium, contentio hostilis bonum commune impedit. Rebus sic stantibus, neque sacerdos neque magister iuventutem rede et more debito instituere et educare possunt. Quo- modo discipuli magistrum amare et aestimare possunt, quem a catecheta vitari sciunt, et similiter quomodo catechetam diligent, quem a magistro sperni cognove- runt! Nonne, quae hic aediticat, ea ille destruit ? Quae hic erigit, ea ille subvertit? Quomodo discipuli charitate, quae est vinculum per/ectionis (Col. 3, 14), pollere poterunt, si magistrum inter et sacerdotem inimicitias rixasque con- spiciant. Labia stulti miscent se rixis, et os eius iurgia provocat. (Prov. 18, 6). Ut unitas illa et vera salubrisque concordia inter sacerdotes et magistros restituatur, viri, et laici et pres- Uyteri, quorum in educanda iuventute vera istius salus lex prima est et unica, societates inter catechetas et magistros condendas putant. Finis talium societatum e sto, ut omnes, qui in iuventutis educatione laborant, congregent, ipsos pro eminente suo olficio inflamment mediaque quaerant et destinent, quibus officium id me- Ims et securius adipiscendum sit. Membra talium socie- Utum pluries conveniant, omnia, quae societatem ad- tingunt, deliberent, cognoscant se invicem, sicque finem Promoveant suum. Quum enim officia mutua pateant, eo facilius reverentia et observatio mutua orietur. 282 -*r Ast duplex hostis tali societati forsitan adversabitur. Primus est indifferentismus modernus erga religio- nem christianara, qui omnem inter laicos et sacerdotes communionem reiicit et ab ea infensissime abhorret; Ecclesiam hisce societatibus nonnisi quasi fraude et dolo scholam novam destruere suamque super eam domina- tionem erigere velle proclamabit. Qui hostis solummodo explicatione sapienti superandus est. Ostendatur ipsi, Ecclesiam neque scholam modernam destruere, neque illi dominari, sed tantum felicitatem iuventutis pro- movere velle, quippe quae adipiscenda non sit, nisi firma unione, charitate indelebili concordiaque omnimoda inter omnes, qui educationi incumbunt verumque iuventutis progressum desiderant. Adversarius alter tališ societatis sunt aliqui sacer¬ dotes, qui magistros omnes Ecclesiae contrarios esse putant. Attamen negandum non est, inter magistros multos esse, qui de religione bene, imo optime cogitent adversenturque sociis suis, qui Ecclesiam sermonibus vel scriptis vel libris oppugnant atque offendunt. Quare non cum talibus magistris societas institua- tur? Cur ipsi non invitentur, ut communiter cum sa- cerdote in omnibus, quae ad scholam referuntur, labo- rent? Hoc anno 1906 Graecii die 1. Iulii prima con- gregatio sacerdotum et magistrorum coadunata est, el ex bonis magistris iam 63 apparuerunt cum intentione adhaerendi tali societati. 1 Quod in dioecesi vicina fieri potuit, cur idem non in nostra dioecesi possibile esset? Confortentur quidam> et catechetae et magistri, quorum maxime interest, ne institutio religiosa detrimenti quid capiat, ad constituen- dam talem societatem. Tempora nova exigunt et media 1 Nomen societatis est: „Steiermarkischer LehrervereinVinzenz.L- Milde“. Finis huius societatis hisce statutorum verbis explicatur: »Oie c • t f • I)ie nun uuius societatis hisce statutorum verbis explicatur: n. aU f derung der sittlich-religiosen Erziehungs- und Bildungsautgabe der ^nj; c heii Grund der katholischen Weltanschauung, dann der geistigen, gesellsc . haftlichen Wohlfahrt des T.phrctonrinc^ orn o a • i" n citauocuauung aann der geistmeu, pcsohovu«— und virtschaftiicheu Wohlfahrt des Lehrstandes“. (Kirchliches Verordnung 1907 VT p 0 „ La 7 V ,n nter Dloezese - Cerkveni zankaznik za Lavantinsko škofijo. 79 ). •*e 283 nova, tum ad mala imminentia praecavenda, tum ad omne bonum in educatione iuventutis promovendum. Pro viribus omnibus adnitendum est, ut in publicis privatisque scholis puerorum animi non tantum in utilium rerum notionibus excolantur et fidei rudimentis imbuantur, veram etiam totius instituti ratione ad religionis cultum et conscientiae sanctitatem efformentur. Magnae hac in re ludimagistrorum partes sunt. Nihil in schola, nihil extra scholam verbis vel factis proferant, quod veritati vel pietati christianae consonum non est. Verbis exem- pla addant, in domo Dei devoti, in sacramentorum usu frequentes ! l Sacerdotibus propterea magistri cordi sint intime. Sunt enim illi ex ovibus Christi, ipsi concrediti, sunt in parvulis Christi erudiendis adiutores quodammodo mini- sterii sacri. Comiter cum istis agant et quam maxime benigne, patienter prudenterque. Procul dubio dein eos intime attrahent, si socie- tatem cum ipsis constituerint, in qua sicuti fratres amantes et collegae charissimi istum finem et quaerent et secure invenient. Concordia eorum fructus pulcherri- roos uberrimosque proferet. Cum hortorum cultores floribus plantisque novellis multum curae laborisque impendant, Dei Redemptoris ministri curis non parcant et laboribus, ul novella E.ccle- siae germina ex aqua et Špiritu Sancto regenerata sa- pientissime erudiant, educent ac in omnem salutarem doctrinam inducant. Societates inter catechetas et magistros medium a Ptissimum ad concordiam inter eos stabiliendam et ad bnem communem assequendum erunt. 1 1’raeclarus ille paedagogus Al. Car ^'^Herzen und in der jjarauf hingewiesen worden, dass der A olkssch g0 se j ne r Kirche i it ein glaubiger, kirchlicher Katholik som musse . treu zrn¬ om glaubiger, kirchlicher Katholik sem w i c htig und ergebener Lehrer erkennt es auch von ’ Lebensgliick es ist, m . gedeihlichen Amtsfuhrung und fur sem g men zu wirken“. ( Le! ’ r ‘ soinem Geistlichen in Frieden und Emig Geistliche und Lehrer i Eich der Erzieliung und des Unterrichtes . ■ . " 188 4 p a g. 39). Aloy S Karl Ohler. Mainz. Verlag von Er. Kirchheim. 284 •*- /pse autem Deus pacis sanctificet vos per omnia, ut integer Spiritus vester et anima et corpus sine querela in adventu Domini nostri lesu Christi servetur! (I. Thes. 5, 23). Caput CXIV. De societate ut vocatur schola libera. o*. L/ v\j IA.IOOOUU/O ilhs obdormivit; et deseendit procella venti in stagnum et complebantur et periclitabantur. (Luc. 8, 23). Sancta Ecclesia catholica per stagnum huius mundi navigat. Procellae et tempestates venti frequentes, id est, spiritus Christo infensi descenderunt et Ecclesia periclitabatur, usque dum Christus surgens increpavit ventum et tempestatem aquae, et cessavit et facta est tramjuilliias. (Luc. 8, 24). Diebus recentissimis procella spiritus Christo infensi deseendit in stagnum imperii nostri et in diserimen ducit institutionem religiosam in scholis, et haec procella »schola libera« nominatur. Schola libera est associatio Vindobonae die 19. Martii 1905 fundata, proles novissima sectae massonum. 1 Huius associationis clamor belli symbolicus sonat: Clericalismus in schola impugnandus est. Sub verbo »clericalismus« religio vel Ecclesia catholica intelligenda est iuxta verba massonis cuiusdam et professoris universitatis Lillensis de die 8. Martii 1896: »Haec tam parva differentia inter catholicismum et clericalismum tantum coram puhlico et in concionibus diversis facienda est. Hic vero, in collegio (massonum), alte et sincere declaramus, catholicismum et clericalismum esse idem.« 2 tn, » c ' - P.* e * reie Sehulc, ein Attentat der Freimaurer. Verfasst von Red*k Z G " rtlcr _ elnem Schlusswort von P. Georg Freund C. ss. R ; Wl . e “’ Criml a ^’ ■* Franc. Stauracz, Freimauschelei. Die Ziele _ Antl Protektoren des Vereines „Freie Schule“. Wien, 1906. Pag- l! ) Anion Steiner, Was will der Verein „Freie Schule“. Wien, 1905. Pag- 5 s<1 ' L 285 »Libera« schola ita vocatur, quia scholas publicas imperii nostri špiritu christiano, praeprirais catholico, privare, institutionem a religione sacra omnino seiungere et in finibus suis extremis scholam ab Ecclesia sepa- rare intendit, aut quod idem est, scholas publicas ab idea religiosa liberare cupit. Quum paragraphus prima legis generalis, scholas con- cernentis in Austria, scopum scholae in eo esse designet, ut adolescentuli ethice-religiose educentur, 1 et quum lex rei- publicae fundamentalis edicat, institutionis religiosae in scholis ab Ecclesia vel societate religiosa, ad quam illa pertinet, curam gerendam esse 2 , patet, scholam puhli¬ cam in imperio nostro interconlessionalem esse, ad quam ergo et catechetis aditus patet. Schola libera vero šibi proposuit, catechetas, prae- primis utique catholicos, a schola puhlica amovere, et prorsus defectum legis esse putat, quia sacerdotes scholam intrare non vetuerat. Loco scholae interconfes- sionalis vult igitur scholam inconfessionalem vel atheam ponere, sicut tališ e. gr. in Gallia (ecole neutre) invenitur, ubi institutorem neque Dei neque religionis mentionem facere licet. Ut libera schola hanc per^ersam intentio- ner n suam assequatur, congregationem et organisatio- n em omnium factionum Ecclesiae catholicae infensarum quaerit. Re sane vera, schola libera illa est, quae sacerdo- tem propter principium religiosum, quod ille defendit, excludit, quae systematice rem religionis, quaecumque s iti non gerit, cui dogmata, ethica et exercitia religiosa cum religione cohaerentia curae non sunt, ita ut ma¬ gister laicus neutro se inclinare et sententiam omnem, R Ua e tangit materiam religionis, vitare debeat. Schola libera ergo Christum tollere vult, qui sua doctrina mentem illuminat, qui sacramentorum et gratiae e ^icacitate corda transformat, moreš mutat et homine= 1 Reichsvolksscliulgesetz vom 14. Mai 1809, § 1. Staatsgrundgesetz Tom 21. Dez. 1867, art. 17. al. 4. 286 per Ecclesiam in viam virtutis et perfectionis ducit. Quum vero homini christiano vivere Christus est (Phil. 1, 21) et omnia et in omnibus Christus (Col. 3, 11), idcirco Christum tollere idem est, ac intimam naturam christia- nam auferre, coelum claudere, fidem, spem et charita- tem extinguere. Schola libera et matrem Christi, gloriosam Virginem Mariam tollere attentat, hoc speculum praeclarum iustitiae et exemplar virtutum, praesertim iuventuti; item tollere nititur Sanctos et Sanctas Dei, heroes admirandos cha- racteris firmi et conscientiae profecto liberae. Schola libera denique prorsus Deum ipsum tollere intendit, principium primum et finem ultimum rerum om- nium, a quo quaevis institutio et educatio procedere debet, sicut iam ipsi pagani ratiocinati sunt, dicentes: »Ab love principium.« 1 ^. card ^uidem, scholam liberam nolle ullam religio- ventpm 10 e ’ sed indifferentem esse et neutri parti fa- ditinnpm & a™ 611 hoc dictum falsum est. Nam qui eru- e + iam no ^ '^' os ^ n . ' n scholis auferre machinatur, ille s id prat 6 , GI } ristum ex illo instituto expellere de- cola pL; ^ uod ^ Ecclesia fundatum et per multa sae- christiam' e r ® ustentatum est, cui a saeculis primis aevi batnr pt Gh ” st . us cum sua doctrina et gratia domina- imDUffnarp qUld 10C aIlud dicere vuIt > nisi Deum ipsum stiana tt er ,g° . es * ^era schola societas antichri- scholap . intent !° versatur in hoc, ut fundentur Attenditf / C f 6 - andcdrist ' a nae, atheismo superstructae. mentis ovium qui veniunf ** vos in vesti ' fructibnv -> ' lns &cus autem sunt lupi rapaces; a or um. cognoscetis eos! (Matth. 7, 15. 16). Schola C dn P ° rr ° ldeam officii et morum destruit. candi Hoc ^ hab6t ° fflcium ’ scilice t instituendi et edu- ritate voluntaf Unei k * a(do ^ un §dur, si intellectum ve- _’_ atem b °nitate nutrit et cor ad virtutem colit v, rgil. Eclog. 3, eo. -a- 287 Institutio tantum medium est, virtus autem finis. Insti¬ tutio sine educatione magis calamitas, quam felicitas dicenda esset. Institutio et educatio res inseparabiles sunt, a quibus pendet scholae progressus. Memorabilia sunt verba Summi Pontificis Leonis XIII. in epistola ad Cardinalem Vicarium: »Non si puo a nessun patto rin- novare sopra il fanciullo il giudizio di Salamone e 1- mezzarlo con un taglio irragionevole e crudele tra la sua intelligenza e la volonta: mentre si prende a co 1- vare la prima, la d’ uopo avviare la seconda alconse- quimenti degli abiti virtuosi e deli’ ultimo fine. Chi nell educazione transcura la volunta, concentrando tutti g 1 sforzi alla cultura della mente, giunge a lare del m- struzione un’ arma periculosa in mano dei malvagi. 1 ’ argomento della mente che si aggiunge al malvo ere e sovente alla possa, contro cui non si puo fare alcun riparo .« 1 Munus excellens institutoris consistit in hoc, ut di scipulos erudiat et erudiendo educet et ad vitamvir- tuosam excolat. Ut hunc effectum assequatur, binae conditiones essentiales postulantur, et quidem, ut c are, simpliciter et persuadenter eis officia exponat, quae us in diversis vitae conditionibus incumbent, seu quo idem est, ut eos in praecipuis praeceptis moralibus eru¬ diat. Deinde, in officiis implendis dilficultates magna^ superandae sunt, et quia sensus et cogitatio humani cot 'tis in malum prona sunt ab adolescentia sua ( en. , ? passiones pravas superare oportet, necessarium es, Praecepta moralia exponantur et promulgen ur in mine IUius, qui ius summum habet, ea homini n 'bus imponendi, cuius plena et infinita auctori as fangit, qui et rationem petet et unicuique secun 0 Pera reddet. (Rom. 2, 6). , m mnra i em Undenam magister scholae liberae lege , „ „„ Valleta. I)c catechismo „ c , ^pištola ad Cardinalem Vicarium Monaco j ; Domini nostn I ® Ch .°l> 8 municipii romani eiecto. 26. Iunh 1878 (Sanrt*s S imi prae . Ca S v'? ae XIIL Allocutiones, Epistolae, Constitufones alia^ue 'Pua. \olum. I. 1878—1882. Brugis et Insulia, 1887. ia 0 . 288 -*t- hauriet, quum Dei et Ecclesiae Christi in schola men- tionem facere non licet et catechismus expulsus est? Forsanne lege morali ab hominibus lala usurus sit, sicut de tali quidam huius factionis assecla loquitur: »Nos de- fendamus sententias principales sapientiae moralis, non quidem ut revelationes cuiuspiam spiritus divini, sed ut praeceptum simplex rationis humanae. Confitemur, nos nihil scire de his, utrum pro hominibus adhuc officia et fines adsint, qui existentiam terrestrem supereminent «. 1 Nulli homini fas est, in suo nomine aliis leges dare, eorum conscientiam obligare et seipsum summam nor¬ mam et supremum iudicem exhibere, quia tune in una persona legislator et subditus, iudex et qui iudicatur, subesset. Conscientia auetoritatem humanam non ag- noscit, quia homo fallibilis et mutabilis est, idcirco et lex moralis ab hominibus lata fallibilis et mutabilis est. Deinde lex moralis sine sanctione, id est, ut violator legis poena, observator vero praemio afficiatur, nulla est. Et quam poenam magister scholae liberae, nisus lege morali humana, violatoribus minari potest et quale prae- mium polliceri observatoribus legis? Neque scit, neque demonstrare potest, quid bonum sit, quid conscientia, cur bonum faciendum, cur conscientiae obediendum sit. Schola libera basin ethicae et omnis sanctionis in homine ipso ponit, qui fallibilitati et mutationi obnoxius est, ergo finem supremum scholae, ut adolescentuli edu- centur et ad vitam virtute praeditam excolantur, num- quam assequi valet. Fundamentum omnis auetoritatis, cuiusvis legis et obligationis, tantum in supremo legislatore, qui a nullo a 10 pendet, ponendum est; qui autem legem et oblig a " tionem ex hominibus oriri facit, utramque destruit. Legi e obligationi existentiam et virtutem praestat tantum auetontas, infallibilitas et immutabilitas doctrinae et e icae, quae autem in Deo solo inveniuntur. In Deo unico, qui iudex est cogitationum nostrarum, cupiditatum ' Franc ' Stauracz, op. cit. pag. 69 sq. -*> 289 et operam, qui inexorabiliter vindicat omnem violatio- nem et magnanimiter minimos quoque virtutis actus praemiatur, fundata est certitudo obligationis, legis et ex ipso etiam vis eam observandi. Inde sequitur, scholam liberos educare non posse, nisi in Deo fundata est. Societas »schola libera« constituta in imperio no- stro impugnat instructionem religiosam et cum illa in- simul exercitia religiosa. 1. Impetum primum fecit in orationem catholicam, ante et post institutionem scholasticam usitatam, sub praetextn, quum in scholis publicis liberi confessionum diversarum inveniantur, preces confessionales: Pater no- ster, Ave Maria, Gloria Patri et In nomine Patris cum signo crucis abrogentur et in earum locum preces inter- coniessionales ponantur. Sed intentio hostium Christi eo tendit. ut expulsa oratione catholica oratio omnis expellatur, sicut hoc diversis in foliis expressum legitur e ' gr. »Actus simplicissimus et legi conveniens esset, abolitio legis scholaris» vel »Magistri recusant reddere rationem pro perditione temporis« 1 scilicet recitando preces scholasticas. 2. Ineunte anno scholastico 1905 schola libera °mnia exercitia religiosa indirecte aggressa est, quum litteris parentes et tutores commonefaciebat, ne per- mitterent, ut adolescentuli sanctae Missae, sacris pro- ce ssionibus et exercitiis paschalibus adessent aut sacra- susciperent, quum secundum legem fundamentalem re i publicae 2 ad haec exercitia neque cogi neque ea JJ e gligentes puniri possent. Porro, ut in diebus vetitis 'Scipuli a carnibus sumendis se abstineant, interdictum aorribile notant. 3. Simili modo schola libera contendit, ut libri pro 'Hstructione interconfessionales sint, ita ut in eis nec Deus nec religio catholica nominentur; idcirco e.gr.paedagogicam J rane. Stauracz, op. cit. pag. 67. 68. — J Staatsgrundgesetz. art. -*• 290 »Hassmanni« 1 ex paedagogiis extirpandam esse, quia in ea de fine hominis supernaturali agitur. 4. Scientia certe libris legendis augetur, ast lectione et spiritus, qui in libris fiat, in cor lectoris descendit. Idcirco scriptores classici, qui in scholis leguntur et discipulis in lectionem commendantur, in materia tan- tum selecta eis praesentantur, ne, quoniam multa contra fidem et moreš continent, discipuli damnum capiant. Schola libera e contrario postulat, ut classici integri, cum toto argumento, in legendum offerantur iuventuti. 5. Deinde secundum legem puhlicam ducatus Sty- nensis parochus vel catecheta in senatu scholae localis se em et votum tenet, ut res ecclesiasticas ad scholam spectantes tueatur et causam religionis agat, sed schola libera eum amovendum esse censet. 6. Porro lex generalis scholastica 3 ab institutoribus posci, ut lureiurando promittant, numquam tore, ut ad ali- quam societatem externam, fines politicos prosequentem, j' r ”? eant ’ SICut iHos decet, qui munere funguntur eminenti, ut adolescentulos in amore ad patriam educent. Schola J ero P e tit> ut institutoribus liberum sit, cuilibet ie^a i vel associationi accedere aut adhaerere. vatae^ schola libera iam nonnullas scholas pri- arinioL^ 1C i CtaS .^ sc ^°^ as exemplares« fundavit, »in quibus mnfoQ Cen U , 1 I’ S * cu * con tenditur, »absque omni politica et ra,inm S : 0nah tendentia > cultura harmonica facultatum natu- In hi« JI . ornines uuini praeiudicio carentes excoluntur .« 4 reliffinnia 1S exem P ]ar ibus munus institutoris in disciplin 3 confesSon a ? S t tradltum est > ^ »eruditio sit captui et tinent mm &U in t ercon fessioni, ad quam discipuli per* versatur m enien J S4: • Haec institutio legibus directe ad- constituitnr- a6 T erud iti°ne religiosa agunt, in ® e l’g'os. soziale Tagesfragen. Aus dem Italiemschen u ■ ’ Pag. io3). 19 * 292 Salus societatis humanae requirit, ut scholae sint religiosae vel melius confessionales. Pernecessarium primo est, ut scholae elementares religiosae sint, quia pars maior discipulorum, qui eas fre- quentant, tam in urbe quam in rure ex plebe originem ducit et in his scholis eruditionem et educationem ora¬ nem conficit. Pauci tantum domi, praesertim in urbe, educatione gaudent sulficienti, maior pars vel non suffi- cientem vel prorsus nullam aut vero perversam educa¬ tionem domesticam propter ignorantiam vel negligentiam, impietatem et malitiam parentum accipit. Tales liberi praecipue educatione scholastica indigent. Quantum peri- culum ergo iuventuti imminet a schola libera, quae veram educationem praestare non potest! Secundo homo, qui altiorem culturae gradum adeptus es pravas suas passiones saltem propter status digni- a em, onam famam, aestimationem personae propriae et decorem socialem superare studet, homo vero de P e e sumptus, qui cultura altiore non gaudet, talibus rems ommno caret. Ambitio, studium dignitatis et aesti- 10D1S , ei . * erra incognita est; si ergo domi educatio- em suificientem non accepit, schola libera autem ei talem dare non potuit, quia Deo et religioni aliena est, p Ce / 1Us P raeda P a ssionum suarum pravarum fiet. „„c m ! c oa 1 ^ era P ro vulgo operariorum et pauperum calamitas magna dicenda est. erndiu e f CU ! 0S10reS incultis et simul impiis litterati et eruditinnA 11 .’ S1 seelerati ae vitiosi hunt, quia scientia et hominnm f Ua m P erdd i° n em spiritualem et materiale® dueritur- Q 0norum a butuntur. sicut iam propheta con- Mediis perversissimis V mda ' (Ierem ' 4 ’ 3 ?‘ rumDunt At m ' m ' ordlnem destruunt, societatem cor- rumpunt et rempublicam periclitantur. et obscoena m iitf am * nUm * n ^ eratur hdei et moribus impi® sculptura mii eratura > detestabili et foeda pictura et mana veneno Valet? Q uomodo societas hu- archismi et socialismi falsi inficiatur e -*• 293 -*• foliis captiosis depravetur et respublica in fundamentis suis concutiatur, horrenda facta in universo terrarum orbe demonstrant. Čarnem quidem maculant, domina- tionem spernunt, maiestatem autem blasphemant. (Iud. v. 8). Praeclara sunt verba Georgii Washingtoni: »Religio et ethica fundamenta necessaria omnium earum facultatum et consuetudinum efficiunt, quae salutem publicam pro- movent, et frustra laudem patriotismum decentem is peteret, qui has duas hominis et civis ductrices evertere conaretur. Quae proprietatum, bonae famae et vitae se- curitas consisteret, si cum iuramentis, quae fundamenta sententiarum iudicum sunt, non obligationis religiosae conscientia coniuncta esset? Ratio et experientia sen- tentiam non permittunt, moralitatem a principiis religiosis seiunctam adhuc vim habere.« 1 Ergo schola libera, quae a religione et ethica se- iuncta est, societati et reipublicae infensa apparet. »Quid maius«, exclamat s. Chrysostomus, »quarn animis moderari, quam adolescentulorum fmgere moreš? itmni certe pictore, omni certe statuario caeterisque hu- iusmodi omnibus excellentiorem hunc duco, qui iuvenum animos fingere non ignoret.« 2 Omnis artifex tenet ali- quam formam seu imaginem spiritui suo praesentem, n - Sc ^ um ac ( archisodalitatem evexit et multis lidelihn« q 6 | ln ^ u ^ ei )lii s ditavit, sed insuper omnibus Christiana & i eorurn . tradenda vel audienda doctrina ab eins s,,! 6 Um e f c ^ tan dum, indulgentias concessit, quae Et1 SOTlbUS adhuc a ugebantur.3 _ _ ne vera, sodalitas haec propter egregiam utili' Rpri „ ‘ Se ® s ' «ap. 2 - dc ref. - * Sess. XXIV. cap. 4. de ref. - ' "„ o6 . '-^Ablasse, lhr Wesen und Gebrauch. 13. Aufl. Paderborn, 19 i agg. 744—745 et 343. i Franc. -*e 299 tatem suam et propter salutares fructus, quos produxit, fugando exitiosam ignorantiam in rebus religiosis, mox in diversis dioecesibus introducta est. In regionibus austriacis praesertira sacerdotes Societatis lesu P. Igna- tius Parhamer, P. Blasius Sablatnig, P. Oswaldus Guss- man et P. Franciscus Abel perutili huic sodalitati di- vulgandae tempore 1732—1780 operam navabant. In archidioecesi Vindobonensi erecta est die 8. Novembris 1750, cui et Imperator Franciscus I. et gloriosa Impe- ratrix Maria Theresia propria manu nomen dederunt, insuper omni modo collaborantes, ut sodalitas laudabilem finem suum attingeret. Magno incremento, quod sodali¬ tas doctrinae christianae in archidioecesi Viennensi brevi temporis spatio cepit, permotus Princeps-Episcopus Sec- coviensis Leopoldus comes de Firmian eam in dioecesi sua introduxit. Itaque primo instituta est ad Cellas Marianas die 29. Septembris 1755, quo anno die 16. No¬ vembris Marburgi et die 25. Novembris Petovii, oppidis nune ad dioecesim Lavantinam pertinentibus, erecta est. 1 1 Inhalt des Ursprung, Satzungen und Verordnungen der Bruderschaft w christlichen Lehre zum Gebrauehe jener Ortschaften, in welchcn diese bruderschaft eingefiihrt vvorden. Heraussregeben von der kateclietischen mission. 'Vien. 1779. Pasu. 13—30 et 41. — Časopis za zgodovino in narodopisje. -- •' - i a+. 2. naffsr. '"Cii. 1779. Pagg. 13—30 et 41. — Časopis za -s— ”" j et 2 . pagg. izdaja Zgodovinsko društvo v Mariboru. Maribor, • pj 1751 U11 d 1779. — Allgemeines Missions-Fragebflchlein. j av ant, Tyrnau 1795. (Cfr. Dr. Michael Napotnik, Furstbischof von , BarmheiVi“? gsf ® ier der neuerbauten Pfarrkirche zur HI. Maria, Mutter s dq. nota j in ^er Grazervorstadt in Marburg. Marburg, 19ul. Pagg. 300 Decursu temporis sodalitas ipsa in dioecesi Lavan- tina paulatim in oblivionem venit, mos vero laudabilis, per sodalitatem introductus, diebus dominicis et festivis per vicos in capellis aut domibus privatis conveniendi ad instructionem catecheticam, ad nostra usque tempora in quibusdam parochiis, ex. gr. s. Petri prope a Radgona, s. Aegidii in Collibus slovenicis et aliis viget. Quum aetate hac nostra perplures inveniantur in christiano populo, qui in summa ignoratione eorum ver- santur, quae ad salutem aeternam nosse oportet, quum- que ex deplorabili hac ignorantia tanta oriatur et in dies crescat corruptela morum et consuetudinum depra- vatio, Summus Pastor gregis Dominici, cupiens, ut gentes, ignorantia circa veritates christianas detentae aut in errorem deductae, ad cognitionem et observantiam legis divinae reducerentur atque in viam veritatis et virtutis redirent, litteris encyclicis Acerbo nimis de die 15. Aprilis 1905 quoad institutionem christianam fidelium suprema sua auctoritate sequentia in dioecesibus universis obser- vanda et exequenda constituit districteque mandavit: I. Parochi universi, ac generatim quotquot anima- rum curam gerunt, diebus Dominicis ac festis per annum. nullo excepto, per integrum horae spatium, pueros et puellas de eis, quae quisque credere agereque debeant ad salutem adipiscendam, ex catechismi libello erudiant . ' ’ statls anni temporibus, pueros ac puell Pienda n? enta Poenite ^iae et Confirmationis rite sus^ P aeparent, continenti per dies plures institutioi Onadmo3 em ’ aC P ecu ^ ai ’i omnino studio, feriis omnib festa PaibT atqUe allis ’ si °P US erit, diebus P e adolescentnln« a ’ 3P ! is praece P tion i5us et hortationibi sancta nrim adoIescen tulas sic instruant, ut sanc sancta^primum de altari libent. nonice instif° m | n ^ )US et s * n § u ^ s paroeciis consociatio c: « nomen Congregatio * numpnie *" • Ea P aroc hi, praesertim ubi sacerdot' Us alt ex '«““s, adiutores in catechesi tradei 301 -*e laicos habebant, qui se huic dedent magisterio tum studio gloriae Dei lum ad sacras lucrandas indulgentias, quas romani Pontifices largissime tribuerunt. V. Maioribus in urbibus, inque iis praecipue, ubi universitates studiorum, lycea, gymnasia patent, scholae religionis fundentur ad erudiendam fidei veritatibus vi- taeque christianae institutis iuventam, quae publicas scholas celebrat, ubi religiosae rei mentio nulla iniicitur. VI. Quoniam vero, hac. praesertim tempestate, gran- dior aetas non secus ac puerilis religiosa eget institu- tione; parochi universi caeterique animarum curam ge- rentes, praeter consuetam homiliam de Evangelio, quae iestis diebus omnibus in parochiali Sacro est habenda, ea hora, quam opportuniorem duxerint ad populi fre- quentiam, illa tantum excepta, qua pueri erudiuntur, catechesim ad fideles instituant, facili quidem sermone et ad captum accomodato. Qua in re catechismo Tri- dentino utentur, eo utique ordine, ut quadriennii vel quinquennii spatio totam materiam pertractent, quae de Symbolo est, de Sacramentis, de Decalogo, de Oratione et de praeceptis Ecclesiae. 1 Insuper Summus Pontifex reformavit et approbavit constitutiones archisodalitatis doctrinae christianae cano- nice in Urbe constitutae litteris de die 5. Decembris 1905.“ Etiamsi haec a Summo Pontifice circa institutionem re bgiosam, praescripta imprimis pro eis dioecesibus va- leant, in quibus doctrina Christiana in scholis publicis non traditur, tamen etiam in dioecesi Lavantina ab ani- ® ar um curatoribus usque adhuc omni fere modo ob- se rvabantur illisque nuperrime iterum inculcata sunt. Etenim 1. parochi sive eorum cooperatores in quavis classe scholarum elementarium per duas infra -- . t nioezese de die 15. Maii 1 Kirchl. Verordnungsblatt fur die Lavan er g anc tae Sediš. ' 505. Nr. VI alin 44. pagg. 93—97. — “ p _ a Kirchl. Verordnu g« 'lartii 1906. Vol. XXXIX. fasc. 1-3- P a g?- 8 | f s ii 1905. Nr. IX. alm. < • latt fur die Lavanter Dioezese de die ,a eg. 134—136. 302 hebdomadam horas pueros et puellas in doctrina Chri¬ stiana instituunt . 1 Quodsi pueri et puellae instructionem religiosam in scholis excipere nequeant, operam dent animarum cura- tores, ut instructionem catecheticam ipsis praescriptam diebus Dominicis et testis vel etiam inter hebdomadam per integrum horae spatium impertiantur. Ad mentem Summi Pontificis animarum curatis et catechetis serio praecipimus, ut horas doctrinae catho- licae in scholis tradendae assignatas sancte et iuste ob- servent. Catechetae scholarum popularium meminerint, se vigore decreti pontificii in schola supplere id, quod Dominicis et testis in ecclesia agere deberent. Non licet ex levitate et camis futilibus statutas horas in schok omittere. Quodsi impedimento legitimo detenti eas ex- plere non potuerint, hac de re, quamprimum fieri potest, scholae directorem certiorem reddant, ut horam omissam quantocius supplere valeant. „ ' ®m pueri et puellae statis anni temporibus ad • r -? 1611 a ^ oen ^ en ti a e, ss. Eucharistiae et Confirmatio- i e suscipienda diligentissime praeparantur . 2 sa era + lmi adulti . religiose praeparari solent ad oatnrnm 11 Um f C ° n ^ rma ^ onis r * te Percipiendum. lili pec- cinntnr con ^ essioner n peragunt et sacra Synaxi refi- ciuntur, prmsquam confirmentur. ellap P rimam sacram communionem pueri et pu- struuntur 3 praece P tionibus et hortationibus assidue in- chmHflnll rCa r ® susc itationem congregationis doctrinae anno ISfin V* .^ 10eces i Lavantina olim existentis, ia® data 4 pt in Q arnn } arum pastoribus necessaria praecepta Svnodo praesenti renovata sunt. iq 01 et const i t . Syn. dioec. anno 1900 institutae..Marbuig'- Act ot pnnsft pa f®’ 230 ~~ 237 - ~ 2 De sacramento Confirmatioms J‘ ' Jat 299 30Q Syi \ d r^ a T n - 1900 institutae. Marburgi, 1901. Cap. XXXV 1 ' Caf'lXX 7 C n EccL Lavant ' Synodus dioecesana 1903. Marburgi, 19 ( ' _ konfeTenL P L g 'T 4 f~ 495 - ~ 4 Schlussprotokoll iiber die bei den Pastoral stande und r i„ v S . J a ^ r S? ' n der Lavanter Dioezese besprochenen G g . pagg. 10—12 rU JCr air ^ le Seelsorge festgesetzten Bestimmungen. Alm- BOB 5. Universitates studiorum aut lycea in dioecesi Lavantina non existunt. In gymnasiis vero et aliis scholis sic dictis mediis institutio religiosa sacerdotibus ad hoc munus proprie deputatis commissa est, qui officio suo iuxta praescriptiones ecclesiasticas funguntur. 1 Ad mandatum supremi Ecclesiae Doctoris catechetae scholarum mediarum omni ope enitantur, ut discipuli non solum doctrinas catholicas addiscant, sed etiam pe- nitus animo suscipiant, ut tota eorum vita et privata et puhlica instituatur ad praecepta sancta Evangelij, quippe qui ipsi scholis aliquando egressi moderaturi sint sortes populi nostri. 6. Etiam praeceptum Summi Pontificis quoad reli- giosam institutionem grandioris aetatis in dioecesi La¬ vantina accurate observatur. 2 Mandato igitur sanctissimi Patris nostri Pii X. de erigenda congregatione doctrinae christianae satisfacere volentes, praecipimus et statuimus, ut in dioecesi quo- que Lavantina eiusmodi sodalitas in singulis parochiis pro opportunitate loči introducatur et canonice institua¬ tur eum in finem, ut scientia religiosa in christifidelibus Per catechesis praeceptionem in dies magis provehatur. Quoad erectionem vero et moderationem huius sodali- tatis sequentia ordinamus principia generalia: 1. Sedeš piae associationis in singulis parochiis e cclesia erit parochialis. Parochi sodalitatem in parochia SUa instituere desiderantes libellum supplicem ad offi- cium Nostrum dirigent, quod decretum de eiusdem con- stitutione canonica conficiet et unacum libello supplici 1899. 'jv y eror( tnungsblatt fftr die Lavanter Dioezese de die 10. April und Tw , . rl - 22. pagg. 69—75. — 1 Sammlung spezieller Disziplinar- I'ag. 10 a '’ 0rsc ^ 11 'Utei] fur die Lavanter Dioezese de die 2. Ianuarii 1847. Cap X\ ; Vtt Act ' et C0Ilst ' t - Syn. dioec. anno 1900 institutae. Marburgi, 1901. 523 -535 171 -- 218 i cap. XXVIII. pagg. 218-210; cap. LIL, pagg. I>io ezeS p n K u Schlussprotokoll liber die im Jahre 1905 in der Lavanter die Lavant iv enen P ast °ralkonferenzen. (Kircldiches Verordnungsblatt fiir 15. n PP „_, er . l )lop zese — Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo de die cembns 1906. Nr. XIII. alin. 105. II. pagg. 141-145). -*■ 304 atque Nostris litteris commendatitiis ad archisodalitatem Romae existentem deferet. 1 2. Moderator spiritualis piae sodalitatis erit paro- chus, vel ipso praepedito alius sacerdos ab eo legitime delegatus. Pro universa dioecesi suo tempore directorem generalem sodalitatis nominabimus, cuius erit, quolannis saltem usque ad finem mensis Februarii ad Nos rela- tionem facere de statu sodalitatis; quapropter modera- tores parochiales ad directorem generalem mense Ia- nuario cuiusvis anni distincte et accurate referre tene- buntur de numero sodalium, de successu vel regressu sodalitatis deque aliis circumstantiis piam sodalitatem respicientibus. Parochus etiam elenchum šibi conficiet, cui omnia piae societatis membra ordinarie erunt inserenda. 3. Ut sodalitas finem suum plene assequatur, offi- cium sodalium erit, diebus Dominicis et festivis institu- tioni catecheticae in ecclesia, in quantum possibile, dili- genter et attente interesse, catechismo sedulo studere aliosque, pueros et adultos, ad praeceptionem catecheti- cam audiendam nec non ad catechismi studium in- stigare. Insuper sodales laici utriusque sexus, a parocho approbati et sub ipsius moderatione in diversis parochiae vicis praeceptores existent fidelium in doctrina Christiana. Hune in finem parochus totam parochiam iuxta necessitatem distribuet in quosdam districtus ut v. g- > n parochia s. Petri prope a Radgona, quibus materiam catechismi tradendam et discendam, nec non diem horam atque locum congregationis catecheticae assignabit Membra sodalitatis in variis parochiae districtibus seu circulis iuxta sexum separentur ac coetibus sic seiunctis mstitutores vel institutrices a parocho destinentur. dioecesi eam doctrinae cliristianae sodalitatem centriim ^ omanae satis erit, quam sodalitatem Ordinarius statuerit censebnntnr 0I j arum eius dem generis: hae enim aggregata, simul constitne , L •° mne J S sodalitates > d« a e a «t constitutae iam »ut deinc P_ dukentinrnin f m eadem . dioecesi, et admittentur ad communicationem cessiono'°“? ru n i spiritualium et privilegiorum, quibus directa Vol. XXxFx arc , u ® od ^ ltas fruitur. (Acta S. Sediš. Romae, 15. Martu -w- 305 -*e 4. Parochus vel sacerdos ab eo delegatus saepius quotannis iuxta opportunitatem singulos sodalium circulos visitabit, ut eorum statum relationis ad directorem ge- neralem faciendae causa bene resciscat. 5. Ad munus praeceptorum animarum pastores laicos probos, modestos, animarum zelo repletos, a su- perbia plane alienos honestosque caute eliget. Idoneos praeceptores doctrinae christianae acquirere poterit šibi parochus, si pueros et puellas, a schola et ma- gistris iamiam diversuros, ad hoc munus sollicite prae- parabit. 6. Patres et matres familias, qui sodalitati nomen dederunt, muneri suo satisfaciunt, si liberos et domesti- cos suos in doctrina catholica instruunt, vel ad praecep- tionem catecheticam dirigunt. 7. Membra sodalitatis quotidie saltem Pater, Ave et Čredo recitare teneantur pro dilatatione sodaiais nec non ad intentionem, ut sapientia et doctrina Otiris i cunctorum pervadat animos penitusque imbuat. nsup alia munia iuxta statuta sodalitatis illis incum )en ia n impleant. Quod si fecerint, participes fient mdulgei - rum, quas Romani Pontifices congregatiom huic iarg sime tribuerunt. Haec sunt principia generalia circa sodalitatem doctrinae christianae; statuta vero s P e ^ ia austriacae litatis, quae Archiepiscopi et Episcopi n ^ mensis in sessione IX. conterentiarum generalnim, d • Odobriš 1906 habita, approbarunt, dem Practica executione doctrinae chns lan kisodalitati sodalitates, necnon cum indulgenns, omn ibus doctrinae christianae in Urbe cons i oren tib U s sive ntriusque sexus Christi tidelibus sive • ^ic pro- discentibus doctrinam christianam co • • ^nlgantur. 20 306 I. Statuten der Christenlehrbruderseiiaft. § 1. Name und Sitz der Bruderschaft. Die Bruderschaft fiihrt den Namen: Christenlehr- bruderschaft (Sodalitas doctrinae christianae), hat ihren Zentralsitz an der Domkirche zum .hi. Johannes Bapt. in Marburg und ist der Erzbruderschaft der christlichen Lehre in Rom (Archisodalitas doctrinae christianae in Urbe) aggregiert, \velche Paul V. gegrundet, Pius X. reorganisiert und laut Dekret vom 5. Dezember 1905 approbiert hat. § 2. Wesen und Zweck der Bruderschaft. Die Bruderschaft hat den Zweck. die Kenntnis der Glaubenswahrheiten durch katechetische Unterweisungen auszubreiten. sind § 3. Mittel. Mitlel zui Erlangung des Zweckes der Bruderschaft Katohl«™' ^ '). eisu 1 ng der Kinder und Erwachsenen im \veisp Pp 1-. US ! KCh weltIicbe Lehrmeister, beziehungs- von Priestern 1Sterinnen ’ Unter 0beraufsic ht und Leiiung wachspnpn 1U , nd Herbeif uhren der Kinder und Er- in die k; ve cbe dle Glaubenswahrheiten nicht kennen, Pfarrverwespr ’ ° T &n irgend einen anderen durch den unterricht ZU bestlmmenden Ort zum Katechismus- chismusuntorTchl.es Ung ^ Kmder wahrend des Kate ' von K ; atecS Ung V j* 1 ®P enden > besonders zum Ankauf -Iben ^GaCunTp ^ ZWecks Verabfoigung der- } r , nd Pcamien an Kinder und Erwachsene. Zweckes d^s^Bruders^haft Sege “ ZUr Erreichung ^ 307 §4. Mitglieder derBruderschaft und deren Ver p fl i ch tu ngen. Mitglied der Bruderschaft kann ein jeder Katholik obne Unterschied des Geschlechtes werden, der sich in die Bruderschaft einschreiben lasst und deren Pflichten erfullt. Unter den Bruderschaftsmitgliedern unterscheidet man: a) wirkliche, die Lehrmeister, beziehungsweise Lehr- meisterinnen, oder auch Katechisten (Catechistes volon- taires) genannt werden; b) Hilfsmitglieder; c) Wohltater. a) Wirkliches Mitglied oder Lehrmeister kann ein jeder, makellosen Lebenswandel fiihrender Katholik beiderlei Geschlechtes werden, der taglich ein Vater unser, ein Gegritsset seist du Maria, ein Elire set dem Vater und den apostolischen Glauben auf die Meinung der Bruder¬ schaft betet und sich auf Grund einer Ermachtigung seines Pfarrkirchenverwesers verpflichtet, \venigstens ein- mal in der Woche eine Stunde lang Kindern oder Er- wachsenen den Katechismusunterricht zu erteilen. b) Hilfsmitglied kann derjenige glaubenstreue und sittenreine Katholik beiderlei Geschlechtes werden, der die Verpflichtungen, in religioser Beziehung unwissende Kinder oder Erwachsene aufzusuchen und zum Katechismus- onterricht herbeizufiihren, libemimmt und ausfuhrt, odei ^er sich verpflichtet, die Kinder wahrend des Katechismus- unterrichtes zu beaufsichtigen, oder endlich, der taglich ftinf Vater unser, funt Gegritsset seist du Mana und funf Ehre sei dem Vater zu den funf Wunden Christi verrichtet, der Meinung, Gottes Segen auf die Bruderschalt herab- z uflehen und in der Intention der lebenden und ver- ^orbenen Mitglieder der Bruderschaft. Endlich werden dtern, die ihre Kinder die Gebete und den Katechismus ellre n, zu Hilfsmitgliedern der Bruderschaft, wenn si e sich ln dieselbe einschreiben lassen. (Constitutiones archiso- a btatis doctrinae christianae tit. I. IV). c ) Wohltater der Bruderschaft kann ein jeder Katholik Berden, der jahrlich eine Spende von wenigstens einer 20 * 308 Krone fiir Bruderschaftszwecke zu entrichten sich ver- pflichtet und entrichtet. Derjenige hort auf, Mitglied der Bruderschaft zu sein, welcher ein Jahr hindurch die freiwillig ubernommenen Pflichten nicht erfullt. § 5. Organisation und Vervvaltung. Die Hauptvervvaltung und oberste Gewalt iiber die ganze Bruderschaft und deren Filialen vollzieht der je- weilige Fiirstbischol von Lavant, beziehungsweise der jedesmalige Vervveser der Lavanter Diozese. Diozesandirektor der Bruderschaft mit allen ihren Filialen ist ein vom Fiirstbischofe von Lavant ernannter Priester. Leiter der Filialen oder Pfarrsektionen hingegen sind die Pfarrvervveser, beziehungsweise die durch sie be- stimmten Priester. Die Rechte und Pflichten des Diozesandirektors und der Leiter der Filialen bestimmt das Reglement oder die Durchfiihrungsverordnung. § 6. Vermogen der Bruderschaft. V< : rm °g en der Bruderschaft bilden Spenden de Milani 61 ’ re ! W i ,Ige °P fer gaben und Geschenke andere zn r,in » F U j nd Nichtmitglieder, Legate und Schenkunger Filialen 611 ^ Zentralbrud erschaft in Marburg oder derer etozeSen V So“n zu" F °" dS k0mm den Lei ' er " * Bibel^fV^k 60 ^ 611 soden zum Ankaufe von Katechismen, Erwachsenen T und Pramien fiir die Kinder und werden ’ ^ le ben Katechismus lernen, verwendet angekauft der mit den Spenden der Bruderschaft der Filialen C \ e< llsmen un d Bibeln besorgen die Leitei meister ZUV ° r ein geholter Gutmeinung der Lehr- 309 *e § 7. Patron und Fest der Bruderschaft. Der Patron der Bruderschaft ist der hi. Johannes der Taufer. Das Hauptfest der Bruderschaft ist das Fest des hi. Johannes des Taufers. > §8. Geistige Vorteile der Mitglieder. Alle Mitglieder der Bruderschaft gewinnen, sofern sie die vorgeschriebenen frommen Werke erfullen, alle Ab- lasse, die die Papste der romischen Christenlehr-Erzbruder- schaft und den derselben aggregierten Bruderschaften erteilt haben. Ausserdem wird der jetzige Bischof von Lavant jeden Monat eine hi. Messe fiir die lebenden und yerstorbenen Mitglieder der Bruderschaft lesen. § 9. Verlust der Mitgliedsrechte und E n t - lassung aus der Bruderschaft. Ein Mitglied, welches ein Jahr hindurch seine Pflichten aus eigener Schuld nicht erfullt, hort auf, Mitglied der Bruderschaft zu sein und wird aus deren Verzeichnis aus- gestrichen. Ausserdem miissen aus der Bruderschaft die- jenigen Mitglieder entlassen werden, welche Gewohnheits- trinker sihd, oder in anderer Hinsicht einen unmoralischen Lebenswandel fiihren, die Osterbeichle vernachlassigen, a u Sonn- und Feiertagen gewohnheitsmassig die Kirche n 'cht besuchen, endlich diejenigen, welche trotz dreimaliger ^Varnung des Leiters die Lehrmeisterpflichten nachlassig erfullen. Es steht den Entlassenen frei, sich im Laule von ° fagen bezuglich der Entlassung aus der Bruderschaft an Ben Diozesandirektor zu wenden, gegen dessen En - scheidung noch die Berufung an den Fiirstbischot zu- las sig ist. Ein Mitglied, vvelches aus einer Pfarre in eine an ub ergeht, verliert nicht die Mitgliedsrechte, sondern gehort 310 ~*e zur Filiale derselben Pfarre, in der er wohnte; er hat sich indes beim Leiter der neuen Filiale anzumelden. § 10. Beilegung von Streitigkeiten. Alle Streitigkeiten zwischen Bruderschaftsmitgliedern legt in erster Instanz der Leiter der Filiale bei und in zweiter der Diozesandirektor. Der Entscheidung des Dioze- sandirektors gegeniiber gibt es keine Appellation. § 11. Auflosung der Bruderschaft. Uber die Auflosung der Diozesanbruderschaft oder einer einzelnen Filiale entscheidet der jemalige Fiirst- bischo! von Lavant nach Einvernahme des Diozesan- direktors. Der Furstbischof bestiramt auch die Verwendung des Fonds der ganzen Bruderschaft oder der aufgelosten Filiale, wie er es am angemessensten findet. Pravila bratovščine krščanskega nauka. § 1. Ime in sedež bratovščine. Bratovščina se imenuje: Bratovščina krščanskega nauka (Sodalitas doctrinae christianae), ima osrednji sedež v stolni cerkvi sv. Janeza krstnika v Mariboru in je P r j‘ družena nadbratovščini krščanskega nauka v Rimu (Archi- sodalitas doctrinae christianae in Urbe), katero je papež Pavel V. osnoval, Pij X. preosnoval ter z odlokom z dne 5. decembra 1905 potrdil. § 2. Bistvo in namen bratovščine. Bratovščina ima namen, razširjati znanje verskih resnic po katehetiškem podučevanju. §3. Sredstva. Sredstva v dosego društvenega namena so: 311 -»• a) Podučevati otroke in odrasle v katehizmu po svet¬ nih učiteljih, oziroma učiteljicah pod glavnim nadzorstvom in vodstvom duhovnikov. b) Iskati in privajati v verskih resnicah nevedne otroke in dorasle h katehetiškemu poduku v cerkev ali na drug kraj, ki ga določi župnijski upravitelj. c) Nadzorovati otroke med katehetiškim podukom. d) Nabirati darove zlasti za nakup katehizmov in zgodeb svetega Pisma, da se delijo kot darovi in darila otrokom in doraslim. e) Moliti za blagoslov božji v dosego društvenih namenov. § 4. Udje bratovščine in njih dolžnosti. Ud bratovščine more postati vsak fcatohcan obojega spola, ki se da vpisati v bratovščino m izpolnjuje njene dolžnosti. . . , ■ Med udi bratovščine se razločujejo, fcat6chi- se imenujejo učitelji, oziroma učiteljice, ah ka ( stes volontaires); b) pomožni udje, c) o ro a) Dejanski ud ali učitelj more biti vsak kato obojega spola, ki je brezmadežnega ® V )J V? , vsak dan en Očenaš, eno CeSienomanjo, in s6) Očetu in apostolsko vero na namen ra zaveže, Pooblaščen od svojega župn f k ®f ^Tle podučevati v vsaj eno uro na teden otroke ali do kltehiZmU ' veren in nravstven b) Pomožen ud more postati dolžnosti, katoličan obojega spola, ki prevzame i ‘ in voditi v verskih rečeh nevedne otroke ali doras O t ro ke med h katehetiškemu poduku, ali ki se o ve , .. f j^or katehetiškim podukom nadzorovati, a i ’ t (j as t rn °li vsak dan pet OČenašev, pet kesčenamrn .1^ namenom> bodi Očetu k peterim Kristusovim ’. a na men Prositi božjega blagoslova za bratov ^ postanejo živih in rajnih udov bratovščine. Slecmjic p -ae 312 starši, ki učijo svoje otroke molitev in katehizma, po¬ možni udje bratovščine, ako se dajo v njo vpisati. (Con- stitutiones archisodalitatis doctrinae christianae, tit I. IV). c) Dobrotnik bratovščine more postati vsak kato¬ ličan, ki se zaveže darovati in daruje vsaj eno krono na leto v namene bratovščine. Kdor eno leto ne izpolnjuje prostovoljno prevzetih obveznosti, neha biti ud bratovščine. § 5. Uredba in uprava. Glavno upravo in vrhovno oblast nad vso bratov- ščino m vse njene podružnice izvršujejo vsakočasni knezo- skoi Lavantinski, oziroma vsakokratni upravitelj Lavan¬ tinske škofije. Škofijski ravnatelj bratovščine z vsemi njenimi po¬ družnicami je duhovnik, imenovan od knezoškofa La¬ vantinskega. \oditelji podružnic ali župnijskih odsekov pa so župnijski upravitelji, oziroma od njih določeni duhovniki. *™ ice dolžnosti škofijskega ravnatelja in po- določba 1 vod deljev določuje opravilnik ali izvršilna § 6. Imetje bratovščine. stovofin, et ;L 1 : at °? č ' ne Worijo darila dobrotnikov, pro- osrednii braima*- ° V m neu d°v, volila in daritve v prid O , , . Ini v Mariboru ali njenim podružnicam. odsekov ovan J e za klada pripada voditeljem posamnih mov, zgodefi V j!^? ar j u na J rabijo za nakup katehiz- otroke in dorasle PlSma ’ molitvenikov in dani za Razd ’ kl SG UČij ° katehizraa - tehizmov h^o^n k darovi bratovščine nakupljenih ka- Podružnic potčm V svetega Pisma oskrbujejo voditelj' > ho so izvedeli mnenje učiteljev. 313 § 7. Varih in praznik bratovščine. Posebni varih bratovščine je sv. Janez krstnik. Glavni praznik bratovščine je praznik sv. Janeza krstnika. § 8. Duhovne koristi udov. Vsi udje bratovščine, ki izvršujejo predpisana po¬ božna dela, se udeležujejo vseh odpustkov, ki so jih papeži podelili rimski nadbratovščini krščanskega nauka in njej pridruženim bratovščinam. Vrhu tega bodo sedanji knezoškof Lavantinski slu¬ žili vsak mesec eno sveto mašo za žive in rajne ude bratovščine. §9. Izguba društvenih pravic in odpust iz bratovščine. Ud, ki eno leto po svoji krivdi ni izpolnjeval svojih dolžnosti, neha biti ud bratovščine in se izbriše iz nje¬ nega zapisnika. Razen tega se morajo odpustiti iz bra¬ tovščine tisti udje, ki so pijanci iz navade ali sicer ne¬ nravno živijo, ki zanemarjajo velikonočno izpoved, ki ob nedeljah in praznikih iz navade ne hodijo v cerkev, slednjič oni, ki nemarno izvršujejo svoje dolžnosti kot učitelji, dasiravno so bili od voditelja trikrat opominjani. Odpuščenemu je dovoljeno, tekom 8 dni se obrniti \ zadevi odpusta iz bratovščine do škofijskega ravnatelja, proti čigar odloku je dopuščen priziv na knezoškofa. Ud, ki gre iz ene župnije v drugo, ne izgubi diušt- ^enih pravic, temveč pripada podružnici one župnije, \ uteri je stanoval; oglasiti pa se mora pri voditelju nove Podružnice. § 10. Poravnava prepirov. Vse prepire med udi bratovščine poravnava v prvi Vrst i voditelj podružnice in v drugi vrsti škofijski rav- oatelj. p roti odloku škofijskega ravnatelja m priziva. 314 -**- § 11. Razpust bratovščine. O razpustu škofijske bratovščine ali posamne po¬ družnice določujejo vsakočasni knezoškof Lavantinski po zaslišanju škofijskega ravnatelja. Knezoškof določujejo tudi o porabi zaklada vesoljne bratovščine ali razpuščene podružnice, kakor se jim zdi najprimerneje. II. Grundziige fur die praktisehe Durchfiihrung des ehristliehen Unterriehtes dureh die Christen- lehrbrudersehaften. § 1. Rechte und Pflichten des Diozesan- d i r e k t o r s. Der vom Fiirstbischof von Lavant zum Diozesan- direktor der Christenlehrbruderschaft ernannte Priester iibt im Namen und in Stelivertretung desselben die Ober- aufsicht liber die ganze Bruderschaft und liber alle Filialen aus. Daher hat er die Angelegenheiten der Bruder¬ schaft jederzeit in Evidenz zu halten und fiir ihre ge- deihliche Entwickelung in der Diozese und in den einzelnen Pfarreien zu sorgen. Wenigstens einmal im Jahre, und zwar spatestens gegen Ende Februar legt er dem Fiirst- bischofe einen griindlichen Bericht liber den Stand der Bruderschaft und deren Filialen im verflossenen Jahre vor. sicht zn n enC L hte ist bes °nders auf die Frage Riick- schaft J f P cJ! hm p n ' f Und in w elchen Filialen die Bruder- Golf verhl P J™ 0 ™™ hat oder etwa - was der Berichfer^t n™ N 'edergang begriffen ist. Fernerhat mit Nampn 1 te f r v. dlejenigen FiIialIeif er und Mitglieder am Sen SS’ Welche im verflossenen Jahre Vermehruncf h™ ^ chsturn der Bruderschaft und an der Kindem und v* Ke v nntnis der Glaubenswahrheiten bei der Oberhirt dp7 a n- Senen mit gewirkt haben, auf dass Dank aussprechen kanT* lhmin ^ L ° b U " d Seine ” 315 -*e In Fallen einer Appellation gegen die Verwaltung des Filialleiters verlange der Diozesandirektor von ihm Aui- klarungen und gebe auf Grand dieser Aufklarungen sein Urteil ab. In zweifelhaften Fallen wendet er sich mit der An- gelegenheit an den Fiirstbischol. Der Diozesandirektor ist zugleich Visitator aller Filialen und es ist ihm erlaubt, ohne besondere Autorisation alte Filialen zu besuchen, Bdcher und Rechnungen zu pralen, beim Katechismusunterrichte zugegen zu sein una Priiiungen anzustellen sowohl mit den Lehrmeis ern, a s auch mit den Kindern und Erwachsenen, die von en Lehrmeistern unterwiesen werden. Endlich legt der Diozesandirektor dem Fiirstbischoie Vorschlage und Projekte vor, welche nach seiner einung der Forderung der Bruderschaltszwecke dienen konnten. § 2. Rechte und Pflichten des Leiters der Filialbruderschatt. 1. Es liegt in der Natur der Sache, dass ein jeder Piarrer oder Administrator in seiner Pfarre er ei der Filiale ist. Nur in Fallen, in denen der «««*> e s ob des vorgeruckten Alters, sei es wegen sc ^ desundheit oder wegen Mangels an Zeit, sic se der Leitung der Bruderschaft nicht abgeben dazu seinen Kooperator zu bestimmen. In so c ie •st der durch den Pfarrer bestimmte Kooperator un der Piarrer der Leiter der Bruderschaftsfihale, ™ „ ^ nicht der Piarrer, hat alte die Bruderschaft Angelegenheiten zu erledigen. Jeder Piarrer, beziehungsweise Leiter der fuhre mit Hilfe des Sekretars der Bruderschaft ein g ^ Verzeichnis aller Piarrkinder. Nach diesem Verz fBe . teile er die Hauser in entsprechend grosse is _ Zlr ^e) ein und reihe die Piarrlinge na u qrpn ein Sc hlechte getrennt — in ebensoviele Lehrscha ‘operator, eetreffenden 316 2. Der Pfarrer bestimme hierauf einen Lehrmeister fiir jede mannliche, und eine Lehrmeisterin fiir jede weib- liche Schar^ welche das Einlernen, Ausfragen oder Wieder- holen des Katechismus mit der ihnen zugewiesenen Schar zu besorgen haben. Jeder Lehrmeister und jede Lehr¬ meisterin haben sich genau nach dem Katechismus zu halten. Diese Personen sollen fromm, bescheiden, \vohlunter- richtet und wegen ihrer guten Eigenschaften in der Ge- meinde bereits ein gewisses Ansehen ervvorben haben. Auch sie sollen ein Verzeichnis aller Mitglieder ihrer ochar fuhren. i A1 ; b,ebrme i s i ;er und Lehrmeisterinnen eignen sich Mitglieder anderer Bruderschaften, wie die der Rosenkranz- »ruderschaft, die Terziarier, die Mitglieder der Mariani- S fi en Kongregationen, welche tausende frommer und fiir 3 6S an 6 begeisterter Jdnglinge und Jungfrauen zahlen. e diese sind vom Pfarrer iiber ihr Amt zu be- e ,ren, und wo notig, ist ein eigener Vorbereitungskurs zu veranstalten, in welchem die Partien des Katechismus erklart wiirden. ■ ^ e hrmeistern und Lehrmeisterinnen sind auch fr!? a 6 n Fer und Lehrerinnen beizuzahlen, welche auf l der raissio canonica den Schulkindern den Reli- trni Un ern , cb * ; er * eder h wenn dieselben fromm und ver- trauens^urdig sind und ihre Namen in das Bach der hnstenlehrbruderschaft eintragen lassen. mai ui? 1 n , er denke auck daran, die Schulkinder (zu- henn7nK i? S etzten Schuljahres) zu guten Katechisten schah zu b e eg e ,stem dieSelben ^ ^ ChristenIehrbruder ’ zur BPn,,!; eh ™? ISter sind w enigstens einmal im Jah fe heit wipri ers .^ tung aufzufordern und bei dieser Gelegen- neuerT™ Uber ihr Amt zu b che uberhaupt alle Glaubigen, welche den Religions- unterricht erteilen, oder denselben besuchen, gewinnen ^dnnen. 318 9. Jedes Jahr, spatestens gegen Ende Janner, hat jeder Leiler der Filiale dem Diozesandirektor einen ein- gehenden Bericht iiber den Stand der Filiale im ver- flossenen Jahre vorzulegen. Temeljna določila za dejansko izpeljavo kr¬ ščanskega poduka po bratovščinah krščan¬ skega nauka. §1. Pravice in dolžnosti škofijskega ravnatelja. Od knezoškofa Lavantinskega za škofijskega ravna- eja ratovščine krščanskega nauka izvoljeni duhovnik na zoruje vso bratovščino in vse njene podružnice v imenu in kot namestnik knezoškofa. Zato mora vedno pre očmi imeti zadeve bratovščine in skrbeti za njen ugoden razvoj v škofiji in v posamnih župnijah. Vsaj f , la \. na !n s i° er najkesneje proti koncu meseca hrof Ua — 1 P recdož ' knezoškofu temeljito poročilo o stanju tovscme in njenih podružnic v preteklem letu. in u J ( tei ? P 01 - 0či]u se je zlasti ozirati na vprašanja, ali m > a ein podružnicah se je bratovščina ukoreninila, ali nmvv.LT C6Sar Bog ne da J ~ P^a. Nadalje mora se v mi) 3 T T enoVatl v °ditelje podružnic in ude. ki so za 7 no 6m Gtu na ^ več trudili za razvitek bratovščine in moreinTn Ver L'^ . resnic P ri otrocih in doraslih, da jim ' ezoskof izreči svojo pohvalo in zahvalo. telia nJ očajih priziva proti upravi podružniškega vodi- podlagUehToiSn 0 'n"' raV " atelJ ° d **** ta * 1 j ml naj izreče svojo sodbo, škofa V dvorrd 'P vdl slučajih se obrne z zadevo do knezo- in im^nrffvi^ ra y natel J J e obenem ogleda vseh podružnic Podružnice L 1 posebne g a pooblastila obiskovati vse katehetiškem L 8 u d ? Vati kn -P ge in rač une, prisostvovati otroke in obraste ^ L iz f raševati učitel J e > kakor tud ’ dorasle, ki j,h podučujejo učitelji. -*<- 319 Naposled predlaga škofijski ravnatelj knezoškofu na¬ svete in načrte, ki bi utegnili po njegovem mnenju po¬ speševati namene bratovščine. § 2. Pravice in dolžnosti voditelja podružne bratovščine. 1. Naravno je, da je vsak župnik ali župnijski upravitelj, v svoji župniji voditelj podružnice. Le ako se župnik, bodisi zavoljo visoke starosti, bodisi vsled slabega zdravja ali zarad pogrešanja časa, ne more sam pečati z vodstvom podružne bratovščine, naj odloči za to svo¬ jega duhovnega pomočnika. V takem slučaju je od žup¬ nika odločeni duhovni pomočnik, ne pa župnik, voditelj podružnice, in duhovni pomočnik, ne pa župnik, mora reševati vse zadeve, ki se tičejo bratovščine. Vsak župnik, oziroma voditelj podružnice, naj vodi s pomočjo tajnika bratovščine natančen imenik vseh župlja- nov. Po tem imeniku naj razdeli hiše v primerno velike okraje in naj uvrsti župljane, razdeljene po spolu, v ravno toliko učnih skupin. 2. Župnik naj potem določi učitelja za vsako moško 'n učiteljico za vsako žensko skupino, ki morajo oskrbo- va ti z odločeno jim skupino učenje, izpraševanje in po¬ bijanje katehizma. Vsak učitelj in vsaka učiteljica naj se drži natanko katehizma. Te osebe naj bodo pobožne, skromne, dobro pod¬ učene in take, ki so si vsled svojih dobrih lastnosti Pridobile v občini že nekako veljavo. Tudi one naj lma jo imenik vseh udov svoje skupine. Za učitelje in učiteljice sposobni so udje drugih bratovščin, kakor rožnega venca, tretjeredniki, udje Ma¬ njinih družeb, ki štejejo na tisoče pobožnih in za vse ( °bro navdušenih mladeničev in mladenk. Vse te naj župnik večkrat podučuje o njihovi službi, m k Jer je potrebno, se naj priredi pripravljavm tečaj. v ka terem bi se naj razlagali deli katehizma. 320 -)K“ Učiteljem in učiteljicam krščanskega nauka naj se prištevajo tudi učitelji in učiteljice, ki vsled pooblaščenja, prejetega od knezoškofa, podučujejo šolarje v krščanskem nauku, ako so pobožni in zaupanja vredni in se dajo vpisati v matico bratovščine krščanskega nauka. Župnik naj misli tudi na to, da odgojuje učence in učenke (zlasti one zadnjega šolskega leta) za dobre kate- histe in jih navdušuje za bratovščino krščanskega nauka. Učitelji naj vsaj enkrat na leto poročajo o svojem delovanju in ob tej priliki se naj zopet podučijo o nji¬ hovi službi in se naj na novo za njo navdušijo. Imena učiteljev naj župnik oznani s pridižnice, naj opominja vernike, da se z zaupanjem obračajo do njih, ob koncu vsakega leta pa jim naj s pridižnice izreče svojo zahvalo. drnštvpnf U ?r ,k doIoči kra J (cerkev, kapelo, šolo, cIpU l + u 3 1 nava d ft0 hišo) in Čas podučnih zborov in P nav« Th f* Se jih “ Pamet, a« j,h je sknnin J, d 1 Se naj razvrstijo tako, da se v vsaki katehizem d °° Cenem času (v 3-4 letih) predela ves leta it f° du k na -i tra J a a h celo leto ali pa gotov del leta po krajnih razmerah. v «, JLJ S6 a Skupine se dvakrat ali trikrat na leto, zlasti katehi 2ma " k ?“j ne s “ tj Sasu ' izprašajo o delih v kal? vesi° kflpadfkž^jjf ‘ PaS ‘ ir “ bližnjih kraji y krS <3 u i corpora confratrum et exequiis anniv Unc orum a d sepulturam associaverint aut Pro e rum anS " 18 ° fflClisve ’ quae P™ eis celebrantur, h onn T US Preces f ^dentes, interfuennt. ut pueri famnli 161 ^* 0 con ^ ratr ibus: a) qui causa fuerint. doctrinam Christian 11 CJUaevis aliae personae ad discendam scholis dictae Arr^ 3 ™ « ant; ^ qui disputationibus, quaem tae Archiconfraternitatis fieri solent, interfuerint: 323 -*■ v) qui infirmos dictae Archiconfraternitatis visitaverint, quoties id fecerint; §) qui divinis officiis et congregationi- bus publicis vel secretis dictae Archiconfraternitatis necnon processionibus a locorum Ordinariis sub vexillo dictae Archiconfraternitatis praescribendis interfuerint. i) 100 dierum confratribus, qui diebus feriatis doctri- nam christianam aut puhlice aut privatim explanaverint. B. Indulgentiae, concessae omnibus utrius- que sexus christifidelibus, sive docentibus sive discentibus christianam doctrinam. 1 1. 7 annorum omnibus et singulis praeceptoribus, fiui diebus festivis discipulos suos ad doctrinam christianam duxerint eoscjue illam docuerint. 2. 100 dierum iis praeceptoribus, qui diebus feriatis •n propriis scholis eamdem doctrinam explicaverint. 3. 100 dierum omnibus et singulis patribus et ma- tribus familias, quoties in suis domibus liberis, famulis e t familiaribus utriusque sexus doctrinam christianam ex- planaverint. 4. 100 dierum omnibus et singulis christifidelibus, fini per mediam horam doctrinae aut docendi aut dis- Cen di gratia studuerinl. 5- 7 annorum totidemque quadragenarum adultis viris vel mulieribus, quoties pio exercitio catechismi, finando pueris in ecclesiis seu oratoriis explanabitur, mterfuerint. 6. Plenaria in festis Nativitatis Domini, Paschatis iesu rrectionis necnon ss. apostolorum Petri et Pauli eis- 1 ern viris vel mulieribus adultis, qui praefato pio exer- ^'fio vel discendi vel docendi causa interesse consuevennt, nmmodo dictis diebus confessi ac sacra Synaxi lefecti acl mentem Summi Pontificis oraverint. Ifton ' Coli. auth. Precum et piorum Operum, a S. C. Indulg. edita 1898 ' Pag. 558. n. 316. 21 * •*- 324 7. Omnibus et singulis utriusque sexus et cuiuslibet aetatis christifidelibus ad doctrinam christianam discendara in scholis Archiconfraternitatis convenire solitis, qui pec- cata sua quolibet festo beatae Mariae Virginis aut alio festo a Superioribus dictae congregationis determinando confessi fuerint, 3 annos; iis vero, qui praefatis diebus insuper ad sacram Synaxim accesserint, 5 annos. Statuta praememorata hisce confirmamus simulque sodalitatem doctrinae christianae pro dioecesi Lavantina Marburgi canonice instituimus. Procurabimus quoque, ut ad Archisodalitatem doctrinae christianae in Urbe con- stitutam deferatur illique aggregetur. — Videte itaque, dilectissimi cooperatores in vinea Do¬ mini, fontem vivum et vivificantem, doctrinam christianam et methodum tradendi illam omnibus et singulis plebis christianae membris. Haurite de fontibus Salvatoris et curate, ut hauriant et oviculae vestrae. Non in solo paue vivit homo, sed in omni verbo, quod procedit de ore Dei (Matth. 4, 4), et cuius dispensatio vobis commissa est. Date lac et panem agnis et ovibus gregis Ghristi, ne moriantur, date frequenter et assidue, ut crescant et roborentur. Diligenti doctrinae christianae praeceptione parabitis vobis et Deo plebem perfectam et ad omne opus bonum instructam. Fratres, haec est victoria, q iiae vincit mundum, fides nostra (I. Ioan. 5, 4) eiusque assidua annunciatio et doctrina. Si quis est Domini, vungatur miki! (Exod. 32, 26)- Qui misencordiam habet, docet et erudit quasi pastor lHI os testes, haec commenda fidelibus hominibus, 8—263. - Ecclesiae Lavantinae Synodus dioecesja ^ tjnum “ ta M arburgi) 19Q4 _ pagg 263j 260 , 852. - Epistola ^Oleru. Spigal> d . le 25. Decembris 1889, quae invemtur in s v P f T avantinski. V Mariboru, fej ; n P r '°bčil Dr. Mihael Napotnik, ^ezoškof Lavanta Nov 1891 . 19°6. Pagg. 14 . Et in cominun i epistola Eprscopormn 'te** p ag. 97 . __ 4 E igt pii x . Ca rdin. Gruscha de die 27. lan. 326 -**- scitis, huiusmodi derivari ex causa luctuosissimam per- niciem tum in mentes tura in animos ab osoribus fidei catholicae illatam, optimis obnitentibus saepe perperam, quum scilicet aetatis huius indoles non sit ipsis per- specta semper, nec paria huc usque arma tractent. 2. Huius igitur pervadentis publice privatimque calamitatis omni studio cohibenda et propulsanda est vis; et quoniam mali ad perversas opiniones serendas moresque labefactandos diariis et ephemeridibus abutun- tur, nostrarum esse partium existimemus eadera via eis- demque uti rationibus: illi misere ad destructionem, nos sancte ad aedificationem. 1 Hinc necesse prorsus est, scripta scriptis concursu non impari opponere atque ita posse eorum tela retun- dere, fraudes malas detegere, venena eorum prohibere, iusta officia suadere virtutis. Quapropter apte et saluta- riter erit, si diaria magnitudini certaminis paria existant atque idonea maliS remedia suppeditent ita, ut nulla in re ab iudicio Episcopi abscedant, sed recte studioseque cum eius conveniant prudentia et voluntate. 2 Detrimentis tantis e pravarum lectione ephemeridum insidentibus. tamque multa ex adverso per commentarios bonos praebita utilitate, grave omnes officium tenet tum ab inimicis abstinendi diariis, tum catbolicis succurrendi, nomen maxime dando opemque, pro sua quisque f'a- cultate, ferendo. 3 vigilet et fiiw ™ G1S ' quae in P aroch ia leguntur, m pravas lea an f v ^? ne . at ne llbros ma] os vel ephemerides opera in & in Y & de mtencJ endum est, ne talia typoruff quequaaue mT| n UtlS ^ manUS P ervenian t- Pervaganti us- d™ ope obsisSm™”™ Ve ° en ° b ° narUm ephen “"' mens sit n °scendique cupiditas tam vehe- -!^!L aC tam late P^ineat, quumque bonorum iuxta epist. ad S Episc Austr^rt ad ,? eruvienses de diel.Maii 1894. - 8 Leon f ad Episc. Hungar. u 3 - Martii 1891. - Eiusdem epist. eocyd Gruscha de die 27 lan 1906 Septembris 1893 - - 3 Epist. Pii X. Cardinal' -Utr 327 -*• ac malorum maximum possit esse principium, omni ope nitendum, ut eorum numerus augeatur, qui scribendi munus scienter atque animo optimo gerant, religione duce, probitate comite. Qui Ecclesiae servire utiliter, qui catho- licum nomen ex animo tueri scribendo expetunt, summo consensu ac prope contractis copiis oportet dimicare: ut plane non tam repellere, quam inferre bellum, si qui vires discordia dissipant, videantur. 1 De modo scribendi iam in ultima Synodo dioece- sana generalia et clara dedimus praecepta et consilia. 2 Imprimis catholici scriptores abstineant ab artibus et lenociniis, quibus adversarii frequenter utuntur, neve ulla ratione temperantiam deserant, quae cunctarum comes debet esse virtutum, mente saepe revolventes illud Leonis XIII. gloriosae memoriae: Pro sacris Ecclesiae luribus, pro catholicis doctrinis non litigiosa disputatio sit, sed moderata et temperam, quae potius rationum pondere, piam stilo nimis vehementi et aspero mctorem certaminis scriptorem efficiat? In referendis rečentioribus factis sint diligentes, breves, veritatis et perspicuitatis studiosi, ac- curate exprimant diem et locum ac servent consuetudine mductas et probatas relationis regulas. 4. Maxima animi laetitia alficimur, considerantes, cfuanta documenta assidui laboris in arte scribendi iam e xistant in dioecesi nostra. Anno 1871 fundata est associatio de libris probatae doctrinae et edendis ephe a s S ociatio normam et spiritum religionis catholicae. t die 5. Ianuarii 1892 acquisivit propnam ofl ^ graphicam, perbene provisam, quae mde a ' gressus . condita in propria domo maiores in In hac typographia s. Cynlli ™^dnungsblatt - ^Ypis imprimuntur: a) »Kirchliches , jgy5 _ * Eccle- ' Leonis XIII. epist. ad Episc. Liisit. de Marburgi, 190L ?l ae Lavantinae Svnodns dioecesana anno • jjpisc. Bispamae 1 2(50-262. - i Leonis XIII. epist. encycl. acl 8 - Decembris 1882. 328 -*e Gerkveni zaukaznik« ad promulgandas ordinationes pro Clero peramplae dioecesis Lavantinae. b) »Slovenski Gospodar« et »Naš Dom«, folia politica scripta in lingua slovenica, quarum prius semel in hebdomada, posterius singulis quindenis diebus eduntur et magno praenume- ratorum gaudent numero. c) »Siidosterreichische Stimmen«, folium politicum in lingua theodisca scriptum ter in qua- libet hebdomada prodiens. d) »Voditelj v bogoslovnih vedah«, disciplinis theologicis excolendis inserviens, qui iam per novem annos trimestribus intervallis a pro- fessoribus instituti theologici dioecesani Lavantini editur. e) »Glasnik najsvetejših src« vitam religiosam fovens ac singulis mensibus plus 20.000 fasciculis non solum La- vantinam, sed etiam Labacensem, Gurcensem, Tergestinam, Goritiensem dioecešes saluberrimo cum effectu pervagans. f) »Odmev iz Afrike« pro iuvandis missionibus inter gentiles, qui auxilio sodalitatis s. Petri Claveri editur. g) »Časopis za zgodovino in narodopisje«, folium scienti- ficum historicae disciplinae provehendae. Insuper multa alia scripta in forma vel maioruni voluminum vel parvulorum fasciculorum ad scientias veri nominis promovendas et ad moreš excolendos quot- annis in dioecesi Nostra in lucern prodeunt. o. Nos tamen maiorem progressum ardenter op- tantes, omnes dioecesanos in Domino cohortamur et maiora conari. Qua in re praesertim valde commen- danda est in congressu catholico Vindobonensi consti- tuta sodalitas, quae a s. Pio V. »Piusverein« nuncupatui' et illud šibi propositum habet, diaria et ephemerides omne genus, in tota Austria praeprimis Vindobonae e ere, ad religionis catholicae normam spiritumque in* formata. Oapa Pj Us ^ D .. m ^ or i° s issime Ecclesiam gubernans dissensiones oninir. n US lauc ^^ us cumulavit monendo, ne nationis discriminp 011 ^’ c ‘ vi ^ um partium studium aut °pus; sed ut nnti., lssl Pent vires, neve intercipiant s non solum clariores loco fortunis* -*• 329 que fideles, sed omnes catholici Austriae honori šibi atque officio vertant societatem iuvare tam nobilem. 1 Finis societati Pianae praefixus egregie promovetur per associationem, quae a s. Victorino, celeberrimo Epi- scopo, venerabili scriptore ecclesiastico ac Martyre inclyto urbis Petoviensis 2 (f 303), societas s. Victorini (Družba sv. Viktorina) vocatur. Haec societas ex deliberationibus huius Synodi prodiit et actuali conditioni huius temporis omnino accommodata est. Ipsa enim librorum, diariorum aliorumque scriptorum editionem et propagationem intendit. Statuta huius societatis, attentis votis Cleri dioecesani concinnata, ad calcem huius constitutionis subiungimus. Praelecta in Conventu synodali hac constitutione, auspice et suasore reverendissimo Praeside, Synodus in id consensil, ut institueretur fundus pro edendis et pro- pagandis libris, diariis aliisque scriptis bonis. Quem in finem durante Synodo subscripserunt 133 Synoditae, pro- mittendo summam 11.725 coronarum. A Nobis die 12. Augusti anni vertentis 1906 deposita quinque millia co¬ ronarum reservantur dispositioni Nostrae. 3 * * * 7 1 Epist. Pii X. Cardinali Gruscha de die 27. ^telj in mu- Dr. Michael Napotnik, Sveti Viktonn, škof Pt J , Jubilaumsfeier des čenec. Na Dunaji, 1888. Pagg. 278. - Die 1600 jahrige ^ und Martyrertodes des hi. Viktorinus, Bischofes von Friedrich Horvat, Stadtpfarrkirehe zum hi. Georg in Pettau. Festschnft von rr Stadtpfarrvikar in Pettau. Pettau, 1904. Pagg. •- - adnotari iuvat. Sub- 3 Nomina subscribentium in piana rei m ® m £ r ., „: us parochus, Vitanje, sidium promiserunt pleno titulo Domini: Arzense _ Bezenšek Georgius, 10 cor. - Atteneder Iosephus, parochus, Polzela, ou cm. gyetin j e) i 0 0 cor. paroclms, Cadram, 100 cor. — Bohanec Ioannes, p _ >, j aco i, US; decanus, jT Bračič Andreas, parochus. Sv. Ožbalt, 10 co .• ca pellanus, Šmarje, Sv. Tomaž pri Veliki Nedelji, 50 cor. — Cerjak J_ Qjienšek Aloysius, oo cor. — Cerjak loseplius. parochus, Rajhenburg, - ', Qj r kovec, 20 cor. Parochus, Poličane, 20 cor. — Cemenšek Franciscus, p Ioannes, parochus 7 tFrnko Iosephus, parochus. Vuhred, 50 cor. orn ;j gr ad, 10 cor. — Dr0 ‘ 8v. Ema, 50 cor. — Dovnik Franciscus, decanus, J, J Franciscus, professor smk Antonius, parochus, Polje, 20 cor. „raenositus infulatus, Petovii, 'heologiae, Marburgi, 200 cor. - Fleck Iosephuis, P» :l g0 cor . - Grušovnik lObcor. - Dr. Gregorec Leopoldus, decanus Novacerkev, glnvenska Bistrica, decanus, Hoče, 50 cor. - Hajšek Antoni us cleča. , Majburgi) lo cor. 10i) cor. - Haubenreich Aloysius, princ. epmc. exp d __ Herg Lauren- .7 Heher Franciscus, parochus, Spodnja Polskava, H ^ __ Dr . Hohnjec t . u,s - praepositus capituli cathedralis, Marburgi,^ at fridericus, paro- ? se Phus, professor theologiae. Marburgi. H co • F ranc iscus, decanus, ch ®, Sv. Lovrenc nad Mariborom. 50 cor. - Hrastelj 330 -*• Administrationi huius fundi eiusque fini prosequendo princ.-episc. Ordinariatus institutione peculiaris societatis providere decrevit ac statuta concinnata per Circulare princ.-episc. Consistorii de die 15. Dec. 1906 Nr. 4925 via officiorum decanalium universo Clero dioecesano communicavit eum in finem, ut singuli sacerdotes hae in re vota sua pandere valeant. Denique statuta correcta Konjice, 50 cor. — Hribernik Iacobus, decanus, Braslovče, 100 cor. — Hribovšek Carolus, decanus capituli catkedralis, Marburgi, 200 cor. Ilešič Iosephus, parochus, Sv. Bolfenk pri Bišu in Trnovcih, 20 cor. Dr. Jančič Ioamies, capellanus, Kozje, 50 cor. — Janežič Rudolphus, director spiritualis seminarii clericorum, Marburgi, 20 cor. — Janžekovič Iosephus, parochus, Sv. Lenart v Slov. goricah, 10 cor. — Jerovšek Antonius, Doctor rom. in iure can., professor c. r. scholae realis, Marburgi, 10 cor. — Jug Franciscus, decanus, Šmarje, 10 cor. —- Jurčič Iosephus, decanus, Vuzenica, 200 cor. — Jurkovič Martinus, decanus. Ljutomer, 100 cor. — Kavčič Iacobus, professor c. r. gvmnasii, Marburgi, 20 cor. — Kokelj Aloysius, parochus, Vurberg, 25 cor. — Kolarič Iosephus iun., parochus, Sv. Miklavž nad Laškim, 10 cor. — Koren Mathias, parochus, Žalec, 50 cor. — Korošak Iacobus. capellanus, Loče, 10 cor. — Dr. Korošec Antonius, ad comitia imperii deputatus, Marburgi, 10 cor. — Kostanjevec Iosephus, parochus, Kalobje, 50 cor. — Kovačič Franciscus, Doctor phil., professor theologiae, Marburgi. 10 cor. — Krajnc Iosepbus sen., parochus, Zibika, 50 cor. — Kralj Iosephus, decanus, Zavrče, 50 cor. — Dr. Kruljc franciscus, capellanus, s. Magdalenae Marburgi, 50 cor. Kukovič Fn- dericus, parochus, Dobrna, 3u cor. — Kumer Carolus, parochus, Prihova. 50 onr — t i ' t>^„:i_._ 7 _ T ahov ^voma, ou cor. — Kumer Carolus, pat ,, ”“V - Alinej Iosephus, parochus, Gornja Ponikva, 200 cor. — Lebe 'ranciscus, parochus, Sv. Janez pri Spodnjem Dravogradu, o cor. — Ledna n onius, parochus, Loče, 50 cor. — Lom Franciscus, parochus. Sv. Peter n: vronskigori, lu cor. — Lovrec Andreas, capellanus, Hoče, 10 cor. — Majcen iosephus, canomcus capituli cathedralis, Marburgi, 50 cor. — Matek Martinus, canomcus capituli cathedralis. Marhn™ onn ...... r,. canonicus Marburgi, £ professor c r gvmnasii' ed \r 18 k Marbur " 1 ’ 200 cor. - ur. meuveu . Velika Nedelja 80 nor’ . 50 cor - - Menhart Iacobus, provisor, Ormožu, 40 cor — M;i,,>r;t t , Iose P bus > administrator, Sv. Miklavž pr' 50 cor. — Dr. Mlakar iT, lose P hus >. parochus, Sv. Barbara pri Vurbergi burgi, 200 cor. — Moravo.. t? nes ’. can omcus senior capituli cathedralis. Mar 50 cor. — Murkovič Vr a r„- ranC1SCUS ’ P ar °chus ecclesiae cathedralis, Marburgi 10 cor. — Ogradi Franri^ CUS ’ P arock us, Sv. Barbara pri Borlu v Halozah Iosephus, parochus Sv I m-r^ S ' ^ illtu latus, Celeiae, 50 cor. — Ozm® annes, parochus šv Run^rt v Dravskem Polju, 100 cor. - Pajtler lo Parochus, Podčetrtek oT™ bloven - goricah, 50 cor. Pivec Stephanus poljski, 50 cor. - Presečni 7 1>,ešnik Michael, parochus. Sv. Pavel pr Raktelj Rudolphus, paroVhn* r , egorius ’ parochus. Frankolovo, 25 cor. - 8 y - Vid na Planini K ’ fia £ va T’ 2 « cor. - Ribar Antonius, parochus Boriu v Halozah, 100 mr ~7- , kar Martinus, capellanus, Sv. Barbara pr' goricah, 5 i cor. Dr Siimmi t 0 Iosephus, parochus. Sv. Lovrenc v Slojen, burgi, luo cor. —. Snarlnkl r * 0Se P klls > director typographiae s. Cvrilli. Mar- FuSf W“>M^o.selo, - - ' JUL. - jLVX£LbGtt. Dr. Medved Antonius, JZ* 0 ..uo, pioiessor theologiae, Marburgi, 5 c°i• g a | aBO oi »uhač Antonius, decanus, Sv. Ana na Krempergu, 50 cor. 1 |( u ni Franciscus, decanus, Rogatec, 50 cor. — Selih Georgius, parochus, ‘gj oV en gunda na Pohorju, 100 cor. — Šijanec Antonius, parochus, Sv. Juri] ^ g 0 ri goricah, 50 cor. — Šoba Aloysius sen., parochus, Zdole, 100 cor. -*<- 331 •*- iuxta annotationes, a Clero dioecesano factas, proposita sunt caes. reg. gubernio provinciali Styriaco, cui, tenore edicti de die 14. Maii 1907 Nr. 8^, constitutionem so- cietatis s. Victorini (Družba sv. Viktorina) non interdicere visum est. 6. Dilecti in Domino! Mala diaria procul dubio de- trimentum maximum sunt temporis nostri. Donum lin- guae est pretiosissimum medium eruditionis in iustitia et veritate; sed si quis eo abutitur ad diffusionem mendacii Antonius, parochus, Belevode, 50 cor. - Toman loannes parochus, Ha dinja, 50 cor. - Tombah Iosephus, parochus, Sv. Peter pod Svetimi gorami, 100 cor. - Tribnik Carolus, parochus, Jurklošter, 10 cor. - lurkuš Stephanus, pa¬ rochus, Sromlje, 100 cor. - Vaclavik Robertus, parochus, S\. e j • ' - Verk Henricus, decanus, Kozje, 50 cor. - Tob tottotoi®, caM « capituli cathedralis, Marburgi, 50 cor. - Vojsk Aloysius, pa- 70 J? J sv. Kungota, 10 cor. — Vraber Max., capellanus, Videm, 10 co . Franciscus, parochus, Sv. Miklavž, 50 cor. — Vraz Antomus, P ar0( L ’ ' V Sloven. goricah, 100 cor. - Vurkelc Bartholomaeus, parochus, Dobje, ’ cor ’ - Zadravec loannes, parochus, Sv. Bolfenk na Kogu, 50 c . Mathias Petrus, parochus. Sv. Lenart pri Veliki Nedelji, 50 cor. j ’ provisor, Sv. Jurij pri Pesnici, 50 cor. — Zernko Casparus, p . > j Marija i Puščavi, 20 cor. Zidanšek Iosephus, professor theologme, Mar burgi, 10 cor. - Zmazek Franc, sen., parochus, Sv. Benedikt v, Slo .g^^ ^ 100 cor. — Domus missionis sacerdotum s. Vincentu a Paulo, ’ j Sine mora pecuniam deposuerunt: Bohak Franciscu , P Martin cathedralis, Marburgi, 10 cor. Brezovšek Martinus parochus, ■ na Pohorju, 10 cor. - Cajnkar Iacobus, administrator Središče (p » loo cor) 50 cor. — Cinglak Iacobus, capellanus, Vojni , 'p y ra nci- Franciscus, parochus, Sv. Martin pri Šaleku, 10 cor. °o 10 cor _ scanorum, Marburgi, 10 cor. — Cepin Vincentius, parochus, > ( Ma- Fischer Andreas, parochus, Ribnica, 20 cor. - ^“^g ’ 2 0 7or. gialenae Marburgi. 20 cor. — Hecl Augustinus, decanu i . prov isor, - Karba Mathias.’ parochus, Zreče. 50 cor - ^jHa Paki. P 100 cor! Beka, 20 cor. Kolarič Iosephus sen., parochus. Sv. Martin na Anto _ Lah Martinus, parochus, Marija Snežna na V elki, - ^ IoanaeSj pa ro- “ius, parochus, Sv. Martin pri Vurbergu, 50 cor. Nedelja, 20 cor. — T mje, 50 cor. - Menhart Iacobus, provisor Velika NwUj , chugi Merkuš Antonius, parochus, Žetale, 20 cor. Ose j gel cor Sv - Peter pri Radgoni, 50 cor. — Pernat Bartholomaeus^parochu^^ riarochus veter pri Radgoni, 50 cor. — Pernat Hart ^nlan loannes, parochus, ~ Potovšek Iosephus, parochus, Artiče, 25 • j ca thedralis, Marburgj Zavodnje, 20 cor. — Simonič Franciscus, vi na Pohorju, 1 (| 0 c° r -. 10 cor. - Slavič Franciscus, parochus, & v. Ant S rabočan Antonius, Smrečnik Franciscus, parochus, Sv. ^fL^fcaoellanus, s. Magdalen«; Mar- Patochus, Pišece, 50 cor. — Stergar Antonius, japelia^^ 50cor . Slai burgi m - - - Šlander DrTom^Toannes, princ.-episc. necanus, stari trg, ou cor. — Dr. io parochus, Dolič, eapellanus aulicus, Marburgi, 25 cor. — Ulčnik Ma __ Zdolšek . . COr - — Vurkelc Bartholomaeus, parochus, 1 < J ' , franciscus, pa- ^»dreas, parochus, Sv. Štefan pri Zusmu, 100 cor. - Zdolšek °thus, Sv. Jurij pod Tabrom, 50 cor. , i.oece, ou cor, — Stergar n"""* 1 ”, TrtomilskO, 50cor. bur gh 10 c. ,r. — Škorjanc Franciscus, paroch , loannes, Antonius, decanus, Stari trg, 50 cor. - Tir Tomažič 1 • ■■ ’ ’ 25 cor. 332 -*e et peccati, excitat vitia et perdit ac delet animas. Am- pliori modo haec valent de verbo scripto, imprimis de diariis. Haec sunt fontes venefici, ex quibus indesinenter plurimi hauriunt opiniones perversas, quibus corrumpunt cor suum, effodiunt virtutem et obnubilant vocationem aeternam. Hinc muneris Nostri esse ducimus commonere om- nes clericos et fideles, ut tamquam honorificum officium existiment adiuvandi omnibus viribus diaria catholica et vitandi scripta, quae perdunt fidem et moreš. Consocien- tur sacerdotes et fideles, ut sustentent vel condant folia, quae monitis Summi Ecclesiae Pastoris satisfaciant, quo- rumque ope Ecclesiae catholicae infensa principia et sententiae nec non socius eorum indifferentismus reli- giosus evanescant. 1 Denique non possumus non obsecrare in Domino primo moderatores societatis typographicae et foliorum, ut unitis consiliis deliberent vias et modos, quibus bonae ephemerides, folia et libri in omnes pagos et vicos re- motissimos propagari possint, deinde omnes sacerdotes. ut in illis propagandis atque populo commendandis mo- deratoribus adiutricem opem praebeant simulque populo tum ipsi, tum per probatas personas invigilent, ne per- niciosi libri, libelli et pravae ephemerides occulte illis insinuentur. Confidimus autem de vobis in Domino, quomaw, quae praecipimus, et Jacitis et Jacietis. Dominus autem dirigat corda vestra m cliaritate Dei et vatientia GhristU (11. Thess. 3, 4. 5). ustanovljeno ^ rav ^ a družbe sv. Viktorina, Wteljstvom V Njih Ekseei^l j k °^l £ega zbora dne 8 - avgusta 1906 pod P°' e dr. Mihaela Napotnik, knezoškofa Lavantinskega. § 1- Im e in sedež. svoj sedoTv Mariboru^ 6 >Dmžba sv ' Vlktorina " ter ima Dr ' Mlcha el Napotnik, Pastirski listi. V Mariboru, 1906. Pag- 333 § 2. Namen. Namen tega nepolitičnega društva je, da razširja in podpira katoliški tisek (knjige, knjižice, časnike in druge tiskovine) ter ima svoj delokrog v Lavantinski škofiji.^- §3. Sredstva. Sredstva so: a) Prirejanje podučnih shodov po celi škofiji; b) ustanavljanje javnih knjižnic, bralnih krožkov in njih podpiranje; c) izdajanje in razširjanje raznih tiskovin; d) denarni pripomočki, ki se dobivajo iz podpor, ud- nine, ustanovnine, iz oporok, zapuščin, iz prodaje tiskovin, iz raznih podučnih in zabavnih prireditev in sploh iz vsakega pravnega naslova. §4. Ustanovitev. Društvo je ustanovljeno, ako se priglasi 20 udov in se izvoli odbor. Pred ustanovitvijo društva sprejema člane predlagatelj. § 5. Društveniki. Udje društva so: a) Redni udje, ki plačujejo po odboru določen letni znesek; b) podporni udje, ki mesečno 10 h ali enkrat na teto vsaj 1 K plačajo; kdor daruje enkrat poljuben dar, rtlan j kakor 100 K, je pospešitelj društva; c) dobrotniki, ki vsaj enkrat 100 K darujejo društvu, d) ustanovniki, ki darujejo vsaj 500 K; e ) pisatelji, ki za društvo pišejo. Ud je lahko vsak katoličan, ki ga sprejme odbor, 'tei udje imajo enake pravice. § 6. Pravice društvenikov. Vsak član se sme udeleževati društvenih prireditev, snie dajati nasvete, glasovati, voliti odbor in po c o oce nem redu dobivati društvene tiskovine. 334 § 7. Dolžnosti društveni kov. Vsak član je dolžen varovati se veri sovražnih knjig in spisov in pomagati, da se take tiskovine zatirajo; dolžen je izpolnjevati pravila, ravnati se po odborovih sklepih in plačevati redno letne doneske. § 8. Izstop. Kdor hoče izstopiti, mora izstop predsedniku na¬ znaniti. Izključen je, kdor deluje zoper društvena načela ah kdor po dvakratnem opominu ne plača udnine. § 9. Odbor. Odbor, ki je društveno vodstvo, je sestavljen iz nače mka, tajnika, blagajnika, njih namestnikov in treh o ornikov. Teh devet odbornikov opravlja svojo častno sJuzbo vsled volitve tri leta. Za slučaj, da med poslovno aobo kdo izstopi, se njih število po kooptaciji dopolni, i opravljajo svoj posel do prihodnjega občnega zbora. Odbor odločuje v vseh zadevah, ki ne pridejo pred o cm z or. z absolutno večino. Da je sklepčen, mora biti razen načelnika ali njegovega namestnika navzočnih vsaj ve ero odbornikov. Pri enakem številu glasov odločuje P easedmk. Odbor je odgovoren za društveno delovanje premoženje. Vsak odbor mora biti potrjen od pre¬ častitega ordinariata Lavantinskega. § 10. Zastopstvo na zunaj in podpisovanje. 7a „ tA ^ Q aČ f nik ; ali če i e on zadržan, njegov namestnik, znan ib ' rus vo na zuna i> podpisuje vsa društvena na- nikom obenem aSnila S tainikom ali z n j e g° vim namest ' § H. Poverjeniki. rajo lmer \ u j e Poverjenike, ki nabirajo ude, pobi- blagajniku V tp 6 dc ! naske in J ih izročujejo društvenemu odborom ** SP ° k P° sr edujejo med društveniki in 335 *- § 12. Občni zbor. Vsako leto je redni občni zbor, h kateremu se po¬ vabijo vsi udje. Zbor ima pravico: a) voliti devet odbornikov za tri leta; b) spremeniti društvena pravila; c) sklepati o prenehanju društva. Sklepa se z nad polovično večino, pri enakem šte¬ vilu glasov odloči predsednik. Sklepčen je zbor pri vsa¬ kem številu navzočnih udov. Izredni občni zbor skliče, kadar je potrebno, odbor. Začetek društvenega leta je prvi januar. § 13. Razsodišče. V društvenih prepirih končno odloči razsodišče z absolutno večino. V razsodišče voli vsaka stranka dva razsodnika, predsednika pa odbor. § 14. Razdružitev. Ako društvo iz katerega koli vzroka preneha, pri¬ pada njegovo premoženje prečastitemu kn.-šk. Lavantin¬ skem ordinariatu, ki ga naj porabi v slične namene. Caput CXVII. De operatione sociali in dioecesi. oportet operari opera eius, qui rnisit me, doneč, dies est: venit nox, quando nemo potest opet at o j*°an. 9, 4). Et s. Augustinus habet verba: »Quum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas . .. Itaque ad aurium exhortationem canta voce, c °rde ne sileas, vita ne taceas. ... Si ergo laudas, non ar itum lingua canta, sed etiam assumto bonorum ope- rum psalterio, quoniam bonus psalmus.« 1 ’ Ex Enarr. in Psalm. 146. n. 2. (Em. Mttller, Theol. mor. Ed. octava. 'Orion 1 0/-vrx -r • - - -' Vi indob »onae, 1899. Lib. I. pag. 398 et 399) -*e 336 In Synodis dioecesanis, annis Domini 1896 et 1900 feliciter peractis, invenies tractatus de expedienda quae- stione sociali et de operatione sociali in dioecesi. Simili modo et in primo titulo Synodi dioecesanae Lavantinae anno 1903 coadunatae disseritur de quaestione sociali sol- venda etde operationibus socialibus. 1 In sequentibus dulces fructus operationis socialis inde ab anno sacro et iubilaeo, Mariae Immaculatae dedicato, 1904 proponuntur. I. Consecratio ecclesiarum et altarium. Consecratum est altare maius ecclesiae filialis ss. inum Regum in parochia s. Benedicti in Coli. slov, die . Apnhs 1904. — Altare B. M. V. Immaculatae Con- ceptioms a sacro Numismate ecclesiae s. Ioseph in Stu- end, die 1. Maii 1904. — Nova ecclesia filialis s. Fa- rai lae Nazarethanae in Sela, parochiae s. Viti prope a Petovio, die 12. Maii 1904. — Altare B. M. V. de sacra- tissimo Rosano in ecclesia cathedrali et parochiali s. loannis Bapt. Marburgi, die 4. Aug. 1904. — Viginti quin- que altana portatilia in ecclesia cathedrali Marburgi. die . Novembris 1904. — Altare maius in ecclesia archi- parochiali s. Nicolai in Vuzenica, die 17. Iunii 1905. - 1 ecc es ' a P ar °chialis s. Nicolai in Žalec, die 3. lulii . , ' Altare maius in ecclesia parochiali s. Michaelis Arcnang. m Vransko, die 7. lulii 1906. — Altare por- H,! 16 i i Pr ~ Caes ‘ et re S- ca Peda militari Nr. 112 Marburgi. aie 11 . Decembris 1906. e °rdinationes et confirmationes. mense ^ul,^ susce Perunt diebus 21, 23. et 25. burgi anno 1904. • ff a cathedra li s. loannis Bapt. Mar- 9 — summatim it’ anno 19 05: 16 et anno 1906: episcopalium mir,- c , eri ^’ Oui, per impositionem manuum omnes ’ excep1 ' 3 • ,,Si C ^ S ' ae lavantinae Synodus dioecesana anno j.»uo-- burgi, 1904. Cap. LXIV. pagg. 235-241 et cap. LXVIII. pagg. 273- * 337 * Sacramentum sacrae confirmationis susceperunt e manibus reverendissimi Domini Principis-Episcopi, per- acto cum istis examine praescripto, anno 1904: 11.943, anno 1905: 8302, anno 1906: 10.373 — in summa 30.618. Qui omnes confirmati sunt vel in ecclesia cathedrali s. loannis Bapt. Marburgi, ubi quotannis die Dominica Pentecostes, celebrata Missa pontificali et data Benedic- tione apostolica cum plenariis Indulgentiis, sacramenti confirmationis administratio fit, vel vero in singulis ecclesiis parochialibus dioecesis Lavantinae unacum visi- tatione episcopali — elargita Benedictione apostolica cum plenariis Indulgentiis. III. Benedictiones. Benedicta sunt anno 1904: Sanda Via crucis cum capella ad honorem ss. Trinitatis in P^ rochia tatis in Coli. slov, die 25 . Aprilis 1904. - Vea 11 novum consociationis christianarum mulierum ’ die 8. Maii 1904.1 _ Primarius lapis P™ tapeta s. Antonii Erem. in Župec> vas Parochi rentn m campo Dravi, die 31. Man iyu4 - . lapis pro aedificanda ecclesia parochiali . • ^ kovce, die 1. Iunii 1904. - Altare minus ^ Sestram in ecclesia parochiali ss. Trinitatis m IV a a j 28 . Iunii 1904. - Crux turris ecclesiae parodnahsj. Petri apostoli prope a Radgona, die 3. Iuhi ' č alek sorium pro ecclesia parochiali s. Martini die 16. Mii 1904. - Campana ecclesiae ar h Petovii, die 1. Augusti 1904. ~ .^J^Novembris 1904. Parochialis B. M. V. in Cirkovce, die 24^ N ° ve “ - aria 3 Calices 45, patenae 40, ciborium 1904. in capella residentiali Marburgi decursu an pnbuiidBS ir 0 1 Cfr. Bas Fahnenweiliefest des chnsUichen r pP irst bis C hof von Lavant. degenheitsrede, gehalten von Dr. Michael Nap > »arburg, 1905. 8». pagg. 26. 