DE IMITATIONE CHRISTL N° 554 10S138 Im PRI MATUR. Tornaci, die 3 Septerabris 1908. VlCT. Durez, Vic. Gen. LECTORI BENEVOLO. | N tibi, pie lečlor, libellus pla¬ ne aureus de Imitatione Christi juxta emendatissi- mam editionem diligenterexcusus. Varice quidem 'egiirmit de andlo- re hujus libri sententice , nec disputa- tionis expertes. Alii enim illum Tho- mse a Kempis, alii Joanni Gersonio iribuendum esse dičlitarunt. Altera insuper nostris temporibus in Italia prcesertim, surrexit opinio qum Joannem Gersonium aučlorem esse commonstrat. Neque illa ponde- re ntque aučloritate caret. Attamen hanc veteran pervulgatamque quce- stionem nil morabor, noti enim ad tuam pietatem fovendam; quod unum et vehementissime exopto, quidquam potest conferre. “ idon auceras, ai/ noster (lib. /, “ cap. p), quis hoc dixerit; sed quid dicatur attende. ” Et paulo superius N»554.-« vj. LECTORI BENEVOLO. jamprcelocutus fuerat, “ Qucerere de- “ bemus potius utilitatem in scriptu- “ ris quam subtilitatem sermonis. “ Ita libenter devotos et simplices “ libros legere debemus, sicut a/tos et “ profundos. “ Non te offendat aučloritas scri- “ bentis, utr um parvce vel magnce “ litteraturce fuerit; sed amnr purce “ veritatis te trahat ad legen- “ dum. ” Et sane , si divino s excipias libros, nescio quid sit , quod hominem facilius suaviusque ad omne virtutum genus informet, quam tantillum hoc opus- culum de Imitatione Christi, quod tamquam compendiaria qucedam via ad divini amoris perfečlionem attin- gendam, singulari Dki munere vide- tur nobis fuisse concessum; quodque ex latino in omnium ferme gentium etiam barbarorum sermones transla- tum , ubique summa consensione J,uit LECTORI BENEVOLO. vij. receptum, et uberrimos christiance consolationis et sančlimonice edidit fručlus. Difficile diflu est , quot lau- dibus ipsum celebrarint, etquamprce- claro iti loco exitnia dočlrina et san- clitate viri semper habuerint. “ C er te mirandum est , ait quida m “ editor, et providentice divina sin- “ gulari tribuendum, quod quamvis “ IV libri illi bellum cupiditatibus “ humanisperpetuum indicant,quam- “ vis etiam ledloretn nonnullis offen- “ dant solecismis, stiloque sint bar- “ bar o conscriptisapius ta men quam “ ullus liber profanus, typis excusi “ fuerint, et annorum inter spatium “ trecetitorum, editionibus bis mille “for san et amplius clarueritit. Nimi- “ rum, divina virtus audlorem it a “ gubernavit, ut incultum humilem- “ que sermonem illustraret, et extol- “ leret imperiosa sententiarum gra- “ vi/as, acsuavis, ingenua, siniplex Vlij. LECTORt BENEVOLO. “ orationis indoles ipsam inter bar- “ bariem triumpharet. ” ' Item alius editor, nempe pater Rosweydius, e.v societate Jesu, de eodem opuščalo scribebat,anno 1667 : “ Constat viris sanclis libram hunc “ itafamiliaremfuisse, ut S. Carolus “ Borromse is cardinalis, et Pius V. “ eum vice vitceque suče comitem sem- “ p er adsciverint. Ex hoc B. Phi- “ lippus Nerius religiosum spiri- “ tam imbibit. Eo Alexander Sau- “ lius, Papiensis episcopus, animum “ stium gravissimis dicecesis suče cu- “ ris distraflus refecit et obleflavit. “ Hunc Joannes Vandevillus, Tor- “ nacensium in Belgio antistes, eo “ loco habuit, lit quotics šibi depo- “ sceret(quod indies fačlitabat) non “ alia voce quam Da Librum, pro- “ pterprcestantiam uteretur. ” “ Opusculum est utilissimum, ait “ cardinalis Bellarminus, et jure in LECTOKI BENEVOLO. ix. “ tota Ecclesia sunimo omnium con “ sensu receptu m et freguentatum, “ et in omnes linguas conversum. “ Ego cer te ab adolescentia et usque “ n d senečlam, hoc opusculum scepe “ volvi et revolvi, et semper miki “ novunt apparuit , et nune etiam ‘ ‘ mirifice cordi meo sapit. ” Theologis, asceticis, perfeflioui “ studentibusplacuit iste libellus , imo “ etphilosophis. Liber Imitationis, “ aiebat Fontenelle, operum quce ab “ hominibus seripta fuere summum “ atque perfečlissimum est,cum sacra “ seriptura humana non sit P Tpsuni igitur veluti Dei altguod munusculum tibi habeto , ccdestis illius sapientice pnecepta animo pe- nitus imbue , ac vehementi, ut par est , in virtutib us proficiendi studio inče n- sus, illo quotidie utere, sive in he- titia , sive in nuerore verseris , sive le dubiorum fludlus exagitent, sive te X. LECTORI BENEVOLO. _ urgeant morbi. sive tibiprospera sive demum adversa contingant. Nihil enim, miki črede, tam asperum in vita, nil tam periculosum offendes \ in quo noti hic liber tibi paucula \ legenti opem ac solatium sit alla- turns. Postremum, ne quid untjuam pne- I clari adeo fručlus depereat , audi, si vis, pauca queis te monitum vult cardinaMs Henricus Henriquez, aurei kuj us libelli enarrator piissi- tnus. I. Certum quotidie tempus huic ij lečlioni prcestitue , illudque inviola- biliter observa. II. Ante lečlionem prcepara ani- matn tuam pura intentione, qua so¬ lzim tuum profečlum quceras; dein, mentis elevatione in Deu m qua roges donari tibi ccelitus himen intelleclus. III. Lege, non cursive etfestinan- ter, sed magna cum attentione, et LECTORI RENEVOLO. xj. nonnihil mora versiculis interseren- du : quaque te magis respiciunt, ant movent, relegas velim. IV. hiter legendum pios affečlus leclioni congruentes elicere stude. V. Lečlionem brevi aliqua adspi- ratione ad Deum absolve, ut semen in terram cordis tui jačlum servet ac fecundet , utque ita optatum ali- quando referas fručlum. En m o nit a, benigne lečlor, quorum accuratam observantiam tibi vehe- menter commendo; id si prastabis, magnos certe in virtute progressus facies. His te volebam. Vale. DE IMITATIONE CHRISTI LIBER PRIMUS. Admonitiones ad spiritualem vitam utiles. CAPUT i. De Imitatione Christi, et con- temptu omnium vanitatum mundi. Ul sequitur me, twn anibulat iti tenebris (Joann. viii. 12.), dicit Dominus. Haec sunt ver- ba Christi, quibus admonemur, qua- tenus vitam ejus et moreš imitemur, si velimus veraciter illuminari, et ab omni caecitate cordis liberari. Summum igitur studium nostrum sit, in vita Jesu Christi imitari. 2.Doctrina Christi omnes doctrinas Sanctorum prrecellit, etqui spiritum haberet, absconditum ibi manna in- veniret. 2 DE IMITATIONE CHKISTI. Sed contingit, quod multi ex fre- quenti auditu Evangelij, parvum de- siderium sentiunt : quia spiritum Christi non habent. Qui autem vult plene et sapide Christi verba intelligere, oportet ut totam vitam suam illi studeat con- formare. 3. Quid prodest tibi, alta de Trini- tate disputare, si careas humilitate, unde displiceas Trinitati? Vere, alta verba non faciunt san- ctum et justum; sed virtuosa vita efficit Deo carum. Opto magis sentire compunctio- nem, quam scire ejus definitionem. Si scires totam Bibliam exterius, et omnium Philosophorum dieta : quid totum prodesset, sine caritate Dei et gratia? Vanitas vanitatum , et omnia vani- tas (Eccl. i. 2.), praeteramare Deum, et illi soli servire. Ista est summa sapientia, percon- temptum mundi tendere ad regna ccelestia. 4. Vanitas igitur est, divitias peri- turas quaerere, et in illis sperare. Vanitas quoque est, honores atn- bire, et in altum statum se extol- 1 lere. LIBER I. CAP. II. 3 Vanitas est, carnis desideriasequi; •et illud desiderare, unde postmodum graviter oportet puniri. Vanitas est, longam vitam optare, et de bona vita parum curare. Vanitas est, praesentem vitam so- lum attendere : et quae futura sunt, non praevidere. Vanitas est, diligere quod cum omni celeritate transit, et illic non festinare, ubi sempiternum gaudium manet. 5. Memento illius frequenter pro- verbii :quia non satiatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Stude ergo cor tuum ab amore vi- sibilium abstrabere, et ad invisibilia te transferre. Nam sequentes suam sensualitatem, maculant conscien- tiam, et perdunt Dei gratiam. - CAFUT II. ■ De humili sentire sui ipsius. O mnis homo naturaliter scire desi- derat; sed scientia sine timore Dei quid iniportat? Melior est profecto humilis rusti- cus, qui Deo servit, quam superbus Philosophus, qui se neglecto, cursum coeli considerat. Qui bene se ipsum cognoscit, šibi 4 DE IMITATIONE CHR1STI. ipsi vilescit, nec laudibus delectatur humanis. Sisciremomniaqu£ein mundo sunt, et non essem in caritate, quid me juvaret coram Deo, qui me judicatu- rus est ex facto? 2. Quiesce a nimio sciendi deside- rio : quia magna ibi invenitur dis- tractio, et deceptio. Scientes libenter volunt videti, et sapientes dici. Multa sunt, quae scire, parum vel nihil animas prosunt. Et valde insipiens est, qui aliqui- bus intendit, quam his quae saluti suae deserviunt. Multa verba non satiant animam; sed bona vita refrigerat mentem, et pura conscientia magnam ad Deum prasstat confidentiam. 3. Quanto plus et melius scis, tanto gravius inde judicaberis, nisisanctius vixeris. Noli ergo extolli de ulla arte vel scientia; sed potius time de data tibi notitia. Si tibi videtur quod multa scis, et satis bene intelligis, scito tamen, quia sunt multo plura quae nescis. Noli altum sapere (Rom. xi. 20.), | sed ignorantiam tuam magis fatere. LIBER I. CAP. Iti. 5 Quid te vis alicui praeferre, cum plu- res doctiores te inveniantur, et magis in lege periti? Si vis utiliter aliquid scire et di- scere, ama nesciri, et pro nihilo re- putari. 4. Hiec est altissima et utilissima lectio, sui ipsius vera cognitio, et de- spectio. De se ipso nihil tenere, et de aliis semper bene et alte sentire, magna sapientia est et perfectio. Si videres alium aperte peccare, i vel aliqua gravia perpetrare, non de- beres te tamen meliorem aestimare : quia nescis, quamdiu possis in bono stare. Omnes fragiles sumus, sed tu ne- j minem fragiliorem te ipso tenebis. - - CAPUT III. - - De Doctrina veritatis. F elix, quem veritas per se docet, non per figuras et voces transeuntes, I j sed sicuti se habet. Nostra opinio, et noster sensus, j srepe nos fallit, et modicum videt. Quid prodest magna cavillatio de occultis et obscuris rebus, de quibus nec arguentur in judicio, quia igno- ravimus? 6 DF. IMITATIONE CHRISTI. Grandis insipientia, quod neglectis utilibus et necessariis, uttro intendi- mus curiosis et damnosis; oculos ha- bentes, non videmus. 2. Et quid cune nobis de generi- bus et speciebus? Cui aeternum Verbura loquitur, a multis opinionibus expeditur. Ex uno Verbo omnia, et ununt loquuntur omnia : et hoc est princi- pium, quod et loquitur nobis. Nemo sine illo intelligit, aut recte judicat. Cui omnia unum sunt, et omnia ad unum trahit, et omnia in uno videt; potest stabilis corde esse, et in Deo pacificus permanere. O veritas Deus, fac me unum te- cum, in caritate perpetua. 'Predet me saepe, inulta legere et audire; in te est totum quod volo et desidero. Taceant omnes doctores; sileant universre creaturae in conspectu tuo; tu mihi loquere solus. 3. Quanto aliquis magis šibi unitus, i et interius simplificatus fuerit, tanto 1 plura et altiora sine labore intelligit; quia desuperlumen intelligentire ac- cipit. Purus, simplex, et stabilis spiritus, LIBER I. CAP. III. 7 in multis operibus non dissipatur : quia omnia ad Dei honoreni opera- tur, et in se otiosus ab omni propria- exquisitione esse nititur. Qu;ste magis impedit etmolestat, quam tua immortificata affectio cordis? Bonus et devotus homo opera sua prius intus disponit, quae foris agere debet. Nec illa trahunt eum ad desideria vitiosae inclinationis, sedipse inflectit ea ad arbitrium rectae rationis. Quis habet fortius certamen, quam qui nititur vincere se ipsum? Et hoc deberet esse negotium no- struni; vincere videlicet se ipsum, et quotidie se ipso fortiorem tieri, atque in melius aliquid proficere. 4. Omnis perfectio in hac vita, quamdam imperfectionem šibi habet annexam; et omnis speculatio nostra, quadam caligine non caret. Humilis tui cognitio, certior viaest ad Deum, quam profunda scientire inquisitio. Non est culpanda scientia, aut | quaelibetsimplex reinotitia,qu;ebona j est in se considerata, et a Deo ordi¬ nata,sed praeferenda est semper bona conscientia, et virtuosa vita. 8 DF. 1MITATIONE CHRISTI. Quia vero plures magis študent scire, quam bene vivere, ideo stepe errant, et pene nullum vel modicum fructum ferunt. 5. O si tantam adhiberent diligen- tiani, ad extirpanda vitia, et virtutes inserendas, sicuti ad movendas quae- stiones, non fierent tanta mala et scandala in populo, nec tanta disso- lutio in coenobiis. Certe adveniente die judicii, non quteretur a nobis quid legimus, sed quid fecimus : nec quam bene diximus, sed quam religiose vixi- mus. Dic mihi, ubi sunt modo omnes illi domini et magistri, quosbene novisti dum adhuc viverent, et studiis flore- rent? Jam eorum praebendas alii possi- dent; et nescio utrum de eis recogi- tant. In vita sua aliquid esse vide- bantur, et modo de illis tacetur. 6. O quam cito transit gloria mundi! Utinam vita eorum, scientiae ipsorum concordasset! tune bene stu- duissent et legissent. Quam multi pereunt per vanam scientiam in saeculo, qui parum cu- rant de Dei servitio! Et quia magis eligunt magni esse LIBER I. CAP. IV. 9 quam humiles, ideo evanescunt in cogitationibus suis. Vere tnagnus est, qui magnam ha- bet caritatem. Vere magnus est, qui in se parvus est, et pro nihilo omne culmen hono- ris ducit. Vere prudeus est, qui omnia ter- rena arbitratur ut stercora, ut Chri- stum lucrifaciat. Et vere bene doctus est, qui Dei voluntatem facit, et suam volunta- tem reiinquit. -■ CAPUT IV. De providentia in agendis. N on estcredendum omni verbo nec instinctui; sed caute et longanimi- ter res est secundum Deum ponde- ; randa. Proh dolor! saepe inalura facilius quam bonum de alio creditur et di- citur, ita infirmi sumus. Sed perfecti viri non facile credunt omni enarranti : quia sciunt infirmi- tatem humanam, ad malum procli- vem, et in verbis satis labilem. 2 . Magna sapientia, non esse pra;- cipitein in agendis, nec pertinaciter in propriis stare sensibus. Ad hanc etiam pertinet, non qui- N= 554. — 2 IO DE IMITATIONE CHRISTI. buslibethominum verbis credere, nec audita vel credita mox ad aliorum aures effundere. Cum sapiente et conscientioso viro consilium habe; et quaere potius a meliore instrui, quam tuas adinven- tiones sequi. Bona vita facit hominem sapien- tem secundum Deum, et expertum in raultis. Quanto quis in se humilior fuerit, et Deo subjectior, tanto in omnibus erit sapientior et pacatior. . . CAPUT V. — De lectlone sanctarum Seri ptura rum. V eritas est in Scripturis sanctis quae- renda, non eloquentia. Omnis Scriptura sacra eo špiritu debet legi, quo faeta est. Quaerere potius debemus utilitatem in Scripturis, quam subtilitatem ser- monis. Ita libenter devotos et simplices libros legere debemus, sicut altos et profundos. Non te offendat auetoritas seriben- tis, utrum parvae vel magnae littera- turae fuerit; sed araor purse veritatis te trahat ad legendum. LIIJER I. CAP. VI. II Non quaeras quis hoc dixerit; sed quid dicatur, attende. 2. Homines transeunt, sed veritas Domini manct in ceternum. Sine per- sonarura acceptione, variis raodis lo- quitur nobis Deus. Curiositas nostra srepe nos irapedil in lectione Scripturarum, cum volu- mus intelligere et discutere, ubi sim- pliciter esset transeundum. Si vis profectum haurire, lege hu- militer, simpliciter et fideliter, nec unquam veliš habere nomen scientia;. Interroga libenter, et audi tacens verba Sanctorum; nec displiceant tibi parabol* seniorum : sine causa enim non proferuntur. ■—■■■■ CAPUT VI. - De inordinatis affectionibus. Q uandocumque homo aliquid inor- dinate appetit, statim in se inquie- tus fit. Superbus et avarus nunquam quie- scunt; pauper et humilis 'špiritu in multitudine pacis conversantur. Homo qui needum perfeete in se mortuus est, cito tentatur, et vincitur in parvis et vilibus rebus. Infirmusin špiritu, etquodamniodo adhuc carnalis, et ad sensibilia incli- 12 DE 1M1TATIONE CHRISTI. natus, difficulter se potest a terrenis desideriis ex toto abstrahere. Et ideo saepe habet tristitiam, cuni se subtrahit : leviter etiam indigna- tur, si quis ei resistit 2. Si anteni prosecutus fuerit quod concupiscit, statim ex reatu conscien- tia' gravatur : quia secutus est pas- sionem suam, quae nihil juvat ad pacem quam quaesivit. Resistendo igitur passionibus in- venitur pax vera cordis, non autem eis serviendo. Non est ergo pax in corde horainis carnalis, non in homine exterioribus dedito, sed in fervido et'spirituaii. ===== CAPUT VII. ,- = De vana spe, et elatione fugienda. V anus est, qui spem suam ponit in hominibus, aut in creaturis. Non te pudeat aliis servire, amore Jesu Christi, et pauperem in hoc sas- culo videri. Non stes super te ipsum, sed in I)eo spem tuam constitue. Fac quod in te est, et Deus aderit. bonae volontati tua. Non confidas in tua scientia, vel astutia cujuscumque viventis, sed LIBER I. CAP. VII. 13 magis in Dei gratia, qui adjuvat humiles, et de se pnesumentes hu- miliat. 2. Ne glorieris in divitiis, si adsunt; nec in amicis, quia potentessunt, sed in Deo, qui omnia praestat, et se ipsum super omnia dare desiderat. Non te exto!las de magnitudine vel pulchritudine corporis, quae modica infirmitate corrumpitur et defceda- tur. Non placeas tibi ipsi de habilitate aut ingenio tuo, ne displiceas Deo, cujus est totum quidquid boni natu- raliter habueris. 3. Non te reputes aliis meliorem, ne forte coram Deo deterior habea- ris, qui scit, quid est in homine. Non superbias de operibus bonis, quia aliter sunt judicia Dei, quam hominum; cui saepe displicet, quod hominibus placet. Si aliquid boni habueris, črede de aliis meliora, ut humilitatem conser- ves. Non nocet, si omnibus te supponas: nocet autem plurimum, si vel uni te praeponas. Jugis pax cum humili; in corde autem superbi, zelus et indignatio frequens. 14 DE IMITATIONE CHR1STI. CAPUT VIII. De cavenda nimia familiaritate. N on omni hotnini reveles cor tuum, sed cum sapiente ettimente Deum age causam tuam. Cum juvenibus et extraneis rarus esto. Cum divitibus noli blandiri, et co- ram magnatibus non libenter appa- reas. Cum humilibus etsimplicibus, cum devotis et morigeratis sociare, et qufe aedificationis sunt, pertracta. Non sis familiaris alicui mulieri, sed in communi, omnes bonas mulie- res Deo commenda. Soli Deo et Angelis ejus opta fami¬ liaris esse, et hominum notitiam de- vita. 2. Caritas habenda est ad omnes, sed familiaritas non expedit. Quandoqueaccidit,utpersona igno- ta, ex bona farna lucescat, cujus ta- men praesentia oculos intuentium of- fuscat. Putamusaliquando aliis placere ex conjunctione nostra; et incipimus ntagis disciplicere ex morum impro- bitate in nobis considerata. LIBER I. CAP. IX. 15 CAPOT IX. De obedientia et subjectione. V alde magnum est, in obedientia stare, sub Praelato vivere, et sui juriš non esse. Multo tutius est, stare in subjectio¬ ne, quam in praelatura. Multi sunt sub obedientia, magis ex necessitate, quam ex caritate : et illi poenam habent, et leviter mur- murant. Nec libertatem mentis acqui- rent, nisi ex toto corde propter Deum se subjiciant. Curre hic vel ibi : non invenies quietem, nisi in humili subjectione sub Praslati regimine. Imaginatio locorum et mutatio, multos fefellit. 2. Verum est, quod unusquisque libenter agit pro sensu suo, et incli- natur ad eos magis qui secum sen- tiunt. Sed si Deus est inter nos, necesse est, ut relinquamus etiam quandoque nostrum sentire,propter bonum pacis. Quisest itasapiens,quiomnia plene scire potest? Ergo, noli nimis in sensu tuo con- fidere : sed veliš etiam libenter alio- rum sensum audire. Si bonum est tuum sentire, et boe 16 DE IMITATIONE CHRISTI. ipsum propterDeum dimittis,et alium sequeris, magis exinde proficies. 3. Audivi enim saepe, securius esse audire et accipere consilium, quam dare. Potest etiam contingere, ut bonum sit uniuscujusque sentire : sed nolle | 1 aliis acquiescere, cuni id ratio, aut causa postulat, signum est superbias et pertinacice. ■■ GAPUT X. -.—= De cavenda superfluitate verborum. C aveas tumultum hominum, quan- tum potes : multum enim impedit tractatus saecularium gestorum,etiam si simplici intentione proferantur. Cito enim inquinamur vanitate, et captivamur. Vellem me pluries tacuisse, et inter homines non fuisse. Sed quare tam libenter loquimur, et invicem fabulamur, cum tamen raro sine laesione conscientiae, ad si- lentium redimus? Ideo tam libenter loquimur : quia per mutuas locutiones, ab invicem consolari quaerimus; et cor diversis cogitationibus fatigatum, optamus : relevare. LIKER I. CAP. XI. 17 Et multum libenter de his, quae multum diligimus vel cupimus, vel quae nobis contraria sentimus libet loqui et cogitare. 2. Sed proh dolor! stepe inaniter et frustra.Nam htec exterior consolatio, interioris etdivinae consolationis non modicum detrimentum est. Ideo vigilandum est et orandum, ne tempus otiose transeat. Si loqui licet et expedit, quas tedi- ficabilia sunt loquere. Malus usus, et negligentia profe- ctus nostri, multum facit ad incusto- diam oris nostri. Juvat tamen non parum ad pro- fectum spiritualem, devota spiritua- lium rerum collatio; maxime ubi pares animo et špiritu, in Deo šibi sociantur. = CAPUT XI. De pace acquirenda, et zelo proflciendi. M ultam possemus pacem habere, si non vellemus nos cum aliorum dictis et factis, et quae ad nostram curam non spectant, occupare. Quomodo potest ille din in pace manere, qui alienis curis se intermi- scet? qui occasiones forinsecus quas- l8 DE TMITATIONE CHRISTI. rit? qui parum vel raro se intrinsecus colligit? Beati simplices, quoniam multam pacem habebunt. 