22 338 Anno 1905: Capella restaurata B. M. V. ad Nives in aedibus Neucilli, parochiae s. Ničolai in Žalec, die 24. Maii 1905. — Tres campanae ecclesiae archiparochialis s. Nicolai in Vuzenica, die 17. Iunii 1905. — Quatuor cam¬ panae ecclesiae parochialis s. Laurentii in Stranice, die 15. Octobris 1905. — Calices 29, patenae 29, ciboria 2, lunula 1 et pixis 1 in capella residentiali Marburgi per decursum anni 1905. — Occasione visitationis episcopalis in Doberna nova scala ad ecclesiam parochialem ducens, novum baldachinum et nonnulla paramenta, die 10. Iulii 1905 et in Novacerkev novum baldachinum, die 11. Iulii 1905. — Ostensorium pro ecclesia parochiali s. Ioannis Bapt. in Čadram, die 1. Augusti 1905. Anno 1906: Oratorium in honorem ss. Cordis lesu unacum linteaminibus altaris, pluribus corporalibus et pallis, thuribulo cum navicula. velo cum stola, duabus imaginibus, imagine Crucifixi supra altare posita nec- non urceolis et monasterium Carmelitarum Marburgi, die 7. lan. 1906. — Mausoleum in honorem resurrectionis Do¬ mini nostri IesuChristi, extructum a magistro pharm. Felice Ferk, in coemeterio ecclesiae parochialis s. Barbarae prope a Vurberg, die 27. Maii 1906. — Lapis primarius pro aedificanda ecclesia parochiali s. Martini in Teharje, die 30. Maii 1906. — Vexillum congregationis Marianae puel- larum in ecclesia s. Margaritae iuxta fluvium Pesnica die 5. Iunii 1906. — Tabernaculum novum altaris maioris in ecclesia s. Magdalenae in Dramlje, die 23. Iunii 190(> — Ostensorium pro ecclesia parochiali s. Georgii sub Tabor, die 9. Iulii 1906. — Statua B. M. V. de Lourdes in silva L. Baronis Fiedler parochiae s. Pauli prope a Voljska, die 10. Iulii 1906. — Quinque novae campanae pro ecclesia ?QA° C ^ a ** S ‘ Archangeli in Pilštanj, die 22. Im 11 1906. — Campana capellae B. M. V. pro familia Kram; erger parochiae s. Ruperti in Coli. slov., die 30. Augus 1 ~ Tres novae campanae pro ecclesia parochia' s. Cantn in Rečica, die 28. Octobris 1906. — Pro caes. et reg. capella militari No. 112 Marburgi: 1 calix, 1 P ate f' l cibormm, 1 vas pro ss. Eucharistia ad infirmos dete- 339 -&T renda, 1 oslensorium cum lunula, 1 vas pro s. chrismate, 1 vas pro oleo infirmorum, 1 vas pro oleo catechume- norum, 1 vas pro oblatiš asservandis, 1 vas pro šale et cinere, 1 thuribulum et navicula cum cochleari, 2 cruces cum imaginibus Crucifhri, 4 candelabra, 1 vas pro aqua benedicta cum aspergili, 2 urceoli pro vino et aqua cum bacili, 1 campanula, 4 tobaleae altaris, 6 purificatoria, 6 lintea pro abstergendis manibus, 4 corporalia, 2 pallae, 2 superpellicea, 2 humeralia, 2 albae, 2 cingula, 1 casula col. albi et rubri cum resp. stola, manipulo, palla, bursa et velo calicis, 1 casula col. violacei et nigri cum resp. stola, manipulo, palla, bursa et velo calicis, 1 stola col. albi et violacei, 1 stola col. nigri, 1 velum oblongum pro benedictione sacramentali, 1 birretum, 1 bursa cum velo pro provisione infirmorum, 1 antipendium, 1 operculum pro tuenda s. hostia, 1 pulpitum pro Missali, 1 Missale romanum, 1 Missale cum Missis pro defunctis, 2 lagenae vitreae pro aqua benedicta, 1 lucerna, denique cista ipsa cum tabulis pro Offertorio, Canone et ultimo Evangelio, in capella aulica, die 11. Decembris 1906. — Calices 38, Patenae 35, ciborium 1, lunula 1, pixis 1 et vasculum Pro asservando oleo infirmorum 1 in capella residentiali Marburgi per decursum anni 1906. IV. Sacrae missiones habitae. Kozi n 'T ^04 •' I n Doberna (trid.), in Dobje (trid.), in Bras] 6 ’ SS \ Trinitatem in Cofi. slov. (trid.), in Polje, in tilnik VČe * n ^ram (trid.), ad s. Georgium prope a ■ a d s. Georgium in Coli. slov. (exerc.), in Konjice ^ /A —^ £Tai_ dinj ^luuimcuin (trid.), in (trid.), ad s. Toseph Celeiae (trid.), Dravo- - Kostrivnica, ad s. Ioannem Bapt. P r °P Velika M (trid.), in Loka (trid.), ad s Leonardum prop^ ^ n *lja (exerc.), in Sevnica (tub. Manan.), ^ [ oann em J Ljutomer (trid.), in ecclesia cathe Magdale- Ba Pt Marburgi (devotio rosaria et iuxta flu- nam Marburgi (exerc. et trid.), ad s. S 22 * -*• 340 vium Pesnica, ad B. Mariam, matrem misericordiae, Mar- burgi (iub. Marian.), ad B. Mariam V. ad Nives (miss. et trid.), ad B. V. Mariam in Črna gora (iub. Marian.), in Makole (trid.), ad s. Michaelem supra Mozirje, ad s. Ni- colaum prope Tiberium (trid.), in Zgornja Ponikva, in Pilštanj (noven.), ad s. Petrum in Medvedovo selo, ad s. Petrum infra Marburgum (trid. et iub. Marian.), ad s. Petrum prope a Radgona (iub. Marian.), ad s. Petrum iuxta fluvium Savinja (trid.), in Podgorje (trid.), in Polenšak (trid.), in Razbor (trid.), in Ribnica, in Rogatec (trid.), in Vuzenica (trid.), in Zavrče (trid.), in Slivnica prope a Celeia (miss. et trid.), in Slivnica prope Marburgum (iub. Marian.), ad s. Stephanum prope a Žusem (iub. Marian.), in Frankolovo, in Stranice, in Sladkagora (renov.), in Trbonje (trid.), ad s. Valentinum prope a Žusem, in Videm (renov.), in Vitanje, in Slovenskabistrica (trid.), in Slo* venjigradec (trid.). Anno 1905: Celeiae in ecclesia parochiali et in ec- tlesia filiali B. M. V. (renov.), in Doberna (trid.), in Dobje (trid.), ad s. Florianum in Dolič, in Konjice (duo trid.), in Jarenina (trid.), ad s. Ioseph Celeiae (trid.), in Hoče, ad s. Leonardum prope Tiberium, in Leskovec, in Ljuto¬ mer (trid.), ad s. Magdalenam Marburgi (exerc.), ad s. Marcum prope a Petovio (exerc.), in Pilštanj (trid. et noven.). ad s. Petrum prope Marburgum (trid.), in Razbor (trid). ad s. Danielem in Razbor, in Rogatec (trid.), in Trbovlje (trid.), in Slovenskabistrica (trid.), in Svičina (trid.). Anno 1906: Celeiae (exerc. et trid.), in Doberna (trid.). in Gotovlje, in Konjice (trid.), in Jarenina (trid.), ad s - Ioannem in Dravsko polje, in Laško (trid.), in Ljutom 61 (trid.), ad s. Magdalenam Marburgi (exerc.), ad s. Mic a elem supra Mozirje (renov.), ad s. Petrum prope M ar burgum (trid.), in Pilštanj (nov.), in Poličane, in Rajhca urg (trid.), in Remšnik, ad s. Rochum iuxta fluvium S° ’ in Rogatec (trid.), ad s. Rupertum supra Tiberium- 1 ovenskabistrica (trid.), in Zavrče (exerc.), in T r t>°' (tnd.), m Zdole (trid.), in Žiče. 341 V. Associationes pro aedificandis ecclesiis. Associatio pro restauranda ecclesia cathedrali, fun- data Marburgi 1891. Protector: Gelsissimus ac Reveren- dissimus Dorainus Ordinarius. Praeses: Dom. Franciscus Moravec, Parochus. Sodales solvunt annuatim 6 K vel semel pro sernper 30 K. Summa collectarum 33.615 K 48 h. Associatio pro aedificanda ecclesia s. Mariae, matris misericordiae, in suburbio Marburgi, instituta die 14. Iulii 1891. Sodales solvunt singulis annis 1 K 20 h vel uti lundalores semel pro semper 2000 K. Numerus sodalium 67.261. Summa collectarum 908.070 K. Praeses: P. Callistus Heric, Guardianus Ord. Fr. Min. s. P. Francisci, ecclesiae parochialis Administrator. Associatio pro fundanda ecclesia parochiali s. Magda- lenae in suburbio Marburgi, constituta 1900. Num. sod. 732; summa collectarum 45.011 K. Sodales solvunt an¬ nuatim 1 K 20 h vel ceu fundatores semel pro semper 1000 K. Praeses: Dom. Simon Gaberc, Parochus etDecanus. Associatio pro aedificanda ecclesia parochiali in Cadram, erecta 1885. Num. sod. 2330; summa collec- tar um 170.525 K. Praeses: Dom. Georgius Bezenšek, Pa- r °chus, princ.-episc. Consiliarius consistorialis. Associatio pro aedificanda ecclesia parochiali ad s. Petrum pod Svetimi gorami, erecta 1893. Num. sod. 534, s umma collectarum 32.148 K 48 h. Praeses: Dom. Io- Se Phus Tombah, Parochus. Associatio pro extruenda ecclesia parochiali ad s. '®°rgium ad rivum Ščavnica, erecta 1892. Num. sod. 15; summa collectarum 56.224 K 57 h. Praeses. Dom. oa nnes Kunce, Parochus. Associatio pro aedificanda ecclesia parochiali ad s. 1 art >num iuxta fluvium Paka, erecta 1894. Num. sod. 18 , ^ma collectarum 25.252 K 76 h. Praeses: Dom. Iosephus ularič, Parochus. .. ... . Associatio pro aedificanda ecclesia parochiali m i S’ erecta 1889. Num. sod. 157; summa collectarum ' 895 K 15 h. Praeses: Dom. Aloysius Arzenšek, Parochus. -*• 342 Associatio pro construenda ecclesia parochiali ad S. Spintum in Središče, erecta die 8. Decembris 1898. Num sod. 745 et 20 fundatores; summa collectarum 16.283 K 56 h. Praeses: Dom. Matthias Šinko, sacerdos iubilatus, s. Theo- logiae professor emer. et Parochus pens. don. in Središče. Associatio pro sartis tectis ecclesiae archiparochia- a A d s ' Crucem Prope Slatina, erecta 1897. Num. sod. , summa collectarum 9831 K 21 h. Praeses: Dom. Archiparochus pro tempore. Associatio pro restauranda ecclesia parochiali ad s. Leonardum m Coli. slov., erecta 1894. Num. sod. 200 et benefactorum 30; summa collectarum 4557 K 75 h. Prae¬ ses: Dom. Iosephus Janžekovič, Parochus. Associatio pro restauranda ecclesia filiali s. Pancratii in parochia Remšnik, erecta 1893. Num. sod. 176; summa co ec aru m anno 1906: 409 K 96 h. Praeses: Dom. An- tomus Podvinski, Parochus. i Associatio pro amplianda ecclesia parochiali in Tr- 14000 1900< Num - sod - 90; summa collectarum tv 57 h. Praeses: Dom. Parochus pro tempore. Associatio pro aedificanda ecclesia parochiali in Dol, erecta die 14. Aprilis 1901. Num. sod. 792: summa col- tempore* ^ h- Praeses: Dom. Parochus pro Associatio pro construenda turri ecclesiae parochialis ad a Barbaram penes Vurberg, erecta die 18 . Ianuarii 1900 . n ™\ Socl - summa collectarum 779 K 66 h. Praeses: Dom. Iosephus Mihalič, Parochus. erept^m Cia i i0 n pro aedi fi ca nda ecclesia parochiali in Loka. i dl ®6-Martii 1900. Num. sod. 502; summa col- tempore 1 K 06 h Praeses: Dom - ParochUS ^ mik^ SSOC ‘ a . ti0 , pro aed ificanda ecclesia parochiali in G* 7071 K oni l 900 - Num ' sod - 320; summa collectar«” • Praeses: Dom. Parochus pro tempore. Vitum nrA^p 0 ^ r ° constr uenda ecclesia parochiali ad - p ope Grobelno, erecta 1901. Num. sod. 355; su®' 843 -*e ma collectarum 12.901 K. Praeses: Dom. Parochus pro tempore. Associatio pro aedificanda ecclesia parochiali in Rajhenburg, erecta die 17. Maii 1901. Num. sod. 12.600; summa collectarum 76.000 K. Praeses: Dom. Parochus pro tempore. Associatio pro fundanda ecclesia parochiali in Bre¬ žice, erecta 1899. Num. sod. 435; summa collectarum 6332 K 27 h. Praeses: Dom. Parochus pro tempore. Pro comparandis novis campanis ecclesiae archi- parochialis in Rogatec, collecta est ab anno 1900 usque ad finem anni 1906 summa 4186 K 09 h. Pro aedificanda nova ecclesia parochiali in Makole, constitutus est anno 1894 coetus, ad quem pertinent Dom. Parochus Michael Lendovšek et quatuor vitrici, qui- que hucusque summam 24.200 K collegit. Associatio pro aedificanda nova turri campanaria e t pro comparandis novis campanis unacum organo pro ecclesia s. Ioseph ad sacerdotes missionarios s. Vincentii a Paulo in Studenci prope ab urbe Marburgensi, erecta anno 1901. VI. Catholicae asso ciationes dioecesis. Associatio perpetuae aclorationis ss. Saci amen ti ^ r ° exornandis ecclesiis. Fundata est die 27. J) aii ’ 1 archisodalitati romanae aggregata die 1. Ianuarn V 'caeses: Dom. Franciscus Moravec. Parochus. u - 3-589. Sodales solvunt annuatim 1 K vel a mi 4 h. Totalis summa collectarum 110.063 K - Gonfraternitas sacerdotalis adorationis saaa ^ . acramenti, iundata die 6. Novembris 189o. • 8 3. Quae confraternitas aggregata est arc ' T^i rec tio atati Parisiis, cui addicti sun t 80.000 sodahu -^ - n e neralis invenitur in Conventu de ss n Sacr Ru d 0 i P hus '°zen. Director dioecesis Lavantinae: Dom. anežie, Pater spiritualis seminarii maioris. -*• 344 Assoeiatio perseverantiae sacerdotalis, constituta 1883 Num. sod. 438. Assoeiatio unita est cum archisocietate Vindobonensi, numerante 16.578 sodales. Director: Mon- signore Carolus Hribovšek, Praepositus mitratus. Societas sacerdotum dioecesis Lavantinae, erecta die 14. Novembris 1873 pro sublevandis sacerdotibus dioecesis Lavantinae, qui per charitatem annonae in egestatera re- dacti sunt aut ob infirmitatem auxilio indigent. Protector: Celsissimus ac Reverendissimus Dominus Princeps-Epi- scopus. Praeses: Dom. Dr. Ioannes Mlakar, Canonicus. Num. sod. 319. Singuli solvunt annuatim 2 K et semel 100 K. Substantia 149.793 K 66 h in diversis valoribus et do- mus hospitalis in thermis Neuhaus-Doberna. Societas presbyterorum dioecesis Lavantinae, instituta anno 1813 ad mutuum auxilium ferendum sacerdotibus e unctis per celebrationem sacrificii Missae, cum bene- iicio altaris privilegiati ex indulto Pii PP. X. de die 28. Fe- bruarn 1905. Num. sod. 430. Assoeiatio christianarum JamUiarum in honorem san- c ae amiliae Nazarethanae, introducta Brevi apostolico Leoms PP. XIII. de die 14. Iunii 1892, in dioecesi com- mendata litteris pastoralibus 1 de die 21. Ianuarii 1894, et canonice erecta resolutione princ.-episc. Ordinariatus La- rnn mi | ^! artb 1894. Num. familiarum 30.147 ti •, * i ™ s °daiibus. Praeses: Monsignore Carolus Hribovšek, Praepositus Capituli. n ■ ' rcJnconfratermtas ss. Cordis lesu? condita in semi¬ ša s°7q G n Ca 1 Marbur g er >si die 13. Aprilis 1861. Num. sod. • 7 ! rector: P a ter spiritualis seminarii clericalis. ; n J c aGon ^ ra ^ erni tas purissimi Cordis Mariae, erecta Num Q n ^ n< j Marburgensi die 25. Februarii 1861; clericalis ' H* rec tor: Pater spiritualis semina^ 1 erpfin 7 ' ^ lcon ^ ra ^ erni ^ a s sacvatissimi JRosarii, canon ic f ' m semmario clericali Marburgensi 1886; dein 182—199. 504—535 99. 1 D 7' Dn h Michael P °K‘ k ’ ♦ P , aStirski listi - V Mariboru, 1906. P» Michael Napotnik, op. cit. pagg. 332-341, 393—4' -*• 345 -#r translata die 2. Oct. 1904 ad novum in ecclesia cathedrali Marburgi extructum altare B. M. V. de sacr. Rosario. Num. sod. 3732. Director: Dom. Parochus ecclesiae cathedralis pro tempore. Haec sodalitas etiam in pluribus aliis pa- rochiis dioecesis erecta exist.it. 1 Confraternitas perpetui Rosarii, erecta in Selnica penes Marburgum ante annum 1782, pro impetranda felici morte et in auxilium fidelium defunctorum. die 26. Au- gusti 1867 unita est cum archiconfraternitate ad s. Mariam in Monterone Romae. Num. sod. 50.000. Festum princi- pale celebratur Dominica post Comm. Omnium fidelium defunctorum. Praeses: Parochus pro tempore in Selnica existens. Confraternitas in lionorem septem dolorum B. V. M. in ecclesia abbatiali et parochiali Celeiae, inducta saeculo decimo sexto, confirmata est denuo die 12. Ianuarii 1856 a princ.-episcopali Ordinariatu Lavantino. Num. sod. 700, qui est numerus clausus et fixus. In locum decedentium assumuntur totidem novi sodales. Sodales solvunt an- nuatim 70 h. 2 Confraternitas ss. Cynlli et Methodii, erecta 185 celsissimo ac reverendissimo Domino Principe P Antonio Martino Slomšek pro uniendis schisrnati Ecclesia catholica. Num. sod. 25.816. Director«. Dom. Superior pro tempore ad s. Ioseph prope cle _ pro sede Marburgensi Director spintualis s ricalis. 3 Confraternitas s. Ursulae, mshtuta m ecclei ^ ^ Capucinorum Celeiae Brevi apostolico ^ um 12. Martii 1858, ad felicem mortem impetiandun. ^ sod. constituitur modo sequenti: undecim 96.107 unam coronam; tales coronae existunt olem pore. sodalibus. Director: Vicarius PP. Capucinorum pro P _»gg _ * Cfr. Litteras -i. ivucnaei jNapotmk, op. cit. pagg ' ■ " Mar i ae , editas die : 11. Pf' Pastorales de septem doloribus sanctissimae ma ^ Dr Mihael Napotm . ^uarii 1899. (Pastirski listi. Spisal, zbral m pr ^ ^ g . CyriUo et s. Me- Mariboru, 1906. Pagg. 356-3S6). - Cfr. Ltte^^^ Napotm k, op. cit. Oiodio, promulgatas die 9. Februarii 190 >. Pagg. 672-713). 346 -*> Confraternitas B. M. V. de monte Carmelo. Num. sod in ecclesia s. Ioseph prope a Celeia 28.460, in ecclesia s. Mariae, matris misericordiae, in suburbio Marburgi 6649 et quam plures in aliis sedibus. Confraternitas s. Ioseph, erecta in ecclesia s. Ioseph prope a Celeia anno 1868. Num. sod. 20.825. lertius or do s. Francisci Assisinensis. Num. sod. in ecclesia PP. Capucinorum Celeiae 20.340, in ecclesia s. Mariae, matris misericordiae, in suburbio Marburgi 13.826, in ecclesia PP. Franciscanorum Runae 1571, in ecclesia s. Mariae in Nazareth 3611, in ecclesia ss. Trinitatis in Coli. slov. 6178. Societas apostolatus orationis, inducta anno 1884. Num. sod. 12.835. Director: Pater spiritualis seminarii clencalis. . . Congregatio Mariana pro viris, Jeminis, iuvenibus et vvrginibus praesertim hodiedum in dioecesi Lavantina ncrescere c °epit. Adhuc numerantur, in singulis parochia- i us ecclesiis institutae, congregationes 178. Insuperfo- ventur in dioecesi Lavantina confraternitas s. Archangdi Mic/melis; societas s. Leopoldi; societas B. M. V. ad sub- evandas missiones catholicas in Africa; societas B. M. V. lmmaculatae Conceptionis ad sublevandos fideles catho- icos in Oriente; societas s. Bonifatii et societas s. Infan- tiae lesu. Sodalitas s. Hermagorae, approbata a princ.-episc. Or¬ dinariatu Lavantino die 5. Iunii 1860, pro edendis libellis n!!!f i P1 ( 1S , t , um P ro ^ a nis, qui salutare pabulum praestent populo fideli, slovenica lingua utenti. Num. sod. 81.979, cinri i ^ U0S ^ n ^ ra fi ne s dioecesis Lavantinae 25.024. dales contribuunt annuatim 2 K vel semel 30 K. nnmif° C u taS s ‘ ^ ose P^ P ro edendis bonis theodiscis libris 1 Hn nnn US, 4 . canonice er ecta Klagenfurti 1894. Num. sod. solvuntuV^K qU ° S SUnt drCa 450 LavantinL Annuat ' m die (fvt'u faS .tyP°9 ra phica dioecesis Lavantinae, erecta ruarn 1871 pro edendis bonis ephemeridibu 5. -*■ 347 Habet suam propriam domum (ab anno 1905) et suara propriam officinam typographicam s. Cyrilli Marburgi, Karntnerstrasse No. 5. Praeses: Dora. Martinus Matek, Canonicus. Num. sod. 119, qui solvunt annuatim 10 K. Sodalitas s. Caeciliae pro cantu ecclesiastico promo- vendo, erecta 1887. Num. sod. solventium annuatim 4 co- ronas 177. Praeses: Dom. Iosephus Majcen, Canonicus. — Marburgi erecta est anno 1906 sodalitas s. Caeciliae pro cathedrali ecclesia ad s. loannem Bapt. Num. sod. subvenientium 132, actualium 43. Annuatim solvendae veniunt 4 coronae. Praeses: Dom. Franciscus Moravec, Canonicus et Parochus. — Celeiae aperta est anno 1899 schola pro excolendis organoedis. Unio catholicorum opijicum, facta die 25. Decembris 1855. Num. sod. 64, honorariorum 72 et benefactorum 72. Sodales actuales solvunt singulis mensibus 40 h, sublevantes autem annuatim 2 K. Protector: Celsissimus ac Reverendissimus Dominus Ordinarius. Praeses: Dom. Dr. Franciscus Feuš, Professor sacrae Theologiae. Societas s. Vincentii a Paulo. Prima conferentia ini- tium cepit in parochia s. Magdalenae Marburgi die 30. Martii 1879. Num. sod. actualium 7, sublevantium 263, sublevatorum pauperum 45. Summa collectarum anno 1904: 333 K 51 h, anno 1905: 229 k 99 h et anno 1906: 330 K 88 h. Praeses ad honores: Dom. Parochus pro tempore. Praeses actualis: Dom. Antonius Stergar, Coope- rator ad s. Magdalenam. — Secunda conferentia parochiae s -loannis Bapt. Marburgi erecta est die 5. Aprilis 188 c Num. sod. actualium 23, sublevantium 124. Collecta pro sublevandis pauperibus et infirmis anno 1906 attigit summam 1803 K 48 h. Sublevatae autem sunt 15 ta- railiae cum 17 prolibus, 22 viduae cum 29 prolibus et adhuc 32 personae pauperes. Praeses: Dom.Ioannes reze, Professor religiosae institutionis in c. r. paedagogio ai burgi. Societas mulierum catliolicarum pro ®f r ^bVgtdie tate Christiana in sublevandis mžseng ere Celsissimus 9 - Aprilis 1860. Num. sod. 441. Proteciu . 348 ac Reverendissimus Dominus Ordinarius. Consulens: Dom. Iosephus Majcen, Canonicus. Praeses: Matrona Francisca Scherbaum, domina ordinis Elisabethae II. classis, civis Marburgensis. Sodales solvunt annuatim 4 K. Summa collectarum in subsidium pauperum superat iam 200.000 K. Anno 1906 collectae sunt 3684 K 86 h. Societas muherum catholicaruTn pvo exevcenda chouri- tate, Christiana m sublevandis miseris, erecta Petovii die 17. Februarii 1897. Num. sod. 165. Protector: Celsissimus ac Reverendisimus Dominus Ordinarius. Consulens: Dom. osephus Fleck, Praepositus. Praeses: Matrona Maria nob. nderrain de Meysing, coniux c. r. Praefecti districtus etoviensis. Sodales solvunt annuatim 4 K. Summa col¬ lectae anni 1906 attigit 780 K. Societas mulierum catliolicarum pro exercenda chari- ate Christiana m sublevandis miseris, erecta Oeleiae die • unn 1899. Num. sod. 118. Protector: Celsissimus ac everendissimus Dominus Ordinarius. Consulens: Dom. rranciscus Ogradi, Abbas. Praeses: Matrona Anna Mayr. o a es solvunt annuatim pro beneplacito suo, ad ma- ximum 2 K. Collecta anno 1906 attigerunt 1050 K 27 h. Societas » Mananum « nuncupata, pro sublevandis Jl ro T l egenc ^ ls . anc ^ !is vacantibus, erecta Marburgi r : ece fflbris 1899. Director: Dom. Martinus Matek, , 0nicus ' Num. sod. 434. Sodales actuales solvunt an- Z™ 3 K ’ sublevantes 4 K. Sodales, in »Mariano« nr f e 3 sunt su ^ regimine sororum scholarium III- or d. s. Francise- de Assisi Marburgensium. mv-iiJ SS °f lC ^ l °' (ia ^ l0 ^ ca pro sublevanda schola privata so- ZT T«?rr 111 ° rd • * ^ancisci de Assisi, Celeiae Revprpnrii ■ ^ um ‘ sod. 92. Protector: Celsissimus ac Franciju SS A mUS j- ^ om * nus Ordinarius. Praeses: Dom- vel uti a ^ radl ’ AI:)l3as - Sodales solvunt annuatim 4 K, levantL v! r , 6S Semel P ro semper §0 K. Sodales sub- summa fln^° Per anni decursum 1 K 4 h. Collecta summa anno 1906 attigit 5272 K 96 h. Marhiirfj? C l? /?0 ootholicorum operariorum, constituta 1895 pro sublevanda sorte operariorum. Num. s°d- 349 -5K- 263. Praeses: Dom. Martinus Matek, Canonicus. Sodales sublevantes solvunt annuatim 2 K, actuales per mensem 40 h. Summa collectorum anno 1905: 2509 K 10 h. Associatio catholicorum operariorum, inchoata die 1. Aprilis 1898 Celeiae. Num. sod. 180, inter quos sunt 45 sodales actuales, 234 sublevantes et honorarius 1. Praeses: Dom. Ioannes Rebek, opifex. Sodales actuales solvunt annuatim 4 K, sublevantes vero annuatim 2 K 40 h. Summa collectorum anno 1906: 300 K. Associatio catholicorum, operariorum, instituta die 14. Februarii 1895 in Žalec. Num. sod. 42. Praeses: Dom. Bartholomaeus Meh, sartor. Sodales ordinarii solvunt singulis mensibus 20 h, sublevantes annuatim 1 K. Summa collectae anno 1905: 32 K. Associatio catholicorum operariorum, erecta die 22. Novembris 1896 in Trbovlje. Num. sod. 26. Praeses: Dom. Petrus Erjavec, Parochus loči. Sodales solvunt annuatim 4 K 80 h et sublevantur dein tempore infirmitatis. Summa collectorum anno 1906 erat 114 K 40 h. Associatio catholicorum operariorum , erecta die 20. Sep- tembris 1896 in Konjice. Num. sociorum 40. Praeses: Dom. Archiparochus pro tempore. Sodales actuales sol¬ vunt singulis mensibus 30 h, sublevantes annuatim 2 K vel semel pro semper 50 K. Summa collectae anno 1906: 8 K. Associatio catholicorum operariorum, incepta die 10. Iulii 1906 in Vitanje. Num. sociorum 21. Praeses: Dom. Aloysius Arzenšek, Parochus loči. Sodales actuales sol¬ vunt šingulis mensibus 46 h, sublevantes annuatim 2 K. vel semel pro semper 50 K. • atprV prein'l Associatio catholicorum magistrorum (Meistervere j, erecta 19. Iulii 1901 Marburgi. Num. ^ ad honores: Dom. Dr. Franciscus Feuš, r archi- Theologiae. Praeses actualis: D°m- Iulms me n- lectus, Marburgi. Sodales actuales solvunt s g sibus 60 h, sublevantes annuatim saltem ^ Associatio catholicorum openariorurn, fundata die 12. Octobris 1902 ad s. Mariam in Eremo. Num. socioru -a- 350 actualium 37, sublevantium 24. Praeses: Dom. Michael Gornjak, possessor. Consulens: Dom. Casparus Zrnko, Parochus loči. Sodales solvunt annuatim 4 K. Summa collectae anno 1906: 148 K. Associatio pro sublevandis organoedis, condita die 8. Novembris 1900 Celeiae in honorem s. Caeciliae. Pro- tector: Celsissimus ac Reverendissimus Dominus Ordinarius. Praeses: Dom. Sylvester Šentjurc, organoedus ecclesiae parochialis ad ss. Petrum et Paulum apostolos Petovii. Die 18. Februarii 1901 constituta est Marburgi asso¬ ciatio »Domus catholica» pro fovenda vita sociali catho- licorum. Praeses: Dom. Martinus Matek, Canonicus. Ecce, fructus dulces et multiplices christianae ope- rationis in dioecesi Lavantina! Utinam crescant per dies, quia oportet vigilare, quum adversarius noster dia- bolus tanquam leo rugiens Circuit, quaerens, quem de- voret. Si vero dormiemus, veniet inimicus et abiens su- perseminabit zizania in medio tritici. Quodcumque facitis, ex animo operamini sicut Do¬ mino, et non hommibus: seientes, quod a Domino acci- pietis retributionem hereditatis. Domino Christo servite! (Col. 3, 23. 24). B51 Titulus secundus. De cultu divino. ifrimus praesentium Constitutionum synodalium titulus tractat de fide et doctrina catholica_ Sed sola fides ac doctrina non sufficiunt. Fides t ———' bonis operibus viva sit et doctrina virtutibus se manifestet necesse est. Littera enim oecidit, Spintus autem vivificat. (II. Cor. 3, 6). Homo ad suum principium et finem Dem» natura- liter se inclinat atque ad obsequium ei praestandun incitatur. Quum anima et corpore constet ens( I ue s °'_ ciale sit, Deo cum anima et cum corpore ser vir ^ que clam et palam colere debet. Id quod fit in er externis ac publicis actibus sacri cultus. Cultus divini sol ac centrum habetur sanctissiraa Eucharistia, sive ut sacramentum sive ut sa ^ ' Nihil salutarius eius sollerti administratione ac sumptione. Optima praeparatio ad dignam c0 . nem est sacramentum poenitentiae, cuius pri pars praedicatur contritio. Maiestatem cultus divini maximopeie P r ° m0 cantus ecclesiasticus et mušica sacra. Promde J. b hpne dos et organoedus hac in parte sacri min exculti esse debent. Aequum igitur salubreque erit, ut sub rp wf° S acri cundo statutorum synodalium tractetur e c vno dis cultus, quatenus de eis nondum actum es Praecedentibus. Testante sacra Scriptura filii Israel traditi su ^ stibus in praedam et in gladium et in oppr ’ a ^_ fiescumque a cultu Domini Dei sui cesse otie3cu mque v erso vero data est eis virtus resistendi, q 18.19)- ceversi sunt ad culturam Domini Dei sui. ( u 352 Hoc autem pro certo habet omnis, qui te, Deus, colit, quod vita eius, si in probatione fuerit, coronabitur; si autem in tribulatione fuerit, liberabitur; et si in correp- tione fuerit, ad misericorcliam tuam venire licebit ... Sit nomen tuum, Deus lsrael, benedictum in saecula! (Tob. 3 , 21 . 23 ). Caput CXVIII. De servando ordine in cultu Dei publico peragendo. I P as ^ ores ’ cum regio psalte absque ^ eo < I u °tidi e fateri queant, sese nis gloriap gere ®^ orem dom us Dei et locum habitatio- solum omni Tw ( S ' P ublicum Dei cultum non gentia nmm U 10 curare ei usc (ue decorem summa dili- ordinem semretenentufi™ to peragendo certum servandt . utem ’ lr * celebrando cultu divino publico ob- Srdo zr d r tum ,empus res P' c d- blicum in ,• m °dum peragendi cultum divinum pu- sacris !uncfinn h° tlSSlmUm esb ut saeerdotes in obeundis ecclesiastica^ * US + n ° n ar *Ditrii sui regulam sequantur, sed Ecclesiae sinn sanctlones strenue observent, quia fac.ies 27 ). Ouan i rUga 6SSe debet et sine macula. (Ephes. o, Missae sanrifin" mysteriis divinis, maxime in sacrosancto tate celebra f ^K agUntUr ’ non tantura ea morum puri- remont ?" tt” 1 ’ qUa «■> etiam sacris cae- vatis, hortantP M ! C ’ S P raes criptis, sedulo pieque obser- cura adhibenda it rOSancto Concilio Tridentino: »Quanta omni relijinniQ 81 n U sacrosan ctum Missae sacrificium facile existim n r Q t U ac venera tione celebretur, quivis oris litteris prm po en f’ ^ cogitarit, maledictum in sa- (ler. 48 i m n V ° cari: f l ui facit opus Dei negligenter. — — —L_ ' y u °dsi necessario fatemur nullum aliiid LXXXXII. pag. 76^'aliih^a dl ° eC ' anno 1903 institut a- Marburgi, 1904. Cap. 353 -*e opus adeo sanctum ac divinum a Christi fidelibus tra- ctari posse, quam hoc ipsum tremendum mysterium, quo vivifica illa hostia, qua Deo Patri reconciliati sumus, in altari per sacerdotes quotidie immolatur: satis etiam ap- paret, omnem operam et diligentiam in eo ponendam esse, ut quanta maxima fieri potest, interiori cordis mun- ditia et puritate, atque exteriori devotionis ac pietatis specie peragatur .« 1 Id enim necessario requiritur, ne sacerdos, mter ho- minesDeumque positus ad ipsius iracundiam se an am, si negligenter immodesteque suo munere fungatur, eum magis irritet. Nec aliquam contemptibilem censean rubricarum dispositionem, neque indignum esse pu en , minimas etiam curare rubricas et sequi eas em, qu enim ad honorem Dei ordinata sunt, parvi momen 1 ess non possunt, et quae per Ecclesiam tanta cum so 1 tudine et accurata diriguntnr diligentia, haec a ner *j 1 nisi stulte negliguntur, id quod sacrosanctum onci Tridentinum expresse declaravit hisce verbis. » S dixerit, receptos et approbatos Ecclesiae . in sollemni sacramentorum administratione a 1 suetos aut contemni, aut sine peccato a minis , lubito omitti, aut in novos alios per quemcumq ^ siarum pastorem mutari posse: anathema si « ordinandis autem iunctionibus ad rubricas 1 ’ tualis aliorumque librorum liturgicorum, necn gitimas consuetudines recurrendum est. Quod ad tempus attinet, officia divina, tam nJ ^ochia. n i ^uam pomeridiana, ita ordinari oportet, P e cornmode eis interesse queant. Hora officu ’ sacer . ca mpanae signo parochialibus annuncian so e ' fjdeles d ote punctualiter observetur, ita ut q>»“ p quam . a d horam statutam in ecclesia congregat b 1 Concilii Trid. sess. XXII. decret. de °? e Missae - - 1 Sess. VII. de sacramentis m 8®»^^ 18 87. Pagg. av do očitne službe božje za Lavatmsko sko j • .. t ; n der Lavanter Andachtsbtichlein fur den offenthchen Gottesdiens '• Marburg, 1898. Pagg. 128. 33 354 -**- libet aliara functionem parochus vel curatus dimittat, imo nec poenitentes alios amplius recipiat. Econtra vero etiam maturius nullus incipiat, neque v. gr. olficium ad vesperas habendum pro arbitrio suo iam post peractionem ante- meridianam exequatur. Valde laudanda est pia consuetudo recitandi a fide- libus rosarium Marianum saltem per quadrantem horae officium divinum praecedentem, quae consuetudo, ubi iam viget, retineatur, ubi vero nondum existit, intro- ducatur. Ad munus autem praefandi istas preces eligan- tur viri religiosi, integrae vitae et bonae famae, qui in- super clara voce et distincta loquela gaudent. Ad ordinem cultus divini publici etiam spectat, ut, quaecumque sanctitati divinorum officiorum minime con- veniunt, studiose arceantur. Quapropter parochi curare tenentur, ut diebus Dominicis et festivis durantibus func- tionibus sacris omnia omittantur, quae sollemnitatem tur- bare possent ; 1 ut disciplina ecclesiastica stricte obser- vetur, proinde ut viri et mulieres, iuvenes et virgines, pueri et puellae non promiscue in ecclesia consislant aut considant, sed in distinctis locis, ipsis assignatis, collo- centur; ut omnes diligenter et accurate statuta hora ad rem divinam appareant nec extra ecclesiam circumstent. Denique ad ordinem cultus divini publici haud pa; rum referri censendum est, ut fideles in sua parochiab ecclesia sacris functionibus intersint, ad quod quavis ob¬ lata occasione prudenter adhortandi sunt . 2 Ordo externus in peragendo cultu divino publico p ' 11 rimum valet ad fovendam internam devotionem multuni que confert ad augendam sollemnitatem. Econtra pertui- batio ordinis rem sacram profanat, minuit, imo aufe r uevotionem causatque animi distractionem. Ordo divinorum per hebdomadam occurrentium fi^ e i us Dominica praecedente rite denuncietur . 3 Ad id Q u0 ivvvvv CCleS ' , A V - S y n - ^ioeces. aano 1903 coadunata. Marburgi, l90 fTJ. Marburiri i P an^’n® 8 T 791 ' ~ 2 Kccles. Lav. Syo. dioeces. anno 1903 coa ,. ece j. “no Tl 19 °a Cap ' LXX XXII. pag. 764. alin 6. - 3 Eccles. Lav. Syn. d>» ece J03 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. LXXXXII. pag. 764. alm- 7 - 355 que animarum curatores animum advertant, ut diebus Dominicis et festivis detur fidelibus occasio confitendi et communicandi. Ordo, ex antiqua consuetudine iam stabilitus, non immutetur absque gravi causa, Nobis prius notificanda et a Nobis approbanda. Quum autem neoparochi succes- sores saepius, quae peragenda sint, ignorent, aut pro arbitrio suo tempus officii divini lmmutent, quod ha ud raro variis querelis ansam praebet; quum etiam fre- quentes altercationes cum filial,stis de officiis, in ipsorum ecclesiis celebrandis. oriantur, hinc quilibet pastor in posterum parochialem, ut aiunt, agendam habeat con- scriptam, in qua accuratus elenchus contineatur omnium lunctionum, quocumque demum nomine censeantur, quae tam in ecclesia parochiali, quam in filialibus peragendae sunt per totum anni cursum, annotato etiam peculiari modo in eis adimplendis servando. Haec agenda usque ad finem mensis Maii 1908 ad princ.-episc. officium Nostrum transmittatur ad conli- ciendum generalem elenchum sacrarum functionum per anni decursuna in singulis parochiis dioecesis Nostrae occurentium, qui e relationibus parochorum tenore man¬ dati princ.-episc. Consistorii de die 16. Aprilis 1906, No. 1501 propositis ob mancam earum conditionem confici n °n poluit. Quum vero praedicta agenda officio paro¬ chiali remissa fuerit, ad acta parochialia reponatur et in archivo parochiali asservetur, occasione visitationis ca- uonicae visitatori exhibenda. Omnia honeste et secundum ordinem fiant! (I. Cor. H, 40). Caput CXIX. fiuotidiana sanctissimae Eucharistiae sumptione. ^luctor salutis nostrae, Christus Dominus, in coena et Missae sacrificium Deo Patri o Eucharistiae sacramentum apostolis suis 23 * 356 Utrumque vero his faciendum mandavit, quum koc Jočite mquit, inmeam commemorationem (Luc. 22, 19), et apostol! eorumque successores utrimque fidele obsequium praesti- terunt. Imo ipse Christus, quum ex mortuis resurrexisset, hoe Emaunte fecisse legitur, accepit enim, dum cum dis- cipuhs in castello recumberet, panem et benedixit ac Jre- git et porrigebat ittis, hi vero recte aiunt, in Jractione pams se eum cognovisse. (Luc. 24, 30. 35). Neque apostoli risti mandatum, quum Spiritum Sanctum accepissent, neg igebant neque tideles, quorum tria circiter millia ipsa rentecostis die eis se adiunxerant, eorum ministeria re- spue ant, sed tam hi quam illi guotidie quoque perdurantes unammiter in templo et Jrangentes circa domos panem, sume ant cibum cum exultatione et simplicitate cordis. (Act. apost. 2, 46). Quum de augustissimo Missae sacrificio iam alibi 1 abunde tractaverimus, in praesenti Synodo vobis, dilec- lssimi animarum pastores, grates rependimus et laudes non m ini mas dicimus, quod multoties operam navelis, ut tideles, vestrae curae concrediti, ad sacram Eucharistiae sumptionem frequentes accedant seque coelesti alimonia aaversus suae salutis hostes communiant. De hac vestra o ici u me in visitatione canonica non pauca indicia xperimur atque inde maximum solamen percipimus, quoa hac occasione multi utnusque sexus tideles ad eram coenam accedunt, et Nobis vires hinc inde con- viJtff ^ UaS ' nova ' ncrementa accipiunt, ut labores, cum ione connexos, indelessi perferre valeamus. pnr>v.a,. e< ? Ue cu ^ uarn > s i naturam et finem sacramenti mairp v 1C / cons ‘^ eret ) mirum videbitur, quod cum sancta frennpnf CC eSla , vehementer desideremus, ut fideles quam torem ^i S l me h ° C pane An gelorum fruantur. Nam auc- et ramprr! 1 rv, n0Strae et *i° ntem omnis gratiae continet beatifiran. p 11 ’ quae est ca rbo ignitus, inflammans et __’ g^tdicans et adiuvans.« (Is. 6, 6). 2 Garo enim, bnrgi 1904 ^Can* ^jnodus dioecesana coadunata anno 1903. Part. 1 . dub. 2 IX> pa ^‘ 287-340. - » S. Bonaventura, In IV. d* 8 ' 357 -#• ut Christus affirmat, mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus; qui manducat meam čarnem, et bibit meum sangumem, in me manet et ego in eo. (Ioan. 6, 56. 57). Deinde hoc sacramentum in gratam memoriam supremi beneficii, passionis scilicet Domini, institutum est: Quo- tiescumgue enim, divus Paulus contestatur, manducabitis panem hunc et calicem bibetis, mortem Domini annuncia- bitis. (I. Cor. 11, 26). Hinc evenit, ut sancti Patres et Romani Pontifices fideli populo frequentem, imo quotidianam communionem saepe commendarent 1 et nuper Sacra Congregatio Con- cilii speciali decreto hunc usum laudaret et gravissimis argumentis fundaret. Quum de re Nobis gratissima aga- tur, hic etiam addere iuvat in originali et in versione theodisca et slovenica in usum praelectionis sancitae: Decretum Sacrae Congregationis Concilii de quotidiana sanctissimae uc ristiae sumptione. Sacra Tridentina Synodus, perspectas habens inef labiles quae Christifidelibus obveniunt 8 ratia ™^L™ sanctissimam Eucharistiam sumentibus (Sess.^ • ' . ait: »Optaret quidem sacrosancta Synodus, ut m sm|?u Missis fideles adstantes non solum spirituai ’ • sacramentali etiam Eucharistiae perceptione čarent.« Quae verba satis aperte produnt Ecctesi» derium, ut omnes Christifideles lilo coe e tif ation i s quotidie reficiantur, et pleniores ex eo sanc hauriant effectus. ^nhaerent desiderio, Huiusmodi vero vota cum lilo c Sacramen- quo Christus Dominus incensus hoc dlV1 neces- tam instituit. Ipse enim nec semel nec. obscu™ nec« »tatem innuit suae camis crebro mand ^ Sa nguinis bibendi, praesertim his verbi . - D C Kolb er g com- f ! De usu quotidianae communionis ^"fVasc. 1-6. - *Videsis ®enun 0: Der katholische Seelsorger. Paderborn, 189 ■ * CerkveIli za ukaznik za Kirchhches Verordnungsblatt fiir die Lavanter Di ■ g 76—78. Uv Mtinsko škofijo, de die 10. Maii 1906. No. VI. num. -#r 358 de eoelo descendens; non sicut manducaverunt patres vestri manna et mortui sunt; qui manducat hunc panem , met m aeternum. (Ioan. 6, 59). Ex qua comparatione cibi angelici cum pane et manna facile a discipulis intelligi poterat, quemadmodum pane corpus quotidie nutrilur, et manna in deserto Hebraei quotidie refecti sunt, ita ani- mam christianam coelesti pane vesci posse quotidie ac recreari. Insuper quod in oratione Dominica exposci iubet panem nostrum quotidianum, per id sancti Ecclesiae Patres fere unanimes docent, non tam materialem panem cor- poris escam, quam panem eucharisticum quotidie sumen- dum intelligi debere. r , • 5j I( | eniim vero lesu Christi et Ecclesiae, ut omnes L ristmdeles quotidie ad sacrum convivium accedant, in eo po lssimum est, ut Christifideles, per sacramentum Deo comunc i, robur inde capiant ad compescendam libidinem, eves culpas quae quotidie occurrunt abluendas et ad g aviora peccata, quibus humana fragilitas est obnoxia, praecavenda; non autem praecipue ut Domini honori, ac » er V om consulatur > nec ut sumentibus id quasi mer- t vit™ Praemium sit suarum virtutum. (S. August. Serm. vn m Matth. de Orat. Dom. v. 7). Unde S Tridentinum CiOncinum Eucharistiam vocat »antidotum, quo liberemur (Sess^XIII U °^^' a 2)' S ^ a P eccabs mor talibus praeservemur« telligentes rmn+vr untatem P ri °res Christifideles probe ir accurrebant^ F 1 ad banc vitae ac fortitudinis mensar et eommum'rr,J an f erseverantes in doctrina Apostoloma saecul posSZh^™*. ^ < Act - 2 ' <*** Perfectionis ac sanclii f et ' am actnm esse . non slne magn ' ecclesiastici Scrip tores taS"” 6 ’ 110 ' sa ” cti Patres a,q “' Ianseniana V lnc e ?ma interim pietate ’ ac polissimum postea est de disnncjitica ,f qila< I ue grassante, disputari coeptum dianam Comml US ’ quibus ad frequentem et quoti- aliis maioreTac S 6 r aCCedere °P orteat > at 9 ue alii prae ac difficibores, tamquam necessarias, expo- 359 stularunt. Huiusmodi disceptaliones id effecerunt, ut per- pauci digni haberentur, qui SS. Eucharistiam quotidie sumerent et ex tam salutifero sacramento pleniores effectus haurirent; contentis caeteris eo refici aut semel in anno, aut singulis mensibus, vel unaquaque ad summum heb- domada. Quin etiam eo severitatis ventum est, ut a frequen- tanda coelesti mensa integri coetus excluderentur, uti mercatorum aut eorum, qui essent matrimonio coniuncti. Nonnulli tamen in contrariam abierunt sententiam. Hi, arbitrati Communionem quotidianam iure divino esse praeceptam, ne dies ulla praeteriret a Communione vacua, praeter alia a probato Ecclesiae usu aliena, etiam feria VI. in Farasceve Eucharistiam sumendam censebant, et ministrabant. Ad haec Sancta Sedeš officio proprio non defuit. Nam per decretum huius Sacri Ordinis, quod incipit Cum dfl aures diei 12. mensis Februarii anni 1679, Inno- centio PP. XI. approbante, errores huiusmodi damnavit et abusus compescuit, simul declarans omnes cuiusvis coetus mercatoribus atque coniugatis minime exceptis, ad Com- fflunionis frequentiam admitti posse, iuxta singulorum pie- tatem etsui cuiusque confessariiiudicium. Die vero 7. mensis Decembris an. 1690, per decretum Šandissimus Dominus noster Alexandri PP. VIII., propositio Baii, purissimum Dei amorem absque ullius defectus mixtione requirens ab e i s i qui ad sacram mensam valent accedere, proscripta fuit. Virus tamen iansenianum, quod bonorum etiam ani- ni °s infecerat, sub specie honoris ac venerationis Eucha- r| stiae debiti, haud penitus evanuit. Quaestio de disposi- [jonibus ad i’requentandam recle ac legitime Communionem Sanctae Sediš declarationibus supervixit; quo factum est, ut nonnulli etiam boni nominis Theologi, raro et posi is ^mpluribus conditionibus, quotidianam Communionem 'delibus permitti posse censuerint. Non defuerunt aliunde viri doctrina a dui faciliorem aditum praeberent huic tar acce Pto usui, docentes, auctoritate Patrum, c pietate praediti, a salubri Deoque nullum Ecclesiae 360 praeceptum esse circa maiores dispositiones ad quotidia- nam, quam ad hebdomadariam aut menstruam Com- munionem; fructus vero uberiores longe fore ex quotidiana Communione, quam ex hebdomadaria aut raenstrua. Quaestiones super hac re diebus nostris adauctae sunt et non sine acrimonia exagitatae; quibus confessa- riorum mentes atque fidelium conscientiae perturbantur, cum christianae pietatis ac fervoris haud mediocri detri- mento. A viris idcirco praeclarissimis ac aniraarum pa- storibus Sanctissimo Domino Nostro Pio PP. X. enixae preces porrectae sunt, ut suprema Sua auctoritate quae- stionem de dispositionibus ad Eucharistiam quotide sumen- dam dirimere dignaretur; ita ut haec saluberrima ac Deo acceptissima consuetudo non modo non minuatur inter fideles, sed potius augeatur et ubique propagetur; hisce diebus potissimum, quibus religio ac fides catholica unde- quaque impetitur, ac vera Dei charitas et pietas haud parum desideratur. Sanctitas vero Sua, cum Ipsi maxime cordi sit, ea qua pollet sollicitudine ac studio, ut chri- stianus populus ad sacrum convivium perquam frequenter et etiam quotidie advocetur eiusque fructibus amplissimis potiatur, quaestionem praedictam huic Sacro Ordini exa- minandam ac definiendam commisit. Sacra igitur Concilii Congregatio in plenariis comitiis diei 16. mensis Decembris 1905 hanc rem ad examen accuratissimum revocavit, et rationibus hinc inde adductis sedula maturitate perpensis, ea quae sequuntur statuit ac declaravit: 1. Communio frequens et quotidiana, utpote a Christo Domino et a catholica Ecclesia optatissima, omnibus Christifidelibus cuiusvis ordinis aut conditionis pateat: it* 1 ut nemo. qui in statu gratiae sit et cum recta piaq u ® mente ad sacram Mensam accedat, prohiberi ab ea P oS&1 2. Recta autem mens in eo est, ud qui ad sacra® ensam accedit non usui, aut vanitati, aut humanis ra lonibus indulgeat, sed Dei placito satisfacere velit, ® arctius charitate coniungi, ac divino illo pharmaco su® in irmitatibus ac defectibus occurrere. -*e 361 3. Etsi quam maxime expediat, ut frequenti et quo-' tidiana Communione utentes venialibus peccatis, saltem plene deliberatis, eorumque affectu sint expertes, sufficit nihilominus ut culpis mortalibus vacent, cum proposito se numquam in posterum peccaturos; quo sincero animi pro¬ posito, fieri non potest, quin quotidie communicantes a peccatis etiam venialibus, ab eorumque affectu sensim se expediant. 4 4. Cum vero Sacramenta novae legis, etsi effectum suum ex opere operato sortiantur, maiorem tamen produ- cant effectum, quo maiores dispositiones in eis suscipiendis adhibeantur, idcirco curandum est, ut sedula ad sacram Communionem praeparatio antecedat, et congrua gratiarum actio inde sequatur, iuxta uniuscuiusque vires, conditionem ac officia. 5. Ut frequens et quotidiana Communio maiori pru- dentia fiat uberiorique merito augeatur, oportet, ut con- lessarii consilium intercedat. Caveant tamen confessarii, ne a frequenti seu quotidiana Communione quemquam avertant, qui in statu gratiae reperiatur et recta mente accedat. 6. Quum autem perspicuum sit, ex seu quo^ tidiana sanctae Eucharistiae sumptione • am v j r . Christo augeri, spiritualem vitam ube ™^ ta ’ tis p ignU s vel tutibus effusius instrui, et aeternae fe n jJ sar ii et firmius sumenti donari, idcirco paroc , doctri- concionatores, iuxta probatam Catechism . nc tatn nam (Part. II. n. 60), christianura populu ad ^ onitionibus P>um ac tam salutarem usum crebn niultoque studio cohortentur. 7. Communio frequens et quotidiana rebgiosis Institutis cmusvis genens diei quibus tamen firmum sit decretum 6 t | one Episco- mensis Decembris 1890 a Sacra ^ on ^. qUO que pro- Porum et Regularium latum. Quam a iumni altaris ^oveatur in clericorum Seminarns, q 362 -*• inhiant servitio; item in ' aliis christianis omne genus ephebeis. 8. Si quae sint Instituta, sive votorum sollemnium sive simplicium, quorum in regulis aut conslitutionibus, vel etiam calendariis, Communiones aliquibus diebus affixae et in eis iussae reperiantur, hae normae tamquam mere directivae non tamquam praeceptivae putandae sunt. Prae- scriptus vero Communionum numerus haberi debet ut quid minimum pro religiosorum pietate. Idcirco frequentior vel quotidianus accessus ad eucharisticam mensam libere eis- dem patere semper debebit, iuxta normas superius in hoc decreto traditas. Ut autem omnes utriusque sexus religiosi huius decreti dispositones rite cognoscere queant, singu- larum domorum moderatores curabunt, ut illud quotan- nis vernacula lingua in communi legatur intra Octavam festivitatis Corporis Christi. 9. Denique post promulgatum hoc decretum omnes ecclesiastici scriptores a quavis contentiosa disputatione circa dispositiones ad frequentem et quotidianam Com- munionem abstineant. Relatis autem his omnibus ad Sanctissimum Dominum Nostrum Pium PP. X. per infrascriptum Sacrae Congrega- tionis Secretarium in audientia diei 17. mensis Decembris 1905, Sanctitas Sua hoc Eminentissimorum Patrum de¬ cretum ratum habuit, confirmavit atque edi iussit contrariis quibuscumque minime obstantibus. Mandavit insuper, ut mittatur ad omnes locorum Ordinarios et Praelatos regu- lares, ad hoc ut illud cum suis seminariis, parochis, mstitutis religiosis et sacerdotibus respective communicent. et de executione eorum, quae in eo statuta sunt, Sanc- tam Sedem edoceant in relationibus de dioecesis seu instituti statu. Datum Romae, die 20. Decembris 1905. I Vincentius, Card. Episc. Praenest., Praef. C. De Lai, Secretarius. 363 Dekret der heil. Konzils-Kongregation iiber die erforderlichen Bedingungen fiir den Em- pfang der haufigen und taglichen Kommunion. Das heil. Konzil von Trient, in klarer Erkenntnis der unaussprechlichen Gnadenreichtiimer, welche den Christglaubigen aus dem Genusse der heiligsten Eucha- ristie erwachsen, sagt (Sitz. XXII. Kap. 6): »Das heilige Konzil ist von dem Wunsche beseelt, dass die Glaubigen, tvenn sie dem hi. Messopfer beiwohnei\ nicht bloss die geistliche, sondern auch die wirkliche sakramentale Kom- munion empfangen.« Diese Worte erklaren deutlich ge- nug den Wunsch der Kirche, dass alle Christglaubigen taglich zu jenem himmlischen Gastmahl hinzutreten unc daraus die Wirkungen der Heiligung moglichst vollkommen getvinnen mochten. Ein solcher Wunsch aber vereinig sich mit jenem Verlangen, das Ghristus den Herrn e wog, dieses gottliche Sakrament einzusetzen. enn er selbst erinnert oit und ausdriicklich an die Notwen ig keit des haufigen Genusses seines Leibes un ^ es , vorziiglich tut er es mit den Worten: Das ist ias > 10, das vom Himmel lierabgestiegen ; ni elit wie euere a er as Manna geaessen haben und gestorben sind: ioei ( teses ro isst, mrd leben in Eioigkeit, (Joan. 6, 9). Aus diesem Vergleich der Engelsspeise mit dem Brote un Manna mussten die Jiinger leicht erkennen, a mit dem Brote der Leib taglich genahrt wir u mit dem Manna in der Wuste die Israeliten W cn g - s Peist \vurden, so die Seele des Chnsten Himmelsbrot taglich gespeist und gestarkt ver Ausserdem befiehlt Christus im Gebete des Mtten um unser tagliches Brot; darunter is, hi. Kirchenvater last einstimmig lehren, nic das materielle Brot, die Speise des Leibes, a s ver _ das taglich zu geniessende eucharistische r ° ' j s Jehen.i Deshalb aber hauptsachlich sehnt ^ /t r)e Oratione, „ ,, 1 So St. Cyprian (Lib. de Orat. Dom. 18); 1T ® r *" 1 '^ nu Y(genn. 80. c. 4); % St -Ambrosiiis (De sacram. lib. 5. c. 4); St. e, ^ atec hismus u. s. w. St - Thomas (Summa theol. p. 3. q. 80. a. 10); Rom.scher Kate 364 ~Dr Christus und die Kirche darnach, dass alle Christglau- bigen taglich zum heil. Gastmahl hinzutreten mochten, damit die Glaubigen durch das Sakrament mit Gott ver- einigt die Kraft gewinnen, ihre bose Begierlichkeit zu besiegen, die taglich vorkommenden Jasslichen Siinden zu tilgen und die schweren Siinden, in die der gebrech- liche Mensch fallen kann, zu verhiiten. Nicht aber soli die Kommunion in erster Linie lediglich als Mittel zur Ehrung und Verherrlichung Gottes aufgefasst werden, noch auch etwa als Belohnung oder Anerkennung des tugendhaften Wandels der Kommunikanten gelten (St. Aug. Serm. 57. in Matth. de Orat. Dom. n. 7). Darum nennt das hi. Konzil von Trient die Eucharistie ein Gegengift, wodurch wir ledig werden der taglichen Fehler und vor Todsiinden bewahrt bleiben. (Sitz. 13. Kap. 2). zu n richtiger Erkenntnis dieses gottlichen Wil P egten die Christglaubigen der ersten Zeit taglich zi lesem Tisch des Lebens und der Starke hinzuzutreten. it' vet a? rten in der Lehre der Apostel und in der Ge- meinschajt des Brotbrechens. (Apostelg. 2, 42). Und die • ater und Kirchenschriftsteller haben uns iiberliefert, aass es also auch in den spateren Jahrhunderten ge- naiten wurde zu ganz erspriesslichem Wachstum der Vollkommenheit und Heiligkeit. besonders ab aL d in -t Fr ° I ? migkeit zu erkalten begann und grassta? da h, ™ d ' e PeSl des *®enismus iiberall gungen,unter tS" man 2U iiber die Bed,n- Kommunion j, , man zur h 8u%en und taglichen lehrten iiberhntpn • . uncl die verschiedenen Ge- rige Bedingunaen al^nnf^- recht grosse und schwie ‘ Streitigkeiten °kam n ? l vend 'g m fbrdern. Durch diese wiirdig gehalfpn es dahin, dass nur sehr wenige fu r empfangen und ans^ 11 ' die hL Eucharisti e taglich za m vollerem Masse so hei, kraftigen Sakrament s ich begnugen llTu ZU , ziehen - Die Ubrigen mussten h °ch kam, wocWli u h ° der monatlich oder wenn es ’ ochent, ich zu kommunizieren. Ja, man ging -*e 365 so weit in der Strenge, dass ganze Klassen von Menschen vom himmlischen Tische vollstandig ausgeschlossen wurden, wie die Kaufleute und die Eheleute. Einige aber verkehrten sich mit ihrer Ansicht ins gerade Gegenteil. Sie glaubten, die tagliche Kommumon sei nach gottlichem Rechte geboten, und verlangten, dass kein Tag ohne Kommunion vorubergehen diirfe. Unter anderen von der bewahrten kirchlichen Praxis abweichenden Forderungen war auch die, dass selbst am Karfreitag die hi. Kommunion empiangen und ge- spendet werden miisse. . , Zu ali diesem hat der heilige Stuhl, wie es seme Pflicht erheischt, Stellung genommen. Denn durch ^as De re »Gum ad aures« dieser hi. Kongregation vom 1^. e ruar 1679, das Papst Innozenz XI. guthiess, hat er diese lrrtiimer verurteilt, die Missbrauche verboten und zu- gleich erklart, dass alle Glaubigen jeden Standes, Kau - leute und Eheleute keineswegs ausgenommen, zur nau- figen Kommunion zugelassen werden konnen, je na der Frommigkeit eines jeden und nach dem r ei Beichtvaters. Am 7 . Dezember 1690 aber wur ® , das Dekret »Sanctissimus Dominus noster« vo Alexander VIII. der Satz des Bajus, der Sur jene kommunizieren wollen, eine Liebe Got ^Anmmenheit und ohne Beimischung irgendwelcher Unvollkommenheit, iorderte, verdammt. , ,■ iT pr7Pn Das jansenistische Gift aber, das auc un( j der Guten unter dem Scheine der Hoc sc hulc | e Verehrung, die man der heiligen Euchari De] I angesteckt hatte, verschwand doch nic § ' f s heit iiber die Iur den richtigen und erlaU , te auc h der Kommunion notigen Vorbedingungen nach jenen Erklarungen des heiligen Stubta*>* ^ kam es, dass manche auch gute The0 ^ e " n nur selten dle iagliche Kommunion konne den Gla 8 wer den. Un d nur unter mehrfachen Bedingungeng j^annern, Auf der anderen Seite fetdte « ■>«** “ “ ^ durch Wissenscha!t und Tugend aus 0 366 -*e so heilsaraen und Gott so wohlgefalligen Gebrauch der haufigen Kommunion unter leichteren Bedingungen gut- hiessen. Gesliitzt auf das Ansehen der Vater, lehrten sie, es bestehe durchaus keine Vorschrift der Kirche, dass fur die tagliche Kommunion strengere Bedingungen vonnolen seien, als fiir die wochentliche oder monat- liche Kommunion; die Friichte aber aus der taglichen Kommunion seien weit reicher, als aus der \vochentlictien oder monatlichen. Die Fragen iiber diese Sache haben sich in unseren Tagen gemehrt und werden nicht ohne Scharfe erortert. wodurch natiirlich das Urteil der Beichtvater und die Gewissen der Glaubigen verwirrt werden zur nicht ge- ringen Schadigung des frommen christlichen Sinnes und Eifers. Deshalb wurde von sehr hervorragenden Mannern und Seelenhirten unserem heiligen Vater Pius X. die drin- gende Bitte unterbreitet, dass er mit seiner obersten Autoritat die Frage iiber die Bedingungen fur die tagliche Kom¬ munion entscheiden moge: auf dass dieser sehr heil- same und gottgefallige Gebrauch nicht nur keine Mm- derung unter den Glaubigen erfahre, sondern eher ver- mehrt und iiberallhin verbreitet werde, in unseren Tagen zumal, wo die Religion und der katholische Glaube von allen Seiten angegriffen wird und die wahre Liebe Gottes und Frommigkeit so sehr abhanden gekommen ist. Der hi. Vater nun, dem es bei seiner Fiirsorge und seinem Eifer selbst gar sehr am Herzen liegt, dass das christliche Volk moglichst oft und auch taglich zum Tische des Herrn gerufen und seiner Friichte im weitesten Masse teilhaft werde, ubergab die genannte Frage dieser hi. Kongre - gation zur Priifung und Entscheidung. Die hi. Konzilskongregation hat denn also in c | el Vollversammlung am 16. Dezember 1905 diese Sache er genauesten Priifung unterzogen und nach sorgfaltig el und reiflicher Erwagung der von den verschiedeneij Seiten geiiusserten Ansichten das Folgende festgesetzi und erklart: 367 ~&r 1. Die haufige und tagliche Kommunion soli, weil von Christus dem Herrn und von der katholischen Kirche dringend gewiinscht, allen Christglaubigen jeden Ranges oder Standes gestattet sein; so dass niemand, der im Stande der Gnade und in richtiger und frommer Ab- sicht zum heiligen Tische gehen will, davon abgehalten verden kann. 2. Die richtige Absicht davon ist aber vorhanden, wenn man zum Tische des Herrn geht nicht aus blosser ausserer Gewohnheit oder aus Eitelkeit oder sonst welchen menschlichen Riicksichten, sondern um Gott zu gefallen, ihm durch die Liebe enger sich zu verbinden und mittelst dieser gottlichen Medizin seine Schwachen und Fehler zu heilen. 3. Obschon es sehr gut ist, dass die, welche haufig und taglich kommunizieren, von lasslichen Siinden, wenig- stens von den ganz freiwilligen und von der Anhanglich- keit an dieselben, frei seien, so genugt es nichtsdesto- weniger, dass sie von sch\veren Siinden frei sind und den Vorsatz haben, in Zukunft nicht schvver zu siindigen. Ist dieser aufrichtige Vorsatz vorhanden, so werden sicher- I| c h die taglich Kommunizierenden auch von den lass- lichen Siinden und von der Anhanglichkeit an dieselben sich allmahlich losmachen. Rnndes 4. Da aber die Sakramente des ne ^ ^ wenn schon ex opero operato wirken , 1 g m _ so grossere Wirkung hervorbringen, je eb , ^er Planger vorbereitet ist, so muss gesorg^ v er „ ’ bere j tun g heiligen Kommunion eine gewissen a f 0 lge vorhergehe und eine entsprechende , Obliegen- - wie eines jeden Krafte, Verhaltnisse und Oblieg heiten es erlauben. ivnmmiinion mit o. Damit die haufige und taglic ® hgr gei) s0 grosserer Einsicht geschehe und ver e i nzu holen. Ist es erspriesslich, des Beichtvaters pman den von D och sollen die Beichtvater sich , hute , ’ J in “ stande der d er taglichen Kommunion abzuhalten, de Gnade ist und in rechter Absicht hmzu -*• 368 6. Da es aber einleuchtet, wie durch den haufigen oder taglichen Empfang der hi. Eucharistie die Einigung mit Chrislus gemehrt, das geistige Leben ausgiebiger genahrt, die Seele reicher mit Tugenden geschmiickt und dem Empfanger ein sichereres Unterpfand der ewigen Seligkeit geschenkt wird, deshalb sollen die Pfarrer, Beichtvater und Prediger nach der bewahrten Lehre des romischen Katechismus (Part. II. c. 4. n. 60) das christ- liche Volk durch haufige Ermahnung und mit vielem Eifer zu diesem so frommen und heilsamen Gebrauch ermuntern. 7. Die oftmalige und tagliche Kommunion soli be- sonders gefordert werden in den religiosen Genossen- schaften jeder Art. Es bleibt aber fiir sie das Dekret »Quemadmodum« bestehen, das am 17. Dezember 1890 von der hi. Kongregation der Bischofe und Regularen erflossen ist. Ganz vorziiglich auch soli diese Ubung in den Klerikalseminarien gefordert werden, deren Alumnen ja dem Dienst des Altares sich weihen wollen; ebenso in den anderen christlichen Erziehungsanstalten jeglicher Art. 8. Sollten sich Genossenschaften mit feierlichen oder einfachen Geliibden finden, in deren Regeln oder Kon- stitutionen oder auch Kalendarien die Kommunion fiir besfimmte Tage angegeben oder befohlen ist, so sollen diese Normen lediglich als direktiv (ordnend), nicht aber als prazeptiv (gebietend) angesehen werden. Die vorgeschriebene Zahl der Kommunionen soli nur als ein Mindestmass gelten fiir den frommen Eifer der Religiosen' Darum soli ihnen der haufigere oder tagliche Zutritt zum eucharistischen Tische immer frei offenstehen gernass den Regeln, die oben in diesem Dekrete gegeben sind. ~~ P a mit aber alle Religiosen beiderlei Geschlechtes die Verfugungen dieses Dekretes gehorig zur Kenntnis nehnaen onnen, so sollen die Vorsteher der einzelnen Hauser dafur sorgen, dass dasselbe jahrlich in der Volkssprache vor versammelter Kommunitat gelesen wird innerha der Oktave des Fronleichnamsfestes. 369 9. Endlich sollen nach der Veroffentlichung dieses Dekretes alle kirchlichen Schriftsteller sich von jedem Streitdisput iiber die Bedingungen fur die oftmalige und tagliche Kommunion enthalten. Dies alles wurde Sr. Heiligkeit Papst Pius X. durch den unterzeichneten Sekretar der hi. Kongregation in der Audienz vom 17. Dezember 1905 vorgetragen. Seine Heiligkeit stimmte diesem Dekret der Kardinale bei, be- statigte es und gab Befehl, es zu veroffentlichen. Dem- selben etwa entgegenstehende Verordnungen, welche immer es auch seien, sollen durchaus keine Geltung haben. Er befahl ausserdem, das Dekret an alle Bischofe und Ordens- Oberen zu senden, damit sie es ihren Seminarien, Pfar- rem, klosterlichen Gemeinden und Priestern gehorig zur Kenntnis bringen und von der Ausfuhrung der in den- selben getroffenen Bestimmungen dem HI. Stuhl Meldung erstatten in ihrem Bericht iiber den Stand der Diozese oder der klosterlichen Genossenschaft. Gegeben zu Rom, am 20. Dezember 1905. Vinzentius Card., Bischof von Palestrina, Prafekt. Cajetanus De Lai, Sekretar. Odlok svete kongregacije konciljske ^po¬ gostnem in vsakdanjem prejem J obhajila. Sveti Tridentinski zbor pravi, v svesti S ! nega bogastva milosti, ki ga dobl ™ J ° d ve rniki vsaki- svetega obhajila: .Sveti zbor bi želel, da bi v ^ krat pri sveti maši ne samo duhovno, g\ mentalno prejemali sveto evharistijo.« l , Cerkve, Te besede izražajo dovolj jasno srčno zejo svete , da bi se vsi verniki slednji dan krep sa( jov po¬ dano in zajemali iz nje vedno obilnejših SVeČenja ' . • „ tist ega plamenečega Ta želja svete Cerkve izvira ta nebeški za- nepenenja, s katerim je Kristus po * povedal, da krament. Kristus je večkrat in dosti jasno p ^ 370 -*e je treba pogosto uživati njegovo meso in piti njegovo kri. To je hruli, ki je z nebes prišel; ne kakor so jedli vaši očetje mano in so umrli; kdor je ta kruli, bo zivd vekomaj. (Jan. 6,59). Iz tega, daje Jezus primerjal angeljsko jed s kruhom in z mano, so učenci lahko spoznali, da mora krščanska duša vsak dan uživati nebeški kruh. kakor se mora telo vsak dan hraniti s pozemskim kru¬ hom, in kakor je bila Hebrejcem v puščavi mana vsak¬ danja hrana. Tudi ko molimo v Gospodovi molitvi, »daj nam danes naš vsakdanji kruh,« pravijo sv. očetje skoraj soglasno, da moramo misliti bolj kakor na tvarni kruh. ki je hrana telesna, na evharistiški kruh, ki naj bi bil sleherni dan našim dušam v živež. Hrepenenje Jezusa Kristusa in Cerkve, češ, da bi naj verniki vsak dan pristopili k mizi Gospodovi, pa v prvi vrsti ne izhaja odtod, da bi tako skazovali Gospodu čast in spoštovanje, ali da bi bilo sveto obhajilo nekako pla¬ čilo, nekako darilo za čednosti vernikov, marveč poglavitni namen je, da bi se verniki po svetem zakramentu zdru¬ žili z Bogom, da bi dobili tako moči zoper poželenje, bi se očiščevali vsakdanjih malih grehov in se obvarovali večjih grehov, katerim je podvržena človeška slabost. (S. Augustin. serm. 57. in Matth. de orat. Dom. v. 7). Zato imenuje sveti Tridentinski zbor evharistijo »lek, k> nas očiščuje vsakdanjih napak in varuje smrtnih grehov. (Seja XII. pogl. 2) To božjo voljo so prvi kristjani dobro spoznali in so vsak dan pristopali k mizi življenja in moči. Bik so stanovitni v nauku apostolov in združeni v lomljenju kruk-b pravi o njih Dejanje apostolov (2, 42). Tudi v nastopnih stoletjih se je to godilo v velik prid popolnosti in sve¬ tosti, kakor izpričujejo sv. očetje in cerkveni pisatelji Ko pa se je začela sčasom ohlajati pobožnost, zlat' 0 se je jel vsepovsod širiti kužni janzenizem, tedaj s0 se začeli prepirati o pripravljenju, ki je potrebno za pogostno in vsakdanje sveto obhajilo ter so stavili vedn° večje in težje terjatve. Ti prepiri so dosegli, da je ve no manj takih, ki so se zdeli vredni, da bi vsak a -*■ 371 -*• prejemali presveto evharistijo in zajemali iz vzeličavnega zakramenta obilnejše sadove; drugi pa so bili zadovoljni, če so po enkrat na leto, morda na mesec ali kvečjemu vsak teden prejemali sveto obhajilo. Da, tako ostri so bili nekateri, da so celim stanovom zabranjevali pristo¬ pati k mizi Gospodovi, tako n. pr. trgovcem in zakonskim. Drugi pa so zašli v drugo nasprotje. Misleč, da je po božjem pravu zapovedano vsakdanje sveto obhajilo, so razen drugih proticerkvenih navad tudi na Veliki petek prejemali in delili evharistijo, da bi tako noben dan ne bil brez svetega obhajila. Sveta stolica v takih razmerah ni zanemarila svojih dolžnosti. Z odlokom »Cum ad aures« z dne 12. februarja 1679, ki ga je potrdil papež Inocenci] XI., je kongregacija svetega Trid. zbora obsodila take zmote in zavrgla zlorabe ter je obenem izrekla, da vsi stanovi, tudi trgovci in zakonski, lehko pristopajo večkrat k svetemu obhajilu; ozirati se je pri tem seveda na pobožnost posameznika in pa na sodbo spovednika. Dne 7. decembra 1690 pa je zavrgel papež Aleksander VIII. z odlokom »Sanctis- simus Dominus noster« nauk Baje v, ki je zahteval, da mora imeti najčistejšo ljubezen božjo brez vsakršne pake, kdor hoče pristopiti k svetemu obha -j lu m Toda strup janzenizma se še ni P° po , n0 * sti j n gubil. Prevzel je bil tudi dobre pod 02 e odlokih spoštovanja do presvete evharistije, iua P rimske stolice je ostalo preporno vprašanj 6 , položenje je potrebno za večkratno sveto o • so tudi nekateri sicer izvrstni bogoslovci . ’ lko j n vernikom dovoliti vsakdanje sveto obhaji le pod mnogimi pogoji. . ki nis0 Bili so pa vendar tudi učeni m pob navad j delali toliko težav tej vzveličavm m Bogu y > JJ . syete Učili so, da po sodbi sv. očetov m noben P olo _ Cerkve, da bi bilo treba kakega posebno vecj ga P za ženja za vsakdanje sveto obhajilo, kam P vsakdanjega tedensko ali mesečno; sadovi pa « obhajila, mnogo večji, kakor iz tedenskega ali 24 * 372 Preporno vprašanje se je v naših dneh še poostrilo. .Ti prepiri so zbegali spovednike in vernike v nemalo kvar krščanski pobožnosti in gorečnosti. Zato so se najuglednejši možje in dušni pastirji obrnili do svetega očeta Pija X. z živo prošnjo, češ, da bi naj s svojo vrhovno oblastjo razsodili preporno vprašanje o raz¬ položenju, ki je potrebno za vsakdanje sveto obhajilo, tako, da bi se ta toliko vzveličavna in Bogu prijetna navada ne le zmanjšala med verniki, marveč še bolj utr¬ dila m povsod razširila, zlasti v naši dobi, ko od vseh strani napadajo bogoslužnost in katoliško vero in je vedno manj resnične božje ljubezni in pobožnosti. Sveti oče ' svo h skrbi in svojem trudu za krščansko ljudstvo srč¬ no žeijo, da bi ono kar najbolj pogosto, tudi vsak dan prihajalo k mizi Gospodovi in bi bilo deležno sadov sve e evharistije; zato so izročili vso stvar kongregaciji svetega zbora, naj vprašanje presodi in odloči. kongregacija svetega zbora se je zbrala dne 16. de- cem ra 1905 polnoštevilno k posvetovanju ter je kar najs rbneje razmišljala o prepornem vprašanju; preteh- a je resno in vestno vse razloge za in proti in je aposled sklenila in odločila sledeče točke: ' ”°g°stno in vsakdanje sveto obhajilo, katero naš gospod Jezus Kristus in katoliška Cerkev tako srčno nnlr' k° vs em kristjanom, kateregakoli stanu ali ica, ano na voljo; nikomur naj se ne odreka, kdor mpnnm° SVef ^f i milosti božji ter ga želi s pravim na¬ menom m pobožnim srcem prejeti. sveto oKhI a r namen pa j e teda J> če žeIimo pre * et ‘ ozimu t J' o ne iz navade, ničemurnosti ali človeških ž niim en ? v< r č ker B°g tako hoče, da bi se vedno tesneje svoiim d ^ U3 ( ezn * združili ter bi z božjim lekom pomogli svojim slabostim in nepopolnostim. pogosto ali 1 je kar na i bol j želeti, da bi bili vsi, ki malih VS£ ! k dan P re J e majo sveto obhajilo, brez nagniema VS& u brez po P° ln °ma radovoljnih, ter brez smrtnega greha^t u Vendar zadostu j e ’ da s0 vsaj g s trdnim sklepom nikdar več ne grešiti > 373 * ako imajo tak trden in resničen sklep, ni mogoče, da bi se, če vsak dan prejmejo sveto obhajilo, počasi bolj in bolj ne oprostili tudi malih grehov in nagnjenj do njih. 4. Ker pa zakramenti nove zaveze sicer vsakikrat podelč milost, kadar jim sami ne delamo ovir, a vendar vedno tem večjo, čim bolj smo pripravljeni, zato se je treba za sveto obhajilo skrbno pripraviti in po svetem obhajilu zahvaliti, primerno močem, stanu m poklicu. 5. Da pa bodo prejemali verniki pogostno m vsak¬ danje sveto obhajilo z večjo razsodnostjo in večjim za služenjem, je treba spovednikovega sveta. Vendar naj spovedniki pogostnega ali vsakdanjega obhajila m omur ne branijo, kdor je v milosti božji in pristopa sve emu obhajilu s pravim namenom. . 6. Ker je gotovo, da nas pogostno ali vsakdanje pre¬ jemanje svetega obhajila vedno srčneje zedinja s ris uso , da vedno bolj poživlja duhovno življenje, da aje usa več in več čednosti in da vedno bolj zagotavlja P or °^ večnega vzveličanja, zato naj župniki, spovedni i m p garji po priznanih navodilih rimskega katehizma t • pogl. 60) z veliko vnemo opominjajo in navajajo rs ljudstvo k tej tako pobožni in vzveličavm navadl ' • 7. Zlasti naj se pospešuje pogostno m vs sveto obhajilo po redovnih zavodih; v ® n ar JL * ko f 0V ostane v veljavi odlok »Quemadmodum«. (Sv. 0 . g in redovnikov z dne 17. decembra 189')• naj se prav tako kar najbolj po semenišči ’ ^ ta ko pa pripravljajo gojenci za duhovniško službo, p ludi po drugih krščanskih vzgojevalisčih. ihami , 8. Za zavode s slovesnimi ali Caenom obljubam., ki imajo v pravilih ali konstitucijah ali u 1 ... ni darjih zaznamenovane gotove dni za sve 0 ’ smatrati to kot povelje, ampak le kot neko pravdo.J* Pisano število svetih obhajil naj je na J ma J’ k 0 ve( jno nieva od pobožnih redovnikov. Zato na J J ... kakor dovoljeno pogostno ali vsakdanje sve o n atan- z § ora j določili. Da bodo pa vsii P , t ; nik i vseh ko Poznali ta določila, zato naj poskrbe pred -a- 374 -*• redovnih hiš, da se bo ta odlok vsako leto v osmini svetega Rešnjega Telesa v domačem jeziku prebral re¬ dovniški družbi. 9. Vsi katoliški pisatelji pa naj se poslej vzdrže vsakega prepira o pripravljenosti ali razpoložnosti, ki je potrebna za pogostno in vsakdanje sveto obhajilo. Podpisani tajnik svete kongregacije je dne 17. de¬ cembra 1905 vse to osebno sporočil svetemu očetu, in sveti oče so odobrili in potrdili ta odlok kardinalov ter so ukazali, da se naj razglasi. Kar bi mu utegnilo na¬ sprotovati, to bodi razveljavljeno. Tudi so naročili sveti oče, a se naj pošlje ta odlok vsem škofom in redovnim pred- s ojm om, da ga priobčijo svojim semeniščem, župnikom, re ovmm zavodom in duhovnikom. Ko bodo pa poročali sve l stolici o svojih škofijah ali zavodih, tedaj naj po¬ ročajo tudi o tem, kako se izvršuje ta odlok. V Rimu, dne 20. decembra 1905. t Vincencij kard. škof Palestrinski, predstojnik. C. De Lai, tajnik. ■ “ato igitur decreto, confessarii spectatissimi, auc * ;on ^ a t e > vos exornari, quin etiam officio quo- dp^irio 1 ^ 1 ' Ut fideles, quorum probos moreš ac r; um s , acrae communionis quotidie sumendae per- miiinf 1& ’ j mensam Dominicam non modo laeti ad- n ™, S ’ sed Paterno cum affectu etiam invitetis. Vestrae *auemarlm ai i es SUnt ’ fldeIes crebro adhortari, ut ipsi, ministra™ ° cum cor P° r i in singulos dies alimentum sub- sacrampntA ne ] CeS a ar ^ Um putant ’ ita etiam quotidie hoc abiiciani- a en dae et nutriendae animae curam non uuam n a ti n( j que enim minus spirituali cibo animam, corn“ H h U n rah + COrp , us indigere perspicuum est.«* Etenim augetur atn na Ura / 1 non solum conservatur, verum etiam —_ ^ e § us tns novam quotidie ex eo voluptatem in medio. ateclusmus Romamis de Eucharistiae sacramento, part. 2. num. 6°- 375 -&~ et suavitatem percipit; a pari etiam sacrae Euoharistiae cibus non tantum animam sustentat, sed vires illi addit atque efficit, ut spiritus divinarum rerum delectatione magis ac magis commoveatur. Itaque iure et merito mannae comparatur, »in quo habetur omne delecta- mentum et omnis saporis suavitas ipsaque dulcedo Domini degustatur .« 1 Huic suo muneri quo facilius et eificacius anima- rum curioties satisfacere possint, expedire videtur, ut inter se specialem sodalitatem constituant in eaque sua» animi corporisque vires coniungant, quo decreti, supenus allati, finem sensim ad prosperum eventum adducant. 1 Clement. cap. unic. (3, 16). Ruman 2 Tališ societas, Sacerdotale euchansticum Foedus »PP 6 ^ 4 *. “ jt t iam existit eique, quum Brevi Pii PP. X. de die 10. August. 1906> digmtate archifraternitatis auctaet uberrimis privilegiis donata sit. aliae r .P ei Textus praecitati Brevis sonat, ut sequitur: ..Pms PP. X. Ad perpetuamre, memoriam. Bomanorum Pontificum decessorum Kostroium ' = . )ecu . tes pias societates ad pietatis et charitatis opera exercent a , uberiores liaribus bonoribus ac privilegiis cohonestare satagimus,u m,menim mi- in Dominico agro excolendo fructus nanciscantur. Haru associa- nime Kos latet iure ac merito esse accensendam tionem, quae sub titulo ..Sacerdotališ euchanstici Fo (ifleeti Edmundi Urbe Nostra ad S. Claudii canonice instituta existit, ’de°fi Sačramenti votis lenaillon Procuratoris Generalis Instituti Sacerdotum • k ae hisce ultro libenterque annuentes associationem lpsam tam g rjoner Sacrae potissimum tam gravibus temporibus, iuxta mensis anno Tridentinae Synodi interpretatiom praeposita, diei fr ,.. aerltis e t quotidianae supenori oditi exauspicato intendit ad Oommunioms d (Inlgentiis deco- us,im inter tideles proveliendum, singularibus gratps . d , ia ac gg Petri ramlam existimavimus. Quare de ommpotentis Dei ■ jj s nune et in e t Pauli Apostolorum eius auetoritate coniisi, °® nl “ „„ n p r (i 0 tibus, uuatenus Poaterum in dictum Eucharisticum Foedus adl e ct j n( j u ltum ter in sunili privilegio non gaudeant, alt. ari s privilegn po a ^ aurora m, atque hebdomada, servatis servandis, concedimus; nec non auroram hora u na post meridiem hora Sacris operari, et simuitei a? . , more p era ctis, ad occasum solis, Saeram Synaxim diribere atque i , to j orum festivita- praecipuorum fidei mysteriorum et Mariae v irg. et ' , A, ]UC tis applicabilem tibus per annum singulis. plenariani indulgentiam iuxta p ii Foederis lucrari; et intra celebrationem triduanae supplic V c hristiano ad- tabulas habendae. post peraetam Communionem g g U b Crucis unico stanti pnpulo, plenaria adiecta indulgentia, cum >,• jte poss int ac valeant. «gno, servatis ritu formulaque praeseriptis be “ edic ®[® , is * n dvis sive cban- nsu P er quoties iuxta fines Foederis sacerdotalis. p , a Bcclesiae solita T 4 ’ 8 opus adimpleant, de numero poenalium dierum r( j 0 tibus trecentos lls dem adlectis in ipsum Foedus. nune et in P oster ™ ? Sacerdotali eucha- expungi mus . Tandem confessariis rite probatis concedimus com- nstieo Foedere nune et in posterum lnscnptis, D0CI1 itentibus, qui quo- mu nicandi semel in hebdomada plenariam indulgentiam p 376 “ Ver ? s P ec j at ’ fldeles monitis, libris, foliis, ad hoc editis vel edendis, de sanctissimae Eucharistiae tam sacri- ficio quam sacramento instruere, de eius augustissimo auctore, natura, fine necessaria et utili scientia imbuere atque impnmis de utilitate et debita dispositione fre- quentis et quotidianae communionis edocere. Haec autem Sr f a iae et / ectam intenti onem supponit et exigit, rSnnit aff f Um ad P eccata venialia prorsus voluntarium „ P . : a ias vero dispositiones, quamvis pias et in libris asceticis commendatas, per se non requirit. Missae sacrificium porro cum frequenti et quoti- ana commumone fidelium astantium intime cohaeret, S Ud m ° d ° c l uodam supponit. Neque enim q am requenter communicare posse videtur, nisi j ? ae d , uo l ^ ue sa crificio frequenter interesse solet. Unde • t 6S ’ + U 1U1C venera k d i sacrificio quam frequentissime mersint, suaviter invitare eiusque fructus salulares illis saepms exponere operae pretium esU Ap.Vostra^uctoHlntl 16 aC * Sac ^ am s paxim accedere consueverunt. Praeterea memoratam 1 sub titulo pr ^f serlt * u ™ 7 1 ; perpetuumque in modum. Associationem Claudii cmonicl ji«*\” S eucharistici Foederis 11 in Urbe ad S. privilegiis erieimus a^v 'a -^ r F b i ass ociationem, sive primariam cum solitis praesentibus et fntm-;« rcbl ? otiall tii autem eiusdem moderatori et officialibus in universo terrarnm 'P S1 , as einsdem nominis atque instituti societates vatis Clementis PP vttt 6 ’ can ! mice efectas sive in posterum erigendas. ser- dinationibus desuper editis Pr tfv eCeSS ° riS n ° S - t , H r ' m ' aliis 1 ue Apostolicis <>r- gentias, peccatorum Slb a £S r egare illisque omnes et singulas mdul- litio a S. Sede coiiepsaa 0 SS1 + )ne i , '- aC P oen i te ntiarum relaxationes ipsi Archisoda- ac valeant ADostoliVn 6 ') S communicabiles, communicare ličite possint petuo concedimus P t 111 ^°^ ra auctoritate praesentium vi facultatem per- et efficaces seZer ? eCCrncntes Litteras firmas, validas tiri et obtinere atrme im« ^ fore suos d ue plenarios et integros effectus sor- tabit in omnibus et „„ ’ • < 4 U . 0S speetat et pro tempore quomodoli bet spec- quoscumque iudices nuim!^ 118, pl^nissime suffragari sicque in praemissis P er imtum esse et inanp ^ c 10s et dele .g at °s iadicari et detiniri debere, at<]ue Tel ignoranter contieerit atZ? S - Up £ r bis a 4 u °quam quovis auctoritate scienter tionibus Apostolieis^eaeto t entari ' Non obsta Qtibus Constitutionibus et Ordina- DatL Z caeterisque contrariis quibuscumque. MCMVI, PontificatuT Nostri ^Quarto ^ SUb Annul ° Piseat oris, die X. August' P™ D.no Card. Mačehi. N. Marini Subst.“ Eucharistia sub ratioZ S y no(1 i dioecesanae ,,de sanctissima anno 1903 coadunata Mart, C ” ' (Ecclesiae Lavantinae Synodus dioecesa mata. Marburg,, 1904. Tit. II. cap. LXIX. pagg. 287-460). 377 Speciatim tandem eos, ad quos pertinet, in Domino hortamur, ut decretum s. Congregationis Concilii Triden- tini Interpretum de die 20. Decembris 1905, quod puncto octavo postulat, diligenter advertant et in religiosis insti- tutis, seminariis, scholis ac ephebeis intra octavam sollem- nitatis Corporis Christi in communi et lingua vernacula praelegendum et si fieri potest exponendum curent. Caeterum de his etiam ad fidelium gregem disserendi in triduis, in diebus perpetuae adorationis ss. Sacramenti 1 , in sollemnitate unius alteriusve sodalitatis, in puerorum ac puellarum prima communione 2 aliisque diebus festivis occasio sacerdoti cordato quasi sua sponte offertur. Quo- niam vero plures plura norunt et graviora onera, vires si iungunt, eis leviora fiunt, non abs re erit et in Nostra quoque dioecesi sodalitates, unam vel plures, sacerdotum institutas velimus, quae fideles ad quotidianum vel fre- quentem usum sanctissimae Eucharistiae ex decreto S. Cone. Congregationis »Sacra Tridentina Synodus« de die 20. Decembris 1905 inducendos šibi proponunt et has normas vel eis similes observant. Statutum eucharistici sacerdotum Foe Cap. 1. Sodalitas sacerdotum titulo .Eucharistici sacerdotum Foederis« N. ad sancti N. ms i u • Cap. 2. Assidua et constans propagato irequentis et quotidianae commumonis a l (Kin me Congregationis Tridentinae Synodi mterpre« praepositae »de quotidiana sanctissimae u Fe0 . bone«, die 20. Decembris mensis MDCCCCV deris finis est. frpauentis et Cap. 3. Omnes sacerdotes, qui us • , pro vehen- 9uotidianae communionis in chnstiano P P p0SS unt. bum curant, Foedus ineunt eique nomen daie po ~ . . dnvotis svnodalibus“. (Op clt 1 Vide constitutionem Synodi dioecesanae „ ons tit U tio Sjnodi dioece- IV. cap. CIV. num. 3. pagg. 911-914). -' (Op. ctt. tit. H. sanae „d e prima puerorum ac puellarum ta P. LXX. pagg. 460—495.) 378 Cap. 4. Quo sodales finem Foederis nanciscantur, oratione, concione, typis apostolatum frugiferi operiš pro- movent atque in suum quisque vulgus opuščala diribent, quae finem eumdem cum Foedere vel similem prose- quuntur. Cap. 5. In sacro Tribunali confessarii, catechetae in scholis assiduam operam navant, ut ibi poenitentes, hic discipulos de suavi et uberrimo fructu, quem e fre- quenti communione carpere possunt, sedulo et clare in- struant. Cap. 6. Sacerdotes, qui in Foederis catalogo inscripti sunt, aliis etiam, qui ex praeiudicio vel alia causa foe- deri nomen dare nequeunt, comiter suadent, ut pro virili parte Foederis opus iuvent et ad hoc ore vel scripto šibi cooperentur. Cap. 7. Triduanas in honorem sanctissimi Eucha- ristiae sacramenti supplicationes sodales cordi habent easque, ubi fieri potest, annuatim observant. 1 innotuerunt et quia de re vr S 7P oda ^ e s P f elo essent, Nobis istae Litterae traetant, eas boe loeo nntino ° blS = ratl ®f’ ma et in constitutione supra allata sunt ex commentario• Aetn ’^ Ua + m a l' b l. typis excnsas volumus. Excerptae Fascieulo 5. pa®" J Sedis ' VoL XL - de die 15. Maii 1907. anno celebrandls in honorem m' p , de triduanis supplicationibus quolibet Domine! Decretum de , uch . ar, . sti ae Sacramenti. Reverendissime Congr. Concilii anno 1905 „?“ ctis ™“ Eucharistiae sumptione a S. v °l- 38. pag. 400"). ana nt'n „■ ^ Decembris evulgatum (Cfr . Acla S. Sediš, gaudio sit exceptum? anDrinm ddellUD1 plausu et quam ingenti animi Apostolicam Sedem undioue e P lstola e quamplurimae, quae ad liane hanc piam et saluberrim.irr, SUDt . atae > ® x quibus eruitur in pluribus locis uberes fructus edere coenisoo prax ! m quotidianae Communionis suscipiendae populo fore edituram Ft ’ 111 P os .l erum uberiores quoque in cbristiano procul dubio remediiim !? ento: siiuidem refrigescente hominum pietate, guentia christianorum corda 9 Tn a iU ^ efficacius excogitari potest, quo elan- irequens et quotidianus JJ6 o ln red amandum vividius excitentur, quam lons est ardentissimae charitatis* 1 " Syna “ xiln accessi 's, in qua lile sumitur, q« fari fructu huc usuueTere! J!? atlf ® x ’ qui valde gavisus est de huiusmodi salu- nno maiora in dies incremeifia ’ ! e f aenter exoptans, ut ipse iugiter perseveret, tuam et totius Orbis carV,nlm- SUSCII)lat ’ mid i munus demandavit Amplitudinem stentes omnem impendant sacr °rum Antistites hortandi, ut coeptis inf 1 ' sacram Eucharistiam sumant- u™’ 1 U -° c Dristifideles frequentius, imo quotidie. dem vita indesinenter alitnr i+ 10 «i enim d ‘ vino Convivio supernaturalis eorum- Ipse vero Heat et e ™ ore scit. dum admodum conferre^s? ratUB . ad llunc optatum tinem assequen- ulcissimam Deo vini inferant 1S - tlani P°P u li assiduis precibus una simul eftusi mterant, m vo t IS habet, ut quotannis, si fieri poten*, 379 Cap. 8. Sodales occasione data fideles certiores fa- ciunt eos, ex decreto S. Congregationis Indulgentiarum in singulis cathedralibus ecclesiis, infra Octavam sollemnitatis Corporis Christi, vel si locorum et personarum adiuncta aliter expostulaverint, alio anni tempore a reverendissimis Episcopis statuendo triduanae supplicationes celebrentur iuxta methodum heic subiectam: I. Supplicationes semper peragantur feria VI., sabbato et die Dominica vel immediate post sollemnia Corporis Christi, vel alio tempore, uti supra re- latum est. Hisce vero singulis diebus sermo habebitur, quo populus edoceatur (le ineffabili Eucharistiae Sacramenti praestantia, et potissimum de animi dis- positiouibus ad illud rite suscipiendum. Hoc expleto, publicae venerationi exponatur Sanctissima Eucharistia, eaque coram sequens recitabitur oratio: O dulc.issime lesu , qui in kune mundum venisti, ut omnes animas vita ditares gratiae tuae , ad quam in illis servandam siniulgue fovendam in augustis~ >imo Eucharistiae Sacramento salutare pharmacum earum injirmitatibus sanandis, d dimili divinuin dehilitati sustinendae temetipsum quotidie praebes, Te supplic.es 'hprecanmr, ut super eas Sanctum Tuum Spirituni benignus effundas, guo repletae , lethali Labe si quae sint inquinatae , ad Te revertentes, vitam gratiae peccatis de- perditam recuperent; quae vero, Te misericorditer largiente , iam Tibi adhaerent , piolidie, prout cuique dabitur , ad Tuam coelestem Dapem devote accedant t qua coboratae , venialium culparura a se quotidie admissarum antidotum šibi com - parare, vitamque gratiae Tuae alere valeant, sicque magis magisque emundatae, Mmpiternam, in coelis beatitudinem conseguantur. Amen. Dein vero, post cantum hymni Tantum ergo populi) Benedictio Sanctis- S| mi Sacramenti elargiatur. II. Die vero Dominica, quae postrema erit earumdem supplicationum, roaae, more sueto, Missa parochialis celebrabitur, in qua habita a parocho Mmilia de Evangelio Dominicae infra Octavam sollemnitatis Corporis Christi, J. uo “ optime consonat mysterio Eucharistiae explanando, christifideles conmnc- ,'® altari sancta libabunt: sin autem alia eligatur Dominica extra piae- ata ® Octavam, loco homiliae in Evangelium diei, concio fiat ad populum, 1" a ferventius ad Eucharistiam in ipsa Missa suscipiendam disponatur A meridie eaedem sacrae functiones iterentur, quae anteactis OieDus 9 nnt Peractae. In concione tamen oratores ad ferventiorem erga sanctissimum . a ” ai “ entu m pietatem hortentur fideles, speciatim vero ad frequentiorem co- estls Convivii nartieinatinnem. iuxta probatam Cathechisnu romani doctrmam, lemorat.um Decretum, sub num. \ I. an- ergo decantetur, hymnus Ambrosianus prae- Quo vero omnibus magis innotescat, quam ardens sit desi deri um^Sii m mi ^ --—/-xxrnn(10.0 Sacramentum pietatem hortentur hdeles, spe r „ t v, ec i 1 isnii romani doctrmam, lestis Convivii participationem, iuxta proba a .mn, sub num. VI. l* n * innuit S. Congregationis Concilii m ® mora ^ 1 ™ , vmnus Ambrosianus prae- antequam hvmnus Tantum ergo decantetur, hymnus rnittatur. ,„lens sit desidcrium Sumim „ Quo vero omnibus magis innotescat, quam ar imopcrc Ipse commendat, Pontificis frequentioris Communioms promovendae, max pro sua prudentiaet llt m curialibus etiam templis, prout ( 1 UIS ^ U ? e xercitatio, mus Dominus Noster indulgentias defun ^ (ot idemque ^udiraj« elargitus est uti infra: nempe 1°. septem in triduo lucran d am, rUae omnia folici a a Domino adprecor. Praepositae, die 10 . Aprilis annoTmi^ 8,4 ' 01118 Indul ? enti >s Sacrisque Reliqniis Amplitudinis Time . 7 ' rater g Gard. Cretoni, Praefectus. 1 Kirchl. Verordnnn m ' • ” anlcl > Archiep. Laodicen., Secretarius. ? a Lava ntinsko škofijo 190« V* ^ Lavanter Diozese. Cerkveni zaukaznik Lavantina e decreto S P™ Nun ?' VI - alm. 39. pagg 78-79 - 2 Dioeccs.s positae, die 11. Sept. isas edkn^h 00 ™ Indul Sentiis sacrisque Reliquiis prae- bebd o mad , s ve] saJtem a edito, hucusque gaudebat indulto. „ut qui singuli peragere golerent, Qmnes septimana sacramentalem confessionem feasier m loCales . ‘l u am personafeš 1 60 tei ?P oris intervallo concessas indulgen- fe«ie tai ?« uam iniuncta condifin l P r . 0 . ( iuibus acquirendis sacramentalisj con " Lav :r libere ac ličite nn= e<1U * r i! tur ' ' a * )S( I ue actuali sacramentali cob- ad hi ter . Dl ° zes e. 1898 Num (KirchiichesVerordnimgsblatt fiir die 1902 T 1 I n m 0898) datum deind "a S?‘ ^ 14 ^q). Hoe indultum P rlD1 ® • Octohr 1905 ad triennium’ vten« ad biennium 1909 1 ‘ *«“■«. uffKT r«; j™' 381 Imprimis autem, quo alumni in Nostris seminariis, tam minore quam maiore, frequentissime ad mensam Domi- nicam accedant, summa eorum, ad quos pertinet, cura adhibeatur oportet et ideo in pia meditatione, in semi- nario clericorum quotidie, 1 iuxta normam decreti hebdo- matim in seminario puerorum 2 habenda, ac praecipue in sacro Tribunali suaviter alumnos alliciant, ut ad ve- nerabilia sacramenta non e statutis solum et in com- muni accedant; sed pluries in hebdomade, quin etiam quotidie pane eucharistico reficiantur. Hoc ab alumnis eisque clericis, qui proximi ad sacros Ordines suscipien- dos vocantur, iure ac merito expectamus, atque ipsi se hoc modo ad quotidianum, quod Deo 0. M. oblaturi sunt. sacrificium optime praeparant. . Neque in aliis puerorum vel puellarum institutis et publicis etiam scholis irequentior ss. Eucharistiae com- munio negligi, verum commendari debet, 3 eis etiam, qui primam sacram communionem acceperunt, Irequentior communio negari non debet, et si quo loco tališ praxis viget, reprobatione digna censetur. Neque enim nimis timemus, ut in eis magis humanae rationes, quam vera in pueris et puellis pietas erga sanctissimum Euc aris lae sacramentum praevaleat, contra adolescens iuxta mam s uam, etiam quum senuerit, non reeedet ab ea. ( rov. , Aegrotis demum, qui morbo diuturno laborant e e ucharistico pane saepius coniortari cupiunt, e S1 o P er modum potus prius sumere debeant, decre ° • Congregationis Concilii sic consulitur, »ut mirmi, ' ai n a mense decumberent absque certa ®P e ’ . c onvalescerent, de confessarii consilio ss. Euc Serr| el aut bis in hebdomada sumere possrnt, si aga ur ‘nfirmis, qui degunt in piis domibus, ubi sanc ^cramentum adservatur aut privilegio fruun u '°nis Missae in oratorio domestico; seme ve onnn 1900 peractae. \r , 1 Actiones et constitutiones Synodi dioecesanae ca p XLVI. 'furgi, 1901. Tit. 3. cap. XLIV. § 22. pag- 412 . - ^ (Denzing ^ in medlo). s ynibolorum et definitionum. Edit. IX. Wi nn ^ ’ 1850 celebratum. ^ 1 Concilium provinciale Burdigalense, < 3 p os tcommutuo m 5JP; 4. (Collect. Lacens. tom. IV. col. o' 'iti i n Mi ssa ii romano. 384 Ut autem, quod Nobis maxime cordi est, pro virili parte consequamur, vehementer desideramus et ad hoc etiam, charissimi animarum pastores, omnes viritim ten- daraus, ut Christi fideles, nostrae curae concrediti, ea animi devotione ac pietate, ea in dies fidei constantia et firmitate eoque cultu erga augustissimum Eucharistiae' sacramentum ferantur, quo panem illum supersubstan- tialem frequenter, quinimo quotidie digni suscipere possint eisque »vere sit animae vita et perpetua sanitas mentis, cuius vigore confortati ex huius miserae peregri- nationis itinere ad coelestem patriam pervenire valeant, eumdem panem Angelorum, quem modo sub sacris ve- laminibus edunt, absque ullo velamine manducaturi.* 1 Hac enim ratione vera promissio Christi in eis reddetur: Qui manducat meam čarnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam et ego resuscitabo eum in novissimo die. (Ioan. 6, 55). Caput CXX. De communi sacerdotum participatione in adoratio- nibus coram sanctissimo Sacramento. ultus, qui sanctissimo Sacramento a fidelibus pro more in catholica Ecclesia semper recepto exhi- beri debet, est latriae cultus, qui Deo vero debe- tur. »Nam illum eumdem Dominum praesentem in eo esse credimus, quem Pater aeternus introducens in or- bem terrarum dicit: et adorent eum omnes Angeli eius, quem Magi procidentes adoraverunt, quem denique in Galilaea ab Apostolis adoratum fuisse Scriptura testa tur.« Visitatione igitur et adoratione exhibetur cultus sanctis simae Eucharistiae. Quam non solum tabernaculo con- clusam pio cultu prosequi, verum etiam publicae fid e ' lium venerationi sollemnissime exponere consuevit Ec clesia. Atque in Nostra quidem dioecesi Lavantina habetur • , 1 C °“ cih Tridentin. sess. XIII. cap. 8. in fine. (Denzinger-Stahl, «P' cit. nun. 762). - 2 Conc Trid gesg XI fj cap 5 385 sic quasi puhlica quaedam fidei nostrae testificatio ad- versus haereticos et incredulos christianos, inter quos versamur, quique inscrutabile hoc divinae charitatis my- sterium aut ignorant aut irrident. Nos igitur certo sperantes fore, ut cultus erga tan-- tum tamque venerabile Sacramentum ad pietatem populi fidelis augendam eiusque amorem in amantissimum Redemptorem nostrum magis magisque inflammandum permultum conlerat, in tertia Synodo Nostra dioecesana anno 1903 coadunata voto cordis obsecundantes statuere decrevimus, 1 ut sollemnis sanctissimi Sacramentiexpo- sitio, consueto ritu stricte observato, in omnibus Nostrae ditionis ecclesiis et in sacellis monasteriorum et com munitatum religiosarum singulis totius anni diebus pu blicae adorationi fidelium exponatur. Ac profecto nemo, qui naturam huius devotioms bene perpenderit, infitiabitur, ea rite servata, i em sa luberrimam, qua Regem gloriae ac supremum ominum sub humili Sacramenti huius velamine delitescen er a gnoscimus ac profitemur, in Christi fidelium ammis r mius roborari et suavissime nutriri et augeri a |0S i optimos in vitae spiritualis commodum et emo umen ifuctus percipi uberrimos. . Summa in populo erga sanctissimam Eucbaris tam viget religio praesertim assidue convemendo m circma expositionibus, quae ad Romanae P ieta ! s 1 ne ® fiunt in continuo (a prima Dominica sacn i ’ 'd est a die 27. Novembris anni 1904) etiam m dioeceseos Lavantinae ecclesiis destinatis. At ne magno laicorum scandalo vacuum umqu‘ jn a doratoribus sit templum, quamdiu salutaris ^ Pfopatulo est, vehementer optamus, ut iux a u( jj nein Plurium in aliis dtoecesibus ecclesiarum a 'iqui semper e sacerdotibus vel saltem , an)e superpelliceo induti in infimis arae gra i Cap. Civ , niadunata. Marburgi, 1904. ' Ecclesiae Lavant. Synod. dioec. anno 'TIT ~ .... num. 3. pag. 911 25 386 -*fr aliquod scamnum panno decente coopertum, numquam vero super genuflexoria parata, 1 adoratione ac divinarum rerum contemplatione pie detenti immorentur. Caeterum in singulis parochiis tum urbanis tum ruralibus clericos omnes. si qui sini, sacerdotesque et vicinos, quamvis nulla servitii conditione parochiae obligatos, quantum in Domino pos- sumus, hortamur, ut non modo ad laicorum hac in re laudandam religiositatem sese conforment, veram etiam ipsis pietate antestent exemplumque et fidei et reverentiae luculentissimum omnibus praebeant. 2 Sic enim animad- vertit Benedictus XIV. (in instit. sua 30): »Parochi vero, cum sanctissima Eucharistia in suis templis exponenda erit, sacerdotes aliosque sacris ordinibus initiatos, qui parochiae adsciti sunt, de hac re admonebunt, quorum nomina in tabella ad sacrarium affigenda tempusque horarum designabunt, ut eo modo ad precationem praesto sint. Quod si tanta illorum copia, quae sufficiat, in ipsa parochia non versetur, tum parochus ad alios confugiet. qui huic muneri satisfaciant« 3 et adorationis horam coffi- muniter persolvant. Hoc enim quam maxime congruit et quidem: a) Respectu Christi lesu Domini nostri. Divinus enim Salvator et Rex noster in expositionis altari quasi in gratiae throno suo terrestri sedens, ubi Angeloram nnUn millium. ministrant ei et decies millies centena miUia assistunt ei (Dan. 7, 10), audientiam praebet modo pu¬ hlico atque sollemnissimo. Quo in coelis Cherubim a ' Seraphim in conspectu Filii hominis transfigurati fun- guntur munere, in terris obeundum est sacerdotibus co- ram Sanctissimo exposito. Hi enim tamquam Christi soli" assistentes ante summum Regem versantur. Quid miruni' si angelici officii huius excellentissimi memores insup 1 rabili quadam vi trahantur ad ipsum Regem suuffl 1 Sacerdotem Magnum eucharisticum? »Hic enim terram tibi coelum facit hoc mysterium,« praeclare dicit s. m 1 Gardellini, Inst. Clem. § 9. n. 13. (De Herdt. L. II. P a S Cone. Aven. anni 1725. Tit. 28. c.’ III. (Coli. Lac. Tom. I. pag. 529). De Herdt 1. c. _ »Cfr. S Videsis 387 annes Chrysostomus. >Aperi ergo portas coeli, vel potius non coeli, sed coeli coelorum; et perspice, et tune vide- bis, quod dictum est. Nam quod illic est omnium pre- tiosissimum et maxime honorandum, hoc ostendam tibi situm in terra. Sicut enim in domo regia id, quod est omnium magnilicentissimum, non sunt parietes, non tectum aureum, sed corpus regis sedens in solio: ita in coelis corpus Christi; et hoc tibi nune licet videre in terra. Non enim Angelos et Archangelos, neque coelos et coelos coelorum, sed ipsum eorum Dominum ostendo. Ecce, quemadmodum quod est omnium praestantissimum et maxime honorandum, vides in terra, neque solum vides, sed etiam tangis, sed etiam comedis et eo accepto dumum reverteris.« 1 h) Respectu sacerdotum. Non est, qui a lostro amantissimo plura habeat dicenda et conqu ]uam sacerdos, miles Christi. Quem enim , s ^ cel n ° • irem a lesu invitatum putabis? Quum Chrisus :n solio gratiae sedens ad altare suum a icia ’. dicens: Venite ad me omnes, qui labora ® Mis, et ego reficiam vos (Matth. 11, 28) currere cerdos et prae caeteris fidelibus omnibus ci debet petens et loquens hoc vel sirnih mo o. ^ ecce adsum, laborum et culparum populi me gravatus. O bone lesu, adimple promissionem enim reiiciens cunctum populum tuum re ici Ubičumque eadaver, dicit Dominus, Ulic et 1 (Matth 24, 28). Cadaver vocat corpus SUU ™ P ssemus . tem; nisi enim ille cecidisset, nos non mrnaM Muilas autem nos appellat, ostendens, quo q«i ad hoc corpus accedit, esse subl.mem e cum te ^ nihl1 habere commune, neque deorsum aspicere Se d assidue sursum volare et ad solem Ac- a cutosque et perspicaces habere 1S dente c haritate, eedamus ergo ad eum cum fervore e 1 Ex Comment. in epist. I. Cor. Homil. 24. 25* -&r 388 ne subeamus supplicium . . . Igitur omnem hic fastum cum pecumae cupiditate conculcemus, altosque et sub- limes concipiamus spiritus ... ut bona quoque aeterna aidsti*«! 1 ^’ gratia Gt benignitate D omini nostri lesu _ c) Respectu fidelium. Sacerdotes exemplum simus fide- . ln mrbo ’ 171 conversatione, in charitate, in Me, in cashtate sicut postulat s. Paulus (I. Tim. 4, 12) uon solum in a n K° e °i Sed ebam a h unoquoque nostrum secundum o. 7 b0m 1 " astons e t Magistri: Vos estis lux mundi ... uceat ux vestra coram hominibus, ut videant opera uuj. a , ° na ' (Matth. 5, 14. 16). Grex autem Christi indu- De ! P as onbus suis maximas sciet gratias pro tali exempio adoratioms communis, iaudans et magnificans ™ Mrem, qui in coelis est, qui ipse diligit Filium in uni S e mtnm, in sanctissima Eucharistia adorandum, rionf U ° S1 j 1 bene com Pt a cuit. Quanto etiam gaudio alfi- i a ora t-es e fidelibus constituti, et quantopere o 6 a , ( t ue r e v erentia charitateque erga sublimissimum pnml men ( Um firmabuntur animadvertentes, hoc sacrae ninm Catl0 ^ S , tenipore in tdipsum tendere studium om- niiccirrf am lde lum tum imprimis sacerdotum, nempe in am sanctissimae Eucharistiae venerationem! nr „„„, Q V * bubs Christi indubitanter etiam valde salubre erit vprh - rum exem .P lum pastorum, qui non solum docent de min Veruai et tP si faciunt opere sicut Magister noster, apost i 6S ^ : . C° e P lt lesus facere et docere. (Act. Ant lina $ 6rba eram movent, exempla autem trahunt. beatiTnTn mC i US hnorundam pastorum uberrimi, v. gr- caterhptin 111118 ^ lanne Y> ^oos consecuti sunt praedicatione, Inde mi in ! n f ructione , maxime vero in confessionalh ’ ^ e t taciebant et docebant. ecclesifrrf!!!? ^ bris t° charissimi animarum curatores, Convenitp JT ores caeterique de Clero Lavantino omnes. ad adoranrf atU 1S dlebus > qootquot potestis, hic vel jU‘ c um venerabile Sacramentum tempore publicac 1 J Uidem. -*e 389 -*e expositionis! Venite, adoreraus et procidamus ante Deum: ploremus corarn Domino, qui fecit nos, quia ipse est Do- minus Deus noster: nos anteni populus eius et oves pa~ scuae eius! (Ps. 94, 3). Allatae tres rationes sufficerent, quae amoena qua- dam vi sacerdotes omnes cuncturaque Clerum compelle- rent ad Iesum in augustissima Eucharistia vere et rea- liter praesentem. Quibus tamen adiungi possunt et aliae duae, quarum: Una est necessitas comprimens sanctam Ecclesiam catholicam. sacerdotes in genere et animarum pastores in specie, populum christianum, iuventutem, patriam, imo Ghristum Dominurn ipsum in terris. Et »quis est homo, qui non fleret, sponsam Christi si videret in tanto supplicio ?« Quanto magis minister Christi plorabit ante altare, si viderit matrem suam et sponsam Christi sanc- lam F.r.plpsiam ah inimicis circumdari et coangustan un- Paral. 20. 12V nostros dirigamus ad te. { ■ 390 -*<- deprecabatur, sine dubio et nos audiremus ac sentiremus talia vel similia Spiritus Dei effata: Nolite timere, nec paveatis liane multitudinem; non est enim, vestra pugna, sed Dei. . . Non eritis vos, qui dimicabitis, sed tantum- modo confidenter state, et videbitis auxilium Domini super vos: o Iuda et lerusalem, nolite timere, nec paveatis; cras egrediemini.. et Dominus erit vobiseum. (II. Par. 20,15.17). Altera causa movens cogensque nos ad expositum in throno adorationis Dominum est nostri aevi, qui di- citur »motaš eucharisticus«, qui a Špiritu Dei procedens per Ecclesiam fiat novissimis annis. Deo enim quodam- modo placuit, ut ex ipso altaris Sacramenlo velut e fonte omnis salutis immediate mundi salus emanaret. Imo di- cere placet, filios Dei a Špiritu Sancto ipso recta via trahi ad sanctissimam Eucharistiam et invitari verbis: Venite, hic invenietis, quae vobis necessaria sunt:lumen, solamen, gratiam, exauditionem, auxilium. Et erit in die iU,a, . . effundam super domum David et super habitatores lerusalem spintum gratiae et precum, et aspicient ad me. (Zach. 12, 9. 10). Quae Zachariae prophetia nullo umquam aev.o tantopere, quam nostris potissimum temporibus ad- impleri videlur. Hic, qui dicitur temporis tpiritus, revera optimus est appellandus; propterea et nos gaudio affecti vacemus ei. Nam lons est gratiae et solatii tam pro laicis quam pro clericis. Caeteri e parochianis omnes, quotquot possunt, tem- pore publicae expositionis ibi habent suas adorationes communes: pueri et puellae scholarum, cornmunitates, societates religiosae, coetus virorum, iuvenum, mulierum, virginum, certe non sine magnis incommodis. Quam P u ^‘ chrum et laudabile, imo et decens esset, si etiam sacer- otum associatio, de qua prae caeteris valet illud sacrae cripturae. Nomen eius: Amabilis Domino (II. R e 8 - ^ ’ ), sollemnem persolveret comprecationem! Impedim en ^ et incommoda varia nequaquam deerunt; sed multo P ul ' ( rior, magis ad pietatem perfectionemque excitans eS •*- B91 -**- communis adoratio tempore publicae et sollemnis expo- sitionis, quam postea omnibus iam persolutis. Neque omnes dies publicae expositionis pro sacerdo- tibus, qui ei intersunt, eodem modo sunt laborum pleni. Si ergo initio adorationis communis sacerdotum com- precatio fieri nequit, fiat postea vel ad ipsum finem; si non potest institui ante meridiem, habeatur post me- ridiem prandio aliquantulum abbreviato et recreatione omissa. Quibus autem et hoc appareat durius et diffici- lius, communem adorationem persolvant saltem per di- midiam horam vel per quadrantem horae ante vel post sacrum divinum, prout tempus permiserit. Ubi vero neque hoc possibile esse putatur, ad minimum singulis bonae voluntatis sacerdotibus licebit in intimis cum lesu col- loquiis coram Sanctissimo exposito secundum Sanctorum exempla quaerere allocutionem, consilium, solatium, gau- dium. A on enim luibet arriaritudinem conversatio ilhus, nec taedium convictus illius, sed laetitiam et gaudium. accuratius enucleatis riteqae perpensij una ex parte summopere cupimus, ut ? os r nQn animarum curiones huic exercitatiom ™ un . n yj_ coacte studeant, sicut Psaltes cantat. oun • est. cabo tihi, et confitebor nomini tuo, quoniam (Ps. 53, 8). Ex altera autem parte roga«ius atjue^eU mus, ut quotquot adoraturi sunt sacer o unani- Sacramentum, id faciant, si quo modo P ado . miter in communi comprecatione, 9 U1 el e ffica- ratione et puhlicam praestant mamfes ianQ Q uum cissimum praebent exemplum p ° pul ■ g soc i a liter enim fideles valde iam laetentur p a ffj c ientar, si gaudentibus, quanto maiore animr gau rharistia soci- viderint eos in adoranda augustissima Ecce, at °s exemplo piae orationis ovibus P es - n unum 'mm bonum et oaam iucurulum hcibitarj _ tristo, (Ps- 132, 1), eo magis, si clenci ut diebu s per- a h pietatis officia convementes pr , Dominum Petuae adorationis quasi ex uno ore a 392 -w- sant perseverantes unanimiter in oratione (Act. apost. 1,14) coram sacratissimo Corde lesa, Dei-hominis eucharistici, qui est »rex et cen trum omnium cordium«, maxime sacerdotum, Sed guomodo jiet istud, quoniam virum —- letnim — non cognosco (Luc. 1, 34), respondebis Nobis forsan? 0 sacerdos, o clerice, miser et infelix, indignus Christi Do¬ mini minister, qui nescis Dominum Deum tuum! At cognoscas eum nune atque adora in špiritu et veritate! (Ioan. 4, 23). Absque magnis laboribus atque sudoribus et abnegationibus utique non erimus veri adoratores, quia regnum coelorum vini pat it ur, et violenti rapiunt illua (Matth. 11, 12); verumtamen abnegantes nosmetipsož ac temperantiae studentes perveniemus eo, scientes, quod non est regnum Dei esca et potus, sed iustitia et pax d gaudium in Špiritu Sando. (Rom. 14, 17). Incipiamus igitur sine taedio et nausea. »Incipientibus enim corona promittitur, perseverantibus datur«, observat divus Ber- nardus Claravallensis. Et cum Doctore gentium extol- lentes vocem Nostram pastoralem exhortamur et invita- mus omnes in vinea Domini cooperarios Nostros: Adea- mus ergo cum fiducia ad tkronum gratiae, ut misericor- diam conseguamur, et gratiam inveniamus in auxdio op- portuno! (Hebr. 4, 16). Caput CXX1. De contritione perfecta. ! t r P? eClpUa media salutis cum acceptabili Missae mpnf ? 10 Veneranda sacramenta et Jaudabilia sacra- Plicanda sacerd^m^ S ^ m I US atque ad ea fldeIi popul ° T vatore institutu U ™, VISlblIe et externum a Domino Sal- mstitutum est 1 eiusque nomine et auetontate ilb b ° lorum SefiSfonum ' L (Denzinger- Stalil, Enchiridion sym- Wl rceb«r gI , i9oo. Edit. IX. num . 834). -*r 393 -*• administrat. Apostolus enim sic, inquit, nos existimet komo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. (I. Gor. 4, 1). Quum vero natura hominis lapsi imbecillis et ad mala prona sit atque ideo homines, etiam sacro baptismi lavacro abluti, a via salutis facile aberrent, Deus, dives in misericordia, eis quidem secundam, ut Patres aiunt, post naufragium tabulam arripiendam mandavit; si tam en hanc in suo času arripere nequiverint, aliud medium salutis, quo si recte uterentur, in suam semper gratiam redirent, eis praesto esse voluit. Illam eis sacer- dotes Christi in poenitentiae sacramento praestant, hoc vero ipsi fideles, contritionem seilicet perfedam ehcientes, šibi applicant. De sacramento poenitentiae, quum alias 1 ea, quae Nobis pro tempore necessaria esse viša sunt, fideli po- pulo explananda proposuerimus, in praesenti Synodo de contritione perfecta atque imprimis de eius efficacia ac convenientia sive relativa necessitate verba facimus et roonita damus, in eisque hoc consilio ducimur, ut nos, venerabiles Synoditae, sacerdotes simul et fideles, eam plurimi censeamus et saepe saepius, in periculo praeser- tim mortis, eliciamus. . . Contritio generatim cum Concilio Trid ^ in ° o p 0gito dolor ac detestatio de peccato commisso . , ^ tus et non peccandi de caetero dicitur et ac u SUDera b un - voluntatis complectitur eisque quadam q ug rae . dantia actus sensus iungi solent. Quin dub j um el sertim priores, ei messe debeant, no non gQ _ jpsum Concilium aperte dedarat, »contri ogitum 'um cessationem a peccato et vita. finere iuxta et inchoationem, sed veteris etiam o ium ves tras, in illud: Proiirite a vobis omnes V ra ^] anea% et s piritum 2 uibus praevaricati estis el jacite voms < <>i u a., nc torum novum! (Ezech., 18, 31). Et certe, qui 'Hos . 1 Actiones et constitutiones Synodi dioecesanae LavanC ^ , g ess P e ractae. Marburgi. 1901. Tit. 2. cap. XXXVIII. de sacr. poenit. cap. 4. (Denzinger-StahI, op. cit. nu • 394 ckmores consideraverit: Tihi soli peccavi et mrtum ča¬ ram te Ječi (Ps. 50. 6) laboravi in gemitu meo, lavabo per singulas noctes lectum meum (Ps. 6. 7); recoaitabo tihi omnes annos rneos m amaritudine animae meae (Is. 38 15), et alios huius generis, facile intelliget, eos ex vehe- menti quodam anteactae vitae odio et ingenti peccatorum detestatione manasse.« 1 Praeterea, quum peccato Dei praeceptum laedatur, ei onor adimatur et subtrahatur obedientia atque ordo mvertatur, contritio illa, quamvis vera sit et proprietates necessarias contineat, ad peccatum remittendum per se so a non sufficit, nisi quem peccavisse poenitet, cum naucia divinae misericordiae ea simul praestare velit, quae ad remissionem peccatorpm Dei voluntate exiguntur. n remissione namque peccatorum quaedam eorum com- pensa to ab eius voluntate, qui deliquit, profecta ac Dei ar , 2 "S m ^ uem P ecca vit, constituta, intercedat necesse rV< oc autem Dei arbitrium praegnanter in verbis ns i egimus. Accipite Spiritum Sanctum! Quorum re¬ ta entis peecata, remittuntur eis et nuorum retinuentis t retenta suni (Ioan. 20, 22. 23). Quod quum in sacra- P oeni * en ^ ae sacerdotes Christi faciant, ad veniam m CC f orum P 08 * 1 b a Ptismum certe contritioni hoc sacra- Um c °0P era ri oportet atque ab hac regula ne ipsa quiaem perfecta sive contritio per eminentiam eximitur. v . a ver0, fr* a tre3 charissirni, noslis eam contritionem n ’ c l uae dum charitate perficitur et cum voto sacra- u n ‘ ^ oniun 8^ ur t hominem iustificat, priusquam vel quhi dpcsrnh; 11 s , u ® cl P* at ; Sic autem ea apud probatos auclores n S ° 6 ‘ Animi dolor ac detestatio de peccato coffl- catnm Jff 1 P ro P° s ^° n °n peccandi de caetero, quia pe c ' dilerti 3 Tr ensa est De ‘> Propter se ipsum et super omnia fatio j: ■ ac enim contritione homo actum verae chari- summi K 0 " 6 -P 00 '*' e f P ecca io dolet, quia in eo Det oni, imo solius boni, offensam intellectu consi- lbidem. 92 . — •»‘mm. — * Catechismus Romanus, part. 2. cap. 5. num ' ' j$99. Cfr. Dr. Ernestus Miiller. Theologia inoralis. Edit. IX. Vindobonae, E>b. III. § H2. num. II, 1 . -*■ 395 -*e- derat ac voluntate simul super omnia detestatur. Ut namque nemo bonus nisi solus Deus est (Luc. 18, 19), ita certe na dum et amarum est, religuisse Dominum Deurn, fontem aquae vivae. (ler. 2, 13. 19). Charitas porro, qua contritio perficitur, ut hominem extra sacramentum, cum voto tamen sacramenti iusti- licet, ea ab Aquinate dicitur, »quae inhaeret Deo se- cundum se ipsum« 1 et amor benevolentiae vocatur, quia Deo quasi bene vult eiusque absolutae perfectioni con- gaudet. Haec perfectio Dei absoluta vel bonitas eius ontologica charitatis proprium motivurn est neque tamen dubitare licet, quin aliae quoque perfectiones divinae e. gr. sapientia, iustitia, omnipotentia proximum chau- tatis motivurn constituant. Ex altera enim parte abso¬ lutae Dei bonitati identificantur, ex altera vero humanae rationi bonitate absoluta propiores sunt, in eaque ldcirco vim etiam maiorem exerunt.- Haec est enim cianas dei, ut mandata eius custodiamus, et mandata eius gravia non sunt. (I. loan. 5, 3). • Ex eadem ratione a veritate alienum esse non detur, quod charitas Dei etiam amore ut aiunt castae concupiscentiae, porro grato propter beneficia c ° animo, imo motivo generatim a Deo indis inc o P ciatur. 3 In praxi certe non parum utilita is c Posse arbitramur, si eorum, qui audiunt, ammi divini amoris motiva advertantur, et ita a minori ’ ad charitatem scilicet ex absoluta Dei bom a e dam, ascendant. 4 Hinc etiam Apostolus argumen absolutae bonitatis Dei, sed relativae utitur, ■ scilicet Dei, qua nos, ut eum redamemus c °nsequatur: Nos er go, mquit. F f lium ’ suum Marn J)eus prior dilexit nos et mts ^ ^ P r opitiationem pro peccatis nostris. (I- o 311- ’ . s _ » H. Noldin S. I., 9umm a 1 Surama theologiea. 11.2. qu. O. : ut. a. T) e sacramentis. n»m. loeologiae moralis. Edit. 5. Oeniponte 1904. Vol. J ■ h der Religion. ^ - 3 Plura de hac re vide in W. Wdmen B. T , filimk uhl S. I., Edit. 4. Monasterii, 1886. Tom. III flori o — ’* Parsrv moralis - Edit. VI. Friburgi Brisgoviae, ■1. traet. 1. num. 318. ad 2. 5 _ 4 p Augustinus Lehmkuhl 1890. Vol. 1. De virtutibus. 396 -*e Caeterum cl. Christianus Pesch S. I. apposite advertit: »Christiani per varia motiva gratitudinis, beatitudinis, divinae benignitatis et bonitatis movendi sunt ad aman- dum Deum. Nam conantibus ex quocumque motivo ho- nesto amare Deum, quantum possunt, Deus, qui tantopere desiderat omnium iustificationem, sua gratia non deerit, ut perveniant ad eos actus, qui ad iustificationem sufficiunt .« 1 Amor igitur castae concupiscentiae, efficaciter et appretiative summus, quo Deo, summo bono, adhaere- mus eique intime uniri desideramus, nos ad iustificati¬ onem extra sacramentum proxime disponit 2 et ita cum voto sacramenti coniunctus, iustificat, quin formalis causa iustificationis sit. Huius enim »unica formalis causa est«, ut a Concilio Tridentino gratia, quae vocatur sanctificans sive habitualis, describitur, »iustitia Dei, non qua ipse iustus est, sed qua nos iustos facit, qua videlicet ab eo donati, renovamur špiritu mentis nostrae et non modo reputamur, sed vere iusti nominamur et sumus, iusti- tiam in nobis recipientes, unusquisque suam secundum mensuram, quam Spiritus Sanctus partitur singulis, prout vult, et secundum propriam cuiusque dispositionem et cooperationem .« 3 Ad rem cl. P. Clemens Marc scribit: «Contritio perfecta non est ipsa forma, quae peccatorem iustificat, sed est in praesenti providentia, ultima dispo- sitio seu ultima ad iustificationem praeparatio. Posito namque ex actuali gratia actu charitatis vel contritionis perfectae in peccatore, ipsi statim infunditur gratia habi¬ tualis, per quam homo, diligens Deum et dilectus a Deo. redditur iustus et Dei amicus .« 4 Ea vero charitate Dei, sive actu elicitur sive in dete- statione peccati commissi virtualiter includitur, contritio perfecta redditur et hominem, cum voto sacramenti con- mncta, Deo reconciliat, neque per se formah contritionis _ * Pl „ a electioiies dogmaticae. Tom. Vlil. prop. XL1. schol. 2. num. ^ Dr n S n ri£ ‘, ff ! r katb - Theologie. Innsbruck, 1884. Pagg. 50t im ■ Vni ' ei ' Sakr amente der katb. Kirclie. f’reiburg im Bre '«an * W i S 15 ' - 3 Sess ' VL ^p. 7. (Denzinger-Stabl, op. cit. num 68U ■de n,in-w-° n n S . m0raleS A1 l>honsianae. Romae, 1903. Tom. II. p. 3- ' ract poemtentia. Diss. 2. num. 1674. -#e 397 actu, modo in charitate divina involvatur, ad hoc opus est. Idem de actu charitatis divinae et de proposito non peccandi de caetero valere multi censent, modo in actu contritionis contineantur. 1 Quamvis autem hoc internae veritatis specie non careat et externa auctoritate etiam innitatur, vobis tamen, colendissimi animarum pastores, valde commendamus, ut in id assidue operam navetis, quo fideles, vestrae curae commissi, charitatis et contri¬ tionis actum atque propositum quoque non peccandi de caetero explicite et formaliter elicere assuescant. Quod eius modi contritio, formaliter vel in actu charitatis virtualiter elicita, hominem extra sacramen urn iustificet. fide certum est 2 et a Concilio Tridentino c 1 - serte declaratur: »Etsi contritionem hanc aliquando chari¬ tate pertectam esse contingat hominemque Deo recon ciliare, priusquam hoc sacramentum actu suscipia ur, ipsarn nihilominus reconciliationem ipsi contritiom sine sacramenti voto, quod in illa includitur, non esse a seri bendam.« 3 Neque sacrae Scripturae testimonia desunl. In ■ w ‘ 1 quo foedere, etsi sacramenta quaedam divimtus ins < essent et gratiam externam vel ut aiunt ega ei , homo coram lege, in foro externo iustus a e „ ’ se conferebant, gratiam tamen internam et saI ^ , . J c iua iustus coram Deo redderetur, non con e sec j ut Concilium Florentinum loquitur, »non causa » eam solum per passionem Ghristi dandam niam •'ant.«5 Unde qui grave peccatum c °minisisse, ^ Peccati nullo quidem sacramenlo qua promerer i tamen šibi poenitentia eaque vera et omnibus Poterat. Si autem impius egeritpoeniteuMan peceatis suis, quae operatus est, et custouei i ■ c epta mea et JeceHt iudicium et institiam, vita vivet i orl Dom. Palmieri. Prati. 1892. 1 Vide Antonii Ballerini, Opiis morale • 2 77. _ 3 p e nzinger- f 0 m- 3. pag. 75. — 2 Aug. Lehmkuhl, op. “VJvlogica. Part. I. qu Sta T; P a S- 75 - “ 4 g Thomas, sunima l ^"jla Eugenii otahl, op. cit. num. 778. — irmems in Buua 102. art. 5. ad 4. - 5 Decretum pro ,g 0) Enultate Deo. (Denzinger-Stahl, op. Lelimkuhl, op. cit. 11 , , - ca p a rt. I. -• Q u - •3. »““J””*« A **»" PP " " -a- 398 -*• non morietur. Omniurn iniquitatum eius, quas operatus est, non reeordabor: in iustitia sna , quam operatus est, vivet. (Ez. 18, 21 sq). Poenitentia enim, quae his verbis de- scribitur, charitate formata ideoque contritioni aequipa- randa erat et peccatorem, ut apparet, extra sacramentum cum Deo reconciliare eique remissionem peccatorum mereri poterat. In novo foedere Christus, licet sacramenta mortu- orum, baptismum videlicet et poenitentiam, ad peccata remittenda instituisset, peccatores tamen in ordine ad iustificationem in debiliore conditione non statuit, 1 dum eos ad poenitentiam suaviter invitaret: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego rejiciam vos. Tollite lugum meum super vos .... lugum enim meum suave est et onus meum leve. (Matth. 11, 28 -30) Netjue etiam aliter illa eius verba intelligimus: Si quis d-iligtt me, sermonem meum servabit et Pater meus diliget eum et ad eum vememus et mansionem apud eum faciemus. (foan 14, 23). Quod igitur propheta de poenitentia, id Christus de dilectione Dei affirmat, imo eam, si cum proposito vel etiam actu praecepta sua servandi coniuncta sit, amorem benevolentiae simul et amicitiae esse dicit. Ut cum illa, ita cum hac status peccati et inimicitiae Dei consistere nequit. 2 Nam Christus dilectione Dei peccatorum remis¬ sionem metiri legitur, dum de Maria Magdalena testatur: Pernittuntur ei peccata multa, quoniam rnultum dilexit. •cui autern minus dimittitur, minus diligit. (Luc. 7, 47). Atqui charitas appretiative vel etiam intensive summa dilectio Dei est, 3 unde beatus Petrus, apostolorum P r * n ' ceps, nonnisi Magistri sui vestigia premit, quum simpli' citer contendit: Charitas operit multitudinem peccatorum (I. Petr. 4, 8) et divus Paulus, Doctor gentium: Charn tatem, inquit, habete, quod est vinculum perfectionis. (Col. 3, 14). Quum charitas ex dictis formale contritionis mo- tivum sit, quae de illa s. Litterae docent, ea de hac * H Hurt Pont e 1903. Vol. e 3. num! ]’^ olo S'f 'Iflgmatieae compendium. Edit. XI. Oenj- P C| t. num. 950). — :i Christ P .^'chaclis Baii prop. 70. (Denzinger-Stabl s ■ esch S. I. op. cit. num. 566 sq.. -** 399 ~*e quoque valere sua sponte conficitur et šs. Patres diserte affirmare comperimus. Inter alios s. Ioannes Chrysostomus: »Sicut ignis, inquit, ubi silvam occupaverit, omnia purgare consuevit, ita charitatis fervor, quocuraque incident, omnia tollit et excindit, quae divino semini nocere possunt, et ter- ram mundam facit ad excipienda semina. Ubi charitas est, omnia sublata sunt mala.« 1 Simili exemplo s. Gre- gorius Magnus usus, quaerit: »Quid esse . dilectionem credimus nisi ignem, quid culpam nisi rubiginem ? Unde nune dicitur: ,dimittuntur ei peccata multa, quoniam di- lexit multum 1 (Luc 7, 47), ac si aperte diceretur. m- cendit plene peccati rubiginem, quia ardet valde per ig¬ nem amoris.« 2 S. Petrus Chrysologus (f c. an. 450. Raven- nae) negationis quidem crimine nihil peius esse censet, •et tamen, ait, Petrus amore solo valuit hoc delere. Ne denique in ss. Patrum testimoniis iusto ongiun immoremur, ipso Ecclesiae iudicio prohibemur, quippe quum Surami Pontitices contritionis vim et ra lonem negative in tuto collocent et magisterium Ecclesiae oi- ciinarium et universale positive exponat. Etemm a s 10 PP. V., 4 a Gregorio PP. XIII. 6 et ab Urbano • Michaelis Baii propositiones damnantur: Gnan as p fceta et sincera, quae est ex corde puro et _ coni3B1 . hona et fide non ficta, tam in catechumems qu /qi\t P oenitentibus potest esse sine remissione peccatorur G G Charitas illa, quae est plenitudo legis, nes ■ { ns coniuncta cum remissione peccatorum (32). °, m ' a( ; on j s ' n peccato mortali sive in reatu aeternae a /j Potest habere veram charitatem et charitas e 1 17 OI 9 Potest consistere cum reatu aeternae damna i ^ Neque igitur charitas perfecta et ideo con r > DresS o ohssione peccatorum existere neque peccatoi, s , T ' Hom. 7. in 11. Tim. num. 3. (Migne, ^nno . H °m. lib. 2. 33. in Evang. Num. 4. (Migne, lom. ■ ,,/pcliombvs 4. (Migne. PP. lat. tom. 52. col. 400). - 4 In B . ul ’ a „ J* ° e de dfe 29. lanuar > d >e 1. Octobris 1567. — 6 In Bulla rrov ' ls '°! v __ : Denzingcr-Stalil, 1579. - e [n Bulla In eminerui de die 6. Martn iot - °P- cit. num. 911. - • Ibidom num. 912. - Ib> dem num ' 400 charitatem ex eaque contritionem perfectam habere po- test, quum status peccati et actus charilatis sive contri- tionis periectae se mutuo excludant. 1 A magisterio demum Ecclesiae ordinario et univer- sali conlritionis naturam et efficaciam in catechismis publicis et in scriptis Theologorum scholae 2 satis edo- cemur. Ex illis magnam auctoritatem Catechismus Ro- manus habet et in hoc legimus, contritione, »statim ut eam mentibus nostris concepimus, peccatorum remissio- nem nobis a Deo tribui« 3 atque »eumdem contritionis et charitatis modum statuendum esse« indeque fieri, »ut contritio vehementissimum animi dolorem coniuncturn habeat omnemque ignaviam et socordiam excludat.» 4 Noster catechismus, e reverendissimi Episcopatus imperii austriaci consensu et opera editus, 5 doctrinam de con¬ tritione Concilii Tridentini doctrinae conformem exhibet et de eius notione, comparatione atque efficacia (num. 662—664) et de eius eliciendae obligatione atque con- silio (num. 665—666) diserte et eleganter loquitur. fa ' E scholae Theologis s. Thomas, distinctione inter contritionem, in quantum est pars sacramenti, et contri¬ tionem, in quantum est actus virtutis, facta, scribit: Haec »est quasi causa materialis remissionis peccati eo, quod dispositio est quasi necessitas ad iustificationem,« 7 quae formaliter gratia divina perfieitur. 8 Similiter P. Gabriel 4- tract. 14. pron « () PP ‘ ' I Q stitutiones theologicae. Parisiis, 1906. Vol. Kleutgen S. ]. f use tractat ' ~ ‘ ,C auctoritate Theologorum Iosephus lom 1.pag. 115sao — > p« j* o°* lere ’ cu ' lliscr >psit: Theologie cier Vorzeit. huins catechismi hL™ „ / c . a P' 5 - nun > 34 - - 4 Ibidem num. 27. - 5 De Einfiihrung des neuen K’o+««i,” Ct<)n £ at . e vide c °mment.arium: „Instruktion zur blatt fiir (];„ r „,.„_ i _ a * echlsmu A m folio periodico: Kirchl. Verordnungs- — — 6 ucuuii ivatecmsmus" in folio periodico: -- blatt liir die Lavanter Diozese. Marburgi, 1897. Num. XIII. ali n. 2- P ° 170 — 177. — 6 Ex quo apparet, quod Dr. Joseph. Polile (Lehrbuch der oorn, 1905. Tom. 3. nas-. 4nSl „nr.niarihus -oosepn. ronie (juenrDucu uci vertlt > i(1 nostrum catechismnm d ' pas ' 458 ) catechismis popularibus vitio corpore. - s De relatione a t] ngere. - * Suppl. qu. 5. art. 1. m apud Dr. I. Gottler i„ 0D ere at "‘ I0n ' sad Poemtentiae sacramentum legi potest timschen Thomisten aher P ^!\v- f heib Thomas y on Aquin und die vortriden- Pag. 37 sqq. De sensu S Tl' " n ? n ‘ ies B^zsakramentes. Friburgi, 19M- M- Schultes O. P. j n nn p r J r ® el ®£ anter et. erudite scribit P. Reginah! Thomas von Aquin n bor daš Bu szsakrament. Di e Lehre des bed- born ae, 1907. Pagg. gg das Ver baltms von Rene und Buszsakrament. Pader- ~*e 401 Antoin testatur: »Omnis contritio, concepta ex amore Dei, super omnia propter se dilecti. reconciliat hominem Deo ante sacramenti susceptionem.« 1 Et s. Alphonsus Maria Liguori, quasi causam pereraturus, scribit: »Dolor omnis peccati, qui proficiscitur ex amore Dei praedomi- nante super omnia, etiam remisso, est iustificans homi¬ nem extra sacramentum, uti communiter docent doctores.« 2 Si porro, charissimi, Goncilii verborum memineri- mus: »reconciliationem ipsi contritioni sine sacramenti voto, quod in illa includitur, non esse adscribendam,* facile intelligemus, contritione vel charitate perfecta onus sacramenti poenitentiae suscipiendi non tolli, veram non tam ex peccato quasi capite quam ex voto integrum servari. Hoc autem votum, quo homo sic animo disponi- tur, ut sacramentum absolutionis suo tempore suscipien- dum šibi proponat, explicitum et formale, nisi torte speciale praeceptum sacramenti adeundi urget, non re- quiritur, sed virluale et implicitum sufficit, quippe quod in actu vel virtute contritionis vel charilatis contineatur. Qui enim ex charitate divina peccata detestatur, certe ea , quae ad illorum veniam consequendam divina volun- tate requiruntur, praestare intendit, licet ad ea animum actu non advertat. 3 Ad haec vero in Nova Lege sacramentum poeniten- dae (et baptismi) ex deposito fidei iure recensemus. Et- enim Ghristus apostolis eorumque successoribus potesta- i e m clavium, qua illud innititur, promiserat (Matth. 16, 19. 20; 18, 18) et post suam resurrectionem contulit: Accipite, inquiens, Spiritum Sanctum! Quorum remiseritis Pacata, remittuntur eis et quorum retinuentis, retenta SUnt - (Ioan. 20, 22. 23). Unde apostoli, illa potestate 0r nati, palam cum divo Paulo profitebantur, qui »Deum, 1 In opere, cui inscripsit: Theologia ur 2 . arti 5 . § 2. “Mica. Parisiis, 1713. De sacramento poenitentia ^ num.441. , Theologia moralis, lib. 6 . tract. 4. de sa cr j*5J e , p. lrenaei Bierbau Theologia moralis P. Patritii Sporer, O. Fh-\, . sacramento, part. °- FF. M. Paderbornae, 1901. Tom. 3. de poenitentiae 1". 4. nuni. 126. 26 -a- 402 -*■ ait, šibi ministerium reconciliationis dedisse atque pro Christo se legatione fungi, tamquam Deus per ipsum exhortaretur: Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo.» (II. Cor. 5, 18. 20). Item s. Ambrosius, verba Christi (Matth. 18,18) inter- pretatus: »Ecclesia, inquit, in utroque servat obedientiam. ut peccata alliget et relaxet: haeresis in altero iramitis, in altero inobediens« 1 probatur. »Quemadmodum igitur, ut s. Basilius Mag. scribit, corporis morbos non omnibus patefaciunt nomines, neque quibusvis, sed eis, qui horum curandorum periti sunt, ita fieri quoque debet peccato- rum confessio coram eis, qui curare haec possunt» 2 ne- que alii sunt nisi sacerdotes Ecclesiae. Ipsum etiam Concilium declarat: »Est autem hoc sacramentum poenitentiae lapsis post baptismum ad sa- lutem necessarium, ut nondum regeneratis ipse baptis- mus.« 3 Atqui iustificatio ex eodem Concilio »post evan- gelium promulgatum sine lavacro regenerationis aut eius voto fieri non potest.« 4 Proinde eorum, qui post bap¬ tismum in peccata lapsi sunt, poenitentiae sacramenti suscipiendi necessitas necessitati baptismi petendi eorum, qui baptizati non sunt, par est atque illos sacramentum poenitentiae aclu vel voto suscipere et ideo in alterutro času sua peccata clavium potestati subiicere necesse est. 0 Hinc apparet, quanto iure Martinus PP. V. hunc Ioannis Wicliffe articulum atro stylo signaverit: »Si homo luerit debite contritus, omnis eius confessio exterior est šibi superllua et inutilis.« 6 Huic articulo propositio Pet r * Oxomensis: »Peccata mortalia, quantum ad culpam et poenam alterius saeculi, delentur per solarn cordis con- tritionem sine ordine ad claves,« 7 similis et haeretica a Sixto PP. IV. declarata est. oni De P°® ni l e V tia lib -. 1- cap. 2. num. 7. (Migne, PP. lat. Tom. XVI- Tnm \ vyt brevius tractatae, Interrogatio 229. (Migne, PP- 2 rae . tentiae^n 9 C0 m 235) - ~ 3 Cone. Tridentin. sess. XIV. de sacramento poe» - cin 4 rt?' 2; ( De “ zm ger-Stahl, op. cit. num. 775 sub finem). - 4 Sess. U cit nnn 1 iq? ZII1 K e n' StahL op ' cit - num - 678 )- — 5 G- Bernardus Teppe, °P. 1418 ri)An7* SU 6 Inter cunctas de die 8. Kalendas •* - ’ (K 403 Doctores scholae huius voti et per consequens ne- cessitatem sacramenti poenitentiae plerique omnes agno- scunt et divo Aquinati assentiunt, qai »necessarium est, ait, ad salutem peccatoris, quod peccatum amoveatur ab eo; quod quidem non potest fieri sine poenitentiae sacramento, in quo operatur virlus passionis Christi« 1 Dum igitur peccatum grave etiam contritione per- fecta, nisi ei votum sacramenti iungatur, absolute re- mitti non potest, levia tamen peccata homini iusto sola contritione vel etiam virtuali quadam de eis displicentia remittuntur, qua »hoc modo, ut angelicus Doctor loqui- tur, Jertur secundum affectum in Deum et res divinas, ut quiquid šibi occurreret, quod eum ab hoc motu re- tardaret, ei displiceret et doleret se commisisse, etiamsi actu de illo non cogitaret.« 2 Haec itaque, quum vera et certa sint, in praxi non negligenda, sed fideli populo tempore opportuno et fa- cundo sermone proponenda sunt, ut ad suum quisque conscientiae statum ea applicet. His etiam addi potest, quod homini, etsi contritione iustificatus sit, in sacra- roento poenitentiae gratia divina augeatur, 3 poenae tem- porales remittantur, 4 remedia adversus relapsum exhi- beantur atque quod plurimi aestimamus, ipse de pec- ca ti remissione certioretur. Sunt enim iusti atque sapi- vntes et opera eorum in manu Dei sunt, et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit. (Eccle. 9, ). Praeterea, si de tempore, quo contritio, respective c haritas perfecta elici et quo durare debeat, Nobis, di- tectissimi in via Domini cooperatores, verba facienda s unt, primo cerlum est, eam in articulo mortis, 5 si quis statu peccati existat, atque in necessitate sacramenti vivorum suscipiendi 6 eliciendam esse, ubi facultas sa- cr amenti poenitentiae suscipiendi desit. Nam aliud me- 1 Sum. theol. part. 3. c 'n corpore. — 3 H. Hu ar t. 2. in corpore. — *0. -— 6 [tlom nnTn 1 Idem num. 188. 2fi* •*- 404 dmiri, ut lbi salutis aeternae nanciscendae, ita hic sacri- legn vitandi homim praesto non est, quum utrimoue piendi S desit^ ltUr ' kCUltaS sacramenti poenitentiae susci- Valde et:am optaraus, ut crebro. amantissimi ani- maru m pastores populiš vestris suadeatis et commendetis, quatenus singuli fideles saepius et certe, quoties in ortali peccato se obstringi sentiant, actum contritionis cum voto sacramentalis confessionis, quam primum fieri possit, iaciendae eliciant, ne sua peccata, cito solvenda, Z? maneard- Hoc namque et Deo et šibi quisque e e . eo quidem, quem peccando laesit, et šibi, cui ■ 0n P° emtendo . Porias inferi quasi apertas tenet. Etenira s a u peccati nullum opus salutare perficere, facile ero in nova peccata labi potest, quin etiam ea com- i ere solet, quia propter duritiem cordis sui, ut plu : lmum accidit, gratias conversionis spernit nec tentationi, ies recjuentiori ac graviori, viriliter resistit, thesauri- tw S m ' ! ~ arn * n * rae e *- revelationis iusti iudicii Rei. (Rom. 2, 5). t , ^ e * n( ^ e ^empus, quo contritio durare debet, non ■ ■ m , s P atmm complectitur, ut eius ratione contritio PnnpT U1 ^ j C censeatur. Etenim quamquam ex pssp a 1 *! ^ ricent ' no * Christiana vita perpetua poenitentia * , e e *> ac ^ us tamen contritionis brevi absolvi po- ratnn? Tf 6 * n an ' m i dolore, quo suum quisque pec- Denm e es a tur, consistat et e charitate perfecta, qua scatnr SU ^ ei ornn ‘ a diligit, cum voto sacramenti profici- Drp ’ ^* eC certam ver borum formam nec verba ore ex- claml 6qUirat Simul atc I ue David: Peccavi, dolens ex- Dprmt ’ f P ro Pheta audivit: Dominus ouoaue transtulit ferri nZ T'*’ U ° n morieris - (H- Regg. 12, 13). Huc re- et mlso ^ etmm Verba Domini; E?™ sto ad osthm st quis audtent vocem meam et aperuerit mib (Denzinger-StahKnn^i S ^* ae sacram ento vido Cone. Trid. sess. XIII- cap-J- unct. in prooem ’ m ( i n ! “T' Z ? 1 in med ‘<>). - * Sess. XIV. de sacr. extr- (Denzinger-Stahl, op. cit. num. 785). 405 •-*- ianuam-, intrabo ad Murn et coenabo cum ilb et ipse mecum. (Apoc. 3, 20). Nam ianuam aperire et intrare immediate se excipiunt et quocum Dominus coenat, certe eius ami- cus, in statu gratiae, non inimicus, in statu peccati ver- satur. Hinc contritionem iustificatio sequitur, nec ulla mora inter utramque intereedit. Ita etiam ss. Patres sentiunt. »Misericordiae namque Dei, ut s. Leo M. scribit, nec numeros possumus ponere nec tempora definire ei, apud quem nullas patitur veniae moraš vera conversio« 1 atque haec sine dubio in con- tritione demonstratur. Idem etiam verba exprimunt Ful- gentii, qui »charitas, ait, ubi habitare coeperit, non per- mittit dominari peccatum, sed cooperit multitudinem pec- catorum.« 2 Ad rem quoque s. Thomas scribit: »Motus liberi arbitrii, qui est in iustificatione impii, est ultima dispositio ad gratiam; unde in eodem instanti est gratiae infusio cum praedicto motu liberi arbitrii,« 3 in hoc autem motu actus poenitentiae sive contritionis comprehenditur. Hac de causa Catechismus romanus merito et iure docet: *Verae contritionis eam vim esse, ut illius beneficio om- n mm delictorum veniam statim a Domino impetremus.« Contritio itaque, quum ex dictis neque temporis spatio neque gradu intensionis, quae ad eam universim non requiritur, ullo modo ligetur, summae Dei miseri- cordiae donum est neque ulli umquam, qui bonae vo- untatis est, gratia deest, qua si utitur, illam elicere e J a a d veniam sui peccati obtinendam se disponere potes . Neque enim Deus, quum dives in misericordia sit, vult ® perire. sed omnes ad poenitentiam reverti. ( ■ e r> Tandem in quaestione, num contritionem acile an difficile sit, discutienda hoc salutis nostrae n - §°num, venerandi cooperatores, nimis nec facile nec 1Cle Praedicare debemus. Non facile, quia contritio e. 'In J-* n , e Pistola 108. cap. 4. (Migne, PP. Tom- p ^ 1 ?'lat^Tom^LKV . col ,^ tola 7 - a< i Venantiam, cap. 2. num. 3. (Migne, • • t p art 2. i 3 , 53 )- - 3 Sum. theol. part 3. qu. 89. art. 2 m corpore. nuin. 34 snb finem. -fc- 406 hominis voluntate prodire debet, huic vero multae et variae difficultates opponuntur, quas superare vires ho¬ minis, venumdali sub peccato (Rom. 7, 14), transcendit. Non difficile, quia homo, dum gratiae divinae cooperelur, ut divus Paulus testatur, omnia potest in Deo, qui ipsum confortat. (Philipp. 4, 13). Utrimque enim verum, cum distinctione tamen, esse videtur. Nam qui non grave, vel grave quidem, sed ex humana fragilitate peccatum commisit, facilius, difficilius, qui grave et ex consuetudine peccatum commisit, actum contritionis elicit et ad Deum revertitur. 1 Neque motiva efficacia neque idonea media ulli umquam desunt, ut contritionem, si modo velit, rite semper elicere et cum Deo reconciliari possit. Infinita enim perfectio Dei, in specie sapientia, sanctitas, iustitia. si quis eas mente consideret cum eisque suum peccatum conferat, certe eum movere valent, ut vehementi do- lore peccati sui, Dei offensae, impleatur et ingenti amore Dei, absolutae bonitatis, incendatur. Idem etiam obtinet, si quis, peccati šibi conscius, passionem et mortem Christi, Verbi Dei incarnati, animo contemplatur, nec fieri potest, quin coram imagine Filii Dei crucifixi maximo eius amore inardescat. Qui vero hoc Christi amore afficitur, quipp e quem Deum esse noverit, i& sine dubio perfeclum cha- ritatis et contritionis actum exercet. Malum enim, qt* a ' tenus Christi malum consideramus, detestari et fugere nequimus, nisi bonum Christi, qualenus eius bonum aesti- mamus, nobis bene placet. 2 Unde catechismus nobis merito suadet, ut Christum crucifixum, quo facilius contritionem eliciamus, mente consideremus eiusque misericordiam animo contemplemur, qua peccata nobis dimittere cupit- Media postremo, ad actum contritionis exercendum idonea, dum eis uti velimus, numquam nos deficiunt. Ne- cer ^ a ver borum series, imo ne verba oris quidem a ^ oc re quiruntur, sed sola verba cordis, gratia actua i nus LehS r u‘ B op erb eTV 0 nl > - Cit ' 1 t0nl - 3 ' P art ' 3 - 132 - " " l tl 202. num 31 q P 's A t- V ® lum - 1 - P ar t- 1- lib. 1. tract. 1. cap. 3. § L Op. cit. cap. 4. part. 2. num. 663, 2 Augusti- 407 excitata, devotus Christi crucifm aspectus, pia oculorum ad ss. Sacramentum conversio, attenta concionis auscul- tatio, viae s. crucis meditatio sufficit, ut formalem vel virtualem contritionis actum eliciamus et cum apostolo dicamus: Neque mors neque vita, neque angeli neque principatus neque virtutes, neque instantia neque futura, neque fortitudo, neque altitudo neque profundum,. neque creatura alia poterit nos separare a eharitate Del, quae est in Ghristo lesu Domino nostro. (Rom. 8, 88. 39). Ne tamen Christi fideles de modo, quo actus con¬ tritionis rite eliciatur, incerti sint, in catechismis 1 et li- bris precationum 2 eiusdem formae quaedam proponuntur et ab Ecclesia probantur, verum actus contritionis pei se non sunt, nisi ex intentione ac devotione eorum, qui eis quasi contritionis adminiculis utuntur, contritionis na u ram induant. Spiritus namque est, qui vivijicat, car o non prodest quidquam. (Ioan. 6, 64). Quoniam autem usus optimi actionis humanae ma gistri personam agit et ea, quibus agendo assuescimus, licet difflcilia, facilius operamur, ideo vobis, amantis ^™ animarum pastores, ex animo commendamus, quin e vos in Domino obsecramus, ne in concione, in ca ’ sive in ecclesia sive in schola habenda, in axam ' n , • schali, in sacro tribunali ab adhortatione i • statis, ut non solum. dum ad sacramentalem co se devote praeparant vel ad mensam D ° mlI \ ne vel Missae sacrificio adstant, sed frequen es, tr j. vel vespere pias preces ad Deum fundunt, a a tionis exercitent, neve eum umquam omi a , cauga v itae suae infensa aggrediantur; si cui e q con f es . vita periclitetur; praesertim vero, sl me minerimus saru deficiat. Semper enim verbi Ch pilius necesse est: Estote parati, quia qua nesci*. . m vjl . \ominis venturus est (Matth. 24, 44), ut bcationis nostrae reddamus. (Luc. 1 , )■ j 1 Catechismus noster, in appendice. — 2 I. H. Kessel, 1 homae K _ ompensi s 'Mitatione Christi libri quatuor. Duesseldorpii, 1889. Append. pag. ■ <1- 408 Neque tandem abs re erit, si in ecclesia post con- cionem, ut in diebus Dominicis fieri solet, una cum vir- tutibus theologicis forma contritionis publice et devote, in schola vero cum discipulis, post catechesin hinc inde, sola contritionis forma unose recitetur, unde illi eam etiam, quum adoleverint, facile non intermittent et tibi, bone catecheta, non raro senex cum gaudio dicet: Ma¬ gister, Imet omnia observavi a iuventute mea (Marc. 10, 20), neque umquam tuae adhortationis obliviscebar in schola nobis datae, ne charitatis et contritionis perfectae actus facile negligeremus. »Non est, ut quidam dixit, viri ti- mere sudorem « 1 et qui šemi nat in benedictionibus, de be- nedictionibus et metet. (II. Cor. 9, 6 ). taque etsi multa et gravia onera sacerdotum hu- meros, non minima animarum pastorum, aetate nostra preman , viri tamen cordati ea cum fiducia, imo gra- viora quoque subire non dubitant, atque eo feliciores por an , si quae non frustra se portare experiuntur. Unde e lam vos,. o sacerdotes Dei et Nostri cooperatores in mea omini, adiuramus et obsecramus, ne operae vestrae ave in ecclesia sive in schola parcatis. verum ut caete- 8 re . 1 ^ 10n ' s vei ’itates simul vero etiam utilitatem, imo • essi a em c °nfritionis et charitatis perfectae fideles, rae c _ urae com mittuntur, sedulo doceatis eisque i. 1 1 e rne( ^* urn docendo offeratis, quo si suo quisque pore utatur, veniam peccati, imo salutem aeternam congruo mereatur.^ Sacrificium Deo spiritus contn- /p a ?f' C ( ^( corečrofcm et humiliatum, TJeus, non despicies. ^ unc ergo dieit Dominus: (Jonvertimini ad p, • co > de vestro, m leiunio et in.fletu et in planetu- verti-m*' e 7 ves ^ ra et non vestimenta vestra et e-on- 1711 ac oniinum Deum vestnim, quia benignus et -iiimiuBisscnuissel. Colouiae Agrippinae, 1906. — W. letzte Mittel. AVarnsdorf, 1900. — Anonymus, Der Jelcine stumme vollkommenen Beue. Moguntii, 1907. Prediger der -*r 409 -*• misericors est, patiens et multae misericordiae et praestabilis super malitia. (Ioel. 2, 12 sq). Caput CXXII. De spiritualibus exercitiis a Clero peragendis. jlost saluberrimam seminariorum institutionem, quam, 1 providente Domino, ad clericorum scientificain et asceticam informationem decrevit sacrosancta ln- dentina Synodus, 1 nihil certo Clero utilius esse poes , quam exercitia spiritualia. Ambo šibi intime co aer • quod seminarium format, exercitia fovent, conservan collapsum restaurant. , Sancta igitur nec satis laudanda est < ; on invitandi sacerdotes ad exercitia spiritualia cer o spatio peragenda. Nihil enim saluti cum pastoium u procurandae accommodatius inveniri potest, 9 ua ™ , dotes »certo dierum spatio in opportunum aiqu saepe secedant, ubi quavis humanarum rerurn 'ecta, omnia sua facta, dieta, cogitata coram , me _ diligentissime reputantes et annos aeteinos q 60 ditatione in mente habentes ac maxima en , Q s 'bi collata recolentes, studeant contrac as _ Pulvere sordes abluere et resuscitare g ra ' a > g, 2 bata est per impositionem manuum. ( • 1 • ’ vitae Exercitiorum spiritualium utilitate A pp 0 site spiritualis doetores summopere commendani. PP ^ ad . hanc rem seribit s. Franciscus Salesius- » com . gbitas et concupiscentia, quae omnibu detrahit; •Punis est, animum continuo deprimit e et reso¬ ri ipse divina subnixus gratia per a e spirituales 'Ptiones pias, crebro iteratas, veluti qu versus PePnas, seipsum ab inferioribus subtrahere ' 7 . - »ph PP. IX. lit*- enc y c *' a, ‘ Kp ‘‘ ' Sess. XXIII. cap. 18. de ref. — ni Sco Pos Austriae de die 17. Marti i 1856. -*• 410 eum elevare contendit; quod quidem ut melius et effi- cacius praestet, opus est interdum, a tumultu rerum tem- vorahum, ut toqmtur s. Gregorius, secessum petere, mam em tanto punus cermtur, quanto cum se solo solus in- vemtur .« 1 Sane, qui a peccatis emergere vitamque serio emen- aie et mutare volunt, necesse est, ut a turba declinent et m solitarium locum, saltem ad tempus. se recipiant, meditatiombus sanctis piisque exercitiis insistendo j C - an ’ q u a ra ^ one Modo vitam corrigere debeant; , nr que . ubl a Deo visitentur, illuminentur et corroboren- tur in hoc melioris vitae proposito. 2 Qn •' ^ ie goiius Nazianzenus solitudinem spiritualen) , r, 1S aacbbus ex toliit, scribens: »Pulchra res solitudo quies ; idque me docet Eliae Carmelus (III. Regg. 18, 4), Ioannis desertum (Luc. 1, 80) ac mons denique ille, q em esum saepe secessisse secumque silentio ver- satum esse constat (Matth. 14, 18).,3 Nam et Elias TnJnn m ? rmel ° P hl, osophatur (III. Regg. 18, 19) et mnltitn!i' in ® serto ( biUC - !) 80); et Iesus ipse, ut actiones ] n _i In I s h°minumque frequentiae, ita preces quieli oc sque a b hominum commerciis semotis fere tribuebat ut nm lnC ’ ve U ^. ^ a lege, statuit? Nempe nobis quoque, tnrhiH ?° r ’ no4inibiI quiescendum esse, ut animo minirae rphnc n CU ™ Deo ve rsemur, mentemque ab erroneis hisce nnn " ^ a , u 11 um re ducamus. Neque enim ipsi secessione tj nn j / a ’ vetum ut et actionis et sublimioris occupa- tionis tempus esse disceremusA comtin T re n f J ieron Y mus prae laetitia exultat, solitudinem tudo j n esertum, Christi floribus vernans! O soli- calvnsi / p ? Ua 1 1 nascuntur lapides, de quibus in Apo- lamiliflrtnc n Clvqas magni regis extruitur! O eremus, iamuianus Deo gaudens!*5 Brisgoviae, 1872°' Tom^ t i r" erm i° 3e Sanctis. (Collectio Lacensis. Fribuigi proph. Ani W erpiae m 8 7 Tn wr 4 > ~ 2 Cornel - a Lap. Comment. in 0»? De pauperum aml 4 pa ^' 8a ~ ‘ s - Greg. Naz. Oratio XIV. Greg. Naz Orat. XX VI ^ ^ Patr ° ’ g . raeca - Tom - XXXV. col. 862). — S ' Hieron. Epist ad Holindnr. Sei P®™- (Migne, op. et tom. cit. col. 1238). — donim. (Migne, Patrol. lat. Tom. XXII. col. 349) » S. 411 Quilibet sacerdos proinde consideret animo suo, quod s. Bernardus Claravallensis inculcat Eugenio Papae III.: »A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris ad alia, te neglecto. Quid enim prodest, si mundum uni- versum lucreris, teipsum perdens? Sapiens šibi sapiens erit et bibet de fonte putei sui primus ipse.* 1 »Omnes de tonte publico vivunt, pectore tuo; et tu seorsim sitiens stabis? . . . Memento proinde, non dico semper, non dico saepe, sed vel interdum reddere teipsum tibi, non totum te nec semper dare aclioni, sed considerationi aliquid tui et cordis et temporis sequestrare.« 2 Haud mirum est, quod summi Pontifices nullo non tempore hoc insigne sanctificationis medium Clero quam impensissime commendarent et Episcopos admonerent, ne intermitterent cohortari sacerdotes, ut saepe exer- citia spiritualia peragant. Ut silentio praetereamus monita Romanorum Pontificum, in prionbus Synodis dioecesanis 3 allata, liceat tantum proferre eloquia, quibus Leo XIII. e t Pius X. excellentiam et efficaciam exercitiorum spiri- tualium efferunt atque ad illa peragenda sacerdotes ad- monent. »Super omnia interesse debet,« ait sanctissim ' Pater Leo XIII., »ut omnes sint animati lilo spin ' itatis, abnegationis, sacrificii, zeli, qui eorum s a in !fuit ipsosque reddit veros ministros C ris 1- inem nihil opportunius esse potest, quam u . 'entur interdum ad recolligendum se m exi.j m 'itualibus, quibus mirabilis inest efficacia^a rd renovandum nt ae, ad perseverantiam m bono et distractio- spiritus vigorem in mediis periculis e m ,4 aum occasionibus, quibus in mundo exposi gne 1 S. Bernardi, De consideratione. Lib. 2. cap. 3. (Migne, Patroln r . lat. CLXXXII. col. 745). - 2 S. Bern. De consideratione. L ''J; le > op. et tom. cit col. 735). — 3 Acta et stat. Mn. 'io< • ‘ T llt cel. Marburgi, 1883 Pag. 70-71. - Gesta et stat. Syn. dioe ^ • lSftfi constit. et cel. Marburgi, 1897. Cap. XV. pagg- i i-t- — 1 „„, T.neidnm lamurgi, reoo rag. iv- . *• . __ constit. et cel. Marburgi, 1897. Cap. XV. P ( p, c i er o »n,s pp. XIII. litterae ad Cardinalem Lucidum Manam Baročen ian ° instituendo, de die 18. Decembris 1889. f -*e 412 »Sacerdotes . . quotannis per aliquot dies spirituali- bus exercitiis vacent; quo adiumento, si rite adhibeatur, nullum fortasse est aliud utiiius ad spiritum in Ciero resuscitandum et roborandum. Id autem quo melius exe- qui possint, Episcopi quolibet anno sacerdotes omnes, et si videatur, etiam singalos exhortentur, vel vocent in seminarium aliamve piam domum, ubi per aliquot dies spiritualibus commentationibus animum excolant et pro- priae salutis et sanctificationis grande negotium agant.« 1 Convenit hic apponere verba eiusdem summi Pon- tificis Leonis XIII., clerum Carpinetensem alloquentis, per qnae manifestum fit, quanti aestimaverit praxim, de qua agimus. »Non pauca ecquidem in bonum natalis oppidi perficienda curavi. Illud vero prae caeteris salutare vi- detur, et animum complet suavitate, quod Ciero iaculta- tem praebui actitandi spiritualia exercitia.« 2 Atque sanctissimus Dominus noster Pius PP. X. in primis litteris suis encvclicis 3 , quas, ineunte pontificatu, ad orbem dedit universum, postquam enunciavit, se in munere suo obeundo boe unum prae oculis habiturum instaurare omnia in Christo (Ephes. 1, 10), ut nempe sit omnia et in omnibus Christus (Coloss. 3, 11), prae cae¬ teris sacerdotes invitat, ut strenue secum operam navent ad hunc scopum assequendum, quippe qui vi vocationis suae formando Christo in caeteris destinentur. »Sacris namque quotquot initiati sunt, eam in populiš, quibus- cum versantur, provinciam šibi datam norint, quam Paulus suscepisse testatus est amantissimis iis verbis. iholi met, quos iterum parturio, doneč formetur Christus m vobis. (Gal. 4, 19). Qui tam en munus explere nequeant, nisi priores jpsi Christum induerint, ut illud apostoli eius- em usurpare possint: Vivo ego, iam non ego, vivit vero m me Christus. (Gal. 2, 20). Quamobrem etsi ad fideles omnes pertinet hortatio, ut occurramus in virum pevfec tum, m mensuram aetatis plenitudinis Christi (Ephes. 4, Mart lsofi Episc. et liegular. ad Hungariae Episcopos die 28 Pa? 447 _1 3 r A ' t ' ^ et ' t C Templum spirituale. Brugis et Insulis, 6 »uprem! apostolati,S de die 4. Octobris 1903. 413 13). praecipue tamen ad illum spectat, qui sacerdotio iungitur, qui idcirco dicitur alter Christus, non una sane potestatis communicatione, sed etiam imitatione factorum, qua expressam in se Christi imaginem praeferat.« Ad hunc scopum assequendum nihil tam valere arbilratur sanctissimus Pater, quam exercitia spiritualia, prout sat clare edisserit litteris de spiritualibus exercitns a Clero peragendis, die 27. Decembris 1904 ad eminen- tissimum S R. E. Cardinalem Petram Respighi, suum m Urbe vicarium datis, quae sic sonant: »Experiendo plus satis cognitum est, tam instabili hominem esse natura, ut vel diligentissimus quisque ofticii, nisi opportunis subinde stimulis excitetur, sensim irigeat ad virtutem. ac tandem languescat prorsus i vitiumque decidat. Ab hac naturae conditione quu sacerdotes proiecto soluti non sint, idcirco ne suis P tibus aliquando prae languore desint, certa a 1 subsidia, quibus identidem reparare vires e a aci redintegrare pristinam possint. Subsidia eiusmo obscure videtur Deus velle, ut potissimum m pio recessu, id est seorsum per dies aliquot anteac a reputando, quaerantur. Cogilavi vias meas: ^ um pedes meos m testimoma tua. (Ps. 0 r . rhri- >d quidem ratio facd. qua cum apostobs se g stus Dominus. Qui quum, doctrinae legisque ^ stinatos orbi universo nuntios, interea m y icos soleret ludaeae et Galilaeae, praedicandi Evangelu c ’ . ^ roittere. reversos, ubi, quae docuissen animis, audierat, ad solitudinem invitabat; quo f e ^ se0 rsum l) a res laborando vel magis deinceps bere • g 31 ). desertum locum et requieseite pusil um - v lamvero non apostolos tantum, q ^- ri C °Sisterii ^uebalur. sed omnes, quicumque apo Domi- Participes tuturi essent, hac invitatione e .j mon j am 11Us putandus est; ut nimirum, qul °,V 1prra e et lux non modo oflicii, sed etiam vitae e s e . fflundi et quasi terrestres dii esse de er ; 414 sidium retinendae augendaeque sanctimoniae maximum usurparent. Etenira, si quaerimus omnium ornamenta virtutum, quae clericum decent, studium sacrarum rerum continet: id vero ob eam quam diximus, inconstantiam naturae, ex quo die sacris initiati sumus, diuturnitate in multis defervescit, in non paucis dissipatur misere et extinguitur. Ipsa etiam assuetudo, quae quotidie res easdem tractando gignitur, causa est, quare paullatim sacerdos non dili- gentior ad sancta, qnam ad caetera vitae munia evadat. Accedunt huc pericula et varia et magna, quae saepe sunt in administratione sacerdotalis officii obeunda. De- nique quum necesse sit de mundano pulvere etiam re- ligiosa corda sordescere, multo magis necessitas haec sacerdotem tenet, in mediis mundi illecebris et miseriis habitantem. Quibus ex rebus omnino apparet oportere, ut, si rectos in nobis denuo excitare spiritus, si quamlibet vitiositatem corrigere in agendo contractam, si maiorem ad discrimina constantiam induere volumus, intermissis loco quotidianis curis, atque e magisterio parumper in disciplinam regressi, illuc revertamur, unde olim bono in- censi studio prodivimus, docilesque excipiamus vocem, quae nos de officiis admoneat, salubriter corripiat, ad potiora hortetur atque urgeat. Quamobrem nihil tam proderit, quam longe a strepitu et agitatione communis vitae secedere; quippe animae ad Spiritus Sancti acci- pienda munera quies est amicissima: Bučam eam tn solitudinem et loquar ad cor eius. (Osee 2, 14). Equidem non intelligimus sacerdotem ullum posse reperiri, qui in tantis difficultatibus, molestiis periculisque collocatus, non tamen sentiat subinde ex intervallo re- quirendum šibi esse praesidium, quod spiritualia, q uae lcuntur, exercitia suppeditant. Atqui videmus haec ip sa ab eis quidem. quorum est actio vitae munerisque com mendabilior, cupide expeti accurateque frequentari, a alns vero, utinam paucis, ita negligi, ut minimo aesti- mari videantur. Quid ? Mercator quivis, cui sunt sua -#r 415 negotia cordi, diligenter quotidie, diligentius quotannis acceptorum et expensorum rationes computabit: sacerdos autem quispiam curatorque animarum, qui quum Dei negotia administret, Deo districtam rationem redditurus est, non se colligens aliquando, aequa iudicii lance pon- derabit hinc officia sua, hinc facta, atque dispiciet, utrum vocationi suae congruat, an penitus discrepet? Imploranda quidem est divina benignitas, ut om¬ nibus ad unum clericis persuadeat huiusce opportunita- tem instituti, quod tanta eis affert adiumenta, unde se rite praestent ministros Christi et dispensatores myste- riorum Dei. Nobis interea, qui universa gubernanda Ec- clesia praecipuam quamdam curarum partem huic almae Urbi debemus, ad temperandam, ut oportet romani di¬ sciplinam Cleri, visum est praesertim spiritualium exer- citiorum morem fovendo dirigere. Quare . . iam tuum erit, dilecte Fili Noster, usque ab initio appetentis anni opportuna praescribere, ut quotquot Romae, praeter reli- giosas familias, sacerdotes numerantur, omnes, nullo cuiquam suffragante privilegio spiritualibus exercitiis . . saltem tertio quoque anno vacent. Dubitandum minime est, quin eiusmodi praescrip- tiones universi omnes, ad quos datae erunt, magna cum voluntate studeant perficere atque hoc ipso consolari ^°s; qui quidem ad propositum, quod necessitatibus temporum adducti urgemus, instaurandi omnia in Cbristo, n 'hil tam valere arbitramur, quam recta studia et exem- Pla clericorum.« 1 Et iam prius, occasione saecularium sollemnium sancti Gregorii Magni, 2 summus Pontifex hortatur Episcopos, u t perlegant et Clero suo legendam praebeant et consideran- ^ at n, imprimis in exercitiis spiritualibus annuis, orationem 'Ham in Evangelium Designavit (Luc. 10, 1—9) de officiis c 'ericorum, quam habuit s. Gregorius ad sacrorum Anti- s btes in Lateranensi Concilio coactos, et in qua inter alia . 1 Acta Sanctae Sediš. Romae, 1905. Vol. XXXVII. fasc. 7. pagg. 421 o. — a Pii PR x. litt. encyclicae Iucunda sane de die 12. Marti] 1904. 416 -ae conqueritur: »Ecce mundus sacerdotibus plenus est, sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus.« 1 »Sed quando nos vitam corrigere va- leamus alienam, qui negligimus nostram? Curis enim saecularibus intenti, tanto insensibiliores intus efficimur, quanto ad ea, quae foris sunt, studiosiores videmur. Usu quippe curae terrenae a coelesti desiderio obdurescit ani- mus; et dum ipso suo usu durus efficitur per actionem saeculi, ad ea emolliri non valet, quae pertinent ad cha- ritatem Dei.« 2 »Timeamus haec, fratres; conveniat actioni nostrae ipsum ministerium nostrum. De peccatorum no- strorum relaxatione quotidie cogitemus, ne nostra vita pec- cato obligata remaneat, per quam omnipotens Deus quo- tidie alios solvit. Consideremus sine cessatione, quid su- mus, pensemus negotium nostrum, pensemus pondus, quod suscepimus. Faciamus quotidie nobiscum rationes, quas cum nostro iudice habemus.« 3 His perficiendis efficacissima media suppeditant exer- citia spiritualia, quae non tantum plurimum valent ad damna anteactae vitae reparanda, sed etiam mediis, prae- servantibus a peccatis et scandali stimulos, occasiones voluntarias causasque ad delinquendum proximas remo- ventibus praecipue accensentur. 4 Innovantes igitur et ad observandum in memoriam re- vocantes, quae in prioribus iam Synodis dioecesanis constituta sunt, 5 mandamus in Domino, quae sequuntur. 1. Omnes sacerdotes dioecesani sub obedientia ca- nonica quovis saltem triennio interesse teneantur. exei- citiis spiritualibus communibus, quae in folio dioecesano -9. (G. Lahousse S. I., Monta •ri secessus exercitia obeuntibu P" PP. X. et Gregor^Maen?’«!ac Vr k 10, i^aflousse o. proposita. Bruges, 1904 " pL ® a eerdotibus sacri secessus exercitia 122 )- - 3 Ibid G w 78 i' T * 11,id - ( G - P^ousse S. I., Op. cit. . ecclesiast. curiis quoad modrnn°T, S ' I 'i °P: cit P a X 136). - 4 Instructio pf» et criminalibus clericorum do P ro ® e!k ^ > P^oscediuntur cognitionem, quas prius prorsus inrinin ^ 11 m Y s teria et vires ingentes naturae perspicere at or- ’ ® enens humani studia et acta, opera heroica et errores detestabiles scrutantur indagantque. rfiiinm lS medlis iuven es principiorum suorum mo- cernnnt ^ amenta P° nun t, vitae futurae methodum de- dent f r .’ fa qU nf Um(Iue ibi se convertunt, illuc vita proce- animi atoK'i' tempore moreš eorum consolidantur, et meSk n! ' Un Ur proprietates. Quales iuvenes de scholis _Praesertim de gymnasiis exeunt, tales duces et Pag. 495 . ' Arvisenet, Memoriale vitae sacerdotalis. Taurini-Romae, 1901- 419 rectores societas habebit humana, quum, quos »intelligentes« adpellamus, in scholis mediis excolantur. Serio propterea monebant Episcopi austriaci, anno 1848 Vindobonae co- adunati: »Omnes, qui ceu sacerdotes hominibus cogni- tionem et gratiam, communicant, omnes, qui ceu imperii organa ius et ordinem moralem curant, omnes, qui sci- entiam et mentis progressum ' colunt et omnes fere filii familiarum nobiliorum in gymnasiis culturam scientificam quaerunt, et quidquid ibi didicerunt, eo maioris est gravi- tatis, quum, uti fieri solet, pro omni valeat vita.« 1 Sponte hic oritur quaestio: quid iuventus in scholis mediis de religione sentiat, quippe quum religio vitae sit fermentum, pignus pretiosum et terrestris et aeternae felicitatis, sicut perpulchre Leo XIII. exponit, quum: »Im- mortale, inquit, Dei miserentis opus, quod est Ec- clesia, quamquam per se et natura sua salutem spectat animorum adipiscendamque in coelis felicitatem, tamen in ipso etiam rerum mortalium genere tot ac tantas ultro parit utilitates, ut plures maioresve non posset, si in primis et maxime esset ad tuendam huius vitae, quae in terris agitur, prosperitatem instituta.« 2 Quid ergo cogitat iuventus de Ecclesia Christi, quae est verae, divinae religionis praeco, columna et firma- nentum veritatis. (I. Tim. 3, 15). Fitne in scholis me¬ diis iuvenis bonus miles Christi (II. Tim. 2, 3), ut nilitet bonam militiam (I. Tim. 1, 18) in regno Eius, ftnles, qui semper sit prompte paratus pro regum Rege et vivere et mori Illique libentissime obedientiam praestare, quum ipsum invitet et moneat salutaribus verbis: Sequere (Mattb. 8, 22) et Sic kiceat lux vestra coram homi- n ibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vzstrum, qui in coelis est! (Matth. 5, 16). Quae ut fiant, iuvenes in scholis mediis diligentis- sime in religione sunt instruendi. »Primum et gravis- sittium medium iuventutem religiose educandi eamque v, 1 Vide: Kirchliches Verordnungsblatt fur die Lavanter Diozeae, 1899. 4 um ' IV. pag. 73. — 8 L. c. pag. 69. 27 * 420 ad pia exercitia adsuescendi est tališ religionis institutio, ut ea fldei et gratiae vita excitetur et conservetur et sem- per promoveatur . 1 Ast cognitio religionis sola non suf- ficit; car iuventae inflammetur etiam pro religione necesse est. Doctrinam Christi verbis et operibus adimplere consues- cat! Idipsum monet doctor gentium dicendo: Obsecro itaque vos, fratres, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obseguium vestnim. Et nolite conformari huic saeeulo, sed reformamini in novitate sensus vestri, ut pro- betis, quae sit voluntas Dei bona, et beneplaeens et per- fecta! (Rom. 12, 1. 2). Propterea, nolite fieri irnprudentes, sed mtelligentes, quae sit voluntas Dei! (Eph. 5, 17). Dirigendi iuvenes in scholis mediis in omnibus, quae ad religionem attinent, pergrave est munus ma¬ gistri religionis, cuius disciplina »primum studii obiectum, mater omnium reliquarum scientiarum est.« 2 Quomodo finis supremus religiosae institutionis adipiscendus sit, prudentia et scientia magistri destinat. Summa diligentia et fervore is munere suo fungatur. Occasionem nullam omittat, quin discipulos suos in religione instruat. Ad augendum et ampliandum illum amorem erga Christum Salvatorem eiusque doctrinam ac mandata pietatem in iuvenibus foveat. Propterea eos hortetur, ut saepe orent et sacramenta poenitentiae et Eucharistiae suscipiant. Oratio enim assidua »tam. necessaria est, quam vita, oratio est animae nutrimentum, orationem omittere peius est, quam coena abstinere, animae respiratio , , » • • • • eine aerartige Rrteilung des Religionsunterrichtes, dassda- aurcii das Okaraš- und Gnadenleben geweckt, erhalten und stetig gefordert . ' j 15 le l zte re mochte ich besoDders betonen. 11 (Der padagogisch-katecbe- e VU w ' n ^ len Vollstandiger Berickt erstattet vom vorbereitenden A r itee ' ^len, 190 J 6 - Im Selbstverlage des Komitees. Pag. 254). — 2 ! > I)em RpiV,« n ^ C ' I eh ° rt dl ® Religionslehre (Theologie) an die Spitze der ga» zen ala \f if 6r Lr ?? enst ,^ n( e )> als der geschichtlich erste Gegenstand des Studium , n in “ u , bngen VVissenschaften und als die sclmlbegrundende D>sz>- Bllduut ' 8lelire nach ihren Beziehungen zur Sozialforschung beaaprto ^ e ®. chlchte / ,lcr Bildung, dargestellt von Otto NVillmann. Dritte ver- erte Auflage. Zweiter Band. Braunschweig, 1903. Pag. 89). 421 -*b est, non est negligenda, quin spiritus in pereundi veniat discrimen.« 1 Quantum dein iuventuti studiosae !requentior sacra- mentorura poenitentiae et Eucharistiae susceptio proderit! Qui manducat, ait Christus, mearn čarnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam et ego resuscitabo eum in novissimo die. Car o enim mea vere est cibus et san- guis meus vere est potus: qui manducat meam čarnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in eo. (Ioan. 6, 55—57). Suavissime vero sacramenta poenitentiae et Eucha¬ ristiae animam movent et excitant, si eorum susceptio cum piis exercitiis coniungatur. Ideo magister religionis in scholis mediis studeat, quomodo pia exercitia semel quotannis vel inchoanda instituendaque sint, si adhuc in eis non fuerint, vel continuanda fovendaque sint, si iam longiore tempore consueverint celebrari. Pia exercitia in genere valde utilia et necessaria proptereaque introducenda esse, summi Pontifices per- saepe declaraverunt. Nil enim magis fidelium animos restaurat, confortat et sanctificat. In exercitiis enim ad- missa damna resarciuntur et zelus novos acquirit stimulos. Paulus Pontifex huius nominis III. normam exer- citiorum per s. Ignatium redactam positiva adprobatione sequentibus munivit: »Nos igitur, qui documenta et exer- citia huiusmodi examinari fecimus, et quae pietate et sanctitale plena ad aedificationem et spintualem profec- tum fidelium valde utilia et salubria esse et fore com- Perimus: documenta et exercitia praedicta, ac omnia et singula in eis contenta, tenore praesentium ex certa scientiaNostra adprobamus, collaudamus ac communimus, hortantes plurimum in Domino omnes et singulos Ghristi- fideles ubilibet constitutos, ut iam piis documentis et 1 Christliche Lebenspbilosophie. Gedanken iiber religiose \Vahrheiten, ” T eiteren Kreisen dargeboten von Tihnann Pescb, Priester der Gesellschaft “68U. Mit Approbation des hochwiird. Herm Erzbischofs von Freiburg. Zwoite Auflage. Freiburg im Breisgau, 1899. Pag. 355. 409 et pluries in libro. 422 exercitiis uti et illis instrui devote velint.« * 1 AIexander vero VII. omnibus clericis et laicis, qui similibus ss. exercitiis uti et illis devote instrui velint, plenarias in- dulgentias concessit. 2 Similiter sanctissimus Pater Pius IX. in suis anno 1856 editis litteris ita Praesules Monarchiae Austriacae alloquitur: *Quam vehementer ad ecclesiasti- cum spiritum tuendum et fovendum atque ad salutarem constantiam retinendam conferant spiritualia exercitia, innumeris idcirco per romanos Pontifices praedecessores Ajostros ditata indulgentiis, quisque Vestrum optime nos- cit ... Ea profecto fuit omnium piorum virorum sen- tentia, quod in sacra solitudine Deus ad cor hominis piopius loquatur, sancta consilia manifestius suggerat, maioremve humani cordis cogciitionem donet atque coelestium gratiarum largiorem lontem aperiat.« 3 Non ergo mirandum est, potestates ecclesiasticas multoties commendavisse et praecepisse exercitia. »Cu- randum. ut in singulis vicariatibus sive Clerus sive po- pulus interdum det' operam exercitiis spiritualibus, ex quorum usu tanta in catholicum populum bona invecta esse dignoscuntur.« 4 »Singulis laicis ad salutem exercitia spiritualia maximopere prodesse, dubitari nequit. Maxime cu tioribus variae occasiones et motiva eorumdem, imo m igentiae et necessitates sese offerunt, praesertim si novam conditionem vitae inire vel generalem confes- sionem peragere volunt.« 5 »Percupimus, vel maxime, ut is e spiritualium usus exercitiorum, qui lot inaestima- 1 es ructus adiunctos habet, inter singulos fideles omni Ph’ 1 ? P ro . rnovea t ur 5 utque saepe per eum singuli in i is o ilii anteactae vitae errores reparare ac semet- ipsos špiritu mentis renovare studeant.« 6 fn« ' 1C ’ U ^ a omnibus pia exercitia propter fruc- nimios tiant, auctoritates summae, quarum est regere ron ..,. ' Bulla Pastorali* offidi dd. 31. Iulii 1548. (Acta et Decreta sacrorum MDCrr /^ollectio Lacensis. Tom. quint. Friburgi br> 8 £ yj’ Sl 570 * r:„ Co1 ' 680 -) - ‘ Edit - cit. Col. 680. adnot. 1. - 3 Col. Lac. ToB^ ' ooi. 570. — „-; c, r ,-_T,n:j. T op Tom. V. Col. _ __ VUV.J — -UU1I.. til. VAll. UOV. mulu«; m V. - . 1 Litterae encycl. S. Congr. deProp. iide. (Co . • y q 0 j 481)* — Acia et decreta Cone. Prag. ann. 1860. (Col. Lac. * y Col. 883)- ; Decreta Synodi prov. Ultraiactensis ann. 1865. (Col. Dac. 423 ecdesiam T)ei, quam acquisivit sanguine suo (Act. ap. 20, 28), cjuae pervigilant, quasi rationem pro animabus red- diturae (Hebr. 13, 17), cum suadendo tum iubendo nituntur. Attamen iuventus studiosa magis caeteris omnibus egere Nobis videtur piis exercitiis. In perpetuo enim versatur periculo detrimenti capiendi quoad animam snam. Imbecillis tenuisque est eius aetas; voluntas eius, nondum firmis propositis stabilita, velociter in deterius potest sollicitari. Ex familiae tuto portu erepta, procul ab oculis patris diligentis matrisque infatigabilis invigi- lantia semota inter homines degit, qui suum, non eius bonum quaerunt, quique ad hunc finem, si fieri oportet, iuventute impudenter abutuntur. Civitates maiores, in quibus scholae mediae exstrui solent, pauca ad iuventu- tem excolendam, sed multa praebent ad eam seducen- dam. Tempora enim venerunt, quos divus Paulus aposto- lus praevidisse videtur, quum: Erit enim, inquit, tempus, cum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua de- sideria coacervabunt šibi magistros, prurientes auribus, ct a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas autem convertentur. (II. Tim. 4, 3. 4). Hoc enim tempore multi seductores exierunt in mundum, qui non confitentur Iesum Christnm venisse in čarnem (II. Ioan. v. 7); nostris diebus tenebrarum potestates, mali homines, errantes et in erro- f cm mittentes (II. Tim. 3, 13), vaniloqui et seductores (Tit. 10) innumerabilibus libris et scriptis prae omnibus iuventutem corrumpere quaerunt, et ut Christo fidem e ' u ret, operam dant. Contra talia pericula media extraordinaria, qualia SUn t pia exercitia, adhibeantur. Lex imperii Austriaci, v ‘gens pro scholis mediis, ea permittit. Decretum enim ftdnisterii pro cultu et educatione de die 5. Aprilis 1870 29161 et de die 28. Octobris 1870 Nr. 3264 nequa- ra ge in Decretum sonat, ut sequitur: „aus jiiuass *- f.rj. o„, --e- in Betreft' der Regelung der gottesdienstlichen I bungen fur katboliscbe Schuler an Mittolschulen verordne ich in Folge der nnr mit der Allerhochsten ^tschliessung vom 30 Marž d. J. erteilten Ermachtigung, dass m Fallen, wo Aus Anlass der mehrseitig gestellten -*r 424 -*e quam prohibet, 1 sed ubi in usu sunt, permittit. Decreto vero dato 12. Iunii 1899 Nr. 864 ex 1897 expressis verbis perspicue ministerium declarat, pro piis exercitiis in scholis mediis tres dies anni scholaris definiri posse et quasi suadendo proponit, exercitia illa dominica Palma- rum duobusque diebus sequentibus fieri posse. 2 Quisque reverendorum catechetarum in scholis me¬ diis legat ac perlegat iterata vice hoc rescriptum mini- steriale ponderosum, ac modo prudenti rogando et ob- secrando inducere conetur, quae modo facultativo tantum, non iussivo in rescripto ministeriali sunt concessa. Cu- pimus sincere, ut quovis anno in omnibus scholis mediis celebrentur pia exercitia tempore quadragesimali. Si alicubi Mittelschule urni rlpr f ° ^,'f nete [! 1 bungen zwischen dem Lehrkorper einer schulbehorde spihata kl . rc hlichen Behorde Differenzen ergeben, die Landes- gegemviirtie zu haltenf'? 7 entscll eiden, hiebei sich jedoch den Grundsatz Ende des Schnliihr dass an dem Sebulgottesdienste zu Anfang und zu pfange des bi st’ “ So,ln - und Feiertagen, endlich an dem Em- des Ichuliahres nnd entes dei ISusse und des Altares zu Anfang und zu Ende fiir den Diensthere' , ur , oste rbeben ^ eit f estz ubalten ist.“ (Verordnungsblatf gang 1870 p a f Inf des M.nisteriums fiir Kultus und Unterricht. Jahr- masso-ebenden dis»mii„<> ' D kodein decreto praeterea statuitur: „Die hiebei eingefiibrten rnlicrinl a T - r ? u Fucksicbten erheiscben, dass die an einer Schule stimmt, und daher FSIIp u lng M- f -! ire sam tliehen katbolischen Schiller be- im Sinne des Artikel* ^"'Ftteilnahme an denselben, sovveit eine solche der Staatsbiire-er in a ^ de l Staatsgrundgesetzes liber die allgemeinen Rechte tracb^std g dem utd^f f \ gen T ra c en " erden darf ’ als AllSDahme zu dass ihr die berechtiVt Jede Schule darauf zu bestehen liaben wird. religiosen Pb_ 8 "egen Kichtteilnabme an den gedachten giosen Uungen ausdruckhch . . angemeldet werden.“ (L. c. Pag. 632). geaussert es mii ron " urde von den Direktionen der Mittelschulen der Wunsch Esercitien fiir die sfu d ° r dsterlichen El. Beicht und Kommunion gcistlichc Um dies obnf r . Wahr r d drei T ?S? e verbunden werden. Mittelschulen zu Beeintrachtigung der Unterrichtszeit an den pfange der hi Satm g f en i £ estatt e ich, dass mit dem zum wiirdigen Em- Erlass vom 8 Novem ® usse un d des Altares mit dem hierortigen freizugebenden ^Tao-e h' db.905 (Ministerialverordnungsblatt Nr. 34), der Direktor S’ 7' ^ Tagen, einer von den Tagen, welche Z. 19.109 fMinHterinlvo^ ei a Ehnisterialverordnung vom 21. Dezember bat, zusammen^elee-t umf'nungsblatt Nr 2 ex 1876), freizugeben das Recbt Feiertage in Verhindnn ' velt er beide freien Tage mit einem Sonn- oder Darnach kf n e g § ebr , acht werden kdnnen - sonntag bis inklusive n;l 7 f zii glichen Exercitien in der Regel am Pal m_ Woche vom Samsta^ h- en ^f? der Karwoche oder auch in der vorhergekenden Den S* 'f u l lve Monta š gehalten werden. „ , Uen notigenfalls^ die Hpra™ f eibt es Ueigestellt zur Abhaltung solcher Exerci und i m Wege der Ansfw ZIt i\ Ung e,lier fr emden Hilfskraft im Einvernehmen Davon wird die tv n , e . ktl0I l be ) der Landesschulbehdrde zu beantrage • lirektion in Kenntnis gesetzt. 11 425 circumstantiae peculiares non permitterent annua exer- citia, infra biennium fiant! Si forsitan porro alicubi, in quolibet instituto, adessent difficultates, annuncientur No- bis, et Nos adibimus c. r. gubernium. Exercitia sacra, si celebrantur, fiant ad arbitrium catechetae pro omnibus classibus simul, vel pro classibus superioribus et inferi- oribus separatim, quum discipuli varie admonendi et educandi sint. Procul dubio expedit, ut qua rectores exer- citiorum spiritualium eligantur saltem hinc inde sacer- dotes regulares vel saeculares artis paedagogicae gnari, iique optimi et eloquentia excellentes. Ordo diurnus piorum exercitiorum hic esto: 1 A) Durantibus piis exercitiis tribus diebus, prima die ante meridiem concio, dein Missa coram Sanctissimo, post meridiem concio; secunda die ante meridiem sicut die antecedente, post meridiem concio, dein confessio sacramentalis; tertia die ante meridiem concio, dein Missa, infra quam s. Communio lit. B) Durantibus exercitiis solummodo duobus diebus, Prima die ante meridiem concio, dein Missa coram San¬ ctissimo, post meridiem concio, confessio sacramentalis; secunda die ante meridiem concio, Missa cum s. Communione. Ad libitum potest fieri tempore opportuno recitatio rosarii cum litaniis et s. benedictione. Materiam in piis exercitiis tractandam concionatorem a( t arbitrium suum eligere licet. Praetereunda non est contemplatio rerum, quas in sacris exercitiis s. Ignatius disserendas proponit. lila est enim celebranda verbis . 1 In instituto eminente Kalksburgi in Austria inferiore, cui praesunt ^stri optimi ex Societate lesu, quotannis hic est ordo piorum exercitiorum: Seria IV. vespere: Veni Creutor , concio inauguralis, benedietio. , Peria V VI. sabbato: hora 8 1 /*. Missa coram Sanctissimo, concio L, benod' < i 0nc * 0 P- 2•/,. recitatio rosarii, concio III., h. 5 1 / 2 . concio, h. 7. h ci Dominica: h. 6'/ 2 preces matutinae, Missa cum Communione generali, /; • Missa sollemnis, h. 5. post meridiem concio finalis; sollemnis benedietio, ■n Te Deum. Tempore libero adnotentur concionum monita gravissima. 426 -*(- s. Bernardi, doctoris meliflui, qui ait: »Haec contemplatio est, quae mentem purificat, regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit moreš, vitam honestat et ordinat«. 1 Concionatores amplius ne obliviscantur, se ad disci- pulos sermonem habere, qui aliquando hominibus, sicut cog- nominantur, cultis et intelligentibus adnumerabuntur. Quos vero nostra aetate maxime incredulitate laborare nemo ignorat. Ut proin fides augeatur et pro temporibus om¬ nibus confirmetur in iuventutis cordibus, studium exer- citiorum rectoris summum erit. »Veri Dei ignorantia est summa omnium rerum publicarum pestis«, observavit iam ethnicus philosophus. 2 E contrario haec est victoria, quae mncit mundum, fides nostra! Quis est, qui vincit mundum, nisi qui credit, quoniam Iesus est Filius Dei. (I. Ioan. 5, 4 sq). Iuvenes virique, quorum fides probata est, et in aliis virtutibus invicti, intrepidi, inconcussi erunt, ad instar viri, quem canit poeta celeber: lustum et tenacem propositi virum Non civium ardor prava iubentium, Non vultus instantis tyranni Mente quatit solida, neque Auster, Dux inquieti turbidus Hadriae, Nec fulminantis magna manus loviš, Si fractus illabatur orbis Impavidum feriunt ruinae! 3 Duo sunt porro vitia detestabilia et venenosa nimis intemperantia et luxuria, quae nostris diebus iuven- tutern corrumpunt horrende. Ut eas radicitus evella mediaque adversus eas efficacissima procuret, concio natori nit omittendum est. Exercitiorum rectoris sacro ardore atque Dei mise rentis et laetificantis iuventutem (Ps. 42, 4) gratia, 13 ventus in scholis mediis eminenti suo fini assequen 0 apta reddetur. 1 De considerat. I. 7. — 2 Plato, De leg. cap. X. — 3 Horat. Carm. lib- 11,13 ’ 427 Proverbium est: Adolescens iuxta viam suam, etiam quum senuerit, non recedet ab ea. (Prov. 22, 6). Caput CXXIV. De cantu ecclesiastico respectu habito ad sacer- dotem ipsum. H ratio liturgica fit et effertur praecipue cantu, quippe qui sit optimus interpres cogitationum et affectio- num cordis verbique vestis nuptialis atque ad publicum et communem cultum divinum pertineat. Huic iam secundum naturam suam tam proprius est, ut etiam apud antiquissimas gentes, deos externo cultu venerantes, inveniri queat. Historia cantus liturgici referenda est ad historiam Ecclesiae et eius scientia theologicis disciplinis merito adnumeratur, quare cum apostolo Iacobo dicere licet: Scienti igitur bonum facere, et non Jacienti, peccatum, Hli (Iac. 4, 17) et cum Ieremia propheta: Maledictus, 'fid facit opus Domini fraudulenter. (Ier. 48, 10). Egregie cantus sacer a populo electo colebatur. (I. Par. 25, 1—31). S. Augustinus observat de Davide psalte e I rege: »Erat autem David vir in canticis eruditus, qui harmoniam mušicam non vulgari voluptate, sed bdeli v oluntate dilexerit eaque Deo suo, qui verus est Deus, ®ystica rei magnae bguratione servierit. Diversorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi Va rietate compactam bene ordinatae civitatis insinuat unilatem.« 1 In Novo Testamento concentus liturgicus praebgu- , aur per Angelum, qui cum multitudine militiae coelestis . sa cratissima nocte canebat: Gloria in altissimis Deo et .. ' erra pax hominibus bonae voluntatis (Luc. 2, 14); in- ICltu . r hymnis, qui in institutione ss. Eucharistiae sacra- ri1 canebantur — et hymno dieto exierunt in montem Ji t\ ' Janeti Aurelii Augustini Episcopi De civitate Dei libri • "Ottbart. Lipsiae, 1877). Vol. II. lib. XVII. cap. XIV. pag. XXII. 235. (Edit. 428 Oliveti (Matth. 26, 30); praescribitur praeceptis apostolo- rum: Nohte inebrian vino, in quo est luxuria, sed im- plemim Špiritu Sando, loquentes vobismetipsis in psalmis et hymnis et canticis spiritualibus, cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino (Ephes. 5, 18. 19); commendatur per praxin apostolorum et christianorum, qui quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et Jrangentes circa domos panem, sumebant cibum cum exultatione et simplicitate cordis, collaudantes Deum et habentes gratiam ad omnem plebem. (Act. ap. 2, 46. 47). Ad Ecclesiam catholicam quod attinet, concentus liturgicus per temporis decursum in ea semper semper- que perficiebatur. »De nocte«, animadvertit s. Basilius M., »siquidem consurgit apud nos populus ad domum pre- cationis, et in labore, in afflictatione ac iugibus lacrymis confitentes Deo, tandem a precatione surgentes, ad psal- modiam transeunt. Et nune quidem in duas partes divisi, alternis succinentes psallunt .. postea rursus t uni com- miitentes, ut prior canat, reliqui succinunt.« 1 Romani Pontifices cantum ecclesiasticum utipartem integram sollemnis liturgiae numquam non assidua sol- lertia promovere studebant, v. gr. Gregorius I., Leo IL Pius V., Gregorius XIII., Paulus V., Pius IX., Leo XIII' et Pius X., qui praeclaro Motu proprio Tra le soUecitu- dim de die 22. Novembris 1903 musicae sacrae colendae novum adiecit fomentum. Nostra quoque Ecclesia Lavan- tina, quotiescumque occasio data est, saluberrima d uae ' que praecepta circa cantum ecclesiasticum et mušicam sacram non solum in eorum, quorum interest, notitiam perferenda, verum etiam in effectum adducenda semp er curabat. 2 In altera Sessione sollemni Synodi praesenti^ comnlptnS' 207 a<1 clericos Neocaesareenses. Migne. Patrologiae euK® 2 18M i f • T0m ' XXXIL coL 763 ' - ’ Acta et statuta Svn i' 883 celebratae ' Marburgi, 1883. Cap. IX. pag. 72. — Gesta et stat — AetiV, 60 ' an * D ° 1896 constitu tae. Marburgi, 1897. Cap. IX. pagg. 291 „ Actiones et - ^ ° ’ _ ^ ■ , '"p“'7 a ~et f - ceieoratae. Marburgi, 1883. Cap. IX. pag. 72. —- _ . 291 Syn. dioec. anno 1896 constitutae. Marburgi, 1897. Cap. IX. P ^®.' ur , r j j — Actiones et constitutiones Svn. dioec. anno 1900 peraetae. an no 1 99; Cap. LIX. pagg. 586—598. — Ecclesiae Lavantinae Synod. 1 • jJoCV 10 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. LXXVII. pagg. 573-590 et cap- pagg. 590—600. 1901- -*• 429 #r die 8. Augusti celebrata, constituta est Societas pro per- vigilanda mušica sacra. 1 Cantus ecclesiasticus, quem'sacerdos sacra peragens in altari unacum cantoribus in choro certis legibps et nor- mis profert, est cantus Gregorianus, secundum sanctum Papam Gregorium Magnum ita vocatus, qua de re iuxta verba s. Hieronymi: »Si quis apostolicae Sedi adhaeret, hic meus est«, de illo, qui cAntum Gregorianum scit et diligit, dici las est: Hic est verus amator divini officii. 2 Hic cantus in Ecclesia romana specifice liturgicus cantus appellalur, quia unice omnibus officii liturgici hac in re indigentiis satisfacit, cum unisonus sit eiusque verba et melodiae quasi divinitus inspiratae et ab Ecclesia autho- risatae sint atque orationem liturgicam perpulchre signi- ficent. 3 Quantae debeat curae esse sacerdoti cantus eccle¬ siasticus in Ecclesia promovendus, animis nostris persu- asum est, quippe qui iamdudum amore et studio huius rei trahamur. Sed adhuc requirendum est, ut unusquisque sacerdos, quantum in se est, in concentibus sacris bene versatus sit, animo considerans, šibi non minus quam aliis necessarium esse, ut in conspectu altaris bene, accu- ra te et pulchre concinat. Psalmista dicit: Quomodo cantabimus canticum Do¬ rini in tevra aliena (Ps. 136, 4), in terra incog- Sacerdotes quam maxime cantus ecclesiastici ad- miratione et studio imbuti sint oportet, et ideo imprimis meminerint, cantum esse partem integram sollemnis li- turgiae et proinde ipsos in conscientia obligatos esse, ut °DQni ope enitantur, ut bonam et pulchram, quantum Possibile est, cantationem addiscant loveantque. Guius rei gmvissimum monitum inter alia habetur in Bulla Pii V. Missali praeposita: »Mandantes et districte omnibus in virtute sanctae obedientiae praecipientes, ut Missam iuxta 1907 d ®y ,loaus dioecesana Lavantina anno 1906 concita et facta. Marburgi, Cjiorai 146. — 2 Dr. Benediktus Sauter O. S. B., Der Liturgische • breiburg im Breisgau, 1903. l’ag. 41. — ’ Op. cit. pag. 42. 430 ritum, modum ac normam, quae per Missale hoc a Nobis nune traditur, decantent et legant neque in Missae celebratione alias caeremonias et preces, quam quae in hoc Missali continentur, addere vel recitare praesumant «. 