2. Quare quidam Sanctorum, tam i perfecti et contemplativi fuerunt? Quia omnino se ipsos mortificare I ab omnibus terrenis desideriis stu- duerunt: et ideo totis medullis cordis Dco inhaerere, atque libere šibi va- care potuerunt. Nos nimium occupamur propriis passionibus, et de transitoriis nimis ; sollicitamur. Raro etiam unum vitium perfecte vincimus, et ad quotidianum profe- ctum non accendimur; ideo frigidi J et tepidi remanemus. 3. Si essemus nobis ipsis perfecte , mortui, et interius minime implicati, tune possemus etiam divina sapere, et de coelesti contemplatione aliquid experiri. T otumet maximum impedimentum est, quia non sumus a passionibus et concupiscentiis liberi, nec perfectam Sanctorum viam conamur ingredi. Quando etiam modieum adversita- tis occurrit, nimis cito dejicimur, et ad humanas consolationes converti- mur. LIBER I. CAP. XI. 19 4. Si niteremur, sicut viri fortes, stare in proelio, profecto auxilium Domini super nos videremus de ceelo. Ipse enim certantes, et de sua gra¬ da sperantes, paratus est adjuvare * qui nobis certandi occasiones procu- rat ut vincamus. Si tantum in istis exterioribus ob- servantiis, profectum religionis po- nimus, cito finem habebit devotio nostra. Sed ad radicem securim ponamus, ut purgati a passionibus, pacifieam mentem possideamus. 5. Si omni anno unum vitium ex- stirparernus, cito viri perfecti effice- remur. Sed modo e contrario saepe senti- mus, ut meliores et puriores in initio conversionis nos fuisse inveniamus, quam post multos annos professionis. Fervor et profectus quotidie debe- ret crescere; sed nune pro magno videtur, si quis primi fervoris partem possit retinere. Si modicam violentiam faceremus in principio, tune postea cuncta pos- semus facere cum levitate et gaudio. 6. Grave est, assueta dimittere; sed gravius est, contra propriam volun- tatem ire. 20 DE IM1TATIONK CHRISTI. Sed si non vincis parva et Ievia, I quando superabis difficiliora? Resiste in principio inclinationi | tu*, et malam dedisce consuetudi- 'nem : ne forte paulatim ad majorem j te ducat difficultatem. O si adverteres, quantam tibi pa- cem,et aliisltetitiam faceres, te ipsuni bene habendo, puto, quod sollicitior | esses ad spiritualem profectum. GAPUT XII. -- De utilitate adversitatis. B onum nobis est, quod aliquando j habeamus aliquas gravitates et J contrarietates; quia stepe hominem ad cor revocant, quatenus se in exsi- tio esse cognoscat nec speni suam in aliqua re mundi ponat. Bonum est, quod patiamur quan- doque contradictiones, et quod male etimperfectede nobissentiatur,etiam si bene agimus et intendimus. Ista stepe juvant ad humilitatem, et a ; vana gloria nos defendunt. Tune enim melius interiorem te¬ steni Deum quaerimus, quando foris vilipendimur ab hominibus, ct non bene nobis creditur. 2. Ideo deberet se bomo in Deo taliter firmare, ut non esset ei ne- LIBER I. CAP. XIII. 21 cesse, multas humanas consolatione; quaerere. Quando homo bonae voluntatis tri j bulatur, vel tentatur, aut malis cogi- : tationibus affligitur; tune Deum šibi magis necessarium intelligit, sineejuo nihil boni se posse deprehendit. Tune etiam tristatur, gemit et orat pro miseriis quas patitur. Tune t;edet eum diutius vivere, et inortem optat venire, ut possit dis- solvi, et eum Christo esse. Tune etiam bene advertit, perfe- ctam securitatem et plenani pacem, in mundo non posse constare. ~ CAFUT XIII. -- De tentationibus reprimendis. Q uamdiu in mundo vivimus, sine tribulatione et tentatione esse non possumus. Unde in Job seriptum est : Ten- tatio est vita humana super ter- ram. Ideounusquisquesollicitusesse de- : beret circa tentationes suas, et vigi- lare in orationibus : ne diabolus lo- cum inveniret decipiendi, qui nun- quam dormitat, sed Circuit gucerens gnan devoret. (i Petr. v. 8.) 'Nemo tam perfectus estetsanctus-, 22 DE IMITATIONE CHRISTI. qui non habeat aliquando tentatio- nes, et plene eis carere non possu- mus. 2. Sunt tamen tentationes homini saepe valde utiles, licet molestae sint et graves; quia in illis homo humi- liatur, purgatur et eruditur. Omnes Sancti per nuiltas tribula- tiones et tentationes transierunt et profecerunt. Et qui tentationes sustinere nequi- verunt, reprobi facti sunt, et defe- cerunt. Non est aliquis ordo tam sanctus, nec locus tam secretus, ubi non sint tentationes vel adversitates. 3. Non est homo securus a tenta- j tionibus totaliter, quamdiu vixerit, i quia in nobis est unde tentamur, ex i quo in concupiscentia nati sumus. Una tentatione seu tribulatione recedente, alia supervenit; et semper aliquid ad patiendum habebimus, nam bonum felicitatis nostrae perdi- dimus. Multi qu£erunt tentationes fugere, et gravius incidunt in eas. Per šolam fugam non possumus vincere;sed per patientiam et veram humilitatem, omnibus hostibus effi- cimur fortiores. LIliEK I. CAP. XIII. 4. Qui tantummodo exterius decli- nat, nec radicem evellit, parum pro- ficiet, imo citius ad eum tentationes redient, et pejus sentiet. Paulatim, et per patientiam cum longanimitate, Deo juvante, melius superabis, quam cum duritia et im- portunitate propria. Saspius accipe consilium in tenta- tione, et cum tentato noli duriter agere; sed consolationem ingere, sicut tibi optares fieri. 5. Initium omnium malarum ten- tationum, inconstantia animi, et parva ad Deum confidentia, Quia sicut navis sine gubernaculo, hinc inde a fluctibus impellitur; ita homo remissus, et suum propositum deserens, varie tentatur. Ignis probat ferrum, et tentatio hominem justum. Nescimus siepe quid possumus : sed tentatio aperit quid sumus. Vigilandum est tamen, prfecipue circa initium tentationis : quia tune facilius hostis vincitur, si ostium men- tis nullatenus intrare sinitur; sed extra limen, statim ut pulsaverit, illi obviatur. Unde quidam dixit : ! 24 DE IM IT ATI ONE CHR1STI. Principiis obsta, suro medicina paratur, Cum mala per longas invaluere moraš. Ovid. De Remed. i. 91. Nam prililo occurrit menti simplex cogitatio, deinde fortis imaginatio, postea delectatio et motus pravus et i assensio. Sicque paulatim ingreditur liostis malignus ex toto, dum illi non resi- stitur in principio. El quanto diutius ad resistendum quis torpuerit, tanto in se quotidie ■ debilior fit, et hostis contra eum po- tentior. 6. Quidam in principio conversio- nis suas graviores tenUftiones patiun- tur, quidam auteni in fine. Quidam vero, quasi per totam vi¬ lam suatn, male habent. Nonnulli satis leniter tentantur, se- ; cundum divinae ordinationis sapien- tiam et sequitatem, quae statum et merita hominum pensat, et cuncta ad electorum suorum salutem praeor- dinat. 7. Ideo non debemus desperare, ! cum tentamur : sed eo ferventius Deum exorare, quatenus nos in omili tribulatione dignetur adjuvarc; qui I utique, secundum dictum Pauli, ta- lem faciet cum tcnlatione firoven- LIBER I. CAP. XIV. 25 luni (1. Cor. x. 13.), ut possimus sus- tinere. Humiliemus ergo animas nostras sub manu Dei, in omni tentatione et tribulatione; quiahumiles špiritu sal- vabit, et exaltabit. 8. In tentationibus et tribulationi- bus probatur homo, quantum profe- cit; et ibi majus meritum exsistit, et virtus melius patescit. Nec magnum est, si homo devotus sit et fervidus, cum gravitatem non sentit; sed si tempore advcrsitatis j patienter se sustinet, spes magni pro- fectus erit. Quidam e magnis tentationibus cu- stodiuntur, et in parvis quotidianis saepe vincuntur : ut humiliati, nun- quam de se ipsis in magnis confidant, qui in tam modicis infirmantur. = - CAPDT XIV. ■■ De temerario judicio vitando. A d te ipsum oculos reflecte, et alio- rum facta caveas judicare. In ju- dicando alios, homo frustra laborat, sspius errat, et leviter peccat; se ipsum vero judicando et discutiendo, semper fructuose laborat. Sicut nobis res cordi est, sic de ea frequenter judicamus : nam verum M°S54- — 3 26 DE IMITATIONE CHRISTI. judicium, propter privatum amorem, faciliter perdimus. Si Deus semper esset pura inten- tio nostri desiderii, non tam faciliter turbaremur pro resistentia sensus nostri. 2. Sed stepe aliquid ab intra latet, vel etiam ab extra concurrit, quod nos etiam pariter trahit. Multi occulte se ipsos quaerunt, in rebus quas agunt, et nesciunt. Videntur etiam in bona pace stare, quando res pro eorum velle fiunt, et sentire : si autem aliter fit quam cu- piunt, cito moventur et tristes fiunt. Propter diversitatem sensuum et opinionum, satis frequenter oriuntur dissensiones inter amicos et cives, in- ter religiosos et devotos. 3. Antiqua consuetudo difificulter r_*linquitur : et ultra proprium videre, nemo libenter ducitur. Si rationi tune magis inniteris vel industrias, quam virtuti subjectivae Jesu Christi, raro et tarde eris homo illuminatus; quia Deus vult nos šibi perfecte subjici, et omnem rationem per inflammatum amorem transcen- dere. -f©4- LIBER I. CAP. XV. 27 CAPUT XV. De operibus ex caritate factis. P ro nulla re mundi, et pro nullius hominis dilectione, aliquod malum est faciendum; sed pro utilitate ta- men indigentis, opus bonum libere aliquando intermittendum est, aut j etiam pro meliori rautandum. Hoc enim facto, opus bonum non destruitur, sed in melius commuta- tur. Sine caritate, opus externum nihil prodest; quidquid autem ex caritate agitur, quantumcumque etiam par- vum sit et despectum, totum efficitur ! fructuosum. Magis siquidem Deus pensat ex quanto quis agit, quam opus quod ! facit. 2. Multum facit, qui multum dili- git. Multum facit, qui rem bene facit. Bene facit, qui communitati magis quam suas voluntati servit. Saepe videtur esse caritas, et est magis carnalitas : quia naturalis in- clinatio, propria voluntas, spes retri- butionis, alfectus commoditatis, raro abesse volunt. 3. Qui veram et perfectam carita- tatem habet, in nulla re se ipsum | 28 DE IMITATIONE CHRISTI. qu£erit; sed Dei solummodo gloriam | in omnibus fieri desiderat. Nulli etiam invidet, quia hullum i privatum gaudium amat, nec in se I ipso vult gaudere; sed in Deo, super 6 omnia bona, optat beatificari. Nemini aliquid boni attribuit, sed j totaliter ad Deum refert, a quo fon -1 taliter omnia procedunt, in quo fina-! liter omnes Sancti fruibiliter requie -1 scunt. O qui scintillam haberet verae ca- ritatis, profecto omnia terrena senti- ret plena esse vanitatis. ===== CAPUT XVI. -= | De sufferentia Uefectuum aliorum. Q uae bomo in se vel in aliis emen- dare non valet, debet patienterj sustinere, doneč Deus aliter ordinet. Cogita, quia sic forte mclius est pro i tua probatione et patientia, sine qua j non sunt multum ponderanda merita i nostra. Debes tamen pro talibus impedi- mentis supplicare, ut Deus tibi digne- tur subvenire, et possis benigne por- tare. 2. Si quis semel aut bis admonitus, non acquiescit, noli cum co conten- LIBER I. CAP. XVI. 29 dere; sed totum Deo committe, ut fiat voluntas ejus et honor, in omnibus servis suis, qui scit bene mala in bo- num convertere. Stude patiens esse in tolerando aliorum defectus, et qualescumque infirmitates; quia et tu multa habes, qufe ab aliis oportet tolerari. Si non potes te talem facere qua- lem vis, quomodo poteris alium ad tuum habere beneplacitum? Libenter habemus alios perfectos, et tamen proprios non emendamus defectus. 3. Volumus, quod alii stricte corri- gantur, et ipsi corrigi nolumus. Displicet larga aliorum licentia, et tamen nobis nolumus negari quod petimus. Alios restringi per statuta volumus, et ipsi nullatenus patimur amplius cohiberi. Sic ergo patet, quam raro proxi- itium sicut nos ipsos pensamus. Si essent omnes perfecti, quid tune haberemus ab aliis pro Deo pati? 4. Nune autem Deus sic ordinavit, ut discamus alter alterius onera por- tare (Gal. vi. 2.); quia nemo sine de- fectu, nemo sine onere; nemo šibi suf- ficiens, nemo šibi satis sapiens : sed 30 DE IMITATIONE CHRISTI. opprtet nos in vicem portare, in vicem consolari, pariter adjuvare, instruere j et admonere. Quantae autem virtutis quisque I fuerit, melius patet occasione adver- sitatis. Occasiones namque hominem fra- gilem non faciunt, sed qualis sit, ; ostendunt. ■ - CAPUT XVII. ===== De monastica vita. riportetquod discas te ipsum in mul- U tis frangere, si vis pacem et con- cordiam cum aliis tenere. Non est parvum, in monasteriis, vel in congregatione habitare, et inibi sine querela conversari, et usque ad mortem fidelis perseverare. Beatus, qui ibidem bene vixerit, et feliciter consummaverit. Si vis debite stare et proficere, te- neas te tamquam exsulem et pere- grinum super terram. Oportet te stultum fieri propter Christuni, si vis religiosam ducere vitam. 2. Habitus et tonsura, modicum confert : sed mutatio morum, et in- tegra mortificatio passionum, verum faciunt religiosum. LIBER I. CAP. XVIII. 31 Quialiudquaeritquam pure Deum, et animas suas salutem, nem inveniet nisi tribulationem et dolorem. Non potest etiam diu stare pacifi- cus, qui non nitituresse minimus, et omnibus subjectus. 3. Ad serviendum ven isti, non ad regendum : ad patiendum et la- borandum scias te vocatum, non ad otianduni vel fabulandum. Hic ergo probantur homines, sicut aurum in fornace. Hic nemo potest stare, nisi ex toto corde se voluerit propter Deum hu- miliare. --- ■ CAFUT XVIII. -■ De exemplis sanetorum Patrum. I ntuere sanetorum Patrum vivida exempla, in quibus vera perfectio refulsit et religio, et videbis, quam modieum sit, et pene nihil, quod nos agimus. " Heu, quid est vita nostra, si illis fuerit comparata? Sancti et amici Christi, Domino servierunt in farne et siti, in frigore et nuditate, in labore et fatigatione, in vigiliis et jejuniis, in orationibus et meditationibus sanctis, in perse- cutionibus et opprobriis multis. 32 DE IMITATIONE CHR1STI. 2. O quam multas et graves tribu- lationes passi sunt Apostoli, Marty- res, Confessores, Virgines et reliqui omnes, qui Christi vestigia voluerunt sequi! Nam animas suas in hoc mundo oderunt, ut in aeternam vitam eas possiderent. O quam strictam et abdicatam vi¬ tam sancti Patres in eremo duxerunt! quam longas et graves tentationes pertulerunt! quam frequenter ab ini- mico vexati sunt! quam crebras et fervidas orationes Deo obtulerunt! quam rigidas abstinentias perege- runt! quam magnum zelum et fervo- rem ad spiritualem profectum ha- buerunt! quamforte bellum adversus edomationem vitiorum gesserunt! quam puram et rectam intentionem ad Deum tenuerunt. Per diem laborabant, et noctibus orationi diutinas vacabant, quam- quam laborando ab oratione men- tali, minime cessarent. 3. Omne tempus utiliter expende- bant, omnis hora ad vacandum Deo brevis videbatur; et prae magna dulcedine contemplationis, etiam oblivioni tradebatur necessitas cor- poralis refectionis. LIBER I. CAP. XVIII. 33 Omnibus divitiis, dignitatibus, ho- noribus, amicis et cognatis, renuntia- bant; nil de mundo habere cupie- bant, vix necessaria vita; sumebant; corpori servire, etiam in necessitate dolebant. Pauperes igitur erant rebus terre- nis, sed divites valde in gratia et vir- tutibus. Foris egebant, sed intus gratia et consolatione divina reficiebantur. 4. Mundo erant alieni, sed Deo proximi ac familiares amici. Šibi ipsis videbantur, tamquam nihili, et huic mundo despecti; sed erant in oculis Dei pretiosi et dilecti. In vera humilitate stabant, in sim- plici obedientia vivebant, in caritate et patientia ambulabant: et ideo quo- tidie in špiritu proficiebant, et ma- gnamapudDeum gratiamobtinebant. Dati sunt in exemplum omnibus religiosis : et plus provocare nos de- bent ad bene proficiendum, quam tepidorum numerus ad relaxandum. 5. O quantus fervor omnium reli- giosorum, in principio sure sanctae institutionis fuit! O quanta devotio orationis! quanta aemulatio virtutis! quam magna di- I sciplina viguit! ouanta reverentia et | 34 DE IM1TATI0NE CHRISTI. obedientia, sub regula magistri, in ; omnibus effloruit! Testantur adhuc vestigia dereli- cta, quod vere viri sancti et perfecti fuerunt : qui tam strenue militantes, |j mundum suppeditaverunt. Jam magnus putatur, siquis trans- gressor non fuerit : si quis, quod ac- ] cepit, cum patientia tolerare potue- rit. 6. Ah! tepor et negligentia status | nostri, quod tam cito declinatnus a pristino fervore; et jam taedet vivere, pr* lassitudine et tepore! Utinam in te penitus non dormitet ! profectus virtutum, qui multa saepius j exempla vidisti devotorum ! - CAPUT XIX. — ■■ ' De exercitiis boni Religiosi. V ita boni Religiosi, omnibus virtu- tibus pollere debet : ut sit tališ interius, qualis videtur hominibus exterius. Et merito, multo plus debet esse intus, quam quod cernitur foris : quia inspector noster est Deus, quem summopere revereri debemus, ubi- cumque fuerimus, et tamquam An¬ geli in conspectu ejus mundi ince- dere. LIKER I. CAP. XIX. 35 Omni die renovare debemus pro- positum nostrum, et ad fervorem nos j excitare, quasi hodie primum ad con- versionem venissemus, atque dicere: ; “ Adjuva me, Domine Deus, in bono proposito, et sancto servitio tuo : et da mihi nune hodie perfeete incipere, quia nihil est quod haetenus I feci. ” 2. Secundum propositum nostrum, cursus profectus nostri : et multa di- ligentia opus est, bene proficere vo- I lenti. . ; Quod si fortiter proponens, srepe deficit : quid ille, qui raro aut minus j fixe aliquid proponit? Variistamen modis contingit de- sertio propositi nostri : et leviš omis- sio exercitiorum, vix sine aliquo dis- pendio transit. Justorum propositum, in gratia Dei potius, quam in propria sapientia pendet : in quo et semper confidunt, quidquid arripiunt. Nam homo proponit, sed Deus dis- ponit, nec est in homine via ejus. 3. Si pietatis causa, aut fraternae utilitatis proposito, quandoque con- suetum omittitur exercitium, facile postea poterit recuperari. Si autem taedio animi aut negli- 36 DE IMITATIONE CHRISTI. gentia faciliter relinquitur, satis cul- pabile est, et nocivum sentietur. Co- nemur quantum possumus, adhuc leviter deficiemus in multis. Sempertamen aliquid certi propo- nendum est, et contra illa praecipue, quae amplius nos impediunt. Exteriora nostra, et interiora, pa- riter nobis scrutanda sunt et ordi- nanda, quia utraque expediunt ad profectum. 4. Si non continue te vales colli- gere, saltem interdum : et ad minus semel in die, mane videlicet, aut ve- spere. Mane propone, vespere discute moreš tuos; qualis hodie fuisti in verbo, opere, et cogitatione : quia in his saepius forsitan offendisti Deum et proximum. Accinge te, sicut vir, contra dia- bolicas nequitias : frena gulam, et oranem carnis inclinationem facilius frenabis. Nunquam sis ex toto otiosus : sed aut legens, aut scribens, aut orans, aut meditans, aut aliquid utilitatis pro communi laborans. Corporalia tamen exercitiadiscrete sunt agenda, nec omnibus aequaliter assumenda. LIBER I. CAP. XIX. 37 5. Quas communia non sunt, non sunt forisostendenda; nam in secreto tutius exercentur privata. Cavendum tamen. ne piger sis ad communia, et ad singularia prom- ptior : sed expletis integre et fideliter debitis etinjunctis, si jam ultra vacat, redde te tibi, prout devotio tua desi- derat. Non possunt omnes habere unurn exercitium : sed aliud isti, aliud illi, magis deservit. Etiam pro temporis congruentia, diversa placent exercitia : quia alia in festis, alia in feriatis magis sapiunt diebus. Aliis indigemus tempore tentatio- nis, et aliis tempore pacis et quietis. Alia, cum tristamur, libetcogitare: et alia, cum lasti in Domino fuerimus. 6. Circa principalia festa, renovan- da sunt bona exercitia, et Sanctorum iuffragia ferventius imploranda. De festo in festum proponere de- bemus, quasi tune de hoc sasculo migraturi, et ad »ternum festum per- venturi. Ideoque sollicite nos prasparare debemus in devotis temporibus, et devotius conversari, atque omnem observantiam strictius custodire,tam- 38 DE 1MITATI0NE CHRISTI. quam in brevi praemium laboris no- ! stri a Deo percepturi. 7. Et si dilatum fuerit, credamus I nos minus bene praeparatos, atque | indignos tantre adhuc gloriae, quae j revelabitur in nobis tempore praefi- ji nito, et studeamus nos melius ad [ exitum prteparare. Beatus servus (ait Evangelista Lu- ! ; cas) quem, cum venerit Dominus , in- \ venerit vigilantem: amen dico vobis, ; i | super omnia bona sita constiiuet eunt. j ] ! (Luc. xii. 37.) - CAFUT XX. -= De amore solitudinis, et silentii. Q uajre aptum tempus vacandi tibi, et de beneficiis Dei frequenter co- gita. Relinque curiosa. Tales perlege 1 materias quae compunctionem magis I ’ praestant, quam occupationem. Si te subtraxeris a superfluis lo- cutionibus et otiosis circuitionibus, nec non a novitatibus et rumoribus j audiendis; invenies tempus sufficiens et aptum, pro bonis meditationibus insistendis. Maximi Sanctorum humana con- sortia, ubi poterant, vitabant, et Deo in secreto servire eligebant. LIBER I. CAP. XX. 39 2. Dixit quidam : Quoties inter ho- mines fui, minor homo redii. (. Seneca , Epist. vii.) Hoc ssepius experimur, quando diu confabulamur. Kacilius est omnino tacere, quam verbo non excedere. Facilius est domi latere, quam foris se posse sufficienter custodire. Qui igitur intendit ad interiora et spiritualia pervenire, oportet eum cum Jesu a turba declinare. Nemo secure apparet, nisi qui li- benter latet. Nemo secure loquitur, nisi qui li- benter tacet. Nemo secure praeest, nisi qui li- benter subest. Nemo secure praecipit, nisi qui bene obedire didicit. 