1 Ne umquam sacerdos obliviscatur, cantum ecclesia- stieum pulehrum nimis esse, Deique gloriam augere et corda fidelium maxime aedhicare eaque elevare ad coe- lum usque ad Deum, neque hunc eventum parvipen- dendum esse, quod populus fidelis ad maiorem aestima- tionem sacerdotis pulehre coram altari cantantis inducatur. Primum nempe, quod occasionem populo praebet nov um praesertim sacerdotem diiudicandi, persaepe est cantus, qui si non gravis et sanctus simulque amoenus est, sub hoc respectu non multum commendat sacer- otem neque allicit audientes. Econtra bonus cantor effi- caciter tangit et movet animos fidelium proptereaque populus libenter adit ecclesiam, in qua pulehrum audit cantum. Quoties fideles recordantur illoruin sacerdotura, qui bene canebant! tritmip 1 n u / Urglcus Porro castis con venit auribus nu- et sublimUaf 3 em ’, , dum nalura sua, vi et arte, dignitate sicae 6 , cu ' 13et cantu ‘ praecellat, quare biblia mu- Oui cro-n a6 ( e ,^ onum Ecclesiae proprium mere vocatur. omnerrf pn ^ t C GriCUS vel sacer dos. qui non impendat šibile est? na n Um ’ Ut addiscat saltem id, quod ipsi pos- cantum “! leS sacer d°tes, qui poterant addiscere Poenitet n« , neg ® xerunt in seminario, postea certe suae et necela n' g lg t n iae ’ °* uia anima dvertunt, quam utilis notitia Pt 3 81 sacer doti in cura animarum constituto notitia et exercitatio cantus sacri. Ouando se praen mSU ^ er sac erdotes homines muudanos, Per multos dies q &n ad ^'Onem concertum, in cantu tiones decantare t exerc * tare e * determinatas compoši- - e re P e iere decies et centies, priusquam Lih- III. ^ag 08 42 M ' lller ’ Theologia mora Iis. Edit. septima. Vindobonae, 19° 2 ‘ 431 publice appareant. Et hoc faciunt mundani homines non tantum eo consilio, ne aures audientium offendant, sed potius ut eis placeant eosque elevent ad cogita- tionem et gustum eorum, quae pulchra atque sublimia sunt. Quanto magis nobis in templo Dei recte et pulchre canendura est, quia non canimus, ut tantum fidelibus placeamus eosque maiori in dies devolione im- pleamus, sed etiam et vel maxime propterea, ut ipsi Deo placeamus. Ut ergo in posterum in ecclesiis dioecesis Nostrae Lavantinae bene et suaviter et sancte cantetur utque grave hoc et severum Ecclesiae praeceptum accurate ad- impleatur, inculcandum iterum censemus, quanti momenti sit pro sacerdotibus et quam necessaria praeparatio cum generalis tum specialis. Primam quod attinet, sufficiat, si innovamus mandatum Nostrum iam prius simili oc- casione datum, ut clerici in seminario maiore degentes cantum Gregorianum summo, quo possunt, studio excolant et canora suavique voce promant animo secum repu- tantes, sacerdotes, qui cantus in sacris functionibus usi- tati periti et gnari non sint, auditoribus materiam ddendi seseque scandalizandi praebere. In seminario cantus ecclesiastici semel in anno examen fieri iterum s erio mandamus. 1 Praecipimus quoque et volumus, ut pueri in seminario minore in cantu chorali bene insti- tuantur edoceanturque. Quae instructio vero in utroque seminario fiat secundum editionem Vaticanam librorum ca ntus Gregoriani, quae per decretum S. R. C. de die 14. Augusti 1905 uti typica declarata est. 2 Qua in re praeterire non possumus verba s. Caroli Borromaei ad seminarii rectores: »Lectionem cantus, qui finnus dicitur, omnes quotidie adeant; qui vero a Rectore 4e consilio Magistri mušici idonei iudicati fuerint, etiam e ^s, qui figuratus appellatur; idque stalim a prandio; et p 1 Gesta et statuta Syn. dioec. anno 1906 celebratae. Marburgi, 1897. a S. 293. — 2 Kirchliches Verordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese de die ' tanii 1906. Nuni. VIL alin. 52. •*- 432 quidem a sollemnitate Resurrectionis Domini nostri us- que ad mensem Septembris, duarum horarum spatio; aliis vero temporibus horae cum dimidia tantum. Man- detur autem alicui ex peritioribus, ut prima elementa tironibus tradat; moneanturque omnes, quum in posterum Ordines sacros suscepturi fuerint, etiam de peritia cantus šibi examen esse subeundum .« 1 Quod vero praeparationem ad cantiones specialem attinet, mandamus et ordinamus, ne umquam cantus ec- clesiasticus sine ulla forsan praeparatione peragatur, quam- vis quisquam in cantu peritissimus sit. Alioquin accidere potest sacerdoti, ut etiam adhibito cantuali vel vesperali haesitet, quod valde offendit auditorem, vel ut adhibitis etiam libris cum notis cantet semper eodem modo, ac si librum notis instructum non haberet. Propterea omnis sacerdos proponat šibi firmiter, se pro quolibet cantu dili- genter esse praeparaturum. Caeterum nemo fidat in bono auditu, si eum forsan habeat, quia haec est unica causa, cur etiam illi, qui praediti sunt bono auditu, interdum male canant. Neque qui bono auditu non pollent, ex- cusantur, saltem quod attinet cantum Missae, officium mortuorum et consimilia, quia certo constat, et ipsos multum posse assequi frequenti exercitatione, ita ut sal¬ tem cantum solitum et frequentem sine offensione auri- um exequi possint. Exercitatio sacerdotis potissime in eo consistat, ul cantum vivide tradat. Qua in re pro praxi haec valet regula primaria: Textus debet dominari et ex textu dein prolluat melodia . 2 Idcirco sacerdoti praeprimis recto oi- (Achi]]es'Batti tU 4*°* neS T^ um 'ver.sum seminarii regimen per- 'i j?. 2 ■ Uoi. 102 et 103 ) ’ ^' cc ^ esi ' ae Mediolanensis. Vol. 3 . Mc- anderen > dass U d^e"^e 1 nH- Ch0rals,a scribit Dom. Pothier, „erfordert Die Gesetze derKiVph d 'l nUr dient ’ ' Im die Worte znr GeItung halten de -i. Slnn schon verpflicht P n h rl’ d Q S emstimmi g e Drteil der Auktoren, der S lhn Ter standlich imd o r h a , r'l Sanger ’ immer den Text in Ehren m Uefuhlpn n,..,., U - erbaulmh vorzutragen. und seine Stimme mit den «e'Sen m ^^ndlich^un^erbauHch SiiDger ’ imm ° er d ™ Text in 1 bedinfft ® ,nkI ang zu bringen£ or f tra ?en, und seine Stimme mit ne (Fr. I n!' ^undamentalprin^n ’ ft C l‘ e d ® r . Tcxt nahelegt. Hierin liegt un- teri, Magister choralis p 1 dei ! k ^ rcb iichen liturgischen Gesang- noraJis. Regensburg. 1887. 8. Auflage. pag. 36). -se- 433 dine respirandum est; v. gr. in »Pater noster« cantare debet: Panern nostrum quotidianum / da nobis hodie, non autem: Panem nostrum / quotidianum . . . Curet porro sa- cerdos, ut verba, quae concinit, plane et perfecte intel- ligantur; proferat ergo ea pure et distincte, necessario rhythmo et naturali accentu; exprimal optime litteras consonantes et vocales: v. gr. oportet cantari Deus meus, non Bejus mejus, Dominus vobiscum, non n Dominus vo- biscum vel dein n’Oremus; Per omnia saecida et Oremus, non Per omnid saeeula et oremus. Ne obliviscatur sacerdos, singula vocabula eamdem habere longitudinem vel brevitatem, quam eis accentus praebeat. Sciat quoque, in cantu et notas et pausas in- aequales,nec naturales necmensurabiles esse, quum tempus latens ad complendum rhythmum necessarium per sen- sum verborum, per melodiam nec non per indigentiam respirandi decernatur. »Idem quoque cantores et mušici observent, ne vocum harmonia, quae ad pietatem augen- dam ordinata est, aliquid levitatis aut lasciviae praese- ferat, ac potius audientium animos a rei divinae con- templatione avocet; sed sit devota, aistincta et intelligi- bilis.« 1 Quum vero cantus choralis qua cantus liturgicus a Špiritu Sancto compositus et sancitus esse dicatur et insuper ob suum intimum connexum cum liturgicis oi- ficiis ab eo benedictus et sanctificatus sit, nemo dubitat, luin concentuum rhythmo hac ratione character impri- ttatur, qui cantui maxime conducit eumque quasi refor- rna t. Cantui adiungatur et pietas necesse est. Tune enim a d accentum verborum accentus Spiritus Sancti accedet, 'lai in nobis, dum canimus, supplicat gemitibus inenar- r «bilibus. (Rom. 8, 26). Spiritus Sanctus nempe est, qui .. 1 Caeremoniale Episcoporum. Lib. I. cap. 28. num. 12. „Derjenige 8 , guter Deklamator, der richtig, deutlich und rein spricht, Haupt- und " e oensatze im Vortrage gut unterscheidet, die Stimme zu heben und zu senken je nachdem es Sinn und Bildung der VVorter und Satze erfordem. Das ■eiche hat der Sanger des gregorianischen Chorals zu beobachten. (kr. a. naberl , op. cit. pag. 38). 28 -*h 434 -**- in sacris officiis per nos loquitur et cantat simulque gra- tiam et benedictionem largitur. Accentus fidei vocis no- strae sonis vim praestat, ut per aurium ianuas intrent et corda fidelium šalutaribus fidei nostrae veritatibus per- fundant. Accentus intimae persuasionis de propria culpa et fiducia humillima in Dei misericordiam et accentus charitatis et gratitudinis erga Deum cantum perpenetrat et sanctificat atque transformat humanam imbecillitatem in sublimitatem divinam, humanas passiones in fortitu- dinem divinam, hominem sensibilem in hominem super- naturaliter sentientem, quo dignus efficitur, ut cum choris cantet, qui Deum in aeternum collaudant. Revera, cantus bene et sancte prolatus cor divini Patris totamque ur- bem coelestem Ierusalem gaudio afficit, quod perpulchre Sequentia exprimitur, quae sonat: Qui procedis ab utroque Genitore Genitoque, Pariter Paraclite! Redde linguas eloquentes, Fac ferventes in te mentes Flamma tua divite! Foves linguas, formas sonum; Cor ad bonum facit pronum A te data charitas . 1 Ad integritatem exercitationis in cantu ecclesiastico id quoque spectat, ut sacerdos šibi etiam melodiam ad- discat. Propterea utilissimum, imo ab initio quodammodo necessarium erit, in addiscendo cantu Gregoriano adhibere aliquod instrumentum musicale, quod habeat saltem duas 69) ha.ec _habet memoratu^diV^n ? ag L 1,7 — Idem auctor operiš citati (pag- ie Praefation singen hbren & .,' erba: >Jch habe einmal einen frommen Priester und die verhaltnidm ■ Sang genau ’ ' lnd man konnte den FJciss der populum christianum tum et nrap«AT-f eX r& ecc | es * am hbenter cantare; cantus enim, fatmatis ’ m . ecc l es iasticu s , tristibus solatium affert, de- nidos 7 Pin n™ 1 remiss ' onem ac relaxationem praebet, te- de nprpaH ° mmi . lmbui . t ’ Peccatores vero ad contritionem cantum int corai J llss * s incitat. Quanti igitur momenti sit, legibus arti 6r p christianam divulgatum non solum constat Tri S ’ sed etiam christiano ingenio congruere. satis so7ŽJ? Tn PmS PR X ’ in suo Motu proprio Trak cantum pcpI ^ ^ 22 ‘ Novem bris 1903 praecipit quoad Greeoriann esiastlcum: »Praesertim apud populum cantus colae mnrp GS • ins t aura ndus, quo vehementius christi- cipes «i m aiorum, sacrae liturgiae sint rursus parti- si vo^mm^rU 6 ] mir ari, charissimi animarum pastores, ideles Nostrae dioecesis libenter cantare ECd ' LaV ' Syn ' dioec ' ann ° 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Pag- ^ ■*- 437 -*• non ignoremus, iterum iterumque commonuimus et nune quoque hortamur, ut omni, quo potestis modo, cantum ecclesiasticum et mušicam sacram tum foveatis et propage- tis, tum etiam ipsi addiscatis. Quem in finem Synodus dioe- cesana Lavantina anno 1896 celebrata proponit capite IX. et apertius declarat principia fundamentalia cantus eccle- siastici et musicae sacrae. 1 * Non minoris aestimanda est constitutio LIX. Synodi dioecesanae anni 1900, quae in- seribitur: De cantu religioso et mušica sacraP Lectu et memoria dignum est caput quoque LXXVIII. Synodi dioe¬ cesanae anno 1903 coadunatae, quod agit de cantu ec- clesiastico in lingua populari. 3 De modo demum, quo sacerdoti ipsi addiscendus est cantus ecclesiasticus, trac- tatur in constitutione, quam hic liber sub capite CXXIV. profert. Ut vero in populo verus ac pius cantus ecclesiasti¬ cus propagari et promoveri possit, ante omnia necessa- fium est, ut magistri idonei atque necessariis mediis in- structi adsint, qui hunc praeclarum cantum doceant. Qua ■u re procul dubio indigemus proprio canticorum vulgarium libro. Innovamus igitur praeceptum simulque monitum, fiuod dedimus, ut tališ liber quam primo conficiatur ac edatur. 4 * Magni quoque refert, ut pueri puellaeque in schola Ppulari cantu ecclesiastico instituantur, quod initium est r dormationis sacri cantus inter populum fidelem. In Sc hola enim est communitas futura quasi in semine, 9 u °d animarum pastori et magistro traditum est colen- duin. Quaecumque enim in schola seminant, pullulant ‘ r uctusque reddunt in hominum societate. Peculiariter dj c * debet de carminibus, posteros a maioribus ea here- ditate accipere. Huc spectant etiam verba monitoria, in ‘ Tnodo dioecesana anni 1903 prolata: »Edoceant cate- i , 1 Gesta et statuta Syn. dioec. Lav. anno 1896 constit. et celebr. Mar- 1897. Pagg. 291—299. — 9 Actiones et constitutiones Syn. dioec. Lav. I a n ° instit. et peraetae. Marburgi, 1901. Pagg. 586 598. * Eccl. , 3 yn. dioec. anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Pagg. 590—600. — ' lb wem, pag. 599. num. 7. 438 -ae chetae in scholis tirones utriusque sexus cantum vulgarem et dem per eos in ecclesiae navi adultos.« 1 Utmam revera in schola populari discant pueri puel- iaeque primo cantum ecclesiasticum popularem et dein cantum ecclesiasticum artificiosum, qui non tantum plu- rimum valet ad disciplinam paedagogicam in scholis fo- vendam, sed summi quoque momenti est quoad iuven- tutis educationem religiosam. Propterea etiam lex scho- aris civihs cantui ecclesiastico favet praescribendo, ut m er aha etiam carmina ecclesiastica in singulis classibus sc o arum popularium doceantur et quidem per unam oram in unaquaque hebdomade. 2 Idcirco monemus, quo multis in locis iam factum esse gaudemus, cate- c e as, ut promoveant cantum ecclesiasticum in scholis suae curae commissis. • Vero ca ^ ec heta aptus non sit ad huius cantus institutionem, magister (chori regens) hoc faciat. Quod u praestare possit probe et scite magister, ipse in cantu ecclesiastico et organo pulsando satis instructus et exer- citatus sit oportet. Tali instructioni iam bene provisum est m paedagogio. Huc spectat »Organisations-Statut der i ungsanstalten fiir Lehrer und Lehrerinnen an offent- ic en Volksschulen in Osterreich (eingefiihrt durch Ver- 1 S«R Un f ^ n ^ err ^ c hts-Ministeriums vom 31- Jul* ! ' , 1)’ 9 110 sequentia praescribuntur: a) All- gememe Musiklehre und Gesang (I. et II. anno una nor k ?? hebdomad em, III. et IV. anno duabus horis w n e oaiac lem), pro IV. anno vero praecipitur: Spezielle TTr.t«°- GS ^esangsunterrichtes auf den verschiedenen und SS u U fj n der Volkssc hulen; Fortsetzung der Treff- • imm 1 dungsubungen; Choralaesana mit Beruck- y un 9 von Kirchenhedern und leichteren Vokalmessen ! Bildung deSonsfnnr/v' T"* 3 ' ~ 2 »VII. Gesang. Ziel: Weckung und Gefnhles. Befahiminrr des Gemutes und Belebung des patriotisc Berucksichtigung S des ZUD ? Vortra ? e einfacher Lieder mit besonder k. k. steierm JhT!' SClen ’ des Volks - und Kirchenliedes/ (Erlass d« fiihrnnr, A . ^©sschulrates vom Ifi 100I r / KI «7 w 7 nrnit: m Aus -a- 439 -*• h) Violinspiel (I. et II. anno duabus horis, III. et IV. an- no una hora per hebdomadem); e) Klavierspiel, tam- quam praeparatio ad pulsationem organi (1. et II. anno tantum). Singulis discipulis, qui in classes (Gruppen) dis- pescuntur, assignantur duae horae per hebdomadem; d) Orgelspiel pro III. et IV. anno. Divisio discipulorum et numerus horarum sicuti ad c). Finis huins instructionis est: Erwerbung der Fahigkeit, den kirchlichen Volksgesang auf eine dem Wesen und der Wurde desselben entsprechende IVeise zu begleiten, leichte Praludien ordentlich vorzu- tragen und den einfachsten Anforderungen in Bezug auf Modulation entsprechen zu konnen; Kenntnis der inneren Einrichtung einer Orgel. 1 Praeterea statutum organisationis praecipit: »Den in der Musik vorgeschritteneren Zoglingen ist auch die Gelegenheit zu verschaffen, bei der Chor- musik in Kirchen an Sonn- und Feiertagen mitzuvnrken.« Videmus igitur, potestatem saecularem permulta sta- tuisse, quae praestanda sunt, ut in paedagogio litteris disciplinisque studentes sufficienter praeparentur et in- stituantur in cantu ecclesiastico et mušica sacra atque pulsando organo. Superest adhuc, ut magistri in his scholis eorumque discipuli pleni sint Špiritu Sancto, špi¬ ritu pietatis et timoris Domini. Quocirca in Christo mo- nemus animarum curiones et magistros religiosae insti- tutionis in paedagogiis, ut quantum in ipsis est, (concio- rdbus, consiliis amicisque cohortationibus) animos tum rousices magistrorum tum discipulorum commoveant ad haec sua officia libenter atque pie facienda, quippe quae a d maiorem Dei gloriam pertineant piamque populi Chri¬ stiani aedificationem. Magno gaudio afficimur, quod com- pertum habemus, hodiedum in c. r. paedagogio Mar- ^urgi cantum ecclesiasticum et pulsationem organi a ®agistris ad hoc destinatis fervide coli promoverique. 1 Discipuli instruuntur libris: Ant. Malfertheiner, Methodische Anleitung zur Erlernung des Orgelspiels verbunden mit einer leicht fasslichen Unter- ^eisung der Elemente der Harmonielehre. Wien, 1893. — Fr. S. Špindler, Sprem- peranje k Ljudski pesmarici za nabožno petje v cerkvi, šoli m doma. V Ljubljani, 1904. — P. Othmar Berger O. S. B., Orgelbuch zur Sammlung »atholischer Kirchenlieder. 3. Aufl. Linz, 1896. -#r 440 Speramus in Domino fore, ut neque in poštenim hoc studium relaxetur vel remittatur. In edocendo discipulos in paedagogio et in scholis popularibus in cantu ecclesiastico praeprimis populari catechetae vel magistri haec momenta semper prae ocu- lis habeant: a) eligantur pro primis instructionibus ap- tissima carmina i. e. talia, quae facillime addisci queunt et quorum melodia discipulis maxime placet . 1 Hi con- centus conditi sint in lingua populari oportet; sic v. gr. valde idoneum est aliquod carmen in honorem B. M. V., carmen ad benedictionem cum Sanctissimo, ante concio- nem, vel etiam aliquod carmen pro Missa. Dein assue- faciant paullatim discipulos cantilenis in latina lingua compositis, v. gr. Asperges me, responsoria, Tantum ergo, O sanctissima, Missa de Requie, Missae chorales. Adden- dum est, serio requiri, ut carmina. quae canere licebit, ab Episcopo approbata sint et qualitatibus orationis pub- licae gaudeant . 2 In Nostra dioecesi, quod ad electionem carminum attinet, perplures ludimagistri ipsi tum textum tum melodiam assignant, utrumque sumentes ex carmi¬ num collectionibus iam editis et approbatis. Post divulgatum libellumcanticorum »Prijatelj otroški« plerumque methodus in separato folio magistris commen- data invaluit, ut in quavis Missa tres melodiae cantentur, prima (Jezus male k sebi kliče — Jesus rief zu sich die Kleinen; Pred Bogom — Wir werfen uns darnieder, Oče večni — Vor Deinem Thron) usque ad Offertorium, secunda (in honorem B. M. V. vel alterius sancti) usque ad elevationem Sanctissimi, tertia (ad adorandam et ce- lebrandam ss. Eucharistiam vel ad Cor lesu sacratissi- 1 a) Prijatelj otroški, izdal dr. Jos. Somrek. Edit. tertia. V Celju, ragg. 66. Librum pro concomitante organo conscripsit Fr. Jurkovič, cul • hit.nr- VoooUo „„ ji- i - .*« c^^rtmlipvnnie na C cui inscri- bitur: Veselje angeUko .^aDei 0rg f ?10 conscripsit Ir. JurKovic, - P smarice ,,Prijatelrotroški P “ V <5 ^ v ?^ asn o petje in spremljevanje na orglal) den Serm. Gebete und T ied * Smarju P ri Jelšah - 1904* Pa gg 43 - h) Lohet gegeben von Alois Čižek Rp]; 2 ™ p? brauche bei den Sclmlmesscn. Heraus- anno edidit Al. Čižek librum ™?“^ rer - Marbur g, 19U6. Pagg. 55. Eodem d . en Hen-n." Pa™ j ^, tu J us T : 0r 9 el begleitung zu den Liedern im ur gi, 1904. Pag. 59 j? ' Eccl. Lav. Syn. dioec. anno 1903 coadunata. 441 -*• mum colendum) post elevationem usque ad finem divini sacrificii. Tali dispositione carminum evanuit ille abusus canendi carmina saecularia (pro Papa vel pro Imperatore) infra ss. Missae sacrificium. Quamdiu a magistris hic ordo observetur, catechetae non datur causa interveniendi. b) Electionem carminum sequatur explicatio textus in schola. Haec explicatio necessaria est, ut discipuli cantilenas affectu devoto cantent, quod impossibile est, si sensum textus ignorant. Unus vel alter ex numero discipulorum carmen legat et dein illud apte exponatur. Textus memoriae discipulorum bene tradendus est. Om- nino laudanda est praxis in Nostra dioecesi vigens, qua catecheta, etsi totum cantum dirigat magister, textum cantilenarum infra horas propriae disciplinae destinatas, ipse explanat discipulis. c) Si ipse catecheta docet discipulos sacrum cantum, ne timeat, si quae difficultates forsitan oriantur. Requi- runtur ab eo tantum patientia et perseverantia, auditus e t quaedam cognitio notarum. Perfer et obdura, hic tibi labor proderit usquam. Magnopere promovet catecheta cantum eeclesiasti- c uni inter discipulos, si post consuetas orationes in fine suae religiosae institutionis ad instar praemii varia cantica concinere iubet. Tali modo etiam studium catechismi fit a moenius. Magistri quoque ardor ac labor bono successu nompensatur. Si vero ipse inhabilis est ad hoc munus, tune ma¬ gister (chori regens) illud praestet, sed coniunctus hac m r e cum catecheta. Plerique magistri libenter suscipiunt munus instruendi discipulos in cantu ecclesiastico, prae- se rtim ubi' inter Clerum ac scholae magistros mutua y iget benevolentia. Priusquam discipuli in officiis divinis Publice cantent, cantica saepius in ecclesia repetantur. dein carmen aliquod etiam a grege fideli in ecclesia ca ntetur, animarum pastor data occasione populum ver- bls amicis ad canendum adducat et instiget. -&r 442 Quod ad organi pulsationem attinet, debet magister discipulos suos instruere et commonere, quanti momenti organum sit et quomodo et quando in ecclesia sit eius usus. Liturgieum et a Concilio Tridentino approbatum instrumentum est solum organum , 1 cuius est cantum comitari ad vim quamdam verborum cantui adiiciendam, ut magis magisque audientium mentibus eorum sensus infigatur commoveanturque fidelium animi ad spiritualem rerum contemplationem et erga Deum divinarumque re- rum amorem incitentur . 2 Organi sonus, quorum servire est et non dominari, sint modesti et devoti et non prae- cipites, tumultuosi, abrupti . 3 Ab ecclesiis arceri debent eae musicae, quibus cantui lascivum aut impurum ali- quod miscetur, ut domus Dei vere domus orationis esse videatur ac dici possit. Quapropter severe obstringuntur parochi, ut instrumenti cultui sancto dedicati abusum, qui in eo est, quod theatralis et lascivae musicae genera (polkae, walzer, marciae) producuntur, e medio tollant, ne ultra audientium animi a rei divinae contemplatione avocentur et sensibus nimis indulgeant. De improviso sen ex tempore organo canere omni, qui hoc nescit, modo revocato ad artem ac praecepta Ecclesiae et congruente devotioni fidelium, interdicitur a Sacra rituum Congrega- tione (Regolamento ). 4 Sequantur ergo organoedi prae- inter- et postludia collecta a Kothe, Hanisch, Piel, Di" bold et aliis. Quum organi usus summam requirat artem, nemo organoedus habeatur aptus, nisi qui bene in ea et legibus liturgicis versatus serio cognoscitur . 5 Organum tacet in Missa exequiali, Dominicis Adven- tus (excepta Dominica III.) et Quadragesimae (excepta Dominica IV.), ita etiam diebus ferialibus illius temporis, nisi festum quoddam sollemniter ab ecclesia celebratur. In Missa de Requie, si opus fuerit, ličite organum puls e tur, ubi hoc sono quodam fit modeslo et lugubri. n 2 /i ^orc. Trid. sess yytt 7 ■, ■j oq 7 ^ sta et statuta Svn rlinL GCr ' “ e °^ serv - et vitand. in celebr. Missae. oL ag ' 295 * - 3 Ibidem 1896 constit - et celebr. Marburgi, P £• 2J6. f P a 0 . 29 5. -7- 4 Ibidem, pag. 295 . — 8 Ibidem, 443 -*• Missa inter elevalionem ipsam organum aut sileat aut dulciore sono et omni gravitate pulsetur. 1 Utinam serventur regulae propositae monitaque data! Utinam serventur praeprimis ab illis, quorum maxime interest! Cooperemur igitur omnes probe ac fideliter ad Dei gloriam! Christus in ultima coena sublevatis oculis in coelum oravit: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unurn sicut et nos! (Ioan. 17,11). Et profecto, si unum essent omnes, ad quos spectat honor Dei et salus animarum, etiam in cantu ecclesia- stico atque in omnibus officiis divinis peragendis, et si adiuvarentur efflcaciter ab omnibus, qui cum vera fide Christiana iungunt musices vel cantus facultatem, tune coelum et terra gaudio spirituali repleretur et fideles omnes vehementer incitarentur ad Deo digne pieque ser- viendum. Verbum Christi habitet in vobis abundanter, in omni sapientia docentes et commonentes vosmetipsos, psalmis, hymnis et canticis spirituolibus in gratia cantantes in cor- dibus vestris Deo! (Col. 3, 16). Caput CXXVI. De sustentatione organistarum. B rincipalibus operibus Pontificis Nostri Pii X., Ec- clesiam catholicam feliciter gubernantis, annume- randa est cura illa et sollicitudo, quam confert cantui ecclesiastico et musicae sacrae quam primum re- staurandis et emendandis. 2 Quem in finem edita instruc- tio Pontificia in omni orbe catholico magno cum gaudio e t manifesta gratitudine excepta est, et ubique locorum Musicae sacrae reformatores multum operae laborisque consumunt in eo, ut praecepta et vota Summi Pontificis . 1 Ibidem. pag. 296. — ’ Motu proprio Pii PP. X. Tra le sollecitudini 'lie 22. Novembris 1903. (Eccl. Lav. Syn. dioec. anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Pagg. 579 sqq). ~#r 444 ad amussira effectui dentur sicque haec sublimis Eccle- siae ars in dies perfectius Deoque dignius colatur. Quod dioecesim Nostram tangit, inde a Synodo dioecesana Lavantina anno 1896 celebrata in non paucis parochiis progressum quemdam felicem cantus ecclesiastici et musicae sacrae cum gaudio contestamur. Organoe- dorum enim numerus, qui concentus religiosi paene ignari erant, ex eo tempore minui coeptus est, quo scholae pro educandis organistis ortae sunt. Quapropter scholam privatam, anno 1899 Celeiae erectam iterum atque iterum commendamus nec non cum fiducia spe- ramus tore, ut etiam in Nostra residentiali urbe tališ organoedorum schola brevi tempore constituatur frudus redditura uberes laetosque. 1 Non minore laetitia et firma spe Nos cursus instruc- tionum pro organistis affecit, qui diebus 27. usque ad 30. mensis Septembris anni 1904 Marburgi agebatur, ideoque sincere desideramus, ut tales cursus saepius, saltein per triennium, Marburgi vel Celeiae instituantur. Nemo enim non videt, quanti momenti sit, ut in scholis pro instruendis organistis et in cursibus repetitis audi- tores non solum necessaria imbuantur scientia, verum etiam, quod permagni aestimandum est, pietate replean- tur, quibus lit, ut organoedus cantus ecclesiastici et musicae sacrae sensum verum et intimum eo fructuosius intelligat et propagare studeat, quo maiore institutus sit religiosa educatione doctrinaque. Attamen fateri impellimur, in nonnullis ecclesiis, praeprimis ruralibus, reformationem cantus ecclesiastici iuxta praescriptas normas difficillimam, imo fere in 1 ' possibilem evadere, quandoquidem organistae, suo alm° o lcio pares, desint, quippe qui homines catholici, ho- nesti, pii et fideles sint oportet, quod et vitae moribus et bde sua in praxi praeseferant, et quorum nemo ha- eatur aptus, nisi qui in arte mušica et in legibus litur- LXXVIII EC p^ ^ 99 SyD ' d ‘ 0ec ' atl!l0 19,, 3 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. 445 •-*- gicis bene versatus ac exercitatus perspicitur. 1 Sed organ- oedi his omnibus qualitatibus instructi et ornati nec semper nec ubique aderunt, si eis saltem bona statui necessaria non subministrentur. Rationem habentes locorum ac rerum proloquendum censemus, organistas multis in locis vix bona necessaria vitae, eo minus bona necessaria statui habere, quod elucet ex sic dictis fassionibus, quae anno 1892 ad me- liorandas opes aedituorum et organoedorum de eorum reditibus et expensis a parochis confectae sunt. Proinde inopiam atque egestatem rerum, quae ad victum cultum- que necessariae sunt, nimis frequentem et crebram esse satis constat. Sed unde et quomodo subsidium ferendum ? In comitiis austriacis deputatorum inde iam ab anno 1888 de emendandis reditibus minorum officiatorum quaeri atque deliberari coeptum est. Dein anno praeterito in comitiis deputatorum Vindobonae lex proposita et acceptata est, cui inscribitur: »Gesetz vom 16. Dezember 1906, betreffend die Pensionsversicherung der in privaten Uiensten und einiger in offentlichen Diensten Angestellten« (R. G. BI. ex anno 1907, num. 1). Secundum hanc legem omnes illi officiatores privati et publici se assecurare debent, qui exclusive vel fere exclusive opera liberalia exercent et qui habent reditus saltem 600 coronarum Per annum. Assecurationis praemium, impraesentiarum Pro spatio 20 annorum definitum, solvendum est secun¬ dum singulas sex classes per decursum quadringentorum octoginta mensium, quibus elapsis servitores accipiunt a bquam pensionem vel pro se vel pro suis viduis et liberis (Invaliditatsrente, Witwenrente, Erziehungsbeitrag Jur die Kinder, einmalige Abiertigung der hinterbliebenen Witwe, beziebungsweise Kinder). Organistae ipsi iam de hac re agebant, quum in Li¬ lija die 27. Aprilis 1906 et in Kamnik die 26. Aprilis e iusdem anni collecti petitioni assentientes subscriberent, 1 Videsis Eccl. Lav. Svn. dioec. anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Ca P. LXXXVIII. pag. 719. 446 quam ad caes. reg. ministerium pro rebus internis di- rexit »Jednota česko-slovanskych riditelu kuru, kapel¬ niku, varhaniku a majitelu hudebnich škol« inDobro- vica eum in finem, ut organislae quoque annumerentur illis servitoribus, qui condonandi erunt pensione. De ea- dem re organistae denuo die 29. Aprilis 1907 Labaci congregati deliberaverunt. Et associatio pro sublevandis organoedis, cuius sedes Celeiae existit, similem petitionem die 31. Maii 1907 caes. reg. Locumtenentiae Graecium transmisit. Non possumus facere, quin pastores quoque anima- rum moneamus, ut omni ope et opera nitantur pro parochiarum suarum organistis, ne illis, quae ad vilam honeste degendam necessaria sunt, desint. Gerte sunt nonnullae maiores parochiae, quae media sustentationis organoedi augere possunt. Quid vero parochiae, praeser- tim si incolae ipsi plerumque in egestate vivunt? Ubi magister scholarum simul munere organistae ecclesiastici fungitur, res melius se habet. Sed quamdiu aec erunt et ubinam procedente tempore magistri huic o lcio ecclesiastico pares eoque digni invenientur? Cui rei imperii austriaci potestas median te ministro equite e Hartel adiumentum attulit eo, quod magistris de mu¬ šica sacra bene meritis decreto caes. reg. ministerii pro c f u et institutione de die 11. Decembris 1902, num. •178 aliqua remuneratio promittitur. Magistris ob animum Ecclesiae non nimis amicum m er luniorem praesertim sobolem in dies magis gras- sari mcipientem ad organoedi munus idoneis paratisque e icientibus plerumque specialis organista constituendus es ’ ^ U1 ^ schola ad id destinata eruditus educatusque sit opor et. Qui ut munere suo rite et pie alacriterque fun- ur, quotidiani victus curis liber solutusque esse debet. ... Bona quae ei obveniunt, tum fixa sunt tum ex d us ontibus profluentia. Inter fixa numerari possunt. « cer a summa ex reditibus ecclesiae, cui inserviunt, aucmria ex piis causis; c,) auctaria ex praescript^e 447 collecturae sumptibus; d) determinata aliqua remuneratio e parte communitatis parochialis vi legis, quae sonat: »Gesetz vom 28. April 1864, wirksam fiir das Herzog- tum Steiermark, betreffend .die Bestreitung der Kosten der Herstellung und Erhaltung der katholischen Kirchen- und Pfrdndengebaude, dann der Beischaffung der Kirchen- Paramente, Einrichtung und Erfordernisse.« (L. G. und V. BI. No. 7). 1 Quum enumerata sustentationis media vel omnia non semper praesto sint vel non sufliciant, aliis praeterea comparandis cura dari debet. Quae ex his possunt fluere fontibus: a) ubi possibile, officium organistae coniungatur cum munere aeditui, quod in multis ecclesiis Nostrae dioecesis iam factum est vel fieri potest; b) organistis procurentur et demandentur munia, quae apta et ac- commodata sunt statui ipsorum; tale oificium est officium secretarii in aliqua communitate (Gemeindesekretar), vel in aliqua consociatione (Vereinssekretar), e. g. in conso- ciatione parsimoniali. In schola organistarum Celeiae, uti compertum habemus, discipulis iam tališ datur in- structio, quae non caret successu; c) organoedi, si sup- Petit tempus, forsitan alicui arti mechanicae v. gr. lig- nariae vel sartoriae operam navent; d) tum sacerdotes 1 § 1. citatae legis statuit: Die Bestreitung (lcr lvosten der Herstellung “nd Erhaltung der Kirchen- und Pfrundengebaude, dann der Beischaffung der Kirchen-Paramente, Einrichtung und Erfordernisse obliegt vor Allem Jenen, "olche hiezu kraft einer Stiftung, eines Vertrages oder eines sonstigen Rechts- Utels verpflichtet sind. Die Art und das Mass der Leistung richtet sich nach dem besonderen Verptiichtungstitel. — § 11. istius legis praecipit: Die Aus- lagen, welche durch die in den voranstehenden Bestimmuugen bezeiclnieten Beitriige nicht gedeckt erscheinen, sind in Gemassheit der Bestimmungen des J- Hauptstiickes des Gemeindegesetzes in der Regel wie an lere Kommunal- Erfordemisse aufzubringen. Ist hiezu eine besondere Lmlage erforderlich, so d^t die Aufteilung dersolben nach Massgabe der direkten Besteuerung mit Ueritcksichtigung der gesetzlichen Befreiung der nichtkatholischen Glaubens- genossen zu geschehen. — § 12. eiusdem legis decernit: Sind einer Kirche ®ehrere Ortsgemeinden oder Teile derselben zugewiesen, so ist das Erfordernis ^"1 dieselben, falls nicht ein anderes Uebereinkommen getroffen wird, nach jerhaltnis der direkten Besteuerung der katholischen Gemeindeglieder zu “em Aufwande zu verteilen. In diesem Falle ist zur Besorgung der Konkurrcnz- Ancelcgenheit der Gemeinde ein besonderer Ausschuss zu bilden. — Cfr. E'rchliches Verordnungsblatt fur die Lavanter Diiizese. Ceikveni zaukaznik za lavantinsko škofijo. 1907. Hum. V. alin. 38. 448 tum laici benevolentiam praestent organistis adiuvando pecunia in Nostra dioecesi existentem associationem pro sublevandis organoedis, quae vi statutoriim egentibus vel aegrotantibus sociis succursus annuos praebet; e) orga- nistae, qui artis musicae vel cantationis periti sunt, šibi prospiciant pursus instructorios vel in scholis vel in domibus privališ. Illad omnes ad extremum et oro et hortor, ut pro suis quisque viribus sublevet organistas. Hoc enim fa- ciendo multum conieret ad cantum ecclesiasticum pro- movendum populique pietatem fovendam ac Dei gloriam augendam. Deus vero erit ipsi dives remunerator! Misericordias Domini in aeternum oantabo. (Ps. 88, 2). Dixitque David principibus Levitarum, ut constituerent de fratribus suis cantores in organis musicorum, nablis videlicet et Igris et cgmbalis, ut resonaret in excehis soni- tus laetitiae. (I. Paral. 15, 16). Caput CXXVII. De principalioribus officiis pastoris animarum. (^jjrnnis pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in eis, guae sunt ad Deum. (Hebr. 5, 1). lenore horum verborum ad pontificale seu generatim sacerdotale munus officiumque referenda sunt ea omnia, quae sunt ad Deum; in his enim sacerdos constituitur P o omimbus. Ad Deum vero praeprimis spectant animae, uae secundum Dei similitudinem et imaginem creatae que pretioso Salvatoris nostri sanguine redemptae sunt. lgltur sacerdos ducat ad Deum, his specialem n „ c P , , curam , his convertat summam sollicitudinem divi °p a G y 1 ’ ^ r ° Su ^ ea ^ pericula, sequens exemplum 7 , au 1 a Postoli, dicentis: Ideo omnia sustineo propter os, ut et ipsi salutem conseauantur, auae est in Christo lesu, cum gloria coelesti. (II. Tim. 2, 10). 449 -*e Unde genuinum et ardentem aniraarum zelum re- quirimus in omnibus et singulis, quibus laustissima ob- tigit sorte, cooperari Deo ad reducendas animas sanctis- sima lesu Christi morte a servitute diaboli ac pec.cati vindicatas, quique ideo libentissime impendant et super- impendanlur ipsi pro animabus fidelium. (II. Cor. 12, 15). Omnes, quibus salutis animarum procurandae ob- ligatio gravis et formidanda incumbit, monemus eisque mandamus, ut oves suas verbo doceant, sacramentis re- ficiant, exemplo informent. Quum vero haec ars artium summis difficultatibus sit obstricta, principaliorum officiorum erga animas se- quetur explanatio simulque adhortatio. I. De munere confessarii. »Quemadmodum humanae naturae fragilitas et im- becillitas omnibus nota est, eamque in se ipso quisque facile experitur: ita quantam habeat necessitatem poeni- tentiae sacramentum, ignorare nemo potest. Quod si diligentiam, quae a parochis in unoquoque argumento adhibenda est, ex rei, quam tractant, magnitudine et Pondere metiri oportet: omnino fatebimur, eos numquam in hufus loči explicatione adeo diligentes futuros esse, nt satis videri possit; quin etiam de hoc sacramento, quam de baptismo, eo accuratius agendum est, quod baptismus semel tantum administratur nec iterari potest: Poenitentiae vero toties locus datur eiusque repetendae toties necessitas imposita est, quoties post baptismum Peccare contingat.« 1 Horum verborum memores non solum parochi, sed cooperatores quoque ac omnes in genere sacerdotes in animis pectoribusque šibi inscribant et insculpant, inter ®acerdota!is alque pastoralis ministerii munia gravissimum ere ac maximum confessarii esse munus. Ab hoc enim ®unere bene expleto multum pendet salus fidelium. ‘Dentur mihi«, exclamavit s. Pius PP. V., »idonei con- iessarii, et ecce sanitas orbis terrarum!« 1 Catechismus Rom. P. II. cap. 5. de poenitentiae sacramento n. 1. 39 450 Experientia teste inter poenitentiae sacramentum sancte et impigre administratura atque pie et passim frequentatum et inter vitam hominum christianam con- gruentia quaedam est aequalitasque. Quo devotior enim et communior est huius sacramenti suscipiendi assiduitas, 1 ? mi0r es ^. ^ es populo eoque intensius est in iidelibus christianarum virtutum exercitium. Unde huius sacramenti !requentatio thermometrum statui potest vitae chnstianae, per gradus ad aeternam vitam ascendentis. Quocirca si animarum pastores animadverterint non- nullos ex illis, quorum sollicitudinem gerunt, non solum per multum temporis, sed per plures etiam annos ab h°c sacrainButo longe abesse, quod nimium saepe in urbibus et oppidulis, crebro in pagis quoque et vicis hen ex corde dolemus, monemus rectores fidelium eos- que obsecramus, ut omnes cogitationes et curas confe- rant in huiusmodi luctuosam fidelium segnitiem excuti- endam. Quo consilio saepe sermones instituant, quam necessarium sit, quam e!ficax et salutiferum hoc sacra¬ mentum; procurent opportuno tempore in sua quisque parochia sacram missionem; influxu quoque privato. si convenienter et utiliter fieri potest. sive direcle sive mediantibus aliis id efficere moliantur, ut tales homines quotannis saltem semel peccata sacramentaliter confite- an ur et paschali tempore ad s. Communionem accedant. Ne tamen quisquam in unica tantum per annum contessione acquiescat! »Sed nulla res fidelibus adeo curae esse debet, quam ut frequenti peccatorum confes- sione animam studeant expiare; etenim quum aliquis mortitero scelere urgetur, nihil ei magis salutare esse po es ob multa, quae impendent, vitae pericula, quam a im sua peccata confiteri; nam ut šibi quisque diu- rnum vitae spatium polliceri queat, lurpe profecto est. quum in eluendis corporis aut vestium sordibus tan 1 mgentes simus, non eadem saltem diligentia curare, ne imae sp lendor turpissimis peccati maculis obsolescat.« * Catech - Rom - P- II. cap. 5. n . 63. 451 Quapropter omnes fideles, tum viri ac mulieres, tum adolescentes ac adolescentulae, quam creberrime in s. poenitentiae lavacro animas suas lavent et sanctificent ac roborent! Quae autem sunt media perducendi fideles ad con- fessiones saepenumero faciendas? Praeter conciones, de quibus iam sermo erat, et sacras missiones commendanda censemus folia populariter ascetica et instructiva, quae iam in manibus multorum nostrorum dioecesanorum sunt quaeque raaiore adhuc divulgatione digna aestimamus, quum ea haud parum ad fidem populi firmandam et vir- tutem fovendam conducere arbitremur. Multum quoque proderit hunc in finem, ut animarum pastores pias so- dalitates et confraternitates, quibus crebrior sacramentorum usus efficaciter lovetur, fidelibus šibi commissis facundo ore commendent. Nec minus expediet ad indulgentias, quae a suprema potestate ecclesiastica benigne et large conceduntur, lucrandas parochianos pie allicere, ut poenae peccatorum remittendae causa peccata contrite confiteri non cunctentur. Imo si saluti poenitentium conducere videbitur, sive ad emendationem sive ad satislactionem imponatur poenitentibus, ut repetitis vicibus ad divinae miserationis tribunal accedant atque ultro accedere assu- escant. Summopere eliam ad voluntatem saepius confitendi e xciuntur fideles, si oculis cernunt strenuam et inde- fessam sacerdotum sedulitatem in excipiendis confessio- nibus. Unde curatoribus animarum praecipimus eosque ’n Domino monemus, ut occasione non solum data, sed e tiam quaesita lubenti animo in confessionali appareant, 'inod diebus Dominicis et festivis, diebus Adventus eiusque temporis, quod confessionibus paschalibus peragendis de- sbnatum est, et omnibus generatim diebus, quibus poeni- tentes probabiliter apparebunt, numquam facere omittant. Caveant confessarii, ne quis gravi et periculoso an 'mi morbo affectus cum languido ad probaticam pi- s cinam iacente dicere possit ac debeat: Hominem non ^dbeo. (Ioan. 5, 7). 29 * 452 Ne sit in confessariis mora, sed potius sacerdotes expectent poenitentes, divinum imitantes Magistram, qui ad fontem Iacob mulierem Samaritanam expectabat, ut ei potum aquae in vitam aeternam salientis suppedi- taret. Quum piissimus Iesus in ss. Eucharistiae sacramento tanta nos omnes patientia expectet, ne cuiquam sacer- dotum grave et molestum sit, gratiae et salutis reconci- liationem quaerentibus aliquod impendere lempus. Non minorem parochi et ecclesiarum rectores curam gerant, ne fideles adituri sacrum tribunal sacristani alio- rumque ministrorum segnitia, inhumanitate, morositate a salutari proposito deterreantur. Sedeš quoque confessionalis tum collocatione sua tam extructione fideles ad confitendum admoneat atque alli- ciat. Ne igitur confessionale in aliquo tenebricoso eccle- siae angulo abscondatur, sed in apto, patenti, conspicuo loco ponatur; ne sit tam informe, ut hominibus appareat tamquam aliquod tormentum, sed sit dignae et augustae speciei, quippe quum sit supellex primario quidem desti- nata practico usui, secundario autem architectonico de- cori; debet insuper, ut rubricae praescribunt, instructum esse crate perforata inter poenitentem et sacerdotem et tabella casuum reservatorum . 1 Praeterea consulant sacer¬ dotes, quum conficiatur sedes confessionalis, sanitati suae; ne igitur sit internum spatium tam parvum, ut pedes sedendo protendi non possint, neve sedile sit tam angu- stum vel tam depressum aut alte affixum, ut insidere ibi homini valde laboriosum sit. Caeterum persuadeant šibi velimus sacerdotes, ne- gotium confessionum audiendarum secum afferre semper corporis laborem viriumque diminutionem, quod vero confessarii non recusent, sed libenter sustineant, exem- Plum sequentes principalis Pastoris animarum, qui negotio redimendi homines sudavit et alsit et passus e? usque ad mortem crucis. H° c praeceptum denuo inculcavit Svnodus dioecesana anuo ^ onstituta et celebrata. Marburgi, 1897. Pag. 290 et 291, 453 Confessarius auditurus confessiones, intendens in verba Christi ad apostolos eorumque successores, confes- sarios: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos . . . Acci- pite Spiritum Sanctum: quorum remiseritis peccata, remit- tuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt (loan. 20, 21—23), meminerit se divinam exequi inter homines missionera. Quod pulcheirime s. Chrysostomus exprimit verbis: »Sacerdoti solium in coelis collocatum est et coe- lestia administrandi habet potestatem. Quis haec dicit? Ipse rex coelorum: Qaaecumque enim ligaveritis ... Quid cum hoc honore conferri possit? A terra iudicandi prin- cipalem auctoritatem sumit coelum. Nam iudex sedet in terra, Dominus sequitur servum, et quidquid hic in in- ferioribus iudicarit, hoc ille in supernis comprobat.« 1 Qualis igitur dignitas! Quanta potestas! Cuius rei qualis ratio aliquando reddenda! Confessarii etenim munus magna res est. Nam quae sacramentum poenitentiae rite administrando solvit in terris, ea soluta sunt in coelis; sed et ardua res est: veram enim vero non solum de propriis peccatis ali- quando rationem reddet sunimo animarum Pastori, sed etiam de peccatis, quae sacro poenitentiae iudicio vel solvit vel retinuit. Viclete, sic vos monemus verbis, quae locutus est rex Iosaphat iudicibus, constitutis in cunctis civitatibus Iuda, quid faciatis, non enim homims ezercetis iudicium, sed Domini: et quodeumque iudicaventis, in vos redundabit. (II. Paralip. 19, 6). Ne obliviscantur confessarii, Christum Dominum, an¬ tenam apostolis potestatem remittendi vel retinendi pec¬ ita tradiderit, prius Spiritum Sanctum ipsis dedisse. Ne igitur adeant confessionale, quin animum ad superna a ftollentes fervente oratione a Deo O. M. Spiritum Sanctum e 'usque auxilia imploraverint. Confessarius pie fideliterque fungatur triplici munere šotoriš, iudicis, medici. ' Hom. V. de verbis Isaiae. num. 1. (Migne, PP. graec. Tom. LVI. «ol. 13!) 454 Quatenus doctor est, debet instruere ignorantes, meliora edocere errantes, firmare infirmos, solvere dubia, dirimere quaestiones difficiles, dux esse animabus in via salutis. Quorsum magna opus est scientia, quemadmodum iam in A. T. propheta postulat: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore eius, quia angelus Domini exercituum est. (Malach. 2, 7). Ne igitur confessarius sit ignarus ullius theologicae disciplinae, imprimis dogmaticae, speciatim vero cognitam habeat theologiam moralem. S. Alphonsus dicere mi- nime dubitavit: »Affirmo in statu damnationis esse eum confessarium, qui sine sufficienti scientia ad confessiones excipiendas se exponit«. 1 De mensura scientiae confessariis optandae dicit Be- nedictus XIV: »Optandum sane esset, ut quilibet confes¬ sarius ea polleret scientia, quam eminentem appellant«, et necessarium statuit, »ut competente saltem scientia sit instructus«. 2 tuif nri!l ailteri1 ? st com P eten s scientia? Suaresius sta- de aliiUtinam non contingeret, quod tamen frequentissime videmus, aliquos nempe sacerdotes, ^ui initio praeclarissime confessarii munus susceperunt, inde post diuturnum tempus omni studiorum cura ne- Slecta pristinam theologiae moralis scientiam amittere, ’ta ut, qui in eiusmodi arte peritissimi fuerant, tandem ex igua solum et confusa ipsius artis scientia primisque r udimentis instructi, vix inter tirones adnumerentur.« 2 1 Theologia moralis. Lib. 6. n. 627. Rd. Ratisbonao, 1880. lag. 711, 712. t T * Inst. 32. Vide Acta et decreta Concilii plenarii Americae Latinae in r ^e celebrati anuo Domini 1899. Romae, 1900. Pag. 240. -*K~ 456 -&r Sacramentum poenitentiae a Christo Domino insti- tutum est per modum iudicii et proin absolutio satisfacti- onisque impositio iudiciales actus sunt. Ex quo sequitur, actus hos exerceri non posse nisi a competenti iudice, qui in poenitentem tamquam subditum suum habet vel ordinariam vel delegatam iurisdictionis potestatem. Sane quidem saecularis quoque iudex validam non potest ferre sententiam, nisi a legitimo reipublicae superiore ad exer- cendam iuris dicendi potestatem ei assignetur provincia vel districtus, extra quem functio eius iuridica omnino redditur invalida. Qua in re memoratu digna sunt verba Cone. Tri- dentini, quod enunciavit: »Quoniam natura et ratio iu¬ dicii illud exposcit, ut sententia in subditos dumtaxat feratur, persuasum semper in Ecclesia Dei fuit, et veris- simum esse Synodus haec confirmat. nullius momenti absolutionem eam esse debere, quam sacerdos in eum profert, in quem ordinariam aut subdelegatam non habet iurisdictionem .« 1 Dotesfafa m ° nemus eos sacerdotes, qui iurisdictionis sinant em P us praediti sunt, ne hoc praeterlabi iurisdirHnn- IUn n ^ Uin per ^eras prolongationem petant solvenrlis 1S ^ Uem ‘ n d nem mature quaestionum, quibus conscrihanf° PUS eSt ’ pensum diligenter et scite exarent disDpn^afm ^ Ue r if V . e S ' ne ra ^ ona bilibus et gravibus causis nem huius pensi confieiendi precentur. suap P ri e f e t a 0I ? T nes conf essarii bene noverint limites homines vpf 1S \ igitur audea nt absolvere vel tales insis nmnin a ta libus peccatis, quorum absolvendorum saenius npri« de t ne , gata est facultas. Quod ut devitent, dioecesi tp^p P rae oculis habeant casus in nostra constitutionpJ^f lf emque casus papales et praesertim eos oui 1897 - Pagg. 287—291). 457 •*- sigillum, qui absolvunt complicem in re turpi, qui nomen complicis a poenitente exquirunt. . . Iudicis munere Dei loco fungens confessarius iuste agat. Iustitia primo servanda est erga Deum, sacramen- torum inslitutorem. Omni igitur ope atque opera enitatur sacerdos ad hoc sacramentum, cuius proxima materia contritio, confessio, satisfactio sunt, validum ac integrum perficiendum. Confessionis integritas, quae saltem formalis sit, qualis omnibus attentis circumstantiis hic et nune possi- bilis est, semper est intendenda et protegenda. Neque multitudine. poenitentium neque ulla alia causa confessa¬ rius animum inducat, ut confessiones nimis in angustum cogantur vel abbrevientur vel secundum dicendi modum ecclesiasticarum constitutionum dimidientur . 1 Tališ dimi- diatio numquam non improbanda. Quod praeprimis ob- servandum est magno poenitentium concursu, qualis con- tingere solet occasione magnae alieuius feslivitatis vel indulgentiae vel valde frequentatae peregrinationis. Expe- rientia enim teste subrepere tali tempore solent homines, qui propter confitentium turbam eisque tam exoptatam confessarii festinationem absolutionis forsitan obtinendae consolantur spe, qua caeteroquin deiiciuntur. Quapropter documento nobis sint et exemplo verba s 'Francisci Xav.: »Melius est paucas confessiones bene a udire, quam multas cum nimia festinatione et sine fructu.t Quemadmodum iudicis est causam cognoscere, rati- °nes pro et contra discutere et tum demum sententiam ferre: ita ad confessarii munus et curam pertinet pec¬ ita poenitentis cognoscere, deinde dispositionem eius e xquirere et denique absolutionem pro merito dare aut denegare. Ut ličite absolvere possit confessarius, iudicium šibi e fformare debet de peccatis, eorum gravitate, eorum nu- r ' Prop. 59. ab Innoc. XI. die 2. Mart. 1679 damnata. — Beued. XIV. L °nst. apoat. de die 26. lun. 1749, § 22. 458 -*• mero. Qua de causa interrogatione saepius opus est. Abusus quidem esset penitus reprehendendus, si pecca- tores non nisi prius interrogati se vellent accusare, quia tenenda est norma, poenitentem se ipsum debere accu šare. Nihilominus compluries confessarius non poterit quidquam quaestionum poenitenti non ponere. Quando igitur quaerendum? Si confessarius de integritate con- fessionis prudenter dubitat, interrogare debet de eis, quae ad integritatem requiruntur, nec non de aliis, quae scire oportet, ut iudicis, doctoris, medici partes rite implere possit. Rituale Romanu m praescribit: »Si poenitens nu- merum et species et circumstantias peccatorum explicatu necessarias non expresserit, eum sacerdos prudenter in- terroget.« 1 Quibus verbis modus quoque indicatur interrogandi. Modus enim tališ sit, ut non solum integritas salvetur confessionis rectumque possit haberi de poenitente iudi- cium, sed etiam ut peccatori confessio allevetur, non vero evadat molesta et odiosa. Quoties homines, qui ad »intelligentiam« pertinent, audiri possunt exprobrantes šibi aliquando in confessione tales propositas esse quae- stiones, quae animis moribusque corrumpendis aptae sint velquas ipsi in contumeliam acceperunt. Talibus con- viciis ialebram quaerunt neglectioni legis, tum divinae tum ecclesiasticae, praecipientis confessionem sacramen- talem, a qua abhorrent per multum temporis, imo, pr°h dolor, per multos iam annos. Unde pro rei gravitate nonnullas quaestionum in- stituendarum regulas strictim tantum attingendas cen- semus. Quaestiones igitur: 1- ne sint curiosae i. e. nihil quaerendum, it, non interrogant; sed expleta criminum enumera- t’one absolutionis formam illico proferunt .« 1 Caeterum perpendendum est confessionale non esse a mbonem concionatoris, sed tribunal iudicis. Sit igitur m °nitio et institutio brevis, at gravis sententiarumque Plena, congruens conditioni, in qua versatur poenitentis 1 Apost. const. de die 26. Iunii 1749. § 19, 462 anima. Caveant vero confessarii, ne cum mulieribus, quae ad poenitentiae sacramentum frequenter accedunt, pro- lixos trahant sermones, faciendo vana et inutilia verba, quae hic sexus texere amat. Certe desunt, ad quod quaeso, filii charissimi, ani- mos attendatis, officio suo illi confessarii, qui indisposi- tos poenitentes, ut operae ac tempori parcant, breviter et simpliciter dimittunt sine absolutione. Quod agendi modum curn talibus hominibus attinet, consideranda et observanda vobis commendamus pulcherrima verba Leo- nis PP. XII.: »Sistunt se quidem multi sacramenti poeni¬ tentiae ministris prorsus imparati, sed persaepe tamen huiusmodi, ut ex imparatis parati fieri possint. Imparati tantummodo illi sunt iudicandi, non qui vel gravissima admiserint flagitia vel qui plurimos etiam annos abfue- rint a confessione .. vel qui rudes conditione aut tardi ingenio non satis in seipsos inquisierint, nulla fere in- dustria sua id sacerdotis ipsius opera assecuturi: sed qui adhibita ab eo necessaria, non qua praeter modam graventur, in eis interrogandis diligentia omnique in eis- dem ad detestationem peccatorum excitandis .. exhausta charitatis industria, sensu tamen doloris ac poenitentiae, quo saltem ad Dei gratiam in sacramento impetrandam disponantur, carere prudenter iudicantur .« 1 Quatenus iudex est, confessarius iudicium, quod šibi de poenitente eiusque dispositione formavit, tandem ef- fectui mandare debet, absolutionem bene dispositis con- cedendo, indispositis vel dubie dispositis denegando vel differendo. Iudicium de dispositione certum esse debet. Non vero requiritur certitudo absoluta, quae haberi ne- quit, sed sufficit moralis i. e. sufficit probabile de dispo¬ sitione iudicium, cui non obstat prudens dubium. Sig- num ordinarium dispositionis est ipsa poenitentis con- fessio simulque manifestati actus contritionis et propo - siti. Quod Catech. Rom. paucis quidem, sed bene eX ' primit, ut sequitur: »Si (sc. confessarius) audita con Ene. „Charitate Christi" de die 26. I)ec. 1825. 463 *- fessione iudicaverit, neque in enumerandis peccatis dili- gentiam neque in detestandis dolorem poenitenti omnino defuisse, absolvi poterit. Sin autem utrumque in eo desiderari animadverterit, auctor illi et suasor erit, ut maiorem curam . . in excutienda conscientia adhibeat, hominemque, ut blandissime poterit, tractatum dimittat.« 1 Ad materiam sacramenti poenitentiae proximam sa- tisfactio quoque pertinet. In hac imponenda secundum monitum s. Gregorii M. in sacerdotibus sit amor, sed non emolliens, sit rigor, sed non exasperans, sit zelus, sed non immoderate saeviens, sit pietas sed non plus, quam expediat, parcens. 2 Qua in re conlessarii anim- advertant velimus id, quod Rituale nostrae dioecesis sub hoc respectu praescribit. 3 Confessario iudicis quidem munus est exercendum in vindictam peccatorum, non tamen ipsi existimandum, »sacramentum poenitentiae esse forum irae vel poena- rum;« 4 potius meminerint sacerdotes, se a poenitentibus patrum nomine compellari, ut misericordia moti pater- num eis praebeant alfectum. Unde Rituale Romanum inter dotes confessario necessarias enumerat etiam bo- nitatem statuendo: »In eius (sacramenti) ministro requi- ritur etiam bonitas, scientia atque prudentia.« 5 In arduo hoc ministerio exercendo pastores ani- Kiarum recordentur verbi Domini: Non egent, qui sani sunt, medico, sed qui male habent. (Luc. 5, 31). Quam °b rem ad se accedentes ea excipiant charitate, qua Pa¬ stor bonus perditam quaerebat ovem et peccatores šibi appropinquantes amplectebatur; et propriae memores fra- giiitatis eis, qui errant et labuntur, sciant condolere ex a nimo. Vultus eorum gravis sit simulque benignus ac totus sese gerendi modus tališ, ut nullis nutibus nullo- 'foe signo se peccati alicuius gravitate ac foeditate conamoveri indicent aut šibi molestum esse in confessio- na li sedere; sed eam aequanimitatem et mansuetudinem 1 P. II. cap. 5. n. 60. — 2 lleg. past. p. 2. cap. 0. - 3 Collectio ri- tUu m dioec. Lavant. Marburgi, 1896. Pag. 52. mim. 18—21. — 4 Cone. Trid. sesij . XIV. cap. 8. - • Tit. III. c. 1. n. 1. 464 -*■ prae se ferant, ut Dei tantum gloriam se quaerere et animarum salutem vehementer exoptare omnibus illico innotescat. ... ^ amen haec bonitas et mansuetudo in nimiam iacihtatem degeneret. »Tam enim errant,« scribit s. Al- phonsus de Liguorio, »ii, qui plus iusto sunt faciles, quam n, qui sunt difficiles ad absolvendum: multi propter nimiam facilitatem sunt causa, quod tot animae per- antur.« Ergo hac quoque in re mediocritas est aurea; sicut nimia facilitas peccatorum est fomentum, ita nimia severitas pluribus est via ad desperationem. Bonitas, qua ornatus et instructus sit confessarius, supernaturalis Dei et proximi amor est, qui illum intrin- secus reddit virum bonum, ut aliis bonus esse possit; nam »qui šibi nequam est, cui alii bonus erit«, merito quaerit s. Scriptura. (Eccli. 14, 5). Quem in finem in confessario requiritur status gratiae sanctificantis. Idcirco vos, mn in Domino perdilecti, monemus verbis s. Fran¬ cisa Salesii: »Mundi estote et ab omni labe immunes, quomam aliorum conscientiam purgare contenditis, ne ax i° ma obiiciatur: medice, cura te ipsum, et 1 n postoli: m quo alium iudicas, te ipsum comlem- nas. gitur cum ad conlessiones audiendas evocati estis, peccato lethali (quod avertat Deus) forte inquinati, pnus salutari conlessione aut, si occasio non suppetit, debeti ° 2 ° r< ^ S ^°^ ore sce lera vestra expiare ante omnia Dnacum gratia sanctificante confessarii omnibus quoque virtutibus instructi sint atque confirmati in eis, • ^ )a , res / . Slrd tentationibus omnibus, quas affert confes- ona e (contra eordis corporisque castitatem, ad vanam g riam, impatientiam, hominum timorem ..), superandis, j.^ a '* s me dentur, ipsi peccati morbo inficiantur. I .. . ud vos > e t cooperatores in vinea Domini di- ■ssimi, ad extremum et oramus et obsecramus, ut VI. Vifldobonae, C l895?'pag. m The ° 1- mor - auctore Ern ' Muller L ' IIL ^ 465 summo animarum Pastori fideliter cooperemini in eius oviculis, quae perierunt, conquirendis, e peccatorum ve- pribus eripiendis, ad sanitatem et sanctitatera reducendis. De animabus salvandis šibi quisque pastorum proponat, quod divinus Pastor šibi proposuit in vaticinio prophe- tae: Quod perierat, requiram, et quod abiectum er at, reducam, et quod confractam fuerat, alligabo, et quod in- firmum fuerat, consolidabo, et quod pingue et forte, custo- diam, et pascam Mas in iudicio. (Ezech. 34, 16). Quod si feceritis, fratres, confidere vobis fas est fore, ut aliquando participes fiatis in coelo illius ineffa- bilis gloriae ac beatitudinis, qua fruitur Christus Iesus, Deus-homo, oranium animarum Redemptor. H. De munere concionatoris et catechetae. Indifferentismus religiosus illa pestis moralis est, quae hodie longe lateque vagatur atque grassatur non solum inter homines, qui dicuntur culti et intelligentes, sed inter semidoctos etiam personasque humilis conditi- onis. Quot hodie inveniuntur homines, qui paene totaliter obliti illius, cui nati sunt, huic tantum mundo vivunt et Omni fere christianismi sensu animoque amissis non aniplius preces fundunt neque praecepta curant Eccle- siae, cui corde in dies magis abalienato solum extrinsecus adhaerent, sed legendo perversos tantummodo libros li- I ) ellosque et pessimas ephemerides inseruntur tandem ac Plane associantur illorum agmini, qui Ecclesiae inimici lnfensique sunt. Unde vero hic spiritus infidelitatis, qui diffunditur e t patescit ubique? Unde haec a veritate et ab Ecclesia defectio et transitio ad hostem? Unde illa vitae ratio, jluae omnibus supernaturalibus motivis exclusis institu- 'lur secundum huius tantum mundi principia? Haec Oflonia plerumque ex contemptu verbi divini. Nam fides e * auditu, auditus autem per verbum Christi. (Rom. 10, 17). Quo quis enim minore studio verbi divini audiendi lenetur, eo maior sensim fiet in eo veritatum fidei insci- 30 -*• 466 entia; sin non modo per muitum temporis, sed per plures annos concionem audire negligit, mirari non pos- ssumus in tali homine crassam ignorantiam eorum, quae ad »dem pertinent et ad vitam post mortem futaram. yuod quis autem ignorat, illud neque appetit vel secta- tur; ignoti enim nulla cupido. Ex quo evenit, ut fidei nostrae doctrinae, quae unice verae sunt, paulatim locum dent persuasionibus Christo et Ecclesiae simulque so- cietati civili infensis, quae per varias ephemerides ple- rumque suggeruntur malasque societates, et ut spei at- que vitae christianae vices praestent studium solius ter- restris beatitudinis ac tendentiae utopisticae. Sed si fideles accusamus, nolumus reticere, concio- na ores quoque šibi pie et severe quaestionem proponere e ere, an hac in re omni vacent culpa. Forsitan huic ve 1 i aperte et ingenue confitendum erit: »Mea culpa«, imo »mea maxima culpa!« Saepe enim culpa in ipsos con erenda est sacerdotes concionatoresque. Quam parvi aes imant nonnulli ex illis verbum Dei! Quam haud nihil operae laborisque consumunt in eo, ut ex suggestu fide- 1 us rangant sanum et sanctum panem vitae spiritu- alls ' E P ,sc °Pus Galura dixisse fertur: »Hoc peccatum sacer otes numquam confitentur, quod videlicet ad concio- nem n°j Se ben ® P rae Paraverint .< 1 j- nde ^ r ° re * § rav ^ate ad ea, quae iam in Synodo aHH Ce ^ ana anno 1900 dedimus, 2 nonnulla monita super- addenda censemus. npric^ em ° re f S S * nt conc ‘ ona tores dignitatis suae et mu- ni i ’ ^ U0 un guntur. Dei enim adiutores sumus, po- Cor 3 V oT [! delis agricultura est, Dei aedificatio. (I- ^ 7 ’, ’ ro Christo legatione funaimur tamauam Deo per ”■ (“■ Cot - B, 20). Quam gloriosum est Evangelmm, qu„d anmmciare legati Christiest! ffranriicci conciona ^ or * s officium curamque pertinent res __ mae et quaestiones gravissimae, quas explicare Brisen, 1904. °p a ^'o^ r ’ ^ er katbolische Priesterin seinem Leben und\Virken. anno 1900 peracta« m« vT • ^ c ^ ones et constitutiones Svnodi dioecesan peractae. Marburgi, 1901. p agg . 218-230. -xe 467 et annunciare homini umquam concreditum ac deman- datum est. Inculcare debet sacerdos populo illa sancta praecepta, quae ipse Deus genti iudaicae totique generi humano dedit in monte Sinai tonitruis crepitantibus ab omnique parte coeli eraicantibus fulguribus. Repetenda sunt ei magnificentissima illa monita, quorum auctores fuerunt sancti prophetae populi electi et quae resonare debent in ore Christiani praedicatoris. Praesertim vero sacerdos est consecratus praeco illius Evangelii, quod ipse Filius Dei unigenitus humana assumpta natura mundo intulit apostolisque mediantibus infallibili Ecclesiae catholicae tradidit custodiendum om- nique creaturae praedicandum. Oratio eius versatur circa Deum eiusque attributa. quae ex revelatione innotue- runt, potissimum vero circa Redemptorem generis hu¬ mani, Iesum Christum Deum-hominem. Humanam natu¬ ram omnesque animorum motus, quos hominum generi rerum natura tribuit, melius habens perspectos quam ullus psychologus alius, crebro de homine sermonem in- stituit atque de indole humana, de facultatibus eius spi- ritualibus et moralibus, de ortu hominis fineque, de sorte post mortem beata, quae obtineri non potest nisi obser- vatione praeceptorum Dei et Ecclesiae ac cultu christia- narum virtutum, quae tribuuntur et toventur sacris Ec¬ clesiae sacramentis. Licet Christi Evangelium sit regni, quod non est de hoc mundo, nihilominus fundamenta firmat regnorum huius mundi. Omnis enim societatis basis et firmamen- tom est auctoritas, quae solum in divina voluntate et Potestate posita et infixa est; divina labefactata auctori- fate neque ulla humana diu consistere potest. Sacerdos igitur tum ex suggestu tum aliis quoque occasionibus omnem civilis principatus legitimam auctoritatem seriis tuetur verbis, simul illi in memoriam revocando iusti- ham, qua agere debet; subditos vero admonet religiosi °fficii, ut obediant omni legitimae potestati. Et quum lex Christiana tendat ad arcenda vel delenda et extirpanda P e ccata ac vitia, quae simul pacem et salutem rei pu- 30 * •#- 468 -#r bUcae perturbant et debilitant, dicere nobis fas est, Evan- gelium, quod catholici annunciamus sacerdotes, fulcimen tirmissunum esse societatis civilis atque vinculum diversa nationum membra uniens, elficacem propulsationem re- volutioms et anarchiae et proinde potentissimum ac effi- cacissimum elementum evolutionis summae et purissimae civilisationis i. e. christianae. 1 Nobilissimo huic ac gravissimo, quod breviter tantum perstrinximus, argumento catholicae praedicationis ipsius praedicatoris congruit auctoritas, quae infallibili innititur auc ontati Ecclesiae. Cuius Ecclesiae fundatori, qui om- nium praedicatorum primum pulcherrimumque exem- P, Um es b s ' m bis loquitur quasi potestatem habens et non sicut scnbae. (Marc 1, 22). Verba enim, quae Christus ocu us est apostolis: Sicut misit me Pater, et eqo mitto vos ( oan. 20, 21),. et Qui vos audit, me audit, qui vos spernit, me spermt (Luc. 10, 16), šibi quoque vindicare smgu i possunt concionatores, quibus proin, dummodo ne ransgrediantur limites verbi divini, cura prophetis asseverare licet: Haec dicit Pomirim. , Qnapropter singularem venerationem tideles ex- i en Evangelii praeconibus. Populus sacerdotem con- spicans ascendentem in concionem, oculis quidem cer- 1 sim P llc em hominem, špiritu autem veneratur Christi carium. Verbum eius excipiunt non ut verbum homi- num, sed (sicut est vere) verbum Dei (I. Thess. 2, 13), au j \ reveren ti attentione silentioque. Quum igitur lldeIes prae reverentia erga pastorem suum illum U n ^ onere ’ ( 5 U0 vitio sermones eius laborent, neque dnpA^ ae • ° C * acere s °leant, concionator ipse conscientia • SU1 _ 1 P S1US iudex sit, iuxta illud s. Scripturae: lustus prior est accusator sui. (Prov. 18, 17 ). simi« a 110 n 6r0 ( ? uurn a gatur de sublimissimis et sanctis- talinm /i ei v ) de bcet honore animarumque immor- a u e? ddigentissime omnia media adhibeat atque bischof von Baltimore 9 lrist ! 011 ® r .-. Em. Kardinal Iames G ib bon s, Erz- deln, 1902. Pag 271 ^ utons,er te Ubersetzung ans dem Englischen. E |nsl -*r 469 pie et religiose omnia praestet, ne verbum Dei frustretur suo effectu neve sermo Dei, vivus et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti et pertingens usque cul divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis (Hebr. 4, 12), ministri vitio evadat infructuosus. Inter haec media principalem fere occupat Iocum praeparatio; nam maledictus, qui facit opus Domini Jrau- dulenter ! (Ierem. 48, 10). Praeparationem remotam quod attinet, supponitur in quolibet praedicatore sufficiens scientia veritatum fidei rerumque theologicarum; nemo enim dat, quod non habet. Ideo omnibus in animarum cura constitutis ex animo commendamus studium theologiae dogmaticae, moralis, asceticae, doctrinae liturgicae, historiae ecclesia- slicae et generaliter omnium disciplinarum theologica¬ rum. Tališ enim scientia cuilibet sacerdoli multum con- ieret ad id, ut potens sit exhortari in doctrina sana et cos, qui contradicunt, arguere. (Tit. 1, 9). Aqua salutaris doctrinae haurienda est e fontibus Salvatoris. Qui ions praecipuus quum sit s. Scriptura, sacerdotes Nostro regimini commissos numquam commo- n ere desinemus, ut librum hunc, quem s. Ambrosius »libram sacerdotalem« appellat, sedulo legant ac perle- gant. Licet sacerdos in veteribus scriptis modernisque studiose et multum volutatus sit, tamen praedicatio eius m anca erit, si in s. Scriptura non satis exercitatus est. Si vero divinarum Litterarum sciens et gnarus est, con- f iones eius fructus afferent, quamvis doctrinarum, quae dicuntur liberales et ingenuae, sit tenuiter tantum peritus. S- Scriptura ille liber est, quem solum et unum citasse Christum Salvatorem novimus, verbis eius nullam prae Se ierentibus allusionem ad Graecorum et Romanorum 0 Pera classica. S. Scriptura ille vitae et veritatis fons es t, ex quo sancti Ecclesiae Patres et Doctores confi- °iendo sermones homiliasque suas copiose hauriebant ri0r < solum cogitata, sed etiam verba, ita ut ex illorum °Peribus tota fere Scriptura, si periret, reconstrui posset. -#r 470 Unde verba, quae Deus Ezechieli prophetae locutus est, cuilibet sacerdoti munus praedicatoriš subeunti repe- tentes inculcamus: Comede volumen istud, et vadens lo- quere ad filios Israel. (Ezech. 3, 1). Verbi divini prae- dicator! Primum Scripturam illam, in qua hoc verbum scriptum est, spiritualiter comede, intrinsecus confice atque digere, ut fiat os de ossibus tuis et caro de čarne tua ac penitus pervadat cor tuum! Quocirca illud Ho- ratii dictum variantes omnes in animarum cura con- stitutos monemus: »Exemplaria s. Scripturae nocturna versate manu, versate diurna!« 1 Verum et commendatissimas šibi habeant pastores legendas et biographias Sanctorum, ex quibus depromi possunt pulcherrima pro exercitio christianarum virtu- tum exempla. Quae exempla eo vivaciora et efficaciora sunt, quia Sancti erant homines sicut caeteri, ex quo ultro sequitur conclusio simulque excitatio: potuerunt hi et hae, cur non tu et illa? Crebra quoque meditatione opus est. Meditando enim animarum rector se totum in christianarum veri- tatum cognitione collocat easque omni parte cognoscit et sic suas lacit. Atqui quod quis habet, hoc et dare potest. Tališ igitur sacerdos veritates nostrae fidei om - ni a parte auditoribus clare exponet, et quia ipse illarum amore ardet, orationem suam ad sensus motusque ani- morum inflammandos admovebit proindeque certe asse- quetur, ut veritas pateat, placeat, moveat. 2 Ad singulos sermones proxime se praeparaturus concionator ne obliviscatur umquam, finem praedicatori christiano propositum esse facere id, quod Christus fecit, propter quod venit in mundum quodque ipse expressit nice^nuhf 6 * acrae Scripturae^in !,v,!]° nCni tr ] actatus de continua veneratione o D e r p P o ' catae en cyJicae Provident ; - eSIa 5 ltl0 * Ica nec non lectionem slove- lovanip ‘l? 4 ’ i Pavel > a Postol svet TlTT! ? eUS de die 18 - ^ovembris 1893 m pjg m J v P'.® a ^ * er pridejano okrožni.. U< T e ^ narodov. Njegovo življenje in de- 1904 Po lg ' ^f tlae “ 0 sv etemp; sm „ n 0 ) » Pro ™dentissimus Ileus“ in apostolsko Pa K- 255—3io, i ,o T poslovenil Dr. Mihael Napotnik. V Mariboru, ugU8tin. De doctrina christ. 1. 4. c. 28. 471 his verbis: Ego veni, ut vitam Jiabecmt et abundantius lia- beant. (Ioan. 10, 10). Similiter et concionator conscenso ambone persuasum habeat dicatque šibi: »Ego veni, ut vitam habeant et abundantius habeant.« Sicut munus sacerdotale generatim, ita speciatim munus docendi pa¬ storale tendit ad hominum sanctificationem. Unde obiec- tum spiritualis sermonis id tantum esse potest, quod hominibus sanctificandis idoneum est. Sanctificatur vero homo divina veritate, quemadmodum Christus dixit: Sandijica eos in veritate, sermo tuus veritas est. (Ioan. 17, 17). Ut veritas hominem sanctificet, debet intellectu eius concipi, menti eius dominari, voluntatem eius im- pellere, in vitam eius transire. Atqui non omnes omnia possunt aequaliter cognoscere et capere atque in usum vitae suae transferre. Qua de causa concionator ex the- sauro divinarum veritatum id tantum depromat, quod subiective aptum, quod utile necessariumve est. Res, quae materia propria sunt sacrae praedicati- onis, continentur et complexive terminantur verbis Christi Domini ad apostolos: Euntes in mundum universum, prae- dicate Evangelium omni creaturae! (Marc. 16, 15). Do- centes eos servare omnia, quaecumque mandam vobis! (Matth. 28, 20). Praedicatoribus igitur annunciandum est unum et solum verbum Dei i. e. illa divina veritas, quae a Christo revelata et infallibili Ecclesiae magisterio tra- dita est, quae in s. Scriptura et Traditione continetur quaeque non est diiudicanda ex proprio oratoris ingenio n eque secundum coniecturas temere explicanda, sed omnino ad intellectum illum, quem tenet sancta mater Ecclesia, illumque sensum, qui fidei symbolis et professio- »ibus et definitionibus ad amussim congruit, monente iam per prophetam Deo: Qui habet sermonem meum, l°quatur sermonem meum vere. (Ierem. 23, 28). Abstineant concionatores a vanis, incertis, inutilibus y el nimis difficilibus quaestionibus atque missis spurii pietismi pbantasmatibus, item anilibus et dubiis fabulo- s *sque narrationibus et expositionibus de miraculis, quae divinis Scripturis prodita [aut^ a gravibus^ scriptoribus 472 summa cum historiae flde tradita vel, ubi de recentio- ribus agatur, a Sumrao Pontifice aut ab Ordinario loči re- cognita et probata non sunt, potius facilitate sermonis ea doceant, quae infallibili Ecclesiae magisterio omnino vera et indubiis historicis testimoniis certa dignoscuntur quae- que monente Synodo Tridentina (sess. V. de reform, cap. 2) scire omnes necesse est, ut poenam aeternam evadere et coelestem gloriam consequi possint. Praeterea ne quidquam, quod huius tantum mundi est vel profanum mereque politicum, sacrae inseratur praedicationi. Ne igitur ingerant se concionatores discep- tationibus, quae non nisi politicae sunt, prorsusque ab- stineant ab eis, quae civilis gubernationis negotia respi- ciunt quaeve inter homines laicos non sine partium studio de rebus saecularibus disceptantur. Utique vero eis fas est simulque officium, in illis quaestionibus, quae quidem politicae sunt, sed simul ad fidem moresque fide- lium pertinent, erudire fideles eosque data occasione hortari et commonere, ut publice tueantur forti animo Ecclesiae iura et ubique semperque sic agant, prout decet viros catholicos. Neque illi iuri cavendo, quod na¬ tura inest non solum homini, sed animali quoque, re- nunciare debent ac possunt Ecclesiae ministri pro se, pro Ecclesia, pro salute fidelium, imo potius omnibus licitis mediis, sed prudenter semperque cum charitate id enitantur et contendant, ne ulla potestas humana manum transmittat in res et iura Ecclesiae neve in po- pulo divulgentur doctrinae ac tesserae, quae fidei Eccle- siaeque infestae sunt. Praeprimis autem verbis Cone. prov. Pragensis anno 1860 celebrati »verbi divini praedicatores monitos esse volumus, ut indigentias temporis respicientes specialibus et sollerter elucubratis concionibus mala, quae nostris diebus fidem et moreš, ordinem ecclesiasticae et civilis socie- tatis perturbare minantur, sapienter et inlrepide P r0 ' pulsare, illa vero, quae vitam christianam promovere, irmare atque christianam societatem conservare possun , ■**- 473 Claris fervidisque verbis monstrare et commendare sa- tagant .« 1 Auctor Evangelii. a sacerdotibus mundo annunciandi, Chrislus Iesus, non šolam augustissimum praedicandi exemplum est, ad qaod quisque aspirare debet Evangelii praeconum, sed insuper est praecipuum et praestans praedicationis obiectum. Persona Salvatoris, historice in medio ac centro mundi hominumque constituta atque liturgice vivere pergens in Ecclesia, identidem fidelibus ante oculos ponatur cum magnificentissimis illis virtuti- bus, quae fulgent ex ea, praeprimis benevolentia eius inenarrabili et amore infinito. Sane quidem secundum doctrinam s. Pauli Christus principale argumentum est Evangelii, quod praedicari debet. Scribit enim hic apo- stolus: Nos autem proedicarnus Ghristum crucifixum, lu- daeis quidem scandalum, gentibus autem. stultitiam, ipsis autem. vocatis ludaeis at,que Graecis Christum l)ei vir- tutem et Dei sapientiam. (I. Cor. 1, 23. 24). Post pauca vero testatur: Non enim iudicavi, me scire aliguid uiter ws, nisi lesum Christum et hunc crucifixum. (1. Cor. 2, 2). Ut autem praedicare possimus Christum, scire de- bemus eum et nosse eius maiestatem ac pietatem sua- vitatemque, quod certe obtineri nequit nisi frequenti ac Pia meditatione. Persaepe praebetur concionatori occasio, animo ef- fingere spiritualem Christi irnaginem eamque integram vel saltem aliquam eius proprietatem mentibus audito- r una proponere. Exponens enim mysterium diei, quod celebratur, vel pericopas modo epistolares modo evan- gelicas, quae in Missa leguntur et ante concionem lin- gua vulgari praelegi solent quasque semper respicere debet orator, explicans non raro quaestionem ponere Potest: Quomodo hic ostenditur benignitas et amor Christi eiusque Cordis sacratissimi ? 2 1 Acta et decreta ss. Conciliorum recentium. Collectio Lacensis. Tom. V. co • 447. — 2 Cfr, Walter, op. cit. pag. 290. 474 Non tam en solum circa Salvatoris nostri personam. sed etiam circa illa, quae Dei Filius docere numquam desinebat, versetur primario sacra praedicatio. Formam et sumrnam suae evangelisationis Christus expressit his verbis. Poemtentiam agite, appropinquavit enim reanum coelorum. (Matth. 4, 17). Unde sciant praedicatores sui otlicu esse efficaciter movere homines ad poenitentiam agendam, tum proponendo divinam misericordiam, quae ibentissime parata est condonare peccatori contrito vel gravissima peccata quaeque clarissime in Christo lesu apparuit, qui venerat quaerere et salvum facere, quod penerat, tum demonstrando severam iustitiam, qua Deus ominem incontritum et in peccatis induratum gravis- sime puniet in aeternum, tum carpendo hominum pec¬ cata ac vitia. Quod officium magnum est et grave neque umquam sacerdotes desislant ab eo. Sic enim iam in persona zechielis prophetae Deus quemlibet monet praedicato- rem. F ih hominis, speculatorem dedi te domui Israel, et aui les de ore meo verbum et annunciabis eis ex me. Si, (icente me ad impium: Morte morieris, non annunciaveris el. neque locutus fueris, ut avertatur a via sua irnpia et mat. ipse impius in imquitate sua morietur, sanguinem aiitem eius de manu tua requiram. Si autem tu annun¬ ciaveris impio, et ille non fuerit conversus ab impietate sua et a via sua impia: ipse quidem in iniquitate sua tu autem, animam tuam liberasti. (Ezech. 3, . Sermonem instituturus de vitiis reprehendendis vel vir u ibus commendandis secum in animo consideret verba s. Daroli Borromaei, dicentis: »Nec vero satis putet (con- cionator) umverse generatimque peccatum et vitium re- pre en ere, sed ad species praecipuasque actiones, qu ae ravae jnde existunt in usuque sunt, descendat: ' busque in dies inseribebantur nomina eorum, qui P er baptismum in Ecclesiam recipiebantur. In diptycha vel ta - bulas vivorum referebantur Romanus Pontifex, Patriarchae, Episcopi, presbyteri, offerentes dona eucharistica, Eccle- 1 Cat. Rom. Prooemium n. V. -a- 479 siae benefactores, clerici, imperatores, reges, princi patus populusque fidelis. In diptychis mortuorum vero descripta erant nomina eorum, qui in catholica communione de- cesserant. Concilium Tridentinum officium parochorura esse sta- tuit in libris describere nomina eorum, qui matrimonio iunguntur, et nomina baptizatorum, hosque libros bene asservare. Sess. XXIV. cap. 1. de reform, matrim. enim sic statuitur: »Habeat parochus libram, in quo coniugum et testium nomina diemque et locum contracti matri- monii describat, quem diligenter apud se custodiat«. Ca- pite vero 2. praecipitur: »Parochus, antequam ad bap- tismum conferendum accedat, diligenter ab eis, ad quos spectabit, sciscitetur, quem vel quos elegerint, ut bapti- zatum de sacro fonte suscipiant; et eum vel eos tantum ad illum suscipiendum admittat et in libro eorum no- mina describat.« Rituale Romanum (tit. I. n. 18) praecipit: »Postremo quisquis Sacramenta administrare tenetur, habeat libros necessarios ad officium suum pertinentes, eosque praeser- bm, in quibus variarum parochialium functionum notae a d futuram rei memoriam describuntur.« Gaeterum in horum librorum conscriptione anima- rum curatori agendum est non solum ad praeceptum Ecclesiae, sed sequi etiam debet saecularis potestatis Praescriptiones, hanc rem concernentes. Austriacum enim gubernium civile pro sua quoque parte hos libros agno- Sc it qua offlciales et extracto e matriculis legitime facto a diudicat vim iuristicae probationis. Qua in re caes. edictum de die 1. Maii an. 1781 statuit § 112: »Fur offentliche Urkunden sind zu halten: bie Geburts-, Trauungs- und Totenbiicher der Pfarrer.« Quod accuratius determinavit decretum aulicum de die 15. lan. an. 1787, ut sequitur: »Die Tauf-, Trauungs- Uta d Totenbiicher verdienen als offentliche Urkunden v °Hen Glauben nur liber jene Umstande, woriiber sie 480 eigens errichtet sind, nicht aber liber die einflieBenden, auf bloBes Angeben sich griindenden Nebenumstande.« 1 Magnum matricalarum pondus atque necessitatem eas rite recteque scribendi affirmat enunciatque caes. quoque decretum patens de die 20. Febr. a. 1784, quo matricu- larum conscriptio etiam reipublicae causa instituta pro- prieque ordinata est. Dicitur enim in exordio: »Die Re¬ gister liber Trauung. Geburt und Sterben sind sowohl in Ansehen der offentlichen Verwaltung als der einzelnen Familien von groBter Wichtigkeit. Die offentliche Ver- waltung erhalt daraus liber das Verhaltnis, iiber die Ver- mehrung oder Verminderung der Ehen, liber den Zu- wachs und Abgang der Gebornen, liber die vergrosserte oder verminderte Sterblichkeit niitzliche Kenntnisse. Ein¬ zelnen Familien dienen sie in mehr als einer Angele- genheit zu beweisenden Urkunden und nicht selten sind sie die Grundlage gerichtlicher Entscheidungen, von denen der Stand des Biirgers und ganzer Vervvandtschaften ab- hangt. Aus diesem Grunde sind Wir dem Wohl unserer Untertanen die Sorgfalt schuldig, diesen Registern, deren Gestalt bis jetzt blofi willklirlich, deren Glaubwiirdigkeit von einem einzigen Menschen abhangig war, eine solche Einrichtung vorzuschreiben, welche, da sie dieselben der Absicht des Staates brauchbar macht, mit der allgemeinen Gleichformigkeit zugleich die gesetzmaBige Sicherheit ver- einbart.« 2 Omnes igitur civilis regiminis hac in re prae- scriptiones, quarum numerus iam magnus est, animarum rectores, ad quos hoc munus pertinet, accurate nove- rint et stricte observent, obedientes monente Apostolo non solum propter iram, sed etiam propter conscientia (Rom. 13, 5.) Gaeterum illi matricularum officiales, qui in seri- bendis tabellis vel perficiendis testimoniis negligunt ib a ) den i n il Nr. 621. (Carl Seidl, Matrikenfuhrung nach ordnuntren Wien' iso^d 611 klrctl lichen und staatlichen Gesetzen und Ver- Nr ni ’ 97 : Pag ' 5 ^- - “ Joseflnische Gesetz-Sammlung. IV. Ted. ’ C»eidl, op. cit. pag. 1 et 2). 481 -*e quae ad hoc referuntur praecepta, poenis lege consti- tutis afficiuntur atque in se recipere debent ea, quae male eveniunt. Sub hoc respectu statuit § 60. legis de die 7. Maii anni 1874: »Die staatliche Kultusverwaltung hat dariiber zu wachen, dass die kirchlichen Organe ihren Wirkungskreis nicht uberschreiten und den Bestimmungen des gegenwartigen Gesetzes, sowie den auf Grundlage desselben von den staatlichen Behorden erlassenen An- ordnungen und jedem von ihnen kraft dieses Gesetzes gestellten Verlangen nachkommen. Zu diesem Ende konnen die Behorden Geldbussen in einer den Ver- mogensverhaltnissen angemessenen Hohe, sowie sonst ge- setzlich zulassige Zwangsmittel in Anwendung bringen.« 1 Filii charissimi! Quum agatur hic de commodo et emolumento Ecclesiae et reipublicae aeque ac de bono singularum familiarum personarumque, munus hoc, prout revera est, magni, permagni aestimate! Id, quod in tabulas refertur, sit materialiter verum simulque formaliter rectum i. e. conveniens modo prae- scripto. Inscriptio fiat statim post peractam actionem liturgicam; ne tamen totus actus umquam commendetur schedulis volantibus, quae facile possunt amitti. Scriba- tur diligenter et accurate et clare, non litteris nimis minutioribus vel detortis vel compressis, sed talibus, luae sine difficultate laboreque legi possunt. Hoc etiam valet de matricularum copiis, quae mediantibus decanis, *luorum quisque in suo decanatu serio severeque in- vigilare debet matriculis scribendis, quovis anno trans- fflitti debent princ.-episc. Ordinariatui usque ad diem Novembris. Quod additamenta vel emendationes in matriculis a fiinet, ad amussim id observetur, quod mandatum prae- sc riptumque est et quod habetur ac explicatur cap. III. Hnstitutionum«, quae pro matriculis scribendis ab Or¬ dinariatu dioec. Lavant. editae sunt, separatim impressae ^ ’ Gesetz vom 7. Mai 1874, wodurch Bestimmungen zur Regelung der *techtsverhaltnisse der katholischen Kirche erlassen werden. § 60 . (Keicns- S e setzblatt vom 13. Mai 1874. Nr. 50). 31 482 -*• ex Folio decretorum dioecesano num. VI. de die 1. Maii anno 1899. 1 Monemus denique officiales matricularum, ut ea, quae a potestate saeculari civilis administrationis causa ordinarie seu in specialibus casibus requiruntur, fideliter prompteque praestent atque ut, si ipsis usus et com- mercium est cum magistratibus, ea utantur comitate et urbanitate, quae decent hominem cultum, praesertim vero Christi sacerdotem. Itaque, in Christo charissimi, fungamini munere ma- triculistarum diligenter fideliterque! Est enim egregium ac praestans opus conscribendi animas Christi sanguine redemptas proindeque revera opus Domini. Exemplo sit vobis cura atque sollicitudo, qua in vetere Foedere con- scribebatur populus Dei electus, narrante s. Scriptura: Universus Israel dinumeratus est, et summa eorum scripta est in libro regum Israel et Iuda. (I. Paralip. 9, 1). Grave hoc caput de principalioribus officiis pastoris ani- marum concludimus verbis sacrae Scripturae: Et constituit (Iosias rex) sacerdotes in officiis suis . . et locutus est: lune autem mmistrate Domino Deo vestro et populo eius Israel ... Praeparatumque est ministerium, et steterunt sacerdotes m officio suo .. iuxta regis imperium. (II. Paral. 85, 2. 3.10). Matrikenbucher, ^die A^gstellnif ^ ( l iJ rul l?> Anderung und Berichtigung der usziige (Extracte) und versphi£) der ^ atri kenscheine, wortgetreuer Matriken- dem Ivirchl. Verordnungsblattof 6ne *; anderer Ausweise. (Separatabdruck aus ani l. Mai 1899. Abs I 7 l m® h dl L Lavanter Difae*£ Nr. VI. Marburg, eidl Matrikenfuhrung- na h*, u Ur ^’ — Praeterea commendantur: Kari staatlichen Gesetzen und Vpl A1 -,i m 0s terreich geltenden kirchlichen und Kirchliche Vorschriften und h ‘’ dnun 8'® n - 3 - Aufl. Wien, 1897. — Ant. Griessl, Sf^-^ekgenheiten. Graz Tfid, t® G °/ e * Ze und Verordnungen in dan ' he . n Geschaftsstvl. u And p 189 , 1 k~ Josef Helfert, Anleitung ztim geist- PoT ,ff buch ftir d en IvuratkW g h 1892 ' W - Dannerbauer Praktisches c ’ Puhovski Poslovnik f| „ ( Osterreichs. 3. Aufl. Wien, 1908. - Martin • natisek. Ljubljana, 1900. 483 Titulus tertius. De Cleri populique disciplina. ^erdurans amplissimae dioecesis Nostrae lelicitas fundatur in probata Cleri plebisque fidelis di¬ sciplina. Omnis Praesul gravissimo obligatur officio, tuendi ac promovendi in clericis laicisque recte ordina¬ tam disciplinam, secus vix salvus evasurus est in die iudicii. Ad morem Synodorum pristinarum Synodus quo- que praesens omnes animarum pastores in Domino commonet atque coniurat, ut exemplum se praebeant lidelibus in vita pri vata publicaque. Pro practica instructione delineantur diversorum officialium ecclesiasticorum munera. Porro proponuntur normae de colligendo obolo seu denario s. Petri, item de primitiarum festivitate deque publica vita a saCer- dotibus ducenda. Apprehendite disciplinam, nequando ira- scatur Dominus et pereatis de via iusta! (Ps. 2, 12). Consimili modo pro grege fideli sanciuntur leges salutares, quas religiose observare teneatur. . Quia man- datum lucerna est et lex lux et via vitae increpatio disci- plinae, (Prov. 6, 23). Itaque ad consolidandam in ecclesia Lavantina di¬ sciplinam sub titulo Synodi huius tertio disseritur de rebus huc pertinentibus, in quantum de eis nondum gestum est in Synodis praeviis. Omnis autem disciplina in praesenti qmdem videtur non esse gaudii sed moeroris: postea autem fructum Pacatissimum exercitatis per eam reddet iustitiae. (Hebr. 12 , 11 ). ar 484 -*• Caput CXXVIII. De Vicario generali. rimum post Episcopum in dioecesis regimine locum occupat Vicarius generalis. Quum enim Episcopi propter occupationes multiplices et ob pondus, quo obruuntur, curarum per seipsos non sufficiant ad omnes muneris sui partes, maxime per dioeceses amplas et diffusas, rite explendas, ideo in partem pastoralis solli- citudinis antiquo more adsciscere solent adiutores, qui suas vices in exercitio iurisdictionis gerant. Quem in finem iam inde a saeculo quarto e dia- conis magis industriosus, non secundum annos ordinis, sed pro sua habilitate, ab Episcopo quasi praecipuus eius minister ad obeunda omnia episcopii 1 negotia libere eligebatur eique nomen erat archidiaconus. Quum versus finem saeculi duodecimi et ineunte saeculo decimo tertio archidiaconi tantam obtinuerint potentiam, ut suis sub- ditis frequenter essent molesti, auctoritati vero legitimae Episcoporum non tam in subsidium, quam potius in diminutionem potestatis, Episcopi tum in civitate sive curia tum per dioecesim ex saeculo decimo tertio šibi constituerunt ofiiciales ad nutum amovibiles, e quibus is, qui in curia fungebatur munere suo, factus est Vtca- nus generalis Episcopi. Quod dioecesim Lavantinam attinet, Archiepiscopus Salisburgensis Eberhardus II., qui annuentibus Summo Pontifice Honorio III. et imperatore Friderico IT. die 20. Augusti 1212 ad s. Andream erexit Gapitulum, cuius canonici regulam s. Augustini servarent, 2 et deinde VI. Idus Maii 1228 in Lavent in ecclesia s. Andreae cathe- dram constituit episcopalem, 3 Friderico s. Andreae Prae- posito et omnibus eius successoribus canonice substi- tutis archidiaconatum omnium ecclesiarum ad dioecesim ^ a g. e pisto]a 132'Tonn d* n eSt ’ mo3este faciens ipse responsum. 1 ' pl Karlmann C Venetiis, 1753. Tom. I. col. 1262). Sg- 53 et 372. — »’ Tari ir ] n ei . ^ 1 ® c ^ e v on Lavaut. Klagenfurt, 1841. -langi, op. cit. Pag. 56. 485 -*• Lavantinam pertinentium perpetualiter tradidit possi- dendum. 1 Quum praedictum Capitulum saeculo decimo octavo ad finem vergente interiisset, archidiaconatus ex- tinctus est et munus Vicarii generalis est introductum. 2 1°. Vicarium generalem quilibet Episcopus residen- tialis optimo iure in sua dioecesi šibi constituere potest, atque in asu huius iuris non pendet a consensu Capi- tuli cathedralis, imo nec eiusdem consilium petat ne- cesse est. 3 Haec autem constitutio et deputatio Vicarii gene¬ ralis fieri debet in scriptis per speciale decretum, Claris verbis conceptum, in quo ambitus potestatis concessae circumscribatur, non quia ad validitatem deputationis scriptura necessaria est, sed ad probationem in času, quo a partibus eius auctoritas super aliquo, speciali de iure Episcopo reservato, negaretur, vel alias in du- bium revocaretur. 4 Ob eandem rationem decretum hoc legitimo modo publicari debet. 5 In nostro imperio ob leges civiles peculiares persona designata ante deputationem c. r. ministerio cultus et institutionis praevie indicari iubetur. 6 2°. Ad officium Vicarii generalis non assumatur nisi presbyter, non minor viginti quinque annis, natalibus gaudens legitimis, qui in iure canonico sit doctor vel saltem in scientia iuris satis peritus. Non eligatur parochus vel Canonicus Poenitentia- r ius, ut a lori interni ministerio omnis pellatur suspicio, 1 Tangi, op. cit. Pag. 353. Confer quoque eiusdem operiš pag. 157. n. 3; P a s- 158. n. 7, 8 et pagg. 162 sq. — 1 Munus Vicarii generalis nominatur ’ n sequentibus Lavantinae dioecesis catalogis Cleri: 1. Ex anno 1796, pag. 1; 7" e x anno 1798, pag. 4, quo tempore hoc munere fungebatur Godefridus ^lavrliofer, Praelatus Ord. Praemonstratensium; 3. ex anno 1804, pag. 4; 4 « anno 1808, pag. 3; 5. ex anno 1815, pag. 3; 6. ex anno 1817, pag. 5; '• ex anno 1821, pag. 5; 8. ex anno 1822, pag. 5; 9. ex anno 1823, pag. 5; ex anno 1825, pag. 5. — De Episcopi Vicario seu Officiali generali confer statuta Concilii Salisburgensis anno 1569 celebrati in opere: Florian. Dalham, G*cilia Salisburgensia provincilia et dioecesana. Augustae apud Vindelicos, 1? 88. Pagg. 397—401. — 3 Anaclet. Reiffenstuel 0. F. M., Ius canonicum uni- Ver 8um. Lib. I. tit. 28. § 3. n. 64. — 4 Domin. Bouix, Tractatus de iudiciis ® c clesiasticis. Parisiis, 1883. Tom. I. pag. 412. — 6 Archiv f. k. K. R. Band ^■ 1866. Pag. 346. — 6 Gesetz vom 7. Mai 1874. § 3. (R. G. BI. Nr. 60). 486 qu°d ad tori externi possit adhiberi negotia. Item obtrec* tationis vitandae causa fratribus aut nepotibus vel aliis consanguineis Vicarii generalis munus ne coramittatur. Is eligatur, qui non sit personarum acceptor, sed qui zelo ecclesiasticae disciplinae, iudicii maturitate, in expediendis negotiis haud morosus, prudentiae laude, puntate morum, anteactae vitae integritate, pro amplo digmtatis gradu praefulgeat; utpote qui non ad iudicia dirimenda tantum, sed ad omnia episcopalis sollicitudinis otticia praesto esse debet. ■ . J?°\ ^ car i us generalis rite ab Episcopo constitutus lunsdictionem habet, quae ad Episcopum iure ordinario pertmet. Excipiuntur, quae Episcopus šibi expresse et speaahter reservavit, aut ius commune excepit sive pro- abendo ne absque mandato speciali Episcopi a Vicario generali iurisdictio ordinaria in certas causas valide exerceri possit, sive Episcopo interdicendo, ne per ipsura mandatum speciale Vicario suo generali negotia quaedam committat. Quum igitur iurisdictio Vicarii generalis necessario sa em quoad validum usum sit universalis in totam loecesim sive quoad personas et causas universitate qua am non stricte sumpta, quae nullam patitur excep- ionem, sed moraliter sumpta, quae exceptiones et re- serva lones admittit , 1 facile patet Episcopum posse iuris- ic ionem sui Vicarii generalis quoad locum et causas es nngere, at non ita, ut cesset esse generalis secun- um moralem aestimationem. Secus Vicarius generalis abere officium Vicarii generalis , prout iure com- fortp 1 C J )ns i i ' tutu m es b atque fit merus delegatus Episcopi a aliquam universitatem causarum deputatus . 2 tinent 0 vTu er ®°’ ^ Uae ac * ' ur i s dictionem ordinariam per- _abetur tamquam unica cum Episcopo persona, scopi. Dissertat^°^ S De instituto Officialis sive Vicarii generalis Epj' - » Bouk Tlf gUr ^ 1S • hist ?r ic °-canonica. Vratislaviae, 1899. Pag- **■ Pagg. 362 sq. et as 7 tU !_ mdl S 1 r s ecclesiasticis. Parisiis, 1883. Tom.- r°m. II. p a g’ ' Iranc. Wernz S. I., Ius Decretalium. Romae, 1 -a- 487 atque unum idemque tribunal constituit. Unde a Vicario generali ad Episcopum non datur appellatio 1 ; et si Vica- rius generalis deliquerit ut Vicarius, iudicari non potest ab Episcopo, sed a Metropolita. Si quando vero contigerit, ut, qui ab Episcopo non obtinuit, Vicario generali se sistat, et ipse ignarus ab Episcopo repulsum esse, id, quod postulatur, inaulgeat; vel e converso a Vicario generali repulsus ad Episco¬ pum recurrat: ad huiusmodi fraudes compescendas de- cernimus, irritum esse, quidquid hoc modo per dolum obtentum sit. 4°. Vicarius generalis tamen vi suae iurisdictionis absque speciali mandato Episcopi non potest: 1. Cogno- scere de causis criminalibus, nec consequ enter aliquem ab ordine, officio aut beneficio deponere. 2. Exercere, etiamsi ipse sit Episcopus, ea, quae sunt ordinis episco- palis, ut consecrare ecclesias et altaria, chrisma et oleum sanctum conficere, sacramentum confirmationis et ordi¬ nis conferre, calices consecrare, et alia huiusmodi. 3. Synodum congregare. 4. Constitutiones synodales mu- tare. 5. Visitare dioecesim. 6. Exigere cathedraticum aut charitativum subsidium. 7. Conferre beneficia. 8. Be- neficia unire, uniones revocare, ecclesias dividere. 9. Be¬ neficia erigere vel iuris patronatus fundationi consen- sum praestare. 10. Praesentare ad beneficium, ad Epi¬ scopi praesentationem pertinens. 11. Parochias erigere. 12. In erectione novae dignitatis auctoritatem praestare. 13. Imponere pensionem super beneficiis in casibus, in ^uibus id posset Episcopus. 14. Dare alicui parocho imperito vicarium coadiutorem. !**• Deputare aliquem in oeconomum alicuius ecclesiae. 16. Ecclesias dirutas et vetustate collapsas, quae ob illarum e t parochianorum inopiam nequeunt restaurari, in matrices er igere vel in alias viciniores ecclesias transferre. 17.Mutare sta tu m alicuius ecclesiae. 18. Alienare res ecclesiae aut 1 Videsis Dr. C. Schmalz, op. cit. Pagg. 46—48. 488 -#r in alienationibus seu transactionibus earumdem decretum interponere. 19. Concedere licentiam aedificandi nova monasteria et conventus in dioecesi. 20. Concedere li¬ centiam alteri Episcopo exercendi pontificalia. 21. In- dulgentias concedere. 22. Interdicla relaxare, sive sint ab homine sive a iure. 23. Concedere dimissorias pro recipiendis ordinibus, nisi Episcopus in remotis agat et nonnisi post longum tempus rediturus sit. 24. Alium Vicarium šibi substituere, imo etiam cum speciali fa- cultate Episcopi Vicarium šibi substituendi, non potest id facere nisi ex legitima causa et ad modicum tempus. 25. Absolvere a casibus Episcopo reservatis. 26. Dispen- sare in irregularitatibus et absolvere a suspensionibus ex delicto occulto provenientibus, ac ab aliis casibus occultis Sedi Apostolicae reservatis, quamvis id possit Episcopus in vim Concilii Tridentini 1 ; quia nempe voluit Concilium haec fieri per Episcopum ipsum aut per Vi¬ carium ad id specialitei' deputandum. 27. Absolvere ab excommunicatione canonis: Si quis suadente diabolo in casibus, in quibus id potest Episcopus. 28. Cognoscere de crimine haeresis. 29. ExpIorare volun- tatem puellae habitum regularem suscipientis vel professio- nem emittere volentis, ad formam Concilii Tridentini 2 ; nisi Episcopus sit absens aut legitime impeditus. 30. Cognoscere causas restitutionis in integrum. 31. Deferre iuramentum purgationis canonicae. 32. Auctorare exemplum ex ori¬ ginali sumptum, ut eandem vim et auctoritatem cum originali habeat. 33. Bona clericorum confiscare. 34. Poenas corporales in pecuniarias commutare. 35. Con- demnatum reum absolvere sive, ut dicitur, gratiam ei concedere. 36. Exercere potestatem doctorandi, quam Episcopus ex privilegio haberet. 37. Exequi pias defuncto- rum voluntates. 38. Generatim ea explere, quae Episcopo competunt, non de iure communi, sed dumtaxat de iuie speciali ultra ius commune. Ista enim non censentui comprehensa in generali commissione vicariatus; imo 1 Sess. XXIV. cap. 6. de reform. — 2 Sess. XXV. cap. 17« de re^ul. 489 nec sede vacante, transeunt in Capitulum aut Vicarium capitularem. 1 Ut Vicarius generalis in haec specialia, quae de iure requirunt mandatum speciale, iurisdictionem habeat, postulatur, ut exprimantur in mandato generali. Nequit tamen Episcopus Vicario suo generali concedere facul- tatem absolvendi ab occulta haeresi, 2 vel exercendi functiones episcopales, quae iure divino vel humano ordini vel dignitati episcopali sunt alligatae aut ex iure communi ad aliam dignitatem iam delatae. Hinc non potest Vicarius generalis Missas conventuales aut ponti- ficales celebrare; aut sanctissimum Sacramentum sa- crasve reliquias paratus in processionibus deferre; nec aliis officiis aut functionibus ecclesiasticis se immiscere, sed tantum providere, ut omnia suo ordine fiant. 3 5°. Quaecumque suo officio adiuncta sunt, Vicarius generalis fideli atque sollicita cura circumspiciat et prae- stet. Antequam ad iudicium accedat, consiliis et admo- nitione partes concordare curet, ut, sedatis animis, pax et unitas inter omnes habeatur. Si autem iudiciales ac- tus et inchoare et prosequi ac finire adigatur, id faciat a bsque ulla personarum aut munerum acceptatione. lus integre ad sacrarum legum tramites dicat. Ae- quitatem, quam canones commendant, praediligens, cau- sas omnes superfluis expensis et ambagibus reiectis ex- Pediat. Ast in causis criminalibus et in eis, quae ad disci¬ plinam tuendam pertinent, cum constantia longanimita- tem ac mansuetudinem adhibeat, et ad poenarum severi- tatem sobrie et magna cum circumspectione deveniat. 4 1 Iste catalogus limitationum depromptus est ex Bouix, Tractatus de uidiciis ecclesiasticis. Parisiis, 1883. Tom. II. pagg. 415—418. — Catalogi plus minusve accurati reperiuntur etiam in Benedicti XIV., De Synod. dioec. ^‘b. II. cap. 8. n. 3 sqq. — Luc. Ferraris, Prompta bibliotheca sub voce Vičar. SMer. art. 2. n. 19 sqq. — Leurenius, Tractatus quaternarius de Episcoporum Vicariis, qu. 102 sq. — Dr. Car. Schmalz, De instituto Officialis sive Vicarii generalis Episcopi. Vratislaviae, 1899. Pagg. 07 sq. — Arcliiv f. k. K. R. Band 1866. Pagg. 356—365. — 3 Cone. Trid. sess. XXIV. cap. 6. de reform. ~~ “ Bouix, Tractatus de iudiciis ecclesiasticis. Parisiis, 1883. Tom. II. P a gg. 422 et 423. — Franc. Wernz S. I., Ius Decretalium. Tom. II. pag. 991. ~~ 1 Cone, Trid. sess. XXV. cap. 3. de reform. 490 Vicarius generalis Episcopo praecipua acta curiae significet atque ipsum certiorem faciat de eis, quae gerenda censet ad tuendam in Clero et populo disciplinam et observantiam eorum, quae vel iure Ecclesiae universali vel in provincialibus et dioecesanis Synodis sunt decreta. Et quia ex varietate el multiplicitate causarum et rerum ipsi commissarum facillime errare possit, proprii Episcopi et virorum ecclesiasticorum scientia ac pru- dentia commendabilium consilium frequenter exquirat, et Sanctae Sediš resolutiones successive editas fideliter perlegere non omittat. 6°. Munus Vicarii generalis sane beneficium eccle- siasticum sensu stricto non est, at indubitanter verum officium ecclesiasticum est dicendum, imo dignitas quo- que ecclesiastica dici potest, quia Vicario generali com- petit praecedentia et singularis honoris praerogativa cum iurisdictione in foro externo. 1 Et quum habeat ipse veram quandam dignitatem et intimam unionem cum Episcopo, non solum praecedentiam habet super singulos canonicos, personatus, dignitates Ca- pituli, sed etiam ante totum Capitulum cathedrale, si dig¬ nitates et canonici incedant in ordinario habitu canoni- cali, vel etiam in habitu protonotariorum. 2 Ut autem Vicarius in choro et processionibus praecedentiam ha¬ beat, habitu vicariali indutus esse debet. 3 Instituuntur Vicarii generales, ut in omni foro vo- luntario Episcopum repraesentent eumque, si necessarium fuerit, suppleant. Unde fit, ut nusquam proprio, sed Prae- sulis nomine cuncta peragant, moraliter enim una per- sona cum Praesule efficiuntur. Quum igitur in eis, quibus demandata est, auctoritatem propriam quadam obser- vantia exornent ipsi Episcopi; multo magis convenit, ut . ' Fr “«- w emz S. I., Ius Deere tali um. Tom. II. pagg. 986 sq. - ’ T) P Š Pa a a- 93 ' T Cfr - Ferrari s, 1. c. art. 3. num. 1. sqq; Benedictus XIV., • ®- Synod ' dioec- Llbr - U. cap. 3. n. 3; cap. 10. n. 2. sq: Santi, ITaelectiones mris canonici Ratisbonae, 1886. Libr. I. tit. XXVIII. n. 36. — 3 Ordinarius čaru generala babitus est vestis talaris nigra cum pallio simili. Non gau< e snnt Prf!i rU * m T10la “.arum, non fiacculi in pileo aliarumque distinctionum, qu ae 188(i A a °, rum- ( Flus Martinucci, Manuale sacrarum caeremoniarum. U° m t«80. Append. pag. 564. 491 caeteri omnes presbyteri Episcopum in Vicario generali revereantur eique honorem praestent et obsequium. Nemini generalis vicariatus seu officialatus litterae cum facultatibus dentur authenticae, nisi prius in ma- nibus sui Episcopi suae fidei cum iuramento fecerit prolessionem ex sacro Concilio Tridentino-Vaticano de- sumptam. 1 Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digm habeantur. (I. Tim. 5, 17). Formula deputationis Vicarii generalis seu Officialis Episcopi. N. Dei gratia et miseratione Princeps-Episcopus Lavantinus etc. dilecto Nobis in Christo N. salutem in Domino! Oniun onus episcopalis ministerii tanti sit momenti, ut etiam ipsis angelicis humeris formidandum videatur, eo duximus uten- dum auxilio, quod in iure canonico ad pastoralis sollicitudinis gravitatem sublevandam provisum est, facultate videlicet Episcopis data constituendi šibi Vicarium generalem. Volentes igitur in administratione episcopatus Lavantini, quem Celsissimus ac Reverendissimus Dominus N. N., Princeps-Archiepi- scopus Salisburgensis et Sediš Apostolieae Legatus in perpetuum, ^ privilegii prorsus singularis, ab Honorio Papa III. obtenti, No- strae imbeeillitati superimposuit, Vicarium idoneum advocare, qui partem sollicitudinis Nostrae in se assumendo, pondus, quo ultra vires premimur, allevet, aciem Nostrae mentis in personam Tuam direximus, et de fidelitate, probitate, prudentia, scientia et experientia aliisque, quibus polles virtutibus plene confisi: Te Nostrum Vicarium generalem et Officialem, ad Nostrum benepla- citum, in dieto Nostro episcopatu Lavantino, in spiritualibus (et teiriporalibus), tenore praesentium facimus, constituimus et depu- tamus; dantes et concedentes Tibi potestatem et mandatum speciale ^cclesias, altaria et oratoria aedificata et aedificanda et divino cnltui deputata benedicendi, eaque polluta (non tamen consecrata) reconciliandi, a casibus quibuscumque Nobis reservatis absolvendi, ( ‘t aliis confessariis, ut ab iisdem absolvere possint, facultatem dclegandi, publicas et sollemnes poenitentias iniungendi, litteras commendatitias et testimoniales concedendi; causas matrimoniales eo gnoscendi et decidendi; beneficiorum resignationes etiam ex causa Permutationis recipiendi, et ad ea praesentatos instituendi, ad ču¬ vata vacantia concursum indicendi et eadem digniori conterendi; 1 Desuper confer Florian. Dalham, op. cit. pag. 399. 492 -*e causas omnes ad forum Nostrum tam de iure quam ex consuetu- dine pertinentes, etiam si haeresis sint, cognoscendi et decidendi, edicta Nostra exequendi, censuras fulminandi, et ab ordine, offi- ciis, administratione, et beneficiis, prout iuris erit, suspendendi, privandi, destituendi et deponendi, inquisitos, excommuiiicatos a canone, suspensos et interdictos a iure in casibus Nobis per- missis absolvendi; causas criminales cognoscendi et decidendi, brachium saeculare implorandi; litteras Apostolicas Kobis seu Vi- cario nostro directas et dirigendas aperiendi et (nisi industria personae eligatur) exequendi; in genere iurisdictionem Nostram ordinariatu exercendi, exceptis tamen in genere eis, quae ex pro- batorum auctorum doctrina causae graviores existimantur aut spe- ciali modo Episcopo sunt reservata. Excipimus autem in specie in eis, quae ad institutionem in s. rdigione attinent, omnia, quae institutum theologicum dioece- sanum, advocatum rei catholicae in provinciali collegio scholastico, examinatorium eorum, qui exercent munus catecheticum in scholis civicis et religionis magisterium in scholis, quae mediae dicuntur vel eis aequiparantur, spectant, prout et censuram et approbati¬ onem librorum, qui institutioni in s. religione inserviunt. Excipimus porro in eis, quae ad cultum divinum pertinent, approbationem ordinis divini officii, abolitionem abusuum, qui fors in cultum divinum irrepserint, et exorcismi exercitium. Excipimus tandem quoad dioeceseos regimen utrumque iunioris Cleri seminarium, approbationem pro confessionali, examinatorium synodale, provisionem beneficiorum, quae sunt aut liberae collati- onis Nostrae aut patronatus Nostri, laudes, honores et dignitates sacerdotibus bene meritis dicendas et conferendas. Quemadmodum autem ex eis, quae ordinariae sunt iuris- dictionis Nostrae, quaedam Nobis reservamus, ita vice versa ex eis, in quibus nonnisi delegatam habemus potestatem, Tibi utpote generali Nostro in spiritualibus Vicario subdelegamus, et quidon): a) Quoad doctrinam religionis facultatem, quae in compendio iuris ecelesiastici auctore Simone Aichner edito in appendice IV. sub num. 2. habentur; b) Quoad cultum, divinum facultates, quae in appendice citata sub num. 15. 17. 18. 11. 9. et 19. invenire licet; c) Quoad regimen facultates in eadem appendice sub nuni- 1- 10. et 19. recensitas; In causis matrimonialibus facultates ibidem sub num- 4. 5. 6. et 7. enumeratas; e) Omnes facultates a Poenitentiario maiore Nobis concessas et in citati operiš appendice III. contentas. Caeterum si quod dubium de facultatis concessione enascere- ur et nulla adesset solutionis opportunitas, pro concessa habeatur. 493 *e ♦ Volumus autem, quod in Vicarium et Officialem Kostrum ge- neralem omnes Nobis in episcopatn et in iurisdictione sub : ecti Te recognoscant, recipiant et admittant, atque, ut par est, Tibi obediant; si quis vero inobediens fuerit, condigna poena feriatur. In quorum trdem praesentes litteras manir Kostni subscriptas et sigillo nrunitas expediri iussimus. T ^ N. Princeps-Episcopus. ' ‘ ' M. secretarius. Professio fidei cum iuramento a Vicario sive Officiali generali praestanda. Ego N. a Te, Reverendissimo Domino N. N. Principe-Episcopo Lavantino, assumptns in Vicarium generalem sive Officialem huius Tuae dioecesis, firma fide čredo et profiteor omnia et singula, quae continentur in symbolo fidei, quo suneta Romana Ecclesia utitur, videlicet: Čredo in unum Deum, Patrem omnipotentem . . . (et reiiqua superius contenta, ubi integra ipsius professionis fidei forma Tridentino-Vaticana traditur. Pag. 41—43). Item et Tibi, Reverendissimo Domino N. N. veram obedien- tiam spondeo et profiteor: Cui etiam pronritto in omnibus perfici- endis examinibus, processibus, inquisitionibus, sententiis, visitatio- aibus reliquisque actionibus similibus mihi commissis atque conr- mittendis, me non aliter, quanr sacri canones docent atque exi- gunt, processurum. Sic me Deus adiuvet et haec Sancta Dei Evangelia! Caput CXXIX. De Vicario capitulari. iPthf eces i P ro Pri° Pastore orbatae ne damnum ali— quod subeat, Ecclesia materna prorsus sollicitu- dine prospicere nullo tempore intermisit. Primis Ecclesiae saeculis administratio dioecesis vacantis penes P r esbyterium fuit. Quum ex hac praxi haud levia orta es sent incommoda, inde ex saeculo quarto Metropolitae c °nstituerunt visitatores vel comraendatores , qui una Cu ni collegio clericorum dioecesim vacantem guberna- r ent. Denique Capitula cathedralia propter auetoritatem 1,1 dies magis magisque crescentem administrationem 494 dioecesis vacantis, exclusis visitatoribus, consecuta sunt. Capitula tamen ex praescripto Concilii Tridentini 1 non per se regere possunt dioecesim, sed per Vicarium capitularem infra octo dies post mortem Episcopi constituendum. Indoles episcopatus ipsa postulat, ut tempore va- caturae duplici ratione eidem subveniatur, videlicet tum in temporalibus tum in spiritualibus. Hinc in nostra dioecesi ad temporalium administrationem gerendam iuxta dispositionem Concilii Tridentini 2 et statuta Ca- pituli cathedralis Lavantini s. Ioannis Baptistae Marburgi 3 unus constituitur Oeconomus, fidelis ac diiigens, qui re- rum ecclesiasticarum et proventuum curam gerat, ne bona episcopatus detrimentum capiant, et speciali ad hoc deputatur decreto. Ad munera autem spiritualia peragenda inde a constitutione dioecesis ad nostra us- que tempora sede vacante per mortem Episcopi vel ob aliam causam aequipollentem Administratores ab Archie- piscopis Salisburgensibus nominabanlur. 4 1. Ad Vicarii capilularis munus iuxla disciplinam vigentem 5 is tantum assumi potest, qui sacro ordine sit insignitus, et in quo morum integritas, pietas, sana doctrina et a qualibet nota, praesertim ecclesiasticae censurae, immunitas cum scientia ac prudentiae laude conspirent. Et quamvis apprime deceat ac valde op- tandum sit, ut qui assumitur sit etiam in sacra theologia vel iure canonico doctor aut licentiatus, huiusmodi tamen qualitatis defectus electionis validitati haud officit. Vicarius capitularis ex canonicis est eligendus, si est inter eos, qui qualitates habeat requisitas; secus enim, ut ipsum Concilium Tridentium innuit et tradunt docto- res recte, eligitur etiam extraneus, qui ad hoc munus obeundum aptus sit et idoneus. Canonicis sanctionibus omnino prohibetur, ne ad Vicarii capitularis munus deputari liceat, qui vacantis * Sgss XXIV p' n a n lmann Tan gr P Refhe C d P r ef R- m w * Illidenl ' - 3 Cap. Vil. num. 5. Marfmr 10 ’ t!, 30, 229, 259 aoo 7 0n Lavant. Klagenfurt, 1841. de sed/en- 1907 ' ? a S£- 743 ~745 — s oV r ' Micliael . Napotnik. Pastirski listi, episcopali vacante ^Cnli t ,, ema constitutionis Concilii Taticam • Rac. lom. VII. co j. 6 55). 495 sedis faerit Episcopus electus. Si ipse Vicarius certum habuerit nuncium de sna electione ad vacantem Eccle- siam, quamvis ob istam electionem non amittat offi- cium suum, magis tamen convenit, ut ab officio cesset et novus deputetur Vicarius capitularis. 2. Si Vicarius capitularis legitime sit constitutus, ipso facto ex iuris dispositione in eundem transit tota iurisdictio ordinaria Episcopi, voluntaria et contentiosa, cuius nulla omnino pars reservari potest. Excipiuntur tantum ea, quae ius commune excipit aut Romanus Pontifex specialiter interdicit. Vicarius capitularis potestatem quidem administran- dae dioecesis habet, sed ita tamen, ut regulas, quae pro sede vacante praescriptae sunt, summa prudentia sequa- tur et meminerit se ad servanda et non ad immutanda, multo minus ad evertenda, quae iam stabilita manent, ab Ecclesia deputatum esse. Praeter potestatem ordinariam Episcopi facultates quoque delegatae, quae a Sancta Sede ipsi Ordinario in casibus particularibus committuntur, aut ad plures annos intuitu officii episcopalis et melioris administrationis di¬ oecesis causa Episcopis concedi solent, ex novis decretis etiam in Vicarium capitularem transeunt. 1 Vicarius capitularis uti debet sigillo Capituli, 2 et non tenetur ad applicationem Missae pro populo. 3 3. Licet Vicarius capitularis possit ea omnia pera- gere, quae rectum Ecclesiae regimen postulat, non tamen ipsi fas est in dioecesi aliquid innovare aut iuribus epi- scopalibus ullo modo praeiudicium ferre. Vicarius capitularis, salvo speciali privilegio, agere non potest ea, quae Episcopo specialiter delegata sunt. Quare in Vicarium capitularem non transeunt illae fa- onltates, quae a Romano Pontifice aut a iure Episcopo V&rsonaMter sive intuitu dignitatis vel industnae personae '-ont delegatae vel indultae. 4 1 Franc. Xav. Wernz S. L, Ius Deeretalium. Romae, 1899. Tom. II. Pag. 968. — a s. fi. C. 23. Martii 1709. — 3 S. R. C. 12. Novembris 1831. " * Wernz, Ius Deeretalium. Tom. II. Pag. 968. 496 Item debet se abstinere ab erigendis confraternita- tibus, a concedendis litteris testimonialibus ac consensu requisito a Clemente VIII. pro aggregatione confraterni- tatum, et ab approbandis statutis; 1 nec non a conce¬ dendis indulgentiis 40 dierum. 2 Quod ad dimissorias spectat, Vicarius capitularis in- tra annum sedis vacantis eas concedere potest ad pri- mam tonsuram etiam non arctato; 3 ad ordines vero potest eas concedere tantum arctatis ratione beneficii recepti vel recipiendi, 4 non tamen si agatur de ordi- nando ad titulum pensionis ecclesiasticae, quum non sit beneficium. 5 Et quoties dimissorias concedere valet, po¬ test et dispensare ab interstitiis. 6 Vicarius capitularis non potest beneficia liberae col- lationis conferre, sive quae sede viduata Pastore vacant, sive quae antea vacaverant. Neque potest dioecesim vi- sitare, nisi post elapsum annum a die ultimae visitationis factae ab Ordinario, neque Synodum convocare, nisi post elapsum annum ab ultima Synodo. 7 Emolumenta tempore vacationis sedis episcopalis obvenientia ex iurisdictione et sigillo aut alio quovis modo, neque ad Capitulum neque ad Vicarium spectant, sed omnino futuro successori reservantur, si ad Episco- pum, Ecclesia non vacante, pertinuissent. 4. In choro, sessionibus caeterisque ecclesiasticis functionibus Vicarius capitularis digniorem locum dimit- tere debet primae dignitati Capitulum repraesentanti, 8 imo etiam reliquis dignitatibus non praecedit, si ip se inter dignitates Capituli non sit adscriptus. 9 Prae sin- gulis canonicis praecedentiam habet. In aliis actibus et sessionibus, in quibus Vicarius capitularis ex auctoritate adest aut agit, honorandus et praeferendus est. apudBMV^e^dSr^® 1878 - r 2 S - C - C. 13 . tfovembris 1688 ; 1594. - 4 Cone. Trid S ess vtt l b ' - 11 '? a ?- 9 - n - 6. - 3 S. C. C. 10. Februam iroo’ ~~ 6 y - C. 21 ADriik'iS?' 10 ' de reform - — 6 S. C. C. 10. Februarn 1a ' P, llls 1591, 26. Aprilis 1602 — 7 S C C 10. Martn • • « „ X ~ Apruis lO»I, Zb. Aprilis IbUZ. — o. VJ. 1629 ; 13. Sept. 1721. — Benedict. XIV. De Syn. dioee. Lib. II. cap. - 8 S P n mm rvr, T .. . n i-i n 1/2 a ar 9. B. 5. O T» 1 -- ^viivun/u. f . x/c uvu. uiuco. ajlkj. * *--*-• r s. R. C. 16. Martii 1658 et 23. Ianuarii 1683. - 9 S. R. C. 16. Sept. 1865. •*e 497 Diebus et horis, quibus ratione sui muneris impe- ditar, a chori servitio est exemptus. 5. Vicarius capitularis non potest ad certum et definitum tempus constitui multoque minus removeri, sed ipse in officio permanet, quousque novus Episcopus canonice institutus litteras de collato šibi episcopatu Ca- pitulo exhibuerit et sic possessionem adeptus luerit. Cessat quoque officium Vicarii capitularis per re- nunciationem eiusdem rite factam et publicatam, sed a Capitulo vel ab eo, ad quem pertinet eiusdem constitutio, non necessario admittendam, ut valorem consequatur; et per remotionem legitimam a sacra Congregatione Concilii vel a sacra Congregatione negotiis Episcoporum et Re- gularium praeposita, nequaquam vero a Metropolita vel a Capitulo statutam. Non vero Vicarius capitularis, quum nune nequaquam sit merus mandatarius, suam amittit iurisdictionem, si ipsum Capitulum vel is. qui eum constituit, in censuras incidat. 1 Tridentina Synodus, quae vacantis Ecclesiae regi¬ nimi per electionem Vicarii capitularis providere curavit, voluit etiam, ut ipse novo Episcopo rationem reddere teneretur. Ita enim legitur in praelaudato capite: »Epi¬ scopus vero ad eamdem ecclesiam vacantem promotus ex eis, quae ad eum spectant, ab eisdem Oeconomo, Vi- cario et aliis quibuscumque officialibus et administrato- ribus, qui sede vacante fuerunt a Capitulo vel ab aliis in eius locum constituti, etiam si fuerint ex eodem Capi¬ tulo, rationem exigat officiorum, iurisdictionis, admini- strationis aut cuiuscumque eorum muneris; possitque eos punire, qui in eorum officio seu administratione de- tiquerint, etiam si praedicti officiales, redditis rationibus, a Capitulo vel a deputatis ab eodem absolutionem aut liberationem obtinuerint. Eidem quoque Episcopo teneatur Capitulum de scripturis ad ecclesiam pertinentibus, si fiuae ad Capitulum pervenerunt, rationem reddere.« 2 1 Wernz, Ius Decretalium. Tom. II. pag. 971. — a Cone. Trid. sess. XXIV. cap. 16. de reform. 32 498 Caeterum Vicarius capitularis, materna sollieitudine ab Ecclesia constitutus, ne sede episcopali vacante portio gregis detrimentum patiatur, boni pastoris zelum aemu- lando, in antiqua Ecclesiae disciplina tuenda ne sit re- missus. Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. (I. Cor. 4, 2). Caput CXXX. De Archidecanis eorumque munere. |n administratione peramplae dioecesis negotia de die in diern multiplicantur atque cum eis augen- tur difficultates, bene perspiciendi statum rerum in decanatibus, quorum numerantur viginti quatuor. negotia ievius expediantur ac rationes de guber- natione singulorum districtuum facilius reddantur, iuxta usum, a omnibus dioecesibus vicinis recepturo eventi- usqu e comprobatum, dioecesim Lavantinam in auatuor Midecanatus dividimus, quibus singulis Archidecanum praepommus. Archidecanatus sunt sequentes: • • Arcb idecanatus Marburgensis, ad ripam Dravi ram situs, qui complectitur decanatus: Marburgen- ? xs an ^ m a d ripam Dravi sinistram, Iareninensem, ' eonarc | um * n C °U- slov., Ljutomericensem, Mahren- g sem e t ad s. Thomam prope a Velikanedelja. d PYf ' Archideca natus Marburgensis, ad ripam Dravi Dolipnsi^ S1 n'i S ’i^ com P re hendit decanatus: Dravsko- dpipr! ’ 5 arbur gensem existentem ad ripam Dravi et Zavrčensein ° VlenSem ’ F ° rUm Vetus ’ Vuzenicensem, derannh 1C! A n Ci ! ideCanatus Sa uniensis, cui adnumerantur niicipncd« m 6 eiens * s ’ Draslovčensis, Gornjegradensis, Ko- lensis ’ eoeccle siensis, Slovenobistricensis et Ška- 499 -*■ IV. Archidecanatus Savensis, qui circumplectitur de- canatas: Kozjensem, Samariensem, Rogatcensem, Tiberi- ensem et Videmensem. Iura et officia Archidecanorum. Archidecani eliguntur ab Episcopo e canonicis ac- tualibus Capituli cathedralis, excepto decano- parocho- canonico. Canonici namque iuxta canonicas sanctiones Episcopum in administranda dioecesi adiuvare obligantur. Propterea novum munus hilariter suscipient nec non illud ardenter, sapienter et perseveranter obibunt. Ab Ordinario designati Archidecani deputantur: 1. ad visitationem decanorum quoad officia eorum parochialia et decanalia. Tantummodo instructio religiosa in scholis, cui decani ipsi invigilant, eximitur. Ab hac personaii visitatione excipiuntur ob dignitatem urbium, decanus-parochus-canonicus ecclesiae cathedralis, et olim sedium episcopalium, saecularis Abbas Geleiensis et Praepositus Petoviensis, uterque pontificalibus insigni- bus ornatus. Hi tres decanatus subiiciuntur immediate Episcopo et visitabuntur a dignitario: Decano Capituli cathedralis. 2. Archidecani obligantur ad conspectum et iudi- cium de relationibus visitationis, factae a decano per suum districtum. Quod iudicium, insimul cum proposita resolutione et responsione ad decanum substernent prin- cip.-episc. Ordinariatui, quo citius fieri potest, postquam celationes in eorum manus devenerunt, saltem usque ad diem primam mensis Decembris cuiuslibet anni. 3. Tenentur ad conspectum et iudicium de relatio¬ nibus exhibitis a decanis relate ad conferentias pasto- rales, themata pertractata et propositiones vel petitiones, a d princ.-episc. Ordinariatum delatas. Huic operi saltem usque ad finem mensis Novem- bris cuiuslibet anni satisfacere satagent. Si necessitudo °ritur, Archidecanus conferentias pastorales in singulis decanatibus dirigere poterit. 4. Delegantur ad relationes de actione religiosa, so- ciali et ecclesiastico-politica in ambitu archidecanatus, 32 * -#r 500 -#r quatenus ipsis pro meliore administratione dioecesis vi- sum fuerit aliquid proponere, monere, dissuadere. Gene- ratim referent de statp. sui archidecanatus, de vita et honestate Cleri populique. Eos, quos ad tantum eligimus munus, paterno mo- nemus affectu, ut illud, prout par est, exerceant omni scilicet diligentia et alacritate. Adlaborent imprimis, ut caeteris exemplo praecedant. Caveant insuper diligenter, ne umquam amicitia, necessitudine, consociatione vel as- sentatione ab officio deterreantur. Sedulo animadvertant, ne detractent vitia, scandala vel defectus, quos depre- henderint, ad Nos ob humanas quascumque causas re- ierre, memores aeterno Iudici Christo Domino de malis, quibus extirpandis eorum culpa impares fuerimus, se rationem esse reddituros. De visitatione archidecanali haec ordinantur. Visitatio facienda est ab Archidecano quolibet anno relate ad omnes decanatus, exceptis illis, in quibus Episcopus decursu illius anni visitationem canonicam peregit. Visitatio archidecanalis fiat absque strepitu et sol- lemnitatibus. Vitrici solum ecclesiae decanalis eiusque filialium aderunt ob revisionem administrationis bono- rum ecclesiasticorum. Obiectum visitationis archidecanalis idem est ac visitationis decanalis. Ergo ecclesia cum omni apparatu, aedificia parochialia et oeconomica, bona ecclesiastica et beneficialia, archivum parochiale et decanale cum omnibus actis et libris officialibus, porro Clerus ecclesiae deca¬ nalis, obligationes tam parochiales quam decanales, vita et moreš populi, confraternitates et societates et id genus. Archidecani sedulo curabunt et invigilabunt, ut Con- stitutiones synodales per omnes parochias archidecanatus pie et religiose observentur. Provinciam seu munus Archidecanorum — mutatis mutandis — delineat constitutio, quae de iuribus et of- ficiis decanorum edita est in Synodo, anno 1896 P er ' -*e 501 acta. 1 Huc porro spectat Constitutio de canonica visita- tione, data in Synodo anni 1900. 2 Archidecani suo munere fungi incipient anno 1908. Omnes Archidecanos, decanos et sacerdotes in Do¬ mino hortamur eisque in virtute sanctae obedientiae praecipimus, ut in his omnibus, quae de officiis, iuribus ac facultatibus Archidecanorum ad Dei gloriam, anima- rum salutem atque dioeeesis incrementum firmitatem- que hac nostra Constitutione decernimus, libentes, non inviti, acquiescere velint. Has namque normas statuendo nihil aliud fecimus, nisi, quod ad Cleri populique aedifi- cationem vel maxime conducit. Omnes ergo, qui recto sunt corde, quique non quae sua sunt quaerunt, at quae sunt lesu Christi, his prae- scriptionibus Nostris corde magno et animo volente ob- temperabunt. Haec mente volventes firmiter credimus, in quolibet archidecanatu Clerum ea, qua par est, reve- rentia Archidecanum excepturum eumque monentem et fraterna charitate corrigentem auditurum esse eique obtemperaturum, ne ad Nos recurrere cogatur, ut Ipsi corrigenda corrigamus et legibus dioecesanis aliisque ecclesiasticis et canonicis praescriptionibus non obedien- tes obedire compellamus. Haec dicit Dominus Deus: 'Ecce, ego ipse reguiram oves meas et visitabo eas. (Ezech. 34, 11). Caput CXXXI. De obolo s. Petri colligendo. hristus Dominus, qui Ecclesiam suam constituit regnum visibile in terris, eidem providere voluit etiam bonis temporalibus, quibus sicuti quaevis alia societas visibilis indiget. Indicia manifesta iam in 1 Gesta et statuta Synodi dioecesanae anno 1896 celebratae. Marburgi, 1897. Cap. XIX. pagg. 374—382. — 2 Actiones et constitutiones Synodi dioece¬ sanae anno 1900 peractae. Marburgi, 1901. Caput LI. pagg. 498 523. -*e 502 sacra Scriptura inveniuntur (Ioan. 12, 6), ex qua apparet, Christum ipsum ad informandam Ecclesiam loculos habuisse, quos »fiscum reipublicae Domini« appellat s. Augustinus. 1 Christi exemplum Apostoli snnt secuti eorumque succesores, qui pari modo a fidelibus oblata in aerarium Ecclesiae contulerunt, ut suis et ecclesiarum necessita- tibus inde providerent. (Act apost 2, 44; 4, 34 sqq; Rom. 15, 26; Gal. 2, 10; I. Cor. 16, 1). Horum bono- rum praecipui fontes seu partes erant: oblationes panis, vini, olei, leguminum aliarumqe rerum fungibilium, quae statis diebus vel ad altare administrabantur vel in Epi- scopi domum mittebantur; primitiae seu primi cuius- vis anni fructus, qui ecclesiae ministris pendebantur, et decimae, quae iam pridem a christianis praestari consu- everant. Decursu temporis lactum est, ut Romani Pontifices, successores divi Petri, in eosdem pios et necessarios fines non solummodo pecunias sed et bona immobilia a piis divitibusque fidelibus oblata acciperent. Ita prima iacta sunt. fundamenta Patrimonii s. Petri. Subsidia magna suppeditabat Summo Pontifici etiam dominium temporale, ad quod plurimum contulit Francorum rex Pi- pinus Minor (anno 755), augendo possessionem s. Petri illamque sua auctoritate legitimam muniendo. Eius filius Carolus Magnus imperator Romanorum (anno 774) omnes donationes patris sui non solum ap- probavit, sed et novis ac magnis auxit Romani Ponti¬ fices diligentia curaque pia ac iusta sine ulla laesione iuris alicuius Patrimonium s. Petri in dies magis am- plificaverunt et speciali providentia Eius, cuius est terra et plenitudo eius, orbis terrarum, et universi, qui habitant in eo (Psalm. 23, 1), undequaque extenderunt. Procul dubio Sanctissimus Pater in regimine et administratione sanctae Ecclesiae independens ab omni saeculari pote- state esse debet, quod sine auxiliis temporalibus cogi- tari nequit. 1 In Psal. CXXXXVI. num. 17. (Cfr. c. 17. C. 12. qu.. 1) 503 lam anno 1860 Romano Pontifici de Patrimonio s. Petri maxima pars vi erepta est, sed die 20. Septem- bris 1870 cohortes Piemontanae per Portam Piam Urbem sanctam invaserunt, quam usque in praesentem diem ut metropolim s. d. Italiae unitae occupatam tenent. Quo facinore sanctae Sedi fontes sunt praecisi, ex quibus pro administratione s. Ecclesiae fideique dilata- tione necessarii proventus scaturierunt. Summi Pontifices iam inde ab antiquissimis tem- poribus a principibus et a fidelibus christianis oblationes et dona accipiebant ad sustentanda onera Ecclesiae, quae oblationes primum in Anglia obolus s. Petri nuncupabantur. Anno 1878 quindecim Archiepiscopi et Episcopi Galliae Pium PP. IX. sanctae memoriae interrogarunt, an non esset suadendum, ut respectu habito ad maiores expensas sanc¬ tae Sediš in colligendo obolo s. Petri constans quidam uni- versalis et legalis modus statueretur a sanctissimo Patre speciali sanctione approbandus. Ad hanc quaestionem Secretarius Status tune temporis, Eminentissimus Do- minus Laurentius Card. Nina, die 4. Octobris 1878 ad fflanus reverendissimi Domini Archiepiscopi Aixensis re- spondit litteris, quae in idioma teodiseum versae in Nostro folio dioecesano 1 excusae reperiuntur. Hisce litteris, desti- natis ad quaerentes Praesules Galliae, Secretarius Status exposuit maiores Sediš Apostolicae expensas 2 ostendit- que, has solvi posse unice ex eleemosynis liliorum suorum Per orbem terrarum diffusorum. Beatissimus Pater con- fidit tamen in providentia divina. Zelo ac prudentiae reverendissimi Episcopatus catholici liberum reliquit collectionem oboli s. Petri ita instituere, ut Sedeš Apo- 1 Kirchl. Verordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese. Nr. IV. ex 1878. ar t. I. — * Iuxta folium periodieum: Der Sendbote des gottlichen Herzens Jesu. Oeniponte, 1907. fasc. 6. pag. 191 indiget Sancta Sedeš singulis annis 7—8 “ e cie8 centenis millibus libellarum seu coronarum, sed fixi eius proventus vix summam semel decies centenarum millium libellarum seu coronarum attingunt«. ^eficientem summam obolus s. Petri complere debet, et quidem pro variis °fficiis seu magistratibus (dicasteriis) Apostolicis, pro conservandis ecclesiis, seminariis et institutis Romanis, pro nunciaturis, legatis, praefecturis et de- lega,tis per totum orbem, pro sacris missionibus, pro pensionibus fideliuni °rficialium orbatae Šedis Apostolicae etc. 504 -*• stolica etiam hisce turbulentis temporibus, quousque or- bata manebit suo legitimo territorio, possit suara ut universalis omnium Urbis et orbis ecclesiarum Mater sacram missionem in toto orbe terrarum adiraplere. Quae authentica relatio de misero sanctae Sediš statu pe- cuniario, fidelibus dioecesis Nostrae Lavantinae commu- nicata est cum suavi invitatione, ut cum uberioribus oblationibus velint huic miserabili statui succurrere. Meminisse iuvat, sicut in aliis ita et in Nostra dioe- cesi pro sublevanda sancta Sede per praedecessorem Nostrum Antonium Martinum, piae memoriae, feria IV. Quatuor Teraporum Adventus anno 1860 confraterni- tatem, a s. Michaele Archangelo nuncupatam, inlroduc- tam fuisse, quam Pius PP. IX. per Breve de die 11. Martii 1869 non tantum adprobavit, sed et sacris indul- gentiis ditavit. Noster vero in munere episcopali antecessor imme- diatus in Domino requiescens Iacobus Maximilianus in votis habens, praefatae confraternitati a sancto Michaele praecisam ac organicam dare formam, specialia statuta P- 0 P raesc ripsit, quae et suis litteris pastoralibus die 17. Octobris 1869 publicavit. In his statutis 1 inducta agendi ratio insufficiens re- medium pro intento fine se probavit, nec poterat sanc- ae Sedi in omnibus necessitatibus occurrere. Qua- propter incitante Nuntio apostolico Vindobonensi idem praedecessor Noster ex sua princ, episc. Ordinariatus s. Michael^ad ^ uotfd[ lorum statutorum obligat membra confraternitatis a et V. n 'i ;w" am x- eCltatl0tlem unius Paler , Ave, Gredo cum Gloria eum, et beatum faciat ! ,^ 0Str0 ^ • R- Do minus nonservet eum , et vivificet et ad oblatinnpm ri,, %n eria > . e ^ non tradat eum in animam inimicoruni eius; *• -gJStSS, 4 ■"*""> “ il ” ecclesiis ^rochbUihL statutoru ni iniuagitur insuper, ut in omnibus sequentem hebdomadam^ril^ priI ? a I)or ninica cuiusvis mensis et per totam Pro Papa. Opferstock d er » atu ’' eleer o°synarium (scrinium) cum inscriptione: Miloščina za svetega Očeta St M,chaels - Brud erschaft fur den Heiligen Vater. confraternitatisTT* denarii s - Petri unacum offertis seu offerumentis vel 20. Octobris deninne n e n qUe u ad die “ 31 - Martii vel ad 10. diem Iulu Consistorii transmittanlnr ^ ~^ ecem ^ ns cuiusvis anni ad Cancellariam Nostn oportet. unde fideliter ad sanctam Sedem deferentur. 505 -*■ Cancellaria die 30. Decembris 1878 Nr. 2463 ordinavit, ut in futurum sine ulla exceptione in quavis parochiali ecclesia totius dioeceseos singulis annis ter, scilicet pri- ma Dominica post diem 20. Februarii, qui fuit dies electionis Leonis PP. XIII., dein in festo ss. apostolorum Petri et Pauli denique Dominica, immediate festum sancti Michaelis archangeli sequenti, collectio specialis pro obolo s. Petri institueretur. Praeterea idem ipse Princeps-Episcopus anno 1882 die 17. Ianuarii div.ulgavit valde instructivas litteras pastorales, ex quibus imprimis illa loca, ante quamlibet collectionem republicanda, mandantur, quae directe de denario s. Petri agunt. Quae ordinationes omnes per litteras circulares datas die 15. Novembris 1886 sub Nr. 2870 in memoriam revocatae sunt. Haec reverendis- simi Ordinariatus institutio religiose servabatur 'usque ad diem 20. Iulii 1903, quo Leo PP. XIII. vita cessit. Quum plurium vota proferrentur, ut loco diei 20. Februarii eligeretur dies, qui habet memorialem ali- quam connexionem cum vita gloriose Ecclesiam guber- nantis Pii PP. X., ideo litteris circularibus de die 17. Iulii 1904 Nr. 2465 pro Dominica prima mensis Augusti 1904, quae erat prima dies anniversaria coronationis Summi Pontificis Pii PP. X., concionem specialem de eximia et singulari dignitate Romani Pontificatus decre- vimus simulque extraordinariam collectionem oboli s. Petri institui praecepimus atque iniunximus, ut abhinc quotannis die 19. Martii in festo s. Ioseph Patroni Eccle- siae universalis, quo die Sanctissimus Pater Pius X. tamquam sui nominis patrono gloriatur, prima iniuncta a nnualis collectio oboli s. Petri institueretur. Clerus Lavantinus Nostris obsecundans votis lauda- bilem collectionibus praescriptis gratiam pro Sede apo- s tolica conflavit; imo eventus expectationem Nostram superavit. Quod minime mirandum est, quia, charissimi, bene nostis necessitatem contribuendi tributa pro utraque r epublica. •*- 506 -**- Si enim imperium exigit tributa pro copiis milita- ribus terra marique sustentandis, pro officialibus sol- vendis, pro extruendis viis lapideis vel ferreis, pro aedifi- candis et conser.vandis nosocomiis et scholis nec non pro pluribus aliis causis bono publico inservientibus; si etiam gubernium pro vinciale, imo etcommunitas exigit tributa pro suis finibus, quae praestare beatus apostolus Paulus prae- cipit scribens ad Romanos: Reddite ergo omnibus debita, cut tributum, tributum, cui vectigcd, vectigal (Rom. 13, 7); multo magis contribuere nos oportet ad sustentandas Ecclesiae necessitates. Nam bona, quae praedictae in- stitutiones civiles praestant, sunt temporaria et caduca, bona vero, quibus procurandis Ecclesia a Christo Domino est instituta, sunt spiritualia et aeterna, ergo bona altioris ordinis, propterea eo promptiore animo pro ipsis tem- poralia dare parati esse debemus, adhortante divo Paulo: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est, si nos carnalia vestra metamus / (I. Cor. 9, 11). Tributa ecclesiastica, quae in quibusdam regionibus adhuc re vera exiguntur, triplici inserviunt fini: a) pro pa- rochm, scilicet pro ecclesiis parochialibus et pro curio- nibus; si eorum dos fundata est insufficiens, tune apud nos parochiani succurrunt sic dictis collecturis, per quas ecclesiis vel curionibus praestant fruges vel mustum in libera vel determinata quantitate. b) Pro dioecesi sacris canonibus sancitae praestationes apud nos non sunt in usu, nempe sic dictum catliedrati- cum seu pensio a singulis beneficiis iuxta dioeceseon consuetudinem Episcopo in signum subiectionis et in nonorem ecclesiae cathedralis pendenda; porro tributum seminaristieum seu alumnatieum i. e. annua largitio i fl undum seminarii dioecesani praestanda, quod exigitur in ostra dioecesi tantum ab ecclesiis illorum decem &• canatuum, qui anno 1859 a Seccoviensi ad' Lavantinam dioecesim transeripti sunt. c) Pro Ecdesia universali. Romanus Pontifex nullam m isset iniuriam fidelibus, si iuxta preces quindecim sacrorum Antistitum Galliae ipsis vel singulis ecclesiis 507 -*• imposuisset annuam praestationem seu tributum. Sed Summus Pontifex zelo ac prudentiae reverendissimi Episcopatus reliquit, collectionem oboli s. Petri ita insti- tuere, ut spontaneis collectis sufficientes conveniant sanctae Sedi proventus, quia homo libentius fert onera sponte in se suscepta, quam ab aliis ipsi imposita. Suscipiamus ergo in nos laeto animo onus contri- buendi pro necessitatibus sanctae Sediš, quantum unus- guisque destinavit in corde suo, non ex tristitia aut ex ne- cessitate: kilavem enim datorem diligit Deus. (II. Cor. 9, 7). Notum lacio vobis, obolum s. Petri anno 1905 a vobis collectum, Me die 6. Aprilis 1906 in audientia privata ad pedes Sanctitatis Suae humillime deposuisse et pro vobis et pro grege curae vestrae commisso bene- dictionem apostolicam recepisse. Porro mense Novembri 1905 in eodem opere oboli s. Petri litteras circulares intimatas accepimus ab Emi- nentissimo Domino Antonio cardinali Gruscha Principe Archiepiscopo Vindobonensi de die 14. Novembris 190o Nr. ir, quibus nomine reverendissimi Episcopatus, qui ad autumnales conferentias Vindobonae degebat, attentionem Nostram dirigit ad difficilem pecuniarium statum, in quo sancta Sedeš pro tempore versatur. Propterea necesse est, sanctam Sedem tali modo adiuvari, ut cum aliqua securitate certam pecuniae summam singuliš annis a Nobis sperare possit. Hac ex causa invitavimus non solum Nostrum re- v erendissimum Capitulum cathedrale, Abbatiam Trappi- starum B. M. V. de Liberatione Reichenburgi, domus con- Sregationis sacerdotum Missionis Celeiae et Marburgi; Se d et conventum monialium sanctae M. Magdalenae de Poenitentia ad Fontem gratiae in Studenice, demum do- ^um maternam sororum piarum scholarum Marburgi; denique litteris circularibus datis die 2. Aprilis 1906 sub Nr. 1389 omnes rectores parochiarum et singulos sacerdotes totius dioeceseos Lavantinae vocavimus, ut n °tam laciant fixam summam pecuniae, quam prae- 508 Jatae corporationes et singulae parochiae vel singuli sa- cerdotes quovis anno statuto tempore, scilicet ante festum Omnium sanctorum, pro sublevanda sancta Sede solvere possent et vellent. Reverendissimum Nostrum Capitulum cathedrale nec non omnes supra memoratae corporationes tempore bre- vissimo vix sperandas contributiones pro obolo s. Petri promiserunt et pro anno 1906 re vera liberali manu sol- verunt. Certi sumus, quod singuli sacerdotes dioecesani eorumque oviculae quovis anno sanctissimo Patri ubera collaturi sint dona, memores moniti divi apostoli gen- tium, qui Corinthios in secunda sua epistola graviter adhortatus est ad eleemosynam prompte et abundanter tribuendam. Fructus apostolicae adhortationis tantus fuit, ut divus monitor scribere potuisset: Scio promptum ani- mum vestrum; pro quo de vobis glorior ... et vestra aemu- latio provocavit plurimos . . . Hoc autem dico, qui parce semmat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet... Potens est autem Deus omnem gratiam abundare facere in vobis: ut in omnibus sempei' omnem sufficientiam liabentes, abundetis in omne opus bonum, sicut scriptum est: Dispersit, dedit paupenbus, iustitia eius manet in saeculum saeculi. . Gratias Deo super inenarrabili dono eius. (II. Cor. 9, 2. 6. 8. 9. 15). Caput CXXXII. De prinaitiarum sollemnitatibus. M sacramen ta, si quis eorum natu- - ra , Ionem con sideret, sacerdotali ministerio strari neanpanf 081 f erspicit ’ ut s 'ne eo vel omnino mini- careant. Missae ' p e ro certe . f sollemni ritu, alias praescripto, posse in anprfn ? s a crificium solos sacerdotes offerre stratur. I n n lHm eS 6 ipsa ^ hristi institutione demon- a enim coena Christus, pane consecrato -W“ 509 et calice oblato, apostolis praecepit: Hoe facite in meam mmmemorationem (Luc. 22, 19) et ita eis et potestatem dedit et mandatum Missae in suam commemorationem celebrandae. Quanta autem ex his apostolis eorumque successo- ribus dignitas accesserit et qua auctoritate sacerdotes ex iegitima ordinatione et missione in Ecclesia Christi pol- leant, non est, cur multis explicemus, sed ipsum apo- stolum audiamus praecipientem: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dev. (I. Cor. 4, 1). Pro Christo enim legatione funguntur et tamquam Deo exhortante per eos, ministerium reconci- liationis exercent neque verbum eorum, in sacro loco traditum, aliter accipiendum est ac verbum Dei, qui eorum ore cum populo suo verbum salutis commu- nicat. Hinc etiam Ecclesia, sponsa Christi, nihil umquam antiquius suaque cura dignius habuit, nisi sacerdotii dignitate eos solum exornare, quos tanto muneri sub- eundo idoneos et doctrinae ac pietatis plenos probaret. Semper namque persuasum habuit, nullum umquam sa- cerdotem sublimi suo muneri satisfacere, nisi simul perfectus sit homo Dei, ad omne opus bonurn mstructus. (II- Tim. 3, 17). Ex eadem ratione Nos quoque, ubi Primum officium Nostrum episcopale aggressi summus, litteras vobis, sacerdotes charissimi, misimus gratulantes, cpiod in ampla dioecesi sacerdotes inveniremus doctrina ae que ac pietate conspicuos, et adhortantes, ut sacer¬ dotes Nostri semper sua quisque officia exacte implerent a tque exemplum essent fidelium m verbo, m eonversatione zt charitate, in jide, in castitate. (I. Tim. 4, 12). 1 Abhinc vero ipsi experiebamini, omnes Nostras ac- Hones, sive publicas, litteras pastorales et constitutiones s Ynodales, sive privatas, visitationes canonicas, eo ten- dere, ut vita religiosa tota dioecesi promoveatur et ' Litterae salutatoriae (Pastirski listi. Spisal, zbral la 07. Pagg. 6-22). Imcomprehensibilis de die 25. Decembris 1889. in priobčil Dr. Mihael Napotnik. V Mariboru, 510 augeatur et sacri canones ac leges ecclesiasticae cum a Clero tum a populo ad amussim observentur. Quum autem sacerdos, noviter ordinatus, in prima sua Missa primos quasi gradus puhlice ponat, in prae- senti Synodo de sollemnitatibus, quae ea occasione fieri consueverunt, norraae quaedam Nobis statuendae esse videntur, quibus partim illae auctoritate Nostra probentur ac eleventur, partim abusus, si qui in eis contingant, circumspecte tollantur. A priori concedimus et probamus, ut sollemnitates, quae in ecclesiis universim observari solent, in futurum quoque tempus observentur, nisi ritui, in Collectione ri- tuum dioeceseos Lavantinae praescripto, adversantur. 1 Illae namque non parum ad populi aedificationem con- ferunt eisque ipse sacerdos animo erigitur, quo facilius, earum memor, otficia sacerdotalia, hinc inde dilficilia, adimplere valeat. Ecclesia igitur et altare, licet primitiae privatim cele- brentur, modo solito festivius paranda et paramenta pul- chriora adhibenda sunt. Die et hora, qua prima Missa celebrari contingit, ministri sacri una cum presbytero assistente, cottis sine stola induti, quos praecedunt, qui vexilla et crucem de- lerunt, sequuntur acolythi, in processione ad domum, in qua neopresbyter eo tempore degit, vultu graves et serii specie se conferunt. Hic cottam et štolam assumit 2 et cum reliquis in processione et eodem ordine in eccle- siam ducitur gratiam auxiliumque Spiritus Sancti invo- cando. Neosacerdos, ubi in sacristiam venit, statim cotta et stola deposita, vestimenta officio et Missae congruentia assumit et similiter ministri sacri vestes sacras induunt atque quum ad altare accesserunt, omnes in intimo gradu genuflectunt et neopresbyter sequentiam: Veni, pagg. 444-446 tl0 - ri 2 tU s U i m co r'n®^ Seos . lavantinae. Marburgi, 1896. Append- f sertu m > manu tenet Ut P Iurlmu m fieri solet, pro birreto habet amen retinere potest. ’ ° ter sacrara actionem deponit, inter concionem -#r 511 -*e Sande Spiritus intonat vel si privatim celebraturus est, inchoat et cum ministris alternatira absolvit atque ora- tionem sollemniter canit vel dicit. Tum sine mora neomysta, ministri sacri aliique sa- cerdotes reverentia ss. Sacramento vel sacrae Cruci facta, sedes suas, a dextera et sinistra altaris, per excepti- onem ante altare pro neomysta eiusque sacris mini¬ stris, dispositas, occupant et concio, festivitati congrua, habetur. In ea oratorem ab omni adulatione, sive neo- raystae sive eius parentum vel benefactorum, abstinere, sed de sacerdotio catholico, eius veneranda dignitate, mu- neribus, officiis nexuque cum populo fideli gravia verba lacere decet. Discant hac occasione fideles, sacerdotes Dei amplius in dies honorare, pro sacerdotibus orare, eisdem ut ministris Christi obsequi atque obedire, sacerdotalis vocationis spiritum, ubi apud filios inveniri videatur, nedum exstinguere, verum ea, quae catholicum decet, pietate colere, alere, tueri. Concionem, non iusto longiorem, Missa, plerumque coram Sanctissimo, sequitur intra eamque neomystae presbyter assistens, cotta et pluviali indutus, sine tamen stola, ministrat et ei a dextera vel sinistra iuxta situm missalis se sistit, dum in accessu ad altare et in recessu ab altari illum sequitur. Is sedulo invigilat sacrae ac- tioni, ut neomysta omnes ritus observet et, si quando opus sit, eum submissa voce corrigat. In cantu intra Missam constitutiones synodales tam celebranti 1 quam scholae cantorum 2 servandae sunt 'deoque ab eo, quaecumque cum illis componi nequeunt, alienanda sunt. Imprimis »opus est, ut musicus cantus, qui nune in ecclesiis usu receptus est et qui organi aliorumque instrumentorum harmoniae coniungi solet, *ta instituatur, ut nihil profanum, nihil mundanum aut 1 Constitutio praesentis Synodi. Tit. II. cap. CXXL\ . pagg. 427 43(>. IT ‘ Actiones et constitutiones Synodi dioecesanae anno 1900 peraetae. Marliurgi ; 1901. Tit. IV. cap. LIX. pagg. 586—598. — Ecclesiae I.avantmae Synodus dioecesana anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. lit. II. cap. LX -XVII. pagg. 573—600. 512 theatrale resonet «. 1 Valde coramendamus, ut parentes neo- mystae, eius cognati, virgines corollis ornatae aliique fideles inter Missam communionem sacram suscipiant, collecta vero, si qua in commodum neomystae fieri con- tingat, non intra Missam, sed in fine Missae, post sacra- mentalem benedictionem, facienda est. Ante hanc hymnum Te Deum laudamm in Missa sollemni canere, in privata dicere convenit et actione sacra finita, neomysta cum libro Collectio rituura sacrum suggestum, benedictionem neomystae dicturus, ascendit, reliqui vero sacerdotes, ut decet, ad altare remanent. In benedictione, gravi tono dicenda, forma, in laudato libro, loco tertio posita, utitur 2 et statim, quin fideles alloquatur, descendit eoque descendente sacri etiam mi¬ nistri aliique sacerdotes, Sanctissimo vel sacrae Cruci reverentia facta, ab altari in sacristiam recedunt. Quo quum venerunt, sacra vestimenta deponunt et cotta, neomysta etiam cum stola, induti, in processione in domum, plerumque parochialem, in qua neomysta pro tempore degit, revertuntur. Devotio fidelium, quae in ecclesia post meridiem fieri consuevit, occasione etiam primitiarum neque omitten- da neque ultra horam, alias observatam, differenda est. His sollemnitates, quas in ecclesia observare decet, absolvuntur, sed aliae quoque extra ecclesiam fieri solent illasque vel praecedunt vel comitantur vel sequuntur. Ne- que ratio deest. Etenim praeter neomystam et sacerdotes assistentes parentes neomystae eiusque cognati, imo in- colae loči et vicini primitias earumque festivitates parti- cipare et eis suis quisque modis frui volunt. Unde rec- tores ecclesiae sacras vestes, vexilla aliaque paramenta comparare et parochiani, quia de primitiis agitur, sua 1749, § Ben ^‘ ct PI, - X I V. Litte encvclicae Annus de die 19. Februarii S- Con|r Indui: d e ^ ^ pa /' 21 )' ~ 1 Leo PP. XIII. decreto sacerdoti primum Samim . “ ani . 188,5 concessit indulgentiam plenariam gradium inclusive si nrimn pa .ej entl eiu squ6 consanguineis ad tertium usque vaverint; caeteris ’v e ro P clirisHfi d H e p I l 1 -h SaCr0 i lnter ^ Uerillt et de iure servanda ser ' rum totidemque quadragenarum bUS adstant,bus mdnlgentiam septem anno- 513 sponte ad illa emenda necessarias pecunias conferre so- lent. Ex eadem causa sacram aedem circa eamque loca iuvenes et virgines gratis, quin etiam certatim ornare non raro experimur. Neopresbyter, quum ad sollemnes dapes parandas expensas habeat neque eis ex propriis satisfacere valeat, in una aliave regione naturales, quas aiunt, collectas in- stituit et mirum est, quam saepe liberales in eis bonos incolas inveniat. Quare illas quidem non prohibemus, monemus tamen parochos, ut in eis permittendis circum- specti sint, ne inde dissidia oriantur vel magistratus difficiles evadant, et idcirco ab eis prius licentia quae- renda est. Quum fideles primitias plurimi aestiment, eas etiam. ut sollemniora testa universim, mortariis eorumque ve- hementiore tono comitari et in terras late indicare štu¬ dent. Neque in hoc eorum usu quidquam vituperamus, dummodo illis viri rei periti utantur et a competenti potestate licentiam habeant . 1 Primitiae namque, si magna cum sollemnitate celebrantur, non param ad aedificati- onem et consolationem fidelium conferunt et hinc inde adolescentes, de sua in statum clericalem vocatione an- cipites, movent, ut dubia sua deponant seque ministerio Christi adscribant. Virgines, inter comites neomystae accitae, certe sol- lemnitatem primi eius sacrificii non param augent neque tamen eligi vel admitti debent, nisi modestia sua atque bona farna commendantur. Quocirca consilium parochi neomystam prius adire oportet, quam comites suos uni¬ versim, speciatim virgines invitet, ne forte praetermittat Prudentes, fatuas autem admittat. Convivia demum, etsi omnino, sollemnitate in ec- clesia absoluta, vitari nequeant, frugalia tamen et in domo parochiali vel in domo neomystae vel alia honesta Parare convenit. In tabernis vero publicis, licet honestis- 1 Desuper valent, quae de usu mortariorum constituta sunt in Synodo *nno 1900 peracta. Marburgi, 1901. Cap. LI. pag. 511. num. 5. alin. 2. 33 -*• 514 simis, ea parare multa et varia incommoda, ne dicamus pericula, secum habet. Unde ad ea, quae de his Prae- decessores Nostri 1 constituerunt et Nos iam alias 2 san- ximus, provocamus et ut stricte ab eis, ad quos spectat, observentur, potestate Nostra ordinaria praecipimus et inculcamus. Itaque prima sacerdotis Misša ea, qua fieri potest, sollemnitate celebrari poterit, quin etiam, ut in ecclesiis quam sollemnissime peragatur, desideramus, convivia vero ei nisi modica iungi non debent neque ea in noctem protrahere licebit, ut in aedificationem, non in destruc- tionera plebis christianae exeant. Simul vero monemus, ne hac occasione theatrales ut vocantur ludi edantur, neve umquam choreae ducantur, neve prolixae epulae praestentur. Festa namque mundanorum sunt in epulis et deliciis corporum, sed festa spiritualium versantur in delectatione spiritus. 3 Non est enim regnum Dei esca et potus, sed iustitia et pax et aaudium in Špiritu Sando. (Rom. 14, 17). Hic tandem praeceptum volumus, ut neomysta, e parochi consilio, si quibus diversoria nocturna parare opus sit, ea personis diversi sexus, praesertim iuvenibus, longe separanda curet eaque sic disponat, ut omnes suo loco contenti, nulli periculo tentationis vel seductionis exponantur. Haec igitur, fratres filiique in Christo charissimi, in primitiarum sollemnitatibus servanda denuo mandamus, ne quae umquam in destructionem celebrentur, omnia autem honeste et secundum ordinem fiant! (I. Cor. 14,40). ,„ T . m f H “ C r, prae allls decr etum decessoris Nostri, beatae memoriae Iai VpXl- a „ m T PraeS . UllS L „ avanti ni, de die 16. Iunii 1868 Nr. 1633 pertinet. . 90 -t to .{ javantl J la ® Synodus dioecesana anno 1903 coadunata. Marburgi, ca P- LXXI. pag. 505. alin. 2. - * Concil. Salisburg. anno 1^6» -—»uvmao kJJJUUU.US UJ 1904. Tit. II. cap. LXXI. pag. 505. alin. 2. — - ^oncu. oanouaig. celebratum. Constit. 27. cap. 6. (Edit. Florian. Dalham. Augustae delicos, 1788. Pag. 439). apud -*• 515 Caput CXXXIII. De publica sacerdotum vita. I^Žj^aepenumero vos, fratres venerabiles, per litteras pastorales nec non per sermones synodales com- monuimus ad conservandam concordiam, ad con- ciliandam pacem. Iesus Christus, constituturus Petram primatem Ec- clesiae suae interrogando illum ter: Diligis me plus Jus, charitatem tamquam fundamentum officii pastoralis ex- postulabat. — Sanctae memoriae Papa Leo XIII. !requen- tissime in egregiis suis litteris encyclicis aliisque suis enunciationibus ad ea, quae pacis sunt, sectanda horta- tus est verbis gravissimis. Volumus et postulamus, clamabat Ponti!ex Maximus, in sua allocutione, die 23. Decembris 1901 ad Cardinales habita, unanimem et harmonicam cooperationem omnium, qui sunt bonae voluntatis. Veniant iuniores et energiam suam et fervorem suum dedicent bonae rei! Veniant seniores et collaborent fide firma et experientia solidata. Linis unus ac communis, proinde et ardor apud omnes consimilis sit, verus et gravis! Non diffidentia, sed con- fidenlia, non insolentia, sed clementia, non censura, sed tolerantia Christiana regat corda! Apostolica unitas vi- geat in sancta Dei Ecclesia! Simili modo praedicat et summis extollit laudibus sacerdotalem unitatem, filiam charitatis, sanctissimus Dominus noster Pius, divina providentia PP. X. In au- dientiis, a praelaudatis summis Pontificibus Nobis be¬ nigne concessis, plerumque sermo institutus est de di¬ sciplina Cleri dioecesani, de eius relatione ad invicem deque eius agendi ratione erga Episcopum. In celebri Prima epistola encyclica E supremi apostolatus cathedra, die 4. Octobris 1903 edita de proposito suo omnia in- staurare in CJiristo, animadvertit Pastor supremus: »Non eos tantum, qui sacris se addixerunt, sed universos Prorsus fideles rationibus Dei et animorum adlaborare 33 * -3K- 516 -*e oportet: non marte utique quemque suo aut ingenio, veram semper Episcoporum duetu atque nutu; praeesse namque, docere, moderari nemini in Ecclesia datur praeter quam vobis, quos Spiritus Sanctus posuit regere Ecclesiam Dei.< Hucusque laeto animo potuimus — Deo sit sempiterna laus et iugis honor — gloriari de sincera unione, pace et concordia, quae coadunavit corda et animas sacerdotum Lavantinorum. Manifestae sunt sequelae tristissimae, oriundae ex aemulationibus, dissensionibus et faetionibus sacerdotum, puta: scandalum fidelium, aversio laicorum a Clero, detrimentum religionis, laesio disciplinae, controversiae, commoventes animos et ab invicem alienantes, irrisio hostium Ecclesiae. Profecto, dici vix potest, quae damna, consensione sacerdotum perturbata, in dioecesim redun- dent! Mutua eorum conspiratio, in cura animarum ab'- solute necessaria, cesset necesse est, et nominatim col- lationes pastorales propter conferentistarum discordiam impossibOes evadunt, imo et celebrationi Synodorum dioe- cesanarum, ab Ecclesia adeo strenue mandatarum, ob dissidia Cleri vix superabiles parantur difficultates. Hinc vae illi, qui spargit discordiam. Spiritus Dei sic loqui- tur in libro Proverbiorum: Sex sunt, quae odit Dominus et septimum detestatur anima eius: oculos sublimes, lw- guam mendacem, manus ejfundentes innoxium sangumem, cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ud currendum m malum, proferentem mendacia, testem ful- lacem et eum, qui seminat inter fratres discordias. (Prov. 6, 16—19). Temporibus nostris, ubi gens contra gentem, frater contra fratrem insurgit, ubi odium in proximum, aliter sentientem et operantem, artificialiter excitatur, imo ho- mines ad violentias proni sunt, pernecessarium est, ut a sacerdotibus servetur mandatum magnum dilectionis, maximum et primum: diligendi Dominum Deum et se- cundum sirmle buie: diligendi proximum, in quibus duo- bus mandatis universa lex pendet et prophetae. (Matth- 22, 36—40). Principia perversa hominum non sunt 517 -*• approbanda, neque iniquus agendi modus eorum lau- dandus, ast personae, animae immortales, pro quibus Christus Dominus sanguinem suum fudit, quas gratiis prosequitur, longanimiter sustinet, ne forte salventur, amandae sunt. Venerabiles in vinea Lavantina cooperarii! Animos et vires resumentes: dimittamus vana dissidia, quorum auctor est princeps tenebrarum, et iungamus dexteras ad proelianda unitis viribns proelia Domini cum antiquo serpente, tanta vi et astutia Christum eiusque regnum, sandam catholicam Ecclesiam, impugnante! Ad saluta- rem hunc finem assequendum, statuimus et ordinamus in praesenti Synodo subsequentia. Prae caeteris in memoriam revocamus constitutio- nes in Synodis praeteritis de vita et honestate clericorum datas; imprimis illam de clericorum circa res politicas agendi ratione, in qua regulae sapientes inveniuntur pro puhlica sacerdotum vita. Meminerint sacerdotes paternae monitionis, quam immortalis memoriae Papa Leo XIII. dedit sacerdotibus verbis, Christiana prudentia pleniš: »Nominatim vehementer studeant modestiam atque obe- dientiam tenere, qui sunt ex ordine Cleri . .. Profecto, sacerdotes tradere se penitus partium studiis, ut plus humana quam coeleslia curare videantur, non est eorum- dem officium«. Omnis, qui sequitur consilium hoc sapiens sapien- tissimi Pontificis, non praebebit litigiis occasionem, sed causa erit, ut altercationes in ter oves et agnos suspen- dantur et unanimi conspiratione opus Dei incipiatur, continuetur et perflciatur. Non est, qui ambigat, quod discordiae per ephe- derides quam maxime accendantur et nutriantur. Hinc sacerdos catholicus ephemeridibus, quae liberalismum Sa piunt vel quae auctoritatem ecclesiasticam, data opera, idpetunt, haud scribet aut materiam ipsis procurabit n eque in persona neque mediante Iaico, cui numquam n arrabit gesta sacerdotum. -**- 518 -**- Summe dolendum est, si sacerdotes puhlica diaria adinstar tribunalis eligunt, coram quo invicem se accu- sant, invicem, mordent et comedunt, ut loquamur cura divo Paulo. (Gal. 5, 15). O quam triste oculis matris Ecclesiae eiusmodi spectaculum et quam iucundum inimicis sacrae religionis! Item omnium proborum sententia reprobandum est, si sacerdotes foliis publicis utuntur, ut in eis acta et statuta suorum praepositorum diiudicent et vituperent. Negotia ecclesiastica in vulgus profanum efferre vel ad opinionem puhlicam appellare, ut de rebus sacris, quae nullo modo ad eam spectant, sententiet, vel ut personas, quibus populus subesse et obedire, non autem imperare tenetur, diiudicet: hoc animum prodit a sensu lesu Christi eiusque Ecclesiae prorsus alienum. Sacerdotes, talia agentes, Jalsi fratres sunt, quibus neque ad horarn cedendum est subiectione, ut veritas Evangelii permaneat apud nos. (Gal. 2, 4. 5). Non ut confundam vos, haec scribo, sed ut fihos meos charissimos moneo. (I. Cor. 4, 14). Concessum tamen semper et liberum manet, sacro- rum Antistitem eiusque curiam adire eisque sincere atque infra limites debitae pietatis et reverentiae pandere, si qua iusta querimonia vel si quod utile consilium aut desi- derium sacerdoti dioecesano est. Exposita causa et pate- facto desiderio quiescat oportet, si Praesul eiusque curia nequeat, perpensis circumstantiis temporis, loči et perso- narum, rem solvere, prouti cupiat! Confidat in Deo eiusque gratia inque prudentia et iustitia sui Praepositi, quippe qui versatur in magnis et multis angustiis, ac semper prodesse, numquam obesse intendit. Ephemeridibus nostris interdicitur, quemcumque sa- cerdotem personaliter lacessere, probris afficere, contu- meliis insectari. Si discussio postulatur, illa rem non pw~ sonam tangat. Exulent phrases rudes, acerbae, inurbanae. Helegetur modus scribendi, qui non decet catholicos laicos eoque minus sacerdotes. Attendantur aurea verba Leonis PP. XIII.: >Scriptores monemus, ut amotis leni- tate et mansuetudine dissidiis coniunctionem animorum cum ipsi inter se tum in multitudine tueantur, quia mu - * 519 * tum pollet scriptorum opera in utramque partem. Con- cordiae vero, quum nil sit tam contrarium, quam dicto- rum acerbitas, suspicionum temeritas, insimulationum iniquitas, quidquid est huiusmodi, summa animi provisione fugere et odisse necesse est. Pro sacris Ecclesiae iuribus, pro catholicis doctrinis non litigiosa disputatio sit, sed moderata et temperans, quae potius rationum pondere, quam stilo nimis vehementi et aspero viclorem certaminis scriptorem efficiat.« Paterna haec praemonita attendant indesinenter ephe- meridum moderatores et omnes, quotquot eis collaborant. Cuncti ante oculos teneant legem unitatis et charitatis! Lege namque charitatis, quae est vinculum perfectionis, ac praecepto quinto et octavo decalogi non solum loquentes, verum etiam scribentes obstringuntur, et hi eo magis, quia littera scripta manet, verbum vero evanescit. Hodiernus spiritus nationalis, inordinatus et iniustus amor propriae nationis sub titulo charitatis, quam omnibus debemus, est modernum daemonium, quod est tardum et surdum et durum reddit erga omnia honesta postulata hominum et christianitatis. Illud proclamat bellum gentis contra gentem, concitat ad apostasiam a vera religione, ab unice salvifica Ecclesia, disturbat adamatam patriam. Sacerdos catholicus, ordinate et iuste amans suam nationem, daemonium istud vitat et ita gregem suum salutariter pascit, parochiale munus pacifice administrat et administrationem totius dioeceseos non impedit, sed efficaciter promovet. Ob excessivum amorem propriae tribus rumpitur contactus cum oviculis aliertae gentis. ldcirco sacerdos catholicus caute procedit, ne salus agno- r um detrimenti quid capiat. Ordo est contra dissolutionem multitudinis. Nos omnes suscepimus sacrum ordinem, fuimus incardinati ecclesia- sticae hierarchiae. Utinam omnes in fraterna charitate et unitate, in obedientia, matre aliarum virtutum, labora- Pemus »contra dissolutionem multitudinis«, contra lites et separationes christianorum in dilecta nostra Austria! 520 -*• Nos Christi lesu regno firmando et dilatando unice intendimus. Bene autem scimus, Nos omnibus satisfacere non posse. Ideo, si quis hanc Nostram insufficientiam indignatur, rogamus, ne murmuret, ne ad iniuriosa iu- dicia prorumpat, ne Nos damnet, ne verbis mordacibus, aures populi offendentibus Nos prosequatur. Noli conten- ere' verbis. ad nihil enim utile ost, nisi ad subversionem audientium . . . Stultas et sine disciplina quaestiones devita, sciens quia generant lites. (II. Tim. 2, 14. 23). Econtra, coram Domino, iudice omnium, sacrificium proprii desiderii, propriae voluntatis, imo et proprii iudicii offerat, quaesumus, ne Deum offendat, sed meritum et gratiam ab illo promereatur. Nos omnia coram Domino componere parati sumus, ne unitas sacerdotalis rumpatur, ne charitas extinguatur. Ne dicatur de nobis, quod de Corinthiis Doctor gentium adnotavit: Significatum est ™ ® v °bis, fratres mei, quia contentiones sunt inter vos. (I. Cor. 1, 11). Satagamus, ut de nobis Lavantinis iure valeat laus Lučana: Multitudinis autem eredentium erat cor unum et anima una. (Act. ap. 4, 32). Si nos omnes cor unum et anima una erimus, multum proderimus et Ecclesiae et populo, neque inimici nominis Christi prae- valebunt contra nos. Nostra tempora omnia dissolvunt et disiiciunt, omnia separant et dividunt, omnia scindunt et disturbant: ami- citias, lamilias, societates, regna et imperia: ubique dis- smia et discordiae, quia charitas minuta et in multis pemtus exstincta est. Rationes quaedam politicae etiam lerarchiam turbare et Clerum contra Clerum excitare entant, quum interdum diversae opiniones de rebus publicis moderandis exoriantur. Ad mala haec pro viri- us avertenda custodiamus — monente s. Cypriano, magno i o uminari Carthaginensi et acerrimo propugnatore cc esiae catholicae, qui egregium librum de catholicae cc esiae unitate exaravit —unitatem sacerdotalem, ut žm oc cognoscant omnes, quia discipuli Domini sumus, si (Mectionem habuerimus ad invicem. (loan. 13, 35). Secte- m ur charitatem, aemulemur spiritualia, ut in omnibus 521 *- honorificetur Deus per Iesum Chfistum, cui est gbria et imperium in saecula saeculorum! Amen. (I. Petr. 4, 11). Caput CXXXIV. De uniformitate pulsandi campanas in ecclesiis dioecesanis. fes divino cultui destinatas Ecclesia specialibus consecrationibus et benedictionibus a profano usu in altiorem ordinem, in servitium Altissimi elevat. Inter diversa obiecta sacra eminent campanae, quae tum in sacra liturgia tum in vita religiosa fidelium praeci- puum locum occupant, sunt enim campanae quasi tubae militantis Ecciesiae, quae in potissimis humanae vitae momentis personant; festivis laetisque occasionibus crebri et sollemnes earum sonitus commune augent gaudium, iugubres vero et tragici earum clamores in rebus ad- versis excitant moerorem. Ineffabiles prope sunt affec- tus, motus et sensus cordis, quos ex campanarum con- centibus percipimus, eo profundiores ac dulciores, quo magis eis adiungitur coeli memoria, religionis et chari- tatis recordatio. Mysteriosis quibusdam vinculis corda rapiunt mentesque veluti invitas in sublimiores trahunt Inflniti regiones, pastores atque fideles ad vigilantiam, ad orationis et laboris studium monentes. In ultima iam quidem Synodo quoad pulsationem succinctum monitum dedimus 1 , in praesenti vero de re pro cultu divino tam gravi enucleatius tractare op- Portunum ducimus ad servandum sicut in caeteris etiam in hoc puncto decorem ac stabiliendam uniformitatem, ut sub hoc quoque respectu orhnia fiant secundum or¬ dinem, qui dux est ad Deum, atque in his etiam rectus servetur usus, tollatur vero, si quis est, abusus. 1 Ecciesiae Lavantinae Synodus dioecesana anno 1903 coadunata. Mar- burg-i, 1904. Pag. 909. nota 1. 522 -*■ Hebraei antiqui per tubas leviticas plebem ad sa- cros ritus convocabant, Christiani autem, qui tribus pri- mis saeculis diris saevientibus persecutionibus in latebris se occultare debebant, fideles ad sacra peragenda signis publicis invitare non poterant. Postquam vero Ecclesia pace potita est amplaque templa ad cultum veri Dei exstructa sunt, signa quoque publica adhibebantur ad cogendos fideles in sacros conventus. Eum in finem asses quaedam ligneae vel solidiores tabulae ferratae (orjjiavTpdv, ayj|jiavcYjpiov—signum), qaae malleolis percutie- bantur, adhiberi solebant. Nonnulla monasteria etiam tubis utebantur vel canendo Atleluia monachos ad officium vocabant. Mox vero in occidentalibus partibus in usum venerunt tintinnabula, quae iam Romanis 1 , imo et He- braeis 2 et Assyriis nota erant variamque praeseferebant formam: elypsoidis, coni aequilateralis vel hemisphaeri. S. Gregorius Turonensis, medio saeculo VI. florens, lo- quitur iam de signo quodam, quod fune commovetur. a »Signum« hoc referendum esse ad campanam constat ex pluribus auctoribus saeculi VII. VIII. IX. X. et XI., qui campanam simpliciter vocant signum. Parvorum tintinnabulorum forma magis magisque ampliabatur us- que ad giganticam amplitudinem, primo quidem in Italia, unde critici haud improbabilem existimant sententiam eampanarum nomen derivari a provincia Campaniae, quae iam antiquitus optimo aere abundabat eiusque arte fusoria eminebat. 4 Primae autem maiores campanae in monasteriis Hyberniae et Scotiae fusae esse videntur: fusores eampanarum honorant etiam patronum filium cuiusdam principis hybernici, sanctum scilicet Forkernum,- Episcopum Athrymae in Hybernia (f post an. 490). 5 Ex Hybernia per monachos ars fundendi campanas transiit in Galliam et Germaniam, tempore Caroli Magni (t 814) iam ubique erant in usu atque de earum puf Martialis Epigr. 14, 163. Plimi Epist. 3, 1. — * Exod. 28, 33-36. 3 TA - ^ • a 4 *, iOO. - rinili JCjpiSt. O, 1. - EAUU. — ne miraculis s. Martini 2, 28. — 4 Horatii Satirar. libr. I. sat. 6; sat. 13. Dr. Heinrich Otte, Glockenkunde. Leipzig, 1884. Pag Id. Wetzer und Welte’s Kirn},? ’ ■, fTl ° Ckenkunde - Lei P zi ?- 1884 - ^ag iu. 1888. Col. (;y 9 , - Bo]] I f'm k f llexikon ’ 2 ’ Aufl - V. Band. Freiburg im Breisgau, Boilandistarum aeta Sanctorum. Febr. die 17 pagg. 13-15- 523 satione et benedictione plura statuuntur in ipsius capi- tularibus. In Oriente vero tintinnabula et campanae longe serius in usum venerunt. Rerum Venetarum scriptores narrant, ducem Ursum I. anno 865 primo 12 pulcher- rimas campanas transmisisse Constantinopolim ad impe- ratorem Michaelem III. pro templo s. Sophiae. Certum est, orientalem ecclesiam accepisse campanas ex Occidente. Campanarum concentus apud omnes. christianos populos magna veneratione gaudet, valde exosus est autem Iudaeis, Muhammedanis et generatim omnibus Chri¬ stiani nominis inimicis. Quanti vero Ecclesia ipsa aestimet campanas, apparet ex eius iuridico - liturgicis normis, quas pro tractandis campanis constituit. Ex iure ecclesiastico, cui accedit ius civile austria- cum, campanae pertinent ad res ecclesiasticas ideoque subsunt administrationi parochi. Campanae benedictae et usui ecclesiastico destinatae pulsari nequeunt nisi ex con- sensu Episcopi ad fines prolanos, numquam vero ad fines, quibus coniunguntur causae sanguineae. Sufficit tamen, si semel pro semper acquiratur licentia Episcopi pulsandi campanas sacras ad certos fines proianos. 1 Licet cam- pana sit proprietas communitatis civilis vel personae privatae, si semel benedicta est et usui ecclesiastico de- stinata, de eius pulsatione disponere est potestatis eccle- siasticae non obstante reservato iure proprietatis. 2 Similiter eniolumenta, provenientia ex pulsatione, non pertinent ad communitatem vel privatum proprietarium, sed ad ecclesiam. Campanae porro habentur ut attinentiae turris cam- Panariae ideoque earum conservatio et restauratio ad eum pertinet, cuius est turris, (patronum, communitatem, ec¬ clesiam). Qua de causa in computationibus ecclesiasticis 1 Decr. S. Congr. Episc. et Regul. de die 8. Ianuar. 1592. (Luc. Fer- taris, Bibliotheca canonica, iuridica, moralis, theologica. Venetiis, 1'73. lom. JI. P&g. 12). — 2 Decisio supremi tribunalis Vindobon. de die 27. Aprilis 1873. (Arcbiv fur kath. Kirchenrecht. Tom. 32. pag. 495). -*e 524 -*e notandum est, quisnam sit proprietarius turris, campa- narum, horologii . * 1 Si quae campanae iam ab initio usui profano de- stinantur, benedicendae non sunt sollemni modo iuxta formulam Pontificalis Romani nec ut benedictae habendae sunt , 2 attamen tales etiam campanae benedici possunt, sed simplici tantum ritu et iuxta formulam Ritualis Ro¬ mani . 8 Benedictio vero campanarum in usus sacros est functio Episcopo reservata, qui nonnisi ex indulto Apo- stolicae Sediš alium sacerdotem, pro posse dignitarium, ad hoc delegare potest. Tališ vero benedictio stricte fieri debet sollemni ritu iuxta formulam Pontificalis Romani, etiamsi officiator sit simplex sacerdos delegatus , 4 in času tantum, si campana nondum benedicta iam suspensa est in turri, sufficit, ut sacerdos aspergat eam aqua benedicta, quia non decet, si campana demitti non potest, ut Epi- scopus in habitu pontificali ascendat turrim . 5 Quum campanae sint res sacrae, Ecclesia permittere non potest, ut adhibeantur in usum acatholicorum, vi tantum coacta tolerat hoc in ecclesiis, uti vocantur, si- multaneis. Ex iure canonico prohibetur pulsatio campanarum tempore interdicti exceptis diebus festivis Nativitatis Do¬ mini, Paschatis, Pentecostes, Assumptionis B. M. V . 6 et sanctissimi Corporis Christi . 7 Ut porro ecclesiis matricibus debitus honor exhi- beatur, Sedeš Apostolica strictissime iniunxit 8 et Sacra a. ! pari Seidl, Die Venvaltung des Kirchen- und Pfriindenverinogens in ™ T r 'r,o ln’ 1905 - Pa =- 325 - — 2 Decretum S. Congr. Rit. de die I6.1uln lf 94 N A: 52 : (Decret. authent. vol. I. pag. 17). - » Decr. S. Congr. Rit. 4® SS- 4 -_ M S tn 1892 Nr - 3770 - (Decr. auth. vol. III. pag. 230). Cfr. ColRctio s r!!,, dl |r. Ce I ,S Lavantinae. Marburgi, 1896. Pag. 330 et 374. - — *nf J t ' d ® d ' e 23 - lunii '853 Nr. 3015. (Decr auth. vol. II. pag Dae 17 A . U n Co “ gr ' J 1 de die lf i. Iulii 1594 Nr. 52. (Decr. auth. dp°Rpnt o™ ^ uod nonnullus 25. de privilegiis: cap. Permittimus • raris 1 p ommulllcat -> cap. Alma Mater 24. de sent. excomm. in 6. (I Sl Pl L ag s r l) \r . lndultum Martini V„ Eugenii IV., Leonis X. (Ff i ■ J- Constitutio Leonis X. Dum intra apud Ferraris, op. cit. pag- -*• 525 -*■ Rituum congregatio repetitis vicibus expresse declaravit 1 , campanas in Sabbato sancto pulsari non posse in aliqua ecclesia ante pulsationem in ecclesia cathedrali vel matrice, etiamsi sit illa ecclesia exempta 2 et coenobium ultra m ib liare distans ab oppido ecclesiae matricis. 3 Quod speciatim Nostram attinet dioecesim, sequentia relate ad pulsationem campanarum in posterum valere volumus: 1. Si alicubi necessitas urgeat novas comparare cam¬ panas, peritorum exquiratur consilium virorum, ut in to- nalitate modulata obtineatur compositio et concinnitas, ingratae vero vitentur successiones tonorum. Si antiquae campanae transfundendae sunt, prius accurate descri- bantur quoad dimensionem in longum et latum, quoad inscriptiones, anaglypta et diversa symbola; omnia haec notentur in libro chronico parochiali. 2. Aedituus, ad quem spectat cura de pulsatione campanarum, invigiletur et moneatur, ut in campanis et in turri campanaria convenientem servet munditiem; nam si superficies campanarum sordibus obruitur, facile amit- titur claritas sonorum. Provideat etiam, ut campanae de- bito modo pulsentur; immoderata pulsatio saepe causa est, ut campanae frangantur, praecipue tempore rigidi irigoris. 4 3. Campana maior rarius tantum et gravioribus occasionibus pulsetur, nisi distantiae locorum vel aliae notabiles causae aliter suadeant. 4. Ordinarie et quotidie pulsetur campana: a) na- scente aurora (juternica) in honorem »stellae matutinae«, sanctae Dei genitricis Mariae, quae laudabilis consuetudo verosimiliter saeculo 14. ineunte exorta est; 5 b) hora 1 Decr. S. Congr. Kit. de die 20. Iul. 1593 n. 36; 4. Aug. 1604 n. 170; !6. Maii 1626 n. 405; 16. Aprilis 1639 n. 673; 2. Martii 1641 n. 738 ; 16. Sept. 1645 n. 887; 13. Iulii 1658 n. 1079; 22. Novemb. 1659 n. 1138; 19. Decemb. !671 n. 1440; 22. Novemb. 1681 n. 1684; 2. Septemb. 1690 n. 1862 (Decr. auth. sub respectivis nameriš). ■— 2 Decr. S. Congr. Rit. de die 14. Novemb. 1615 n. 337. (Op. cit. I. pag. 97). — 3 Decr. S. C. Rit. de die 31. Augusti 1839 n. 2799. (Op. cit. II. pag. 289). — 4 De aeditui officns vide Ecclesiae Davantinae Synodum dioecesanam anni 1903. Marburgi, 1904. Pag. 0 sqq. Cfr. Esser, Historisches Jahrbuch 1902. Pag- 247 sq. 526 -*e meridiana pulsatio invecta est saeculo 15. ad avertenda pericula, quae a Turcis minabantur orbi christiano, po- stea vero hanc significationem amisit et pariter ut salu- tatio angelica haberi coepit; c) pulsatio vespertina harum trium antiquissima est; saltem reraote attribui debet s. Bonaventurae et iam saeculo 13. exeunte in aliquibus provinciis in usum venit ac praecipue per fratres ordinis s. Francisci propagata est. 1 Fideles, qui mane, meridie vel vespere ad campanae pulsationem quotidie recitant salutationem angelicam flexis genibus, acceptis sacramentis poenitentiae et altaris, acquirunt semel in mense die pro arbitrio eligenda in- dulgentiam plenariam. 2 Insuper acquirunt indulgentiam 100 dierum quotidie, quoties devote et contrite oraverinl salutationem angelicam. Indulgentiae istae nec annis iu- bilaeorum suspenduntur. A vesperis Sabbati per integram diem Dominicam potest praelaudata oratio etiam stando persolvi. Tempore paschali loco eius recitatur Regino, coeli, qui vero hanc antiphonam ignorant, lucrantur easdem indulgentias orando Angelus Domini. Leo vero XIII. felicis recordationis per S. Congr. Indulg. die 3. Aprilis 1884 declaravit indulgentias istas acquirere posse etiam eos, qui ex rationabili causa ad vocem campanae impediti sunt genuflectere et orare, dummodo orenl salutationem angelicam mane, erga meridiem vel vespere. 3 5. Per totam fere dioecesim pariter quotidie excep- tis diebus Dominicis et festivis signum campanae dari solet hora septima matutina. Pro archidioecesi Salisbur- gensi hanc pulsationem praecepit Archiepiscopus Salis- burgensis Franciscus Antonius anno 1716 ad explorandum felicem successum armis christianis contra Turcas; pro dioecesi vero Labacensi, ad quam tune magna pars ho- diernae dioecesis Lavantinae pertinebat, Episcopus Ral' 1J -pag. 384. - GrefforianL^ 7 p q X _ u ZeitSchrift ftir katho1 - Theologie, 1906. Nr. 7/8. pag. 104 su g b j icke Rundschau. Graz. Juli—August 1906. 5. Jahrg. Ablasse, ihr Wesen und r ft ? aS j- n S^ u s-Lauten. — 2 Franc. Beringer, Die Deringer, op. cit et edit. dt J nf 1 *"’ 1893 ' Pa ^ 169 - “ 3 Fra “ C ' 527 -*• mundus anno 1714 mandavit, ut pulsetur et oretur hora septima ad avertendam pestem. 1 Primaeva significatio huius pulsationis plerumque iam obliterata est, in multis regionibus tribuitur illi sensus omnino profanus (signum pro operariis, ut accedant ad opera sua). Retineatur tamen ista venerabilis consuetudo et populus moneatur, ut ad signum huius campanae exoret laboribus suis be- nedictionem coelestem, ut avertantur mala ab animis corporibusque nostris atque hostes hodierni religionis chri- stiano-calholicae repellantur a confmiis nostris. 6. Pulsatio qualibet feria VI. in memoriam passio- nis Domini nostri lesu Christi quoad originem suam intime connexa est cum pulsatione meridiana, imo haec posterior ex priori orta esse videtur. Antiquissimum hu- cusque notum documentum huius pulsationis est manda- tum Synodi Pragensis ex anno 1386, 2 pro archidioecesi vero Salisburgensi mandavit Synodus anno 1418 cele- brata, ut qualibet feria VI. pulsetur hora nona anteme- ridiana in memoriam agoniae divini Salvatoris. In No- stra dioecesi plerumque pulsatur campana maior hora nona ante meridiem, in aliquibus tamen parochiis etiam hora tertia pomeridiana. Posterior haec consuetudo pri- oritatem habet, tum quia Christus ista hora emisit spi- riturn, tum quia Benedictus XIV. per breve Ad passionis de die 13. Dec. 1740 omnibus rectoribus ecclesiarum prae- cepit, ut omni feria VI. hora tertia pomeridiana pulsari fa- ciant, et illis, qui ad hoc signum quinque Pater noster et tot Ave Maria pro concordia christianorum principum, pro exstirpatione haeresum, pro exaltatione sanctae matris Ecclesiae et pro conversione peccatorum genibus flexis devote oraveririt, 3 concessit indulgentiam 100 dierum. Quum vero Leo XIII. piae memoriae per rescriptum S. Congr. Indulg. de die 15. Maii 1886 eandem indulgen¬ tiam extenderit ad ea loca, ubi bona fide alia hora da- 1 Izvestja muz. društva za Kranjsko leta 1891. Pag. 43. * Abband- lungen der konigl. bohm. Oesellschaft der Wissensehaft. V. bolge, XII. 22. Bullarium Benedicti XIV. Prati, 1845. I. 22. — Beringer, op. cit. et ed. cit. Pag. 146. 528 -*e tur signum campanae feriis VI., non est ratio, cur in- veterata consuetudo pulsandi etiam hora nona anteme- ridiana in Nostra dioecesi mutetur. 7. Sunt et aliae locales consuetudines pulsandi certis diei horis, quae si nullius omnino sint momenti historico-religiosi vel liturgici, sensim abrogentur, verum- tamen caute et provide rectores ecclesiarum hac in re procedant, ne imprudenti zelo iurgia et rixae excitentur. Omnis autem tališ consuetudo notetur in libro chronico in memoriam subsecuturis temporibus. 