3. Nemo secure gaudet, nisi bonre conscientire in se testimonium ha- beat. Semper tamen Sanctorum securi- tas, plena timoris Dei exstitit. Nec eo minus solliciti et humiles in se fuerunt, quia magnis virtutibus et gratia emicuerunt. Pravorum autem securitas, ex su- perbia et praesumptione oritur, et in fine in deceptionem sui ipsius verti- tur. 40 DE IM1TATI0NF. CHR1STI. Nunquam promittas tibi securita- tcm in hac vita, quamvis bonus vi- dearisccenobita,aut dcvotus eremita, j 4. Saepe meliores in aestimatione I hominum, gravius pcriclitati sunt propter suam nimiam confidentiam. Unde multis utilius est, ut non pe- ' nitus tentationibus careant, sed sa¬ pi us impugnentur ne nimium securi sint, ne forte in superbiam eleventur, ne etiam ad exteriores consolationes licentius declinent. O qui nunquam transitoriam laeti- tiam qusereret, qui nunquam cum mundo se occuparet, quam bonam conscientiam servaret! O qui oranem vanam sollicitudi- nem amputaret, et dumtaxat saluta- ria ac divina cogitaret, et totam spcm suam in Deo constitueret, quam magnam pacem et quietem posside- ret! 5. Nemo dignus est coelesti conso- latione, nisi diligenter se exercuerit in sancta compunctione. Si vis corde tenus compungi, intra in cubile tuum, et exclude tumultus mundi, sicut scriptum est : ln cubili- bus vestris compimgimini. (Ps. iv. 5.) In cella invenies, quod deforis saepius amittes. LIBER I. CAP. XX. 41 Cella continuata dulcescit, et male custodita taedium generat. Si in prin- cipio conversionis tuas bene eam in- colueris et custodieris, erit tibi postea dilecta amica, et gratissimum sola- tium. 6. In silentio et quiete proficit ani- ma devota, et discit abscondita Scri- pturarum. Ibi invenit fluenta lacrjmarum, quibus singulis noctibus se lavet et mundet, ut conditori suo tanto fami- liarior fiat, quanto longius ab omni saeculari tumultu degit. Qui ergo se abstrahit a notis et araicis, approximabit illi Deus cum Angelis sanctis. Melius est latere, et sui curam agere : quam se neglecto, signa fa- cere. Laudabile est homini religioso,raro foras ire, fugere videri, nolle etiam 1 homines videre. 7. Quid vis videre, quod non licet habere? Transit mundus, et cottcu- piscentia ejus. (1. Joan. ii. 17.) Trahunt desideria sensualitatis ad spatiandum; sed cuni hora transierit, quid nisi gravitatem conscientias, et cordis dispersionem reportas ? Lastus exitus, tristem saspe reditum N° 554. — 4 42 DE IMITATIONE CHRISTI. parit; et laeta vigilia serotina triste mane facit. Sic omne carnale gaudium blande intrat, sed in fine mordet et perimit. Quid potest alibi videre, quod hic non vides? Ecce ccelum, et terra, et omnia elementa; nam ex istis omnia sunt facta. 8. Quid potes alicubi videre, quod diu potest sub sole permarrere? Credis te forsitan satiari, sed non poteris pertingere. Si cuncta videres praesentia, quid esset nisi visio vana? Leva oculos tuos ad Deum in ex- celsis, et ora pro peccatis tuis et ne- gligentiis. Dimitte vana vanis : tu autem in- tende illis, quae tibi praecepit Deus. Claude super te ostium tuum, et voca ad te Jesum, dilectum tuum. Mane cum eo in cella, quia non invenies alibi tantam pacem. Si non exisses, nec quidquam de rumoribus audisses, melius in bona pace permansisses; ex quo nova de- lectat aliquando audire, oportet te exinde turbationem cordis tolerare. LIBER I. CAP. XXI. 43 CAPUT XXI. De compunctione cordis. Ci vis aliquid proficere, conserva te ^ in timore Dei, et noli esse nimis liber; sed sub disciplina cohibe omnes sensus tuos, nec ineptae te tradas lie- titias. Da te ad cordis compunctionem, et invenies devotionem. Compunctio multa bona aperit, quaj dissolutio cito perdere consuevit. Mirum est, quod homo potest un- quam perfecte in hac vita iretari, qui suum exsilium et tam multa pericula animae suae considerat et pensat. 2. Propter levitatem cordis et ne- gligentiam defectuumnostrorum,non sentimus animre nostrse dolores; sed s®pe vane ridemus, quando merito dere deberemus. Non est vera libertas, nec bona raetitia, nisi in timore Dei cum bona conscientia. Felix, qui abjicere potest omne impedimentum distractionis, et ad unionem se recolligere sanctae com- punctionis. Felix, qui a se abdicat, quidquid conscientiam suam maculare potest vel gravare. _ 44 DE IMITATIONE CHRtSTl. Certa viriliter, consuetudo consue- tudine vincitur. 3. Si tu scis homines dimittere, ipsi bene te dimittent tua facta facere. Non attrahas tibi res aliorum, nec te implices causis majorum. Habeas semper oculum super te primuin, et admoneas te ipsum spe- cialiter, prae omnibus tibi dilectis. Si non habes favorem hotni num, noli ex hoc tristari : sed hoc sit tibi grave, quia non habes te satis bene et circumspecte,sicutdeceretDeiservum, et devotum religiosum conversari. Utilius est saepe et securius, quod homo non habeat multas consolatio- nes in hac vita, secundum čarnem prascipue. Tamen quod divinas non habemus, aut rarius sentimus, nos in culpa su- mus : quia compuntionem cordis non quaerimus, necvanasetexternas om- nino abjicimus. 4. Cognosce te indignum divina consolatione,sed magis dign um multa tribulatione. Quando homo est perfecte com- puntus, tune gravis et amarus est ei totus mundus. Bonus homo sufficientem invenit materiam dolendi et flendi. LIBER I. CAP. XXI. 45 Sive enim se considerat, sive de proximo pensat, scit quia nemo sine tribulatione hic vivit. Et quanto strictius sese considerat, tanto amptius dolet. Materiae j usti doloris et interme compunctionis, sunt peccata et vitia nostra : quibus ita involuti jacemus, ut raro ccelestia contemplari valea- mus. 5. Si frequentius de morte tua, quam de longitudine vitae cogitares, non dubium quin ferventius te emen- dares. Si etiam futuras interni sive pur- gatorii pcenas cordialiter perpende- res, čredo quod libenter laborem et dolorem sustineres, et nihil rigoris formidares. Sed quia adcor ista non transeunt, et blandimenta adhuc amamus, ideo frigidi et valde pigri remanemus. 6. Srepe est inopia spiritus, unde tam leviter conqueritur miserum corpus. Ora igitur humiliter ad Dominum, ut det tibi compunctionis spiritum, et dic cum Propheta : Ciba me, Do¬ mine, pane lacrymarnm, et pota m da miki;? in lacrymis, in mensura. fPs. lxxix. 6.) 46 DE IMITAT10NE CHRISTI. CAPUT XXIX. De consideratione humanae miseriae. M iser es, ubicumque fueris, et quo- cumque te verteris, nisi ad Deum \ te convertas. Quid turbaris, quia non succedit tibi, sicut vis et desideras? Quis est, I qui habet omnia secundum suam vo- j luntatem? Nec ego, nec tu, nec ali- ; quis hominum super terram. Nemo est in mundo, sine aliqua tribulatione vel angustia, quamvis I Rex sit vel Papa. Quis est, qui melius habet? utique qui pro Deo aliquid pati valet. i. Dicunt multi imbecilles et in- firmi : Ecce, quam bonam vitam ille j homo habet, quam dives, quam ma- gnus, quam potens et excelsus! Sed attende ad coelestia bona, et videbis quod omnia ista temporalia, 1 nulla sunt; sed valde incerta et ma- gis gravantia, quia nunquam sine i sollicitudine et timore possidentur. Non est hominis felicitas, haberc temporalia ad abundantiam; sed suf- ficit ei mediocritas. Vere miseria est, vivere super terram. LIBER I. CAP. XXII. 47 Quanto homo voluerit esse spiri- tualior, tanto praesens vita fit ei amarior; quia sentit inelius, et videt ciarius, humanae corruptionis defe- ctus. Nam comedere, bibere vigilare, dormire, quiescere, laborare, et cete- ris necessitatibus naturae subjacere; vere magna miseria est, et afflictio homini devoto, qui libenter esset ab- solutus, et liber ab omni peccato. 3. Valde enim gravatur interior homo, necessitatibus corporalibus in hoc mundo. Unde Propheta devote rogat; qua- tenus liber ab istis esse valeat, di- cens : De necessitatibus meis e?-ue me, Domine. (Ps. xxiv. 17.) Sed vas noir cognoscentibus suam miseriam, et amplius vae illis, qui di- ligunt hanc miseram et corruptibi- lem vitam. Nam in tantum quidam hanc am- plectuntur (licet etiam vix necessa- ria laborando aut mendicando ha- beant) ut si possent hic semper vive- re, de regno Dei nihil curarent. 4. O insani et infideles corde, qui tam profunde in terrenis jacent, ut nihil nisi carnalia sapiant. Sed miseri adhuc in fine graviter I 48 DE lMITATIONE CHRISTI. sentient, quain vile et nihilum crat quod amaverunt. Sancti autem Dei, et omnes dcvoti , amici Christi, non attenderunt qum j čarni placuerunt, nec quae in hoc tempore floruerunt : sed tota spes eorum et intentio ad aeterna bona j . anhelabat. Ferebatur totum desiderium eo¬ rum sursum ad mansura et invisibi- lia, ne amore visibilium traherentur ad infima. Noli, frater, amittere confidentiam | proficiendi ad spiritualia : adhuc ha- bes tempus et horam. 5. Quare vis procrastinare propo- ! situm tuum? Surge, et in instanti in- cipe, et dic : Nune tempus est fa- ciendi, nune tempus 'est pugnandi, nune aptum tempus est eniendandi. Quando male habes, et tribularis, tune tempus est promerendi. Oportet te transire per ignem et aquatn, antequam venias in refri- j gerium. Nisi tibi vim feceris, vitium non superabis. Quamdiu istud fragile corpus ge- j rimus, sine peccato esse non pos- j | sunms, nec sine taedio et dolore vi- j ! vere. LIBER I. CAP. XXII. 49 Libenter haberemus ab omni mise- ria quietem; sed quia per peccatum perdidimus innocentiam, amisimus etiam veram beatitudinem. Ideo oportet nos tenere sapien- tiam, et Dei exspectare misericor- diam; doneč transeat iniquitas hasc, et mortalitas absorbeatur a vita. 6. O quanta fragilitas humana, quas semper prona est ad vitia! Hodie confiteris peccata tua, et cras iterum perpetras confessa. Nune proponis cavere, et post ho- rani agis, quasi nihil proposuisses. Merito ergo nos ipsos humiliare possumus. nec unquam aliquid magni de nobis sentire; quia tam fragiles et instabiies sumus. Cito etiam potest perdi per negli- gentiam, quod multo labore vix tan¬ dem acquisitum est per gratiam. 7. Quid fiet de nobis adhuc in fine, qui tepescimus tam mane? Vas nobis, si sic volumus declinare ad quietem, quasi jam pax sit et securitas, cum needum appareat ve- stigium verae sanctitatis in conver- satione nostra. Bene opus esset, quod adhuc ite¬ rum instrueremur, tamquam boni novitii, ad moreš optimos : si forte 50 DE IMITATIONE CHRIST1. spes esset de aliqua futura emenda- tione, et majori spirituali profectu. ===== GAPUT XXIII. = De meditatione mortis. V alde cito erit tecum hic facturn, vide aliter quomodo te habeas : hodie homo est, et cras non com- paret. Cum autem sublatusfuerit ab ocu- lis, etiam cito transit a mente. O hebetudo et duritia cordis hu¬ mani, quod solum praesentia medi- tatur, et futura non magis praevidet! Sic te in omni facto et cogitatu deberes tenere, quasi hodie esses moriturus. Si bonam conscientiam haberes, non multum mortem timeres. Melius esset peccata cavere, quam mortem fugere. Si hodie non es paratus, quomodo cras eris? Cras est dies incerta; et quid scis, si crastinum habebis? 2. Quid prodestdiu vivere, quando tam parum emendamur? Ah, longa vita non semper emen- dat, sed stepe culpam magis auget. Utinam per unam diem bene esse- mus conversati in hoc mundo! Multi annos computant conversio- LIBER I. CAP. XXIII. 51 nis, sed saepe parvus et fructus emen- dationis. Si formidolosum est mori, forsitan periculosius erit diutius vivere. Beatus, qui horam mortis suae sem- per ante oculos habet, et ad morien- dum quotidie se disponit. Si vidisti aliquando hominem mori, cogita, quia et tu per eamdem viam transibis. 3. Cum mane fuerit, putate ad ve- sperum non perventurum. Vespere autem facto, mane non audeas tibi polliceri. Semper ergo paratus esto, et taliter vive, ut nunquam imparatum mors inveniat. Multi subito et improvise moriun- tur. Nam, qua hora non putatur, Fi- lius hominis venturus est. Quando illa extrema hora venerit, multum aliter sentire incipies de tota vita tua praeterita : et valde dolebis, quia tam negligens et remissus fuisti. 4. Quam felix et prudens, qui tališ nune nititur esse in vita, qualis optat inveniri in morte! Dabit namque inagnam fiduciam feliciter moriendi, perfectus contem- ptus mundi, fervens desiderium in virtutibus proficiendi, amor discipli- 52 DE IMITATIONE CHR1STI. nae, labor pcenitentiae, promptitudo | obedientiae, abnegatio sui, et suppor- tatio cujuslibet adversitatis pro amo- re Christi. Multa bona potes operari, dum sa- nus es : sed infirmatus, nescio quid I poteris. Pauci ex infirmitate meliorantur : sic et qui multum peregrinantur, raro sanctificantur. 5. Noli confidere super amicos et proximos, nec in futurum tuam dif- ferassalutem : quiacitius obliviscen- tur tui homines, quam aestimas. Melius est nune tempestive provi- dere, et aliquid boni prasmittere, j quam super aliorum auxilio sperare. Si non es pro te ipso sollicitus mo¬ do, quis erit sollicitus pro te in fu- turo? Nune tempus est valde pretiosum. Nuncsuntdiessalutis : Nune tempus acceptabile. Sed proh dolor, quod hoc utilius non expendis, in quo promereri va- les, unde aeternaliter vi vas! Veniet, quando unum diem seu horani pro emendatione desiderabis; | et nescio an impetrabis. 6. Eia,carissime,de quanto periculo te poteris liberare, de quam magno I.IIIER I. CAP. XXIII. 53 timore eripere, si modo semper timo- ratus fueris, et suspe.ctus de niorte? Stude nune taliter vivere, ut in hora mortis valeas potius gaudere, quam timere. Disce nune mori mundo, ut tune incipias vivere cum Christo. Disce nune omnia contemnere, ut tune possis libere ad Christum per- gere. Castiga nune corpus tuum per pce- nitentiam, ut tune certam valeas ha- bere confidentiam. 7. Ah! stulte, quid cogitas te diu victurum. cum nullum diem habeas securum? Quam multi decepti sunt, et inspe- rate de corpore extracti! Quoties audisti a dicentibus, quia ille gladio cecidit, ille submersus est, ille "ab alto ruens cervicem fregit, ille manducando obriguit, ille ludendo finem fecit! Alius igne, alius ferro, alius peste, alius latrocinio interiit : et sic om- nium finis mors est, et vita hominum tamquam umbra subito pertransit. 8. Quis memorabitur tui post mor- tem? et quis orabit pro te? Age, age nune, carissime, quidquid agere potes : quia nescis quando mo- 54 de imitatione christi. rieris, nescis etiam quid te post mor- tem sequetur. Dum tempus habes, congrega tihi divitias immortales. Praeter salutem tuam, nihil cogi- tes; solum quae Dei sunt, cures. Fac nune tibi arnicos, venerando Dei Sanctos, et eorum actus imitan- do : ut cum defeceris in hac vita, illi te recipiant in aterna tabernacula. (Luc. xvi. 9.) 9. Serva te tamquam peregrinum et hospitem super terram, ad quem nibil spectat de mundi negotiis. Serva cor liberum, et ad Deum sursum erectum, quia non habes hic manentem civitatem. Illuc preces et gemitus quotidianos cum lacrymis dirige, ut spiritus tuus mereatur ad Dominum, post mortem, feliciter transire. Amen. CAFUT XXIV. ===== De judicio, etpoenis peccatorum. jn omnibus rebus respice finem, et 1 qualiter ante districtum stabis Ju- dicem, cui nihil est occultum : qui muneribus non placatur, nec excu- sationes recipit; sed, quod justum est, judicabit. O miserrime et insipiens peccator! LIBER I. CAP. XXIV. 55 quid respondebis Deo, omnia mala scienti; qui interdum formidas vul- tum hominis irati? Ut quid non provides tibi in diem judicii, quando nemo poterit per alium excusari vel defendijsedunus- quisque sufficiens onus erit šibi ipsi? Nune labor tuus est fructuosus, fletus acceptabilis, gemitus exaudibi- lis, dolor satisfaetoriuset purgativus. 2. Habet magnum et salubre pur- gatorium patiens bomo, qui susci- piens injurias, plus dolet de alterius malitia, quam de sua injuria : qui pro contrariantibus šibi libenter orat, et ex corde culpas indulget, qui veniam ab aliis petere non retardat: qui faci- lius miseretur, quam irascitur : qui šibi ipsi violentiam frequenter facit, et čarnem omnino spiritui subjugare conatur. Melius est modo purgare peccata, et vitia resecare, quam in futuro pur- ganda reservare. Vere nos ipsos decipimus per in- ordinatum amorem, quem ad čarnem habemus. 3. Quid aliud ignis ille devorabit, nisi peccata tua? Quanto amplius tibi ipsi nune par- cis, et čarnem sequeris : tanto durius 56 DE IMITATIONE CHRISTI. postea lues, et majorem materiam comburendi reservas. In quibus homo peccavit, in illis gravius punietur. Ibi acediosi arden- tibus stimulis perurgentur : et gulosi ingenti siti ac farne cruciabuntur. Ibi limiriosi, et voluptatum ama- tores, ardenti pice et fetido sulphure perfundentur : et sicut furiosi canes, prae dolore invidiosi ululabunt. 4. Nullura vitium erit, quod suum 1 proprium cruciatum non habebit. Ibi superbi omni confusione re- plebuntur : et avari miserrima ege- state arctabuntur. Ibi erit una hora gravior in pcena, quam hic centum anni in gravissima poenitentia. Ibi nulla requies est, nulla conso- latio damnatis : hic tamen interdum cessatur a laboribus, atque amico- rum fruitur solatiis. Esto modo sollicitus et dolens pro peccatis tuis; ut in die judicii securus sis cum Beatis. Tune enim stabunt justi in magna constantia adversus eos, qui se angn- stiaverunt et depresserunt. (Sap. v. 1.) Tune stabit ad judicandum, qui modo se subjicit humiliter judiciis hominum. LIBER I. CAP. XXIV. 57 Tune magnam fiduciam habebit pauper et humilis, et pavebit undique superbus. 5. Tune videbitur sapiens in hoc mundo fuisse, qui pro Christo didicit stultus et despectus esse. Tune placebit oranis tribulatio pa- tienter perpessa, et omnis iniquitas oppilabit os suum. (Ps. cvi. 42.) Tune gaudebit omnis devotus, et moerebit omnis irreligiosus. Tune plus exsultabit caro afflicta, quam si in deliciis fuisset semper nu- trita. Tune splendebit habitus vilis, et obtenebrescet vestis subtilis. Tune plus laudabitur pauperculum domicilium, quam deauratum pala- tium. Tune jurabit plus constans patien- tia, quam omnis mundi potentia. Tune amplius exaltabitur simplex obedientia, quam omnis saecularis astutia. 6. Tune plus laetificabit pura et bona conscientia, quam doeta philo- sophia. Tune plus ponderabit contemptus divitiarum, quam totus thesaurus ter- rigenarum. Tunc magis consolaberis super de- J 58 DE IMITATIONE CHRISTI. vota oratione, quam super delicata j : comestione. Tune potius gaudebis de servato silentio, quam de longa fabulatione. j Tune plus valebunt sancta opera, | quam multa pulehra verba. Tune plus placebit stricta vita et ardua pcenitentia, quam omnis dele- I ctatio terrena. Disce te nune in modico pati, ut tune a gravioribus valeas liberari. Hic primo proba, quid possis post- ea. Si nune tam parutn vales sustinere, J' quomodo aeterna tormenta poteris | sufferre? Si modo modica passio tam impa- ji tientem efficit, quid gehenna tune ; faciet? Ecce vere non potes duo gaudia habere, delectari hic in mundo, et postea regnare cum Christo. 7. Si usque in hodiernam diem semper in honoribus et voluptatibus j vixisses : quid totum tibi profuisset, si jam mori in instanti contingeret? Omnia ergo vanitas, praeter amare Deum et illi soli servire. Qui enim Deum ex toto corde ; amat; nec mortem, nec supplicium, nec judicium, nec infernum metuit; j LIBER r. CAP. XXV. 59 quia perfectus amor securum ad Deum accessum facit. Quem autem adhuc peccare dele- ctat, non mirum, si mortem et judi- cium timeat. Bonum tamen est, ut si necdum amor a malo te revocat, saltem timor gehennalis coerceat. Qui vero timorem Dei postponit, diu stare in bono non valebit, sed diaboli laqueos citius incurret. ="■■ — CAFUT XXV. ■ De ferventi emendatione totius vitae nostrse. E sto vigilans et diligens in Dei ser- vitio; et cogita frequenter : Ad quid venisti, et cur saeculum reliqui- sti ? Nonne ut Deo viveres, et spiritualis homo fieres? Igitur ad profectum ferveas, quia mercedem laborum tuorum in brevi recipies : nec erit tune amplius timor, aut dolor, in finibus tuis. Modicum nune laborabis, et ma- gnam requiem, imo perpetuam laeti- tiam, invenies. Si tu permanseris fidelis et fervidus in agendo, Deus procul dubio erit fidelis et locuples in retribuendo. 6o DE IMITATIONE CHRISTi. Spern bonam retinere debes, quod I ad palmam pervenies; sed securita- | tem capere non oportet, ne torpeas, j aut elatus fias. 2. Cum quidam anxius, inter me- tum et spem frequenter fluctuaret, et quadam vice moerore confectus, in ecclesia ante quoddam altare se in oratione prostravisset, haec intra se revolvit, dicens : O si scirem, quod adhuc perseveraturus essem! statim- que audivit divinum intus respon- sum : Quod si hoc scires, quid facere velles? Fac nune, quod tune facere ' velles, et bene securus eris. Moxque consolatus et confortatus, divinae se commisit voluntati, et ces- j savit anxia fluctuatio. Noluitque curiose investigare, ut sciret, quae šibi essent futura : sed magis studuit inquirere, quse esset voluntas Dei beneplacens et perfecta, | ad omne opus bonum inchoandum et j perficiendum. 3. Spera in Domino , etfac bonitatem (ait Propheta) et inhabita terram, et pascerisin divitiis ejus. (Ps. xxxvi. 3.) Unum est, quod multos a profectu, ; et ferventi emendatione retrahit : horror difficultatis, seu labor certa- minis. LIBER I. CAP. XXV. 6l Enimvero, illi maxime prae ceteris in virtutibus proficiunt, qui ea, quse šibi magis gravia et contraria sunt, virilius vincere nituntur. Nam ibi hotno plus proficit, et gra- tiam meretur ampliorem,ubi magis se ipsum vincit, et in špiritu mortificat. 4. Sed non omnes habent asque multum,ad vincendum et moriendum. Diligens tamen aemulator, valen- tior erit ad proficiendum, etiamsi plures habeat passiones, quam alius bene morigeratus, minus tamen fer- vens ad virtutes. Duo specialiter ad magnam emen- dationem juvant; videlicet, subtra- here se violenter, ad quod natura vitiose inclinatur; et ferventer instare pro bono, quo amplius quis indiget. lila etiam studeas, magis cavere et vincere, quae tibi frequentius in aliis displicent. 5. Ubique profectum tuum capias; utsibonaexempla videas vel audias, ad imitandum accendaris. Si quid autem reprehensibile con- sideraveris, cave ne idem facias; aut si aliquando fecisti, citius emendare te studeas. Sicut oculus tuus alios considerat, sic iterum ab aliis notaris. 62 DE IMITATIONE CHRISTI. Quamjucundum et dulce est,videre fervidos et devotos fratres, bene mo- j rigeratos et disciplinatos! Quam triste est et grave, videre inordinate ambulantes : qui ea, ad quae vocati sunt, non exercent! Quam nocivum est, negligere vo- cationis suae propositum : et ad non commissa sensum inclinare! 6. Memoresto arrepti propositi, et ; imaginem tibi propone Crucifuci. Bene verecundari potes, inspecta j vita Jesu Christi: quia necdum magis ; j illi te conformare studuisti, licet diu ; in via Dei fuisti. Religiosus, qui se intente et devote | in sanctissima vita et passione Do- j, mini exercet, omnia utilia et neces- ji saria šibi, abundanter ibi inveniet; ! nec opus est, ut extra Jesum aliquid melius quaerat. O si Jesus crucifixus in cor nostrum veniret, quam cito et sufficienter do- cti essemus! 7. Religiosus fervidus, omniabene portat et capit, quae illi jubentur. Religiosus negligens et tepidus, habet tribulationem super tribulatio- nem, et ex omni parte patitur angu- stiam : quia interiori consolatione ; LIBER I. CAP. XXV. 63 caret, et exteriorem quaerere prohi- betur. Religiosus extra disciplinam vi- vens, gravi patet ruinae. Qui laxiora quasrit et remissiora, semper in angustiis erit : quia unum aut reliquum šibi displicebit. 8. Quomodo faciunt tam multi alii religiosi, qui satis arctati sunt, sub disciplina claustrali ? Raro exeunt,abstracte vivunt, pau- perrime comedunt, grosse vestiuntur, multum laborant, parum loquuntur, diu vigilant, mature surgunt, oratio- nes prolongant, frequenter legunt, et se in omni disciplina custodiunt. Attende Carthusienses, Cistercien- ses, et diversas Religionis monachos ac moniales : qualiter omni nocte ad psallendum Domino assurgunt. Et ideo turpe esset, ut tu deberes in tam sancto opere pigritare, ubi tanta multitudo religiosorum incipit -Deo jubilare. 9 . O si niliil aliud faciendum in- cumberet, nisi, Dominum Deum no- strum toto corde et ore laudare! Osi nunquam indigerescomedere, nec bibere, nec dormire, sed semper posses Deum laudare, et solummodo spiritualibus studiis vacare! tune 64 DE IMITATIONE CHRISTI. multo felicior esses quam modo, cum čarni ex qualicumque necessitate servis. Utinam non essent istae necessita- ! tes, sed solum spirituales animae re- fectiones, quas heu! satis raro degu- stamus. 10. Quandohomo ad hoc pervenit, quod de nulla creatura consolationem suam quaerit, tune ei Deus primo per- feete sapere incipit : tuncetiambene contentus de omni eventu rerum erit. Tune nec pro magno laetabitur, nec pro modico contristabitur; sed ponet se integre et fiducialiter in Deo, qui est ei omnia in omnibus : cui nihil utique perit nec moritur, sed omnia ei vivunt, et ad nutum incun- ctanter deserviunt. 11. Memento semper finis, et quia perditum non redit tempus. Sine sol- licitudine et diligentia, nunquam ac- quires virtutes. Si incipis tepescere, incipies male habere. Si autem dederis te ad fervorem, invenies magnam pacem, et senties leviorem laborem, propter Dei gra- tiam, et virtutis amorem. Homo fervidus et diligens, ad om¬ nia est paratus. LIBER I. CAP. XXV. 65 Major labor est resistere vitiis et passionibds, quam corporalibus insu- dare laboribus. Qui parvos non vitat defectus, pau- latim labitur ad majores. Gaudebis semper vespere, si diem expendas fructuose. Vigila super te ipsum, excita te ipsum, admone te ipsum; et quidquid de aliis sit, non negligas te ipsum. Tantum proficies, quantum tibi ipsi vim intuleris. Amen. expliciunt admonitiones ad SPIRITUALEM VITAM UTILES. 33 oat triurnim inbenmmt il(um in teniplo aeumtetn in metno tio= ctorum* -o—o—0--0--0--0—o -o—o—o (jxuc. it.) DE IMITATIONE CHRISTI. LIBER SECUNDUS. Admonitiones ad interna trahentes. CAPUT i. De interna conversatione. B EGNUM Dei infra vos est, di- cit Dominus. (Luc. xvii. 21.) Converte te ex toto corde ad Dominum : et relinque hunc miserum mundum, et inveniet anima tua re- quiem. Disce exteriora contemnere, et ad interiora te dare, et videbis regnum Dei in te venire. Est enim regnum Dei, pax etgau- diumin Špiritu sančlo (Rom.xiv. 17.), quod non datur impiis. Veniet ad te Christus, ostendens tibi consolationem suam : si dignarn illi ab intus paraveris mansionem. 68 DE IMJTATIONE CHR1STI. 1 Omnis gloria ejus, et decor, ab intra est, et ibi complacet šibi. Frequens illi visitatio cum homine interno, dulcis sermocinatio, grata consolatio, multa pax, familiaritas j stupenda nitnis. 2. Eia anima fidelis, praspara huic j sponso cor tuum : quatenus ad te venire, et in te habitare dignetur. Sic enim dicit : Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et ad eum I veniemus, et mansionem apud eum faciemus. (Joan. xiv. 23.) Da ergo Christo locum, et ceteris omnibus nega introitum Cum Christum habueris, dives es, et sufficit tibi. Ipse erit provisor tuus, ' et fidelis procurator in omnibus, ut j non sit opus in hominibus sperare. Homines enim cito mutantur, et deficiunt velociter : Christus autem manet in ceternum , et astat usque ' in finem firmiter. 3. Non est magna fiducia ponenda in homine fragili et mortali, etiam si utilis sit et dilectus : neque tristitia multa ex hoc capienda, si interdum adversetur et contradicat. Qui hodie tecum sunt, cras contra- riari possunt; et e converso, saepe ut ! aura vertuntur. LIBER II. CAP. I. 69 Pone totam fiduciam tuam in Deo, et sit ipse timor tuus, et amor tuus. Ipse pro te respondebit,et faciet bene, sicut melius fuerit. Non habeshicmanentemcivitatem; et ubicumque fueris, extraneus es et peregrinus : nec requiem aliquando habebis, nisi Christo intime fueris unitus. 4. Quid hic circumspicis, cum iste non sit locus tuae requietionis? In ccelestibus debet esse habitatio tua, et sicut in transitu, cuncta terrena sunt aspicienda. Transeunt omnia, et tu cum eis pariter. Vide ut non inhaereas; ne capiaris et pereas. Apud Altissimum sit cogitatio tua, et deprecatio tua ad Christum sine intermissione dirigatur. Si nescis speculari alta et coelestia, requiesce in passione Christi : et in sacris vulneribus ejus libenter ha- bita. Si enim ad vulnera et pretiosa stigmata Jesu devote confugis, ma- gnam in tribulatione confortationem senties : nec multum curabis homi- num despectiones, faciliterque verba detrahentia perferes. 70 DE IMITATIONE CHRISTI. 5. Christus fuit etiam in mundo ab hominibus despectus : et in inaxima necessitate, a notis et amicis, inter opprobria derelictus. Christus pati voluit et despici, et tu audes de aliquo conqueri? Christus habuit adversarios et oblocutores, et tu vis omnes habere amicos et benefactores? Unde coronabitur patientia tua, si nihil adversitatis occurrerit? Si nihil contrarium vis pati, quo- modo eris amicus Christi? Sustine te cum Christo et pro Chri- sto, si vis regnare cum Christo. 6. Si semel perfecte introisses in in- teriora Jesu, et modicum de ardenti amore ejus sapuisses : tune de pro- prio commodo vel incommodo nihil curares, sed magis de opprobrio illato gauderes : quia amor Jesu facit ho- minem se ipsum contemnere. Amator Jesu et veritatis, et verus internus, et liber ab affectionibus in- ordinatis, potest se ad Deum libere convertere, et elevare supra se ipsum in špiritu, ac fruitive quiescere. 7. Cui sapiunt omnia, prout sunt, non ut dicuntur aut aestimantur : hic vere sapiens est et doctus magis a Deo, quam ab hominibus. LIBER II. CAP. I. 71 Qui ab intra scit ambulare, et mo- dicum ab extra res ponderare, non requirit loca, nec exspectat tempora ad habenda devota exercitia. Homo internus cito se recolligit : quia nunquam se totum ad exteriora effundit. Non illi obest labor exterior, aut occupatio ad tempus necessaria : sed sicut res eveniunt, sic se illis accom- | modat. Qui intus bene dispositus est et or- dinatus, non curat mirabiles et per- versos hominum gestus. Tantum homo impeditur et dis- trahitur, quantum šibi res attrahit. 8. Si rečte tibi esset et bene purga- tus esses, omnia tibi in bonum cede- rent et profectum. Ideo multa tibi displicent, et ssepe conturbant : quia adnuc non es per- fecte tibi ipsi mortuus, nec segrega- tus ab omnibus terrenis. Nil sic maculat et implicat cor ho- minis, sicut impurus amor in crea- turis. Si renuis consolari exterius, pote- ris speculari coelestia, et frequenter jubilare interius. 72 DE IMITATIONE CHRISTI. CAPUT IX. De humili submissione. N on magni pendas quis pro te vel contra te sit: sed hoc age et cura, ut Deus tecum sit in omili re quam facis. Habeas conscientiam bonam, et Deus bene te defensabit. Quem enim Deusadjuvare voluerit, nullius perversitas nocere poterit. Si tu scis tacere et pati, videbis procul dubio auxilium Domini. Ipse novit tempus et modum libe- j randi te, et ideo te debes illi resignare. Dei est adjuvare, et ab omni con- fusione liberare. Saepe valde prodest, ad majorem humilitatem servandam, quod defe- ctus nostros alii sciunt et redarguunt. 2. Quando homo pro defectibus suis se humiliat, tune faciliter alios j plačat, et leviter satisfacit šibi ira- | scentibus. Humilem Deus protegit et liberat: ! humilem diligit et consolatur : hu¬ mili homini se inclinat : humili lar- gitur gratiam magnam, et post suam depressionem levat ad gloriam. Humili sua secreta revelat, et ad se dulciter trahit et invitat. LIBER II. CAP. III. 73 Humilis, accepta confusione, satis bene est in pace : quia stat in Deo, et non in mundo. Non reputes te aliquid profecisse, nisi omnibus inferiorem te esse sen- tias. =■ CAPUT III. ■. De bono pacifico homine. T ene te primo in pace, et tune pote- ris alios pacificare. Homo pacificus magis prodest quam bene doctus. Homopassionatusetiam bonum in malum trahit, et faciliter malum credit. Bonus pacificus homo, omnia ad bonum convertit. Qui bene in pace est, de nullo sus- picatur. Qui autem male contentus est et commotus, variis suspicionibus ; agitatur : nec ipse quiescit, nec alios j quiescere permittit. Dicit stepe quod dicere non debe- ret, et omittit quod šibi magis facere expediret. Consideratquidaliifaceretenentur, et negligit quid ipse teneatur. Habe ergo primo zelum super te 'psum., et tune juste zelare poteris etiam proximum tuum. N° 554. — 6 74 DE IMITATIONE CHRISli. 2. Tu bene scis facta tua excusare j et colorare, et aliorum excusationes non vis recipere. Justius esset, ut te accusares, et fratrem tuum excusares. Si portari vis, porta et alium. Vide, quam longe es adhuc a vera caritate et humilitate : quae nulli novit irasci, vel indignari, nisi tantum šibi. Non est magnum, cum bonis et mansuetis conversari; hoc enim om¬ nibus naturaliter placet; et unusquis- que libenter pacem habet, et secum sentientes magis diligit. Sed cum duris et perversis, aut in- disciplinatis, aut nobis contrarianti- bus pacifice posse vivere, magna gratia est, et laudabile nimis virileque factum. 3. Sunt qui se ipsos in pace tenent, et cum aliis etiam pacem habent. Et sunt qui nec pacem habent, nec alios in pace dimittunt : aliis sunt graves, sed šibi semper graviores. Et sunt qui se ipsos in paceretinent, et ad pacem alios reducere študent. Est tamen tota pax nostra in hac misera vita, potius in humili suffe- rentia ponenda, quam in non sen- tiendo contraria. LIBER II. CAP. IV. 75 Qui melius scit pati, majorem te- nebit pacem. Iste est victor sui et dorainus mundi, amicus Christi et heres cceli. — CAPUT IV. - De pura mente, et simplici intentione. D uabus alis homo sublevatur a ter- renis, simplicitate scilicet et puri- tate. Simplicitas debetesse in intentione, puritas in affectione. Simplicitas in- tendit Deum, puritas apprehendit et gustat. Nulla bona actio te impediet, si liber intus ab inordinato affectu fueris. Si nihil aliud quam Dei beneplaci- tum et proximi utilitatem intendis et quaeris, interna libertate perfrueris. Si rectum cor tuum esset, tune om- nis creatura speculum vitae, et liber sanctae doctrinre esset. Non est creatura tam parva et vilis, quas Dei bonitatem non repraesentet. 2. Si tu esses intus bonus et purus, tune omnia sine impedimento vide- res, et bene caperes. Cor purum penetrat coelum et in- fernum. 76 DE IMITATIONE CHRISTI. Qualis unusquisque intus est.taliter j judicat exterius. Si est gaudium in mundo, hoc uti- que possidet puri cordis homo. Et si est alicubi tribulatio et an- gustia, hoc melius novit mala con- scientia. Sicut ferrum missum in ignem amittit rubiginem, et totum candens ! efficitur : sic homo integre ad Deum se convertens, a torpore exuitur, et j in novum hominem transmutatur. 3. Quando homo incipit tepescere, tune parvum metuit laborem,et liben- ter externam accipitconsolationem. Sed quando perfeete incipit se vin- cere, et viriliter in via Dei ambulare : tune minus ea reputat, quae šibi prius gravia esse sentiebat. . CAPUT V. = De propria conslderatione. N on possumus nobis ipsis nimisere- dere, quia ssepe gratia nobis deest, et sensus. Modicum lumen est in nobis, et hoc cito per negligentiam amittimus. Stepe etiam non advertimus, quod tam cseci intus sumus. Saepe male agimus, et pejus excu- samus. LIBER II. CAP. V. 77 Passione interdum movemur, et zelum putaraus. Parva in aliis reprehendimus, et * nostra majora pertransimus. Satis cito sentimus et ponderamus quid ab aliissustinemus: sed quantum alii de nobis sustinent non adverti- mus. Quibeneetrecte suaponderaret,non esset quod de alio graviter judicaret. 2. Internus homo sui ipsius curam I omnibus curis anteponit : et qui šibi ipsi diligenter intendit, faciliter de aliis tacet. Nunquam eris internus et devotus nisi de alienis silueris, et ad te ipsum specialiter respexeris. Si tibi et Deo totaliter intendis, mo- dicum te movebit quod foris percipis. Ubi es, quando tibi ipsi praesens non es? et quando omnia percurristi, quid te neglecto profecisti. Si debes habere pacem, et unio- nem veram : oportet quod totum adhuc postponas, et te solum prše oculis habeas. 3. Multum proinde proficies, si te feriatum ab omni temporali cura conserves. Valde deficies, si aliquid temporale reputaveris. 78 DE IMITATIONE CHRIST1. Nil magnum, nil altum, nil gratum, nil acceptum tibi sit, nisi pure Deus, aut de Deo sit. Totum vanum existima, quidquid consolationis occurrit de aliqua crea- tura. Amans Deum anima, sub Deo de- spicit universa. Solus Deus ;e tern us et immensus, implens omnia, solatium animae et vera cordis laetitia. . CAPUT VI. . De laetitia bonae conscientiae. G loria boni hominis, testimonium bonae conscientiae. Habe bonam conscientiam, et ha- bebis semper laetitiam. Bona conscientia valde multa po- test portare, et valde laeta est inter adversa. Mala conscientia semper timida est et inquieta. Suaviter requiesces, si cor tuum te non reprehenderit. Noli laetari, nisi cum benefeceris. Mali nunquam habent veram lae- titiam, nec internamsentiuntpacem: quia non est pax impiis, dicit Domi- tms. (Is. xlviii. 22.) Et si dixerint: In pace sumus, non LIBER II. CAP. VI. 79 venient super nos mala : et quis no- bis nocere audebit? ne credas eis : ^uoniam repente exsurget ira Dei, et in nihilum redigentur actus eorum, et cogitationes eorum peribunt. 2. Gloriari in tribulatione, non est grave amanti : sic enim gloriari, est gloriari in cruce Domini. Brevis gloria, quae ab hominibus datur et accipitur. Mundi gloriam semper comitatur tristitia. Bonorum gloria in conscientiis eorum, et non in ore hominum. Ju- storum laetitia de Deo, et in Deo est: et gaudium eorum de veritate. Qui veram et aeternam gloriam de- siderat, temporalem non curat. Et qui temporalem requirit glo¬ riam, aut non ex animo contemnit, minus amare convincitur coelestem. Magnam habet cordis tranquillita- tem, qui nec laudes curat nec vitu- peria. 3. Facile erit contentus et pacatus, cujus conscientia munda est. Non es sanctior si laudaris : nec vilior si vituperaris. Quod es, hoc es; nec major dici vales, quam Deo teste sis. Si attendis quid apud te sis intus, 8o DE IMITATIONE CHRISTI. non curabis quid de te loquantur ho- mines. Homo videt in facie, Deus autem in corde. Homo considerat actus, Deus vero pensat intentiones. Bene semper agere, et modicum de se tenere, humilis animae indicium est. Nolle consolari ab aliqua creatura, magnae puritatis et internae fiducise signum est. 4. Qui nullum exstrinsecus pro se testimonium quaerit, liquet quod to- taliter se Deo commisit. Non enim, qui se ipsum commen- dat , Ule probatus est (ait B. Paulus), I sed quem Deus commendat. (2 Cor. x. 18.) Ambulare cum Deo intus, nec ali- qua affectione teneri foris, status est interni hominis. —. GAPUT VII. ===== De amore Jesu super omnia. B eatus qui intelligit quid sit amare Jesum : et contemnere se ipsum, propter Jesum. Oportet dilectum pro Dilecto relin- ! quere, quia Jesus vult solus super omnia amari. Dilectio creatura; fallax et insta- LIBER II. CAP. VII. 8l bilis : dilectio Jesu, fidelis et perse- verabilis. Qui adhaeret creaturae, cadet cum labili : qui amplectitur Jesum, fir- mabitur in asvum. Illum dilige, et amicum tibi retine : qui omnibus recedentibus, te non re- linquet, nec patietur in fine perire. Ab omnibus oportet te aliquando separari, sive veliš, sive nolis. 2. Teneas te apud Jesum, vivens ac moriens : et illius fidelitati te com- mitte, qui, omnibus deficientibus, so- lus te potest juvare. Dilectus tuus tališ est naturae, ut alienum non velit admittere : sed so- lus vult cor tuum habere, et tamquam rex in proprio throno sedere. Si scires te bene ab omni creatura evacuare, Jesus deberet libenter te- cum habitare. Pene totum perditum invenies, quidquid extra Jesum, in hominibus posueris. Non confidas, nec innitaris super calamum ventosum :quia omnis caro fanum, et omnis gloria ejus, ut flos feni cadet. (Is. xl. 6.) 3. Cito decipieris, si ad externam hominum apparentiam tantum aspe- xeris. 82 DE IMITAT10NE CHRISTI. Si enim tuum in aliis quaeris sola- tium et lucrum, senties saepius detri- mentum. Si quaeris in omnibus Jesum, inve- j nies utique Jesum. Si autem quaeris te ipsum, invenies etiam te ipsum, sed ad tuam perni- ciem. Plus enim homo nocivior šibi, si Jesum non quaerit, quam totus mun- dus, et omnes sui adversarii. - CAFUT VIII. = De famlliari amicitia Jesu. Q uando Jesus adest, totum bonum est,nec quidquam difficile videtur; quando vero Jesus non adest, totum durum est. Quando Jesus intus non loquitur, ' consolatio vilis est : si autem Jesus ; unum tantum verbum loquitur, ma- gna consolatio sentitur. Nonne Maria Magdalena statim surrexit de loco in quo flevit, quando Martha illi dixit : Magister adest , et vocat te? (Joann. xi. 28.) Felix hora, quando Jesus vocat de lacrymis ad gaudium spiritus! Quam aridus et durus es sine Jesu! Quam insipiens et vanus, si cupis ali- quid extra Jesum! LIBER II. CAP. VIII. 83 Nonne hoc est majus damnum, quara si totum perderes mundum? 2. Quid potest tibi raundus con- ferre, sine Jesu? Esse sine Jesu, gravis est infernus: et esse cum Jesu, dulcis paradisus. Si fuerit tecum Jesus, nullus pote- rit nocere iniraicus. Qui invenit Jesum, invenit thesau- rum bonum, immo bonum super om- ne bonum. Et qui perdit Jesum, perdit nimis multum,etplusquam totum mundum. Pauperrimus est, qui vivit sine Jesu : et ditissimus, qui bene est cum Jesu. 3. Magna ars est scire cum Jesu conversari; et scire Jesum tenere, magna prudentia. Esto humilis et pacificus, et erit tecum Jesus. Sis devotus et quietus, et manebit tecum Jesus. Potes cito fugare Jesum, et gra- tiam ejus perdere, si volueris ad ex- teriora declinare. Et si illum effugaveris et perdide- ris, ad quem fugies, et quem tune quasres amieum? Sine amico, non potes bene vivere: et si Jesus non fuerit tibi prae omni- 84 DE IMITATION E CHR1STI. bus amicus, eris nimis tristis et deso- 1 latus. Fatue igitur agis, si in aliquo al- tero confidis aut laetaris. Eligendum est magis, totum mun- dutn habere contrarium, quam Jesum ■ offensum. Ex omnibus ergo caris, sit Jesus | solus dilectus specialis. 4. Diligantur omnes propter Je- 1 sum, Jesus autem propter se ipsum. Solus Jesus Christus singularitev est amandus; qui solus bonus, et fide- lis, prte omnibus invenitur amicis. Propter ipsum, et in ipso, tam amici quam inimici tibi sint čari : et pro omnibus his exorandus est, ut omnes ipsum cognoscant et diligant. Nunquam cupias singulariter lau- dari vel amari, quia hoc solius Dei est, qui similem šibi non habet. Nec veliš quod aliquis tecum in j 1 corde suo occupetur, neque tu cum alicujus occuperis amore : sed sit Jesus in te, et in omni bono homine. ! 