8. Antiquissima est consuetudo, ut defunctis cam- panarum concentu honor exhibeatur et fideles exciten- tur ad fundendas preces pro anima recenter defuncti. Quoad pulsationem pro defunctis iam in protocollo finali conlerentiarum pastoralium anni 1860 a praedecessore Nostro Antonio Martino, beatae memoriae, plures sapien- tes normae sunt determinatae 1 , quas hic breviter in memoriam revocamus. a) Pulsatio cum omnibus vel aliquibus tantum campanis ordinetur iuxta aetatem et dignitatem defuncti, non vero iuxta salarium oblatum. b) Compulsatio (trijančenje) pro defunctis, quae ae- qualis est sollemni compulsationi diebus festivis, abroge- tur; si vero characterem habet lugubrem, distinctum a sollemni compulsatione et fiat moderate, potest permitti. 2 c) Pro pueris, sepultura parvulorum sepeliendis, duae tantum campanae minores pulsentur, ad summum et extraordinarie tres, si vel plures sunt campanae, numquam vero omnes, quod solis adultis competit. sacra Rituum° r Onn 0 ^ re ^' S - Chlufipr ? toko11 ’ 186 °' Pa £S- 5-8. ~ 2 Caeterum pro funeribus defnnctnr 10 ^ - cre . brius re probavit usum pulsandi campanas IUerden. Nr S 94 .fi U -T m ^ estls sollemnioribus. Die 15. Ianuarii 1897 in sandi canroanas revit: -non posse tolerari consuetudinem vigentem pul- sollemnioribus “ P r>,'o I* n 5 rlkus .defunctorum, quando locum habent in festfs quod sub L - Ia M Uan i 1904 declaravit in una Parentin. et Polen., foro celebrantur iTitoli' 110r !i JUS . Pesta Primaria duplicis primae classis, quae in Epiphania Pascha A Igend ?' S1 S t- In Nostra dioecesi sunt: Nativitas Domini, Conceptio imm im™ v°' Pentecostes, Festum Corporis Christi, Manae mm, Dedicatio'’ecdesiae, la Fe 0 S tum S Sni’. ^ 6t PaUli ’ ° mniUm SanCt °' 529 •3K- d) Pauperibus omnibus saltem bina vice, cito post mortem et ad sepulturam, pulsentur campanae iuxta aetatem; speciatim in sepultura omnibus aegualiter iuxta aetatem est pulsandum, sive sint divites sive pauperes. Ubi nulla petitur taxa pro sepultura, pulsatio quoque gratis fiat. e) Personis de Ecclesia, patria vel communitate bene meritis competit honorifica depulsatio, etiamsi in paupertate moriantur. Virtuti enim et merito competit honor etiam post mortem. f) Ubi sepultura apud filialem ecclesiam fit et ibi tantum pulsatur, condecet, ut in parochiali quoque ecclesia saltem una vice pulsetur. g) Rusticis, quorum parochiae in oppidis vel civi- tatibus sedem habent, taxa pro sepultura et pulsatione determinetur iuxta consuetudinem pagorum, non oppido- rum vel civitatum. li) Homicidis voluntariis et publicis peccatoribus impoenitenter ex hac vita decedentibus, item acatholicis deneganda est pulsatio. In casibus dubiis et arduis re- currendum est ad reverendissimum Ordinarium. 9. Diebus Dominicis et festivis pulsetur campana maior ad benedictionem cum Sanctissimo et ad prae- cipuas partes Missae, campanulae autem illae grandius- culae ad altaria, quae quandoque vix a pueris levantur et strepitu suo gravissimis momentis sacrosancti sacrificii turbant pietatem fidelium, abrogentur et uno tantum parvo ttiodulate sonante tintinnabulo detur signum. In ritu celebrandi Missam missalis Romani expresse statuitur ad „Sanctus .. . ministro interim parvam campa- nulam pulsante« (tit. VIL n. 8) et ad elevationem: »Interim dum celebrans elevat hostiam . . . minister manu sinistra elevat fimbrias posterioris planetae .. . et manu dextera Pulsat campanulam ter ad unamquamque elevationem, Ve l continuate quousque sacerdos deponat hostiam super corporale, et similiter postmodum ad elevationem calicis.« (Tit. VIII. n. 6). Rubricae generales (tit. XX) inter ea, 9uae ad praeparationem altaris necessaria sunt, allegant 34 530 »parvam campanulam«, alia itaque instrumenta tinnien- tia non responderent sensui rubricarum. Pueri sicut in aliis, quae ad servitium altaris spectant, in usu quoque cam- panulae rite instruantur. Missale quidem Romanum agnoscit tantum pulsa- tionem ad Sanctus et ad elevationem, verumtamen S. R. C. pulsationem ad offertorium, immediate ante elevatio¬ nem et ad communionem non prohibuit, itaque consue- tudo ista iam inveterata retineri potest. Pulsatio cum magna campana in fine concionis supprimatur, quia ad nihil aliud est, nisi ut foveat negligentiam eorum, qui verbum Dei audire nolunt, sed durante concione stant in plateis et in tabernis ac finita demum concione dato signo campanae conferunt se ad ecclesiam. 10. Durante expositione ss. Sacramenti, prouti nune in dioecesi Nostra invecta est, campanulae intra Missara non sunt pulsandae, etiamsi Missa celebratur in laterali altari, 1 in quo Sanctissimum non est expositum, non exceptis diebus Dominičis et festivis. 2 Similiter, si Missa celebretur in aliquo altari laterali, dum Episcopus sollem- nia peragit, dum horae canonicae persolvuntur, vel si in ecclesia fit publica supplicatio, usus campanulae in Missis privatis est omnino prohibitus. 3 11. Sollemnis compulsatio (trijančenje) intra Missam non permittatur, quia iuvenes pulsantes in turri non intersunt sacrificio Missae. 12. In accessu Episcopi ad ecclesiam cathedralera pro re divina facienda atque in eius egressu ex ecclesia campanae more festivo pulsantur. 4 In aetu benedictionis apostolicae omnes campanae ecclesiae sonant. 5 Episcopus in aliena dioecesis ecclesia Missam pontificalem celebra- turus processionaliter e diversorio in domum Dei corni- , , De "- , S - Congr. Rit. 31. Augusti 1867 n. 3157. — 2 Decr. eiusdem C°ngr 11. Man 1878 n. 3448. — 3 Decr. S. C. Rit. 21. Nov. 1893 n. 3814. C 0 ^eremomale Episcoporum. Lib I. cap. 15. num. 4. — 6 Georg. Scliobe l Caeremoniae Missarum sollemnium et pontiflealium. Ratisbonae, 4894. Pag. 287. num 30 #• 531 -*• tandus est, pulsandis campanis more festivo. Item visi- tatore Episcopo (vel vero eius vices gerente decano) ad- ventante, signa more solito pulsanda sunt. Pridie eius diei, qua Synodus dioecesana inchoanda erit, campanae ecclesiae cathedralis aliarumque ecclesia- rum in eadem civitate existentium sollemni ritu pul- sari debent tempore designando, nec non diebus, quous- que Episcopus ingressus fuerit ecclesiam synoda!em. 1 13. In Synodo, quam anno Domini 1903 coaduna- vimus, susceptum est votum quolibet Sabbato pulsandi hora nona et orandi pro conservatione catholicae religionis, diebus vero Dominicis hora sexta vespertina pro suffi- -cienti numero proborum sacerdotum, 2 quod in posterum etiam una cum concessis indulgentiis valiturum esse volumus et vehementer desideramus. 14. Denique optamus et mandamus, ut ecclesiarum rectores crebrius explanent causam, significationem ac tempus pulsandi magnam vel mediam vel parvam vel vero omnes insimul campanas; porro ut declarent fide- libus orationes, ad sonitum campanarum persolvendas, et indulgentias, hac oecasione lucrandas. Caeteroquin in campanarum et tintinnabulorum so- nitu non tantum sonus sensibilis est perpendendus, sed id, quod Ecclesia in sollemni benedictione campanarum prae- Primis intendit 3 * * * : clamor animae consternatae, lervens ad Deurn levata oratio: Audite auditionem in terrore vocis e ius, et sonurn de or e illius procedentem (lob 37, 2), nec s >tis aes sonans et cymbalum tinniens! (I. Cor. 13, 1). Vox Domini in virtute: vox Domini m magnificentia. Dominus virtutem populo suo dobit: Dominus benedicet populo suo in pace. (Ps. 28, 4. 11). 1 Caeremoniale Episcoporum. Lib. I. cap. 31. num. 10. Ecclesiae ^vant. Synodus dioec. anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Pagg. 902—911. r~~ 8 De significatione ritus benedicendi campanam inspice tractatus: Guliel. Durandus, Rationale seu enchiridion divinorum officiorum. Venetns, 1577. £ a g. 13 sq. — Die Glocke und ilire Bedeutung in der katholischen Kirche. Z ^olf Kanzelvortrage. Donauworth, 1878. 8°. pagg. 154. Arnold Steffens, 34 * 532 Caput CXXXV. De congregationibus Marianis. ongregationes Marianae sunt liberae, mere religiosae IsslŽ uniones plurium fidelium eiusdem status eum in finem, ut in sociorum et sociarum animis eximiam quamdam erga B. V. Mariam devotionem excitent ac foveant, qua speciali tantae Matris protectione muniti tum vitam pie christianeque instituant, tum mortem ali- quando feliciter obeant. Prima tališ congregatio Mariana introducta fuit in collegio Romano S. I. a Ioanne Leunis (1563), sodali iuniore S. I., qui praesertim diebus Dominicis et festivis scholares suos congregavit ad recitandas preces communes, quos piis lectionibus et exhortationibus ad colendam et imitandam B. M. Virginem inflammavit et ad irequen- tiorem usum Sacramentorum excitavit. Instante P. Claudio Aquaviva generali praeposito S. L, p. m. Gregorius PP. XIII. anno 1584 die 5. De- cembris bulla Omnipotentis Dei istam unionem approbavit nec non sub titulo B. M. ab angelo salutatae in congre- gationem primariam evexit cum facultate, in omnibus a Societate lesu dependentibus domibus aequales constitu- endi congregationes, ipsisque commnnicandi indulgentias, congregationi primariae large concessas. Benedictus PP' XIV. anno 1751 concessit, ut matres familias in spe- ciales et puellae virgines in proprias congregationes coadunarentur. Kirchemveihe und Glockensegnung. Essen, 1893. Pagg. 155—187. — Dr. Michael Napotnik, Govori o raznih cerkvenih slovesnostih v čadramu. V Mariboru, 1900. Pagg. 90—109. — Idem, Spomnite se besed, katere sem vam govori. Prdožnostni cerkveni govori. V Mariboru, 1902. Pagg. 170—179. — Memo- ratu digna sunt porro opera: P. Blessing O. S. B., Uber Glocken und ihre Musik. (Der Kirchenschmuck: Blatter des christlichen Kunstvereines der Diozese Seckau. 1888 et 1889). — H. Bockeler, Beitrage zur Glockenkunde. Achen, 1882. — G. Schonermark, Die Altersbestimmung der GlockeD. Berlin r 'i j V J°h aim Fahrngruber, Hosanna in excelsis. Beitriige zur kunde. St. Polten, 1894. — Similis liber de historia, statu et usu campanaru ecclesiasticarum in dioecesi Lavantina mox procurabitur edendus. Singu eius partes iam divulgantur ut appendices ad folium: Voditelj v bogoslo'" vedah. V Mariboru, 1907. Fasc. 1-3. pagg. 48. ~#r 533 Introductio congr egationum Marianarum in dioecesi Lavantina. Suppressa Societate lesu etiam omnes congregatio- nes Marianae in dioecesi Nostra extinctae atque dilapsae sunt. Modo vero fere mirabili revixerunt. Praedecessor Noster Antonius Martinus Slomšek, Ecclesiae catholicae in Austria libertate restituta, die Nativitatis B. M. V. anno 1849 scripsit litteras pastorales, quibus animarum pastores animavit, ut introducerent in suis paroeciis unionem a s. Cruce (katoliške družbe sv. križa za kr¬ ščansko resnico in pravico, vulgo križevske družbe), quae christifideles iuxta quatuor diversos status (virorum, iuvenum, matrum ac virginum) strictius coniungerent, ut in vera fide melius instituerentur et ad vitam vere chri- stianam adducerentur et ut eo validius pro veritate et iustitia pugnarent. Finis huius unionis fuit valde excelsus, ast homines autonomiae ignari non erant idonei pro unione tam su- blimi. Propterea in perpaucis parochiis tališ unio, a s. Cruce nuncupata, introducta est. Radices profundas misit atque pulcherrime floruit illa, quae in archiparochia Ko¬ njice die 1. Nov. 1849 introducta est pro singulis qua- tuor statibus, quorum quisque šibi elegit suum praefectum (voditelj) respective suam praefectam (vodilja) et unum vel alium assistentem (pomočnik). Quum anno 1858 praeclarus archiparochus Iosephus Rozman gubernationem istius archiparochiae suscepisset, praeprimis ipsi curae fait, ut has uniones de saeculari in ecclesiasticum solum transplantaret. Composuit pro puellis nec non pro ma- tribus familias statuta valde laudabilia et convenientia, quae a supra nominato Nostro praedecessore auctoritate ordinaria approbata et typis divulgata sunt. Quibus innixus praedictus archiparochus aggregationem harum unionum cum congregatione prima-primaria Romana die 5. Iunii 1859 impetravit, istamque aggregationem Noster princ.-episc. Ordinariatus die 19. Novembris 1859 Nr. 1866 ratam habuit. 534 -*e Ad conferentias, quas praefatus archiparochus, yir pro animarum salute zelosus, in quem quadrant, quae ss. D. N. Pius PP. X. de beato Ioanne Bapt. Vianney, pa- rocho vici Ars, scripsit XV. Cal. Maii MDCCCCIV 1 : »Con- cionator assiduus, lervidus, coelestium rerum contempla- tioni semper intentus, castigator sui corporis acerrimus«, quovis mense in ecclesia filiali s. Annae supra forum Konjice instituit, e dissitis regionibus spatio 10—15 kilo- metrorum et ultra confluxere virgines et puellae ac mulieres, imo et viri, qui nomina sua dederunt huic novae con- gregationi, primae Marianae in dioecesi Nostra existenti. Anno 1899 in albo novo huius congregationis Marianae inserta erant nomina puellarum ex archiparo- chia 450, puellarum ex parochiis extraneis 1380, no¬ mina in summa 1830; matrum familias ex archiparo- chia 499, et ex parochiis extraneis 565, in summa 1064; patrum familias et iuvenum ex archiparochia et ex paro¬ chiis extraneis 471; summa omnium sodalium 3365. Ante mortem suam praematuram procuravit archi- parochus Rozman aggregationem etiam similium congre- gationum existentium in parochiis Vojnik prope a Celeia nec non in proxima parochia Novacerkev, in qua et pro omnibus quatuor statibus unio, a s. Cruce nuncupata, introducta fuit. Post inopinatam die 12. Augusti 1874 secutam mortem archiparochi Rozman iuxta formam congrega¬ tionis Marianae in Konjice, Vojnik et Novacerkev exi- stentem similes uniones et alibi erectae sunt, e. gr. in Cirkovce, in Ruše et sic porro. Tempore Synodi in dioecesi Nostra iam 184 con- gregationes Marianae existebant. et quidem 15 virorum, 16 mulierum, 66 iuvenum, reliquae 87 puellarum, qua- rum una est sic dieta unio filiarum Mariae; alteram con- gregationem, quae habet sedem suam in ecclesia B. M. V. apud sorores piarum scholarum Marburgi, constituunt Nr VT <£* r " M rC ^' Verordnungsblatt fur die Lavanter Diozese ex anno -oir- vi. art. 52. pag. 106. 535 -*• ludimagistrae et puellae altioris conditionis totius dioe- cesis et confinium eius. Erectio novae congregationis Marianae. Parochus seu curio, quivult eiusmodi congregationem Marianam in sua parochia erigere, consilium conferat cum eminentioribus parochianis cniusvis status, ut šibi persuadeat sufficientem numerum esse postulantium, qui officia congregationis Marianae in se suscipere et portare volunt. Deinde eligant congregationis Marianae titulum, qui debet esse festum seu mysterium B. M. V., et pa- tronum secundarium novae congregationis seligant; deinde de statutis pro congregatione Mariana determinandis con- veniant. Statuta specialia congregationum Marianarum pro singulis statibus, approbata a Nostro princ.-episc. Ordina¬ riatu die 22. Novembris 1902 Nr. 3785, iam existunt typis excusa et venumdantur in typographia s. Cyrilli Marburgi. 1 Denique decernatur ara, ad quam congregatio suam sedem canonicam habitura sit. 1 Pro puellis composita statuta sonaut in lingua vernacula, ut sequitur: Dekliška Marijina družba v (pri) . . . Potrjena od preč. kn. šk. . . ordinari¬ ata dne . . 19 . . št. . . in pridružena glavni družbi v Rimu dne ... 19 . . Namen družbe. Deklice, izstopivše iz šole, se posvetijo posebnemu varstvu blažene Device Marije brezmadežnega spočetja, da bi mogle po vzgledu sv. Neže tem lažje svoj samski stan krščansko preživeti in sveto nedolžnost ohraniti. Vodstvo družbe. Družbo vodi gospod župnik, z njegovim dovoljenjem pa gospod kaplan. Dolžnosti. 1. Izpolnjuj rada božje in cerkvene zapovedi, tudi dolžnosti svojega stanu, iz ljubezni do Boga. 2. Moli vsak dan Očenaš in Ceščeno Ma¬ fijo s pristavkom: O Marija, brez madeža spočeta, prosi za me in za moje tovarišice! 3. Nosi vedno svetinjico brezmadežnega spočetja, blagoslovljeno na Papeževe odpustke. 4. Prejmi vsaj enkrat na mesec s pobožnim srcem zakra¬ menta svete pokore in presvetega rešnjega Telesa. 5. Udeleži se ob dnevih, katere določi družbeni voditelj, zlasti na družbeni praznik (8. decembra), skupnega s )etega obhajila in prihajaj redno k družbenim naukom. 6. Varuj se slabe tova¬ rišije, grešnega znanja, protiverskega, nesramnega in opravljivega govorjenja, branja slabih knjig in časnikov, pohujšljivih pesem, plesa, ponočevanja, nepo¬ trebnega obiskovanja krčem, prepirov in slabih družb. 7. Dajaj drugim lep yzgled s ponižnostjo (tudi v obleki), čistostjo, krotkostjo, pokorščino in s po¬ božnostjo ter pridobivaj družbi novih družbenic. 8. Obiskuj rada bolne druž¬ inice, udeleži se, ako mogoče, njihovega pogreba, moli za vsako rajno druž- benico en del svetega rožnega venca in daruj zanjo enkrat sveto obhajilo. Duellae virgines habent s. Agnetem V. et M. patronam secundariam, mvenes v «o solent s. Alovsium eligere patronum secundarium. Statuta pro lpsis com- Posjta et approbata eodem die (mutatis mutandis) sunt consonantia cum su- perioribus pro puellis virginibus. 536 ~*e Sic omnibus provisis et praeparatis, parochus se- quentes litteras supplices Nobis sive Ordinariatui Nostro substernere potest. Reverendissime ac Celsissime Princeps-Episcope! N. N. parochus, motus desiderio promovendi et di- latandi devotionem erga B. M. V., humillime petit a Te, Reverendissime ac Celsissime Princeps-Episcope: 1. ut congregationem Marianam (iuvenum seu puel- larum, matrum seu patrum familias) sub titulo (Immacu- latae Conceptionis sive Annunciationis) et (s. Aloysii vel s. Stanislai, s. Agnetis, s. Annae vel s. loseph) in paro- chia N . .. erigas. 2. ut statuta eius hisce litteris inclusa approbes. 3. ut subscriptum parochum eiusque successores in officio constituas congregationis erectae praesides. 1 4. ut per reverendissimum princ.-episc. Ordinariatom aggregationem huius novae congregationis Marianae pri- mariae congregationi čollegii Romani benigne procures et praesidi a Te designato facultates necessarias et oppor- tunas communicare veliš. Erectio et aggregatio congregationis Marianae fit omnino gratis nulla mercede exacta. Litteris erectionis et aggregationis acceptis sodales cooptari possunt in con¬ gregationem Marianam. In congregationem Marianam cooptati censentur omnes fideles, qui, quum se supra dictis statutis stabilitis bonis operibus exercere desiderent, procurant, ut in nu- merum sodalium recipiantur atque in album congrega¬ tionis adscribantur. Congregationum Marianarum fructuosa directio. Praefectus uniuscuiusvis congregationis sit zelosus, discretus et indefessus. Aequali modo praeses cuiuslibet .. ' Notandum, praesidis munus et facultates, quoniam vel parocho capellano aliive officiali alicuius loči sunt commissa, secundum decretum o. c. lndulg. de die 7. Iunii 1842 ad 1. et 3. non ex sese in eius successorem ransire, sed ea de re Ordinarium esse rogandum, ut provideat; posse tanien r manum, si ipsi placuerit, parochum eiusoue successores coustituere congi e gationis Marianae praesides. 537 •■$*- congregationis indiget špiritu discretionis, ut bene advertat, quinam sint recipiendi in congregationem, et qui per tempus brevius vel longius sint probandi, priusquam recipiantur. Sodales recipiantur,' si commode fieri potest, die aliquo B. M. Virgini sacro et eodem quidem ritu et pompa, quae in libris in sodalium usum vulgatis descri- buntur. 1 Formula, qua ipsa in sodalitatem receptio pronun- ciatur, non a sodali, qui praefecti munere fungitur, sed a praeside ipso per Ordinarium constituto, vel ab eius delegato legitimo est proferenda, quia congregatio Ma- riana est unio ecclesiastica, ab iurisdictione Episcopi omnino dependens. Valde optandum est, ut receptis in congregationem Marianam tradatur diploma receptionis nec non sacrum numisma Immaculatae Conceptionis B. M. V. vulgo: »Me- daglia miracolosa«, gestandum fascia colorata supra vestes quotidianas in pompis sollemnioribus sive in festis con- gregationis. Unicuique tradatur libellus, in quo ipsius nomen nec non sodalilatis preces et regulae atque elen- chus indulgentiarum congregationi Marianae concessa- rum continetur. Inscriptio nominis novi sodalis in librum congre- gationis omnino requiritur. Insuper congregationum mo- deratoribus eorumque delegatis facultas conceditur, ut in casibus singularibus absentes per exceptionem rite ad- scribere possint. Pro inscribendis sodalibus per se nihil exigi potest praeter ea, quae secundum statuta illius loči approbante Episcopo in expensas pro foliis vel libellis inscriptionis, 1 Fr. Bleiweis, Otrok Marijin . Ljubljana, 1898. — br Bleiweis, 1 odilo dekliške Marijine družbe. Osmi natis. Ljubljana, 1907. — P.Fr.X. Schwarzler S. I., Sodalis Marianus * Verfassung, Statuten und Gcbrauche der Marianischen Longreg. Wien—Leipzig, 4. Auflage. 12«. pagg. 286. — Unterm Lilienbanner v °n B. H. Opitz S. I., Canisius-Kirchenbauverein. Wien, 193 pagg. Lakl- ^ann, Handbuch fiir die Leiter der Marian. Congreg. Miinster. Der Studenten- ■bund der Marianischen Sodalitat, sein Wesen und Wirken von A. Niederegger •S- I. Regensburg, 1884. 8°. 117 pagg. 538 pro numismate, pro ornamentis oratorii vel altaris con- gregationis Marianae deputantur. Ut autem congregatio Mariana vivat, crescat ac flo- reat, omnino est necessarium, ut sodales saepius con- gregentur ad conferentias habendas per praesidem sive eius delegatum. Praelaudatus archiparochus Rozman so- lebat affirmare, sodalitatem vel congregationem absque ire- quentioribus exhortationibus seu conferentiis similem esse horto absque sepe; propterea pro congregatione puella- rum omni prima Dominica mensis habuit specialem ser- monem ad puellas congreganistas, pro mulieribus et pro viris vero alternatim secunda Dominica in quovis mense, fecitque fundationem circa 2000 coronarum, ut ibidem ordo iste etiam in perpetuum servaretur. Aliamque sum- mam pecuniae deposuit, de cuius annua usura praefecti quatuor congregationum singulis annis pro labore suo recipiant denas coronas remunerationis. In his conventibus menstruis habentur exhorta- tiones a praeside de fine congregationis Marianae seu de officiis congreganistarum, de cultu B. M. V. promovendo, de !requentiore usu sacramentorum, de virtutibus aemu- landis, de vitiis praeprimis vitandis, de operibus pietatis exercendis. Hinc inde etiam libri devoti leguntur in conventu seu preces communes persolvuntur et hymni pii religiosique decantantur; demum piae collectae in- stituuntur pro egenis sodalibus vel pro exequiis, insti- tuendis pro defunctis sodalibus vel pro ornamentis eccle- siae vel altaris congregationis Marianae. Quod ad magistratura congegrationis attinet, is qui- dem non est de essentia, ast ut congregatio Mariana floreat, eo carere non potest. De modo eligendi magistra¬ turo et de officiis ipsius consulantur superius citati libri laudabiles, qui hac de materia tractant. In genere sufficit praefectus cum uno vel duobus assistentibus consulto- ribus. Qui officiales omnes a sodalibus, annuenle praeside, eligantur non ad dies vitae, sed ad brevius spatium 1—3 annorum. -*• 539 De poenis in transgressores ferendis. Jt congregatio Mariana se exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam (Ephes. 5, 27), statuta ip- sius ab omnibus sodalibus stricte debent observari, trans¬ gressores vero eorum convenientes poenas luant oportet. Sequentes vero commendantur poenae. Minima est correptio delinquentis per praefectum absque testibus; gravior est vituperatio per praesidem in conventu men- struo facta; adhuc gravior est exclusio sodalis ad tem- pus definitum 1 vel 2 annorum; gravissima vero ex- clusio in perpetuum cum deletione nominis trangressoris ex albo congregationis. In Konjice ex unanimi consensu sodalium invaluit usus, nomina exclusorum sodalium in conventu mensili publicandi, qui usus non ubique com- mendandus censetur. Optamus et desideramus in Domino, ut in omnibus maioribus parochiis dioecesis Lavantinae erigantur con- gregationes Marianae. Ex ipsis facile colliguntur sic dieti circuli sive uniones (zveze) pro excolendis iuveni- bus seu puellis, quales undequaque iam llorent et ad excolendam iuventutem multum conferunt. Praeprimis vero desideramus, ut in seminariis No- stris tum puerorum tum clericorum tales congregationes erigantur, nam pro ipsis originitus introductae sunt. De ipsis expectamus omnino necessariam reformationem et renovationem spirilus et maiorem vocationem clericalem. Clerici seminarii maioris vero tali modo practice discunt congregationes Marianas nec non methodum, eas eri- gendi et quoa maximi momenti est, fructuose dirigendi. Bonum est viro, quum portavent lugum ab adolescen¬ ca sua. (Thren. 3, 27). Elenchus congregationum Marianarum. Qnum elenchus, qui ex relationibus anni 1906 compositus est, tantum 184 congregationes Marianas in dioecesi Nostra exhi- buisset, ille ex anno 1894 vero 230 tales congregationes nomi- nasset, Nostrum princ.-episc. Consistorinm litteris circnlaribus de die 15. Maii 1907 sub Nr. 2458 omnia admodum reverenda officia -*<- 540 -*e decanalia in vita vit, ut šibi quamprimum accuratum omnium in singulis decanatibus existentium congregationum Marianarum nume- rum notum faeerent. Iuxta has relationes vigent in dioecesi Lavantina sequentes congregationes Marianae: I. In decanatu Marburgensi, ad ripam Dravi s in ist ram si to: 1. In sacello B. M. V. Immacul. Conceptae apud sorores a scholis (intra ambitum parochiae cathedralis) congr. Mariana vir- ginum ludimagistrarum et puellarum altioris conditionis, erecta die 19. Maii 1902 et Romae aggregata die 31. Maii 1902 cum 72 membris. — 2. Congregatio „filiarum Mariae“ etiam in ambitu parochiae cathedralis cum 210 membris, nondum canonice erecta. — 3. In parochia suburbana ad B. M. V. matris misericordiae congregatio Mariana puellarum, erecta die 19. Maii 1904, aggregata Romae 31. Maii 1904 cum 390 membris. — 4. Ad s. Petri prope a eivi- tate Marburgensi congregatio puellarum cum 325 membris. — 5. Ad s. Martini prope a Vurberg congr. iuvenum, erecta die 18. Ianuarii 1907, aggreg. Romae 30. Ianuarii 1907 cum 4 membris; congr. puellarum iisdem diebus erecta et aggregata cum 73 membris.—- 6. Ad s. Barbarae prope a Vurberg congr. iuvenum cum 70 mem¬ bris ; puellarum cum 120 membris. — 7. Ad s. Margaritae iuxta fluvium Pesnica congr. puellarum, erecta 2. Iulii 1905 cum 150 membris. —- 8. Ad s. Martini in Kamnica congreg. puellarum cum 50 membris. — 9. Ad s. Margaritae in Selnica iuxta flumen Dravum congreg. puell. cum 85 membris. — 10. Ad s. Crucis congr. erecta 12. Dec. 1906, iuvenum cum 30, puell. cum 50 membris. II. In decanatu Forum vetus nuncupato: 1. Ad s. Iacobi in Pameče congr. iuvenum, erecta 1898, cum 65 membris; congr. puellarum, erecta 1898, aggr. die 23. Aprilis 1905, cum 200 membris. — 2. Ad s. Aegidii sub Turjak congr. iuven. cum 7, congr. puell. cum 109 membris. III. In decanatu Celeiensi: 1. In abbatiali parochia Celeiae congr. iuvenum cum 70, congr. puell. cum 319 membris. —- 2. Ad s. Margaritae in Polzela congr. puell. cum 164 membris. — 3. Ad s. Martini in Teharje congr. iuven. cum 36, puellarum cum 153 membris. IV. In decanatu Kozjensi: 1. Ad B. M. V. in Kozje erecta die 25. Septembris 1905 congr. virorumcum44 membris, mulierum cum 118 membris, iuven. cum 78 et puell. cum 180 membris. — 2. Ad s. Viti prope a Planina congr. iuvenum erecta die 11. Octobris 1903, cum 41 membris et puell. cum 145 membris. — 3. Ad B. M. V. in Dobje erecta die 9. Maii 1903 congr. iuvenum cum 95 et puell. cum 152 membris. -*e 541 V. In decanatu Dravskopoljensi: 1. Ad s. Georgii in Hoče congr. pro puellis cum 120 mem- bris. — 2. Ad b. Annae in Fram congr. iuvenurn, erecta 1905, aggr. 21. Octobris 1905 cum 60, puell. cum 120 membris. — 3. Ad B. M. V. in Slivnica congr. viror. erecta 1901, cum 110 membris, congr. inulier. erecta die 25. Nov. 1905 cum 224 membris, congr. iuven. erecta 1899 cum 100 membris, congr. puell. erecta 1899, cum 260 membris. — 4. Ad s. Ioannis in Dravskopolje congr. iuvenurn, erecta die 1. Aprilis 1903, aggreg. Romae die 12. Aprilis 1903, cum 50 et puellarum cum 130 membris. VI. In decanatu Braslovčensi: 1. Ad s. Michaelis in Vransko congr. iuvenurn cum 93, puell. cum 203 membris. —• 2. Ad s. Georgii sub Tabor congr. iuven. cum 66, puell. cum 130 membris. VII. In decanatu Konjiciensi: 1. Ad s. Georgii in Konjice introducta die 1. Nov. 1849, cano- nice erecta 1859, aggreg. Romae 5. Iunii 1859, congr. mulierum cum 1100, iuvenurn et virorum cum 525, puell. cum 2000 membris. — 2. Ad B. M. V. in Prihova congr. iuvenurn cum 85, puell. cum 166 membris. — 3. Ad s. Ioann. Bapt. in Čadram congr. erecta 15. Augusti 1877 cum 6 viris et 6 mulieribus; dein congr. iuven. cum 148 membris et puell. cum 230 membris. — 4. Ad S. Spiritus in Loče erecta 11. Novembris 1894 congr. mulier. cum 144 membris et congr. puell. cum 167 membris. — 5. Ad s. Petri in Žiče erecta 19. Octobris 1902 congr. iuvenurn cum 42 et puell. cum 110 membris. — 6. Ad s. Bartholomaei erecta 8. Ianuarii 1904 Nr. 4267 congr. iuvenurn cum 74 membris, congr. puell. cum 89 membris. —- 7. Ad s. Chunigundis in monte Pohorje erecta 24. Maii 1899 congr. virorum cum 20 membris, iuvenurn cum 33 membris, mulierum cum 45, puell. cumll8 membris. — 8. Ad s. Lamberti in Skomre iam 21 candidati pro congr. iuvenurn et 26 candid. pro congr. puellarum conscripti sunt. VIII. In decanatu ad s. Thomae prope a Velika- nedelja: 1. Ad s. Thomae congr. iuvenurn cum 103 membris, puell. cum 377 membris. — 2. Ad S. Spiritus prope a Središče congr. puell. cum 200 membris. — 3. Ad s. Nicolai prope ab Ormož congr. iuvenurn cum 123 membris, puell. cum 250 membris. 4. In Ve- likanedelja congr. iuvenurn cum 130, puell. cum 400 membris. IX. In decanatu Iareninensi: 1. Ad B. M. V. in larenina congr. iuvenurn cum 100, puell. cum 200 membris. — 2. Ad s. Iacobi in Coli. slov. congr. iuve- 542 -*<- num cum 33, puellarum cum 197 membris. — 3. Ad s. Georgii ad fiuvium Pesnica congr. iuvenum cum 8 membris, puellarum cum 40 membris. X. In decanatu s. Leonardi in Collibus slovenicis: 1. Ad s. Leonardi erecta 5. Decembris 1905 congr. virorum cum 161, iuvenum cum 48, mulierum cum 146 et puellarum cum 184 membris. — 2. Ad b. Annae in Kremberg erecta 1885 congr. puellarum cum 200 membris. —- 3. Ad s. Benedicti erecta 1. Maii 1902 congr. iuvenum cum 98, puell. cum 232 membris. — 4. Ad s. Ruperti in Collib. slov. erecta 25. Martii 1902 congr. iuven. cum 145, puellarum cum 285 membris. — 5. Ad ss. Tri- nitatis congr. virorum cum 187, iuvenum cum 75, mulierum cum 300, puellarum cum 325 membris. — 6. Ad s. Georgii in Collib. slov. congr. iuvenum cum 70, puell. cum 280 membris. — 7. Ad s. Wolfgangi congr. puell. cum 60 membris. — 8. Ad s. Antonii in Collib. slov. congr. iuvenum cum 90, puell. cum 240 membris. XI. In decanatu L j u t o merice ns i: 1. Ad s. Ioannis Bapt. in Ljutomer congr. iuvenum cum 156, puell. cum 567 membris. — 2. Ad s. Crucis prope a Ljutomer congr. puell. cum 150 membris. — 3. Ad s. Magdalenae in Kapela congr. iuvenum et puellarum nondum eanonice erecta. — 4. Ad s. Petri prope a Radgona erecta 1879 congr. virorum cum 200, iuvenum cum 70, congr. mulier. cum 490, puellarum cum 400 mem- OOs. — 5. Ad s. Georgii iuxta fiuvium Ščavnica congr. iuvenum cum 132, puell. cum 412 membris. — 6. Ad ss. Trinitatis in Malanedelja congr. nondum can. erecta iuvenum cum 95, puell. cum 200 membris. XII. In decanatu Marenbergensi: 1. Ad ss. Simonis et ludae apostolorum in Pernice erecta 13. Augusti 1903 congr. invenum cum 7, puellarum cum 10 membris. — 2. Ad s. Georgii in Remšnik erecta 1907 congr. iuvenum cum 62, puell. cum 93 membris. XIII. In decanatu Marburgensi ad ripam Dravi dexteram sito: 1. Ad s. Magdalenae erecta 1894 Nr. 3447 congr. puell. cum 597 membris. — 2. Ad B. M. V. in Ruše eanonice erecta congr. puell. cum 150 membris. — 3. Ad B. M. V. in Puščava congr. iuven. erecta 19. Iulii 1897 cum 60 membris, congr. puell- erecta 12. Iunii 1902 Nr. 1301 cum 110 membris. XIV. In decanatu Samariensi: Ad s. M. Magdalenae in Dramlie eong*. iuven. cum 80, puell. cum 200 membris. •-*(“ 543 -**- XV. In decanatu Xeoecclesiensi: 1. Ad s. Leonardi in Novacerkev introducta 1849, aggreg. 16. Iulii 1871 congr. puell. cum 290 membris. — 2. Ad s. Bartho- lomaei in Vojnik aggr. 16. Iulii 1871 congr. pro tribus statibus: mulierum, puellarum et iuvenum. — 3. Ad ss. Petri et Pauli aposto- lorum in Vitanje congr. virorum cum 87, iuvenum cum 85, mulierum cum 178 et puell. cum 220 membris. — 4. Ad B. M. V. in Dobrna aggreg. 1900 congr. virorum cum 74, iuvenum cuni 54, mulierum cum 179 et puell. cum 246 membris. — 5. Ad s. Ioseph in Fran¬ kolovo congr. iuvenum cum 35, puell. cum 82 membris. XVI. In decanatu Gornjigradensi: 1. Ad ss. Hermagorae et Fortunati in Gornjigrad erecta 9. Octob. 1904 congr. iuvenum cum 42, puellarum cum 320 mem¬ bris. — 2. Ad s. Martini iuxta fluvium Dreta congr. iuvenum cum 6, puell. cum 56 membris. — 3. Ad B. M. V. in Nazaret congr. iuven. erecta 30. Aprilis 1905 cum 42 membris, congr. puell. erecta 9. Oetobris 1904 cum 326 membris. XVII. In decanatu Petoviensi: 1. Ad ss. Petri et Pauli apostolorum Petovii congreg. puell. erecta 1898 cum 360 membris, congr. iuvenum erecta 1900 cum 40 membris. — 2. Ad s. Martini in Hajdinja congreg. iuvenum cum 76, puellarum cum 235 membris. — 3. Ad s. Urbani prope a Petovio erecta 1903, aggreg. 24. Octob. 1903 congr. iuvenum cum 60, puell. cum 125 membris. — 4. Ad B. M. V. in Vurberg erecta die 16. Oetobris 1904, aggr. 24. Oetobris 1904 congr. iuvenum cum 65, puell. cum 137 membris. — 5. Ad s. Andreae in Collib. slov. erecta 8. Oetobris, aggr. 19. Oetobris 1904 congr. iuvenum cum 12, puell. cum 75 membris. — 6. Ad s. Laurentii in Collib. slov. congr. iuvenum cum 78, puellarum cum 259 mem¬ bris. —- 7. Ad s. Marci prope a Petovio congr. iuvenum cum 147, Puell. cum 367 membris. — 8. Ad s. Margaritae prope ab urbe Petovio congreg. iuvenum cum 116, puellarum cum 350 membris. — 9. Ad B. M. V. in Polenšak congr. virorum cum 102, iuvenum eum 102, mulierum cum 203 et puell. cum 138 membris. XVIII. In decanatu Rogatciensi: 1. Ad s. Bartholomaei in Rogatec congr. iuvenum cum 52 y P ue llarum cum 141 membris. — 2. Ad s. Crucis prope a Sla- • n£ L eo Dg r - non introducta; circa 350 puellae albo congregationis Konjice sunt insertae. — 3. Ad s. Rochi iuxta fluvium Sotla °niae aggr. 14. Iunii 1906 congr. iuvenum cum 22, puellarum eu * 57 membris. 544 -*• XIX. In decanatu Vuzenicensi: Ad s. Bartholomaei in Ribnica erecta die 17. Aprilis 1900 Nr. 1369 congreg. iuvenum cum 236, puellarum cum 270 membris. XX. In decanatu Zavrčensi: 1. Ad s. Nicolai in Zavrče erecta 1906 congr. iuvenum cum 84, puell. cum 160 membris. — 2. Ad s. Viti prope a Petovio erecta 1903 congr. puellarum cum 66 membris. — 3. Ad s. Andreae in Leskovec congr.' iuvenum cum 66, puell. cum 124 membris. XXI. In decanatu Skalensi: Proh dolor, in nulla paroecia erecta est tališ congregatio. XXII. In decanatu Tiberiensi: 1. Ad s. Helenae in Loka erecta die 17. Maii 1903 congr. iuvenum cum 28, puellarum cum 98 membris. — 2. Ad. s. Ru¬ perti supra Tiberium erecta 1903 congr. iuvenum cum 105, puell. cum 210 membris. — 3. Ad s. Martini in Trbovlje congr. puell. erecta 1904 cum 112 puellis. XXIII. In decanatu Videmensi: 1. Ad. s. Ruperti in Videm congr. iuvenum cum 40, puell. cum 130 membris. — 2. Ad B. M. V. in Dobova erecta 1907 congr. puell. cum 65 membris. — 3. Ad ss. Petri et Pauli apo- stolorum in Reichenburg congr. iuvenum et puellarum cum 400 membris. — 4. Ad s. Laurentii in Brežice congr. puell. cum 92 membris. — 5. Ad s. Nicolai in Sevnica congr. iuvenum cum 115, puellarum cum 454 membris. — 6. Ad S. Spiritus in Artiče congr. iuvenum cum 75, puell. cum 208 membris. — 7. Ad s. Georgii in Zdole, erecta 1894, aggr. 9. Maii 1897 congr. iuvenum cum 113, puell. cum 220 membris. XXIV. In decanatu Slo venobistr icensi: 1. Ad s. Stephani in Spodnjapolskava congr. iuvenum cum 77, puellarum cum 145 membris. — 2. Ad s. Andreae in Makole erecta 1898 congr. iuvenum cum 60, puellarum cum 180 mem¬ bris. — 3. Ad ss. Philippi et Iacobi apostolorum in Laporje erecta 1900 congr. iuvenum cum 120, puell. cum 200 membris. In summa 193 congregationes exhibitae sunt et quidem H virorum, 13 mulierum (matrum), 74 iuvenum et 95 puellarum. M o n i t u m. Non solum congregatio filiarum Mariae sed et aliae congre¬ gationes Marianae, quae nondum sunt canonice erectae, quam pri- mum iuxta superiorem instructionem canonice erigantur ac primae- primariae congregationi Romae aggregari procurentur, ne sodales amittant perplures ipsis et per ipsos animabus in purgatorio detentis per modum suffragii concessas indulgentias, quarum authenticum summarium kic sequitur: 545 A. Indulgentiae plenariae. 1. Omnibus et singulis utriusque sexus christifidelibus, quo die in sodalitatem recipiuntur, si vere poenitentes et confessi ssmum. Eucharistiae sacramentum eo die sumpserint in ecclesia sodalitatis aut ubicumque potuerint. 2. Sodalibus et sodalitiorum ministris seu inservientibus in mortis articulo constitutis, si vere poenitentes, confessi ac sacra communione refecti, vel saltem contriti, ssmum. lesu nomen corde, si ore nequiverint, devote invocaverint. 3. Iisdem vere poenitentibus et confessis, qui 1. Nativitatis et 2. Ascensionis D. N. I. Chr., 3. Immac. Conceptionis, 4. Nativi¬ tatis, 5. Annunciationis, 6. Purificationis et 7. Assumptionis B. M. V. festis diebus ssmum. Eucharistiae sacramentum in ecclesia sodalitatis aut alibi acceperint. 4. Iisdem semel in hebdomada iis diebus, quibus iuxta pri- mae-primariae sive aliarum sodalitatum statuta ac regulas seu consuetudines sodalitii conventus haberi solent, et vere poenitentes et confessi ac sacra communione refecti ecclesiam sive capellam, oratorium seu locum uniuscuiusque congregationis visitaverint et ibi pro christianorum principum concordia, haeresum extirpatione et sanctae matris Ecclesiae exaltatione pias ad Deum preces etfu- derint. Quod si pluries in hebdomada ad pia et consueta exercitia congregentur, praedicta indulgentia pro eo die valet, qui ad su- mendam ssmam. Eucharistiam aliaque iniuncta opera adimplenda cuiuslibet eorum arbitrio eligetur, dummodo tamen die electo sive matutinis sive vespertinis horis sive etiam praecedenti vespere sodalium conventus in consueto oratorio seu ecclesia aut loco habeatur. Iidem, qui semel aut bis in anno vere poenitentes generalem confessionem de peccatis vel ab ultima generali confessione vel a primo rationis usu admissis expleverint, praefatam indulgentiam plenariam consequi possunt, quamvis non in propria ipsorum so¬ dalitii sed in alia ecclesia, oratorio, sacello eucharisticum panem percipiant ibique praescriptas Deo preces offerant. 5. Omnibus congregationum moderatoribus, qui ipsarum congregationum sodales aut ministros infirmos visitaverint eosque spiritualibus monitis sive ad morborum incommoda patienter to- leranda, sive ad mortem de manu Domini libenter acceptandam adiuverint et coram aliqua crucifixi Salvatoris nostri imagine ter saltem orationem Dominicam et salutationem angelicam iuxta Summi 1‘ontificis et s. matris Ecclesiae mentem ab ipsis recitari curave- rint, Apostolica auctoritate delegata conceditur, ut quo die iidem infirmi ssmum. Eucharistiae sacramentum sumpserint, ipsis indul- 35 546 -**- gentiam plenariam, etiam in suflragium defunctorum applicandam, impertiri possint et valeant. 6. Sodales et sodalitiorum ministri seu inservientes conse- quuntur omnes indulgentias stationnm ecclesiarum Urbis sive intra sive extra muros illius, si diebus Qnadragesimae et aliis anni temporibus ac diebus huiusmodi stationum ecclesiam Societatis lesu, si ibi fuerit, alioquin aliam ecclesiam seu capellam in locis, ubi eos pro tempore esse contigerit, devote visitaverint et ibi septies orationem Dominicam et septies angelicam salutationem recitaverint. B. Indulgentia septem annorum et totidem quadragenarum. lis 1., qui corpora sodalium vel aliorum christifidelium ad ecclesiasticam sepulturam prosecuti fuerint. — 2. qui quum infirmi sint ant impediti, audito signo campanae genuflexi, si per infirmi- tatem lieebit, orationem Dominicam et salutationem angelicam pro salute animae defuncti vel corporis infirmi recitaverint. — 3. qui coetibus tum publicis tum privatis seu divinis officiis vel spiritua- libus colloquiis et exhortationibus, ant piis officiis tam in sodalium quam aliorum christianorum defunctorum suffragiuin, per ipsam congregationem ordinandis et ab eiusdem moderatore approbandis interfuerint. — 4. qui sacrosancto Missae sacrificio diebus feriatis interfuerint. — 5. qui conscientiam suam diligenter examinaverint vespere, antequam cubitum eant. — 6. qui pauperes infirmos tam sodales quam alios in hospitalibus vel privatis domibus visitaverint. — 7. qui carcere detentos visitaverint. — 8. qui pacem inter inimicos conciliaverint. C. Indulgentiae plenariae, quae in sodalitiorum ecdesiis, oratoriis etc. ab aliis etiam christifidelibus iucrari possunt. 1. Sodalibus, sodalitiorum ministris seu inservientibus atque omnibus utriusque sexus christifidelibus vere poenitentibus et con- tessis sacraque communione refectis, qui ecclesiam, oratorium seu capellam sodalitatis die festo Annunciationis B. M. V. a primis vesperis usque ad occasum solis ipsius festivitatis devote visitave- rint et inibi pro reipublicae christianae conservatione et augmento, aeresum extirpatione principumque christianorum mutua et um- versah pace ac romani Pontificis prosperitate, vel alias preces, prout unicuique suggeret devotio, ad Deum devote effuderint. . congregationes aggregatae vel aggregandae alterius festi¬ vitatis aut mysterii B. V. Mariae titulo insignitae fuerint, praedicta maulgentia acquiri potest eo die, quo huiusmodi festivitas seu mysterium celebratur. 547 2. Iisdem pariter vere poenitentibns et confessis ae eucha- ristiei panis communione refectis, qui ecclesiam, oratorium aut sacellum et locum congregationum die testo alterius patroni a primis vesperis usque ad occasum solis, vel si huiusmodi patronus et titulus non adsit, uno alio die in singulos annos a cuiuslibet moderatore de consensu Ordinarii (vel superioris proprii, si mode¬ rator presbyter regularis sit) designando, a primis vesperis ad occasum solis visitaverint ibique pro christianorum principum con- cordia, haeresum extirpatione et s. matris Ecclesiae exaltatione pias ad Deum preces effuderint. Quod si ob aliquam causam locus sive ecclesia etc. ad so- dalitii conventus destinata varietur aut sive in perpetuum sive ad tempus immutetur, vel etiam pro maiore populi commoditate et sollemniore festivitatis celebritate tam tituli principalis quam patroni et tituli minus principalis festum in alia ecclesia sen templo de consensu moderatoris celebrari contingat, nibilominus eadem indul- gentia iisdem aliam ecclesiam seu templum aut oratorium rite vi¬ si tantibus aeque sufiragatur. Similiter si unum aut alterum titulare festum seu etiam utrumque ab aliqua ex congregationibus proprio die non satis opportune aut sollemniter celebrari possit, liceat congregationis mo- deratori de consensu Ordinarii (vel superioris proprii, si moderator presbyter regularis fuerit) aliam diem seu Dominicam infra octa- vam. sive diem octavam ipsius festi sive aliam diem infra annum pro huiusmodi festivitatum celebratione et concessae indulgentiae acquisitione designare. Quod si dies electa non impedita fuerit festo duplici, una Missa votiva sollemnis de huiusmodi translato festo celebrari poterit. 3. Iidem, qui expositioni ssmi. Sacramenti in oratoriis con- gregationum spatio continui tridui faciendae per aliquod temporis spatium interfuerint ibique oraverint ac caetera iniuncta opera prae- stiterint, indulgentias consequuntur, quae concessae sunt visitantibus ecclesias, in quibus expositio ssmi. Sacramenti per quadraginta continuas horas fieri solet. D. Privilegia. 1. Omnes superius relatae indulgentiae applicari possunt per uiodum suffragii animabus fidelium defunctorum. 2. Sodales ubivis locorum commorantes omnes praedictas indulgentias consequi possunt, si apud ecclesiam eorumdem locorum ^nt alibi, ut poterunt, opera praestabunt, quae sunt servanda ad nidulgentias huiusmodi consequendas. 3. Omnibus regibus, principibus, ducibus et comitibus su- premam potestatem habentibus eorumque consanguineis et affinibus P r inii et secundi gradus dumtaxat, qui congregationibus adscribi 35 * 548 -ae petierint, etsi absentibus eadem tamen pietatis opera exercentibus et aliquam ecclesiam visitantibus, eaedem, ut supra, indulgentiae conceduntur. 4. Missae a sacerdote sive saeculari sive regulari ad altare congregationis sive a sodalibus ipsis sacerdotibus pro suis soda- libus ant congregationum ministris seu inservientibus ad quodlibet altare celebratae, periude ipsorum animabus suflragantur, ac si ad altare privilegiatum fuissent celebratae. Sacra Congregatio Indulgentiis sacrisque Reliquiis praeposita, facto verbo cum Sanctissimo in audientia habita die 23. Iunii 1885 ab infrascripto secretario eiusdem sacrae Congregationis, praefatum snmmarium nune primum ex diversis concessionibus excerptum, imprimi et publicari posse permittit. Datum Romae ex Secretaria eiusdem sacrae Congregationis die 23. Iunii 1885. I. B. Card. Franzelin, Praefectus. Franciscus della Volpe, Secretarius. Caput CXXXVI. De patre ut vocatur pauperum. j|n penultima Nostra Synodo iam utilitas ac neces- sitas institutorum parochialium pro pauperibus ex- posita est, atque in propria constitutione mandata saluberrima pro ipsorum directione eorumque bonorum administratione collecta sunt. 1 Administratio instituti pauperum iure nativo pertinet ad parochum loči vel eius in cura animarum substitu- tum, cui in adiutorium assumuntur pater pauperum et praefectus communitatis. Quod si in parochia plures existunt communitates, per liberam electionem unus ex praefectis ipsorum consensu designatur in administratio- nem instituti pauperum. Ad promovenda riteque ordinanda ista perutilia opera christianae charitatis in praesenti Synodo iura et officia patris pauperum enueleatius explanamus — praemittendo revem historieum prospectum de origine horum institu¬ torum eorumque relatione ad civilem curam pauperum. nfitn \ib‘ x * e s* a ®Lavantinae Synodus dioecesana anno Domini 1903 coadu- nata. Marburgi, 1904. Pagg. 778—786. 549 Instituta pauperum parochialia originem et formam suam ducunt a decreto aulico diei 1. Augusti 1782 una cum »relatione deinstitutis pauperum« tamquam unionibus charitatis erga proximum. Verumtamen instituta pauperum non ut civilis sed ut ecclesiastica institutio haberi debent, nam speciatim in Styria non ex mandato sed ex libera coniunctione die 1. Septembris 1784 fundata sunt. A supremo tribunali pro administratione^Vindobonae die 13. Aprilis 1893 Nr. 1321 quoad iuridicam qualitatem parochialium institutorum pauperum decisum est, ut se- quitur. »Ex normis pro institutione parochialium instituto¬ rum pauperum resultat, eiusmodi instituta nullo modo esse obligatoriam institutionem pro sustentatione paupe¬ rum eo sensu, ac si cura pauperum unice in hac forma et his tantum mediis exerceri et foveri deberet, ac pro- inde instituta parochialia tamquam positivae institutiones invecta essent, quae in sua duratione nonnisi mutatione legalium constitutorum mutari possint. De lacto osten- dunt etiam aliae legales normae, sicut decreta aulica de die 18. Novembris 1783 (vol. XIII. pag. 441), de die 13. Decembris 1788 (vol. XV. pag. 735), de die 18. Aprilis 1789 (vol. XVI. pag. 508), de die 7. Februarii 1791 (vol. II. Leopold, pag. 50), institutum pauperum parochiale esse omnino liberam fundationem, praeter quam etiam aliae institutiones pro cura pauperum existere possint, nec in¬ stituta pauperum parochialia ubique sunt invecta, atque deficiente instituto pauperum parochiali cura et sustentatio pauperum tamquam res ad communitatem loči pertinens habebatur. Respectu curae publicae pauperum igitur in¬ stitutum pauperum parochiale libera erat institutio et forma, quae ad sublevationem indigentium fundari potuit, sed non debuit, quaeque favore status eatenus tantum gaudebat, quatenus eius fundatio promovebatur, et semel invectis institutis tamquam publicis pauperum fundis certa summa assignabatur.« Ista subsidia praecipue ex diversis mulctis pecu- niariis institutis pauperum affluebant. 550 -**■ Guberniali ordinatione de die 21. Aprilis 1798 pro- visio pauperum dominiis praediorum ablata est, atque inspectio provisionis pauperum per communitates, ubi nulla parochialia pauperum instituta existebant, vel eo- rum media insufficientia erant, politicis districtuum ma- gistratibus demandata, qui hac in re in consensione cum parochis et communitatum praefectis atque iuxta praescripta de die 26. Februarii 1750 nec non de die 25. Novembris 1754 procedere debebant. Vigore praedicti decreti aulici de die 1. Augusti 1783 instituta parochialia pauperum suberant directioni paro- chi vel eius substituti, cui in adiutorium erant unus vel plures a communitate electi patres pauperum. Isti patres pauperum quovis tempore a potestate ecclesiaslica, plerumque a decano respectu habito ad vota parochianorum eligebantur vel instituebantur. Ut omnibus, quorum intererat, iura eorum sarta tecta servarentur, pro electione patris pauperum sequens norma stabilita est. 1. Vacante patris pauperum officio, parochus vel rector ecclesiae die Dominica vel festo quodam de am- bone vacaturam hanc parochianis notam facit indicitque diem, horam et locum electionis candidatorum pro munere patris pauperum, interiecto spatio saltem unius hebdo- madis. Electio ista, si fieri potest, instituatur in domo parochiali vel in alio aedificio ecclesiastico. 2. Parocho vel rectori ecclesiae liberum est propo- nere electoribus elenchum circiter sex candidatorum, parochiani vero ex his vel etiam ex aliis probatis viris seligere possunt tres, qui idonei sunt pro munere patris pauperum. 3. Praeses comitiorum pro eligendo patre pauperum semper est parochus vel eius substitutus vel a reveren- dissimo princ.-episc. Ordinariatu deputatus commissarius, qui in exordio electionis congregatis parochianis explanat requisita. necessaria tam ex parte eligentium, quam ex parte eligendorum, atque determinat methodum in elec¬ tione observandam. 551 -*• 4. Vota semper oretenus sunt proferenda, et quidem tantum a viris catholicis, qui sunt sui iuris, intra fines parochiae degunt, agros aut fundos colunt, mercaturam, opificium vel artem aliquam exercent vel quodam pu¬ hlico oflicio funguntur. 5. Candidati pro munere patris pauperum debent esse viri catholici, saltem 30 annorum, qui officia reli- gionis catholicae sincere adimplent, sint probatae vitae, legendi, scribendi et computandi gnari, nec opibus om- nino destituti, nec in loco nimis distante ab ecclesia parochiali degentes, nec cum rectore ecclesiae in proxima cognatione vel affmitate; etiam praefectus communitatis non potest esse pater pauperum. 1 6. De electione candidatorum pro munere patris pauperum conficiatur protocollum, in cuius capite scri- batur dies, hora et locus comitiorum, nomen patris pauperum, qui modo vacans officium immediate posside- bat, addatur quoque mentio, electionem hanc esse rite de ambone promulgatam; denique conscribenda sunt nomina candidatorum, qui pro munere patris pauperum proponuntur. Votis omnibus collectis, protocollum con- cluditur, adnotata hora finitae electionis. Si pauci tan¬ tum sunt electores, omnes nomina sua subscribant una cum parocho vel commissario ecclesiastico, si vero plures quam decem numerantur, designetur unus a parocho et alter ab electoribus, qui una cum parocho protocollum signabunt. 7. Ex electis candidatis componit parochus nume- rum ternarium eumque una cum protocollo de electione peracta transmittit ad officium decanale. Electum ex pro- positis canditatis patrem pauperum decanus statim Con- sistorio Nostro adprobandum proponit, adiectis omnibus actis electionem ipsam respicientibus. Nullo occurrente obstaculo Consistorium Nostrum tali modo electum patrem pauperum statim adprobabit ad sexennium, eique decanus vel alius eius vices gerens 1 Erlass der k. k. Statthalterei in Graz vom 2. danner 1905, Z. 50269/1904 und des F. B. Lavanter Konsistoriums vom 6. Februar 1904, ^Nr. iJi. -*- 552 -ae nomine princ.-episc. Consistorii exhibebit decretum iuxta inferius allatum specimen, et introducet in munus eius. Insuper c. r. capitanatui circuli seu districtus noti- ficetur per decanum nomen neonominati patris pauperum cum invitatione, ut officium c. r. capitanatus omnibus civilibus pauperum consiliis illius parochiae communicet institutionem novi patris pauperum, quod quidem et ab ipso parocho beri potest, qui de adprobatione patris pau¬ perum ab officio decanali pariter certior reddatur. Elapso sexennio potest decanus vel eius substitutus novam electionem iuxta eamdem rationem indicere vel vero eumdem patrem pauperum princ.-episc. Consistorio in adprobationem pro novo sexennio commendare, pro tertia tamen, quinta et qualibet subsequenti obliqua periodo nova electio exquiritur. Iura et officia patris pauperum erga institutum pa- rochiale pauperum in decreto institutionis, cuius exem- plar in lingua slovenica et theodisca ad calcem subsequi facimus, exponantur. Iura et officia patris pauperum fere aequalia sunt iuribus et officiis vitricorum 1 , notandum vero. patres pauperum vigore legis de cura pauperum pro provincia Styria de die 27. Augusti 1896 (L. G. und V. BI. Nr. 63) in quolibet intra fines parochiae existente consilio pro cura pauperum habere una cum parocho ius sessionis et suffragii. Duplex haec relatio postulat a patre pauperum magnam prudentiam, dum ex una parte communalis pro- visio pauperum tune demum intercedere debet, si pri- vata benelicentia et institutum parochiale non sufficiunt ad sublevandos indigentes; ex alia vero parte institutum parochiale non est tantum pro illis, qui in communitate ius patriae habent, sed generatim pro omnibus pauperi- bus, qui infra limites parochiae degunt. Patris pauperum igitur est, nullum vere indigentem absque subsidio derelinquere, pari modo autem caven- dum, ne ex acceptione personarum aliqui forsitan du- Ecclesiae Lavantinae Synodus dioecesana anno Domini 1903 coadu nata. Marburgi, 1904. Pagg. 729—738. -**• 553 -*• plicem eleemosynam recipiant. Patri pauperum applican- tur verba sacrae Scripturae: Dispersit, dedit pauperibus: iustitia eius manet in saeculum saeculi, cornu eius exal- tabitur in gloria. (Ps. 111, 9). Ne vero saluberrima statuta ultimae Synodi Nostrae in charta tantum maneant, sed ut ad effectum adducantur et fructus afferant, finita Synodo anni 1903 conquiri iussimus illas omnes dioecesis Nostrae parochias, in qui- bus nullum adhuc exstat institutum pauperum. Tales parochiae inventae sunt 56. Per circulare Consistorii Nostri de die 1. Martii 1905 Nr. 923 a parochis expostulari mandavimus, utrum pa¬ rati essent fundare institutum pro pauperibus, si inveni- retur benefactor, qui praestaret pro fundaticne summam 200 coronarum. Parochi 48 statim consensum suum declaraverunt, multi etiam selectis verbis gravitatem et utilitatem tališ institutionis agnoscentes. Duo parochi indicaverunt, se iam fundum pro sustentatione pauperum habere, verumtamen institutum nondum esse formaliter erectum, duo vero tantum parochi declaraverunt, in eo- rum parochiis tališ instituti nullam esse necessitatem, a quatuor autem parochis nulla relatio facta est, quorum unus interim supremum obiit diem. Successor eius die 2. Aprilis 1906 enixe petiit, ut etiam huic paroeciae donetur tališ syngrapha (obligatio) 200 coronarum, ad Jundandum necessarium institutum pro pauperibus. Pre- ces eius sunt exauditae et una cum decreto de die 5. Ianuarii 1907 Nr. 5060 ex 1906 transmissa est isti offlcio parochiali ad s. Rochi syngrapha publica de die 1. Septembris 1906 Nr. 68825 nominali pretio 200 cor. adscripta ad praefatum institutum parochiale pro paupe¬ ribus, adiuncto voto, ut in sequentibus invenitur. Die 16. Augusti 1905 Nr. 3017 a Consistorio Nostro be. aNobis coemptae sunt 46 syngraphae publicae, vinculo munitae et neoerectis institutis pauperum adscriptae et illis transmissae apposito tantum voto Nostro, ut usurae Per 4% inde a 1. Martii 1905 quotannis in festo s. Mi- chaelis archangeli pauperibus parochialibus distribuantur. -**- 554 -*e Acceptores monendi sunt, ut pro accepta eleemosyna ad intentionem Nostram orent Pater, Ave et Gloria. 1 Litteris circularibus Consistorii Nostri de die 20. Augusti 1905 Nr. 3055 dominis decanis non tantum electio patrum pauperum pro novis institutis demandata, veram etiam accurata revisio omnium antiquorum decre- torum institutionis pro patribus pauperum iniuncta est. Pergratum Nobis est dominis decanis hisce lauda- bile testimonium exhibere, eos in reorganisatione et nova erectione institutorum pauperum diligenti manu et prompto animo cooperatos esse. Pro quo labore ditet eos Ule, qui egenus Jactus est, quum esset dives. (II. Cor. 8, 9). Formula decreti institutionis patris pauperum. Štev. . . Spoštovanemu gospodu I. I. (stan) v I. Na predlog Vašega gospoda župnika sem Vas izvolil ubož- ničarjem za župnijo I. Ker je prečastiti kn. šk. Lavantinski kon- zistorij v Mariboru potrdil to izvolitev z visokim odlokom z dne . . . štev. .., se s tem dekretom nastavite kot ubožničar imeno¬ vane župnije. Časnega dobička in plačila Vam ta služba ne bo prinašala, pa imeli bote priložnost, mnogo dobrega storiti za ubožce, ki so posebni ljubljenci božji. Svojo pozornost obračajte zlasti na ubožce, ki se v svoji revščini sramujejo podpore prositi, ter jih po oče¬ tovsko podpirajte. Obenem si prizadevajte natanko spoznati stanje župnijskega ubožnega zavoda, katerega morate oskrbovati, ker ste z gospodom župnikom in občinskim predstojnikom za njegovo varnost in ohranitev soodgovorni. Zavoljo tega imate pravico shranjevati en ključ do ubožne blagajne. Brez Vašega vedenja se ne sme nič izpremeniti pri osnovnem premoženju tega zavoda. Z imenovanima sooskrbnikoma župnijskega ubožnega zavoda morate skrbeti, da se obresti in drugi dohodki pravočasno vpla¬ čujejo in redno delijo med župnijske ubožce. Vaša dolžnost bo tudi vznak pravilnosti sopodpisovati letne račune o dohodkih in izdatkih ubožnega zavoda, kakor tudi druge listine, ki se tičejo osnovnega premoženja. Kn. šk. dekanijski urad I.. . L. S. I. I. dekan. dioecesano: KircldiVhe* institu torum pauperum videri possunt in foli» ■Nr* XII. num. 92. 101 auQ £ s td a tt ftir die Lavanter Diozese ex 1905. I -**- 555 Nr. . . An den Wohlgeborenen Herrn N. N. (Charakter) in N. liber Vorschlag Ihres Herrn Pfarrvorstehers babe ich Sie zum Armenvater der Pfarre N. gewahlt. Nachdem das Hoch- wiirdigste F. B. Lavanter Konsistorium zu Marburg diese Wahl mit hohem Erlasse vom . . . Nr. . . zu bestatigen gefunden hat, werden Sie mit dem gegenwartigen Dekrete als Armenvater der genannten Pfarre bestellt. Zeitlichen Vorteil und Lohn wird Ihnen dieses Amt zwar nicht eintragen, aber Sie werden Gelegenheit haben, fiir die be- sonderen Lieblinge Gottes, fiir die Armen, viel Gutes zu wirken. Wollen Sie sicb insbesondere der verschamten Hausarmen der ganzen Pfarre warm annehmen und fiir deren Unterstiitzung vaterlich Sorge tragen. Trachten Sie sich vom Vermogensstande des Pfarrarmen-Institutes, zu dessen Mitverwalter Sie nun bestellt worden sind, eine genaue Kenntnis zu erwerben, da Sie fiir dessen Sieherheit und Erhaltung mit den Herren Pfarrvorsteher und dem Ortsgemeindevorsteher verantwortlich sein werden. Aus diesem Grunde gebiihrt Ihnen ein Schliissel zu der Armeninstitutskasse, und es soli am Stammvermogen dieses In- stitutes ohne Ihr Wissen keine Veranderung vorgenommen vverden. Sie haben mit den beiden vorgenannten Mitverwaltern des Pfarrarmen-Institutes fiir das rechtzeitige Einlaufen der Interessen und anderer Einkiinfte zu sorgen, sowie bei der regelmassigen Beteilung der Pfarrarmen mitzuwirken. Ihre Pflicht wird sein, die Jahresreehnung iiber die Ein- nahmen und Ausgaben des Pfarrarmen-Institutes, sowie auf das Stammvermogen bezughabende Urkunden zum Zeichen ihrer Rich- tigkeit mitzufertigen. F. B. Dekanalamt N. . . L. S. N. N. Dechant. Caput CXXXVII. De ordine in coemeteriis habendo. leges civiles, res ecclesiasticas concernentes, : datur alia, sicut nostis, quae tam diversimode ei contrarie explicatur, ut lex sanitaria die 30. mensis Aprilis 1870 (R. G. BI. Nr. 68) lata. Lex haec valet quidem pro omnibus regnis et provinciis in comitiis imperii Vindobonae repraesentatis, sed in diversis pro¬ vinciis diverse explicatur. 556 -*e Intra dioecesim Nostram, mitioris sensus gratia, quem magistratus politici praedictae legi tribuunt, coeme- teria fere omnia in possessione singularum ecclesiarum adhuc remanserunt et curandum est, ut ita etiam pro futuro maneat. 1 Caes. reg. gubernium provinciae Styriacae, Graecii residens, per caes. reg. collegium pro sanitate publica in Styria constitutum die 15. Augusti 1894 Nr. 15493 ordinem pro illis coemeteriis provinciae, quae in piano sita sunt, exceptis urbibus cum autonomia, de- lineari iussit. Nostrum princ.-episc. Consistorium istam delineationem examini subiecit et cum additamentis die 11. Ianuarii 1896 Nr. 95 per decanatus ad officia paro- chialia transmisit cum mandato, ut iuxta hanc delinea¬ tionem tamquam schema rectum, pro coemeterio pro- prio aptum ordinem exararent ipsumque caes. reg. politicis magistratibus confirmandi causa proponerent, et ut unum exemplar sic approbati ordinis ad confirmationem et conservationem in archivis dioecesanis princ.-episc. Consistorio remitterent. Sic tamen praeparato ordini in coemeteriis tam diversae difficultates occurrerunt, ut executioni mandari et de eo Nostra anno 1900 celebrata Synodus, quando in constitutione XLIIJ. de coemeteriis et sepulturis age- retur, rationem ducere non potuerit. Hinc anno 1902 pastoralibus eonferentiis a Clero per dioecesim habitis sequens thesis discutienda proposita est: »An ordo novus in coemeteriis iam introductus sit? Si non, quaenam sint difficultates obvenientes? Econtra si iam introductus sit, quid experientia docuerit? Quomodo hic ordo in coemeteriis efformandus sit?« — Ex istis eonferentiis 58 elaborata, in quibus quaestiones propositae fuse sunt di- scussae, ad Nos mandata sunt. Habita ratione horum elaboratorum, in specie autem Nostrae Synodi dioecesanae ex anno 1900 constitutionum textus ordinis normalis pro coemeteriis exaratus est, dein ad iura Episcopornm^rr^j 111 Ecclesiasticam 1 ' exequiae defunetorum pertinent feier. Regensburg, 1901 Pag 97* 1 99 ^’joo) ^^‘'chte der kirchlichen Leicken- 557 typis eNcusus 1 nec non singulis rectoribus ecclesiarum, qui administratores sunt coemeteriorum, ut huic condi- tiones loči correspondentes adderent, transmissus est. Ita factum est, ut plures dimidio parochiae dioecesis Nostrae proprium iam a magistratu civili nec non a Consistorio Nostro approbatum ordinem in coemeteriis iuxta sequens in lingua theodisca et slovenica publicatum specimen habeant. Friedhof-Ordnung fiir den Friedhof in . .. L Eigentum und Verwaltung. § 1. Der Friedhof, Einl. Zahl . . der Kat. Gem. . . . ist laut Kaufvertrags vom . . . beziehungsweise laut offenen Grundbuchs Eigentum der . . . und steht unter der Vervvaltung . . . II. Beniitzungsrecht. § 2. Der Friedhof dient als Begrabnisstatte fiir alle zur Zeit des Ahlebens im Gebiete der Pfarre amvesend gewesenen Personen. Aufierhalb der Pfarre verstorbene Personen konnen nur mit Be- 'villigung der zustandigen politischen Behorde hier beerdigt, be- ziehungsweise hieher tiberfiihrt werden. III. Einteilung des Friedhofes. § 3. Der Friedhof umfafit laut Grundbesitzbogens Nr. . . die Grundparzellen Nr. . . mit einem Flachenraum von . . m 2 und ist in folgende Abschnitte eingeteilt: I. Dauernd erworbene Grabstellen. a) Griifte, f>) Familiengraber. II. Turnu s g rab er. a) Reihengraber fiir Envachsene, b) Reihengraber fiir Kinder bis 10 Jahren, mit einer entsprechenden Reilie fiir ungetaufte Kinder, c) abgesonderte Griiber fiir Selbst- mbrder, bei welchen die Totenbeschau auf Zurechnungsfahigkeit erkannt hat, und d) abgesonderte Graber fiir Akatholiken. Die Hauptwege am Friedhofe werden in der Breite von 3 m die Nebemvege in der Breite von 1’5 m erhalten. Bei Reihengrabern sind die Graber so anzulegen, dafi wenigstens z\vischen je zwei Keihen von Grabstatten ein 75 cm breiter Zwischenraum frei bleibt. Samtliche Leichen sind, womoglich, so zu begraben, dafi das Angesicht dem am Friedhofe befindlichen Friedhofkreuze zuge- ^endet ist. Die Priesterleichen sind den kirchlichen Satzungen gemafi an einer bevorzugteren Stelle, 2 mit vom 1 riedhofkreuze a 'bgewandtem 3 Gesichte, zu bestatten. ’ Kirchl. Verordnungsblatt fur die Lavanter Diozese ex 1903. Nr. Vil. art. 45. - 2 Actiones et const. Syn. Lav. anno 1900 celebratae. Marburg) 1901. 389. — 3 Collect. rit. dioec. Lav. P. I. tit. VII. cap. 1. n. 17. pag. 138. -a- 558 -3K- § 4. Der Einteilungsplan des Friedhofes liegt beim Pfarr- amte, bei dem Totengraber und auch beim betreffenden Gemeinde- amte zur Einsicht auf. Auf dem Friedhofplane, wie in natura, sind die einzelnen Abteilungen und Reihen mit fortlaufenden Nummern versehen und iat auch die Jahreszahl, mit welcher die Beerdigung in der betreffenden Reihe begonnen wurde, ersicht- lich gemacht. Zu letzterem Zwecke sind dauerhafte Holzpflocke mit eingebrannter Jahreszahl und Leichennummer einzurammei. IV. Anmeldung der Todesfalle. § 5. Die Anmeldung der Todesfalle hat unter Beibringung des Behandlungsscheines (falls eine arztliche Behandlung voraus- gegangen) sobald wie moglich bei dem bestellten Totenbeschauer stattzufinden, und ist sodann von diesem die Beschau am Sterbe- orte vorzunehmen. Nur liber Vonveisung des Beschauscheines kan n die Amveisung der Grabstelle erfolgen. § 6. Leichen, welche aus sanitatspolizeilichen Riicksichten (Infektionsleichen), oder behufs Vornahme einer behordlich ange- ordneten Obduktion nicht im Sterbehause belassen werden konnen, sind nach vorgenommener Leichenbeschau in der Leichenkammer bis zur Beerdigung beizusetzen. V. Eriverbung und Anweisung von Grabstellen. § 7. Um eine Grabstelle zu erwerben, hat sich die betref- fende Partei an das Pfarramt zu wenden und die Art der ge- wiinschten Grabstatte genau zu bezeichnen. Die Amveisung der Grabstelle erfolgt bei zahlungsfahigen Parteien erst nach Erlag der fiir die fragliche Graber-Kategorie festgesetzten Gebiihr; auch ist gleichzeitig die Gebiihr fiir den Totengraber zu entrichten. § 8. Die politische Behorde bestimmt fiir jeden Friedhof den Turnus, vor dessen Ablauf die \Viederbelegung eines Grabes nicht stattfinden darf. Der Turnus soli wenigstens zehn Jahre betragen. Fiir die hiesige Pfarre betragt er . . . Jahre. Reihengraber, be- ziehungsrveise Doppelreihengraber, werden der Reihe nach belegt. Sind nach Einhaltung des festgesetzten Turnus samtliche Reihen¬ graber belegt, so wird nach diesem Zeitraume mit der Wieder- belegung der ersten Graber begonnen und nach dieser Ordnung die Beerdigung fortgesetzt. VI. Beerdigung der Leichen. § 9. Die Leichen diirfen nur in Sargen beerdigt werden. Holzsarge sind haltbar herzustellen und in den Fugen des Unter- teiles mittelst Pech auszugiefien. Metallsarge miissen entsprechend versteift sein und sollen keine Fensterung erhalten. § 10. Keine Leiche darf, aufier iiber besondere Anordnung des Totenbeschauers, friiher als 48 Stunden nach eingetretenem lode, und keine ohne vorangegangene Anweisung der Grabstelle beerdigt werden. -*• 559 -**- § 11. Jedes Grab ist nnr fiir eine Person bestimmt. Aus- nahmen sind tunlichst zu vermeiden. Bei IViederbeniitzung einer Grabstelle sind ausgegrabene Knochen-, Sarg- nnd Leichenreste entweder an einem abgesonderten Platze des Friedhofes oder unterhalb der Grabsohle einzubetten. YIL Kategorie der Graber. § 12. Zur Aufnahme der Leichen dienen: a) R e i h e n g r a b e r. Die Grabstellen fiir ReiheDgraber Emachsener miissen mindestens 2 - 50 Meter lang und l - 40 Meter breit sein; jene fiir Kinder bis zu 10 Jahren nicht unter 160 Meter lang und 0-90 Meter breit sein. Die Graber sind innerhalb der Grabstelle derart auszubeben, daB sie von deren Grenzen gleichweit und 0'75 Meter voneinander absteben. Die Grabtiefe betragt bei den Grabern Emachsener 2 Meter, bei kleinen Kindern 150 Meter, h) Familiengrab- statten. Die Lange der Grabstellen hat mit Riicksicht auf die Erriehtung von Denkmalern mindestens drei Meter zu betragen. Die Breite riehtet sich nach der Zahl der Leichen, weche inner¬ halb des gesetzlichen Turnus daselbst zur Beerdigung gelangen sollen, und betragt fiir eine Leiche mindestens L60 Meter, fiir zwei Leichen 3 20, fiir drei Leichen 4'80 Meter u. s. w. Die Graber sind derart auszuheben, daB O - 75 Meter breite Zvrischen- raume erhalten bleiben. Grabtiefe wie bei a), c) Griifte, welche in der Regel langst der Einfriedungsmauer zu errichten sind, haben eine Lange von mindestens 3 Metern und eine Tiefe von 2'50 Metern zu erhalten. Die Breite riehtet sich nach der Zahl der daselbst beizusetzenden Leichen und soli bei einer Gruft fiir vier Leichen mindestens 3 - 20 Meter betragen. VIII. AuBere Beschaffenheit der Graber und Griifte. § 13. Sowohl in den Reihen- als auch in den Familien- grabern miissen die Sarge mindestens 1T0 Meter hoch mit Erde und mit einem 0‘30 Meter hohen Grabhiigel bedeckt sein, welch’ letzterer binnen 6 Monaten zu errichten und dami auf deiser Hohe stets zu erhalten ist. In den Familiengrabstatten ist die Ausmauerung der Einzelgraber dann zulassig, wenn iiber die SchluBplatte noch 1‘10 Meter hoch Erde zu liegen kommt. Griifte sind an der Sohle und an samtlichen Seitenwanden auszumauern, a m Gruftrande mit einer steinernen Einfassung zu versehen, auf "'eleher ein Steindeckel mit iibergreifendem Falze zu ruhen kommt. Gei Schliefiung der Gruft sind die Fugen der Deckplatte wasser- undurchlassig zu verkitten. § 14. Die an der Kopfseite der Graber und Griifte anfzu- stellenden Kreuze, Grabsteine und Monumente sind in gerade-fort- Jnufender Reihe zu setzen. Das Pflanzen von Biiumen ist unstatt- haft, von niederen Gestrauchen bei Grabern und Griiften jedoch n ur insoweit gestattet, als hiedurch der Zutritt zu anderen Grab- -#r 560 -**- stellen nicht behindert und die Trockenerhaltung des Bodens nicht beeintrachtigt wird. Einfriedungen von Reihengrabern sind nur mit Bewilligung der Friedhofsverwaltung statthaft. Die Eisengitter ditrfen nicht iiber 80 cm hoch sein und sollen keine scharfen Spitzen haben. Die Ausschmiickung der Graber kann von der Partei selbst, von deren Bestellten oder nach Vereinbarung vom Totengraber besorgt werden. Hiebei mufi alles Anstofiige sorgfaltig vermieden werden. Aufschriften auf Grabsteinen oder Kreuzen, welche die Weihe oder den Ernst des Friedhofes verletzen, sind iiber Aufforderung der Friedhofsverwaltung zu entfernen. Im Wei- gerungsfalle kann die Entfernung durch die Ortsbehorde, im Be- rufnngswege von den politischen Behorden verfiigt werden. IX. Bestand der Graber und Griifte. § 15. Das Beniitzungsrecht bei Reihengrabern Erwachsener und Kinder erstreckt sieh auf die Dauer des behordlich festge- setzten Graberturnus (§ 8), wenn nicht eine Erneuerungsgebiihr entrichtet wird. Wird letztere vor Ablanf des Turnus, beziehungs- weise fiir weitere je zehn Jahre, nicht bezahlt, so verfallt das Recht der Weiterbeniitzung der Grabstelle. Familiengrabstellen und Gruftplatze verbleiben im Beniitzungsrechte des Erwerbers und seiner Rechtsnachfolger nur insolange, als der Friedhof zur Be- grabnisstatte dient. Wird der Friedhof durch Erkenntnis der Behorde geschlossen, so kann daraus kein Entschadigungsanspruch erhoben werden. § 16. Uber Griifte und nennenswerte Grabdenkmaler, welche zu verfallen drohen, wird vom Eigentiimer des Friedhofes weiter verfiigt, wenn einer bezuglichen Auiforderung an die zu deren Erhaltung verpflichteten Personen innerhalb eines Jahres nicht entsprochen wird, oder eine diesbeziigliche Kundmachung durch dreiwochentlichen Anschlag an die Pfarr- und Friedhofkirchentiir, oder durch dreimaliges Einschalten im Amtsblatte erfolglos bleibt. Wird ein Grabdenkmal wegen Baufalligkeit oder wegen Nicht- entrichtung der Erneuerungsgebiihr (§ 17) von seinem Platze entfernt, so ist es an einer geeigneten Stelle innerhalb des Fried¬ hofes durch ein volles Jahr aufzubewahren. Wahrend dieser Zeit steht es dem Eigentiimer oder dessen Rechtsnachfolger frei, das Grabdenkmal zu reklamieren. Nach Ablauf dieser Zeit verfallt es dem Friedhofsfonde. X. Gebiihren fiir Graber und Griifte. § 17. An Gebiihren fiir Graber und Griifte sind festgesetzt: I. Fiir ein Reihengrab: a) Erwachsener von 2 bis 4 K) Kinder bis 10 Jahren von 1 bis 2 K. II. Fiir ein Familiengrab circa 40 K. III. Fiir einen Gruftplatz circa 80 K. Fiir Erneuerung des Beniitzungsrechtes eines Reihengrabes ist zu entrichten auf ^ 561 •*. Jahre von 2 bis 4 K. Als Beilagegebtihr in ein Familiengrab ist fur die Beisetzung der Leiche einer emachsenen Person zn entrichten von 2 bis 4 K, der Leiche eines Kindes bis zu 10 Jahren von 1 bis 2 K, fur Grtifte betragt die Beilagegebtihr von 6 bis 10 K. § 18. Bei Beerdigung von unbemittelten Personen wird die Gebiihr fiir eine Grabstelle in der Reihe bei Emachsenen auf 80 h, bei Kindern auf 40 h ermafiigt. Ganz Arme vverden gebtihrenfrei beerdigt. § 19. Bei Emerbung von Grabern oder Griiften langs der Einfriedungsmauer sind die Kosten der Herstellung, beziehungs- weise Erhaltung der letzteren nach Mafigabe der Breite und der diesfalls speziell getroffenen Anordnung der Friedhofsvemaltung vom Eigentumer zu tragen. XI. Der Totengraber. § 20. Die zur Beerdigung einer Leiche erforderlichen Arbeiten, als: Ausheben der Erde bei Anlage eines Reihen- oder Familien- grabes, das Zuschtitten der Graber, die erste Herstellung der Grabhiigel sind dem standig bestellten Totengraber zu tibertragen. Demselben obliegt auch die Hilfeleistung bei behordlich angeord- neten oder bewilligten Obduktionen und Exhumierungen. § 21. Die Gebtihren des Totengrabers sind: I. Fiir ein Reihengrab: a) Emachsener von 3 bis 5 K, b) Kinder bis 10 Jahren von P50 bis 3 K. II. Fiir ein Familiengrab von 4 bis 6 K. III. Fiir die Beisetzung einer Leiche in einer Gruft von 5 bis 8 K. IV. Fiir Hilfeleistung bei einer Obduktion 3 K. V. Fiir die Hilfeleistung bei Exhumierung einer Leiche 5 K. Diese Gebtihren sind bei gerichtlichen Obduktionen oder Exhu- mierungen — vorschufivveise —- von der Ortsgemeinde zu leisten. Die Ausmauerung und sonstige Arbeiten bei einer Familiengrab- statte oder Gruft sind von der Partei auf ihre Kosten zu veran- lassen, woriiber die Friedhofsvemaltung die Vorlage eines Planeš begehren berechtigt ist. Geschieht die Erhaltung und Aus- schmiickung von Grabern und Griiften durch den Totengraber, so hat die Partei mit diesem jeweilig ein Ubereinkommen zu treffen. XII. Evidenzhaltung der Graber. § 22. Die Friedhofsvemaltung fiihrt ein Friedhofprotokoll, in vvelches die betreffende Grabnummer, die Kategorie der Grab- stelle, der Vor- und Zuname, das Alter, die Todesart des Beer- digten, sovvie der Tag der Beerdigung einzutragen ist. Lin glei- ehes Protokoli hat der Totengraber zu fiihren und daraus den Partei en die gewiinschten Auskunfte zu erteilen. . . Pfarramt... am . . . L. S. N. N. Pfarrer. 36 562 ~ae Totengraber-Instruktion. 1. Der Totengraber sei eingedenk dessen, dass sem Dienst ein ehrenvoller Kirchendienst ist, zu dem seinerzeit nur Kleriker (fossarii) zugelassen worden sind. 2. Der Totengraber ist in seiner Dienstleistung dem je- weiligen Pfarrvorsteher, in sanitatspolizeilichen Angelegenheiten aber auch der politischen Behorde unterworfen. Die Friedhof- ordnung soli er gnt innehaben und sie gewissenhaft befolgen. 3. Der Totengraber ist verpflichtet, den Friedbof als einen heiligen Ort selbst in Ehren zu halten und vor Verunebrung zn schiitzen. Deshalb soli er den Friedbof wenigstens in der Naclit absperren, wenn moglich auch verschliessen, an Sonn- und Feier- tagen jedoch den Friedhofbesuchern stets zuganglich lassen. 4. Die Graber hat der Totengraber genau nacb den in der Friedhofordnung (§ 12) angegebenen Mafien auszuheben, sie tiber der Leicbe sogleich zu verschiitten und mit einem Grabhiigel zu kronen. Zu den Fiissen der Leiche kommt ein Pflock mit der eingebrannten Jahreszahl und Leichennummer. Wegen Beschaffung der notigen Pflocke und Brenneisen hole er sicb von der Fried- bofsvemaltung die erforderlichen Vfeisungen. 5. Die ausgegrabenen Leichenreste behandle er pietatsvoll, entziehe sie dem Anblicke der Friedhofbesucher und begrabe sie, in der Begel, unter der Sohle des neueroffneten Grabes. Sein \Verkzeug lasse er nicht am Friedhofe hermnliegen, sondern be- wahre es sorgfaltig in der Zeugkammer oder an einem anderen schicklichen Orte, jedoch nie in der Leichenballe. 6. Gras und Gestrtippe ist vom Friedhofe ofters zu ent- fernen, darf jedoch nie abgeweidet werden. Uberhaupt ist jederlei Haustieren der Zutritt zum Friedhofe sorgfaltig zu wehren.‘ 7. Verfallende Totenkreuze suehe er, solange es angebt, zu erhalten, dann sie aber zu vergraben oder zu verbrennen. Ver- lassene Grabdenkmiiler behandle er genau nach den Vorschriften der Friedhofordnung. (§ 16). 8. Das Ausschmiicken und Zieren der Graber darf er Nie- mandem vervvehren. Er sehe nur darauf, dass hiedurch kein anderes Grab beschadiget wird. Auch suehe er Aufputze bi ausgesprochen nationalen Farben moglichst hintanzuhalten. 9. Der Totengraber hat ohne Anweisung seitens der Fried- hofsverwaltung kein Grab auszuheben, auch keine Grabstellen eigenmachtig auszuwechseln oder umzutauschen. 10. Das Friedhofprotokoll hat er stets genau zu fuhren und den Parteien daraus die gewiinschten Auskiinfte bereitwillig zU erteilen. 11. Die Gebiihren ftir die Entlohnung des Totengrabers sind in der Friedhofordnung festgesetzt. An dieselben hat er sicn -**- 563 -**- genau zu halten, sie nicht zu iiberschreiten. Bei gerichtlichen Obduktionen oder Exhumierungen (§ 21) lasse er sich von dem Leiter der Kommission eine Zahlungsamvveisung ausstellen. 12. Ohne behdrdliche Bewilligung darf er kein Grab offnen, noch offnen lassen. Im Falle einer behordlich angeordneten Ex- humierung hat er die Pfarrvorstehung hievon rechtzeitig in Kennt- nis zn setzen. Pokopališčni red za pokopališče . . . I. Last in uprava. § 1. Pokopališče, vi. št.. . kat. obč. ... je glasom kupne pogodbe ... oziroma odprte zemljiščne knjige last... in stoji pod .. . upravo. II. Pravica do rabe. § 2. Na pokopališču se pokopavajo vse osebe, ki se ob ■basu smrti nahajajo v okolici župnije. Izven župnije umrle osebe se morejo le z dovoljenjem pristojne politične oblasti tukaj po¬ kapati, oziroma semkaj prepeljati. III. Razdelitev pokopališča. § 3. Pokopališče meri glasom posestne pole št. . . s parce¬ lami štev. . . v površini ... m"- in obseza naslednje dele: I. Stalno pridobljena grobišča: a) grobnice (rakve), i) rodbinske grobe. II. Povrstne grobe: a) vrstne grobe za odrasle, b) vrstne grobe za otroke do 10 let z jedno primerno vrsto grobov za ne- krščene otroke, c) odločene grobe za samomorilce, pri katerih je mrliški ogled spoznal zmožnost prevdarka, in d) odločene grobe za nekatoličane. Glavne steze na pokopališču imajo 3 m, stranski poti pa l - 5 m širokosti. Vrstni grobi se morajo tako kopati, da puščata vsaj po dve vrsti grobov med seboj prostora, širokega 75 cm. Vsi mrliči se tako pokapljejo, da je njih obraz — če le mogoče — obrnjen proti pokopališčnemu križu. Trupla mašnikov se imajo po cerkvenih določbah pokopati na odličnejšem prostoru, 1 z obrazom obrnjenim od 2 pokopališčnega križa. § 4. Razdelitveni načrt pokopališča je na vpogled pri župnij¬ skem uradu, grobarju in dotičnem občinskem uradu. Na pokopa- liščnem črtežu, kakor na pokopališču samem so posamezni oddelki in posamezne vrste označene s tekočimi številkami, in je tudi razvidna letnica, katerega leta so začeli v dotični vrsti pokopavati. V ta namen je treba lopatic iz trdega lesa z dvojno vžgano šte¬ vilko, kojih zgornja znači leto pogreba, spodnja pa številko mrliča. 1 Actiones et const. Synod. dioec. Lavant. anno burgi, 1901. Pag. 389. — * Collectio rit. dioec. Lavant. tit. VII. cap. 1. n. 17. pag. 138. 1900 celebratae. Mar- Marburgi, 1896. P. I. 36 * 564 -*e IV. Naznanjanje smrti. § 5. Kadar kdo umre, naj se to kakor najhitreje naznani mrliškemu ogledniku in se tudi priloži list o zdravljenju (če se je namreč kdo pred smrtjo od zdravnika zdravil). Oglednik nato ogleda mrliča na mestu njegove smrti. Grob se more le odkazati, ako se je predložil mrliško-ogledni list. § 6. Trupla mrličev, ki iz zdravstveno-policijskih ozirov (okužena trupla) ali, ker se morajo uradno parati, ne smejo ostati v hiši smrti, naj se po dovršenem mrliškem ogledu spravijo v mrtvašnico do pogreba. V. Pridobitev in odkaz groba. § 7. Kdor želi prostora za grob, naj se obrne do župnijskega urada in naj natanko označi vrsto zaželenega groba. Strankam, ki morejo plačati, odkaže se prostor za grob šele, ko so izplačale določeno pristojbino za dotično vrsto grobovo; tudi se istočasno plača pristojbina za grobarja. § 8. Politična oblast določuje za vsako pokopališče kolobarno dobo, pred katere pretekom se v star grob ne sme znova poka¬ pati. Ta kolobarna doba obsezi najmanj 10 let. Za to pokopališče obsega . . . let. V vrstne, oziroma v dvevrstne grobe se po vrsti pokopava. Če so se z ozirom na določeno kolobarno dobo pora¬ bili vsi vrstni grobovi, začne se po preteku kolobarne dobe znova pokapati v prvi grob in tako dalje zaporedoma, kakor to kolobar določuje. VI. Pogreb mrliča. § 9. Mrtva trupla se smejo le v krstah (trugah) zagrebsti. Lesene krste naj bodo trdno zbite in v spahih spodnjega dela s smolo zalite. Kovinske krste morajo biti primerno trde in ne smejo imeti nikakršnih okenc. § 10. Razen na posebno odredbo mrliškega oglednika se ne sme noben mrlič prej zagrebsti, kakor je 48 ur po njegovi smrti preteklo in se je grob odkazal. § 11. Vsak grob je le za eno osebo namenjen. Izjeme se naj ne delajo. Ako se kakšen star grob zopet porabi, naj se izko¬ pani ostanki kosti ali krst ali mrličev pokopljejo, ali na odlo¬ čenem torišču pokopališča, ali pa se zagrebejo na dno jame. VII. Razne vrste grobov. .§12. V pokapanje mrličev služijo: a ) Vrstni grobi. Grobišča morajo biti najmanj 2'50 m dolga in 1'40 tn široka; grobišča za otroke do 10. leta ne smejo biti krajša nego 1'60 m m ožja nego 0'90 m. Jamo je v grobišču tako izkopati, da je od sosednjega groba 0'75 m in od mej grobišča enako oddaljena. ali j ame za odrasle naj bodo 2 m, za male otroke pa 1 '50 globoki, h) Rodbinski grobi. Grobišča morajo biti najmanj -*e 565 -*e 3 m dolga, da je mogoče nagrobne spomenike postaviti. Širokost se ravna po številu mrličev, ki se bodo tekom zakonite kolobarne dobe ondi pokopali, in znaša za enega mrliča najmanj po k60 m , za dva po 3-20 m, za tri po 4-80 m i. t. d. Jame pa se tako izkopljejo, da je med dvema še po 075 m prostora. Globočina, kakor pri a), c) Grobnice (ra k v e). Grobnice se navadno na¬ pravijo ob zidani ograji; one so najmanj 3 m dolge in 2 50 m globoke. Širokost zavisi od števila mrličev, ki se bodo še v grob¬ nico položili; grobnica za štiri mrliče bodi najmanj 3 - 20 m široka. VJII. Zunanja kakovost grobov in grobnic. § 13. Ne samo v vrstnih, ampak tudi v rodbinskih grobih ima se na krsto najmanj 1-10 m visoko prsti nakopati, in se, vsaj v 6 mesecih, narediti 30 cm visoka gomila, katera naj ostane ves čas tako visoka. V rodbinskih grobih se smejo posamične jame le takrat znotraj obzidati, ako se na vrhnjo pločo še nasuje 1 - 10 m visoko prsti. Grobnice (rakve) se imajo na dnu in ob straneh obzidati, na svojem robu naj nosijo obod ali okvir iz kamna, kamor se položi pokrov iz kamna, ki je čez obod pre- ganjen. Kadarkoli se grobnica zapre, treba je pokrovove stike s klejem (kitom) dobro zamazati. § 14. Križi, nagrobni kamni in spomeniki se postavljajo pri glavah mrličev in v ravno tekoči vrsti. Dreves zasajati ni dovoljeno; a rastlinja in grmičja se more le toliko saditi, da ne ovira dostopa k sosednjim grobom in ne zabranjuje, da zemlja ostane suha. Vrstni grobi se smejo le takrat ograditi, če pokopališčna uprava to dovoli. Ograja naj ne sega nad 80 cm kvišku ter naj je brez bodečih osti. Grobove more stranka sama, ali kdor je od nje določen, ali pa grobar po dogovoru okraševati. Pri tem se naj vse opusti, nad čemer bi se mogli ljudje spotikati. Napisi na nagrobnih kamnih in križih, ki se s svetim in resnim značajem pokopališča ne strinjajo, morajo se na zahtevo pokopališčne uprave izbrisati. Ko pa bi se kdo branil to storiti, sme krajna oblast, vsled priziva pa politična gosposka to odrediti. IX. Obstanek grobov in grobnic. § 15. Porabna pravica glede na vrstne grobove za odrasle in za otroke velja za kolobarno dobo, katero je oblast določila (§ 8), ako se ni plačala pristojbina za obnovitev, če se ta pristojbina ni plačala pred dotekom kolobarne dobe, oziroma za prihodnjih deset let, izgubila je stranka pravico do zopetne porabe groba. Do rodbinskih grobov in grobnic obdrže lastnik in njegovi pravni nasledniki tako dolgo pravico porabe, dokler se na pokopališču pokopava. Ako pa se vsled oblastvene odredbe pokopališče zapre, ne more nihče radi tega zahtevati odškodnine. § 16. Z grobnicami in imena vrednimi nagrobnimi spomeniki, ki že razpadajo, razpolaga lastnik pokopališča, ako dotičnemu 566 pozivu osebe, ki bi morale grobnico ali spomenik ohranjevati, tekom enega leta ne zadostijo, tudi ne, ako je zadevni razglas bil ali tri tedne nabit na vratih župnijske in pokopališčne cerkve, ali v uradnem listu trikrat objavljen. Ako se kak nagrobni spo¬ menik vsled trhlosti in razpadlosti ali zato od svojega stojišča odstrani, ker se (v § 17) določena pristojbina za obnovitev ni plačala, se naj še leto dni hrani na primernem mestu pokopališča. Tekom tega leta smejo lastnik ali njega pravni nasledniki zahte¬ vati spomenik. Ko ta čas mine, zapade spomenik pokopališč- nemu zalogu. X. Pristojbine za grobe in grobnice. § 17. Pristojbine za grobe in grobnice (rakve) so tako-le določene: I. Za vrstni grob: a) odraslega mrliča od 2 do 4 K, b) otroka do 10. leta od 1 do 2 K. II. Za rodbinski grob okoli 40 K. III Za prostor grobnici okoli 80 K. Za obnovitev porabne pravice vrstnega groba je plačati za 10 let od 2 do 4 K. Kot doklada za rodbinski grob plača se za pokop odraslega mrliča od 2 do 4 K, umrlega otroka do 10 let od 1 do 2 K, pri grobnicah pa znaša dokladna pristojbina od pokopa od 6 do 10 K. § 18. Za pogreb neimovitih oseb se zniža pristojbina za grob: pri odraslih na 80 h, pri otrokih na 40 h. Popolno revne osebe pokopavajo se brez vsake pristojbine. § 19. Ako kdo pridobi ali kupi grob ali grobnico ob zidani ograji, mora taisti za napravo, oziroma obrambo zidane ograje sam trošiti po meri širokosti in v smislu posebnih, za to izdanih določb pokopališčne uprave. XI. Grobar in njega pristojbine. § 20. Vsako delo, ki je v pokop kakega mrliča potrebno, kakor jamo ali grob izkopati, grob zasuti, gomilo nakopati, se mora izročiti stalno nameščenemu grobarju. Taisti ima tudi poma¬ gati pri uradno zapovedanih ali dovoljenih raztelesitvah in izkopih. § 21. Grobarjeve pristojbine so: I. Za vrstni grob: a) odraslih od 3 do 5 K, b) otrok do 10. leta od P50 do 3 K. II. Za rodbinski grob od 4 do 6 K. III. Za pogreb mrliča v grobnico od 5 do 8 K. IV. Za pomoč pri paranju mrliča 3 K. V. Za pomoč pri izkopu mrliča 5 K. Te pristojbine Jza raztelesitve in izkope) plača grobarju krajna občina na račun dolžnih plačnikov. Stranka ima sama na svoje stroške oskrbeti notranje obzidanje in druga dela pri rodbinskem grobu ali p r j grobnici; pokopališčna uprava pa je opravičena zahtevati, da jej -**- 567 -*e stranka predloži črtež. Ako grobar grobove in grobnice ohranjuje in okrašuje, naj se stranka vsakokrat z njim dogovori in pogodi. XII. Razvidnost grobov. § 22. Pokopališčna uprava piše pokopališčni zapisnik, v kateri se zapisuje dotično število groba, vrsta grobišča, krstno ime in priimek, starost, način smrti zakopane osebe in kateri dan je bil kdo {»okopan. Enak zapisnik piše tudi grobar, ki je zavezan, iz njega dajati strankam zaželenih pojasnil. . Župnijski urad . . . dne. . . k- S. I. j, župnik. Vodilo za grobarje. 1. Grobar vedi, da je njegova služba častna cerkvena služba, kakršna se je svojedobno delila le klerikom, (tako imenovanim fosarijem). 2. Grobar je po svoji službi vsakodobnemu župnijskemu predstojniku, v zdravstveno-policijskih zadevah pa tudi politični gosposki podložen. Pokopališčnega reda se naj do dobrega nauči in vestno drži. 3. Pokopališče imej grobar v časti, ker je sveti kraj; zato ga pa tudi varuj vsega onečeščenja. Vsaj po noči imej pokopališče zaprto, če mogoče, tudi zaklenjeno; a ob nedeljah in praznikih bodi pokopališče obiskovalcem vselej pristopno. 4. Grobe delaj grobar po merah, predpisanih v pokopališčnem redu (§ 12); jih takoj nad mrličem zasuj in ovenčaj z gomilo (§ 13). V vznožju groba zabij kol, na katerem sta vžgani letnica in številka mrliča. Zastran teh kolov si izprosi potrebnih navodil od pokopališčne uprave. 