5. Esto purus et liber ab intus, sine j alicujus creaturae implicamento. Oportet te esse nudum, et puruni cor ad Deum gerere : si vis vacare '■ et videre quam suavis sit Dominus. Et revera ad hoc non pervenies, LIBER II. CAP. IX. »S nisi gratia ejus fueris praeventus et intractus : ut omnibus evacuatis et licentiatis, solus cum solo uniaris. Quando enim gratia Dei venit ad hominem, tune potens fit ad omnia; et quando recedit," tune pauper et infirmus erit, et quasi tantum ad fla- gella relictus. In his non debet dejici nec despe- rare; sed ad voluntatem Dei asqua- nimiter stare et cuncta supervenien- tia šibi ad laudem Jesu Christi per- peti : quia post hiemem sequitur asstas, post noetem redit dies, et post tempestatem magna serenitas. = CAPUT IX. De carentia omnis solatll. N on est grave, humanum contem- nere solatium, cum adest di vinum. Magnum est et valde magnum, tam humano quam divino posse ca- rere solatio : et pro honore Dei, li- benter exsilium cordis velle sustinere: et in nullo se ipsum quasrere, nec ad proprium meritum respicere. Quid magni est, si hilaris sis et de- votus adveniente gratia? optabilis cunct.is haec hora. Satis suaviter equitat, quetngratia Dei portat. 86 DE IMITATIONE CHRISTI. Et quid mirum, si onus non sentit, qui portatur ab Omnipotente, et du- citur a summo Ductore? 2. I.ibenter habemus aliquid pro solatio, et difficulter homo exuitur a ! se ipso. Vicit sanctus martyr Laurentius saeculum, cum suo sacerdote : quia | onrne, quod in mundo delectabile videbatur, despexit: et summum Dei | sacerdotem Sixtum, quem maxime diligebat, pro amore Christi, etiarn a se tolli clementer ferebat. Amore igitur Creatoris, amoreffl hominis superavit : et pro humano : solatio, divinum beneplacitum magis elegit. Ita et tu aliquem necessarium, et dilectum amicum, pro amore Dei disce relinquere. Nec graviter teras cum ab amico derelictus fueris; sciens quoniam oportet nos omnes tandem ab invi- cem separari. 3. Multum etdiu oportet hominem in se ipso certare, antequam discat se ipsum plene superare, et totuni affectum suum in Deum trahere. Quando homo stat super se ipsunt. facile labitur ad consolationes hu- manas. LIBER II. CAP. IX. 87 Sed verus amator Christi et stu- diosus sectator virtutura, non cadit super consolationes, nec quEerit tales sensibiles dulcedines : sed raagis for- tes exercitationes, et pro Christo du- ros sustinere labores. 4. Cum igitur spiritualis a Deo consolatio datur, cum gratiarum actione accipe eam : sed Dei munus intellige esse, non tuum meritum. Noli extolli, noli nimium gaudere, nec inaniter praesumere : sed esto magis humilior ex dono, cautior quo- que et timoratior in cunctis actibus tuis; quoniam transibit hora illa, et sequetur tentatio. Cum ablata fuerit consolatio, non statim desperes : sed cum humilitate et patientia, exspecta coelestem visi- tationem : quoniam potens est Deus ampliorem tibi redonare consolatio- nem. Istud non est novum, nec alie- num viam Dei expertis : quia in fnagnis Sanctis, et in antiquis Pro- Phetis, fuit saepe tališ alternationis modus. S- Unde quidam, praesente jam gratia, dicebat : Ego dixi in abun- dantia mea : Non movebor in ceter- num. (Ps. xxix. 7.) 88 DE IMITATIONE CHRIST1. Absente vero gratia, quid in se fuerit expertus adjungit, dicens : A vertisti faciern tuam a me, et factus sum conturbatus. (Ibid. 8.) Inter haec tamen nequaquam de- sperat, sed instantius Dominum ro¬ gat, et dicit : Ad te, Domine, clanta- bo, et ad Deum meum deprecabor■ (Ibid. 9.) Denique orationis suje fructum re- portat, et se exauditum testatur di¬ cens : Audivit Dominus, et misertus est mei : Dominus factus est adjutor meus. (Ibid. n.) Sed in quo? Convertisti, inquit, planctum meum in gaudium mihi, et circumdedisti me Uztitia. (Ibid. 12.) Si sic actum est cum magnis San- ctis, non est desperandum nobis in- firmis et pauperibus, si interdum in fervore, et interdum in frigiditate sumus : quoniam spiritus venit et re- cedit, secundum suae beneplacituffl voluntatis. Unde beatus Job ait : Visitas eum diluculo, et subito probas 1 illum. (Job vii. 18.) 6. Super quid igitur sperare pos- sum, aut in quo confidere debeo, nisi in sola magna misericordia Dei,etin sola spe gratiae ccelestis? Sive enim adsint homines boni, LIBER II. CAP. IX. 89 sive devoti fratres, vel amici fideles, sive libri sancti vel tractatus pulchri, sive dulcis cantus et hymni; omnia hsc modicum juvant, modicum sa- piunt, quando desertus sum a gratia, et in propria paupertate relictus. Tune non est melius remedium quam patientia, et abnegatio mei in voluntate Dei. 7. Nunquam inveni aliquem tam religiosum et devotum, qui non ha- buerit interdum gratias subtraetionem, aut non senserit fervoris diminutio- nem. Nullus sanctus fuit tam alte raptus et illuminatus, qui prius, vel postea, non fuerit tentatus. Non enim dignus est alta Dei con- templatione, qui pro Deo non est exercitatus aliqua tribulatione. Solet enim sequentis consolationis tentatio priecedens esse signum. Nam tentationibus probatis, ccele- stis promittitur consolatio. Vincenti, inquit, dabo e d er e de lis;no vita. (Apoc. ii. 7.) 8. Datur autem consolatio divina, ut homo fortior sit ad sustinendum ndversa. Sequitur ctiam tentatio, ne se ele- vet de bono. N= „4. - 7 - 1 go DE IMITATIONE CHRISTI. Non dorniit diabolus, nec caro adhuc mortua est: ideo non cesseste pnepararc ad certamen : quia a dcx-1 tris et a sinistris hostes sunt, qui nun- j quam quiescunt. ■ - CAFUT X. - — | De gratitudine, pro gratia Dei. C ur quasris quietem, cuni natus sis j : ad laborem? Pone te ad patientiam magis,quani ad consolationes : et ad crucem por- ! tandam magis quam ad laetitiani. Quisenim srecularium non libentcr consolationem etlaetitiam spiritualen' acciperet, si semper obtinerc posset? j Excedunt enim spirituales conso- j lationes, omnes mundi delicias, et car- nis voluptates. Nam omnes delicias mundanas, aut vanas sunt, aut turpes. Spirituales vero delicias sohe j ucunda? e thonestac, ex virtutibus progenitae, et a Deo puris mentibus infusae. Sed istis divinis consolationibus ; nemo semper pro suo affectu frui va- i let; quia tempus tentationis non diu cessat. 2 . Multum autem contrariatur su- pernre visitationi falsa libertas animi, et magna confidentia sui. LIBER II. CAP. X. 91 Deus bene facit consolationis gra- tiam dando; sed homo male agit, non totum Deo, cum gratianim actione, retribuendo. Et ideo non possunt in nobis dona gratiae fluere, quia ingrati sumus auctori, nec totum refundimus fon- tali origini. Semper enim debetur gratia, digne gratias referenti et auferetur ab elato, quod dari solet humili. 3.N0I0 consolationem qune mihi au- fert compunctionem, nec affecto con- templationem quaeducit in elationem. Non enim ornne altum, sanctum; nec omne dulce, bonum : nec omne desiderium purum : nec omne carum, Deo gratum. Libenter accepto gratiam, unde semper humilior et timoratior inve- niar, atque ad relinquendum me pa- ratior fiani. Doctus dono gratiae,et eruditus sub- tractionis verbere, non šibi audebit quidquam boni attribuere : sed potius se pauperem et nudum confitebitur. Da Deo quod Dei est, et tibi ad- scribe quod tuum est; hoc est, Deo gratias pro gratia tribue; tibi autem soli culpam, et dignam pcenam pro | culpa deberi sentias. 92 DE IMITATIONE CHRISTI. 4. Pone te semper ad infimum, et dabitur tibi summum : nam summum non stat sine infimo. Summi Sancti apud Deum,minimi sunt apud se : et quanto gloriosiores tanto in se humiliores. Pleni veritate et gloria ccelesti, non sunt vanae gloriae cupidi. In Deo fundati et confirmati, nullo modo possunt esse elati. Et qui totum Deo adscribunt. quidquid boni acceperunt, gloriam ab invicem non quaerunt, sed glo¬ riam quas a solo Deo est, volunt; et Deum in se et in omnibus Sanctis laudari super omnia cupiunt, et sem¬ per in idipsum tendunt. 5. Esto igitur gratus pro minimo, et eris dignus majora accipere. Sit tibi minimum, etiam pro maxi- mo; et magis contemptibile, pro spe- ciali dono. Si dignitas datoris inspicitur, nul- lum datum parvum, aut nimis vile videbitur. Non enim parvum est,quod a sunimo Deo donatur. Etiam si pcenas et verbera dederit. gratum esse debet : quia semper pr° salute nostra facit, quidquid nobis advenire permittit. LIBER II. CAP. XI. 93 Qui gratiam Dei retinere deside- rat, sit gratus pro gratia data, pa- tiens pro sublata. Oret ut redeat; cautus sit et humilis, ne amittat. =- CAPUT XI. - De paucitate amatorum Crucis Jesu. H abet Jesus nune multos amatores regni sui ccelestis, sed paucos ba- juiatores sute crucis. Multos habet desideratores conso- lationis, sed paucos tribulationis. Plures invenit socios mensas, sed paucos abstinenti®. Omnes cupiunt cum eo gaudere, pauci volunt pro eo aliquid sustinere. Multi Jesum sequuntur usque ad fraetionem panis; sed pauci usque ad bibendum calicem passionis. Multi miracula ejus venerantur, pauci ignominiam crucis sequuntur. Multi Jesum diligunt, quamdiu ad- versa non contingunt. Multi illum laudant et benedicunt, quamdiu consolationes aliquas ab ipso percipiunt. Si autem Jesus se absconderit, et luodicum eos reliquerit; aut in qu®- •imoniam,vel in dejectionem nimiam cadunt. 94. DE IMITATIONE CIIRISTI. 2. Qui autem Jesum propter Jesum, et noti propter suam propriam ali- quam consolationem diligunt, ipsum in omni tribulatione et angustiacor- dis, sicut in summa consolatione, be- nedicunt. Et si nunquam eis consolationem dare vellet, ipsum tamen semper laudarent, et semper gratias agere vellent. 3. O quantum potest amor Jesu purus nullo proprio commodo, vel amore permixtus! Nontie omnes mercenarii sunt di- cendi, qui consolationes semper qii£e- : runt? Nonne amatores sni magis, quam Christi probantur, qui sua commoda et lucra semper meditantur? Ubi invenietur tališ, qui velit Deo servire gratis? Raro invenitur tam spiritualis ali- quis, qui omnibus sit nudatus. Mam verum pauperem špiritu, et ab omni creatura nudum, quis inve- niet? Procul etde ultimisfinibus ftrc- tium Si tiam Et ejus. (Frov. xxxi. 10.) dederit homo omnem substan- suam, adhuc nihil est. si fecerit pcenitentiam ma- 1, adhuc exiguum est. LIBER II. CAP. XII. 95 Et si apprehenderit omnem scien- tiam, adhuc longe est. Et si habuerit virtutem magnam, et devotionem nimis ardentem, ad- hucjmultum šibi deest: scilicet unum, quod sumrae šibi necessarium est. Quid illud? Ut omnibus relictis se relinquat, et a se totaliter exeat, ni- hilque de privato amore retineat. Cumque omnia fecerit, quae facien- da noverit, nil se fecisse sentiat. 5. Non grande ponderet, quod grande aestimari possit; sed in veri- tate servum inutilem se pronuntiet, sicut Veritas ait : Cum feceritis om¬ nia, qua; prcecepta simt vobis , dicite : Servi inutiles st/nnis. (Luc. xvii. 10.) Tune vere pauper, et nudus špiritu esse poterit, et cum Propheta dicere : Quia uriiciis et pauper sum ejfo. (Ps. xxiv. 16.) Nemo tamen isto ditior, nemo po- tentior, nemo liberior, qui se et omnia relinquere scit, et ad infimum se po- nere. ===== CAPUT XXI. — ■-= De regia via sanctae Grucis. D urus multis videtur hic sermo : Ab- nega temetipsum; tolle crucem tuam, et sequere Jesum. 96 DE IMITATIONE CHRISTI. Sed multo durius erit, audire illud extremum verbum : Discedite a me, maledičli, in ignem ceternnm. (Matth. xxv. 41.) Qui enim modo libenter audiunt, et sequuntur verbum crucis, tune non timebunt ab auditione aeternae damnationis. Hoc signum crucis erit in coelo.cuni Dominus ad judicandum venerit. Tune omnes servi crucis, qui se Crucifixo conformaverunt in vita, accedent ad Christum judicem cum magna fiducia. 2. Quid igitur times tollere cruceni,- per quam itur ad regnum? In cruce salus, in cruce vita, in cruce protectio ab hostibus : in cruce infusio supernce suavitatis, in cruce robur mentis, in cruce gaudium spi- ritus : in cruce summa virtutis, in cruce perfectio sanctitatis. Non est salus animae, nec spes teterncB vitae, nisi in cruce. Tolle ergo crucem tuam, et sequere Jesum, et ibis in vitam aeternam. Praecessit ille bajulans šibi cruceni, et mortuus est pro te in cruce; ut et tu tuam portes cruceni, et mori affectes in cruce. Quia si commortuus fueris, etiani LIBER II. CAP. XII. 97 cum illo pariter vives. Et si socius fueris poenae, eris et gloriae. 3. Ecce in cruce totum constat, et in moriendo totum jacet : et non est alia via ad vitam, et ad veram inter- nam pacem, nisi via sanctse crucis, et quotidianae mortificationis. Ambula ubi vis, quaere quodcum- que volueris : et non invenies altio- rem viam supra, nec securiorem viam infra, nisi viam sanctae crucis. Dispone et ordina omnia secun- dum tuum velle et videre : et non invenies, nisi semper aliquid pati debere, aut sponte, aut invite; et ita crucem semper invenies. Aut enim in corpore dolorem sen- ties: aut in anima spiritus tribulatio- nem sustinebis. 4. Interdum a Deo relinqueris, in- terdum a proximo exercitaberis, et c luod amplius est, saepe tibimetipsi gravis eris. Nec tamen aliquo remedio vel so- latio liberari seu alleviari poteris: sed doneč Deus voluerit, oportet ut sus- tineas. , Vult enim Deus, ut tribulationem sine consolatione pati discas, et ut illi totaliter te subjicias, et humilior ex bdbuLatione fias. 98 UK IM1TATIONE CHRISTI. Nemo ita cordialiter sentit passio- nem Christi, sicut is, cui contigerit similia pati. Crux ergo semper parata est, et ubique te exspectat. Non potes effugere, ubicumque cucurreris : quia ubicumque veneris, te ipsum tecum portas, et semper te ipsum invenies. Converte te supra, converte te infra : converte te extra, converte te . intra; et in his omnibus invenies crucem : et necesse est te ubique te- nere patientiam, si internam vis ha- bere pacem, et perpetuam promereri coronam. 5. Si libenter crucem portas, por- tabit te, et ducet ad desideratum finem, ubi scilicet finis patiendi erit, quamvis hic non erit. Si invite portas, onus tibi facis, et te ipsum magis gravas : et tamen oportet ut sustineas. Si abjicis unam crucem, aliam pro- cul dubio invenies, et forsitan gra- viorem. 6. Credis tu evadere, quod nullus mortalium potuit praeterire? Quis Sanctorum in mundo, sine cruce et tribulatione fuit? Nec enim Jestis Christus, Dominus LIKER II. CAP. XII. 99 noster, una hora sine dolore passio- nis fuit, quaradiu vixit. Oportebat, ait, Christum pati, et resurgere a mortuis (Luc. xxiv. 46,), et ita iti- trare in gloriam suain. (Ibid. 26.) Et quomodo tu aliam viam quae- ris, quam hanc regiam viam, quae est via sanctse crucis? 7. Tota vita Christi, crux fuit et martyrium, et tu tibi qua3ris requiem et gaudium? Erras, erras, si aliud quseris, quam Pati tribulationes : quia tota ista vita raortalis, plena est miseriis, et cir- cumsignata crucibus. Et quanto altius quis in špiritu profecerit, tanto graviores saepe cru- ces invenit : quia exsilii sui poena, magis ex amore crescit. 8. Sed tamen, iste sic multipliciter afflictus, non est sine levamine con- solationis : quia fructum niaximum šibi sentit accrescere ex sufferentia suae crucis. Nam dum spotite se illi subjicit, umne onus tribulationis in fiduciam divin£e consolationis convertitur. Et quanto caro magis per afflictio- nem atteritur, tanto spiritus amplius Per internam gratiam roboratur. Et nonnunquam in tantum confor- JOO DE IM1TATI0NE CHRISTI. tatur ex affectu tribulationis et adver- sitatis, ob amoretn conformitatis cru- cis Christi, ut se sine dolore et tri- bulatione esse non vellet : quoniam tanto se acccptiorem Deo credit, quanto plura et graviora pro eo per- ferre potuerit. Non est istud hominis virtus, sed gratia Christi, quae fanta potest et agit in čarne fragiii; ut quod natu- raliter semper abhorret et fugit, hoc fervore spiritus aggrediatur et dili- gat. 9. Non est secundum hominem cru- cem portare, crucem amare, corpus castigare et servituti subjicere : ho- nores fugere, conturaelias libenter sustinere, se ipsum despicere et de- spici optare : adversa quseque cuffl damnis perpeti et nihil prosperitatis in hoc mundo desiderare. Si ad te ipsum respicis, nihil hujuš- modi ex te poteris. Sed si in Domino confidis, dabitur tihi fortitudo de ccelo, et subjicientm' ditioni ture mundus et caro. Sed nec inimicum diabolum tinie- bis, si fueris fide armatus, et cruce Christi signatus. 10. 1’one te ergo, sicut bonus et fidelis servus Christi, ad portandun' LIBER II. CAP. XII. IOI viriliter crucetn Domini tui, pro te ex amore crucifixi. Prepara te ad toleranda multa adversa et varia incommoda in hac misera vita : quia sic tecum erit, ubi- cumque fueris : etsic revera invenies, ubicumque latueris. Oportet ita esse : et non est reme- dium evadendi a tribulatione malo¬ čim et dolore, quam ut te patiaris. Calicem Domini affectanter bibe, si amicus ejus esse, et partem cum eo habere desideras. Consolationes Deo committe : fa- ciat ipse cum talibus, sicut šibi magis placuerit. Tu vero, pone te ad sustinendum tribulationes, et reputa eas maximas consolationes : qui non sunt condi- gnce passiones hujus temporis , ad fu- luram gloriam (Rom. vili. 18.) pro- merendam, etiam si solus omnes pos- ses sustinere. ii. Quando ad hoc veneris, quod tribulatio tibi dulcis est, et sapit pro Christo : tune bene tecum esse assti- m a, quia invenistiparadisumin terra. Quamdiu pati grave tibi est, et fu- ?ere quteris; tamdiu male habebis, e .t sequetur te ubique fuga tribula- bonis. 102 DE IM1TATI0NE CHRISTT. 12. Si poniste, ad quod esse debes, videlicet ad patiendumetmorienduni, fiet cito niclius, et pacem invenies. F.tiam si raptus fueris usque ad tertium coeium cum Penilo, non es propterea sccuratu.s de nullo contra- rio patiendo. Ego, inquit Jesus, osten -1 dam illi, quanta opoj-teat eum pro nomine meo pati. (Act. ix. 16.) Pati ergo tibi remanet, si Jesum diligere, et perpetuo illi servire pin¬ cet. 13. Utinam dignus essesaliquid pro j nomine Jesu pati;quani magna gloria remaneret tibi, quanta exsultatio omnibus Sanctis Dei, quanta quoquc tedificatio esset proximi! Nam patientiam omnes recom-; mendant, quamvis pauci tamen pati velint. Merito deberes libenter modieum I pati pro Christo, cum multi graviora j patiuntur pro mundo. 14. Scjtas pro certo, quia morien- ! | tem te oportet ducere vitam. Et quanto quisque plus šibi moritur, tanto magis Deo vivere incipit. Nemo aptus est ad comprehendcn- ^ . dum ccelestia, nisi se submiserit ad : portandum pro Christo adversa. j Nihil Deo acceptius, nihil tibi salu- | LIBER II. CAP. XII. 103 brius in nuindo isto, quam libenter pati pro Christo. Et si eligendum tihi essct, magis optare debercs, pro Christo adversa pati, quam multis consolationibus recrcari : quia Christo similior esses, et omnibus Sanctis magis conformior. N011 enim stat meritum nostrum, et profectus status nostri, in multis suavitatibus et consolationibus : sed potius in magnis gravitatibus et tri- bulationibus perferendis. 15. Si quidem aliquid melius et uti- lius saluti hominum, quam pati, fuis- set, Christus utique verbo et exemplo ostendisset. Nam et sequentes se discipulos, omnesque eum sequi cupientes, ma¬ nifeste ad crucem portandam horta- tur, et dicit : Si quis vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat cru¬ cem suam, et seguatur me. (Matth. xvi. 24.) Omnibus ergo perlectis et seruta- tis, sit liaec conclusio finalis : Quo- niarn per inullas tribulationes opor- iet nos intrarc in regnum Dei. (Act. xiv. 21.) EXPLICIUNT ADMONITIONES AD INTERNA TRAHENTES. iU niathracmfrtetttsiaaj •pecorbcm temnim Kta, j? D cum. lati o ataua tcctmm umn ovs tccra u) int turiam magtiam quam nttitt= mera« nemo poterat, rt omni trn« gentilms staiitcs antc tljromtm DE IMITATIONE CHRISTI. LIBER TERTIUS. De interna consolatione. caput i. De interna Christi locutione ad animam fidelem. j^S^lUDIAM, guidloquatur in me ||rj7|S Dominus Deus. (Ps.lxxxiv.9-) '®“Ss§! Beata anima, quae Domi¬ nam in se loquentem audit; et de ore ejus consolationis verbum accipit! Beatae aures, quas venas divini susurri suscipiunt, et de mundi hujus susurrationibus nihil advertunt! Beatae plane aures, qute non vo- cem foris sonantem, sed intus auscul- tant veritatem docentem! . Beati oculi, qui exterioribus clausi, 'nterioribus autem sunt intenti! Beati, qui interna penetrant, et ad ! capienda arcana coelestia magis ac N° 554. — S 106 DK IMIT.VTIONE CHRISTI. magis per quotidiana exercitia se študent prasparare! Beati, qui Deo vacare gesti urit, et ab omni impedimento saeculi se ex- cutiunt! Animadverte haec, anima mea, et claude sensualitatis tu® ostia : ut possis audire, quid in te loquatur Do¬ ni in us Deus tuus. 2 . DOMINUS. — Haec dicit Dile- ctus tuus : Salus /uti ego sum (Ps. xxxiv. 3.), pax tua, et vita tua. Serva te apud me, et pacem inve- nies. Dimitte omnia transitoria; qua2- re aeterna. Quid sunt omnia temporalia, nisi seductoria? Et quid juvant omties creaturae, si fueris a Creatore deserta? Omnibus ergo abdicatis, Creatori tuo te redde placitam ac fidelem, ut veram valeas apprehendere beatitu- dinem. - ■--- ------ CAPUT II. ===== Quod veritas intus loquitur sine strepitu verborum. 1 . Servus. L oquere, Domine. quia audit servus , tuus. (1 Reg. iii. 10.) Servus tun* sum ego; da mihiintellectum, utscia\ testimonia tua. (Ps. cxviii. 125.) J i LIBER III. CAP. II. I07 Inclina cor meum in verba oris tui; fluat ut ros eloquium tuum. Dicebantolira filii Israel ad Moysen: Loquere tu nobis, el audiemus : iion loouatur nobis Dominus , ne forte tooriamur. (Exod. xx. 19.) Non sic, Domine, non sic oro : sed inagis cum Samuele Propheta , humi- liter ac desideranter obsecro : Lo- quere, Domine , quia audit servus tuus. (1 Reg. iii. 10.) Non loquatur mihi Moyses, aut ali- quis ex Prophetis : sed tu potius lo- quere, Domine Deus, inspirator et illuminator omnium Prophetarum : quia tu solus sine eis potes me per- fecte imbuere, illi autem sine te nihil proficient. 