5. Z izkopanimi ostanki mrličev ravnaj grobar spoštljivo. Prikrivaj jih ljudem in jih zagrni na dnu nove jame. Svoje gro¬ barsko orodje ne imej raztrošeno po pokopališču, ampak ga shranjuj v mrtvašnici ali na drugem primernem kraju, ne pa v kostnici, kamor se polagajo mrliči. 6. Travo in grmičje je večkrat treba odstraniti, a nikdar ni dovoljeno na pokopališču pasti. Sploh glej, da nobene vrste žival, tudi ne domača, ne vhaja na pokopališče. 7. Podrte križe postavljaj, dokler se dajo, potem jih pa ali zakoplji ali pa sežgi. Z zapuščenimi spomeniki ravnaj, kakor veleva pokopališčni red (§ 16). 8. Grobove krasiti ali lepšati naj grobar nikomur ne brani. Pri tem naj le pazi, da se drugi grobi ne poškodujejo. Zaljšanje grobov z izrecno narodnimi barvami naj, kolikor mu je možno, zabranjuje. 9. Grobar ne delaj nikomur groba, za katerega nimaš ve¬ ljavne nakaznice. Svojevoljno nobenega groba ne zamenjuj. 568 10. Pokopališčni zapisnik piši redno in natančno. Strankam dajaj voljno zaželenih pojasnil. 11. Grobarjeve pristojbine so v pokopališčnem redu (§ 21) določene. Teh se drži, večjih terjati nimaš pravice. Pri sodnij skih raztelesitvah ali izkopih si daj od vodja komisije napisati plačilni nakaz za svoje pristojbine. 12. Zasutega groba grobar ne sme odkopati, tudi ne pri¬ pustiti, da bi ga kdorkoli odprl, dokler oblastva v to ne privo¬ lijo. Ako mu pa gosposka naroči, mrliča izkopati, naj to naročilo nemudoma naznani svojemu župnijskemu predstojništvu. Ad hunc ordinem sequentia adnotanda sunt. 1°. Ordo praesignatus in coemeteriis speciem habet statuti, in quo ius usus coemeterii fundatur. Actus iuridi- cus, quo ius usus alicui traditur, est contractus iuris privati, qui iuxta codicem generalem iuris civilis tractandus est. * 1 2°. Ecclesiae in imperio austriaco non incumbit qui- dem officium, tamen erigere coemeteria confessionalia potest 2 , ita ut coemeteria communalia tune solum locum habeant, si communitas ecclesiastica coemeterium con- fessionale erigere recusaverit. (Ita decr. trib. administr. de die 21. Sept. 1892 Nr. 2890). 3°. Partes pro tumulatione defunetorum asseclarum confessionum alienarum proprias, a reliquo coemeterio confessionali separatas, designare licet. 3 4°. Singulos reetores ecclesiarum ad intabulationem coemeteriorum in libris publicis fundi speciali modo at- tentos reddimus. Accidit nempe non raro, ut coemeteria, quae certe bona ecclesiastica sunt, in libris publicis iundi erronee intabulata sint. Quidam reetores ecclesiarum mediante caes. reg. procuratura fmanciali, vel alias, correctionem falsae in- tabulationis coemeteriorum suorum iam obtinuerunt. Si pars illa (v. gr. communitas loči), ad cuius no- men coemeterium erronee intabulatum est, sese ostendat kenntnissp^T 1 1 a(J “ inislr - die 5- Octobris 1899 Z. 8031. (Budwinski. Er- » Decisio trihnn^'r k ' V 1 ’-™ tUDgSgerichtshofes ' J akrgang XXIII Kr. 13188). - furtensi KiS v o adm , lnistr ' de ^ ^ Iunii 1903 Nr 7054 in causa Clagen- art 781 — ■' ri ei i°f < ^ llu 9 gsl3latt die Lavanter Diozese ex 1903. Nr. XI. I. Band, pag. 451 osterreichls cke Reckt von Dr. E. Friedmann. Wien, 1905. 569 -*• paratam pacifice correctionem concedere, sufficit, ut litteras renunciationis (naposadni list, Aufsandungsurkunde) conscri- bat, quibus ecclesia in possessionera coemeterii inducetur et illud ad nomen ipsius in libris publicis fundi adscribetur. Si ex adverso proprietarius iniuriosus ius proprie- tatis ecclesiae agnoscere recuset, ordinaria via iuridica, ut ecclesia ad ius proprietatis veniat, providendum erit. Priusquam tamen actio ad agnitionem iuris pro¬ prietatis ecclesiae inducitur, rector ecclesiae litteras in- formationis conscribat et ad Consistorium Nostrum mittat. Litterae hae praesertim sequentia contineant: a) quo titulo (v. gr. contractu emptionis vel simili) communitas sive parochialis sive localis uti proprietaria coemeterii in libris publicis fundi inserta sit? b) unde pecuniae ad acquirendum et extruendum coemeterium comparatae sint? Praecipue, num sumplus necessarii ab una communitate locali vel via concursus ab omnibus communitatibus ad parochiam pertinentibus congesti sint? c) num coemeterium ab initio iam pro sepultura omnium incolarum parochiae servierit? d) num ulterius ecclesia ad minus per 40 annos — si coemeterium tot temporis extiterit — actus do- minii in obiecto, de quo agitur, libere exercuerit, et quidem quinam sint actus isti? Praeterea exponenda sunt sequentia: functiones sacrae occasione depositionis defunctorum peractae, dein specialiter influxus ecclesiae in sepulturam defunctorum; inspectio coemeterii, in specie quisnam coemeterium publico iuri tradiderit et cuius sit, iuri publico illud sub- trahere; in manus cuius positae sint claves coemeterii; cui competat ordinare taxas pro sepulchris, cuique illae solvantur; quis designet sepulchra et cuius ius sit, fos- sarium constituere, eum de officio suo deponere, de eo curam gerere et salarium eius comparare; quis habeat ius disponendi cum foeno ex coemeterio, et cuius sit cu¬ ram gerere circa sepem vivam; quis providere debeat de plantis et arboribus coemeterii. 570 -*• Intelligitur per se, quod actus dominii per 40 annos ab ecclesia exclusive exercitos esse, sive instrumentis scriptis sive testibus idoneis probari debeat. Si in archivo parochiali acta quaedam de coeme- terio conscripta inveniantur, etiam illa informationi prae- dictae adnectenda sunt et Consistorio proponenda. Si communitas intabulationi in libris publicis fundi renunciare recuset, interroganda est, utrum saltem ad hoc suum consensum praebere parata sit, ut servitus usus- fructus coemeterii in libris publicis fundi in favorem ecclesiae adnotetur. Si ad hoc illa consenserit, possit ecclesia renunciare iuri, ut tamquam proprietaria in pu¬ blicis libris fundi agnoscatur. Si tamen correctio intabulationis coemeterii in fa¬ vorem ecclesiae via paciiica obtineri nequit, tune, sicut iam dictum est, ordinaria via iuridica de hac re lis movenda est. Ius accusandi in času non rectae inta¬ bulationis coemeterii per decretum summi tribunalis de die 9. Octobris 1883 Nr. 11842 1 ecclesiae quidem agnitum est, lis tamen absque facultate, petita et accepta ab aueto- ritate ecclesiastica, contestanda non est. Ex decreto nempe eiusdem summi tribunalis de die 2. Martii 1870 Nr. 2276 2 processus, motus ab eccle¬ sia perturbatae possessionis causa absque interventu caes. reg. procuraturae financialis, nullus et irritus esset, quod a reetoribus ecclesiarum bene mente teneatur. Minime etiam spernendum est decretum trib. admi- nistrat. de die 22. Martii 1900 Nr. 1931, ex quo ante- quam ereeto novo coemeterio vetus deseratur et clauda- tur, prius diligenter inquiri debet, utrum ad vetus coe- meterium claudendum sufficientes praesto sint rationes. Non raro enim possunt coemeteria vetera etiam sepul- chris completa, elapso statuto tempore, hac via iterum renovari et in usum deduci. Glaser- Unger, Sammlung von zivilrechtlichen Entscheidungen des k : k. Obersten Gerichtskofes. Band XXXI. Nr. 9590. — 2 Glaser-Unger, op. cit. Band VIII. Nr. 3733 ■ae 571 Statuta omnia, lata in Nostra dioecesana Synodo anni 1900, superius citatae constitutionis XLIII, usum coemeteriorum confessionalium respicientia, in pleno manent vigore et his strictissimae observationis causa iterum publicantur. Haec custodientes vos bene agetis. (Act. apost. 15, 29). Caput CXXXVIII. De iuribus et officiis praefecti communitatis quoad moralitatem puhlicam. jerminus honestatis publicae est valde extensibilis, ast omnis homo christianus potest distinguere inter id, quod decet et quod non decet. Com- munitatibus iam lege fundamentali 1 diei 5. mensis Martii 1862 artic. V. puncto 7. cura pro moralitate publica impo- sita est, quod et lex provincialis Styriaca 2 de die 2. Maii 1864 statuit § 24 puncto 7. Praefecto communitatis, vulgo župan, Burgermeister, competit ius invigilandi pu¬ blicae honestati seu moralitati. Ut moralitas publica sarta tecta servetur, debet prae- fectus communitatis invigilare: 1. Cauponis, ne ultra iustum tempus in noctes pa- teant. Praefectus potest cauponi petenti pro singulo času concedere, ut habeat suam cauponam ultra deci- mam horam nocturnam apertam, sed caupo debet sol- vere stigma reipublicae 2 cor. et pro pauperibus loči 35 helleros. Attamen praefectus non tantum ius habet, sed et officium invigilandi, ne utriusque sexus iuventus confluat in talibus cauponis, quod iam constitutione LXXXXV de advocatione brachii saecularis pro avellendis publicis scandalis et criminibus satis explanavimus. 8 1 Reichsgesetz vora 5. Marž 1862. (R. G. BI. Nr. 13). - 2 Landes-G. und V. BI. Nr. 5 ex 1864. — 3 Ecclesiae Lav. Synodus dioecesana coadunata anno 1903. Marburgi, 1904. Pag. 792. -*e 572 2. Idem valet quoad publicas saltationes vel choreas, quas praefectus cohibere vel concedere potest, et proinde stricte obligatur istis diligentissime invigilare, ne eve- niant publica scandala vel magnae rixae imo mutilationes. Pro tali concessione saltationum caupo debebat solvere bis stigma reipublicae binarum coronarum et pro quovis mušico ruri 53 helleros pro pauperibus loči; in foris et oppidis vero 1 coronam. * 1 * * * 3. Insuper paragraphus 31 eiusdem legis provinciaiis de die 2. Maii 1864 praefecto communitatis committit executionem policiae localis, et § 24 inter alia: a) curam circa securitatem quoad vitam et bona civium; b) curam pro viis publicis, sive lapideis sive ferreis, nec non pro 1 Cfr. § 3 edicti caes. rog. locumtenentis Graecii de die 28. Sept. 1858 (Landesgesetz- und Verordnungsblatt Nr. 22. II. Abt.) et sequens edictum delec- torum comitiorum provinciae Stvriacae de die 30. Nov. 1898. (Knndmachung des steiermark. Landesausschusses vom 30. Nov. 1898, betreffend die Einhebung der Alusikimpostogebuhren. Zufolge Mitteilung des k. k. Statthalterei-Prasidiums '! om y 1895, Z. 1471, haben Seine k. u. k. Apostolische Majestat mit der Allerhochsten Entschliefiung vom 15. April 1895 den BeschluB des steier- markisehen Landtages vom 31. Janner 1895, dafi das landschaftliche Musik- geialle m jenen I allen, in welchen es nach den Allerhochsten Rezessen vom . Oktober 1748 und 30. Juni 1753 fiir Tanzmusiken zu entrichten ist, von “T 1 Landes-AusschuBe zu bestimmenden Tage angefangen, in Stadten t6 u m ' t 1 W : 2 Ivronen), auBerhalb derselben mit 50 kr. 0. W. (gleich 1 Krone) fiir jeden Musiker zu entrichten sei — Allergnadigst zu genekmigen geruht, woriiber die Ivuudmachung der k. k. Statthalterei vom ■kt m * m 28. Stiicke des Landesgesetz- und Verordnungsblattes unter JNr. 60 erfolgt ist. Diese Erhohung trat vom 1. Juli 1895 an in Kraft. Es war Provisi de bene- ficiis quibuscumque curam animarum habentibus tene- antur a die adeptae possessionis ad minus intra duos menses in manus ipsius Episcopi, vel eo impedito coram generali eius Vicario seu Officiali, orthodoxae suae fidei puhlicam facere professionem, et in Ecclesiae romanae obedientia se permansuros spondeant ac iurent . . alio- quin praedicti omnes provisi ut supra fructus non faciant suos, nec illis possessio suffragetur.« Hoc decreto Concilii Tridentini praecipitur et de- cernitur: a) Provisi de beneficio curato fidem profiteri debent a die adeptae pacificae possessionis ad minus intra duos menses. Quod tempus a iure statutum est non ad finiendam, sed ad urgendam obligationem et differendam poenam, atque per se est admonitio de executione facienda. Quare sine praevia Superioris ecclesiastici citatione sponte ad professionem fidei accedere obligantur. b) Fidei professio facienda est personaliter neque per procuratorem ullo pacto emitti potest neque ita emissa suffragatur. Quae doctrina a sacra Congregatione Concilii 2 constanter est retenta neque umquam in causis particularibus mutata. Imo iuxta decretum sacrae Congre- gationis negotiis et consultationibus Episcoporum et Re¬ gularnim praepositae 3 de die 14. Aprilis 1890 Episcopus institutionem corporalem in beneficium, minime vero acceptationem professionis fidei alteri sacerdoti delegare potest, nisi indulto apostolico sit munitus. c) Provisi de beneficio curato, si modo debito fidem non sunt professi, fructus benejiciorum elapso bimestri non amplius faciunt suos, neque illis possessio suffragatur; 4 quare fructus beneficiorum post bimestre perceptos ante omnem sententiam iudicis ecclesiastici restituere tenentur. 1 Sess XXIV cap. 12. de reform. — 2 S. C. C. in causa Cathacensi die 25. Ianuarii et 9.Februarii 1726. - Benedicti XIV Institutio eccles. 60. n. 3. — 3 Archiv f. k. Iv. E. 67. Band. 1892. Pagg. 180 sq. — Vide Regulas Cancell. apost. 35 et 36. 37 578 2. Ut dispositioni Concilii Tridentini praemissae praxis in Nostra dioecesi vigens conformetur, hac in Synodo sequentia statuuntur et observanda praecipiuntur: a) Professio fidei usu antiquo et ex praescripto Collectionis rituum dioeceseos Lavantinae 1 in ipsa insti- tutione seu introductione novi parochi in beneficii pos- sessionem emittitur. Qui usus etiam in posterum reti- neatur et servetur. b) Quoad formam peculiarem a Concilio Tridentino praescriptam impertitum est a sacra Congregatione Con¬ cilii die 16. Novembris 1906 pro Nostra dioecesi ad decen- nium indultum apostolicum 4194/6 sequentis tenoris 2 : Beatissime Pater! Episcopus Lavantinus humillime S. V. exponit: in dioecesi Lavantina ad hunc usque diem, parochos de beneficio provisos professionem fidei non coram Episcopo seu Vicario generali, sed coram presbytero ab Episcopo delegato emisisse, quia putabatur, Ordinario de iure com- muni competere facultatem delegandi quoscumque sacer- dotes approbatos suae dioecesis non solum quoad immis- sionem in possessionem, sed etiam ad fidei professionem excipiendam, praesertim ex quo tempore Collectio rituum dioecesis Lavantinae a S. Rituum Congr. die 4. Februarii anni 1893 Nr.-g- approbata est, in cuius collectionis appen- dice pag. 449 professio fidei coram decano a parocho in possessionem beneficii introducendo emittenda permit- titurj quin delegationis mentio fiat. Caeterum animad- vertitur pastores animarum iam in quinque Synodis dioecesanis professionem fidei in manus Episcopi emisisse. Quum autem ex variis resolutionibus S. Congr. Concilii parochi teneantur emittere fidei professionem, a Concilio Tridentino praescriptam, coram ipso Episcopo vel Vicario generali, hinc S. Congr. proponit dubium: 1 Ex venia Sanctae Sediš iussu et auctoritate Michaelis Principis- Episcopi Lavantini edita. Marburgi, 1896. Pag. 449. — * Praesentatum die 5. Decembris 1906. Nr. 4772. -**- 579 An per approbationem Collectionis rituum dioecesis Lavantinae ex parte S. Rituum Congregationis delegatio ad fidei professionem excipiendam concessa sit omnibus sacerdotibus ab Episcopo quoad immissionem in posses- sionem beneficii delegatis, vel saltem per professionem fidei in Synodo dioecesana emissam sanatus sit delectus quoad formam in ingressu beneficii admissus? Et qua- tenus negative, petit sanationem quoad .praeteritum, et quum ob dioecesis amplitudinem haud lacile possit ad- iri civitas episcopalis ad hocce praescriptum a benefi- ciatis adimplendum, petit indultum apostolicum, vi cuius ad huiusmodi professionem fidei excipiendam tum de- canos seu vicarios foraneos habitualiter, tum etiam in casibus particularibus, si suadeat utilitas, alios sacerdotes šibi benevisos deputare possit et valeat. Die 16. Novembris 1906 Sacra Congregatio Con- cilii Tridentini Interpres auctoritate ssmi. Domini nostri Pii PP. X., attentis expositis, praevia sanatione et con- donatione quoad praeteritum, gratiam, ut in posterum Episcopus delegare possit decanos vel alios in dignitate constitutos ad excipiendam fidei professionem illorum, qui sine gravi incommodo Episcopum vel eius Vicarium generalem adire nequeunt, benigne impertita est. Praesentibus ad decennium valituris. f Vincentius Card. Ep. Praenest., Praefectus. C. De Lai, Secretarius. Vigore praeallati indulti apostolici imprimis quoad praeteritum omnes defectus in forma professionis fidei emittendae admissi sanati sunt, et poenae forsan incursae condonatae. In posterum vero tenore eiusdem indulti apo¬ stolici, ut satisfiat legi Tridentinae, et poenae in iure statutae evitentur, haec sunt servanda: a) Provisi de beneficiis quibuscumque, curam ani- marum habentibus, qui sine gravi incommodo Episcopum vel eius Vicarium generalem adire queunt, in manus Episcopi vel eius Vicarii generalis professionem fidei emittant et iuramentum praestent. 37 * 580 * P) Qui sine gravi incommodo Episcopnm vel eius Vicarium generalem adire negueunt, fidei professionem ordinarie coram decano emittant et iurent. Quem in finem vi praedicti indulti apostolici de die 16. Nov. 1906 Nr. 4194/6 omnes decanos dioecesis Nostrae ad fidei professionem excipiendam usque ad diem 16. Novembris 1916 habitualiter deputamus et delegamus, pro ambitu tamen proprii decanatus tantum et solummodo pro pro- motis ad beneficia curata intra ambitum decanatus sita. r) In casibus particularibus, quando sine gravi in¬ commodo Episcopus vel eius Vicarius generalis adiri nequeunt, et si insuper utilitas suadeat, extraordinarie alios in dignitate constitutos, videlicet Dignitarios et Ca- nonicos Nostri Capituli cathedralis nec non Abbatem Celeiensem et Praepositum Petoviensem delegabimus ad excipiendam fidei professionem et ad introductionem in possessionem beneficii persolvendam. 8. In professione fidei adhibendum est symbolum Tridentinum iuxta recensionem determinatam a Pio IV. in constitutione »Iniunctum Nobis« Idibus Novembris anno 1564 editam et a Pio IX. auctam per mandatum et praeceptum decreti S. Congregationis Concilii de die 20. Ianuarii 187 7. 1 Professio fidei aliter facta non prodest ad effugi- endas poenas a Concilio Tridentino et constitutionibus apostolicis statutas propter culpabilem omissionem. Ritus externus professionis maxime in hoc consistit, quod ii, qui obligantur, professionem fidei factam iura- mento corporali confirment, id est, tres digitos dexterae manus, in sollemni iureiurando elevari solitos, nudos ponant super initium s. Evangelii secundum Ioannem, et in fine osculentur textum Evangelii. 2 Quodsi plures simul emittant fidei professionem, duplex modus servari potest, scilicet aut unus ex ambone legit singulas particulas symboli, quas alii illico repetunt, 1 Ivirchliches Verordnungsblatt f. d. Lav. Diozese ex 1877. Nr. II. art. L Collectio rituum dioeceseos Lavantinae. Marburgi, 1896. Pag. 441. 581 -*• et ab initio unusquisque suum ponit nomen, in fine vero singuli accedunt ad librum Evangeliorum et coram compe- tente Superiore ecclesiastico iuramentum praescriptum in forma legitima praestant, aut unus solus nomine omnium symbolum recitat atque in fine brevi formula singuli se idem credere testantur et spondent et iurant. 1 Omnis ergo, qui conjitebitur me coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui in coelis est. (Matth. 10, 32). Corde enim creditur ad iustitiam; ore autem confessio fit ad salutem. (Rom. 10, 10). Formula a Pio IV. et Pio IX. praescripta, quam supra diximus in pro- fessione fidei esse adhibendam, huius est tenoris: Ego N. firma fide čredo et profiteor omnia et singula, qnae continentur in symbolo fidei, quo sancta romana Ecdesia utitur, videlicet: Čredo in unum Deum, Patrem omnipotentem... (et reliqua superius contenta, ubi integra ipsius professionis fidei forma Tri- dentino-Vaticana traditur pagg. 41—43). Professioni fidei in Nostra dioecesi adiungi solet Iuramentum fidelitatis, obedientiae etc. etc. in forma sequenti: Ego presbyter . . . spondeo ac inro: P rim o. Quod celsissimo ac reverendissimo Domino Do¬ mino . . . Principi-Episcopo Lavantino, Domino et Ordinario meo clementissimo, eiusque successoribns canonice intrantibus, sede vero vacante, venerabili Consistorio fidelitatem, obedientiam, reveren- tiam et subiectionem servare et exhibere velim. Secnndo. Quod de bonis ecclesiae . . . et beneficii mihi concrediti, celsissimo ac reverendissimo Praesule inconsulto et sine consensu snmmi terrae Principis, nihil alienare, sed alienata pro viribus recuperare velim. T e r t i o. Quod in petitione, sollicitatione et acceptione prae- fati beneficii nullus contractus aut pactum nullaque fraus aut dolus vel simoniae labes interveniat. ,. Quarto. Quod non velim esse in consilio vel facto, um de celsissimi ac reverendissimi Principis-Episcopi vel ecclesiae m- * Benedictus XIV, De Svnod dioec. Libr. V. cap. 2. n. 8. (CoUect. Lac. tom. III. col. 903 et tom. V. coli. 111, 242, 397). 582 commodo et damno agitur vel tractatur; sed quamprimum hoc vel aliquid tale ex aliis audivero seu intellexero, deferam ad aures suae reverendissimae Celsitudinis ant eius in spiritualibus Offieialis. Quinto. Ubi ex officio ad me devenerint litterae, citationes et mandata, quod ea cum omni fidelitate, obedientia et reverentia recipere et fideliter exequi velim. S e x t o. Demum promitto et iuro: me nulli nmqnam clande- stinae soeietati, sive foederis sive fraternitatis sive sodalitii sive confoederationis, ant quocumque alio nomine et quocumque loco existenti et a statu politico et ab Ecclesia publieis litteris non approbatae, adiungere nec ullo umquam tempore sub quocnmque praetextn eins conventicnlis interesse velle. Haec et omnia supradicta me servatnrnm spondeo, voveo ac iuro. Sic me Deus adiuvet, et baec sancta Dei Evangelia! Caput CXL. De parochorum inamovibilium remotione via admi nistrativa, involuntaria translatione et pensione. acerdotes in beneficiis curatis constituuntur, ut operam et laborem saluti animarum procurandae cum fructu impendant. Salus enim animarum su- prema in Ecclesia lex esse debet. Si curator animarum, quod Ecclesia maxime deplorat, huic officio explendo se imparem ostendit, imo si iam eo devenit, ut nullum fructum ex eius ministerio sperare liceat, sed multa e contra damna sint pertimescenda: bonum fidelium absolute exposcit, ut quantocius et me- liore quovis modo paroeciae subveniatur. Si alia ratione eidem consuli non potest, deveniendum est ad ipsam remotionem curionis a beneficio. Bonum enim publicum, salus animarum parochianorum, bono privato, sic dictae inamovibilitati, praeferri debet. Remotio a beneficio fieri potest duplici modo, vel privatione beneficii vel via administrativa per sic dietam remotionem oeconomicam. -*• 583 -*• Privatio beneficii inducitur et ipso iure et per sen- tentiam iudicis condemnatoriam. 1 Constare tamen debet de admissione delictorum, quae poena privationis plec- tenda sunt, per processum iudicialem praemittendum. 1. Remotio autem oeconomica, de qua speciatim hic agimus, si sensu stricto sumitur, locum habet, quando beneficiatus ob rationes graves, bonum commune con- cernentes, a beneficio possesso aufertur, ut transferatur ad aliud beneficium, vel ut ei pensio assignetur. Remotio enim oeconomica, sensu lato sumpta, est vel temporalis, si speratur emendatio, vel perpetua, si deest tališ spes. Quando ad tempus tantum beneficiatus removetur, ipsi reservatur beneficium, sed constitui debet administrator vel vicarius idoneus, qui vices eius suppleat et ex reditibus beneficii congruam portionem percipiat. Haec provisio, quia beneficiatus a beneficio proprie non amovetur, nomine remotionis oeconomicae stricte sumptae non venit. Remotio perpetua tune dicitur, si beneficiato remoto aliud beneficium conferri debet vel pensio assignari, primo autem beneficio alterius beneficiati institutione providetur; et haec remotio proprie est ad terminum remotionis oeconomicae stricte sumptae. 2. Remotio oeconomica stricte sumpta fundamentum habet in cap. Quaesitum est 5. X. III. 19. De rerum permutatione, in quo haec leguntur: »Si Episcopus cau- sam perspexerit necessariam, ličite poterit de uno loco ad alium transferre personas (beneficiatos), ut quae uno loco minus sunt utiles, alibi se valeant utilius exercere.« Notandum est, in hoc capite non attribui Episcopo facultatem transferendi beneficiatum de loco in locum; quapropter subiungitur, si causam necessariam per- spexerit, eum id facere posse. Necessitas ergo Episcopo reddit licitum, quod secus ipsi non esset concessum. Quoad odium malae plebis haec inveniuntur in cap. Nisi cum 10. X. I. 9. De renunciatione. »Propter mali - 1 Dr. Simon Aichner, Compendium iuris ecclesiastici. Brixinae, 1905. Edit. 10. Pagg. 797—799. -#r 584 tiam autem plebis cogitur interdum praelatus ab ipsius regimine declinare, quando plebs adeo durae cervicis existit, ut proficere nequeat apud ipsam, sed propter eius duritiam, quo magis satagit, eo magis iusto iudicio deficere permittatur.« Hoc loco sermo non est de aliqua culpa praelati, sed de malitia tantum plebis, de eius dura cervice, quae non conducit ministerio eiusdem. Et nihilominus cogitur interdum praelatus ab ipsius regimine declinare. Quae,hic de praelato dieta sunt, applicari debent omnibus curato- ribus animarum. 3. Istas decretalium dispositiones Doctores, qui me- rito vocantur testes iuris, fusius explicant et auetoritate sua confirmant. Ex quibus prae aliis allegare iuvat Anacletum Beij- fenstuel O. S. F., qui apposite ad rem haec animadvertit: »Episcopus potest etiam cogere elerieum ad permutandum cum alio beneficium, si nempe gravis id causa postulet, vel quia beneficiatus minus est idoneus ad praestanda munera beneficii ipsius, vel in hoc loco . . .«* Et paulo post: »Procedit doctrina, etiamsi causa absque culpa beneficiarii eveniat, v. gr. exurgat gravis aversio et odium populi adversus parochum, ita ut huius verba nihil amplius fructificent, populus divina contemnat, vel scan- dalum nascatur... Ratio est, quia bonum publieum debet praeferri privato, can. Scias 39. C. VII. q. 1, ibi: Nam plurimorum utilitas unius utilitati aut voluntati praejerenda est; e t ud extinguendum scandalum atque pro bono pacis, relaxanda sunt iuris praecepta, can. Si forte 36. D. 63 . • • Intellige, si alia via succurri non possit, enim vero quamdiu alia via iuvandi restat, v. gr. posset succurri malo per assignationem coadiutoris, non posset bene- ficiarius invitus cogi ad permutandum . . . Porro si alia ratione malum tolli nequit, aequum est, ut illi, qui absque culpa sua beneficium pinguius dimittit, assignetur pensio vel alia compensatio.« 2 1 Ius canonicum universum. Lib. III. tit. 19. n. 38. — ’ Ibidem n. 39 585 Ludovicus Engel 0. S. B., loquens de translatione beneficiatorum, observat, clericos ... posse per Episco- pum etiam invitos de uno loco in alium transferri, ut, qui uni loco minus suni; utiles, alibi se valeant utilius exercere. Et alio loco habet verbatim: »Translationem debere fieri ex iusta causa . . . Referuntur autem iustae causae ad duo capita, scilicet utilitatis, si ex translatione vel universali vel particulari Ecclesiae maior fructus eveniat; et necessitatis, si v. gr. ex persecutione hostili vel alia causa aliquis in propria ecclesia commorari tuto non possit.« 1 Flaminius Parisius affirmat, beneficiatum posse ob iustam causam cogi non solum ad permutandum, sed etiam ad resignandum beneficium: »Ex causa quis potest cogi ad resignandum beneficium, quod obtinet. . . Item ex causa quis cogitur ad permutandum beneficia . . et est communis opinio omnium Doctorum.« 2 Abbas Siculus (Panormitanus) docet, posse Episco- pum propter bonum publicum transferre personas de loco ad locum, imo privare beneficio, si scandalum imminet ecclesiae et aliter non potest consuli ecclesiae. Et addit, hoc fieri posse, etiamsi beneficium sit patronatum, quo in času requirendus est consensus patronorum; et si hi recusant consentire, potest semper beneficiatus remo- veri, quia agitur de necessitate ecclesiae. »Poterunt inutiles privari, et per novam electionem seu collationem provi- debitur de dignis, velint nolint eligentes vel habentes conferre beneficia.« 3 Petrus Leurenius de eadem re ita scribit; »Potest quis etiam invitus ac contradicens auctoritate Episcopi compelli ad permutandum suum beneficium, ubi id Eccle¬ siae necessitas postulat, puta, quia in sua ecclesia non proficit ob scandalum, persecutionem similemve causam, aut inutilis est. Azarius p. 2.1. 7. c. 30. q. 5, qui tamen id ipsum limitat, ita ut non sufficiat ad hanc compul- 1 Collegium universi iuris canonici. Lib. I. tit. 7. n. 3et 4. —- De resignatione benef. Lib. III. quaest. 18. n. 12 sq. — Lib. III. Decretal. De rer. permutat. in cap. Quaesitum n. 7. sqq. 586 -#r sionem, quod unus eorum sit magis utilis ecclesiae quam alter, sed requiratur, ut unus sit inutilis, alter utilis. Di- stinguit vero Ventriglia tom. 2. annot. 4. § 2. n. 47, ut procedat, si necessitati ecclesiae subveniri nequeat, dando tali inutili beneficiato coadiutorem; tune enim ait, com- pelli eum posse ad permutandum, etiamsi dieta neces- sitas ecclesiae proveniat absque eius culpa, eo quod praevaleat tune utilitas publica.« 1 Idem contendit De'Negris: »Populi odium . . attendi oportet ad hoc, ut coacta abdicatio, privationi aequiva- lens, imponatur parocho.« 2 Belletto praecise animadvertit: »Parochum populo exosum, ita ut grave immineat scandalum, si manebit in paroecia, de qua est provisus, potest etiam invitum Episcopus compellere ad permutandum, vel alia via illum exinde amovere.« 3 Ex recentioribus allegare convenit Dr. Simon. Aichner, qui haec habet: »Oeconomica remotio ex duplici causa fieri potest, nempe ex imperitia et inidoneitate parochi ad parochiam, ut par est, regendam, vel ex gravi odio et aversione plebis, praesertim, quando ea sit parochi agendi ratio, quae non in aedificationem sed in ecclesiae destructionem et fidelium scandalum convertatur ... Decreta remotione perpetua, parocho aliud beneficium v. gr. per mod um permutationis vel translationis confe- rendum est, et quidem reditus aequivalentis, si remotus parochus sit sine culpa, vel saltem non valde culpabilis.« 4 Cui associatur D’ Annibale, dicens: »Licet Episcopo, etiam tamquam delegato Sediš Apostolicae, improbis (pa- rochis) vicarium ad tempus deputare: licet et imperitis coadiutorem adiungere, vel (ex causa necessaria) reser- vata his (imperitis) parte fructuum pro sufficienti eorum vita (Benedictus XIV. const. Ad militantis, § 12) ad aliam parochiam transferre; puta, si in sua parochia scandalum praebeant, vel eos mala plebs oderit.« 5 1 Forum beneficiale, vol. III. qu. 867. •— ’ De vacatione benef. lib. H- c. 2. n. 16. — 3 Disijuis. clerical. p. I. § 15. n. 19. — * Compendium iuris eccles. Editio 10. Brkinae, 1905. Pag. 799. — 6 Summ. T. M. P. III. n. 61. nota 51. 587 4. Iuxta normas et doctrinas modo expositas haud paucae causae apud S. Sedem tractatae et resolutae sunt. Quia istas decisiones, si circumstantiae similes occurrant, iudex ecclesiasticus propter insignem earumdem aucto- ritatem potest adoptare, quinimo si in casibus particula- ribus similibus constanter uniformis sententia est lata, ex huiusmodi uniformi iudicio ius traditionale seu usus forensis constituitur, cui contraire iudici inferiori non licet, 1 expedit hic aliquas saltem causas, nostris temporibus pertractatas, breviter perstringere, quae tamquam normae pro casibus similibus decidendis inservire poterunt. a) In Taurinen. suspensionis, 7. Iulii 1855. — Archi- episcopus Taurinensis interdixit cuidam parocho exer- citium curae animarum ob parvam soilicitudinem pasto- ralem, ob indolem adeo asperam et difficilem, ut revera aestimationem et fiduciam parochianorum amittere debeat. De moribus eiusdem nihil censura dignum inventum est. Non obstante exceptione opposita quoad defectus proce- durae, unde in dubium vocari possit veritas lactorum, S. G. C. ad quaestionem: »An decretum Curiae archi- episcopalis confirmandum vel infirmandum in času?« — respondit: »Affirmative ad primam partem; negative ad secundam; et quoad redintegrationem, dilata, usquedum orator doceat de peritia et idoneitate administrandi pa- roeciam.« 2 b) In Eystetten. permutationis parochiae, 21. Iulii, 11. Augusti et 22. Septembris 1742. — Contra parochum quemdam propositae sunt in Curia accusationes vitae minus honestae, notabilis negligentiae in ministerio pa¬ storali, excessivi rigoris in puniendis parvulis etc., quare animi parochianorum adeo exacerbati sunt, ut nollent amplius ab eo recipere sacramenta et eiusdem interesse functionibus. Episcopus ipsi primum coadiutorem depu- tavit; quum hoc remedium inutile evaderet, propter odium populi in dies excrescens, parocho intimavit, quatuor 1 Dr. Simon Aichner, op. cit. et edit. cit. pa g. 56. — * Acta S. Sediš. Vol. I. pag. 517. (Casimiro Card. Gennari, Sulla privazione del benefacio eccle- siastico. Roma, 1905. Pag. 221). ■utr 588 -*e ipsi determinari menses, ut medio permutationis utatur, secus ex officio permutatio sit peragenda. Appellatione interposita, S. C. C. ad dubium: »An iudicatum Curiae epišcopalis Eystettensis sustineatur in času? — die 11 . Augusti 1742 respondit: »Affirmative« — et die 22. Sep- tembris, causa iterum proposita, resolvit: »In decisis; ita tamen ut permutatio per Episcopum fiat cum bene- ficio reditus aequivalentis.« 1 c) Lučana, remotionis a paroecia, 23. Iulii 1892. — Parochus C. dioecesis Lucanae, propter duritiam indolis et propter quasdam lites cum populo habitas occasione novae ecclesiae parochialis aedificandae odium parochia- norum excitavit, ita ut nocte quadam aliqui ignem do- mui parochiali admoverent et graviora quoque minarentur. Parochus, rebus sic stantibus, in locum securum se con- tulit cum consensu Archiepiscopi, qui administratorem in eius locum constituit. Parochus deinde a S. G. obti- nuit dispensationem supra lege residentiae ad annum cum clausula: »ut orator interim curaret animos paro- chianorum šibi conciliare, ne secus deberet vel paroe- ciam dimittere vel eadem privari.« Quum post annum praeterlapsum conditiones meliores non essent factae, S. C. indultum ad ulteriores sex menses prorogavit, adiiciens clausulam: »absque spe ulterioris prorogationis«. Archi- episcopus omnem spem reconciliationis evanescere videns, et credens sincerum esse propositum parochi renunci- andi curam, quin ambiret aliam, petiit et obtinuit a S. C. pro parocho dispensationem supra titulo ordinationis. Parochus vero nec rediit ad suam curam, nec illam di¬ mittere voluit, nisi ipsi beneficium pinguius conferretur. S. G., cui proposita est controversia, rescripsit Archiepi- scopo, ut parocho ad resignationem beneficii cum reser- vatione modicae pensionis praefigeret terminum unius mensis. Interposito a parocho recursu ad S. C., die 23. Iulii 1892 ad dubium: »An et quomodo sit locus remo¬ tionis sacerdotis C. a paroecia loči Matugliano in času?« ' Acta S. Sediš. Vol. I. pag. 518. 589 — post maturam discussionem responsum est: »Affir- mative, proviso pro eius honesta sustentatione per bene- ficium sine cura animarum, vel per pensionem prudenti arbitrio Archiepiscopi assignanda.« 1 d) Bambergen., translationis, die 13. Maii 1904. — In dioecesi Herbipolensi anno 1897 collata est parochia N. sacerdoti Ioanni N., qui anno sequenti cum auctori- tatibus civilibus graves habere coepit dissensiones et discordias. Quae dissidia in dies magis excreverunt hac etiam de causa, quod iuxta Bavaricas leges parochiali muneri officium est adnexum regendi et inspiciendi gu- bernii nomine et mandato publicas scholas. Res eo pro- cesserunt, ut Ordinarius dioecesanus pluries parochum graviter admonere debuerit, eique pariter decreto die 28. Februarii 1901 renunciationem paroeciae et optionem ad simplex beneficium imposuerit. At parochus, nihili faciens episcopale decretum, graviores quoque dissensiones cum civili potestate imprudenter fovit. Quare Episcopus iterum decreto die 15. Martii 1901 praescriptam trans- lationem parocho intra tres dies sub poena remotionis a parochia implendam iussit; addita insuper prima mo- nitione canonica ob neglectum praeceptum petendi aliud beneficium. A quo decreto parochus Ioannes N. ad Archi- episcopum Bambergensem appellavit, qui tamen die 31. Octobris 1901 sententiam Episcopi Herbipolensis plene confirmavit. Tune parochus, posthabito iure provocandi in tertia instantia apud tertium Bavariae Episcopum a Nuntio Apostolico eligendum vi privilegii, a Pio IX. Brevi Nemo ignorat concessi, supremo Sediš Apostolicae iudicio sistere maluit. Causa discussa est in pleniš comitiis S. Congr. Epp. et Regg. die 13. Maii 1904 proposito dubio: »An et quomodo confirmandum sit decretum Archiepi¬ scopi Bambergensis in času?« Post accuratum examen decisum est: »Decretum esse confirmandum.« 2 1 Monitore ecclesiastico. Vol. VIL par. II. pag. 147 sq. 2 Monitore ecclesiastico. Vol. XVI. pagg. 198 sq. — Theologisch-praktische Quartal- schrift. Linz, 1905. III. Heft. Pagg. 610 - 613. - Dr. Nikolaus HUling, Die romische Iiurie. Paderborn, 1906. Pagg. 292 296. -&r 590 •*- Praeter istas et aliae quam plurimae causae a Con- gregationibus romanis resolutae sunt cum effectu remo- tionis oeconomicae. * 1 5. Et revera, quando curio animarum in statione sua aestimationem et fiduciam communitatis amisit, sive ex culpa sive absque culpa, pro semper deserat stationem istam. Ubi deest fides inter pastorem et gregem, ibi ministerium cum fructu exerceri non potest; et ubi hoc deficit, ibi salus animarum damnum subit immensum. Si dissidium ortum est inter curatorem animarum et totam communitatem vel saltem maiorem eius par- tem, sacerdos a parochianis in rebus salu tis vitatur. Si nullum amplius habet influxum ad promovendam vitam religiosam, sacerdoti in conscientia et propter salutem animarum gravis incumbit obligatio aliam quaerendi stationem, in qua cum fructu operari possit. Si hoc sponte sua non facit et manet in statione, nolens ag- noscere vocationem suam sacerdotalem, peccat contra officia muneris sui, quia animas šibi commissas periculo perversionis exponit. In tali času potest et debet Episcopus intervenire et eiusmodi sacerdotem, etiamsi definitive constitutus sit, 1 Limburgen., permutationis paroeciae, 27. Iunii et 19. Dec. 1857. (Acta S. Sediš. Vol. I. pag. 519). — Parockialis, 22. Dec. 1860. (Acta S. Sediš. Vol. I. pag. 513 sq). — Suspensionis, irregularitatis et privationis paroeciae, 5. Dec. 1863, 30. Iul. 1864, 8. Jul. et 12. Aug. 1865. (Acta S. Sediš. Vol. II. pag. 276 sq). — Suspensionis et remotionis a paroecia , 12. Apr. 1878. (Monitore eccles. Vol. I. pag. 522). — Suspensionis , irregularitatis et privationis paroeciae, davi¬ li orum et expemarum, 20. Mart. et 29. Maii 1880. (Mon. eccles. Vol. III. par. I. pag. 34 sq). — Privationis paroeciae, 17. Dec. 1881. (Mon. eccles. Vol. IH- par. I. pag. 114 sq). - Aretina, renunciationis paroeciae, 14. lun. 1884. (Mon. eccles. Vol. III. par. III. pag. 67). — Albien., suspensionis, 1. Sept. 1883. et 19. lan. 1884. (Mon. eccles. Vol. III. par. III. pag. 81). — Caietana, priva¬ tionis paroeciae, 13. lun. 1885. (Mon. eccles. Vol. IV. par. I. pag. 99. sq). y Presmilien., oppositionis super nullitate sevtentiae suspensionis et irregularitatis, 18. Inn. 1887. (Mon. eccles. Vol. V. par. I. pag. 101 sq). — Mediolanen., remotionis a paroecia, 23. Mart. 1889 et 29. Mart. 1890. (Mon. eccles. Vol. V. par. I. pag. 26 et par. II. pag. 49). — Spalaten., translationis paroeciae et renunciationis officii, 14. Dec. 1895 et 25. Iul. 1896. (Mon. eccles. Vol. IX. par. II. pag. 147 sq). — Suessana, privationis paroeciae, 1. Sept. 1894. (Mon. eccles. Vol. IX. par. I. pag. 28 sq). — Resignationis henejicii, 9. Sept. 1902. (Mon. eccles. Vol. XIV. pag. 394 sq). — Albae Pompeien., 23. Febr. 1905. (Acta S. Sediš, Vol. XXXVIII. pagg. 27 sqq). — Casimiro Card. Gennan, Sulla privazione del beneficio ecclesiastico. Roma, 1905. (Pagg. 215—242: Della rimozione economiea dal beneficio). 591 si ipse aliam stationem petere nolit, removere a bene- ficio. Si Episcopus hanc potestatem non haberet, debe- ret permittere, ut communitas pessumiret, salus anima- rum grave caperet detrimentum, fideles Ecclesiae abalie- narentur, imo forsitan ab ea deficerent — et haec omnia ex nulla alia ratione, quam quia talem curatorem ani- marum ex defectu causae canonicae dimovere non posset. Quod Episcopo esset eo intolerabiiius, quia ipse prae caeteris rationem reddet de salute animarum dioe- cesis propriae et consequenter etiam de fructuosa pa- storatione singularum parochiarum. Iure ergo merito, non obstante principio canonico constituendi clericos irrevocabiliter in beneficiis, invaluit praxis, a Congregationibus romanis approbata, ut Epi¬ scopus in tali discrimine salutis animarum uti possit medio extraordinario remotionis via administrativa. 1 6. Causae, ob quas parochus via administrativa re- moveri potest, sunt imperitia et inidoneitas parochi vel odium et aversio plebis. 2 In genere, quando beneficiatus per imperitiam vel per imprudentem agendi rationem, per indolem asperam et litigiosam, percussionem par- vulorum et accusationes adultorum, ludum, nocturnos exitus, frequentes excursus in alios locos, per avaritiam, praesertim quaerendo contributiones, consuetis maiores, pro functionibus sacris; vel propter habitualem neglectum ofticiorum, speciatim in providendis aegrotis et in di- spensatione sacramentorum, vel per notabilem negligen- tiam et distractionem in peragendis functionibus sacris, ita ut cieatur scandalum populi; vel per alias rationes etiam involuntarias excitat adversus se aversionem et odium plebis, ita ut maior populi pars eum fugiat et nolit amplius uti eiusdem officiis: remotioni oeconomicae locus est. 3 1 Archiv f. k. K. R. Jahrg. 1905. Band 85. Pagg. 80-84. — -— op. cit. et edit. cit. pag. 799. — 3 Videsis causas supra allegatas. — Ferdinandus Claeys Bowaert, De canonica Cleri saecularis obedient.a. lomus prior. Lovanu, 1904. (Capitula: De obligatione retinendi ofiicium. Pagg. 281 285 de con- ditione clericorum inamovibilium circa remotionem ab oificio. Pagg. 286 329). 1 Aichner, 592 Etiam gravia et continua dissidia, ob parochi cul- pam inter ipsum et civilem auctoritatem exorta, quae in notabile animarum detrimentum vergant, reddere Va¬ lent parochum minus idoneum ad officia parochialia saltem in eodem loco ulterius praestanda. 1 Si constat de odio malae plebis eum in modum, ut ministerium sacerdotis nedum sit proficuum, potius fiat damnosum, imo beneficiatus evadat incompatibilis cum beneficio, non requiritur, ut sacerdos reus sit gra- vium delictorum, dummodo adsit damnum populi. 2 Remedium oeconomicae remotionis etiam tune ad- hiberi potest, quando adhibita omni diligentia et bona voluntate, processus compleri nequit secundum normas praeseriptas ob speciales et graves circumstantias loco- rum et personarum. 3 7. Debet tamen de causa, ob quam beneficiatus removendus est, constare. Quapropter ut remotio oeco- nomica rite fiat, praemitti debent monitiones canonicae, et instituendus est processus summarius et regularis, si confici potest 4 , nisi causa sit notoria. Si processum impediant gravia obstacula, sufficit colligere probationes imperitiae, imprudentiae, negligen- tiae beneficiati et odii malae plebis, quae moralem prae- bent certitudinem. Probationem efficiunt etiam pura te- stimonia, ita ut nomina testium secreto serventur. 5 Hinc enunciatum est a S. C. C. in Bergomen. die 12. Augusti 1865: »Non officit in remotione defectus formalis processus, cum de poena irroganda non agatur, sed de simplici remediO' afferendo scandalis et inimici- tiarum periculis.« 6 Qualitas beneficii sacerdoti remoto conferendi vel pensionis assignandae determinari debet proportionate ad culpam maiorem vel minorem, ob quam a prion beneficio amoveri debuit. Proinde si absque culpa est, 1 Acta S. Sediš. Vol. XXXVII. pag. 375. — 2 Gennari, op. cit. pag?- 216 et 242. — 3 Ibidem, pag. 215. — 4 Gennari, op. cit. pag. 242. — 4bl ‘ dem, pagg. 216 et 242. — 0 Ibidem, pag. 220. -K- 593; conferendum est ipsi beneficium aequivalens vel assig- nanda pensio aequalis; in času opposito min us benefi¬ cium et pensio tenuior decerni potest. 1 Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit... Bonum fac, et habebis laudem ex illa ... Si autem ma- lum feceris, time . . . Dei enim minister est: vindex in tram ei, qui malum agit. (Rom. 13, 1. 3. 4). Caput CXLI. Norma procedendi in causis de sollicitationis crimine peragendis. j n Synodo dioecesana, anno 1900 convocata, de processu ordinario, instituendo secundum recen- tiores constitutiones, egimus. 2 In Synodo dioecesana, anno 1903 coadunata, pro- priam instructionem de iudiciario Curiae ep.iscopalis or- dme procedendi in ecclesiasticis causis contentiosis nec non disciplinaribus et criminalibus servandam praescri- psimus 3 , quam aliquatenus adaptatam reperimus in schematibus Oonstitutionum Synodi provincialis, Salis- burgi a die 24. mensis Septembris 1906 celebrandae. 4 * Item in praenotata Synodo dioecesana 1903 ex professo Iractavimus de processu ex informata conscien- tia b , quem tractatum pariter in dilaudatis schematibus Synodi provincialis Salisburgensis adaptatum invenimus. 6 Utile foret, si hac in Synodo ageremus de appellatio- mbus et inhibitionibus concedendis vel denegandis respectu habito ad Constitutionem Benedicti XIV. »Ad militantis 1 Ibidem pag. 216. — 2 Actiones et constitutiones Synodi dioecesanae anno 1900 celebratae. Marburgi, 1901. Pagg. 535—545. — 2 Ecclesiae La- vantinae Svnodus dioecesana anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. Ull ; pagg. 872—902. — 4 Schemata Oonstitutionum Synodi Provincialis, Salisburgi a die 24. mensis Septembris 1906 celebrandae. Salisburgi, 1906. 1 ag. 233. num. I. - 6 Op. cit Cap. LXXXXVI. pagg. 806-816. - Op. cit. Pag. 233. num. II. 38 -a- 594 -*e Ecclesiae« III. Kal. April. 1742; item de Instructione s. Congregationis Episcoporum et Regularium de praescrip- tione delictorum in causis criminalibus clericorum de die 22. Martii 1898. Attamen impraesentiarum explanamus formam iudi- ciariam, qua procedendum est contra conlessarios solli- citantes ad turpia. 1 — Tenore bullae Gregorii XV. Uni- versi gregis de die 20. August. 1622, a Benedicto XIV. per constitutionem Sacramentum Poenitentiae de die 1. Iunii 1741 confirmatae, denunciandi sunt superioribus ecclesiasticis omnes sacerdotes, sollicitantes personas ad peccandum contra sextum Decalogi praeceptum a) in confessione vel b) immediate ante sive post conlessionem aut c) oceasione, praetextu vel simulatione confessionis aut in loco confessionis. Poenitentes sollicitati absolvi nequeunt, nisi prius obligationi denunciandi sollicitantes satisfecerint vel sal- tem quam pnmum se satisfacturos promittant. Sollici¬ tantes ex decreto Benedicti XIV. de die 5. Aug. 1745 incurrunt perpetuam inhabilitatem ad Missae celebratio- nem : ast post sententiam criminis declaratoriam. Aliae poenae sunt: subtractio facultatis confessiones excipiendi in perpetuum, porro privatio beneficiorum, dignitatum et officiorum et perpetua ad illa inhabilitas. Regulares privantur etiam voce activa et passiva. Quum omnes poenae sint ferendae sententiae, re- quiritur, ut rite procedatur in causis de sollicitationis crimine peragendis, ut recta et iusta sententia ferri valeat. In subsequentibus republicamus recentissimas enun- ciationes supremae sacrae Conareaationis sancti Officn de re ventilata. 1 Subsidia: F. Lucii Ferraris, Prompta Bibliotheca, sub voce Confes- sarius , art. V. tom. II. pagg. 521—532 — Idem sub voce Sollicitatio ad turpia. Tom. Vil. pagg. 267—276. — Casimiro Cardin. Gennari, Sulla privazione del Beneflcio ecclesiastico e sni processo criminale dei chierici. Ediz. seconda. Borna, 1905. Pagg. 38—40. § 8. — I. Firnstein, Raymundi Antonii Episcopi Eystet- tensis Instructio pastoralis. Ratisbonae, 1880. Pagg. 204—209. nuni. XI. et XII- 595 Die 20. Iulii 1890 edita est Romae haec instructio et norma, ab Ordinariis locorum in exarainibus, per ge- neralia conficienais, observanda. 1 Instructio. Non raro ad hanc Congregationem sanctae romanae et universalis Inquisitionis transmittuntur ab Ordinariis vel a sacra Poenitentiaria denunciationes contra confes- sarios sollicitantes poenitentes ad turpia: et saepe acci- dit, ut in denunciationibus ipsis inducantur aliae poeni¬ tentes vel uti certo ad turpia sollicitatae vel tantum ex indiciis inductae, quae tamen obligationi de denunciatione emittenda iuxta sacros canones satis non fecerunt. Ne autem crimen tam infandum absque debitis animadversionibus maneat, sacra Congregatio ad tra- mitem apostolicarum constitutionum indicit locorum Ordi¬ nariis, ut inductas poenitentes opportuno examini subii- eiant, ut inde legales probationes in processualibus ta- bulis resultent. Verum experientia compertum est, huiusmodi exa- mina non ita scite seu legaliter assumi a Iudicibus delegatis; ita ut saepius causas ipsas, alioquin graviores et in dammum ac scandalum fidelium vertentes, prosequi datum non sit. Quapropter ne in posterum ex enunciatis deiectibus in examinibus assumendis causae contra sollicitantes in- fectae remaneant, sacra suprema haec Congregatio oppor- tunum, imo necessarium censet locorum Ordinariis m- structionem iuxta decreta ac ordinationes alias editas exaratam transmittere, qua examina poenitentium per generalia rite et legaliter prosequi valeant. Praenotandum, quod nimia circumspectione utendum est in personis ad examen invitandis; etenim non semper opportunum erit, eas ad publicum Cancellariae locum 1 Forma processus contra Instructione S. Congr. Inquis. de append. IX. pag. 499 sq). confessarios sollicitantes praescripta est in die 20. Febr. 1«64. (Acta s. Sediš. Vol. III. 3 S* 596 -#* convenire, praesertim si examini subiiciendae sint vel puellae vel uxoratae ant famulatui addictae; lune enim consultum erit, eas vel in sacrario vel alio iuxta pru- dentem Ordinarii seu Iudicis aestimationem caute convo- care ad earum examen assumendum. Quod si exami- nandae vel in monasteriis aut nosocomiis seu in piis puellarum domibus existant, tune magna cum diligentia et diversis diebus iuxta eireumstantias peculiares vo- candae sunt. Insuper animadvertant Iudices,ad examina assumenda deputati, quod in eorum et Gancellarii seu Notarii (qui semper ecclesiastici esse debent) praesentia examinanda exclusive compareat absque socia, absque teste: etenim omnia sub inviolabili secreto perfici necesse est. Tandem de actibus inde assumptis, Ordinarii debent transmittere ad hanc supremam Congregationem exemplar authentieum et cum suo originali collatum. Hisce generatim praemonitis subnectitur norma examinis conficiendi. Datum Romae, die 20. Iulii 1890. R. Card. Monaco. Norma examinis per generalia assumendi, V igore epistolae sacrae supremae Congregationis, datae sub die .. . (vel vigore decreti illustrissimi ac reveren- dissimi Archiepiscopi, Ordinarii) vocata personaliter com- paruit coram illustrissimo ac reverendissimo Domino N. N. sistente in Cancellaria (vel in sacrario aut in colloeu- torio monalium seu piae domus) in meique etc. N. N. nubilis (vel uxorata) degens in hac civitate N. N. in paroecia N. N. filia (vel uxor) N. N. aetatis suae . . . conditionis civilis (aut agricolae aut famulatui addictae), cui delato iuramento veritatis dicendae, quod praestitit tactis ss. Dei Evangeliis, fuit Inter. an sciat vel imaginetur causam suae voca- tionis et praesentis examinis ? Resp ... 597 -*e Inter. a quot annis usa sit accedere ad Sacramentum poenitentiae ? Besp. . . Inter. an semper apud unum eumdemque confes- sarium Sacramentum poenitentiae receperit vel apud plures sacerdotes: insuper an in una eademque vel in pluribus ecclesiis? Besp. Inter. an a singulis, quibus confessa est sacerdotibus, exceperit sanctas admonitiones et opportuna praecepta, quae ipsam examinatam aedificarent et a malo arcerent, et quatenus etc. Besp. . . Notandum. Si responsio fuerit affirmativa, id est, si dicat, se bene semper fuisse directam, tune interrogatur sequenti modo: Inter. an sciat vel meminerit aliquando dixisse vel audivisse, quod quidam confessarius non ita sanete et honeste sese gesserit erga poenitentes; quin murmura- tiones seu verba contemptibilia contra ipsum Confes- sarium prolata fuerint: ex. gr. quod ipsa examinata ab uno vel a pluribus poenitentibus atque ab uno abhinc anno vel a quatuor aut tribus mensibus similia audierit? Notandum. Si post hanc interrogationem et animad- versionem examinata negare pergat, claudatur actus consueta forma, quae ad calcem huius instructionis pro¬ stat. At si quidquam circa aliquem confessarium iuxta ea, de quibus interrogatur, aperuerit, ulterius interroga- bitur, prout sequitur: Inter. ut exponat nomen, cognomen, officium, aeta- tem confessarii et locum seu sedem confessionis: an sit presbyter saecularis vel regularis, et quatenus etc . . . Besp. . . Inter. ut exponat seriatim, sincere et clare ea omnia, quae in sacramentali confessione vel antea vel postea vel occasione confessionis audierit a confessario praedieto mi¬ nus honesta: vel an ab eodem aliquid cum ipsa inhoneste actum fuerit nutibus, tactibus seu opere, et quatenus etc. -&r 598 Notandum. Hoc loco iudex sollerter curabit, ut re- lerantur iisdem verbis, quibus confessarius usus fuerit, sermones turpes, seductiones, invitamenta conveniendi in aliquem locum ad malum finem, aliaque omnia, quae crimen sollicitationis constituunt, adhibita vernacula lingua, in qua responsiones sedulo et iuxta veritatem exa- rabuntur; animum addat examinatae, si animadvertat, eam nimio timore aut verecundia a veritate patefacienda praepediri, eidem suadens, omnia inviolabili secreto premenda esse. Denique exquiret tempus, a quo sollici- tationes inceperint, quamdiu perduraverint, quoties repe- titae, quibus verbis et actibus malum finem redolentibus expressae fuerint. Cavebit diligenter ab exquirendo con- sensu ipsius examinatae in sollicitudinem et a quacum- que interrogatione, quae desiderium prodat cognoscendi eiusdem peccata. Inter. An sciat vel dici audierit praedictum confes- sarium alias poenitentes sollicitasse ad turpia; et qua- tenus eas nominet (atque hic iubebit nomen, cognomen et saltem indicia clariora, quibus aliae personae solli- citatae detegi possint). Notandum. Si forte inducantur aliae personae solli- citatae, erit ipsius iudicis eas prudenter advocare et singillatim examinare iuxta formam superius expositam. Besp. . . Inter. de farna praedicti confessarii tam apud se, quam apud alios. Besp.. . Inter. an praedicta deposuerit ex iustitiae et veri- tatis amore, vel potius ex aliquo inimicitiae vel odii affectu, et quatenus etc. Besp. . . Quibus habitis et acceptatis dimissa fuit iurata de silentio servando, iterum tactis ss. Dei Evangeliis, eique perlecto suo examine in confirmationem praemissorum se subscripsit (si fuerit illiterata, dicatur) et quum scri- bere nesciret, fecit signum crucis. Subscriptio personae examinatae. 599 -** Acta sunt haec per me N. N. Cancellarium vel Notarium ad hunc actum assumptum. Instructio sanctae romanae et universalis Inquisitionis super diligentiis in causis de sollicitationis crimine peragendis. Die 6. Augusti 1897 sanctum Officium aliam instruc- tionem de re nostra edidit huius tenoris. I. Instructionis s. romanae et universalis Inquisitionis circa observantiam apostolicae constitutionis »Sacramen- tum Poenitentiae« n. 10 praecipitur, ut, antequam contra denunciatum procedatur, perspectum ezploratumgue iudici esse debeat, quod mulieres vel viri denunciantes sint boni nominis, neque ad accusandum vel inimicitia vel alio hu¬ mano affectu adducti Juerint. II. Praeceptum huiusmodi, uti omnia, quae ad huius supremi Tribunalis procedendi rationem spectant, stric- tissimi iuris censendum est, ita, ut eo neglecto ad ulte- riora procedi nequeat. III. Nec sufficit, ut id utcumque, sed omnino necesse est, ut certa iudiciali forma iudici innotescat; quod pro- pria dictione: diligentias circa denunciatum eiusgue de¬ nunciantes peragere significari in foro s. Officii usus obtinuit. IV. Iamvero quum non semper nec ab omnibus vel tantum post longum tempus, quum nempe testimoniorum receptio difficilis et quandoque impossibilis est, supremum hoc Tribunal id servari perspexerit, hanc ad rem in- structionem, pro reverendissimorum Ordinariorum norma, edendam mandavit. V. Ordinarius igitur toties, quoties aliquam de in- fando sollicitationis crimine denunciationem acceperit, illico ad diligentias peragendas procedet. Ad quem finem vel per se vel per sacerdolem a se specialiter delegatum advocabit (separatim scilicet et qua decet circumspec- tione) duos testes, quantum fieri poterit, ex coetu eccle- 600 •#* siastico, utcumque vero omni exceptione maiores, qui bene noverint tum denunciatum tum omnes et singulos denunciantes eosque sub sanctitate iuramenti de veritate dicenda et de secreto s. Officii servando, iudicialiter in- terrogabit, testimonium scripto referens iuxta insequentem formulam; utriusque vero testimonii atque una simul respectivae denunciationis authenticum exemplum directe tutaque via ad hanc supremam Congregationem quam- primum transmittet. VI. Dictum est: »vel per se vel per sacerdotem a se specialiter delegatum«; nihil enim prohibet, quominus rationabili ex causa pio alicui, docto ac prudenti sacer- doti id muneris Ordinarius demandare valeat; speciali tamen ei in singulis casibus delegatione impertita, eique antea delato iureiurando de munere fideliter obeundo et de secreto s. Officii servando. VII. Quod si inveniri nequeant duo tantum testes, qui noverint una simul denunciatum et omnes et sin¬ gulos denunciantes, plures vocari debent. Tot nempe hoc in času testes, ut supra, vocandi erunt, quot oportebit, ut duplex quoad denunciatum et unumquemque denun- ciantem habeatur testimonium. VIII. Quoties autem iuramentum de secreto servando et pro diversis casibus, de veritate dicenda vel de mu¬ nere fideliter obeundo deferendum sit, iuramentum ipsum šemper et ab omnibus, etiam sacerdotibus, tactis ss. Dei Evangeliis et non aliter, praestandum erit. In Ordinarii vero potestate erit, siquidem pro rerum, locorum aut personarum adiunctis necessarium vel expediens iudica- verit, excommunicationem ipso facto incurrendam et Rom. Pontifici speciali modo reservatam violatoribus comminari. IX. Sequitur interrogationis formula. Die . . . mense . . . anno . . . Vocatus personaliter comparuit coram me infrascripto Episcopo . . . (notetur nomen dioeeesis. Delegatus autem dicat: coram me infrascripto a r. p. d. Episcopo . . . ad hunc actum tantum specialiter delegato) sistente in . . ■ (notetur ločus, ubi negotium geritur). *- 601 N. N. (nomen, cognomen et gualitates testis conventi), qui delato ei iuramento veritatis dicendae, quod prae- stitit tactis ss. Dei Evangeliis, luit per me 1. interrogatus: utrum noverit sacerdotem N. N.? (nomen, cognomen et gualitates denunciati). Respondit . . . (exscribatur lingua, gua utitur testis, eius responsio). 2. interrogatus: quaenam sit huiusce sacerdotis vitae ratio, quinam moreš, quaenam penes populum existimatio ? Respondit.. . 3. interrogatus: utrum noverit viros vel, ut pluri- nium, mulieres N. N., N. N.? (nomen, cognomen et guali¬ tates uniuscuiusgue denunciantis). Respondit . . . 4. interrogatus: quaenam sit uniuscuiusque eorum vitae ratio, quinam moreš, quaenam penes populum existimatio ? Respondit . . . 5. interrogatus: utrum eos censeat fide dignos vel contra mentiendi, calumniandi in iudicio et etiam peie- randi capaces eos existimet? Respondit. .. 6. interrogatus: utrum sciat, num torte inter eos et praefatum sacerdotem ulla umquam extiterit odii vel inimicitiarum causa? Respondit ... Tune, delato ei iuramento de secreto s. Officii ser- vando, quod praestitit ut supra, dimissus fuit, et ante- quam discederet, in confirmationem praemissorum se subseripsit. Subscrvptio autogvapha testis vel eius signum ■4' crucis. Acta sunt haec per me N. N. (nomen, cognomen et gualitates Episcopi vel eius Delegati, qui testimonmm recepit). Datum Romae, die 6. Augusti 1897. Signum Curiae episcopalis. L. M. Card. Parocchi. 602 Praeallegatis documentis nectitur etiam Modus, quo recipi debent denunciationes in re ad sollicitationem spectante ab eis, qui ad denunciationem aliquam absque interventu Notarii recipiendam delegantur. Delegatus incipiet actum a notando die, mense, anno. Die ... mensis . . . anni... Sponte personaliter comparuit coram me infrascripto sistente in (notabit locum et dioecesim, ubi reperitur ad actum recipiendum) ad hunc actum tantum ab illustris- simo et reverendissimo N. specialiter delegato, prout ex eiusdem Ordinarii litteris mihi directis et datis sub die (exprimet, quo die ipsi scriptae fuerint litterae) praesenti positioni allegandis, N. N. (scribet nomen, cognomen, pa- trem, patriam, aetatem, conditionem et babitationem per- sonae denunciantis; et si haec religiosa fuerit, exprimet etiam nomen, quo ea vocabatur in saeculo. Deinde pro- seguetur), cui delato iuramento veritatis dicendae, quod praestitit tactis ss. Dei Evangeliis, (quae manu tangere faciet), exposuit prout infra, videlicet: Hic : persona denuneians vernaculo sermone declarare debet, se scire, obtentam esse ab Ordinario loči facultatem r recipiendi absgue interventu Notarii, quod ad suam con- scientiam exonerandam expositura est, propterea, guia rnstis de causis eidem reverendissimo Antistiti se sistere- nequit: deinde narrare continuo debet, quae ad sollicita- tiones ei factas attinent seu verba fuerint seu scripta sew actus, accurate describendo locum, tempus, occasionem r vices et singula adiuncta, nec non utrum in actu confes- sionis an prius vel post sacramentalem ahsolutionem ea evenennt. Nominare debet confessionalem sedem et ipsum confessarium sollicitantem, et guatenus huius nomen et cognomen aut ignoret aut oblita fuerit, describet accurate illius personam, omnes distincte characteres notando, ita r ut ille recognosci possit. Animadvertat delegatus, non esse- mterrogandam personam denunciantem, utrum consensum 603 ad actum turpem quocumque modo praestiterit vel recu- savent, quum ipsa ad suos defectus manij-estandos non teneatur. Hisce exscriptis, prout narrantur, delegatus, quae sequuntur, neque aliud praeterea quidquam requiret. Interrogata: an sciat vel dici audierit, dictum N. N. (nominando personam) confessarium sollicitasse alias poenitentes ad turpia? et quatenus etc. Respondit: (notabit responsionem et si haec affirma- tiva fuent, nomen et cognomen personarum sollicitatarum exquiret et causam scientiae). Interrogata: de farna supradicti confessarii N. N. tam apud se quam apud alios? et quatenus etc. Respondit: (responsionem exscribet). Interrogata: an odio vel amore praefata deposuerit, et super inimicitia aliisque generalibus etc. et quatenus etc. Respondit: recte (si ad propriam conscientiam ex- onerandam denunciasse se dieet). S'i a sollicitudine plus uno mense praeterlapsum fuerit, erit etiarn interroganda: Interrogata: cur tamdiu distulerit, praefata denun- ciare proprio Ordinario et conscientiam suam exonerare? Respondit: (notabit responsionem). Actus claudatur hac ratione. Quibus habitis et ac- ceptatis etc. dimissus (vel dimissa) luit iuratus (vel iu- rata) de silentio servando ad novum tactum ss. Dei Evangeliorum; (super Evangelium iterum iurabit) et in confirmationem praemissorum se subscripsit (et si scri- bere nesciat) et quum scribere nesciret, prout asseruit, fecit signum crucis. (Crucis signum calamo faciendum ob ea exiget). Postquam denuncians se subscripserit, aut crucis signum fecerit, subscribet se delegatus hoc modo: Acta sunt haec per me N. N. ab illustrissimo et reverendissimo Antistite N. N. ut supra specialiter dele- gatum. Integrum deinde actum directe ad propnum (Jrdi- narium delegantem transmittet una cum mstructione et litteris acceptis nihil omnino apud se retmendo. -&r 604 -JK- Itaque secundum praenotatas instructiones et prae- allatum modum stricte in Curia Nostra procedetur, si quae ex eiusmodi causis, quod Deo propitio numquara luturum firmiter ac humiliter expectemus, erit cogno- scenda. Nelandum sollicitationis crimen nec nominetur inter Lavantinos! Qui sic operatus est, in nornine Domini nostri lesu Christi . . tradendus est satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini nostri lesu Christi! (I. Cor. 5, 5). Caput CXLII. De propugnaculo sanctae matris Ecclesiae deque eius ministris adversus aggressus malitiosos defendendis. S eminem fugit, quam gravia discrimina hisce tem- poribus religioni in nostra patria insideant. Si eventus paucis abhinc annis consideramus et ad praesentem Ecclesiae conditionem oculos convertimus, ultro in mentem revocantur verba illa, quibus Redemptor noster angustias civitatis Ierusalem praedixit: Venient dies m te: et circumdabunt te inimici tui vatto, et 6ir- cumdabunt te: et coangustabunt te undique. (Luc. 19, 43). Profecto, undique et omni modo, sive occultis machinationibus sive palam abiecta verecundia, Ecclesia ab hostibus nune impetitur. Ne sermonem iterum fa- ciamus de apostasia ut vocatur a Roma, in classibus quos aiunt intelligentium primum agitata, quae dein concitatoribus socialistis in ordines quoque opifieum et egentium prorupit 1 ; ne immoremur in molitionibus in- 1 Schreiben Pius X. an člen osterr. Episcopat unterm 6. Marž 1905. (Kirclcliches Verordnungsblatt fur die Lavanter Diozese 1905. Nr. VII. aJ. 53. pagg. 105 sq). — Hirtenschreiben betreffend die Abfallsbewegung. (Kirchlicbes V erordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese 1905. Nr. VII. al. 54. pagg. 107—110). —• Ecclesiae Lavant. Synodus dioecesana anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904, Pagg. 220—235. 605 stitutis contra sanctitatem sacramenti matrimonii 1 ; et ne denique illa denuo proponamus, quae iam alibi di- ximus de libera quam nominant schola 2 ; attingere tan- tum hic liceat assultus quasi assiduos, quos calumnia vel error configunt, aut malitia, rebus corruptis et de- torsis, adstruit adversus Ecclesiam catholicam, eius doc- trinas et institutiones nec non personas ecclesiasticas. 1. Exploratum equidem vobis est, dilecti coopera- tores Nostri, catholicae osores rei omni ope in imperio nostro contendere, ut avitum fidei thesaurum e fidelium cordibus extrahant, populisque tandem persuadeant, christianam veritatem humanitatemque iam non con- gruere civili huius aetatis cultui nec legitimae curationi tenuium. 3 Quapropter non solum Ecclesiae catholicae, eius doctrinis, institutionibus et ministris inauditis cavillatio- nibus contumeliisque detrahunt — nec eos mendacii vel infamiae pudet vel taedet — sed viros quoque cum sanctitate vitae tum eruditione insignes turpissimis igno- miniis afficiunt. Quem in finem et immunitate et libero verbo impune abutuntur. Ministros Ecclesiae, non singulos tantum sed omnes in genere, fingunt minime esse exempla virtutum, sed potius esse refertos omni malitia et iniquitate, ita ut ne exemplaris quidem vita, practica applicatio doctrinae christianae et moderamen institutorum ecclesiasticorum iuxta sensa sanctae matris Ecclesiae praebeant praesidium contra huiusmodi molimina impudentissima. 1 Hirtenschreiben, ein Ausfluss der zu Wien im Februar 1906 statt- gefundenen bischoflichen Konferenzberatung, gerichtet an die Ivatholiken der Diozese Lavant. (Kirchlicbes Verordnungsblatt fur ' lie Lavanter„ Ul “' Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo 1906. br. IV. al. -J et 30. Pagg. 59—62). — * Hirtenschreiben, ein Ausfluss der zu \\ len im bebruar 1906 stattgefundenen bischoflieben Konferenzberatung, gerichtet an die. Ks- tholiken der Lavanter Diozese in Angelegenbeit der „Freien Schule . (Kircbl. Verordnungsblatt fur die Lavanter Diozese. Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo 1906. al. 49 et 50. Pagg. 85-88). - £ onstltut 3 ,0 T .. h . u ^ l^pp societate ut vocatur schola libera pagg. 284-296. — L J t , t -^P li I J 1 v ;_ datae occasione catholicorum totius Austnae conventus. (v ; ordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese 1905. br. XII. a. • P‘o- -*<- 606 ~*h Hac agendi ratione id effieere študent, ut populus . magis magisque Ecclesiae abalienetur et ad indifferen- tismum inclinetur vel prorsus adducatur. Qua in re raa- iora in dies apparent conamina omnes populi partes firma organisatione ideis Ecclesiae infensis mancipandi. Haec certe deviarum commenta mentium, etsi vi sua propriaque efficacitate neminem moveant, permovent tamen et percellunt specie ipsa novitatis, evenitque pas- sim, ut multos decipiant perdantque hac una de causa, quia non quidem vetus, sed recens illa tempus induxit. 2. Tempora ergo aspera, in quibus versamur, re- media expostulant prorsus singularia, propugnacula utilia, opportuna et firma ad arcendos istos adversariorum impetus, ad defendendas doctrinas Ecclesiae et prote- gendas personas ecclesiasticas. Propterea plurimum interest, ut consilia viresque ab optimis quibusque conferantur, patrocinium defensio- nemque rei catholicae suscepturis. Quando hostes adventant aut imminent, ad arma conclamatur. Nobis autem non modo insident hostes, sed intra seu imperium seu civitates seu denique pagos versantur, cogendique propterea in summa fideles populi sunt, atque e populiš fortissimi praecipue viri. Ut ergo delensio Ecclesiae et sacerdotum adversus detractiones, calumnias et detorsiones determinato ordine procedat et evadat efficacior, commendamus impensissime institutionem societatis. Ecclesiae protegendae et sacer- dotibus defendendis adaptatae, quam et instituendam hisce praecipimus. Silentio tamen hic praetermittere non possumus, prae- scriptis Ecclesiae inductum esse, quod legitimae non agno- scantur nisi societates, quae statutis gaudent ab Episcopo revisis et approbatis. Idem valet de circulis, quocumque nomine donentur. Quae neque in nostris regionibus vi sua destituuntur. 1 1 Litterae encycl. Pii PP. X. Pieni l’ animo ad Archiepiscopos et Epi' scopos Italiae die 28. Iulii 1906. (Kirchl. Verordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese. Cerkveni zaukaznik za Lavant. škofijo 1906. Nr. X. al. 80. pag. 109) - 607 -*• Caeteras sacerdotum inter se associationum lormas, quae disciplinae ecclesiasticae et spiritui sacerdotali mi¬ nus conveniunt vel ab eis alienae sunt, profecto com- mendare non possumus. 1 3. Scopus praedictae societatis sit defensio Ecclesiae, Cleri et egregiorum virorum catholicorum contra calum- nias et suspiciones. Quem in finem diligenter perqui- rantur libri, libelli et folia, Ecclesiae et sacerdotibus in- fensa, et personae impetitae statim certiores reddantur. Nuntii scandalosi de sacerdotibus et monasteriis, con- questiones de clericali intolerantia, et alia media, quibus Ecclesia impugnatur, explorentur et dilucidentur. Expo- nantur tum constitutio Ecclesiae catholicae tum eiusdem institutiones, in quantum obiectum constituunt aggres- suum vel alias actualis momenti sunt. Publicentur res gestae religiosae politicae. Procurentur statistica eccle- siastica et statistica moralis. Denique detegantur defectus et partes debiles adversariorum, ut data occasione in- serviant tamquam arma adversus eos. Nuntii desumantur ex fontibus absolute certis et sint obiective et stricte ad rem compositi. In ipsis evitentur omnes polemicae disceptationes, ne offendantur honesti adversarii, sed ut veritati tantummodo via pandatur. Serventur ergo hac etiam in re ea, quae iam alibi man- davimus. 2 Statuta associationis instituendae, cuius mentionem supra fecimus, in hac Synodo proposita et acceptata sunt. Quae ut omnibus sacerdotibus dioecesis innotescant, eisque facultas praebeatur vota sua exponendi, litteris circularibus die 16. Septembris 1906 Nr. 3749, medi- antibus officiis decanalibus, Clero dioecesano transmit- tenda curavimus. 1 Litterae pastorales Archiepiscoporum et Episcoporum ditionis austria- cae ad Clerum festo s. Lucae Evangelistae 1906. (Kirchl.ches Verordnungsb att fur die Lavanter Diozese. Cerkveni zaukazmk za Lavantinskoi škofijo 1906. Nr. X. al. 98. pagg. 125 et 126). - 2 Gesta et statuta Svn dioec. Lavant. anno 1896 celebratae. Marburgi, 1897. Pagg. 258-261- EeelesiaeJ,avant. Synodus dioecesana anno 1903 coadunata. Marburgi, 1J . c 0 g. - > . -*• 608 •**. Attentis desideriis Cleri dioecesani, statuta associa- tionis »Obrambno društvo za duhovnike Lavantinske škofije« dictae, emendata sunt ac caes. reg. gubernio provinciae Styriacae proposita. Decreto de die 12. Ianuarii 1907 Nr. 8^? 1906 caes. reg. gubernium resolvit, constitutionem associationis, de qua agitur, iuxta statuta proposita, quae in calce huius constitutionis publicantur, interdicendam non esse. Die 12. Iunii 1907 associatio constituta est per electionem moderatorum eiusdem. Ex quo tempore ope- rationem suam iam magno cum fr udu exercet. Ut societas Ecclesiae et sacerdotibus defendendis adaptata ampliori efticacitate procedat, societati centrali associetur. Par enim eorum debet esse sententia, quorum causa communis existit. 4. In associationem hanc perutilem vocamus et invi- tarhus, vos omnes, fratres venerabiles. Velitis necessitates vestras fidenter inspicere Communesque inimicos contra et animose intueri; deliberantibus vobis atque agentibus, nec illis providentia deerit, nec istis repugnatio. Haec autem creare commoda numquam aliter licebit, quam concordia et unitate duce. Concordes ergo ac iuncti hoc unum persuasum habeatis, prosperitatem vestram tune solum iri comparatum, quum rei catho- licae rationes reliquis anteponendas curaveritis. 1 Vigilate, st,ate in fide, viriliter agite et confortamim! (I. Cor. 16, 13). Nccm et qui certat in agone, non eoro- nabitur, nisi legitime certaverit. (II. Tim. 2, 5). Pravila obrambnega društva za duhovnike Lavantinske škofije. § 1. Ime. Društvo se imenuje „Obrambno društvo za du¬ hovnike Lavantinske škofije 11 in ima kot ude katoliške duhovnike in lajike. 1 Litterae i Pii PP. X. datae occasione catholicorum totius Austriae conventus. (KireH. Verordnungsbjatt ftir die Lavanter Diozese 1905. Nr. Sll- al. 90.. pag. 161).: , '.■■■■ -**• 609 § 2. Sedež. Društvo ima svoj sedež v Mariboru in je ne¬ politično društvo. § 3. Namen društva. Društvo ima namen, braniti katoliško Cerkev in njene duhovnike in ustanove zoper neopravičene napade in javna sramotenja, dajati javno in krivično napadenim nasvete in sredstva za poravnavo pravdnih stroškov ali jim preskrbeti odvetnika, ako odbor to sklene. § 4.^ Društveniki. Društvo ima ustanovnike, podpornike, redne in častne ude. Ustanovniki so, ki plačajo enkratni znesek 100 kron v teku enega leta. Podporniki plačujejo vsako leto 10 K. Redni udje vplačujejo 1 K vpisnine in letnino, katero določuje občni zbor. Častne ude imenuje občni zbor. Glede pravic so vsi udje enakopravni. § 5. Ustanovitev društva. Društvo je ustanovljeno, ako se priglasi 20 udov in se izvoli odbor. Pred ustanovitvijo društva sprejema ude predlagatelj. § 6. Pravice društvenikov. Udje imajo pravico: a) Udeleže¬ vati se občnih zborov, tam govoriti, staviti predloge, voliti in voljeni biti. b) Ako je kdo že en mesec društvenik, zahtevati od društvenega vodstva v vseh slučajih pojasnila, kadar se gre za žaljenje osebe ali stanu, bodisi v nepisani ali pisani besedi, c) Po preteklem poluletju vstopa v društvo zahtevati, da se mu da pravni zastopnik v osebnopravnih stvareh na stroške društva, ako je odbor pravni slučaj preiskal in nameravano postopanje odobril. d) Zahtevati vpogled v upravo društvenega premoženja. § 7. Dolžnosti društvenikov. a) Vsak redni ud mora vpis¬ nino in letni donesek naprej plačati, b) Slučajne tožbene stvari mora pismeno s potrebnimi dokazili popolnoma in resnično raz¬ ložiti, ako hoče deležen postati pravic, omenjenih v § 6. odstav¬ kih b) in c). § 8. Prestanek društveništva. Redni udje nehajo biti društ¬ veniki ali s prostovoljnim izstopom iz društva ali pa vsled izključenja iz društva. Izstopi se iz društva ali izrecno s tem, da društvenik vodstvu društva pismeno naznani izstop, ali pa molče, če ne plačuje letnega društvenega doneska, čeprav se je večkrat opominjal, po preteku treh let, ali če prestopi v drugo škofijo, ali s smrtjo uda. Uda izključi vodstvo društva z absolutno večino glasov, ne da bi bilo treba naznaniti razloge. Proti izključenju je dovoljen priziv na občni zbor. § 9. Sredstva društva. Sredstva društva so: a) darila in volila častnih udov in podpornikov; b) vpisnina in letni doneski društvenikov; c) volila in darila neudov; d) obresti in obrestne obresti društvenega premoženja. § 10. Občni zbor. Občni zbor skliče predsednik redno vsako leto enkrat, izredno pa, če odbor ali dvajset udov to pismeno 39 -**- 610 zahteva. Vabi se pravočasno v listih, katere določuje odbor. Občni zbor voli devet odbornikov in tri namestnike ter dva računska pregledovalca, ki pa ne smeta biti odbornika. Volijo se osebno in z listki za dobo treh let. Pri enakem številu glasov odločuje žreb. Občni zbor imenuje častne ude, glasuje o predlogih odbora in članov, določuje kraj prihodnjega občnega zbora in članarino ter spreminja društvena pravila. Občni zbor je sklepčen, če je nav- zočnih vsaj dvajset udov; sklepa se z večino glasov glasujočih; pri enakem številu glasov odločuje predsednik. Ako občni zbor sklepa o imenovanju častnih udov ali o spremembi pravil, je za veljavnost sklepa potrebna dvetretjinska večina glasujočih. § 11. Vodstvo društva. Društvo vodi odbor, katerega tvorijo predsednik in osem odbornikov; voli se na tri leta. Odbor voli iz svoje sredine predsednika, podpredsednika, blagajnika, tajnika, knjižničarja in njihove namestnike. Predsednik mora pismeno sklicati odborovo sejo vsaj štirikrat na leto, ali če to zahtevajo vsaj štirje odborniki. Odbor je sklepčen, če so razen predsednika oziroma njegovega namestnika še navzočni štirje odborniki; sklepa se z večino glasov; pri enakem številu glasov odločuje predsednik. Odbor sprejema in izključuje člane, vodi vse posle društva, pri¬ pravlja predmete za občni zbor, upravlja društveno premoženje, pregleduje natančno knjige, knjižice in časopise, ki so Cerkvi in duhovnikom sovražni, ali nastavlja za to posebne zaupnike, obve- ščuje takoj napadene ali sicer prizadete, da se lahko branijo ali pošljejo popravke, pregleduje uposlane odgovore, presoja o tožbah, ako se naj preskrbi odvetnik, imenuje odvetnika in ukrepa vse, da se doseže namen društva. Mesta odbornikov so častna. § 12. Zastopstvo. Društvo zastopa na zunaj predsednik, ozi¬ roma njegov namestnik; vse listine podpisujeta predsednik, oziroma njegov namestnik in tajnik. § 13. Razsodišče. Vse prepire članov med seboj poravna razsodišče, v katero voli vsaka stranka dva zaupnika; predseduje mu predsednik društva ali od njega imenovan namestnik, ki ima pravico glasovati. Prepire med udi in odborom reši občni zbor. § 14. Razdružitev. Društvo preneha, ako ga oblast razdruži, ali ako to sklene občni zbor. V prvem slučaju pripade njegovo premoženje „Družbi duhovnikov Lavantinske škofije“; v drugem slučaju pa sklepa o premoženju občni zbor. Ako občni zbor raz¬ pravlja o razdružitvi društva in o porabi njegovega premoženja, mora biti zastopanih vsaj dve tretjini udov in sicer ena tretjina osebno navzočnih, druga je lahko zastopana po samo v ta namen pooblaščenih. Sklepa se z dvetretjinsko večino glasujočih. -*• 611 Caput CXLIII. De universali ac aequali et directa ac occulta depu- tatorum electione. cclesia Christi, quum regnum Dei sit in terris, fini suo, suis scilicet membris sanctificandis et sal- vandis, satisfacere non valet, nisi ad circumstan- tias, quibus ea subduntur, assidue et circumspecte attendat eisque suo modo utatur. Hae vero a familia, cui homo inseritur, a communitate, in qua commoratur, a re pu¬ hlica, in qua conversatur, non minimum dependent ne- que ideo cuiquam mirum videtur, quod Ecclesia, quum de singulorum salute sollicita sit, his quoque curam et studium adhibeat, ne in familiis pravi moreš, leges latae in re publica eius subiimem finem impediant neve forte, dum suo quaeque iure abutantur, ei adversentur . * 1 Nativo iuri suo Ecclesia neque umquam cessit neque umquam cedere potest. Ad rem certe Leo PP. XIII., felicis recordationis, enunciat: »Quidquid ad salutem animarum cultumve Dei pertinet, sive tale illud sit natura sua sive rursus tale intelligatur propter causam, ad quam refertur, id est omne in potestate arbitriove Ecclesiae .« 2 Haec autem ea, si saecularia respiciunt, non ratione sui, sed finis, quem iuvare vel etiam retardare possunt, neque dominandi, sed salvandi studio ad suam provinciam sumit eaque in se naturalia ad supranaturalem finem suum coope- randum trahit. Multum igitur Ecclesiae interest, ut res publicae, ad quas ipsius membra pertinent, recte constituantur, neve quae constitutae sunt, leges verae fidei et bonis moribus nocivas sanciant. Quod si res publicae servant, a nulla earum forma Ecclesia abhorret, quum singulae optimum * De relatione, auae inter Ecclesiam et rem puhlicam mtercedit modo populari disserit cl. Iosephus Reiter in commentario: Was geht den Klerus die Politik an? Salzburg, 1907. - 2 Litterae encyclicae ImmortaU Dei de die 1. Novembris 1885. (Desclbe, Allocutiones, epistolae, constitutiones Leoms PP. XIII. Brugis, 1887. Vol. II. pag. 153). 39 * -a- 612 civitatis statum parare et tueri possint, dum auctoritate sua rite utantur. »Princeps enim atque opifex mundi Deus, qui hominum congregationi et civilem et sacram potestatem providentissime praeposuit, distinctas quidem permanere eas voluit, at vero seiunctas esse et confli- gere vetuit .« 1 In austriaca - hungarica monarchia recentiore tem- pore, tam pro parte austriaca quam hungarica, ea regi- minis forma, quae constitutio vulgo dicitur, introducta est 2 et potestas legislativa ad augustissimum imperatorem et regem apostolicum atque ad comitia, nobilium (mag- natum) scilicet et deputatorum, pertinel. In illis alii here- ditate, nominatione caesarea, respective regia, alii sede sua potiuntur, in haec vero omnes liberis civium suffra- giis mittuntur. Novissime vero novus modus in deputatis eligendis lege ferenda statuetur atque ius suffragii non ad certas civium classes restringitur, sed ius suffragii directi et occulti ad omnes aeque viros, qui viginti quatuor saltem annos nati, iure civico in Austria et domicilio in certa communitate eoque ex certo tempore gaudent, exten- dendum esse multis videtur . 3 Num autem hic eligendi modus meliores fructus, quos ex eo futuros esse sperant, ferre valeat, iure ac merito controvertitur ex eoque prae- sertim in dubium vocatur, quod par eligendi ius acci- piant, qui nec rerum possessione nec ingenii cultura šibi pares sunt . 4 Nos interim, charissimi animarum curiones, ab hac controversia abstrahentes, quid unicuique animarum pa- stori facto opus sit, ne lege, de qua agitur, lata religio in novo rerum statu detrimentum capiat, sed ex eo, quantum fieri possit, emolumenta accipiat, animum 1 Leo PP. XIII. in epistola apostolica Praeelara de die 20. Iunii 1894. (Desclee, op. cit. vol. V. pag. 280). — 2 Caesareo diplomate de die 20. Octobris 1860 Nr. 226. imperialium legum folii promulgato. (Taschenausgabe der oster- reichischen Gesetze, Wien, 1884. Vol. XIX. pagg. 25 sqq). — 3 Haec lex die. 26. Ianuarii 1907 promulgata est. (Folii legum imperialium num. 17). — 4 Gfr. Prof. Dr. Gustav Strakosch-Grassmann, Das allgemeine IVahlrecht. Leipzig und Wien, 1906. Pagg. 80 sqq. 613 -*(- vertimus et haec statuenda esse censemus: Sacerdotes negative, ne a) in sacro officio vel e suggestu res po- liticas umquam ex professo tractent neve h) partium studio umquam sic abripiantur, ut in eos, qui ex adverso stent, iustitiam laedant, sed positive, ut c) hinc inde, occasione data, etiam ex ambone eos, qui audiunt, com- monefaciant, ut iuri eligendi, e lege šibi concesso, offi- cium eo utendi respondeat, atque ut d) viris laicis, si in rebus politicis consilium ab eis expetant eove aperte indigeant, id omni cum prudentia praestent, quin se ipsi nimis exponant. Etsi enim viros cordatos deceat in re etiam politica sensus suos pectore aperto sequi eisque amicos quaeri- tare, sacerdotes tamen in času circumspectiores sint oportet, ne fideles, quum eos in re politica partium studii suspectos habeant, ipsis in re quoque religiosa minus fidant. Hac vero ratione ,res politicae non pro- ficiunt, sed religio, cuius praecipue gratia sacerdotem in arenam politicam se dare decet, in animis fidelium la- bitur. Neque enim dubitamus, quin ea communi homi- num bono maxime conducant, quae sunt rectissima, plurimum autem ei noceant, quae a suo ordine declinant. Impraesentiarum comitia populum austriacum eius- que iura publica repraesentant et primas partes in legibus ferendis habent. Sine eorum votis neque im- pensae publicae populo imponi neque rei publicae ex- pensae fieri possunt. Ad ea generatim bonum commune promovere spectat ideoque speciatim leges ei opportunas ferre, abrogare importunas, institutiones publicas condere ac conditas confirmare vel etiam tollere, si quae suo fini, publico scilicet bono, minus faveant . 1 Quia vero leges sapientissimae et optimae quaeque institutiones, nisi recte administrantur, parum prosunt, ad eadem co¬ mitia pertinet sedulo invigilare, ut qui leges applicant et institutiones administrant, suo quisque munere rite 1 Ita in litteris pastoralibus, anno 1897 editis, Archiepiscopi et Episcopi ditionis austriacae. (Kirchliches Verordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese 1897. Nr. I). ■*- 614 fungantur, ab eisque rationem exigere, si qui suo officio desint. Multa igitur et gravia iura in re publica comitia exercent, unde plurimum interest, qui civium suffragiis in ea deputentur. Hoc vero ius ea, quae modo in co- mitiis agitur, lege ad omnes cives, certis quibusdam proprietatibus praeditos, ex aequo extenditur et modus eligendi sic stabilitur, ut qui ius suffragii habet, depu- tando directe i. e. non electoribus et per hos deputando suffragium exhibeat, et occulte i. e. per conclusam sche- dulam, non viva voce deputandum nominet. Ex hac ergo parte cives coram lege aequales sta- tuuntur, quum eorum suffragia non pondere. sed nu- mero aestimentur; ex altera tamen illa civium aequalitas statim labitur, quum deputandis territoria assignentur, quae nec incolarum numero nec quantitate vectigalium paria sunt, sed earum, quae hactenus in comitiis numero superiores sunt, partium studio et paene arbitrio com- ponuntur ac etiam distrahuntur. Nulli dubium est, quin hic in comitia eligendi modus legi non parum utilitatis, si qua ei inest, adimat; nihilo minus, venerabiles ani- marum pastores, vestrum esse censemus, ut omni cum prudentia ac vigili cura eo tendatis, quo qui lege lata eligendi iure potiuntur, hoc rite utantur eisque semper, qui de religione atque re publica bene merentur, sua quisque suffragia ferant . 1 Causa certe magni momenti ac gravis ponderis vertitur et omnium, quibus bonum commune cordi est, civium, maxime catholicorum cooperationem exigit. Ab hoc officio nulli, minime vero sacerdotes eximuntur. Ad rem Leo PP. XIII. »nullam, inquit, velle rerum pu- blicarum partem attingere tam esset in vitio, quam nihil ad communem utilitatem afferre studii, nihil operae, eo vel magis, quod (clericis et catholicis viris) otiosis, facile 1 Quae proprietates in deputandis emineant, ut catholicorum suffragia mereantur, Nostrae litterae pastorales de die 28. Aprilis 1907 exponunt. (Kirchl. Verordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese. Cerkveni zaukaznik za Lavantinsko škofijo 1907. Nr. VI. art. 42. pagg. 70—72 et art. 43. pagg. 73—75). 615 ~* *e habenas accepturi sunt ii, quorum opiniones spem sa- lutis haud sane magnam afferant .« 1 Profecto, comitia non solum res politicas, sed res etiam ut aiunt mixtas tractare solent, imo hinc inde in res stricte religiosas manus iniicere non verentur. Ne- que enim devastationum desunt tristia exempla nec in- dicia malae hominum voluntatis, qui si occasionem ac- ceperint, religioni, maxime catholicae, vim inferant atque religiosam imprimis iuventutis educationem et matrimonii indissolubilem nexum impetant 2 Huius autem modi occasio ubi opportunior eis occurrit, nisi in novis comitiis, si in eis deputati, ipsis assentientes, sedes occupent ? Hoc etiam non pauci ab eis, quae nova eligendi basi innituntur, comitiis futurum esse sperant; alii vero ex eadem ratione fore šibi blandiuntur, ut suae nationi aut conditioni certa commoda oriantur . 3 Hos iam ut illos arma cingere videmus, ut lege lata viri, quos ad suas partes esse noverint, civium suffragiis in comitia deputentur. Quid, pastores colen- dissimi, in hac rerum constellatione vobis agendum est, ne sancta res, cui servimus, detrimentum capiat neve animarum salus, quae vestrae curae commissa est, in periculum vocetur? Certum est nec quisquam serio in- fitiatur, speciem eorum, de quibus agitur, comitiorum ex hoc valde obscuram esse, quod in re omni experien- tia destituimur. Verum porro est, eos, qui ex lege eligendi iure donantur, catholicos eosque aliis numero longe su- periores esse, sed num catholice etiam sentiant et catho- lice sua suffragia daturos esse speremus, vix ac ne vix quidem affirmari potest. »Quam multa non expectata venerunt, quam multa expectata numquam apparuerunt .« 4 > Litt encvcl. Immortale Dei de die 1. Novembris 1885. (Desclde op. cit vol II pag 165) — 2 Litt. pastor. Archiepiscoporum et Episcoporum di ti oni s austriacae de die 18. Octobris 1906 (Kirchliches Verordnungsblatt fiir die Lavanter Diozese. Cerkveni zaukazmk za Lavantinsko škofijo 1906. Nr. XII. art. 98. pag. 127. alin. 2). - 3 Dr Anton Bach Osterre.chs Zukunft und die Christlich-Sozialen. Wien und Leipzig 1906. Pagg. 43 sqq. - * Lucius Annaeus Seneca, Epistolae morales. Lib. II. epist 2 num. 10 (L. An- naei Senecae opera. vol. III. edit. Frid. Haase, Lipsiae, 1892. pag. 27). 