2. Possunt quidem verba sonare, sed spiritum non conferunt. Pulchriter dicunt; sed, te tacente, cor non accendunt. Litteras tradunt, sed tu sensum aperis, Mysteria proferunt, sed tu reseras intellectum signatorum. Mandata edicunt, sed tu juvas ad Perficiendum. Viam ostendunt, sed tu confortas ad ambulandum. . Hli foris tantum agunt, sed tu corda jnstruis et illuminas. Io8 DE IMITATIONE CHRISTI. lili exterius rigant, sed tu fecundi- tatem donas. lili clamant verbis, sed tu auditui intelligentiam tribuis. 3. Non ergo loquatur mihi Moyses, sed tu, Domine Deus meus, aeterna Veritas : ne forte moriar, et sine fructu efficiar, si fuero tantum foris admonitus, et intus non accensus; Ne sit mihi ad judicium, verbum auditum, et non factum; cognitum, nec amatum; creditum, et non ser- vatum. Loqucre igitur, Domine, quia nu¬ dit servns tuus (1 Reg. iii. 10.) : verba enim vita ceternceha.be s (Joan.vi.69.) I.oquere mihi, ad qualemcumque animae mete consolationem, et ad totius vitae mete emendationem : tibi autem ad laudem et glodam, et per- petuum honorem. ■■■ CAFUT III. ===== Quod verba Dei cum humilitate sunt audienda : et quod multi ea non ponderant. 1 . Dominus. A udi, fili, verba mea, verba suavis- sima, omnem philosophorum et sapientium hujus mundi scientiarn excedentia. LIBER III. CAP. III. 109 Verba mea spiritus et vita sunt (Joann. vi. 64.) nec humano sensu pensanda. Non suntad vanamcomplacentiam trahenda, sed in silentio audienda, et cum omni humilitate atque magno affectu suscipienda. 2. Servus. — Et dixi : Beatus, guetn tu erudieris, Domine , et de lege tua docueris e tun : ut mitiges ei a diebus malis (Ps. xciii. 12. 13.), et non desoletur in terra. 3 . Dominus. — Ego, inquit Domi- nus, docui Prophetas ab initio, et nsque nune non cesso omnibus loqui: sed multi ad vocem meam surdi sunt et duri. Plures mutidum libentius audiunt, quam Deum : facilius sequuntur car- nis suas appetitum, quam Dei bene- placitum. Promittit mundus temporalia et Parva, et servitur ei aviditate ma- gna : ego promitto summa et aeterna, et torpescunt mortalium corda. Quis tanta cura mihi in omnibus servit et obedit, sicut mundo et do- niinis ejus servitur? Erubesce, Sidon, ait mate. (Isaiae xxiii. 4.) Et si cau- sam quieris, audi quare. Pro modica praebenda, longa via IIO DE IMITATIONE CHRISTI. curritur : pro asterna vita, a multis vix pes semel a terra levatur. Vile pretium quaeritur : pro uno numismate interdum turpiter litiga- tur : pro vana re et parva promis- sione, die noctuque fatigari non ti- nietur. 4. Sed, proh pudor! pro bono in- corrunutabili, pro praemio inaestima- bili, pro summo honore et gloria in- terminabili, vel ad modicum fatigari pigritatur. Erubesce ergo, serve piger et que- rulose, quod illi paratiores inveniun- tur ad perditionem, quam tu ad vi¬ lam. Gaudent illi amplius ad vanitatem, quam tu ad veritatem. Equidem spe sua nonnunquam fru- strantur, sedpromissio mea neminem fallit, nec confidentem mihi dimittit inatiem. Quod premisi, dabo; quod dixi, implebo; si tamen usque in finem fidelis in dilectione mea quis per- manserit. Ego remunerator sum omnium bo- norum, et fortis probator omnium devotorum. 5. Scribe verba mea in corde tuo, et pertraeta diligenter : erunt enim LIBER III. CAP. III. III in tempere tentationis valde neces- saria. Quod n on intelligis, cum legis, co- gnosces in die visitationis. Dupliciter soleo eleetos meos visi- tare, tentatione scilicet et consola- tione. Et duas lectiones eis quotidie lego: unam, inerepando eorum vitia; alte- ram, exhortando ad virtutum inere- menta. Qui habet verba mea, et spernit ea, habet qui judicet eum in novissitno die. Oratio ad implorandam devotionis gratiam. g rvomine Deus meus, ontnia bona ' JJ mea tu es. Et quis ego sum, ut audeam ad te loqui? Ego sum pau- perrimus servulus tuus, et abjectus vermiculus : multo pauperior et con- temptibilior, quam scio, et dicere audeo. Memento tamen, Domine, quia nihil sum, nihil habeo, nihilque valeo. Tu solus bonus, justus et sanctus; tu omnia potes, omnia prasstas, om- nia imples, solum peccatorem inanem relinquens. 112 DE 1M1TATIONE CHK1STI Reminisccre miserationum iuarutn (Ps. xxiv. 6.), et imple cor meum gra- tia tua, qui non vis esse vacua opera tua. 7. Quomodo possum me tolerare in hac misera vita, nisi me confortave- rit misericordia et gratia tua ? Noli avertere faciem tuarn a me : noli visitationem tuam prolongare : noli consolationem tuam abstrahere, ne fiat anima mea, sicut terra sine aqua tihi. (Ps. cxlii. 6.) Domine, doce me facere voluntatem /nam (Ps. cxlii. 10.); doce me coram 1 te digne et humiliter conversari : quia sapientia mea tu es, qui in veri- tate me cognoscis, et cognovisti an- tequam fieret mundus, et antequam natus essem in mundo. —■ - CAFUT IV. —= Quod in veritate et humilitate coram Deo conversandum est. 1. Dominus. F ili, ambula coram me in veritate, et in simplicitate cordis tui quaere me semper. Qui ambulat coram me in veritate, tutabitur ab incursibus malis, et ve- ritas liberabit eum a seduetoribus, et detraetionibus iniquorum. _ I.IBER Iti. CAP. IV. 113 Si veritas te liberaverit, vere liber eris, et non curabis de vanis homi- num verbis. 2 . Servus. — Domine, verum est: sicut dicis; ita, quaeso, mecum fiat. Veritas tua me doceat; ipsa me cu- stodiat, et usque ad salutarem finem conservet. Ipsa me liberet ab omni affectione mala, et inordinata dilectione : et ambulabo tecurn in magna cordis libertate. 3 . Dominus. — Ego te docebo, ait Veritas, quae recta sunt, et placita coram me. . Cogita peccata tua, cum displicen- tia magna et moerore : et nunquam teputes te aliquid esse propter opera bona. . Revera peccator es, et multis pas- sionibus obnoxius et implicatus. Ex te semper ad nihil tendis; cito laberis, eito vinceris; cito turbaris, cito dissolveris. Non habes quidquam unde possis gloriari, sed multa unde te debeas vilificare : quia multo infirmior es, t]uam vales comprehendere. 4- Nil ergo magnum tibi videatur e x omnibus quie agis. Ni) grande, nil pretiosum,et admi- 114 de imitatione christi. rabile, nil reputatione appareat di- gnura : nil altum, nil vere laudabilc et desiderabile, nisi quod aeternum est. Piaceat tibi super orania aeterna Veritas, displiceat tibi semper tua maxima vilitas. Nil sic timeas, sic vituperes et fu¬ gi as, sicut vitia et peccata tua : quae magis displicere debent, quam qu*- libet rerum dantna. Quidant non sincere corarn me ambulant, sed quadam curiositate et arrogantia dueti, volunt secreta mea scire, et alta Dei intelligere, se et suani salutem negligentes. Hi saepe in magnas tentationes et peccata, propter suani superbiam et curiositatem, me eis adversante, la- buntur. 5. Time judicia Dei, expavesce i iram Omnipotentis. Noli autem dis- cutere opera Altissimi, sed tuas ini- quitates perserutare, in quantis deli- quisti, et quam multa bona neglexisti. Quidam solum portant suani devo- tionem in libris, quidam in imagini- bus, quidam autem in signis exterio- ribus et figuris. Quidam habent me in ore, sed mo- dieum est in corde. LIBER III. CAP. V. 11 5 Sunt alii, qui intellectu illuminati el affcctu purgati, ad aeterna semper anhclant : de terrenis graviter au- diunt, necessitatibus naturse dolenter inserviunt : et hi sentiunt, quid Spiri- tus veritatis loquitur in eis. Quia docet eos terrena despicere, et amare coelestia : mundum negli- Rere, et cceluni tota die ac nocte de- siderare. ==CAPUT v. ===== Demirabili effectu diviniamoris. 1. Servus. B enedico te, Pater coelestis, Pater Domini mei Jesu Christi,quia mei pauperis dignatus es recordari. 9 Pater misericordiarum, et Deus totius consolationis, gratias ago tibi, qui me indignum omni consolatione, quandoque"tua recreas consolatione. Benedico te semper et glorifico, eum unigenito Filio tuo et Špiritu sancto Paraclito in srecula sseculorum. Eia, Domine, Deus amator sancte meus, cum tu veneris in cor meum, exsultabunt omnia interiora mea. Tu es gloria mea et exsultatio cor- dis mei. Tu spes mea et refugium neum, in die tribulaiionis meče. (Ps. lv iii. 17.) Il6 DE 1 MITATIONE CHRISTI. 2. Sed quia adhuc debilis sum ii' amore, et imperfectus in virtute; ideo necesse habeo a te confortari et con- solari : propterea visita me saepius, et instrue disciplinis sanctis. Libera me a passionibus malis, et sana cor meum ab omnibus affectio- nibus inordinatis : ut intus sanatuset bene purgatus, aptus efficiar ad aman- dum, fortis ad patiendum, stabilis ad perseverandum. 3. Dominus. — Magna res est amor, magnum omnino bonum: quod solum leve facit omne onerosum, fert aequaliter omne inaequale. Nam onus sine onere portat, et omne amarum dulce ac sapidum ef- ficit. Amor Jesu nobilis, ad magna ope¬ randa impellit, et ad desideranda semper perfectiora excitat. Amor vult esse sursum, nec ullis in- fimis rebus retineri. Amor vult esse liber, et ab om 1 ] 1 mundana affectione alienus, ne inti- mus ejus impediatur affectus : ne pet aliquod commodum temporale impl'" cationes sustineat, aut per incomm°' dum succumbat. Nihil dulcius est amore, nihil for- tius, nihil altius, nihil latius, nihil ju- LIBER III. CAP. V. 1 17 cundius, nihil plenius nec melius in ccelo et in terra; quia amor ex Deo natus est, nec potest, nisi in Deo, super omnia creata quiescere. 4 . Araans volat, currit et lsetatur; liber est, et non tenetur. Dat omnia pro omnibus, et habet omnia in omnibus; quia in uno sum- mo super omnia quiescit, ex quo omne bonum fluit et precedit. Non respicit ad dona, sed ad do- nantemseconvertitsuperomniabona. Amor modum saepe nescit, sed su¬ per omnem modum fervescit. Amor onus non sentit, labores non reputat; plus affectat, quam valet : de impossibilitate non causatur, quia euncta šibi posse et licere arbitra- tur, . Valet igitur ad omnia, et milita 'mplet, et effectui mancipat, ubi non a mans deficit et jacet. 5- Amor vigilat, et dormiens non dormitat. Fatigatus non lassatur, arctatus non coarctatur, territus non contur- batur : sed sicut vivax danima et ardens facula, sursum erumpit, secu- f eque pertransit. Si quis amat, novit quid hrec vox damet. _ IlS DE IMITfVTIONE CHRISTI. Magnus clamor in auribus Dei est ipse ardens affectus anima2,quaedicit: Deus melis, amor nieus : tu totus meus, et ego totus tuus. Oratio ftro umore Dei. 6. Servus. D ilata me in amore, ut discam inte- riori cordis ore degustare, quam suave sit amare, et in amore lique- fieri et natare. Tenear amore, vadens supra me, prše nimio fervore et stupore. Cantem amoris canticum,sequar te Dilectum meum in altum, deficiat in laude tua anima niea, jubilans ex amore. Amem te plus quam me, nec me nisi propter te : et omnes in te, qui vere amant te, sicut jubet lex amoris lucens ex te. 7. Dominus. — Est amor velox, sincerus, pius, jucundus et amoenus, fortis, patiens, fidelis, prudens, lon- ganimis, virilis, et se ipsum nunquani quaerens. Ubi enim se ipsum aliquis quasrit, ibi ab amore cadit. Est amor circumspectus, humilis et rectus : non mollis, non leviš, nec vanis intendens rebus; sobrius, castus^ LIBER IM. CAF. VI. 119 stabilis, quietus, el in cunctis sensi- bus custoditus. Est amor subjectus et obediens 1’reelatis, šibi vilis et despectus, Deo devotus et gratificus, fidens et sperans semper in eo, etiam cum šibi non sa- pit Deus : quia sine dolore non vivi- tur in atnore. 8 . Qui non est paratus omnia pati, et ad voluntatam stare dilecti, non est dignus amator appellari. Oportet amantem, omnia dura et amara, propterdilectum libenteram- plecti; nec ob contraria accidentia al) eo deflecti. == =■■ CAFUT VI. - — De probalione veri amatoris. 1. Dominus. F ili, non es adhuc fortis et prudens amator. 2. Servus. — Quare, Domine? 3. Dominus. — Quia propter mo- dicam contrarietatem deficis a coe- ptis, et nimis avide consolationem qua;ris. Fortis amator stat in tentationibus, nec callidis credit persuasionibus ini- niici. Sicut ei in prosperis placeo, ita nec in adversis displiceo. 4 / Prudens amator, non tam do- 120 DE IM1TATIONE CHRISTI. num araantisconsiderat, quam dantis amorem. Affectum potius attendit, quam censum : et infra dilectum, omnia data ponit. Nobilis amator non quiescit in dono, sed in me super omne donum. Non est ideo totuni perditum, si quandoque minus bene de me, vel de Sanctis meis sentis, quam velles. Affectus ille bonus et dulcis, quetn interdum percipis, effectus gratis praesentis est et quidam praegustus patriae ccelestis : super quo non ni- mium innitendum,quia vadit et venit. Certare autem adversus incidentes malos motusanimi, suggestionemque spernere diaboli, insigne est virtutis, et magni meriti. 5. Non ergo te conturbent alien® phantasise, de quacumque materia ingestae. Forte serva propositum, et inten- tionem rectam ad Deum. Nec est illusio, quod aliquando in excessum subito raperis, et statim ad solitas ineptias cordis reverteris. Illas enim invite magis pateris, quam agis : et quamdiu displicent et reniteris, meritum est et non pe.rditio. 6. Scito, quod antiquus inimicus LIBER III. CAP. VI. 121 omnino nititur impedire desiderium tuum in bono, et ab omni devoto exercitio evacuare : a Sanctorum sci- licet cultu, a pia passionis me* me- moria, a peccatoruin utili recorda- tione, a proprii cordis custodia, et a firmo proposito proficiendi in virtute. Multas malas cogitationes ingerit, ut taedium tibi faciat et horrorem : ut ab oratione revocet, et sacra lectione. Displicet šibi humilis confessio, et, si posset, a Conununione cessare fa- ceret. Non credas ei, neque cures illum, licet saepius tibi deceptionis tetende- rit laqueos. Ipsi imputa, cum mala inserit et immunda. Dicito illi : Vade, immunde spiritus, erubesce, ruiser, valde immundus es tu, qui ta- 'ia infers auribus meis. Discede a me, seductor pessime, uon habebis in me partem ullam : sed Jesus mecum erit, tamquam bellator fortis, et tu stabis confusus. Malo mori, et omnera pcenam sub- lr e, quam tibi consentire. Tace et obmutesce, non audiam te amplius, licet plures rnihi moliaris molestias. Dominus illuminatio mea \ e t sal-ns mea : qnem timebo? ( Ps. xxvi. i.) 122 DE IMITATIONE CHRISTI. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum. (Ibid. 3.) Do- j minus adjutor meus, et redemptor meus. (Ps. xviii. 15.) 7. Certa tamquam miles bonus : et si interdum ex fragilitate corruis, re- sunie vires fortiores prioribus, confi- dens de ampliori gratia raea : et multum praecave a vana complacen- 1 tia et superbia. Propter hoc raulti in errorem du- ; cuntur, et in caecitatem pene incura- bilem quandoque labuntur. Sit tibi in cautelarn in perpetuam j humilitatem, ruina haec superborum de se stulte prsesumentium. =. CAPUT VII. =====» De occultanda gratia sub humilitatis custodia. 1 . Dominus. F ili, utilius est tibi et securius, devo- tionis gratiam abscondere, nec in altum te efferre, nec multum inde loqui, neque multum ponderare : sed . magis temetipsum despicere; et taffl- quam indigno datam timere. Non est huic affectioni tenaciusin- hmrendum, qum citius potest mutari in eontrarium. LIBER III. CAP. VII. 123 Cogita in gratia, quam miser et inops esse soles sine gratia. Nec est in eotantuni spiritualis vit® profectus, cum consolationis habue- ris gratiam : sed cum humiliter, et abnegate, patienterque tuleris ejus subtractionem : ita, quod tune ab orationis studio non torpeas, nec re- liqua opera tua ex usu facienda, om- nino dilabi permittas : 1 Sed, sicut melius potueris et intel- lexeris, libenter quod in te est, facias; nec propter ariditatem seu anxieta- tem mentis quam sentis, te totaliter I negligas. 2. Multi enim sunt, qui cum non bene eis successerit, statim impatien- tes fiunt aut desides. Non enim semper est in potestate hominis via ejus, sed Dei est dare et consolari, quando vult, et quantum vult, et cui vult, sicut šibi placuerit, e t non amplius. Quidam incauti,propter devotionis gratiam, se ipsos destruxerunt: quia : Plus agere voluerunt quam potue- runt, non pensantes su® parvitatis niensuram, sed magis cordis affe- ctum sequentes quam rationis judi- cium. Et’ quia majora pr®sumpserunt, 124 DE imItatione christi. quam Deo placitum fuit, idcirco gra- tiam cito perdiderunt. Facti sunt inopes, et viles relicti, qui in ccelum posuerunt nidum šibi : ut humiliati et depauperati, discant non in alis suis volare, sed sub pennis meis sperare. Qui adhuc novi sunt et imperiti in via Domini, nisi consilio discretorum se regant, faciliter decipi possunt et elidi. 3. Quod si suum sentire magis sequi, quam aliis exercitatis credere volunt, erit eis periculosus exitus, si tamen retrahi a proprio conceptu noluerint- Raro šibi ipsis sapientes, ab aliis regi humiliter patiuntur. Melius est, sapere modicum cuffl humilitate, et parva intelligentia, quam magni scientiarum thesaufl cum vana complacentia. Melius est tibi minus habere, quam multurn unde posses superbire. Non satis discrete agit, qui se to- tum lastiti* tradit, obliviscens pristi- nae in opise suas, et časti timoris Do¬ mini, qui timet gratiam oblataffl amittere. Nec etiam satis virtuose sapit, q ul tempore adversitatis et cujusque gra- vitatis, nimis desperate se gerit, et I-IBER III. CAP. VII. 125 minus fidenter de me, quam oportet, recogitat ac sentit. 4. Qui tempore pacis nimis securus esse voluerit, saepe tempore belli ni¬ mis dejectus et formidolosus repe- rietur. Si scires semper humilis et modicus in te permanere, nec non spiritum tuum bene moderari et regere, non incideres tam cito in periculum, et offensam. Consilium bonurn est, ut, fervoris špiritu concepto, mediteris quid fu- turum sit abscedente lumine. Quod dum contigerit, recogita et denuo lucern posse reverti, quam ad nautelam tibi, mihi autem ad glo- riam, ad tempus subtraxi. 5. Utilior est saepe tališ probatio, puam si semper prospera pro tua ha- beres voluntate. Nam merita non sunt ex hoc exi- stimanda, si quis plures visiones aut consolationes habeat; vel si peritus sit in Scripturis, aut in altiori pona- tu r gradu : Sed si vera fuerit humilitate fun- datus, et divina caritate repletus : si Dei honorem pure et integre semper 9 u ®rat : si se ipsum nihil reputet, et 111 veritate despiciat, atque ab a liis 126 DE IMITATIONE CHRISTI. etiam despici et humiliari magis gau- deat, quam honorari. == CAPUT VIII. - --- De vili aestimatione sui ipsius, in oculis Dei. i. Servus. L oquar ad Dominum meum , cutn simpulvisetcitiis. (Gen. xviii. 27.) Si me amplius reputavero, ecce tu stas contra me : et dicunt testimo- nium verum iniquitates meae, nec possum contradicere. Si autem me vilificavero, et ad ni- hilum redigero, et ab omni propria reputatione defecero, atque, sicut sum, pulverizavero, erit mihi propi- tia gratia tua, et vicina cordi meo luxtua : et omnis aestimatio, quantu- lacumque minima in valle nihileita- tis meae submergetur, et peribit in aeternum. Ibi ostendis me mihi, quid suni, quid fui, et quo deveni : quia nihil sum et nescivi. Si mihi ipsi relinquor, ecce nihil) et tota infirmitas : si autem subito me respexeris, statim fortis efficior, et novo repleor gaudio. Et mirum valde, quod sic repente sublevor, et tam benigne a te com- LIBER III. CAP. IX. 127 : plector, qui proprio pondere semper ; ad ima feror. 2. Facit hoc amor tuus,gratis praeve- niensme, et in tam multissubveniens necessitatibus, a gravibus quoque cu- stodiens me periculis, et ab innumeris (ut vere dicam) eripiens malis. Me siquidem male amando, me perdidi; et te solum qucerendo, et pure amando, me et te pariter inve- ni, atque ex amore profundius ad ni- hilum me redegi. Quia tu, o dulcissime, facis mecum supra meritum omne, et supra id quod audeo sperare vel rogare. 3. Benedictus sis Deus meus; quia licet ego omnibus bonis sim indi- gnus, tua tamen nobilitas et infinita bonitas nunquam cessat benefacere etiam ingratis, et longe a te aversis. Converte nos ad te, ut simus grati, humiles et devoti : quia salus nostra tu es, virtus, et fortitudo nostra. --GAPUT XX. Quod omnia ad Deum, sicut ad finem ultimum, sunt referenda. 1 . Dominus. F ili, ego debeo esse finis tuus supre- mus et ultimatus, si vere deside- ■'as esse beatus. 128 DE IMITATIONE CHRISTI. Ex hac intentione purificabitur affectus tuus, saepius ad se ipsum et ad creaturas male incurvatus. Nam si te ipsum in aliquo quferis, statim in te deficis, et arescis. Omnia ergo ad me principaliter referas, quia ego sum qui omnia dedi. Sic singula considera, sicut ex sum- mo bono manantia : et ideo ad me, tamquam ad suam originem, cuncta sunt reducenda. 2. Ex me pusillus et magnus, pau- per et dives,tamquam ex fonte vivo, aquam vivam hauriunt : et qui mihi sponte et libere deserviunt, gratiam pro gratia accipient. Qui autem extra me voluerit glo- riari, vel in aliquo privato bono de- lectari, non stabilietur in vero gau- dio, neque in corde suo dilatabitur, sed multipliciter impedietur et an- gustiabitur. Nihil ergo tibi de bono adscribere debes, nec alicui homini virtutem attribuas : sed totum da Deo, sine quo nihil habet homo. Ego totum dedi, ego totum te re- habere volo : et cum magna distri- ctione gratiarum actiones requiro. 3. Haec est veritas, qua fugatur gloriae vanitas. _ LIBER III. CAP. X. 2 9 Et si intraverit ccelestis gratia, et vera caritas, non erit aliqua invidia, neccontractio cordis, neque privatus amor occupabit. Vincit enim omnia divina caritas, et dilatat omnes animae vires. Si recte sapis, in me solo gaudebis, in me solo sperabis : quia nemo bonus, nisi sohes Deus (Luc. xviii. 19.), qui est super omnia laudandus, et in om¬ nibus benedicendus. =■■ CAFUT X. ■ Quod spreto mundo, dulce est servire Deo. 1. Servus. N une iterum loquar, Domine, et non silebo; dicam in auribus Dei mei, Domini mei, et Regis mei, qui est in excelso. O quam magna multitudo dulcedi- nis tuce, Domine, quam abscondisti timentibus te! (Ps. xxx. 20.) Sed quid es amantibus? quid toto corde tibi servientibus ? Vereineffabilis dulcedo contempla- tionis tuae,quam largiris amantibus te. In hoc maxime ostendisti mihi dulcedinem caritatis tuše, quia cum non essem, fecisti me : et cum erra- fem longe a te, reduxisti me, ut ser- 130 DE IMITATIONE CHR1STI. viremtibi:etpraecepisti utdiligamte. 2. O fons amoris perpetui, quid di- 1 cam de te? Quomodo potero tui oblivisci, qui mei dignatus es recordari, etiani postquam contabui et perii? Fecisti, ultra omnem spem, mise- ricordiam cura servo tuo : et ultra omne meritum, gratiam et amicitiarn exhibuisti. Quid retribuam tibi pro gratia ista? Non enim omnibus datum est, ut om¬ nibus abdicatis saeculo renuntient, et ! monasticam vitam assumant. Numquid magnum est, ut tibi ser- viam, cui omnis creatura servire te- netur? Non magnum mihi videri debet servire tibi : sed hoc potius magnum mihi et mirandum apparet, quod tam pauperem et indignum, dignaris in servum recipere, et dilectis servis tuis adunare. 3. Ecce omnia tua sunt, quae ha- beo, et unde tibi servio. Verum tamen vice versa, tu magis mihi servis, quam ego tibi. i Ecce, ccelum et terra, quae in mi- nisterium hominis creasti, praesto sunt, et faciunt quotidie qu*cumqn e mandasti. LIBER III. CAP. X. 131 Et hoc parum est: quin etiam An¬ geles in ministerium hominis ordi- ! nasti. j Transcendit autem base omnia, quia tu ipse homini servire dignatus es, et te ipsum daturum ei promisisti. 4. Quid dabo tibi pro omnibus istis millibus bonis? Utinam possem tibi servire cunctis diebus vitse mere! Utinam vel uno die dignum servi- tium exhibere sufficerem! Vere tu es dignus omni servitio, orani honore, et laude aeterna. Vere Dominus meus es, et ego Pauper servus tuus, qui totis viribus teneor tibi servire, nec unquam in laudibus tuis debeo fastidire. Sic volo, sic desidero; et quidquid mihi deest, tu digneris supplere. , S- Magnus honor, rnagna gloria, tibi servire, et omnia propter te con- temnere. Habebunt enim gratiam magnarn, qui sponte se subjecerinttuas sanctis- simre servituti. Invenient suavissimam Spiritus sancti consolationem, qui pro antore tuo omnem carnalem abjecerint de- ; lectationcm. Consequentur niagnam mentis li- oertatem, qui aretam pro nomine 132 DE IM1TATIONE CHRISTI. tuo ingrediuntur viam, et omnem mundanara neglexerint curam. 6. O grata et jucunda Dei servi- tus, qua homo veraciter efficitur liber et sanctus! O sacer status religiosi famulatus, qui hominem Angelis reddit aequa- lem, Deo placabilem, daemonibus terribilem, et cunctis fidelibus com- mendabilem! O amplectendum, etsemperoptan- dum servitium, quo summum pro- meretur bonum, et gaudium acqui- ritur sine fine mansurum! ■ GAPUT XI. - --- Quod desideria cordis examinanda sunt et moderanda- i. Dominus. F ili, oportet te adhuc multa addi- scere, quae necdum bene didicisti. 2. Servus. — Quae sunt haec, Do¬ mine? 3. Dominus. — Ut desiderium tuum ponas totaliter secundum bo- neplacitum meum : et tui ipsius amator non sis, sed mea voluntatis cupidus aemulator. Desideria te srepe accendunt, et vehementer impellunt : sed conside- ra, an propter honorem meum, an LIBER III. CAP. XI. 133 propter tuum commoduni magis mo- vearis. Si ego sum in causa, bene conten- tus eris, quomodocumque ordinavero: si autem de proprio quaesitu aliquid latet, ecce hoc est quod te impedit et gravat. 4. Cave ergo, ne nimiuni innitaris super desiderio praeconcepto, me non consulto; ne forte postea pceniteat, aut displiceat, quod primo placuit, et quasi pro meliore zelasti. Non enim omnis affectio, quae vi- detur bona, statim estsequenda : sed ueque omnis contraria affectio ad Primum fugienda. Expedit interdum refrenatione uti, e tiam in bonis studiis et desideriis; ne per importunitatem mentisdistra- ctionem incurras; nealiis per indisci- plinationem, scandalum generes : vel etiam per resistentiam aliorum, su- hito turberis et corruas. S- Interdum vero oportet violentia uti, et viriliter appetitui sensitivo contraire, nec advertere quid velit caro, et quid non velit; sed hoc magis satagere, utsubjecta sit etiam nolens spiritui. Et tamdiu castigari debet, et cogi servituti subesse, doneč parata sit ad 134 DE imitatione christi. omnia, paucisque contentari discat et simplicibus delectari, nec contra aliquod inconveniens mussitare. - CAPUT XXI. ===== De informatione patientiae, et luctamine adversus concupi- scentias. D omine Deus, ut video, patientia est mihi valde necessaria : multa J I enim in hac vita accidunt contra- | j ria. Nam qualitercumque ordinavero de pace mea, non potest esse sine bello et dolore vita mea. 2. Dominus. — Ita est, fili. Sed volo te non talem quaerere pacem, quas tentationibus careat, aut con- traria non sentiat; Sed tune etiam aestimare te pacem invenisse, cum fueris variis tribula- tionibus exercitatus, et in multis con- trarietatibus probatus. 3. Si dixeris, te non posse multa pati, quomodo tune sustinebis ignem purgatorii? De duobus ntalis, minus est semper eligendum. Ut ergo Sterna futura supplicia possis evadere, mala prssentia stu- deas pro Deo aequanimiter tolerare. LIBER III. CAP. XII. 135 An putas, quod hominessaeculi hu- jus, nihil vel parum patiantur? Nec hoc invenies, etiamsi delicatissimos qusesieris. 4- Servus. — Sed habent multas delectationes, et proprias sequuntur voluntates;ideoque parum ponderant suas tribulationes. 5- Dominus. — Esto, itasit, ut ha- beant quidquid voluerint :sed quam- diu, putas, durabit? Ecce, quemadmodum sumus deji- cient (Ps. xxxvi. 20 .) abundantes in saeculo, et nulla erit recordatio prae- teritorum gaudiorum. Sed et cum adhuc vivunt, non sine aniaritudine et taedio ac timore in eis quiescunt. Ex eadem namque re, unde šibi delectationem concipiunt, inde dolo- r 's poenam frequenterrecipiunt.Juste •jlis fit : ut, quia inordinate delecta- liones qu»runt et sequuntur, non sine confusione et amaritudine eas ex- Pleant. 6. O quam breves, quam falsae, quam inordinatie et turpes omnes sunt? . Verumtamen, prae ebrietate et cae- citate non intelligunt; sed velut muta aniriialia, propter modicum corrupti- 136 DE IMITATIONE CHRISTI. bilis vitae delectamentum, mortem animae incurrunt. Tu ergo, fili, post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua aver- tere. (Eccli. xviii. 30.) Delectare. in Domino , et dabit tibi petitiones cordis tui. (Ps. xxxvi. 4.) 7. Etenim si veraciter vis delectari, et abundantius a me consolari; ecce in contemptu omnium mundanorum, et in abscissione omnium infirmarum delectationum, erit benedictio tua, et copiosa tibi reddetur consolatio. Et quanto te plus ab omni creatu- rarum solatio subtraxeris, tanto in me suaviores et potentiores consola- tiones invenies. Sed primo, non sine quadam tristi- tia et labore certaminis, ad has per- tinges. Obsistet inolita consuetudo, sed meliori consuetudine devincetur. Remurmurabit caro, sed fervore spiritus frenabitur. Instigabit et exacerbabit te serpens antiquus, sed oratione fugabitur : in- super et labore utili adituseimagnus obstruetur. LIBER III. CAP. XIII. 137 CAFUT XIII. De obedientia humilis subditi, ad exemplum Jesu Christi. I. Dominus. F ili, qui se subtrahere nititur ab obe¬ dientia, ipse se subtrahit a gratia : etqui quaerit habere privata, amittit communia. Qui non libenter et sponte suo su- periori se subdit, signum est quod caro sua necdum perfecte šibi obedit, sed siepe recalcitrat et remurmurat. Disce ergo celeriter superiori tuo te submittere, si čarnem propriam optas subjugare. Citius namque exterior vincitur inimicus, si interior homo non fuerit devastatus. Non est molestior et pejor animae hostis, quam tu ipse tibi, non bene concordans spiritui. Oportetomnino verum te assumere tui ipsius contemptum, si vis praeva- iere adversus čarnem et sanguinem. Quia adhuc nimis inordinate te di- ligis, ideo plene te resignare aliorum voluntati trepidas. 2. Sed quid magnum, si tu, qui pul- fis es et nihil, propter Deum te ho- mini subdis, quando ego omnipotens N“ 554- — io j 138 DE IMITATIONE CHRISTI. et altissimus, qui cuncta creavi ex nihilo, me homini propter te humili- ter subjeci ? Factus sum omnium humillimuset infimus, ut tuam superbiam mea hu- ] militate vinceres. Disee obtemperare, pulvis.Discete humiliare, terra et limus, et sub om¬ nium pedibus incurvare. Disce voluntates tuas frangere, et ad omnem subjectionem te dare. 3. Exardesce contra te, nec patia- ris tumorem in te vivere : sed ita subjectum et parvulum te exhibe, ut omnes super te ambulare possint, et sicut lutum platearum conculcare. Quid habes, homo inanis, conqueri ? Quid, sordide peccator, potes con- tradicere exprobrantibus tibi, qui to- ties Deum offendisti, et infernuni multoties meruisti ? Sed pepercit tibi oculus rneus, quia pretiosa fuit anima tua in conspectu meo : ut cognosceres dilectionem meam, et gratus semper beneficiis meis exsisteres: Et ut ad veram subjectionem et humilitatem te jugiter dares, patien- terque proprium contemptum ferres. LIBER III. CAP. XIV. I39 CAPUT XIV. De ocoultis Dei judiciis conside- randis, ne extollamur in bonis. 1. Servus. Tntonas super me judicia tua, Donii- 1 ne, et timore ac tremore concutis omnia ossa mea, et expavescit anima mea valde. Stoattonituset considero; quiacoeli non sunt mundi in conspectu tuo. Si in angelis reperisti pravitatem, nec tamen pepercisti, quid fiet de me? Ceciderunt stellas de coelo, et ego pulvis quid praesumo? Quorum opera videbantur lauda- bilia, ceciderunt ad intima : et qui comedebant panem Angelorum, vidi siliquis delectari porcorum. 2 . Nulla est ergo sanctitas, si ma- num tuam, Domine, subtrabas. Nulla prodest sapientia, si guber- nare desistas. Nullajuvat fortitudo, si conservare desinas. Nulla secura castitas, si eam non protegas. Nulla propria prodest custodia, si non adsit tua sacra vigilantia. Namrelicti, mergimur et perimus: visitati vero, erigimur et vivimus. 140 DE IMITATIONE CHRISTI. Instabiles quippe sumus, sed per te confirmamur : tepescimus, sed a te accendimur. 3.0 quam humiliter et abjecte raihi de me ipso sentiendum est! quam nihili pendendum,si quid boni videar habere! O quam profunde submittere me debeo sub abyssalibus judiciis tuis, Domine : ubi nihil aliud me esse in- venio, quam nihil et nihil! O pondus immensum! O pelagus intransnatabile : ubi nihil de me re- perio, quam in toto nihil! Ubi est ergo latebra gloriae? ubi confidentia de virtute concepta? Absorpta est omnis gloriatio vana in profunditate judiciorum tuorum super me. 4. Quid est omnis caro in cotispe- ctu tuo? Numquid gloriabitur lutum contra formantem se? Quomodo potest erigi vaniloquio, cujus cor in veritate subjectum est Deo ? Non eum totus mundus erigit,quem veritas šibi subjecit; nec omnium lau- dantium ore movebitur, qui totam spem suam in Deo firmavit. Nam et ipsi qui loquuntur, ecce LIBER III. CAP. XV. 141 omnes nihil; deficient enim cum so- nitu verborum : Veritas autem Do¬ mini manet in ceternum. (Ps. cxvi.2.) CAPUT XV. ■ " 1 ■ ■ Qualiter standum sit ac dicen- dum, in omni re desiderabili. 1. Dominus. F ili, sic dicas in omni re : Domine, si tibi placitum fuerit, fiat hoc ita. Domine, si fuerit honor tuus, fiat hoc in nomine tuo. Domine, si mihi videris expedire, et utile esse probaveris; tune dona mihi hoc uti ad honorem tuum. Sed si mihi nocivum fore cognove- ris, nec animae meae saluti prodesse, aufer a me tale desiderium. Non enim omne desiderium est a Špiritu saneto, etiam si homini vi- deatur rectum et bonum. Difficile est pro vero judicare, utrum spiritus bonus, an alienus te impellat, ad desiderandum hoc vel illud : an etiam ex proprio movearis špiritu. Multi in fine sunt decepti, qui pri- mo, bono špiritu videbantur iiiducti. 2. Igitur semper cum timore Dei, et cordis humilitate desiderandum est et petendum, quidquid desiderabile ! 142 DE IM1TAT10NE CHRTSTI. { menti occurrit : maximeque cum propria resignatione, mihi totum i committendum est, atque dicendum: Domine, tu scis qualiter melius est: ; fiat hoc vel illud, sicut volueris. Da quod vis, et quantum vis, et quando vis. Fac mecum, sicut scis, et sicut tibi magis placuerit, et major honor tuus | fuerit. Pone me ubi vis, et libere age | mecum in omnibus. In nianu tua sum, gyra et reversa me per circuitum. En servus tuus ego, paratus ad om- nia: quoniam non desidero mihi vive- re, sed tibi: utinam digne et perfecte! 3. Concede mihi,benignissime Jesu, gratiam tuam, ut mecum sit, et me¬ cum laboret, mecumque usque in finem perseveret. Da mihi hoc semper desiderare et velle, quod tibi magis acceptum est, et carius placet. Tua voluntas mea sit, et mea vo- luntas tuam semper sequatur, et optime ei concordet. Sit mihi unum velle et nolle tecum: nec aliud posse velle aut nolle, nisi quod tu vis et nolis. 4. Da mihi omnibus mori, quae in LIBER III. CAP. XVI. 143 nnindo sunt : et propter te amare contemni, et nesciri in hoc saeculo. Da mihi super omnia desiderata in te requiescere, et cor meum in te pa- cificare. Tu vera pax cordis, tu sola requies: extra te dura sunt omnia et inquieta. In hac pace in idipsnm , hoc est, in te , uno sunimo aeterno bono, dormiam et reguiescam. Amen. ===== CAPUT XVI. == Quod verum solatium in solo Deo est quaerendum. Q uidquid desiderare possum, vel co- gitare ad solatium meum, non hic exspecto, sed in posterum. Quia, si omnia solatia mundi solus haberem,etomnibus deliciis frui pos- sem, certum est quod diu durare non possent. U nde non poteris, anirna mea, plene consolari, nec perfecte recreari; nisi in Deo consolatore pauperum, ac sus- ceptore humilium. Exspecta modicum, anima mea, exspecta divinum promissum, et ha- bebisabundantiam omniiim bonorum in coelo. Si nimis inordinate ista appctis pr jesen tia, perdes aeterna et coelestia. 144 DE 1 M 1 TATIONE CHRISTI. Sint temporalia in usu, aeterna in desiderio. Non potes aliquo bono temporali satiari, quia ad haec fruenda, non es creata; 2. Etiam si omnia creata bona ha- beres, non posses esse felix et beata: sed in Deo, qui cuncta creavit, tota beatitudo tua et felicitas consistit: Non qualis videtur et laudatur a stultis mundi amatoribus; sed qualem exspectant boni Christi fideles, et praegustant interdum spirituales ac mundi corde, quorum conversatio est in coelis. Vanum est et breve, omne huma- num solatium. Beatum et verum solatium, quod intus a veritate percipitur. Devotus homo ubique secum fert consolatorem suurn Jesum, et dicit ad eum : Adesto mihi, Domine Jesu, in omni loco et tempore. Haec mihi sit consolatio, libenter velle carere omni humano solatio. Et si tua defuerit consolatio, sit mihi tua voluntas et justa probatio pro summo solatio. Non enim in perpetuum irasceris, net/ne in enternum comminaberis. (Ps. cii. 9.) 146 DE IMITATIONE CHRISTI. Ita libenter debes esse inops et pauper, sicut plenus et dives. 3. Servus. — Domine, libenter! patiar pro te,quidquid volueris venire super me. Indifferenter volo de manu tua bo- num et malum, dulce et amarum, la;tum et triste suscipere; et pro om¬ nibus mihi contingentibus gratias agere. Custodi me ab omili peccato, et non timebo mortern nec infernum. Dummodo in reternum me non projicias, nec deleas de libro vits; j non mihi nocebit, quidquid venerit tribulationis super me. —■ GAPUT XVIII. ===== Quod temporales miseriae, exem- plo Christi, sequanimiter sunt ferendse. 1. DOMINUS. F ili, ego descendi de coelo pro tua salute : suscepi tuas miserias, non necessitate, sed caritate trahente : ut patientiam disceres, et temporales miserias non indignanter ferres. Nam ab hora ortus mei, usque ad exitum in cruce, non defuit mihi to- i lerantia doloris. LIBER III. CAP. XVIII. 147 Defectum rerum temporalium ma- gnum habui: multas querimonias de me frequenter audivi : confusiones et opprobria benigne sustinui : pro j beneficiis ingratitudinem recepi, pro ! miraculis blasphemias, pro doctrina : j reprehensiones. 2. Servus. — Domine, quia tu patiens fuisti in vita tua, in hoc ma- i xinie implendo praeceptum Patris tui; dignum est, ut ego misellus pcc- | cator, secundum voluntatem tuam i i patienter me sustineam : et doneč ! ipse volueris, onus corruptibilis vitae, j Pro salute mea portem. Nam etsi onerosa sentitur praesens vita, facta est tamen jam per gra- tiam tuam valde meritoria : atque exemplo tuo, et Sanctorum tuorum vestigiis, infirmis tolerabiiior et cla- rior. Sed et multo magis consolatoria, quam olim in Lege veteri fuerat, cum Porta cceli clausa persisteret : et ob- scurior etiam via ad ccelum videba- tur, quando tam pauci regnum coe- lorum quaerere curabant. Sed neque qui tune justi erant et salvandi, ante Passionem tuam, et sacr® mortis debitum, cceleste re¬ gnum poterant introire. 148 DE IMITATIONE CHRISTI. 3. O quantas tibi gratias teneor referre, quod viam rectam et bonam dignatus es mihi, et cunctis fideli- bus,ad aeternum regnum tuum osten- dere! Nam vita tua, via nostra : et per sanctam patientiam ambulamus ad te, qui es corona nostra. Nisi tu nos praecessisses et docuis- ses, quis sequi curaret? Heu, quanti longe retroque mane- rent, nisi tua pr£eclara exempla in- spicerent! Ecce, adhuc tepescimus, auditis tot signis tuis et doctrinis : quid fieret, si tantum lumen ad sequen- dum te non baberemus? - ■ GAPUT XIX. ===== De tolerantia injuriarum,et quis verus patiens probetur. r. Dominus. Q uid est quod loqueris, fili? Cessa conqueri, considerata mea et alio- rum Sanctorum passione. Nondum usque ad sanguinem re- stitisti. Parum est quod tu pateris, in com- paratione eorum qui tam multa passi sunt, tam fortiter tentati, tani LIBER III. CAP. XIX. 149 graviter tribulati, tam multipliciter probati et exercitati. Oportet te igitur aliorum graviora ad mentem reducere, ut levius feras tua minima. Et si tibi mininia non videntur, vide ne et hoc tua faciat impatientia. Sive tamen parva sive magna sint, stude cuncta patienter sufferre. 2. Quanto melius ad patiendum te disponis, tanto sapientius agis, et amplius promereris : feres quoque levius, animo et usu ad hoc non se- gniter paratis. Nec dicas : Non valeo haec ab ho- mine tali pati, nec hujuscemodi mihi patienda sunt : grave enim intulit damnum, et improperat mihi, quae nunquam cogitaveram : sed ab alio libenter patiar, et sicut patienda vi- dere. Insipiens est tališ cogitatio, quae virtutem patientias non considerat, nec a quo coronanda erit, sed magis personas, et offensas šibi illatas per- pendit. 3. Non est verus patiens, qui pati non vult, nisi quantum šibi visum fuerit, et a quo šibi placuerit. Verus autem patiens non attendit a quo homine, utrum a Praelato suo, 150 DE IMITATIONE CHR1STI. an ab aliquo asquali, aut inferiori : j utrum a bono et sancto viro, vel a perverso et indigno exerceatur. Sed indifferenter ab omni creatura, j quantumcumque, et quotiescumque ei aliquid adversi acciderit, totuni hoc de manu Dei gratanter accipit, et ingens lucrum reputat : Quia nil apud Deum, quantumli- bet parvum, pro Deo tamen passum, poterit sine merito transire. 4. Esto itaque expeditus ad pu- gnam, si vis habere victoriam. Sine certamine, non potes venire ad patientiae coronam. Si pati non vis, recusas coronari. Si autem coronari desideras, certa viriliter, sustine patienter. Sine labore, non tenditur ad re- quiem : nec sine pugna, pervenitur ad victoriam. Servus. — Fiat, Domine, mihi possibile per gratiam, quod mihi im- possibile videtur per naturam. Tu scis, quod modicum possum pati, et quod cito dejicior, levi ex- surgente adversitate. Efficiatur mihi quaelibet exercita- tio tribulationis pro nomine tuo ama- bilis et optabilis : nam pati et vexari pro te, valde salubre est aniniae LIBER III. CAP. XX. 151 CAPUT XX. De confessione propriae infirmi- tatis, et hujus vitae miseriis. i. Servus. C onfitebor adversum me injustitiam j vicam (Ps. xxxi. 5.) : confitebor tibi, Domine, infirmitatem ineam. Saepe parva res est, quse me deji- cit et contristat. Propono me fortiter acturum : sed cum modica tentatio venerit, magna mihi angustia fit. Valde vilis quandoque res est, unde gravis tentatio provenit. Et dum puto me aliquantulum tu- tum, cum non sentio, invenio me nonnunquam poene devictum ex levi fiatu. 2. Vide ergo, Domine, humilita- tem meam, et fragilitatem tibi undi- que notam. Miserere, et eripe me de tuto, ut non infigar (Ps. lxviii. 15.), ne per- fnaneam dejectus usquequaque. Hoc est, quod me frequenter re- verberat, et coram te confundit; quod tam labilis sum, et infirmus ad resi- stendum passionibus. Etsi non omnino ad consensionem, tamen mihi etiam molesta et gravis 152 DE IMITATIONE CHRTSTI. est earura insectatio, et taedet valde sic quotidie vivere in lite : Ex hinc nota mihi fit infirmitas mea : quia multo facilius irruunt abominandae semper phantasiae, quam discedunt. 