616 ~&~ Neque enim ignoramus, alios sua quemque negotia curare, abstinere universim rebus politicis; alios absolu- tum quem vocant nationalismum propugnare vel socialismi deliria propagare; alios iuris sui novitate nutare, pau- ciores vero res politicas serio et cum laude tractare. In tanta autem opinionum dissensione ac varietate fa- cile videmus bonum commune, religionem videlicet et rem puhlicam, valde periclitari. Quae quum ita sint, num viros catholicos, nominatim clericos, decet, imo licet esse otiosos? Apposite Pius PP. X., qui gloriose nune Ecclesiae gubernacula tenet: »lam vero, ait, qui rem seu sacram seu civilem evertere nituntur, eo maxime spec- tant, ut, si detur, capessant rem puhlicam legibusque ferendis designentur. Catholicos idcirco periculum omni industria cavere oportet, atque ideo, partium studiis de- positis, pro incolumitate religionis operari strenue; illud praecipue adnitendo, ut tum civitatum tum regni comitia illi adeant, qui attentis electionis cuiuscumque adiunctis, nec non temporum locorumque circumstantiis, religionis ac patriae utilitatibus in puhlica re gerenda prospecturi melius videantur .« 1 Sane res politicas prorsus negligere animarum cu- ratores aeque dedecet ac negotiis profanis nimis se immiscere. Ut enim, quum stipendia Christi mereantur, cavere debent, ne »plus humana quam coelestia curare videantur ,« 2 ita etiam, quum munere custodum Sion fungantur, vigilare debent, ne leges religioni nocivae fe- rantur neve de eis suspecti in comitia mittantur. Inter viros namque, qui res publicas suo quisque modo reprae- sentant vel rebus politicis vacant, non pauci corde sen- tiunt vel ore etiam profitentur: »Non disciplinae morum christianae, non Ecclesiae esse parendum, nullam huic esse legum ferendarum potestatem, nulla iura; imo nec ullum Ecclesiae dari in rei publicae institutis locum oportere. Expetunt vero atque omni ope contendunt capes- . 1 Breve ad Hispanos Inter catholicos de die 20. Feb. 190G. (Analecta eccle- siastica. Romae, 1906. Fasc. III. num. 2. pag. 98). — 2 Leo PP. XIII. Breve ad Episcopos Hispaniae de die 8. Dec. 1882. (Desclee, op. cit. vol. I. pag. 306). -se- 617 sere res publicas et ad gubernacula sedere civitatum, quo šibi facilius liceat ad has doctrinas dirigere leges mores- que fingere populorum.« 1 Ut huius modi viri, quum libertatem promittant, sed ipsi servi sint corruptionis (II. Petr. 2, 19), a publico munere, maxime vero a comitiis, sive imperii sive pro- vinciae, arceantur, omnes non modo sacerdotes, sed laici quoque verbo et opere, utique legali, viritim nitan- tur necesse est, quin ipsi »prodeant extra gravitatem et modum.« 2 In hac tamen re duo observanda esse iudicamus. Ut enim animarum pastores in re etiam politica audi- antur, auctoritate ipsi non solum obiectiva, ex eorum munere, verum etiam subiectiva, ex tota eorum sentiendi atque agendi ratione, in animis fidelium, ad eorum curam pertinentium, polleant necesse est. lila quidem eis in re religiosa facile conceditur, haec vero in eorum persona, ut ita dicamus, privata fundatur et ex hacce vulgo, prae- sertim in rebus politicis, aestimari solet. Unde nisi ea omni exceptione maior evaserit, sacerdos in politica rerum dissensione parum proficiet, sed suam quisque opinionem, si minus meliorem, aeque veram ac sui parochi existi- mat et salva conscientia propugnat. Deinde vero sacerdotes non suum solum sensum, sed concordem cum probis viris, clericis potissimum et laicis, sequi licet neque eos umquam, auctoritate legitima et ecclesiastica spreta, res etiam politicas tractare decet. Etenim' »conservanda in primis est voluntatum concordia, quaerendaque agendorum similitudo. Atque optime utrum- que impetrabitur, si praescripta Sediš Apostolicae legem vitae singuli putent atque Episcopis obtemperent, quos Spiritus Sanctus posuit regere Jhcclesiam Dei. (Act. ap. 20, 28).« 3 Hac certe via in universum tuti non minus sacerdotes, quam fideles incedunt. 1 Leo PP XIII Litterae encjclicae Sapientiae christianae de die 10. Ianuarii 1890. (Desclee',’ op. cit. vol. IV. pag. 11).. - 1 Leo PP. XIII in Brevi supra citato. - 3 Leo PP. XIII, Litt. encycl Immortale De,, de die 1. No- vembris 1885. (Desclee, op. cit. vol. II. pag. 166). 618 Hoc demum modo ad res politicas et generatim »ad res publicas gerendas accedere, nisi alicubi ob singularum rerum temporumque conditionem aliter caveatur, honestum est; imo vero probat Ecclesia, singulos operam suam in communem afferre fructum et quantum quisque indu- stria potest, tueri, conservare, augere rem puhlicam.« 1 Nos tandem, sacerdotes amantissimi, quum ea, quae de simili quaque materia alibi constituimus et Nostra auctoritate sanximus, 2 his renovemus et sarta tecta esse velimus, futurum esse speramus, ut omnes simul, Nobis fide et charitate coniuncti, in ea etiam, de qua modo egimus, quaestione sensu semper ecclesiastico imbuantur et si quando opus fuerit, dieto audiant ac suum quisque sensum communi et ecclesiastico postponant et cum laude Nostrae sententiae se subiiciant. Caeterum cum beato Petro, principe apostolorum et Christi in terris quondam vicario, vos monemus et obseeramus: Pascite qui in vobis est gregern Dei, providentes non coacte, sed spon- tanee secundum Deum, et quum apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae coronam.. (I. Petr. 5, 2. 4). Caput CXLIV. De nova scholarum et instructionis norma. istoria teste compertum nobis est, quantopere ex recta adolescentes instituendi ratione verus ille christianus societatis spiritus dependeat, »qui unus potest et publici ordinis tranquillitatisque funda- menta stabiliter servare, ac verum utilemque civilitatis progressum efficere ac moderari, et ea omnia hominibus 1 Leo PP. XIII., Litt. encycl. Libertas humana de die 20. Iunii 1888. (Desdee, op. cit. vol. III. pag. 120) — 2 De clericorum circa res politicas agendi ratione. (Gesta et statuta Synodi dioecesanae anno Domini 1896 celebratae. Marburgi, 1897. Cap. II. pagg. 203—210). — De Ecclesia Christi. (Actiones et constitutiones Synodi dioecesanae anno Domini 1900 peraetae. Marburgi, 1901. Cap. XXXI. pagg. 242—249). •*- 619 praebere subsidia, quae ad ultimum suum post mortalis huiusce vitae statutum finem assequendum, scilicet ad aeternam salutem obtinendam sunt necessaria.« 1 Quapropter Ecclesia sollicita cura iugiter prosecuta est puerorum scholas, quibus ipsa ortum dedit et quas ad puerilem aetatem primis litterarum elementis primis- que fidei veritatibus ac morum praeceptis apte institu- endam pro viribus fovebat semper et promovebat. Hac eadem de causa et Nos in prioribus iam Synodis dioe- cesanis cohortati sumus animarum pastores, ut iuventuti bene informandae et educandae indefessam operam na- varent nihilque eorum omitterent, quae fini huic asse- quendo proficua esse possent 2 , prout etiam in praesenti Synodo instructionem pro catechetis edidimus. 3 Sed etiam potestas civilis, quae quidem supremum ius directionis et inspectionis universae rei scholasticae nec non institutionem puerorum in disciplinis profanis šibi vindicat, summum christianae educationis momen- tum non ignorat, quippe quae scopum scholae popularis in eo ponat, ut pueri ad religiositatem et moralitatem educentur, atque immediatam inspectionem religiosae institutionis et exercitiorum pietatis ecclesiasticae pote- stati committit. 4 Caes. reg. ministerium austriacum pro cultu et in- stitutione die 29. Septembris 1905 Nr. 13200 novam edidit scholarum et institutionis normam, attingentem scholas elementares et civicas, quae §§ 4 et 78 supra memoratae legis scholaris de die 25. Maii 1868, re- spective articulo II. legis de die 2. Maii 1883 superstructa est et certa ac definitiva declaratur. 1 Pii PP. IX. epist. ad Archiep. Friburg. C um, non sine maxima de die 14 Iulii 1864 — 2 Actiones et constitutiones Synodi dioec. anno 1900 insti- tutae et peractae. Marburgi, 1901. Cap. XXIX De catechizandis parvulis. Pagg. 230 237. — Ecclesiae Lavant. Synodus dioec. anno 1903 coadunata. Marburgi 1904 Cap LXX. Deprima puerorum ac pueUarum sacra communione. Pagg. 460-495; cap. LXXXVII. De cateclietarum relatione erg a magistros scholarum. Pagg. 691-699. - 3 Cap. CXII. pagg. 267-278 Lex schol. pro imperio austriaco de die 25. Maii 1868, §§ 1 et 2 ; de die 2. Man 1883, § 1. (Dr. Burkhard, Die Reichs- und Landesgesetze. Wien, 1893. I. Aliteilung. pagg. 3 et 12). -*<- 620 -*■ In quantum praedicta scholarum et instructionis norma institutionem et educationem religiose-moralem et in specie catechetas concernit, sequentia statuit: VerordnungdesMinisteriumsfiirKultusund Unterricht vom 29. September 1905 Z. 13200, womit eine definitive Schul- und Unterrichts- ordnung fiir allgemeine Volksschnlen und ftir Biirgerschulen erlassen wird. § 6. An der allgemeinen Volksschule wird der ge- samte Unterricht in einer Klasse in der Regel einer Lehrkraft zugewiesen, die ihre Klasse getrennt von den anderen Klassen unterrichtet. Die in einer Klasse vereinigten Schulkinder erhalten den Unterricht gemeinsam; wenn in einer Klasse mehrere Abteilungen vereinigt sind, werden sie teils unmittelbar, teils mittelbar unterrichtet. Nur fiir den Religionsunter- richt . . sind nach eingeholter Bewilligung der Bezirks¬ schulbehorde die durch die Umstande gebotenen be- sonderen Gruppen zu bilden. § 8. Absatz 2. Die Feststellung der Lehraufgabe fiir den Religionsunterricht und die Verteilung des Lehr- stoffes in der Religion auf die einzelnen Klassen, Ab¬ teilungen und Gruppen ist nach § 5 des Reichsvolks- schulgesetzes der Kirchenbehorde . . vorbehalten. § 9. Die Verfiigungen der Kirchenhehorde . . iiber die Religionspriifungen und iiber die religiosen Ubungen werden von der Bezirksschulbehorde nach § 5, Absatz 5 des Reichsvolksschulgesetzes dem Leiter der Schule be- kannt gegeben und auch der Ortsschulbehorde mitgeteilt. Die Kirchenbehorden . . haben ihre Verfiigungen der Bezirksschulbehorde rechtzeitig bekannt zu geben, damit eine ordnungsmafiige Verhandlung dariiber bei der Bezirksschulbehorde stattfinden kann. § 10. Bei der Verkiindigung hat die Bezirksschul¬ behorde zu bestimmen, in welchem Mafie die zur Teil- nahme an den Religionspriifungen und an den religiosen 621 ■*- tibungen verpflichteten Schulkinder an den betreffenden Tagen vom Unterrichte befreit werden und ob den iibrigen Kindern Unterricht zn erteilen ist. Wo und wann sich die zur Teilnahme verpflichteten Schulkinder zu versammeln haben und wie sie zu be- aufsichtigen sind, wird nach den ortlichen Verhaltnissen in der Lehrerkonferenz festgestellt. Zur Uberwachung der Schulkinder bei den verbind- lichen religiosen tibungen konnen nur Lehrkrafte des betreffenden Religionsbekenntnisses verwendet werden. § 17. Die padagogisch-didaktischen Grundsatze, die bei der Verfassung der Stundenplane als Richtschnur zu dienen haben, stellt die Landesschulbehorde mit Be- achtung der Vorschriften iiber die Gesundheitsptlege in den Schulen fest. Die Genehmigung des Stundenplanes tur jede einzelne Volksschule kommt der Bezirksschul¬ behorde zu. An zwei- und mehrklassigen Volksschulen werden die Stundenplane tur die einzelnen Klassen nach § 135 der Schul- und Unterrichtsordnung vom Leiter der Schule entworfen und nach Durchberatung in der Lehrerkonferenz der Bezirksschulbehorde zur Genehmigung vorgelegt. Die genehmigten Stundenplane sind in den Lehr- zimmern ersichtlich zu machen. § 18. Jede Schule muh mit den notwendigen Lehr- und Lernmitteln vollstandig versehen sein. Mindestens sollen folgende Lehrmittel angeschafft werden: c) Bilder fiir den Anschauungsunterricht. . . § 49. Ergeben sich hinsichtlich der Zugehorigkeit eines Kindes zu einer bestimmten Kirche oder Religions- gesellschaft, oder hinsichtlich der Teilnahme am Reli- gionsunterrichte Z\veitel oder Anstande, so ist dariiber sofort an die Bezirksschulbehorde zu berichten, die die notwendigen Weisungen zu erteilen und, wenn die Zu¬ gehorigkeit des Kindes zu einer bestimmten Kirche oder Religionsgesellschafl zweifelhaft ist, die Entscheidung der politischen Behorde iiber das gesetzliche Bekenntnis des Schulkindes einzuholen hat. 622 **- Bis zur rechtskraftigen Austragung der Angelegen- heit haben nur die Eltern des Kindes oder deren Stell- vertreter das Recht zu bestimmen, welchen Religions- unterricht das Kind in der Schule erhalten soli. Kann der betreffende Religionsnnterricht an der Volksschule etwa mangels einer entsprechenden Vorsorge nicbt erteilt werden, so haben die Eltern des Kindes oder deren Stell- vertreter die Pflicht, in anderer Weise fiir den Unter- richt des Kindes in der Religion zu sorgen. Die Religion einer staatlich nicht anerkannten Re- ligionsgenossenschaft wird an einer Volksschule nicht gelehrt. § 56. Die Bestimmung der allgemeinen Ferialtage im Laufe des Schuljahres kommt der Landesschulbe- horde zu. Als allgemeine .Ferialtage gelten namentlich die in das Schuljahr fallenden gebotenen Feiertage der Kirchen und Religionsgesellschaften und die patriotischen Festtage. Dem Unterrichte soli, soweit es durchfiihrbar ist, eine solche Einteilung gegeben werden, dah auch der konfes- sionellen Minderheit die Erfiillung ihrer religiosen Pflichten ermoglicht wird. § 63. Die in die Volksschule aufgenommenen Kinder haben die Schule wahrend der vorgeschriebenen Unter- richtszeit regelmafiig zu besuchen, am Unterricht in den verbindlichen Lehrgegenstanden, fiir die sie zu Beginn des Schuljahres angemeldet wurden, regelmafiig teilzu- nehmen und sich an den kundgemachten religiosen Ubungen ihres Religionsbekenntnisses zu beteiligen. § 71. Die erziehliche Tatigkeit der Schule veriolgt nach § 1 des Reichsvolksschulgesetzes im allgemeinen die Aufgabe,in planmafiiger Verbindung mit dem Unterricht und im eintrachtigen Zusammenwirken mit dem Eltern- hause eine breite und feste Grundlage fiir die Heran- bildung tuchtiger Menschen und Mitglieder des Gemein- wesens zu schaffen. Die Kinder sind demnach in der Schule sittlich- religios zu erziehen . . . •*- 623 § 74. Vor allem haben die Lehrer auf ein sittlich- religiosesBetragen der Schulkinder innerhalb und auBerhalb der Schule hinzuwirken, die Kinder deshalb in der Schule streng zu iiberwachen, und, soweit es die Erziehungs- pflicht der Volksschuie erfordert, dem Betragen der Kinder auch auherhalb der Schule ihre Aufmerksamkeit zuzuwenden. Die Uberwachung der Kinder in der Schule erstreckt sich auch auf ihre Beaufsichtigung vor Beginn des Unter- richtes, wahrend der Erholungspausen und beim Verlassen des Schulhauses und umfaht auch die Aufsicht liber die Kinder bei den verbindlichen religiosen Ubungen. Wie die Kinder nach den Ortsverhaltnissen am zweckmaJBigsten zu beauisichtigen sind, bestimmt an mehrklassigen Volksschulen die Lehrerkonferenz. Die Ver- wendung einzelner Kinder zu sogenannten Aufpassern ist nicht erlaubt. § 76. Abs. 3. So oft es die Verhaltnisse erlauben, sind mit den Schulkindern belehrende, den Unterrichts- zweck fordernde Ausfliige zu veranstalten. § 80. Abs. 2. Im Falle des Vorhandenseins zulang- licher Mittel konnen die Schulkinder bei geeigneten Anlassen, wie bei der Ausfolgung der Zeugnisse und der Schulnachrichten, an patriotischen Festtagen und bei anderen Schulfeierlichkeiten, mit guten Biichern und anderen zweckma6igen Gaben beschenkt werden. § 90. Alin. 6. Die Schulnachricht hat zu enthalten: den Ort und das Datum der Ausstellung, die Unter- schriften des Leiters der Schule und des Klassenlehrers und das Amtssiegel... § 91. Ist das Kind vom Unterricht in einem ver¬ bindlichen Gegenstande ganzlich befreit oder wird dem Kinde an der Volksschuie mangels entsprechender Vor- sorge kein Religionsunterricht erteilt, so ist in der Schul¬ nachricht das obwaltende Verhaltnis statt der Note er- sichtlich zu machen. Wenn jedoch im letzteren Falle die Eltern oder deren Stellvertreter das Zeugnis eines ordnungsmafiig -**- 624 bestellten Religionslehrers iiber den dem Kinde erteilten Religionsunterricht vorlegen, so ist auf Grand desselben die Note aus Religion in die Schulnachricht einzutragen, § 95. Abs. 1 und 2. Kinder, die das schulmahige Alter erreicht haben und die fiir die Volksschule vor- geschriebenen notwendigen Kenntnisse aus Religion, Lesen, Schreiben und Rechnen besitzen, erhalten ein Entlassungszeugnis. Die Landesschulbehorde hat mit Riicksicht auf den Lehrplan festzustellen, welche Kenntnisse in diesen Ge- genstanden als die notwendigsten anzusehen sind. § 97. Abs. 1. Die Feststellung der Noten fiir das Entlassungszeugnis und die Entscheidung dariiber, ob das Kind den Anforderungen des Reichsvolksschulge- setzes entsprochen hat und aus der Schule entlassen wird, ist an zwei- und mehrklassigen Schulen Sache der Lehrerkonferenz. § 98. Abs. 2. Wenn dem Kinde an der Volksschule mangels entsprechender Vorsorge kein Religionsunterricht erteilt worden ist, so haben die Eltern oder deren Stell- vertreter das Zeugnis eines ordnungsmaJBig bestellten Religionslehrers iiber den dem Kinde zuteilgewordenen Religionsunterricht vorzulegen; auf Grand dieses Zeug- nisses erfolgt die Eintragung der Note aus Religion in das Entlassungszeugnis. Sind die Eltern oder deren Stell- vertreter nicht in der Lage, ein solches Zeugnis zu be- schaffen, dann ist im Entlassungszeugnisse das hinsičhtlich dieses Unterrichtes obwaltende Verhaltnis statt der Note ersichtlich zu machen. § 104. Abs. 1. Der Lehrkorper der Volksschule besteht aus dem Leiter der Schule und aus den fiir die Klassen und Exposituren sowie zur Erteilung des Reli- gionsunterrichtes bestellten Lehrkraften und Religions- lehrern; hiezu kommen die etwa erforderlichen Hilfs- lehrer, ferner an Madchenschulen und an gemischten Schulen die Lehrerinnen fiir weibliche Handarbeiten. Abs. 8. Rei Systemisierung der Stelle eines eigenen Religionslehrers ist die betreffende konfessionelle Ober- 625 behorde . . einzuvernehmen. § 108. Als eigene Religionslehrer an Volksschulen durfen nur 'diejenigen bestellt werden, die die betreffende konfessionelle Oberbehorde . . in deren Sprengel die Schule gelegen ist, zur Erteilung des Religionsunterrichtes fiir befahigt erklart hat. § 110. Abs. 3. Bei der ersten definitiven Anstel- lung in einer Dienstkategorie haben die Lehrkrafte einen Diensteid nach der vorgeschriebenen Eidesformel abzu- legen; bei jeder folgenden Ernennung in dieser Dienst¬ kategorie hat eine Eideserinnerung an Stelle des Dienst- eides zu treten. § 119. Die Lehrer haben den Gesetzen nnd Ver- ordnungen sowie den Weisungen der Schulbehorden, der Schulaufsichtsorgane und des Leiters der Schule willig und piinktlich zu gehorchen, die ihnen erteilten Er- mahnungen und Winke gewissenhaft zu beobachten und sie bei ihren iibrigen Obliegenheiten nutzbringend zu venverten. Erachtet der Lehrer, dafi eine Anordnung des Schul- leiters dem Gesetze oder der Schulordnung widerstreitet oder das Interesse der Schule gefahrdet, so kann er die Anzeige an die Bezirksschulbehorde erstatten. Die Lehrer sind verpflichtet, den Mitgliedern der Schulbehorden und den iibrigen Mitgliedern des Lehr- korpers hoflich zu begegnen und durch eintrachtiges Zusammenwirken die Achtung der Offentlichkeit vor der Schule und das Vertrauen zu ihr zu starken. Der Rang der Lehrkrafte gleicher Kategorie unter- einander richtet sich nach der Einreihung in den Per- sonalstatus und, wo ein solcher nicht besteht, nach dem Zeitpunkte der definitiven Anstellung im Schuldienste, bei gleicher definitiver Dienstzeit nach dem Zeitpunkte der Ablegung derLehrbefahigungspriifung fiir Volksschulen, in zweifelhaften Fallen gebiihrt der alteren Lehrkraft der Vorrang. § 121. Abs. 3; Die Lehrer haben den durchgenom- menen Lehrstoff, die schriftlichen Hausaufgaben und die 40 626 -w- Schularbeiten wochentlich im Klassenbuche zu verzeichnen nnd auf die Fuhrung der Amtsschriften und die Aus- fertigung der Zeugnisse und der Schulnachrichten Fleifi und Sorgfalt zu verwenden. § 122. Die Lehrer haben die vorgeschriebene Unterrichtszeit streng einzuhalten und sich im allgemeinen, wenn nicht die gemeinsame Beaufsichtigung mehrerer Klassen eingefuhrt ist, eine Viertelstunde vor Beginn des Unterrichtes in ihrem Lehrzimmer einzufinden, um fiir den ungestorten Beginn des Unterricbtes Vorsorge zu treffen; sie haben die Beschlusse der Lehrerkonferenz be- zuglich der Uberwachung der Kinder punktlich durchzu- fuhren und sich samtlich an den offentlichen Schulfeier- lichkeiten zu beteiligen. § 129. Die Dienstverhaltnisse der an den offent¬ lichen Volksschulen von den Schulbehorden besonders bestellten Religionslehrer sind im allgemeinen. unbe- schadet der Rechte der konfessionellen Oberbehorde, nach den fiir die ubrigen Lehrer geltenden Vorschriften zu beurteilen. Die von den Kirchen und Religionsgesellschaften bestellten Religionslehrer haben in Ausiibung ihrer Lehr- tatigkeit den Schulgesetzen und den innerhalb derselben erlassenen Anordnungen, insbesondere den Bestimmungen der Schul- und Unterrichtsordnung \vie die ubrigen Lehrer nachzukommen. Vor dem Einschreiten in einzelnen Fallen sind jedoch nach Tunlichkeit Verhandlungen mit der betreffenden Kirchenbehorde . . einzuleiten. § 131. Abs. 1. Der unmittelbare Vorgesetzte an jeder mehrklassigen Volksschule ist der zu ihrem Leiter bestellte Oberlehrer oder Direktor (Oberlehrerin,Direktorin). § 133. Der Leiter der Schule hat die ihm unter- stehenden Lehrkrafte zur treuen Pflichterfiillung anzuleiten und sie in der Ausiibung ihres Berufes nach Kraften zu unterstiitzen. Er hat ihnen in allem mit gutem Beispiele voranzugehen, ihnen bei der Erteilung des Unterrichtes, in allen Angelegenheiten der Schulzucht und beim Parteien- 627 verkehr mit Rat und Tat beizustehen und auf ihr Ver- halten, wenn es in einzelnen Fallen geboten ist, in wiirdiger Form Einflub zu nehmen. § 134. Der Leiter der Schule hat darauf zu sehen, dab die in der Lehrerkonferenz festgestellten einheitlichen Grundsatze des Unterrichtes, der Schulzucht und der Schuleinrichtung gleichmassig angewendet und durch- gefuhrt \verden, und hat deshalb wahrend der Unter- richtszeit in der Regel im Schulhause anwesend zu sein, d en erziehlichen und unterrichtlichen Erfolgen die grobte Aufmerksamkeit zuzuwenden, die Unterrichtsstunden aller an der Schule wirkenden Lehrkrafte ofter zu besuchen und auf die Beseitigung etwaiger Unordnungen und Mibbrauche hinzuarbeiten. Es ist ihm nicht erlaubt, den Lehrkraften in An- wesenheit der Schulkinder Ausstellungen zu machen oder sonst ihr Ansehen zu schadigen. Unbeschadet dieses Aufsichtsrechtes bleibt die un- mittelbare Beaulsichtigung des Religionsunterrichtes der betreffenden Kirche oder Religionsgesellschaft vorbehalten. § 135. Zu Beginn des Schuljahres ent\virft der Leiter der Schule den Stundenplan, bestimmt, wenn es nicht bereits am Schlusse des vorangegangenen Schul¬ jahres geschehen ist, flir jede Klasse den Klassenlehrer und weist erforderlichen Falles einzelne Lehrgegenstande in den Klassen anderen Lehrkraften zu. Hiebei hat er berechtigte Wiinsche einzelner Lehr¬ krafte nach Tunlichkeit zu berucksichtigen und im all- gemeinen darauf zu sehen, dab die Lehrkrafte im Rahmen ihrer Lehrbefahigung und Lehrverpflichtung moglichst gleichmabig beschaftigt sind. Die Stunden fur den Religionsunterricht sind, wenn kein eigener Religionslehrer bestellt ist, im Einvernehmen mit der Kirchenbehorde . . anzusetzen. Kommt eine Einigung nicht zu stande, so ist an die Bezirksschul- behorde zu berichten. Die Kirchenbehorde . . hat die Wiinsche bezuglich der Ansetzung der Religionsstunden 40 * -*• 628 ~#r samt den Namen der mit der Erteilung des Religionsunter- richtes betrauten Personen dem Leiter der Schule recht- zeitig vor Beginn des Schuljahres bekanntzugeben. Der fertiggestellte Stundenplan ist an zwei- und mehrklassigen Volksschulen nach Durchberatung in der Lehrerkonferenz der Bezirksschulbehorde zur Genehmi- gung vorzulegen. § 140. Abs. 1. An zwei- und mehrklassigen Volks¬ schulen ist regelmafiig in jedem Monat eine Lehrer¬ konferenz abzuhalten. § 141. Der Vorsitzende der Lehrerkonferenz ist der Leiter der Schule, im Falle seiner Verhinderung sein Stellvertreter. Mitglieder der Konferenz sind samtliche an der Schule und an den etwa dazugehorigen Exposituren wirkenden Lehrkrafte einschliefilich der Religionslehrer. § 142. Die von der Kirche oder Religionsgesell- schaft bestellten Religionslehrer, die Hilfslehrer und alle Lehrkrafte, die den Unterricht in besonderen Schulab- teilungen erteilen oder deren Lehrgegenstand als ein unverbindlicher eingefuhrt ist, haben eine beschliefiende Stimme nur dann, wenn es sich um ihren Lehrgegen¬ stand oder um ihre Schuler handelt. Die von der Kirche oder Religionsgesellschaft bestellten Religionslehrer, die den Religionsunterricht klassen- weise erteilen, haben eine beschliehende Stimme auch in allen die Schulzucht, den Schulbesuch und die Schul- einrichtung im allgemeinen und die Schulkinder ihres Religionsbekenntnisses im besonderen betreffenden An- gelegenheiten. Im ubrigen steht allen diesen Lehrkraften nur eine beratende Stimme zu. § 148. Alle Mitglieder des Lehrkorpers sind ver- pflichtet an den Lehrerkonferenzen regelmafiig teilzu- nehmen; im Falle ihrer Verhinderung haben sie den Leiter der Schule oder seinen Stellvertreter mit Angabe des Grundes zu benachrichtigen. 629 -*• § 144. Die Bezirksschulbehorde kann auf Ansuchen der Kirchenbehorde . . erlauben, dafi die von der Kirche oder Reiigionsgesellschaft bestellten Religionslehrer nur an denjenigen Konferenzen teilnehmen, in denen uber Gegenstande beraten wird, bezuglich deren ihnen eine beschliefiende Stimme zukommt. Sie kann erlauben, dafi an denjenigen Konferenzen, in denen allgemeine Angelegenheiten den Beratungsgegensfand bilden, nur e i n e r von mehreren an derselben Schule wirkenden und von einer Kirche oder Reiigionsgesellschaft bestellten Religionslehrern teilzunehmen hat. Die Bezirksschulbehorde hat in diesem Falle alles Nahere uber die Abhaltung der Lehrerkonferenzen und tiber die Einladung und die Teilnahme der Religions¬ lehrer im Einvernehmen mit der Kirchenbehorde. . fest- zustellen. § 145. Abs. 3. Bei der Festsetzung des Zeitpunktes fiir die Abhaltung der Konferenz hat der Vorsitzende darauf zu sehen, dafi die Beteiligung allen Mitgliedern einschliefilich der Religionslehrer ohne besondere Aus- lagen moglich ist. § 148. Uber die Verhandlung wird ein Protokoli gefiihrt, in dem der Gang der Verhandlung, die Antrage, die Abstimmungen und die Beschliisse kurz und iiber- sichtlich darzustellen sind; darin sind auch die abwesen- den Mitglieder anzufiihren und der Grand ihres Aus- bleibens anzugeben. Das Protokoli wird von den Mitgliedern der Konfe¬ renz mit Ausnahme der von der Kirche oder Reiigions¬ gesellschaft bestellten Religionslehrer und der nicht voli stimmberechtigten Mitglieder abwechselnd gefiihrt; es ist spatestens drei Tage nach der Konferenz abzuschliefien und von allen Anwesenden zu fertigen. Mitglieder, die nicht anwesend waren, haben das Protokoli nachtraglich einzusehen und die Einsichtnahme durch ihre Unterschrift zu bestatigen. Auf Grand des Verlangens einzelner Mitglieder und bei der Einstellung eines gefafiten Beschlusses durch den -*e 630 Vorsitzenden ist das Protokoli unverziiglich der Bezirks- schulbehorde vorzulegen, die nach Prlifung der Angele- genheit das Angemessene verfligt. § 151. An einklassigen Schulen gehen die Befug- nisse der Lehrerkonferenz auf den Schulleiter liber; die im § 142 der Schul- und Unterrichtsordnung angefiihrten Angelegenheiten hat er jedoch vorher mit dem Religions- lehrer und mit den librigen an der Schule etwa wir- kenden Lehrkraften zu besprechen. § 178. Abs. 2. Wenn dem Kinde an der Biirger- schule mangels entsprechender Fursorge kein Religions- unterricht erteilt worden ist, so haben die Eltern oder deren Steli vertreter am Schlufi eines j eden Halbfahres oder vor der Ausfolgung eines Entlassungszeugnisses das Zeugnis eines ordnungsmabig bestellten Religionslehrers liber den dem Kinde zuteil gewordenen Religionsunter- richt vorzulegen; auf Grund dieses Zeugnisses erfolgt die Eintragung der Note aus Religion in das betreffende Zeugnis. Sind die Eltern oder deren Stellvertreter nicht in der Lage, ein solches Zeugnis zu beschaffen, dann ist im Halbjahrszeugnis oder im Entlassungszeugnis das hinsichtlich dieses Unterrichtes obwaltende Verhaltnis statt der Note ersichtlich zu machen. § 187. Die Errichtung einer Privatvolksschule steht jedermann frei, der seine Befahigung hiezu nachweisen kann. Das Gesuch um die Bewilligung zur Errichtung einer derartigen Anstalt ist bei derjenigen Bezirksschul- behorde einzureichen, in deren Bezirk sie errichtet werden soli. Jedem Gesuche sind beizulegen: 1. die Zeugnisse iiber die Lehrbefahigung des Vor- stehers und der Lehrer und die schulbehordlichen Er- lasse, mit denen etwa einzelnen Lehrkraften die Lehr¬ befahigung fiir Privatvolksschulen nach § 70, Punkt 1 des Reichsvolksschulgesetzes zuerkannt wurde; 2. die Zeugnisse liber die sittliche Unbescholtenheit des Vorstehers und der Lehrer; 6B1 3. der Lehrplan oder ein Aus\veis, mil welchen Anderungen der fur offentliche Volksschulen vorge- schriebene Lehrplan an der Anstalt eingefiihrt werden soli, samt dem Nachweise, dal3 fur den Religionsunter- richt und an Madchenschulen oder an gemischten Schulen auch fur den Unterricht in den weiblichen Handarbeiten gesorgt ist; 4. genaue Angaben und Belege liber die Unter- bringung der Anstalt. § 192. An den von einer Kirche oder Religions- gesellschaft aus ihren Mitteln fiir Schulkinder ihres Glaubensbekenntnisses errichteten Privatschulen kann die Vorsorge fiir den Religionsunterricht und fur die religiosen Ubungen der in die Schule aufgenommenen andersglaubigen Schulkinder entfallen. Die Eltern dieser Kinder oder deren Stellvertreter sind dann nach § 49 der Schul- und Unterrichtsordnung verpflichtet, in anderer Weise fiir den Religionsunterricht ihrer Kinder oder Pflegebefohlenen zu sorgen. Wenn sie das Zeugnis eines ordnungsmabig bestellten Religions- lehrers liber den dem Kinde erteilten Religionsunterricht vorlegen, ist auf Grand desselben die Note aus Religion in das Zeugnis oder in die Schulnachricht einzutragen. Praeiacentes novae scholarum et instructionis nor- mae constitutiones non omnes tam clarae et distinctae censentur, ut sinistram interpretationem non admittant; quapropter non absque causa timendum est, ne cursu temporis dissensionibus et altercationibus catechetas inter ac magistros occasionem praebeant. Quum vero a caes. reg. ministerio pro cultu et institutione per edictum de die 29. Septembris 1905 Nr. 13200 consiliis scholarum provincialibus facultas concessa, imo obligatio iniuncta sit, edendi mandata executoria ad novam scho - 632 larum et instructionis normam eamque, ubi ratione habita ad locorum circumstantias necessarium fuerit, propriis etiam praescriptionibus et ordinationibus com- plendi, princ.-episc. Ordinariatus hac in causa litteris de die 15. Maii 1906 Nr. 2001 sequentia desideria be- nevolae aestimationi caes. reg. consilii scholarum pro- vinciae Styriae proposuit: An den hohenk. k. steiermarkischen Landes- schulrat in Graz. Die im Verordnungsblatt des hohen k. k. Ministeriums fiir Kultus und Unterricht vom Jahre 1905 Nr. 49 kund- gemachte Verordnung hochdesselben Ministeriums vom 29. September 1905 Z. 13200, womit die definitive Schul- und Unterrichtsordnung fiir allgemeine Volksschulen und fiir Biirgerschulen erlassen wird, enthalt einige Bestim- mungen hinsichtlich des Religionsunterrichtes, welche vom kathoiiscb-kirchlichen Standpunkte bedenklich er- scheinen und von der zur Erteilung dieses Unterrichtes berufenen katholischen Geistlichkeit in der Tat, wie aus zahlreichen anher gelangten Kundgebungen hervorgeht, als driickend und unbillig empfunden werden. Ohne Zweifel wird es vielfach von der Interpretation und von der Art und Weise der Handhabung dieser Schul- und Unterrichtsordnung abhangen, ob ihre Harten von den Religionslehrern mehr oder weniger empfunden werden, und nachdem gemafi § 221 derselben die k. k. Landesschulbehorde berufen erscheint, die zur Durchfiihrung dieser Schul- und Unterrichtsordnung notwendigen naheren Anordnungen zu erlassen, wobei im Sinne der vom k. k. Ministerium selbst gleichzeitig erlassenen Durchfiihrungs- verordnung vom 29. September 1905 Z. 13200, Absatz 3 die Verhaltnisse und Bediirfnisse der einzelnen Konig- reiche und Lander und die bisher geltenden Bestimmungen der Landesgesetze zu beriicksichtigen sein werden, stellt das F. B. Ordinariat an den hochloblichen k. k. Landes- schulrat das motivierte Ersuchen, die im folgenden aus- 6B3 -*e- gefiihrten Bedenken und Vorstellungen gegen einige Punkte der neuen Schul- und Unterrichtsordnung in wohlwol- lende Erwagung zu ziehen und bei Erlassung der Durch- .fiihrungsverordnung entsprechend zu beriicksichtigen. 1. Zu § 10. Abs. 2 wird bemerkt, dab an zwei- und mehrklassigen Schulen die Uberwachung der Schul- kinder bei den Religionsiibungen durch eine einzige Lehrkraft unzureichend ist und es nicht gebilligt werden kann, wenn die Uberwachung etwa nur den Industrie- lehrerinnen zugeschoben, oder wenn der Zweck derselben durch ein argerliches Benehmen des iiberwachenden Organes illusorisch gemacht wird. Bestimmungen iiber die Kontrolle der Teilnahme der Schiller an den reli- giosen Ubungen durch Umfrage, Namensaufruf u. dgl. und iiber die Behandlung und Ahndung der Versiium- nisse konnten dem Zwecke derselben nur dienlich sein. 2. Zu § 17, Abs. 1. Bei Aufstellung von Mustern fiir Stundenplane waren auch die Umstande zu beriick- sichtigen, unter welchen der Religionslehrer iiber die ihm zugedachte Unterrichtszeit verfiigen kann. 3. Zu § 18, lit. c. Zum Zwecke des Anschauungs- unterrichtes ware auch auf Bilder zur biblischen Geschichte und Liturgik Bedacht zu nehmen. Dat? das Kruzifix in keiner Schule, in der katholische Kinder unterrichtet werden, fehlt, wird vorausgesetzt. 4. § 49 der neuen Schul- und Unterrichtsordnung bestimmt, dab, wenn sich hinsichtlich der Zugehbrigkeit eines Kindes zu einer bestimmten Kirche oder hinsicht¬ lich der Teilnahme eines Kindes am Religionsunterrichte Zweifel und Anstande ergeben, die Entscheidung der Bezirks- schulbehorde zusteht, die eventuell die Entscheidung der politischen Behorde einzuholen hat. Da in einem solchen Falle an der Entscheidung, welche die Bezirksschul- behorde trifft, vor allem auch diejenige Kirche oder Re- ligionsgenossenschaft beteiligt und interessiert ist, deren Anrecht auf die Zugehbrigkeit des Kindes in Irage steht, wird es nur eine Forderung der Billigkeit sein, dab von der getroffenen Entscheidung nicht blos die 1 artei und -#r 634 die Schulleitung,' sondern auch die kirchliche Behorde amtlich und rechtzeitig verstandigt wird. Dieses Begehren mufi umsomehr gestellt werden, weil der Ausdruck »Bezirksschulbehorde« nicht besagt, ob die Entscheidung in solchen strittigen Fallen ausschliefilich vom Plenum des Bezirksschulrates oder unter Umstanden auch vom Vorsitzenden oder dessen Stellvertreter allein ausgehen kann. Im letzteren Falle konnte es geschehen, dafi nicht einmal der Vertreter der katholischen Kirche im Bezirks- schulrate von solchen Fallen Kenntnis erhielte. Aber auch wenn die Entscheidung im Plenum des Bezirksschulrates getroffen wird, kann nur eine amtliche rechtzeitige Ver- standigung von dem Beschlusse dem F. B. Ordinariate die Basis zu eventuellem weiteren instanzmafiigen Vor- gehen zwecks Wahrung der kirchlichen Rechte bieten. Das F. B. Ordinariat stellt somit das Ersuchen, der hochlobliche k. k. Landesschulrat wolle zu § 49 der neuen Schul- und Unterrichtsordnung eine Durchiuhrungs- verordnung dahin erlassen, dafi jede im Sinne dieses § vom Bezirksschulrate getroffene Entscheidung, soweit es sich um Zweifel iiber die Zugehorigkeit eines Kindes zur katholischen Kirche handelt, unverzuglich und amtlich vom Bezirksschulrate dem F. B. Ordinariate mitgeteilt werde. Es waren aufierdem gesetzliche Bestimmungen zu treffen, dafi bei der Bestellung von Vormiindern und Waisenpflegern das Religionsbekenntnis des Mundels oder Waisenkindes beriicksichtigt wird. Dadurch wiirden die Zweiiel und Anstande hinsichtlich der Zugehorigkeit eines Kindes zu einer bestimmten Religion oder der Teilnahme am Religionsunterrichte vermindert. 5. Zu § 56. Nebst den allgemeinen gebotenen Feier- tagen gibt es noch religiose Ubungen und lokale Gedenk- tage, denen die Schuljugend nicht entfremdet \verden solite, wie: Aschermittwoch, Allerseelentag, Markuš- und Bittprozessionen, Aloisiusfest u. dgl. 6. Zu § 74, Abs. 2. Diese Bestimmung ist auf die in der Seelsorge betindlichen Religionslehrer teils gar nicht, teils nur in einem beschrankten Mafie auszudehnen. -*e 635 -*• 7. Za § 76, Abs. 3. Selbstverstandlich nicht an Sonn- und gebotenen Festtagen, wenn dadurch der pflicht- mabige Gottesdienst versaumt wiirde, und nicht an Abstinenztagen, wenn dabei das Abstinenzgebot nicht eingehalten werden konnte. 8. Zu § 80, Abs. 2. Zu den Geschenken gehoren auch Andachtsgegenstande, wie Bildchen, Gebetbiichlein, Rosenkranze, Medaillen u. dgl. 9. Zu § 90, Abs. 6 wird der Wunsch ausgesprochen, es moge dem F. B. Ordinariate gestattet sein, die Seelsorge- katecheten zu beauftragen, die Schulnachrichten mitzu- fertigen, zu welchem Zwecke im Hinblicke auf § 221 diese Nachrichten entsprechend einzurichten waren. 10. Zu § 95, Abs. 2. Die Feststellung der notwendigen Kenntnisse in der Religion bleibt den Ordinariaten vorbe- halten, welche hiebei gemeinsam vorzugehen beabsichtigen. Das Ausmaia wird nach Abhaltung der nachsten bischof- lichen Generalversammlung bekannt gegeben werden. 11. Zu § 97, Abs. 1. Die Feststellung der Note in Religion bleibe analog den Bestimmungen in § 91, 98 Absatz 2, 178 Abs. 2 und 192 dem Religionslehrer vorbehalten. 12. Die schwersten Bedenken gegen die Bestim¬ mungen der neuen Schul- und Unterrichtsordnung be- treffen die in den Abschnitten IX und X des ersten Hauptstiickes derselben umschriebene Stellung der Reli¬ gionslehrer unter den Lehrkraften und gegeniiber dem Leiter der Schule. Das F. B. Ordinariat glaubt diesbezuglich seine An- schauungen und Wiinsche mit umso groherer Hoffnung auf billige und wohlwollende Berucksichtigung vorlegen zu konnen, weil die vom hohen k. k. Ministerium erlas- senen allgemeinen Durchfuhrungsverordnungen vom 29. September 1905 Z. 13200 zu den Abschnitten IX »Von den Lehrkraften«, X »Von den Rechten und Pflichten des Schulleiters« und XI »Von der Lehrerkonferenz« ausdriicklich betonen, »dah auf die gegenseitige Abgren- zung des Wirkungskreises und auf die genaue Feststel- -ae 636 lung der jedem zukommenden Rechte und Pflichten das grobte Gewicht zu legen ist, damit ein eintrachtiges Zu- sammemvirken aller Lehrkrafte unter allen Umstanden gesichert werde.« Der katholische Religionsunterricht wird dermalen in der Lavanter Diozese nur an zwei Burgerschulen durch angestellte Religionslehrer erteilt, von denen einer (Gilli) mangels Systemisierung der Religionslehrerstelle nur eine Remuneration bezieht; an allen iibrigen Schulen wird der Religionsunterricht durch die Seelsorgegeistlichkeit der betreffenden Pfarre erteilt. Das F. B. Ordinariat muh nun allerdings prinzipiell den Standpunkt festhalten, dah zwischen beiden Kate- gorien von Religionslehrern, den eigens hieliir angestellten und den die allgemeine Seelsorge ausubenden, ein we- sentlicher Unterschied in der Rechtsstellung insofern nicht besteht, als in beiden Fallen der Religionslehrer den Unterricht in der Religion ausschliehlich kraft seines geistlichen Amtes und seiner kanonischen Sendung durch den Bischof erteilt. Diesen Standpunkt anerkennt ubri- gens im wesentlichen auch das durch die neue Schul- und Unterrichtsordnung nicht aufgehobene oder alterierte Gesetz vom 25. Mai 1868, sowie das Gesetz vom 14. Mai 1869; denn ersteres bestimmt in § 2: »Unbeschadet dieses (staatlichen) Aufsichtsrechtes bleibt die Besorgung, Leitung und unmittelbare Beaufsichtigung des Religions- unterrichtes und der Religionsubungen fiir die verschie- denen Glaubensgenossen in den Volks- und Mittelschulen der betreffenden Kirche oder Religionsgenossenschaft iiberlassen;« und letzteres besagt in § 5: »Der Reli¬ gionsunterricht wird durch die betreffenden Kirchen- behorden besorgt und zunachst von ihnen ubenvacht.« — Und wenn auch dasselbe Gesetz vom 14. Mai 1869 in Abs. 4 des § 5 bestimmt: »Die Religionslehrer... haben den Schulgesetzen und den innerhalb derselben erlassenen Anordnungen der Schulbehorden nachzu- kommen«, so kann daraus nicht abgeleitet werden, dah die von der Kirche bestellten Religionslehrer innerhalb -**- 637 -*e der Schule einfachhin die Stellung einer »Lehrkraft,« eines »Mitgliedes des Lehrkorpers« einnehmen, denen gegeniiber der Schulleitung und Schulinspektion dieselben Rechte und Pflichten zukamen, wie gegeniiber jedem anderen Lehrer, Fachlehrer oder Hilfslehrer. Wohl darf der mit der Erteilung des Religionsunterrichtes be- traute Katechet oder Seelsorger in die allgemeine Schul- ordnung und Disziplin nicht storend oder hemmend ein- greifen, damit der andenveitige Zweck der Schule nicht behindert wird, aber fiir den Inhalt, die Methode und den Erlolg des Religionsunterrichtes, den er erteilt, bleibt er einzig seiner kirchlichen Behorde, deren Organ er ist, verantwortlich, ohne dala der Schulleitung oder weltlichen Schulinspektion eine Ingerenz hierauf zusteht. Darum ist auch das Abhangigkeitsverhaltnis, in welchem der Religionslehrer zu den zur Leitung und Beaufsichtigung der Schule bestelltenOrganen steht, ein wesentlich anderes, als das der iibrigen Lehrkrafte, welche in Gegenstanden unterrichten, deren Besorgung und darum auch Leitung und Beaufsichtigung eben der weltlichen Schulbehorde ausschliefilich zusteht. In dieser Hinsicht bedarf die neue Schul- und Unterrichtsordnung, soli si e in ihrer Ausfiihrung nicht zu schweren MiJManden und unliebsamen Konflikten fiihren, dringend einer klaren Interpretation, beziehungs- weise bestimmter Durchfiihrungsverordnungen, um welche das F. B. Ordinariat hiemit ersucht, und z\var hauptsachlich beziiglich der folgenden Punkte: Nach § 104 der neuen Schul- und Unterrichts¬ ordnung bilden die »zur Erteilung des Religionsunter¬ richtes bestellten Lehrkrafte und Religionslehrer« einen Bestandteil des »Lehrkorpers der Volksschule«. Es ist nicht sicher zu ersehen, ob dies nur beziiglich der eigens fiir den Religionsunterricht bestellten Katecheten, oder auch beziiglich der als Religionslehrer in den Schulen wirkenden Seelsorger (Dechante, Pfarrer, Kooperatoren, Hilfspriester) Geltung hat, ob also das in den ganzen Abschnitten IX, X und XI von den »Lehrkraften« schlecht- 638 hin und unterschiedslos Festgesetzte auf beide Kategorien von Religionslehrern in gleicher Weise An\vendung findet. Allerdings scheint § 129 einen Unterschied zwischen den »von den Schulbehorden besonders bestellten Re¬ ligionslehrern« und den »von den Kirchen und Religions- genossenschaften bestellten Religionslehrern« zu machen, und waren wohl die Dienstverhaltnisse der ersteren »nach den fiir die ubrigen Lehrer geltenden Vorschriften zu beurteilen«, wahrend bezuglich der letzteren nur § 5 alin. 4 des Reichsvolksschulgesetzes vom 14. Mai 1869 in Erinnerung gebracht \vird, dafi sie namlich »in Aus- iibung ihrer Lehrtatigkeit den Sehulgesetzen und den innerhalb derselben erlassenen Anordnungen . . wie die ubrigen Lehrer nachzukommen« haben. Und § 142 gibt den Religionslehrern beider Kategorien eine ganz besondere Stellung im Lehrkorper, indem sie zwar Mit- glieder der Konferenz sind (§ 141), aber in der Kon- ferenz nur ein beschranktes Stimmrecht ausuben. Es ist also gevvifi die Auffassung berechtigt, dah auch nach der neuen Schul- und Unterrichtsordnung die Religionslehrer nicht einfachhin als »Lehrkrafte« dem Schulorganismus eingefiigt sind. Aber gerade der Um- stand, dah sich die neue Schul- und Unterrichts¬ ordnung nirgends klar und bestimmt iiber die Stellung der Religionslehrer im Lehrkorper und besonders dem Leiter der Schule gegenuber ausspricht, ist bedenklich und wird zweifellos zu Konflikten fiihren, wenn nicht volle Klarheit geschaffen wird. Denn mit Berufung auf § 104, demzufolge die Religionslehrer einfachhin dem Lehrkorper der Schule als Lehrkrafte angehoren, kann sich der zur Leitung einer mehrklassigen Schule be- stellte Oberlehrer oder Direktor (Oberlehrerin, Direktorin) auf Grund des § 131 als den »unmittelbaren Vorge- setzten« des Religionslehrers erklaren; dasselbe Recht kann iibrigens konsequent auch der Lehrer einer ein- klassigen Schule beanspruchen (§ 151). Der Leiter der Schule, der sich auf diesen Standpunkt stellt, hat folglich den Religionslehrer als eine »ihm unterstehende 639 Lehrkraft« im Sinne des § 133 >zur treuen Pflicht- erfiillung anzuleiten«: er hat den »erziehlichen und unterrichtlichen Erfolgen« des Katecheten laut § 134 »die grohte Aufmerksamkeit zuzuwenden« und zu diesem Behufe die Unterrichtsstunden des Religionslehrers ofters zu besuchen und auf die Beseitigung etwaiger Unord- nungen und Mihbrauche hinzuarbeiten; mit einem Worte, der Schulleiter wird zum unmittelbaren Vorgesetzten und Inšpektor des Religionslehrers. Wenn diese Auflassung der neuen Schul- und Unterrichtsordnung berechtigt ware — dah sie diese Deutung zulabt, wird kaum in Abrede zu stellen sein — so wurde ein ganz neues Verhaltnis zwischen den zur Erteilung des Religionsunterrichtes berufenen Priestern und der Schule geschaffen; ein Verhaltnis, das nament- lich von den in der Schule tatigen Seelsorgspriestern mit Recht als unbillig und driickend emptunden werden muhte, weil sie zur geistlichen Inspektion und zur In- spektion durch den Bezirksschulinspektor dazu nun auch noch im Schulleiter (Sc.hulleiterin) einen Vorgesetzten und Inšpektor erhalten wurden. Auch ist die soziale Stellung und der Beruf des Religionslehrers nicht ein solcher, dah er in den Augen der Kinder und des Volkes als Untergebener des Schulleiters (Schulleiterin) dazu- stehen hatte, am wenigsten dort, wo der Pfarrer oder Dechant des Ortes den Religionsunterricht erteilt, der als Mitglied des Orts- und vielleicht des BezirksSchul- rates, oder als Ortsschulinspektor liber dem Schulleiter steht und eventuell den Schulleiter zu inspizieren be¬ rechtigt ist. Das F. B. Ordinariat glaubt nicht irre zu gehen in der Annahme, dah die §§ 119, 131, 133 und 134 tat- sachlich nicht in diesem Sinne aufzufassen sind, und dah die den »Lehrkraften« im allgemeinen gegenuber den Schulleitungen obliegenden Pflichten auf den Re- ligionslehrer im Sinne des § 129 nur inso\veit Amven- dung finden, als derselbe die Erteilung des Religions¬ unterrichtes in dem Rahmen der betreffenden Schul- 640 ordnung zu vollziehen hat, iiber deren Durciifiihrung und Einhaltung in der betreffenden Schule eben der Schulleiter zu wachen berufen ist. Sollten sich gegen einen Religionslehrer diesbeziiglich Klagen ergeben, so ist der Weg zur Abhilfe in § 129, Abs. 3 vorgezeichnet. Aus den ausgefiihrten Griinden kann auch die Be- stimmung des § 119, Abs. 4, betreffend den Rang der Lehrkrafte nach dem Personalstatus, auf die in der Seelsorge angestellten Religionslehrer keine Anwendung finden. Um demnach die Moglichkeit einer irrigen und gehassigen Deutung der obigen Paragraphe der neuen Schul- und Unterrichtsordnung im vorhinein auszu- schliehen, ersucht das F. B. Ordinariat den hochloblichen k. k. Landesschulrat um klare und sichere Durchfuhrungs- verordnungen, worin die im obigen dargelegte und be- grtindete Auffassung der Stellung des Religionslehrers im Lehrkorper der Volks- und Burgerschule und gegen- iiber dem Schulleiter unzweideutig zum Ausdruck ge- bracht wird. 13. Beziiglich der in der Fuhnote zu § 110 der neuen Schul- und Unterrichtsordnung vorgeschriebenen Eidesformel wird vorausgesetzt, dah dem darin enthaltenen Passus: »Dem Leiter der Schule, an der sie zu wirken berufen sind, mit Achtung und Gehorsam zu begegnen«, soweit diese Eidesformel die definitiv angestellten Re¬ ligionslehrer betrifft, keine andere Auslegung gegeben werde, als dem gleichlautenden Passus der bisher iiblichen, mit Ministerialerlah vom 9. Janner 1871 Z. 11446 vor¬ geschriebenen Formel des Diensteides; dah also damit kein weitergehendesUntertanigkeitsverhaltnis der Religions¬ lehrer gegeniiber dem Schulleiter begrundet werde, als es nach den vorangegangenen Ausfuhrungen durch die eigenartige Aufgabe des Religionslehrers und im Sinne der bestehenden Volksschulgesetze begrundet ist, und als es bisher tatsachlich anerkannt und betatigt wurde. 14. Zu § 121, Abs. 1. Die Bestimmung, »vom Stundenplan nicht abzuweichen« ist fiir die Religionslehrer und der Seelsorgegeistlichkeit nicht annehmbar und hatte 641 es bei der bisherigen Ubung zu verbleiben, wornach die durch seelsorgliche Pflichten versaumten Religions- stunden spater nachgetragen werden. 15. Zu § 121, Abs. 3 wird der Wunsch ausgesprochen, dafi im Klassenbuche der Volksschulen die fur die Re- ligionsJehre bestimmte Rubrik etwas mehr Raum biete, als dies in den bisherigen Formularen der Fali war, damit der durehgenommene Lehrstoff klar und vollstandig eingetragen werden konne. Das F. R. Ordinariat gedenkt sodann die Katecheten anzuweisen, an Stelle des bisher eingeflihrten besonderen Wochenbuches fur den Religions- unterricht die ihnen zustehende Rubrik des Klassen- buches gewissenhaft zu fiihren. Es wird in diesem Falle vorausgesetzt, dah der geistlichen Schulinspektion der Einblick in dieses Klassenbuch ohne Schwierigkeit ge- wahrt wird. 16. Zu § 122 wird bemerkt, dah derselbe auf die der Seelsorgegeistlichkeit angehorigen Religionslehrer, be- sonders an auswartigen Schulen, nicht anwendbar ist. 17. Zu § 135 ware eine besondere Erklarung er- wiinscht, dah unter der im Abs. 3 erwahnten »Kirchen- behorde« beziiglich des katholišchen Religionsunterrichtes in der Regel das zustandige katholische Pfarramt zu verstehen sei. Der sonstige Gebrauch des Ausdruckes »Kirchenbehorde« wiirde nahelegen, dah damit das F. B. Ordinariat bezeichnet werde. Es ware aber begreiflicher Weise nicht nur ganz zwecklos, sondern geradezu ein Ding der Unmoglichkeit, da6 das F. B. Ordinariat mit allen Schulleitungen der Didzese liber die Ansetzung der Religionsstunden in Verhandlung trete. Es wolle also, um jeden Zweifel auszuschliefien, ausdriicklich bestimmt werden, dafi die Ansetzung der Religionsstunden fur die katholišchen Kinder wie bisher zwischen der Schulleitung und dem zustandigen Pfarramte, beziehungsweise dem zur Erteilung des Religionsunterrichtes berufenen Seel- sorgspriester durch giitliches Einvernehmen stattfinde. Es ware auch zu wunschen, dah ausdrucklich den Schul • leitungen nahegelegt werde, den diesbezuglichen Wiinschen 41 642 der Seelsorger betreffs Ansetzung der Religionsstnnden mit Riicksicht auf die sonstigen verschiedenartigen Be- rufsptlichten derselben moglichst entgegenzukommen. \vie es bisher im allgemeinen in dankenswerter Weise der Fali war. Wenn nur tunlich, sollen fiir den Religionsunterricht die ersten Stunden gewahlt werden, \veil der Religions¬ unterricht den erhabensten Gegenstand behandelt und alle Seelenkrafte des Kindes, das Gedachtnis, den Ver- stand und den Willen oder das Herz in Anspruch nimmt, und deshalb diese Krafte noch nicht abgespannt sein diirfen, soli ein giinstiger Erfolg erzielt werden. Die bisherige, auf Verordnung beruhende Ubung, dah die Religionslehrer bei eintretender Verhinderung, wenn dies noch moglich ist, der Schulleitung den Aus- fall einer schulplanmafiigen Stunde anzeigen, und dah sie die ausgeiallene Stunde nachholen, moge unberuhrt bestehen bleiben. 18. Ein weiteres Bedenken betrifft die im Abschnitt XI des ersten Hauptstiickes der neuen Schul- und Unter- richtsordnung enthaltene Verpflichtung der Religions¬ lehrer zur Teilnahme an den Lehrerkonferenzen, welche nach §§ 140 und 148 obligatorisch erscheint. Soweit es sich um die eigens fiir den Religions¬ unterricht angestellten Katecheten handelt, unterliegt allerdings die strikte Anwendung der diesbeziiglichen Paragraphen keinerlei Schwierigkeit. Anders verhalt es sich mit den in der Seelsorge angestellten Religions- lehrern. Es ist zwar der ausdriickliche Wunsch des F. B. Ordinariates, dafi die als Katecheten tatigen Seelsorgs- priester gleichfalls an den Lehrerkonferenzen nach Tun- lichkeit regelmafiig Anteil nehmen und ihre gesetzlichen Rechte in denselben ausiiben. Eine allgemeine Teil¬ nahme aller Religionslehrer an allen Konferenzen aller Schulen ist jedoch bei dem Umstande, dah viele Pfarr- sprengel mehrere Schulen zahlen, sch\ver oder gar nicht durchfiihrbar. Manche Seelsorger haben namlich z\vei 643 •*. oder mehr Schulen za versehen, die oft weit vom Pfarrorte entlegen sind, so dah es ihnen in vielen Fallen nicht moglich ist, an den regelmafiigen Lehrerkonferenzen teilzunehmen. tfbrigens aber erscheint es auch nicht immer notwendig, da nach § 142 dem Religionslehrer nur in bestimmten Fragen ein Stimmrecht zukommt. So sehr aiso auch das F. B. Ordinariat die Teilnahme der als Religionslehrer an den Schulen tatigen Seelsorgs- priester an den Lehrerkonferenzen, als im Interesse der Kirche selbst gelegen, wunscht, muh es doch im Vor- hinein im Sinne des § 144 das Ersuchen stellen, dah die genannten Religionslehrer nur an denjenigen Kon- ferenzen teilzunehmen gehalten seien, in denen liber Gegenstande beraten wird, beziiglich deren ihnen eine beschliebende Stimme zukommt, und dah die Schul- leitungen angewiesen werden, den billigen Wunschen der Katecheten in Bezug auf die Bestimmung des Zeit- punktes fiir die abzuhaltende Konferenz Rechnung zu tragen und in dem Falle, dah die Katecheten trotz eines wichtigen, das Gebiet des Religionsunterrichtes oder der religiosen Ubungen betreffenden Programmpunktes an der Teilnahme verhindert waren, im Sinne des § 146, Abs. 2 diesen Punkt auf die Tagesordnung der nachsten Konferenz zu setzen. Ferners ersucht das F. B. Ordinariat mit Riicksicht auf die Bestimmung des § 143, dah, falls dieselbe auf die in der Schule wirkenden Seelsorgspriester und nicht, wie anzunehmen sein diirfte, blofi auf die Dienstunter- gebenen der Schulleitung Anwendung frnden solite, eine milde Auslegung und Handhabung Platz greife, nament- lich was die vorgeschriebene »Angabe des Grundes« im Falle der Verhinderung betrifft, damit nicht die Seelsorger, deren anderweitige Verpflichtungen sehr verschieden- artige und zahlreiche sind und haufig unerwartet ein- treten, wegen unentschuldigter Ab\vesenheit von der Lehrerkonferenz Unannehmlichkeiten ausgesetzt seien. Hinsichtlich der Verpflichtung des Katecheten zur Teilnahme an jenen Konferenzen, in denen allgemeine 41 * 644 -*e Angelegenheiten den Beratungsgegenstand bilden, be- ziiglich deren ihm nur eine beratende Stimme zusteht, moge auf die lokalen Verhaltnisse und die seelsorglichen Arbeiten billige Rucksicht genommen werden. Es kann dem Seelsorgspriester, der fiir seine Tatigkeit in der Schule keine Entlohnung oder hochstens eine kleine Wegentschadigung bezieht, fiiglich nicht ohne weiters jede beliebige neue Last aufgelegt werden; und wenn er aus der nach § 145, Abs. 5 vorher bekannt zu ge- benden Tagesordnung zu dem Urteil kommt, dah keine die Interessen des Religionsunterrichtes betreffende An- gelegenheit verhandelt wird, kann man ihm nicht zu- muten, eine, zwei oder mehr Stunden, die er vielleicht fiir Krankenbesuch, Vorbereitung auf Predigten, priester- liche Studien etc. nutzbringend verwenden kann, zweck- los bei einer Lehrerkonferenz zu verbringen, nachdem er ohnehin nach § 148, Abs. 3 im Falle der Nichtan- wesenheit das Konferenz-Protokoll nachtraglich einzu- sehen und die Einsichtnahme durch seine Unterschrift zu bestatigen hat, damit ihm die Kenntnis der auf der Konferenz behandelten auf die allgemeine Schulordnung beziiglichen Punkte nicht entgehe. Diese Vorstellungen, beziehungsweise Wunsche, be- treffend die zu erlassenden Durchfiihrungsverordnungen zur neuen Schul- und Unterrichtsordnung, beehrt sich das F. B. Ordinariat dem hochloblichen k. k. Landes- schulrate zu billiger und geneigter Beriicksichtigung zu unterbreiten. Es muh der Schulbehorde im Interesse der Schule daran gelegen sein, das Verhaltnis zvvischen dem Religionslehrer und den iibrigen Lehrkraften, na- mentlich der Schulleitung, zu ordnen und hiedurch Kon¬ flikte und Reibereien moglichst hintanzuhalten. Diese waren aber unvermeidlich, wenn der Religionslehrer, der ohnehin an Rechten den iibrigen Lehrkraften nicht gleichgestellt ist, nun den Schulleiter oder Direktor ein- fachhin zum unmittelbaren Vorgesetzten erhielte, dem er als untergeordnete Lehrkraft »willig und piinktlich« (§ 119) zu gehorchen hatte. Der Religionslehrer ist auch •*- 645 -*e in der Schule Seelsorger, er iibt in der Schule einen Teil seiner allgemeinen geistlichen Sendung und seines kirchlichen Amtes aus; er hat deshalb dieses sein Amt wohl innerhalb der vorgeschriebenen Scbulordnung zu betatigen, wird aber dadurch nicht einfachhin ein Organ der Schule, uber das die Schulbehorde nach Gutdiinken disponieren und verfiigen kann. Gerade hierin aber ist die neue Schul- und Unterrichtsordnung einer naheren Erklarung und Erganzung dringend bediirftig, soli sie nicht der Mifideutung ausgesetzt sein. Das F. B. Ordinariat ersucht schliefilich den hoch- loblichen k. k. Landesschulrat um gefallige seinerzeitige Ubermittlung der zu der neuen Schul- und Unterrichts¬ ordnung erlassenen Durchfiihrungsverordnung. F. B. Lavanter Ordinariat in Marburg, am 15. Mai 1906. In quantum caes. reg. consilium scholarum hisce expositionibus et desideriis, ipsi propositis, morem ges- serit, apparet ex praescriptionibus, ab eodem scholarum consilio die 19. Septembris 1907 Nr. 3^ promulgatis, quibus recentior scholastico-didadica ordinatio executioni tradi- tur et ex quibus ea, quae catechetas respiciunt, hic ad- nectuntur. Ver or d nung d es k. k. steiermarkischen Landes- schulrates vom 19. September 1907 Z. 3*§-, be- treffend die Durchfuhrungsvorschrift zur definitiven Schul- und Unterrichtsordnung. Zu § 10. Bei den Beschliissen der Lehrerkonferenz im Sinne des § 10, Abs. 2 ist darauf Riicksicht zu nehmen. dah an mehrklassigen Schulen zur Uberwachung der Schuljugend (§ 48 des R. V. G.) eine gleichmafiige Heranziehung aller Lehrkrafte der betreffenden Konfession einzutreten hat. Die Ubertragung dieser Beaufsichtigung an Neben- lehrkrafte, z. B. an Handarbeitslehrerinnen ist grundsatz- 646 lich zu vermeiden und kann nur ganz ausnahmsweise zugelassen \verden. Die Versehung des Organistendienstes durch eine hiefiir eigens entlohnte Lehrkraft der betreffenden Schule ist keineswegs zugleich als Aufsicht der Kinder anzu- sehen. Deshalb hat eine solche Lehrkraft fiir ihre Ver- tretung durch ein privates Ubereinkommen mit einer anderen Lehrkraft zu sorgen. Zu § 17. Grundsatze bei Abfassung von Stundenplanen. Punkt 7. Beziiglich der Ansetzung der Religionsstunden ist nach § 135, alin. 3 der Schul- und Unterrichtsordnung vorzugehen. Zu § 18. a) Das Verzeichnis der fiir die Volks- und Blirgerschulen notvvendigen Lehrmittel, zu denen auch die Bilder zur biblischen Geschichte gehoren, wird nach Einholung eines Gutachtens der Landeslehrerkon- ferenz aufgestellt werden. Bis zu dieser Festsetzung sollen die Schulen mindestens mit den im § 18 be- zeichneten Lehr- und Lernmitteln versehen sein. Zu § 56. A. Beziiglich der allgemeinen Ferialtage wahrend des Schuljahres haben folgende Bestimmungen zu gelten: a) In Orten, an denen sich Mittelschulen befinden, gelten die an den Mittelschulen eingefiihrten allgemeinen Ferialtage auch fiir Volks- und Biirgerschulen; ausge- nommen sind fiir Volksschulen die Semestralferien und fiir die Volks- und Biirgerschulen der 2. Janner; b) fiir die iibrigen Schulen des Landes werden nebst den Sonntagen und gebotenen Feiertagen als Ferialtage bestimmt: 1. der 18. August und der 4. Oktober als die Tage des Geburts- beziehungsweise Namensfestes Sr. Majestat des Kaisers; 2. der 2. November (Ministerialverordnung vom 26. Oktober 1881, Z. 16464); 3. der 19. November als der Namenstag weiland Ihrer Majestat der Kaiserin Elisabeth (Ministerialver¬ ordnung vom 6. Oktober 1898, Z. 2310, K. U. M.); 647 4. die Tage vom 24. Dezember bis einschlieblich 1. Janner; 5. die Tage vom Mittwoch vor bis einschlieblich Dienstag nach dem Ostersonntage; 6. der Samstag vor und der Dienstag nach dem Pfingstsonntage; 7. alhvochentlich der ganze Donnerstag oder die Nachmittage am Mittwoch und Samstag. Am ersten Tage des Schuljahres vor oder nach dem Eroffnungsgottesdienste wird die Einteilung der Kinder in die Klassen (Abteilungen) vorgenommen, im Ubrigen aber ist dieser Schultag schulfrei zu halten, da- mit die Aufnahmsarbeiten ordnungsmabig abgeschlossen werden konnen. Der 18. August und der 4. Oktober sind in ent- sprechender Weise festlich zu begehen, am 19. November ist eine kirchliche Feier zu veranstalten. Fallt einer der letztgenannten drei Tage auf einen Sonntag, dann ist der vorhergehende Samstag frei zu halten. Am Donnerstage nach dem Ostersonntage, femer am Donnerstage vor und nach dem Pfingstsonntage, und an solchen sonst schulfreien Donnerstagen, welchen ein schulfreier Tag unmittelbar vorangeht oder unmittel- bar folgt, ist Schule zu halten. An Schulen mit halbtagigem oder alternierendem Unterrichte ist das Freilassen eines ganzen oder halben Tages in der Woche unstatthaft. B. Beziiglich der nicht allgemeinen Ferialtage gelten nachstehende Bestimmungen: a) Zum Empfange der heil. Sakramente der Bube und des Altars sind entweder je ein voller Tag oder je ein Nachmittag samt dem zuniichst folgenden Vormittag (Ministerialerlab vom 8. November 1880, Z. 1590o) fiir jene Klassen freizugeben, in denen mindestens ein Drittel der Schiller an diesen religiosen Ubungen teilnimmt. Zu § 74. Die von den Schulbehorden angestellten Religionslehrer sind ebenfalls verpflichtet, an der Beauf- sichtigung der Schiiler teilzunehmen; wenn sie die Schul- 648 -*e messe lesen, sind sie selbstverstandlich von dieser Ver- pflichtung vor dem Beginn des Vormittagsunterrichtes frei. Zu § 76, Abs. 3. Die naheren Bestimmungen fti-r die im Schlubabsatze (3) dieses Paragraphen erwahnten Ausfluge trifft nacb Anhorung der Schulleitung und des Ortsschulrates die Bezirksschulbehorde. Hiebei ist an dem Grundsatze festzuhalten, dafi den an den Schulausflugen teilnehmenden Kindern der Genufi geistiger Getranke untersagt ist. Die Bezirksschulbehorde kann verlangen, daB ihr am Schlusse des Schuljahres iiber die bei den Ausfliigen gemachten Wahrnehmungen berichtet werde. Zu § 95, Abs. 2. Das Minimalerfordernis an ge- niigenden Kenntnissen, ohne welche kein Kind aus der Schulpllicht entlassen werden kann, umfafit: 1. Reli- g i o n: das Ausmafi bestimmt die Kirchenbehorde. (Vergl. Erlafi des k. k. steierm. Landesschulrates vom 2. Juni 1906, Z. 3517/2, beziehungsweise 3517/3). * 1 3517 1 Mit Zuschrift vom 5. Mai 1906 Z. 3— hat der hochlobliche k. k. steierm. Landesschulrat nachstehende Anfrage an das F. B. Ordinariat gestellt: An das h o c h w tir dige F. B. La v a nt e r O r d i n a r i a t in M ar b ur g. Nach den Bestimmungen des § 21, alin. 2 im Reichsvolkscliulgesetze dtirfen aus der Volksschule nur jene Kinder austreten, welche die filr die Volksschule vorgeschriebenen notwendigsten Kenntnisse, als: Religion, Lesen, Schreiben und Rechnen besitzen. Mit Beziehung hierauf, sowie auf § 95, alin. 2 der definitiven Schul- und Unterrichtsordnung vom 29. September 1905 Z. 13200, M. V. BI. Kr. 49, beehrt sich der Landesschulrat um gefallige Bekanntgabe der Mindestforde- rungen aus der Religionslehre dienstlioflichst zu ersuchen. Hieraut' hat das F. B. Ordinariat, bezugnehmend auf den Antrag des bischoflichen Ivomitees in der III. Friihjahrs-Konferenz-Sitzung vom 21. Fe¬ bruar 1906, mit dem Schreiben vom 16. Mai 1906 Z. 1903 geantwortet, wiefolgt: An den h o chl 6 b 1 i c hen k. k. steierm. Landesschulrat in Graz. Mit Bezugnalmie auf die sehr geschatzte Zuschrift vom 5. Mai 1906 2. 8-j—, betreffend das Mindestausmafi des Religionsunterrichtes bei Austritt aus der Volksschule, beehrt sich das F. B. Ordinariat mit der diensthoflichen AuBerung, daB der Schiiler bei seinem Austritt aus der Schule mindestens wissen mufi: die sechs Grundwahrheiten der Religion; das Gebet des Herrn und den englischen Grufi; das apostolische Glaubensbekenntnis (bei der Kirche auch die Merkmale derselben); die zehn Gebote Gottes und die fiinf Gebote der Kirche; die sieben hi. Sakramente (bei der BuBe auch die zum wiirdigen Empfange not\vendigen fiinf Stiicke, und beim Altarssakramente den Begrift’ der Messe und ihre vorziiglichen Teile); Begrift' der Siinde, der Tugend und der guten Werke, der schweren und der laBlichen Siinde, die gottlichen Tu- genden und die vier letzten Dinge des Menschen. -*■ 649 -*• Zu § 97. Die Feststellung der Religionsnote fur das Entlassungszeugnis (Formular L) ist (in Analogie mit tien Bestimmungen der §§ 91, 98, 178, 192 Sch.-U.-O.) dem Religionslehrer vorbehalten. Zu § 134. Nach § 2 des Gesetzes vom 25. Mai 1868, R. G. BI. Nr. 48, bleibt die Besorgung, Leitung und unmittelbare Beaufsichtigung des Religionsunterrichtes in der Schule der betreffenden Kirche oder Religions- gesellschaft uberlassen. Nach § 5 des Reichsvolksschul- gesetzes wird der Religionsunterricht durch die betreffen¬ den Kirchenbehorden besorgt und zunachst von ihnen iiberwacht. Gemab § 31, alin. 3 des Gesetzes vom 8. Fe¬ bruar 1869, L. G. BI. Nr. 11, wird das derfi Staate zu- stehende Aufsichtsrecht uber den Religionsunterricht durch den Bezirksschulinspektor ausgeiibt. Aus diesen gesetzlichen Bestimmungen folgt, dafi dem Schulleiter ein Einflufi auf uen Inhalt und die Art der Erteilung. des Religionsunterrichtes nicht zusteht. Dagegen ist der Schulleiter, soweit es sich um die Schul- ordnung, um Erziehungsmittel und hauptsachlich um die Schulzucht handelt, berechtigt und verpflichtet, wenn hiezu ein besonderer Anlafi vorliegt, auch den Religions- unterricbt des der Seelsorge angehorigen Katecheten zu besuchen. Glaubt der Schulleiter, dali der Religionslehrer seine Pflichten (§ 7 des Gesetzes vom 20. Juni 1872, R. G. BI. Nr. 86, beziehungsiveise § 129 Sch.-U.-O.) vernachlassigt, so hat er, von einer direkten Ausstellung absehend, dem Bezirksschulrate zu berichten. Dieser ist iiberhaupt be- rufen, allfallige Differenzen auch zvvischen dem Schul¬ leiter und dem Seelsorgekatecheten zu schlichten. Ge- gebenenfalls wird er nach den Vorschriiten des Ministerial- erlasses vom 14. Janner 1878, Z. 12682 vorzugehen haben. Zu § 135. Die Kirchenbehorde, mit \velcher hin- sichtlich der Ansetzung der Religionsstunden das Ein- vernehmen zu pflegen ist, ist in der Regel das zustandige Pfarramt. 650 Wenn in vereinzellen Fallen ein der Seelsorge an- gehoriger Religionslehrer verhindert ist, zur festgesetzten Stunde in der Schule zu erscheinen und den Religions- unterricht zu erteilen, dlirfen die Schiller nicht aus der Schule entlassen werden, sondern es ist jede von dem Katecheten nicht eingehaltene Religionsstunde von dem betreffenden Lehrer der Klasse auszufilllen, dagegen den Wiinschen des Religionslehrers wegen Einbringung der ausfallenden Stunden, soweit es moglich ist, Rechnung zu tragen. Die Katecheten haben j eden Fali ihrer Ver- hinderung, zumal dort, \vo sich die Schule im Pfarrorte befindet, dem Schulleiter rechtzeitig anzuzeigen. (ErlaB des k. k. steiermark. Landesschulrates vom 8. November 1888, Z. 3889). Dafi der Religionslehrer ausgefallene Unterrichts- stunden nach eigenem Ermessen und, ohne das Ein- vernehmen mit dem Leiter der Schule zu pflegen, nach- hole, ist unzulassig. Bei etwaigen diesbeziiglichen Mei- nungsverschiedenheiten entscheidet der Bezirksschulrat. Zu § 144. Unter der Kirchenbehorde, liber deren Ansuchen die dauernde Befreiung eines der Seelsorge angehorigen Religionslehrers vom Besuche bestimmter Konferenzen an derselben Schule oder aller Konferenzen an einer bestimmten Schule von der Bezirksschulbehorde ausgesprochen werden kann, ist das F. B. Dekanalamt, beziehungsweise das evangelische Seniorat zu verstehen. Den von der Kirchenbehorde bestellten Seelsorgern ist die Teilnahme an den Konferenzen der Schulen, in denen sie Unterricht erteilen, durch ihre sonstigen Amts- obliegenheiten und durch den Umstand erfahrungsgemafi sehr erschwert, dah derselbe Katechet den Religions- unterricht oft an mehreren, weit von einander entfernten Schulen zu besorgen hat. Mit Riicksicht hierauf wird den Bezirksschulbehorden auf Grund des § 2 des Ge- setzes vom 25. Mai 1868, R. G. BI. Nr. 48, und in Folge des von den Kirchenbehorden des Landes gestellten Ansuchens empiohlen, die in diesem Paragraph bezeich- nete Erlaubnis zu erteilen, wofern dagegen keine be- -a- 651 -*■ grundeten Bedenken obwalten. In diesem letzteren Falle ist die Entscheidung des Landesschulrates einzuholen. Mit Beziehung auf den 2. Absatz dieses Paragraphen wird bemerkt, dah die Schulleiter bei der Einladung zur Kon- ferenz nicht nar im Sinne des § 145, Abs. 5 die Tages- ordnung mitzuteilen, sondern die der Seelsorge ange- horigen Religionslehrer auch auf jene Punkte aufmerksam zu machen haben, beziiglich deren ihnen eine beschlie- Uende Stimme zukommt. Wenn der betreffende Religions¬ lehrer trotzdem nicht erscheinen kann and auch eine Verlegung der Konferenz nicht moglich ist, so kann der Religionslehrer nachtraglich in das Konferenz-Protokoll Einsicht nehmen und dasselbe unterschreiben. Unter Umstanden kann iiber Wunsch eines solchen Religions- lehrers auch blos die Beratung uber die ihn besonders angehenden Punkte auf die nachste Konferenz verschoben werden. — Has igitur normas prae oculis habentes, dilectissimi, omnem curam impendite in gravissimo munere cateche- tico rite obeundo, cuius finis non est alius, nisi parare Domino plebem perfectam! (Luc. 1, 17). Observate ea, quae alias iam de catechetarum relatione erga magistros scholarum mandavimus 1 , solliciti semper, quantum in vobis est, servare unitatem Spiritus m mnculo pacis! (Ephes. 4, 3). Qui misericordiam liabet, docet et erud.it quasi pa¬ stor gregem suum. (Eccli. 18, 13). Caput CXLV. De validitate Constitutionum synodalium. e vi valoreque Constitutionum synodalium in me- moriam revocamus ea omnia, quae in Synodis 1896, 1900 et 1903 celebratis desuper dieta sunt. Hisce addimus novas quasdam observationes. * Ecclesiae Lavant. Synod. dioecesana anno 1903 coadunata. Marburgi, 1904. Cap. LXXXVII. pagg. 691-699. 652 -*• Episcopus non tenetur, antequam Constitutiones synodales publicentur in Synodo, eas exhibere potestati civili; quae si deinde velit reclamare, id faciat postea cum superioribus Episcopi, Synodum congregantis . 1 Dum Romae revidentur, non convenit, quod Episcopus pro- cedat ad earum executionem. Neque necesse est, ut illas mittat ad sacram Congregationem Tridentinam, ad quam mitti debent decreta Concilii provincialis . 2 Cavendum est a multitudine decretorum. Dantur de rebus, quae ad plures attinent, non ad unum aut alterum tantum. Aliquando sufficit, ea in memoriam Cleri revocare, quae in Concilio Tridentino 3 aut pro- vinciali, cui subest Clerus, aut alias a praedecessore dioecesano sancita sunt. Si haec decreta non sufficiunt, fiat tandem decretum novum. Si abrogandum est ali- quod statutum praedecessorum Episcoporum, fiat cum expressione causae ob eorum reverentiam. Res ardua, ait Plinius, vetustis novitatem dare, novis auctoritatem. Non ii sum us, qui haec executos fuisse putemus; sed nos toto conatu, ut exequeremur, adlabo- rasse nobis conscii sumus. Valere Constitutiones synodales, nemini dubium est. Non enim pendent a consensu Cleri, sed a consilio ad summum Capituli, quod Episcopus non tenetur sequi . 4 Ligant autem et clericos et laicos existentes infra limites suae dioecesis . 5 A regularibus servandae sunt in eis omnibus, quae concernunt observantiam sacrorum cano- num, conciliorum, pontificiarum constitutionum et de¬ cretorum sacrarum Congregationum. Ordo Constitutionum est duplex: alter pro dignitate materiae; sicuti altera est altera nobilior, ita nobiliori danda erit prima sedes; alter est ex parte conditionis 1 S. Congreg. Cardinalium super negotiis Episcoporum in una Tifernat. 14. April. 1615. — 1 Episcopo Ostiensi resp. Gard. Carafla nomine s. Congr. Cardin. super negot. Episcoporum pridie Kat. Decembr. 1586. — 3 In Synodo dioecesana ex mandato Concilii Tridentini (sess. VI. cap. 2. de reformatione et sess. XXII. cap. 1. de reformatione) decreta de resictentia semper legenda sunt. (Gavantus, Praxis exactissima dioecesanae Synodi. Venetiis, 1726. Pagg. 276 sqq. num. 22). — 4 S. Congreg. Concil. Trident. Patriarchae Veneto die 27. Aprilis 1592, — 6 Massnbrius, De Synodo. Cap. IV. dub. 77 et 78. 653 legura. Concilia namque provincialia subsunt oecumeni- cis et Synodi dioecesanae provincialibus. Contra ius commune noluraus nec possumus ali- quid statuere: et si factum est, infectum fit. Si praeter mentem Nostram in Constitutionibus synodalibus aliquid repugnat legibus Dei vel Ecclesiae, id plene improbamus et tamquam non statutum haberi volumus et iubemus. Quapropter omnia in Synodo praesenti et in prioribus con- ventibus synodalibus acta, tradita et constituta supremae auctoritati et iudicio romani Pontificis sanctissimi Domini nostri Pii X. humillime submittimus. Christo, Mariae, Petro adhaeremus et adhaerebimus opitulante gratia divina. Constitutiones omnium Synodorum Nostrarum spec- tant in hunc solum sanctum finem: promovendi Dei gloriam animarumque procurandi salutem. Statuta Con- stitutionum synodalium Nostrarum potius pro monitis ad ea servanda, quae iussit Ecclesia, quam pro novis legibus habenda sunt. Constitutiones quamprimum prelo dabuntur, ut om¬ nibus pateant. Unum exemplar pro archivio parochiali procurandum est peculio ecclesiastico. Merito laudamus miram Synoditarum concordiam, pastoralem sapientiam, eximium zelum, singularem sensum fidei et charitatis ardo- rem, sacerdotalem scientiam et doctrinam, quibus durante Synodo eluxerunt et arserunt. Si consimiliter perseverent in exequendis Constitutionibus, Synodus huius anni inter pretiosiores diadematis Nostri gemmas adnumerabitur. Pro servandis et in effectum deducendis Constitu¬ tionibus synodalibus seu pro earum custodia et vigi- lantia instituimus in quinta eaque ultima Congregatione generali, die 9. Augusti 1906 coacta (pagg. 155 et 156 huius libri), propriam Commissionem, quam nominamus Congregatione m sgnodalem. Si dubia et lites exoriantur de statutis synodalibus, haec Congregatio sgnodalis deci- sionem curabit, utique semper praeside, legislatore et iudice Ordinario, ut custos et vindex decretorum. Deum invocamus, ut opus, quod ad excolendam mysticam Christi vineam suscepimus, iucundos uberes- -*e 654 -*e que fructus pariat! Deum invocamus, ut labores Nostri fructus afferant saluberrimos ad spiritualem et tempora- lem utilitatem Nostram totiusque dioecesis. Firma fidu- cia speramus, quod Constitutionibus synodalibus appli- cari poterit illa Domini sententia: Verbum meum . . non revertetur ad me vacuum, sed faciet, quaecumque volni, et prosperabitur in kis, ad qua,e miši illud. (Is. 55, 11). Confirma koc, Deus, quod operatus es in nobis ! (Ps. 67, 29).' Explicit synodale hoc negotium. Faventi Deo gra- tiarum actiones! Testificatio concordiae Constitutionum synodalium, puhlico prelo datarum, cum originali manuscripto. Constitutiones synodales, ut in libro praeiecto con- cordantes cum codice manu scripto porriguntur, typis mandari publicarique decrevimus. Dabamus in residentia Nostra princ.-episc. Marburgi, testo s. Augustini Episc. Coni Eccl. Doct., die 28. Au- gusti 1907. •f* Michael, Princeps-Episcopus. Martinus Matek, Dr. Ioannes Mlakar, Doctor romanus in iure canonico, Notarius Synodi. Secretarius Synodi. Index programmaticus. as Synodus dioecesana Lavantina anno salutis 1906 concita et facta. Pag. Effata momentum Synodorum spectantia. 2 Synodus dioecesana, anno salutis 1906 facta, ss. Cyrillo et Methodio in piam memoriam iubilaei argentei pro- mulgationis encyclicae Leonis XIII. „ Grande munus“ consecratur.. 3 Pars prima. Actiones praesjrnodales. Decretuin, quo acta Synodi dioecesanae Lavantinae, anno salutis 1906 concitae et factae, authentica et fide digna probantur. 6 Actiones praeparatoriae. 7 Indictio et convocatio Synodi dioecesanae, a vespere diei 6. usque ad antemeridiem diei 10. mensis Augusti anno a Christo nato 1906 faciendae Marburgi in sanctuario s. Aloysii. 9 Rogatus Šanctae Sedi, mediante Nuntio Apostolico Vindobo- nensi, substratus pro concedendis Indulgentiis plenariis tempore celebrationis Synodi quintae dioecesanae: I. Epistolaprecatoria,missa Nuntio apostolico Vindobonam 21 II. Litterae supplices Sanctae Sedi substratae .... 22 III. Responsum. 23 IV. Rescriptum Nunciaturae Apostolicae. 24 Requisitio consilii Capituli cathedralis pro celebranda Synodo dioecesana proque publicandis statutis synodalibus . 25 Praestatio consilii requisiti capitularis seu canonicalis pro cogenda Synodo dioecesana eiusque statutis promul- gandis. 26 II Norma et methodus agendorum in quinta Synodo dioecesana Lavantina. Pag. Praeobservanda. 28 De prima Congregatione generali. 29 De prima Sessione sollemni. 40 De Congregationibus particularibas. 44 De seeunda Congregatione generali. 45 De altera Sessione sollemni. 46 De tertia, quarta et quinta Congregatione generali ... 47 De tertia et ultima Sessione publica. 48 Preces in Synodo persolvendae. a) Invocatio Spiritus Sancti ad initiationern et apertionem Synodi in prima Congregatione generali. Sequentia: Veni, Sancte Spiritus. 50 b) In Congregationibus quatuor generalibus et cunctis parti- cularibus: 1. Ante actionem synodalem. 51 2. Post actionem synodalem. 51 c) In Sessionibus publicis: 1. In Sessione primae diei. 52 2. In Sessione secundae diei . 60 3. In Sessione tertiae diei : a) Ante Sessionem. 63 P) Oratio post Sessionem finalem. 66 1. Ad sacratissimum Cor lesu formula consecrationis reci- tanda. 66 2. Ad purissimum Cor B. M. V. formula dedicationis reci- tanda. 67 3. Vota cum Oratione in fine Synodi persolvenda ... 69 Elenchus omnium et singulorum Sodalium quintae Synodi dioecesanae, quam celsissimus, excellentissimus ac reverendissimus Dominus Michael, Princeps-Episeopus Lavantinus, anno a Christo nato 1906 instituit . . 71 Pars seeunda. Actiones synodales. Memoriale authenticum quintae Synodi dioecesanae, anno salutis 1906 in ecclesia s. Aloysii Marburgi concitae et factae. Prima Congregatio generalis. 90 Prologus sacer, ad initiandam et aperiendam Synodum quintam in prima Congregatione generali, die 6. mensis Augusti 1906 habitus. 91 m p* g . Decretum de Ministris seu Officialibus Synodi. 98 Decretum de Iudicibus querelarum et excusationum ac cau- sarum personalium, in Synodo occurrentium . . . 103 Consilia pr o discussione Constitutionum svnodalium . . . 104 Examinatorium synodale: a) Decretum de Examinatoribus ordinandorum. 106 b) Decretum de proponendis et a Synodo approbandis Examinatoribus promovendorum ad beneficia čarata 10S Telegrammata synodica: Summo Pontifici Pip X. ... 109 Seiner kaiserlichen und koniglichen Apostolischen Majestat Kaiser Franz Josef 1. 110 Eminentissimo Domino Ioanni Bapt. Cardinali Katschthaler, Principi-Archiepiscopo et Metropolitae. 110 Decretum de indicenda Švnodi pridie Sessione sollemni prima. 111 Prima Sessio sollemnis. 113 Sermo synodalis, in prima Sessione sollemni, festo s. Caie- tani Confessoris, die 7. Augusti 1906, pronunciatus 114 Decretum de Svnodo incepta. 123 Decretum de professione fidei facienda. 124 Decretum de non praeiudicando per assignatum cuique in Synodo sedendi ac praecedendi locum.125 Decretum de modo vivendi tempore Synodi. 126 Decretum de secreto servando. 127 Decretum de non discedendo, Svnodo durante .... 127 Publicatio Examinatorum synodalium iam electorum . . 129 Decretum approbationis electorum Examinatorum synodalium 129 Formula iuramenti pro Examinatoribus synodalibus . . . 130 Decretum indictionis secundae Sessionis sollemnis . . . 131 Secunda Congregatio generalis. 132 Formula iurisiurandi ab Examinatoribus ordinandorum praestandi. 132 Responsum Suae caes. ac reg. Maiestatis Francisci Iosepbi I. 133 Responsum eminentissimi Domini Ioannis Cardinalis Katsch¬ thaler . 133 Decretum de iudicibus Synodi in partibus. 134 Iudicium ecclesiasticum dioecesanum: a) Decretum de con- stituto Tribunali ecclesiastico dioecesano pro sacrorum canonum auctoritate et ecclesiastica disciplina serranda 135 b) Decretum de constituto Tribunali ecclesiastico dioecesano pro ca u si s matrimonialibus. 137 Decretum de Censoribus librorum imprimendorum ... 138 Decretum de officio mortuorum. 139 IV • Pag. Altera Sessio sollemnis. 140 Formula iuramenti pro Iudicibus in partibus. 140 Litterae, quibus Iudicesin partibus Sanctae Sedi Apostolicae deferendi erant. 141 Formula iuramenti a membris Iudicii ecclesiastici pro causis Cleri contentiosis nec non Tribunalis eeclesia- stici pro causis matrimonialibus (una cum Decanis gua Commissariis delegatis in rebus matrimonialibus) praestandi. 142 Formula iuramenti pro Revisoribus librorum imprimendorum 142 Formula iuramenti a novo Capellano aulico et Secretario princ.-episc. Consistorii praestandi.142 Responsum Suae Sanctitatis Pii PP. X. ad Synodi horna- gium. 143 Decretum de constituta Societate pro pervigilanda mušica sacra. 144 Decretum indictionis tertiae et ultimae Sessionis sollemnis 146 Tertia Congregatio generalis. 148 Quarta Congregatio generalis. 150 Litterae eminentissimi Domini Cardinalis Principis-Archi- episcopi et Metropolitae Salisburgensium ad Synodum directae. 151 Decretum de Testibus synodalibus. 152 Formula iuramenti pro Testibus synodalibus. 152 Quinta eaque ultima Congregatio generalis .... 154 Decretum de instituta Congregatione pro custodiendis et vindicandis Constitutionibns synodalibus. 155 Tertia eaque ultima Sessio sollemnis. 158 Peroratio in tertia eaque ultima Sessione sollemni, in festo s. Laurentii Levitae et Martyris, die 10. Augusti 1906 habita. 159 Decretum indictionis Synodi futurae. 162 Decretum de conclusione Synodi. 162 Verba, quibus Monsign. Carolus Hribovšek Ordinario gratias egit pro Celebratione Synodi.163 Lectio litterarum de die 5. Maii anno 1906 Nr. 17352, quibus indulgentiae plenariae a Sanctissimo Patre Pio PP. X. quintae Synodo dioecesanae gratiosissime conceduntur . 165 Communicatio plenariarum Indulgentiarum, lingua latina et idiomate vernaculo facta. 165 Decretum de dimissione Synodi . 167 v Pars tertia. Constitutiones synodales. _ Pa? ' Decretum, qno Constitutiones dioecesanae Synodi Lavan- tinae, anno 1906 concitae et factac, sollemniter com- probantur promulganturque. 170 Titulus primus. De fide et doctrina catbolica. iSummarium . 171 Caput CVI. De sancta Ecclesia eatholica.. 172 Caput CV1I. De Romano Pontifice. 180 Caput CV1II. De studiis sacrae Scripturac. 188 Caput CIX. De familia Christiana. 207 Caput CX. De practica sociali operatione sacerdotis catho- lici, seu quomodo potest conferre saccrdos ad sol- vendam quaestionem socialem.219 Caput CXI. De cura iuvenum ad militiam conscriptorum 233 Allocutio, qua curator animarum uti potest in celebranda sacra sollemnitate pro iuvenibus ad militiam con- scriptis, in lingua theodisca. 244 et in lingua slovenica. 255 Caput CXII. De instructione pro catechetis seu de muuere catechistarum.267 Caput CXIII. De necessitate et utilitate concordiac catechetas inter et magistros.279 Caput CXIV. De societate ut vocatur schola libcra . . . 284 Caput CXV. De doctrina Christiana tradenda . . . . . 296 I. Statuten der Christenlehrbruderschaft.306 Pravila bratovščine krščanskega nauka.310 II. Grundziige fiir die praktische Durchfiibrung dcs christ- lichen Unterrichtes durch die Christenlehrbruderschaften 314 Temeljna določila za dejansko izpeljavo krščanskega poduka po bratovščinah krščanskega nauka . . . 318 III. Indulgentiae. A. Indulgentiae venerabili Archisodalitati doctrinae christianae a sa. me. Pontifice Paulo V. concessae.321 B. Indulgentiae, concessae omnibus utriusque sexus christifidelibus, sive docentibus sive discentibus chri- stianam doctrinam.323 VI Pag. Caput CXVI. De utilitate ac necessitate bonorum diariornm 325 Pravila družbe sv. Viktorina, ustanovljene v smislu sklepa škofijskega zbora dne 8. avgusta 1906 pod pokrovi¬ teljstvom Njih Ekscelence dr. Mihaela Napotnik, knezo- škofa Lavantinskega.332 Caput CNVIl. De operatione sociali in dioecesi .... 335 Titulus seeundus. De cultu divino. Summarium . 351 Caput CNVIII. De servando ordine in cultu Dei puhlico peragendo. 352 Caput CXIX. De quotidiana sanctissimae Eucharistiae sumptione. 355 Decretum Sacrae Congregationis Concilii de quotidiana sanctissimae Eucharistiae sumptione.357 Dekret der heil. Konzils-Kongregation iiber die erforder- lichen Bedingungen filr den Empfang der haufigen und taglichen Kommunion.363 Odlok svete kongregacije konciljske o pogostnem in vsak¬ danjem prejemanju svetega obhajila.369 Statutum eucharistici sacerdotum Foederis.377 Caput CXX. De communi sacerdotum participatione in ado- rationibus coram sanctissimo Sacramento .... 384 Caput CXXI. De contritione perfecta .392 Caput CXXII. De spiritualibus exercitiis a Clero peragendis 409 Caput CXXII1. De exercitiis in scholis mediis tempore qua- dragesimali peragendis . 418 Caput CXXIV. De cantu ecclesiastico respectu babito ad sacerdotem ipsum.. . 427 Caput CXXV. De cantu ecclesiastico et pulsatione organi in schola populari et in paedagogio.436 Caput CXXVI. De sustentatione organistarum.443 Caput CXXVII. De principalioribus officiis pastoris animarum 448 I. De munere confessarii. 449 II. De munere concionatoris et catechetae.465 III. De officiali matricularum. 478 Titulus tertius. De Cleri populique disciplina. Summarium . 483 Caput CXXV1II. De Vicario generali.484 Formula deputationis Vicarii generalis seu Officialis Episcopi 491 VII Pag. Professio fidei cura iuramento a Vicario seu Officiali gene¬ rali praestanda.. 493 Caput CXXIX. De Vicario capitulari.493 Caput CXXX. De Archidecanis eorumque munere . . . 498 Caput CXXXI. De obolo s. Petri colligendo.50i Caput CXXXII. De priraitiarum sollemnitatibus .... 508 Caput CXXXIII. De publica sacerdotura vita .... 515 Caput CXXXIV. De uniforraitate pulsandi campanas in ecclesiis dioecesanis .521 Caput CXXXV. De Congregationibus Marianis .... 582 Introductio Congregationum Marianarum in dioecesi La- vantina.533 Erectio novae Congregationis Marianae.535 Congregationum Marianarum fructuosa directio .... 536 De poenis in transgressores ferendis. 539 Elenchus congregationum Marianarum. 539 A. Indulgentiae plenariae. 545 B. Indulgentia septem annoruin et totidem quadrage- narum.546 C. Indulgentiae plenariae, quae in sodalitiorum eccle¬ siis, oratoriis etc. ab aliis etiam christifidelibus lucrari possunt .546 D. Privilegia .547 Caput CXXXVI. De patre ut vocatur pauperum .... 549 Formula decreti instilutionis patris pauperum .... 554 Caput CXXXVII. De ordine in coemeteriis babendo . . 555 Friedhof-Ordnung.557 Totengraber-Instruktion. 562 Pokopališčni red. 563 Vodilo za grobarje. 567 Caput CXXXVIIT. De iuribus et ofiiciis praefecti communi- tatis quoad moralitatem puhlicam.. 571 Titulus quartus. De regimine ecclesiastico. Summarium. 575 Caput CXXXIX. De professione fidei a promotis ad bene- ficia curata emittenda deque iuramento ab eisdem praestando.576 Ca]iut CXL. De parochorum inamovibilium remotione via administrativa, involuntaria translatione et pensione 582 Caput CXLI. Norma procedendi in causis de sollicitationis crimine peragendis.593 VIII Pag. Instructio de die 20. Iulii 1890 . 595 Norma examinis per generalia assumendi.596 Instructio de die 6. Augusti 1897 . 599 Modus, quo recipi debent denunciationes in re ad sollici- tationem spectante ab eis, qui ad denunciationem ali- quam absque interventu notarii recipiendam delegantur 602 Caput CXLII. De propugnaculo sanctae matris Ecclesiae deque eius ministris adversus aggressus malitiosos defendendis . 604 Pravila obrambnega društva za duhovnike Lavantinske škofije. 608 Caput CXLIII. De universali ac aequali et directa ac ocenita deputatorum electione. 611 Caput CXLIV. De nova scholarum et instructionis norma 618 Verordnung des Ministeriums filr Kultus u. Unterricht vom 29. September 1905 Z. 13200, womit eine definitive Schul- und Unterrichtsordnung ftir allgemeine Volks- schulen und ftir Btirgerschulen erlassen wird . . . 620 Princ.-episc. Ordinariatus litterae hac in causa directae ad caes. reg. consilinm scholarum provinciae Styriae . 632 Responsum: Verordnung des k. k. steiermark. Landes- schulrates vom 19. September 1907 Z. 3-*®-, betreffend die Durchfiihrungsvorschrift zur definitiven Schul- und Unterrichtsordnung. 645 Caput CXLV. De validitate Constitutionum synodalium . 651 Testificatio concordiae Constitutionum synodalium, puhlico prelo datarum, cum originali manuseripto .... 654 Index programmaticus . . .I—VIII 4 NARODNA IN UNIVERZITETNA KNJIŽNICA 00000509387