3. Utinam, fortissime Deus Israel, zelator animarum fidelium, respicias servi tui laborem et dolorem, assi- stasque illi in omnibus, ad quaecum- que perrexerit. Robora me coelesti fortitudine, ne vetus homo, misera caro spiritui necdum plene subacta, praevaleat dominari : adversus quam certare oportebit, quamdiu spiratur in hac vita miserrima. Heu, qualis est lisec vita, ubi noti desunt tribulationes et miseriae, ubi plena laqueis et hostibus sunt omnia! Nam una tribulatione seu tenta- tione recedente, alia accedit : sed et priore adhuc durante conflictu, alit plures superveniunt, et insperate. 4. Et quomodo potest amari vita, tantas habens amaritudines, tot sub- jecta calamitatibus et miseriis? Quomodo etiam dicitur vita, tot generans mortes et pestes? Et tamen amatur, et delectari in ea a multis quseritur __ LiriF.R III. CAP. XXI. Reprehenditur frequenter mutidus, quod fallax sit et vanus,nec tamen fa- cile relinquitur, quia concupiscentiaj carnis nimis dominantur. Sed alia trahunt ad amandum, alia ad contemnendum. Trahunt ad amorem mundi, desi- derium carnis, desiderium oculorum, et superbia vitje : sed pcenae ac mise- rife juste sequentes ea, odium mundi pariunt et taedium. S-Sed vincit, proh dolor! delectatio prava mentem mundo deditam, et es- se sub sensibus delicias reputat : quia Dei suavitatem, et internam virtutis amoenitatem, nec vidit, nec gustavit. Qui autein munduin perfecte con- temnunt, et Deo vivere sub sancta disciplina študent, isti divinam dul- cedinem, veris abrenuntiatoribus promissam, non ignorant; et quam graviter mundus errat, et varie fal- litur, clarius vident. CAPUT XXI. Qu.od in Deo super omnia bona et dona requiescendum est. i. Servus. Cuper omnia, et in omnibus, requie- ^ sces,anima mea,inDominosemper, c luia ipse Sanctorum aeterna requies. No 554 - j 154 DE IMITATIONE CHRISTI. Da mihi.dulcissime et amantissimc Jesu, in te super omnem creaturam requiescere; super omnem salutem et pulchritudinem; super omnem glo- riam et honorem; super omnem po- tentiam et dignitatem; super omnem scientiam et subtilitatem; super om- nes divitias et artes; super omnem lae- titiam et exsultationem ; super om¬ nem famam et laudem; super omnem suavitatem et consolationem; super omnem speni et promissionem; su¬ per omne meritum et desiderium : Super omnia dona et munera, quS potes dare et infundere : super omne gaudium et jubilationem, quam pot- est mens capere et sentire : Denique super Angelos et Archan- gelos, et super omnem exercitum c«li: super omnia visibilia et invisi- bilia, et super omne quod Tu, Deus meus, non es. 2 . Quia Tu, Domine Deus meus, su¬ per omnia optimus es : Tu solus al- tissimus : Tu solus potentissimus : ’1 u solus sufficientissimus et plenissimus : Tu solus suavissimus et solatiosissi- mus: Tu solus pulcherrimus et aman- tissimus : Tu solus nobilissimus et gloriosissimus super omnia : in qu° LIBER III. CAP. XXI. 155 cimeta bona simul et perfeete sunt, j et semper fuerunt, et erunt : Atque ideo minus est et insuffi- ciens, quidquid prster te ipsum mihi donas, aut de te ipso revelas, vel 1 promittis, te non viso, nec plene i j adepto : Quoniam quidem non potest cor nieuni veraciter requiescere, nec to- taliter contentari, nisi in te requie- scat, et omnia dona omnemquecrea- turam transcendat. | 3* O mi dilectissime sponse Jesu Cliriste, amator purissime, domina- tor universse creaturae : quis mihi det pennas verae libertatis, ad volan- dum et pausandum in te? O quando ad plenum dabitur mihi vacare et videre, quam suavis es, Domine Deus meus? . Quando ad plenum me recolligam j ln te, ut prač amore tuo, non sentiam me •• sed te solum, supra omnem sensum et modum, in modo non om- j mbus noto? . Nune autem frequenter gemo, et j 'nfelicitatem meamcumdokfre porto. Quia multa mala in hac vatle mi- seriarum occurrunt, quie me saepius conturbant, contristant, et obnubi- lant ; saepius impediunt et distra- 156 DE IMITATiONE CHRISTI. hunt, alliciunt et implicant, ne libc- rum habeam accessum ad te, et ne jucundis fruar amplexibus, praesto semper beatis spiritibus. Moveat te suspirium meum, et de- solatio multiplex in terra. 4. O Jesu, splendor aeternae glo¬ rij, solamen peregrinantis animae : apud te est os meum sine voce, et si- lentium meum loquitur tibi. Usquequo tardat venire Dominus meus? Veniat ad me pauperculum suum, et tetum faciat. Mittat manum suam et miserum eripiat de omni angustia. Veni, veni: quia sine te, nulla erit laeta dies aut hora, quia tu tetitia mea : et sine te, vacua est mensa mea. Miser sum, et quodammodo incar- ceratus, et compedibus gravatus : doneč luce praesentiae tute me refi- cias, ac libertati dones, vultumque amicabilem demonstres. 5. Quaerant alii pro te aliud, quod- cumque libuerit ; mihi aliud interim nil placet, nec placebit, nisi tu, Deus meus, spes mea, salus eeterna. Non reticebo, nec deprecari cessa- bo : doneč gratia tua revertatur, mihique tu intus loquaris. LIBER III. CAP. XXI. 157 6. Dominus. — Ecce acisutn. (Is. Iviii. 9.) Ecce ego ad te, quia invo- casti me. Lacrymae tuae, et deside- rium animae tuae, humiliatio tua et contritio cordis, inclinaverunt me et adduxerunt ad te. 7. Servus. — Et dixi : Domine, j vocavi te, et desideravi frui te, pa- 1 ratus omnia respuere propter te. Tu enim prior excitasti me, ut quae- rerem te. Sis ergo benedictus, Domine, qui fecisti hanc bonitatem cum servo tuo, secundum multitudinem miseri- cordise ture. Quid habet ultra dicere servus | tuus coram te, nisi ut humiliet se valde ante te, memor semper pro- priffi iniquitatis et vilitatis? Non enim est similis tui, in cun- ctis mirabilibus cceli et terrre. Sunt opera tua bona valde, judieia vera, et providentia tua reguntur universa. Laus ergo tibi et gloria, o Patris Sapientia : te laudet et benedicat os fneum, anima mea, et cuncta creata simul. 158 DE IMITATIONE CHRISTI. GA.PUT XXII. De recordatione multiplicium beneficiorum Dei. 1. Servus. A peri, Domine, cor meum in lege tua, et in praeceptis tuis doce me ambulare. Da raihi intelligere voluntatem tuam, et cuni magna reverentia ac diligenti consideratione, beneficia tua, tam in generali quam in speciali memorari : ut digne tibi ex hinc va- leam gratias referre. Verum scio et confiteor, nec pro minimo puncto me posse debitas gratiarum laudes persolvere. Minor ego sum omnibus bonis mihi praestitis : et cum tuam nobilitatem attendo, deficit prte magnitudine spiritus meus. 2. Omnia qu;e in anima habemue et corpore, et qusecumque exterius vel interius, naturaliter vel superna- turaliter possidemus, tua sunt bene¬ ficia, et te beneficum, pium, ac bo- num commendant, a quo bona cun- cta accepimus. Etsi alius plura, alius pauciora ac- cepit, omnia tamen tua sunt: et sine te, nec minimum potest haberi. LIBER III. CAP. XXII. 159 j -- - - : ___ lile qui majora aceepit, non potešt merito suo gloriari, neque supelr alios extolli, nec minori insultare : quia ille major et melior, qui šibi minus adscribit, et in regratiando humilior I est, atque devotior. Et qui omnibus 'viliorem se existi- mat, et indigniorem se judicat, aptior est ad percipienda majora. 3. Qui autem pauciora accepit, contristari non debet; nec indignan- ter ferre, neque ditiori invidere : sed te potius attendere, et tuam bonita- tem maxime laudare, quod tam af- fluenter, tam gratis et libenter, sine personarum -acceptione tua munera largiris. Omnia ex te, et ideo in omnibus es taudandus. Tu scis, quid unicuique donari ex- pediat : et cur iste minus, et ille am- plius habeat, non nostrum, sed tuum est hoc discernere, apud quem sin- gulorum detinita sunt merita. 4. Unde, Domine Deus, promagno etiam reputo beneficio, non multa babere, unde exterius et secundum homines laus et gloria apparet : ita ut considerata "quis paupertate et vilitate persona; suae, non modo gra- _yitatem aut tristitiam vel dejectionem 160 DE IMITATIONE CHKISTI. inde concipiat, sed potius consolatio nem et hilaritatem magnam : quia tu, Deus, pauperes et humiles, atque 1 huic mundo despectos, tibi elegisti in familiares et domesticos. Testes sunt ipsi Apostoli tui, quos principes super oninem terram con- stituisti. Fuerunt tamen sine querela con- versati in mundo, tam humiles et simplices, sine omni malitia et dolo, ut etiam pati contumelias gauderent pro nomine tuo; et quae mundus abhorret, ipsi amplecterentur affectu magno. 5. Nihil ergo amatorem tuum et cognitorem beneficiorum tuorum ita tetificare debet, sicut voluntas tua in eo, et beneplacitum aeternae disposi- tionis tuee. Dequa tantum contentari debet et consolari, ut ita libenter velit esse mi- nimus, sicut aliquis optaret esse ma- ximus : Et ita pacificus et contentus in no- vissimo, sicut in loco primo : atque ita libenter despicabilis et abjectus, nullius quoque nominis et famae. sicut ceteris honorabilior et major in mundo. Nam voluntas tua, et amor hono- LIBER III. CAP. XXIII. l6l ris tui, omnia excedere debet; et plus eum consolari, magisque placere, quam omnia beneficia šibi data vel danda. = ■■ '■ CA.PUT XXIII. ' De ijuatuor magnam importan- tibus pacem. i. Dominus. F ili, nune docebo te viam pacis, et vene libertatis. 2 . Servus. — Fac, Domine, quod dicis,quia hoc mihi gratum est audire. 3. Dominus. — Štude, fili, alterius potius facere voluntatem,quam tuam. Elige semper minus, quam plus habere. Quaere semper inferiorem locum, et omnibus subesse. Opta semper et ora, ut voluntas Dei integre in te fiat. Ecce tališ homo ingreditur fines pacis et quietis. 4. Servus. — Domine, sermo tuus iste brevis, multum in se continet perfectionis. Parvus est dictu, sed plenus sensu, et uber in fructu. Nam si posset a me fideliter custo- diri, non deberet tam facilis in me turbatio oriri. l 62 DE IMITATIONE CHRISTI. Nam quoties me impačiitum sentio et gravatum, ab hac doctrina me re- cessisse invenio. Sed tu, qui omnia potes, et animae profectum semper diligis, adauge majorem gratiam : ut possim tuum complere sermonem et meam perfi- cere salutem. Oratio contra cogitationes malas. 5. rvomine Deus meus, ne elongeris a L) me : Deus meus, in auxilium meum ne špice (Ps. lxx. 12.) :quoniam insurrexerunt in me variae cogitatio¬ nes, et timores magni, afBigentes animam meam. Quomodo pertransibo illaesus?quo- modo perfringam eas? 6. Ego, inquis, ante te ibo, et glo- riosos terrce humiliabo. (Isaite xlv.2.) Aperiam januas carceris, et arcana secretorum revelabo tibi. 7. Fac, Domine, ut loqueris : et fugiant a facie tua omnes iniquse cogitationes. Ha;c spes et linica consolatio mea, ad te in omni tribulatione confugere, tibi confidere, te ex intimo invocare, et patienter consolationem tuam ex- spectare. ! LIBER III. CAP. XXIII. 163 Oratio pro illuminatione mentis. 8. rdarifica me, Jesu bone, claritate v; interni luminis : et educ de ha- bitaculo cordis mei tenebras univer- sas. Cohibe evagationes multas, et vi m facientes elide tentationes. Pugna fortiter pro me et expugna malas bestias, concupiscentias dico illecebrosas : ut fiat pax in virtute tua, et abundantia laudis tuae resonet in aula sancta, hoc est, in conscientia pura. Impera ventis et tempestatibus; dic mari “ Quiesce ” et Aquiloni “ Ne flaveris; ” et erit tranquillitas magna. 9. Emitte lucern tuam et veritatem (Ps. xlii. 3.) ut luceant super terram: quia terra sum inanis et vacua, doneč illumines me. Effunde gratiam desuper: perfunde cor meum rore coelesti : ministra de- votionis aquas, ad irrigandam faciem terrae, ad producendum fructum bo- num et optimum. Eleva nientem pressam mole pec- catorum, et ad ccelestia totum desi- derium meum suspende : ut, gustata suavitate supernae felicitatis, pigeat de terrenis Cogitare. _ _ j 164 DE IMITATIONE CHRISTI. 10. Rape me, et eripe ab omni creaturarum indurabili consolatio- ne : quia nulla res creata appetitum ! meum valet plenarie quietare et con- solari. Junge me tibi inseparabili dilectio- nis vinculo : quoniam tu solus suffi- cis amanti, et absque te frivola sunt universa. -- CAFUT XXIV. ===== De evitatione curiosse inquisitio- nis super alterius vita. 1. Dominus. F ili, noli esse curiosus, nec vacuas gerere sollicitudines. Quid hoc vel illud ad te ? tu me se- quere. Quid enim ad te, utrum ille sit tališ vel tališ, aut iste sic et sic agit vel loquitur? Tu non indiges respondere pro aliis, sed pro te ipso rationem reddes. Quid ergo te implicas? Ecce, ego onines cognosco et cun- cta quae sub sole fiunt video : et scio qualiter cum unoquoque sit, quid co- gitet, quid velit, et ad quem finem tendat ejus intentio. Mihi igitur omnia committenda sunt : tu vero serva te in bona pace, LIBER III. CAP. XXV. 165 et dimitte agitantem agitare, quan- tura voluerit. Veniet super eum,quidquid fecerit vel dixerit,quia me fallere non potest. 2. Non sit tibi curse de magni no- minis umbra, non de multorum fami- liaritate, nec de privata hominum di- lectione. Ista enim generant distractiones et magnas in corde obscuritates. Libenter loquerer tibi verbum meum, et abscondita revelarem, si adventum meum diligenter observa- res, et ostium cordis mihi aperires. Esto providus, et vigila in oratio- nibus, et humilia te in omnibus. ===== CAFUT XXV. =— In quibus firma pax cordis, et verus profectus consistit. I. DOMINUS. F ili, ego locutus sum : Pacem relin- quo vobis, pacem meam do vobis : non qtiomodo mundus dat, ego do vo¬ bis. (Joann. xiv. 27.) Pacem omnes desiderant; sed quae ad veram pacem pertinent non om¬ nes curant. Pax mea cum humilibus et man- suetis corde. Pax tua erit in multa Patientia. 166 DE IMITATIONE CHRISTI. Si me audieris, et vocem meam secutus fueris, poteris multa pace frui. 2. Servus. — Quid igitur faciam? 3. Dominus. — In omni re attende tibi,quidfacias,etquiddicas:etomnem intentionem tuam ad hoc dirige, ut mihi soli placeas, et extra me nihil cupias vel quaeras. Sed et de aliorum dictis vel factis nil temere judices, nec cum rebus tibi non commissis te implices; et poterit fieri ut parum vel raro turberis. 4. Nunquam autemsentire aliquam turbationem, nec aliquam pati cordis vel corporis molestiam, non est pras- sentis temporis, sed status aeternte j quietis. Non ergoaestimes te veram pacem invenisse si nullam senseris gravita- i tem : nec tune totum esse bonum, si ; neminem pateris adversarium : nec hoc esse perfectum, si cuncta fiant secundum tuum affectum. Neque tune aliquid magni te repu- tes, aut specialiter dilectum existi- mes, si in magna fueris devotione atque dulcedine : quia in istis, non cognoscitur verus amator virtutis; nec in istis consistit profectus etperfectio hominis. I.IKEU III. CAP. XXV. 167 S-Sf.rvus. — In quoergo, Domine? b. Dominus. — In offerendo te ex I toto corde tuo voluntati divin®; non ; quaerendo quse tua sunt, nec in parvo, nec in magno, nec in tempore, nec i in aeternitate : . Ita ut una aequali facie, in gratia- rum actione permaneas : inter pro- spera et contraria, omnia aequa lance pensando. Si fueris tam fortis et longanimis in spe, ut, subtrapta interiori conso- latione, etiain ad ampliora sustinenda I cor tuum pr®paraveris, nec te justi- ficaveris, quasi h®c tantaque pati non deberes; Sed me in omnibus dispositionibus justificaveris, et sanctum laudaveris: tune in vera et recta viapacis ambu- las, et spes indubitata erit, quod rursus in jubilo facietn meam sis vi- I surus. Quod si ad plenum tui ipsius con- temptum perveneris, scito quod tune abundantia pacis perfrueris, secun- dum possibilitatem tui incolatus. l68 DE IMITATIONE CHR1STI. CAPUT XXVI. De eminentia liberse mentis, quam supplex oratio magis meretur, quam lectio. I. Servus. D omine, hoc opus est perfecti viri nunquam ab intentione coelestium animum relaxare et inter multas cu- ras, quasi sine cura transire : non more torpentis sed praerogativa qua- dam liberse mentis, nulli creaturse inordinata affectione adhaerendo. 2. Obsecro te, piissime Deus meus, praeserva me a curis hujus vitae, ne nimis implicer; a multis necessitati- bus corporis, ne voluptate capiar : ab universis animas obstaculis, ne molestiis fractus dejiciar. Non dico ab his rebus, quas toto affectu ambit vanitas mundana; sed ab his miseriis, quae animam servi tui, communi maledicto mortalitatis, poenaliter gravant et retardant; ne in libertatem spiritus, quoties libuerit valeat introire. 3. O Deus meus, dulcedo ineffabi- lis, verte mihi in amaritudinem om- nem consolationem carnalem, ab aeternorum amore me abstrahen- tem : et ad se, intuitu cujusdam boni LIBER ITI. CAP. XXVI. 169 delectabilis praesentis, male allicien- tem. Non me vincat, Deus meus, non me vincat caro et sanguis : non me decipiat mundus, et brevis gloria ejus: non me supplantet diabolus,et astutia illius. Da mihi fortitudinem resistendi, patientiam tolerandi, constantiam perseverandi. Da pro omnibus mundi consolatio- nibus, suavissimam spiritus tui un- ctionem : et pro carnali amore, tui nominis infunde amorem. 4- Ecce cibus, potus, vestis, ac ce- tera utensilia ad corporis sustenta- culum pertinentia, ferventi spiritui sunt onerosa. Tribue talibus fomentis temperate uti, non desiderio nimio implicari. Abjicere omnia non licet, quia na¬ tura sustentanda est : requirere au- tem superflua, et quas magis dele- c tant, lex sancta prohibet : nam alias, caro adversus spiritum insole- sceret. Inter haec, quaeso, manus tua me re gat et doceat, ne quid nimium fiat. —HIM¬ NO 554, — 12 170 DE IMITATIONE CHRISTI. CAPUT XXVII. Quod privatus amor a summo bono maxime retardat. I. Dominus. F ili, oportet te dare totum pro toto: et nihil tui ipsius esse. Scito quod amor tui ipsius magis nocet tibi, aliqua res mundi. Secundum amorem et affectum quem geris, quaelibet res plus vel minus adhaeret. Si fuerit amor tuus purus, simplex et bene ordinatus, eris sine captivi- tate rerum. Noli concupiscere, quod non licet habere : noli habere quod te potest impedire, et libertate interiori pri- vare. Mirum, quod non ex toto fundo cordis te ipsum mihi committis, cum omnibus quae desiderare potes vel habere. 2.Quare vano mcerore consumeris? Cur superfluis curis fatigaris? Sta ad beneplacitum meum, et nul- lum patieris detrimentum. Si quaeris hoc vel illud, et volueris esse ibi vel ibi, propter tuum com- modum, et proprium beneplacitum magis habendum : nunquam eris Jn LIBER III. CAP. XXVII. 17! quietudine nec liber a sollicitudine; quia in omni re reperieturaliquis de- fectus, et in omni loco erit qui adver- setur. 3 . Ju vat igitur, non quaelibet res adepta, vel multiplicata exterius: sed potius contempta, et decisa ex corde radicitus. Quod non tantum de censu aeris et divitiarum intelligas, sed de honoris etiam ambitu, ac vanae laudationis ! desiderio, quse omnia transeunt cum mundo. Munit parum locus, si deest spiri- tus fervoris : nec diu stabit pax illa qu®sita forinsecus, si vacat a vero fundamento status cordis, hoc est, nisi steteris in me; permutare te po- tes, sed non meliorare. Nam occasione orta et accepta, invenies quod fugisti et amplius. Oratio pro purgatione cordis , et ccelesti sapientia. 4- ponfirma me, Deus, per gratiam LJ sancti Spiritus. Da virtutem corroborari in inte- pori homine, et cor ineura ab omni inutili sollicitudine et angore eva- puare, nec variis desideriis trahi cu- juscumque rei vilis aut pretiosae; sed 172 DE IMITATIONE CHRISTI. omnia inspicere sicut transeuntia, et me pariter cum illis transiturum : Quia nihil permanens sub sole, ubi omnia vani/as et afflictio spiritus. O quam sapiens, qui ita considerat! 5. Da mihi, Domine, coelestem sa- pientiam, ut discam te super omnia quaerere et invenire, super omnia sa- pere et diligere : et cetera, secundum ordinem sapientiae tuae, prout sunt, intelligere. Da prudenter declinare blandien- tem, et patienter ferre adversan- tem : Quia haec magna sapientia, non moveri omni vento verborum, nec aurem male blandienti praebere Si¬ reni : sic enim incepta pergitur via secure. —' CAFUT XXVIII. === Contra linguas obtrectatorum. 1. Dominus. F ili, non aegre feras si quidam de te male senserint, et dixerint quod non libenter audias. Tu deteriora de te ipso sentire de- bes, et neminem infirmiorem te cre- dere. Si ambulas ab intra, non multum ponderabis volantia verba. __ LIBER III. CAP. XXIX. 173 Est non parva prudentia, silere in tempore malo, et introrsus ad me converti, nec humano judicio distur- bari. 2. Non sit pax tua in ore hopiinum : sive enim bene, sive male interpretati fuerint, non es ideo alter h orno. Ubi pst vera pax, et vera gloria? Nonne in me? Et qui non appetit hominibus pla- cere, nec timet displicere, multa per- fruetur pace. Ex inordinato amore, et vano ti- more, oritur omnis inquietudo cordis, et distractio sensuum. CAFUT XXIX. Qualiter, instante tribulatione, Deus invocandus est et bene- dicendus. S it Nomen tumn, Domine, betiedi- flum in saicula (Tob. iii. 23.) : quia voluisti hanc tentationem et tribula- tionem venire super me. Non possum eam effugere, sed ne- cesse habeo ad te confugere, ut me adjuves et in bonum mihi conver- tas. Domine, modo sum in tribulatione, et non est cordi meo bene, sed mul- tum vexor a preesenti passione. 174 DE IMITAT10NE CHRIST1. Et nune, Pater dileete, quid dicam? Deprehensus sum inter angustias. Salvifica me ex hac hora. (Joann. xii. 27.) Sedpropterea veni in hanc horam (ibid.), 'ut tu clarificeris, cum fuero valide humiliatus, et per te libera- tus. Complaceat tibi, Domine, ut eruas me (Ps. xxxix. 14.) : nam ego pauper quid agere possum, et quo ibo sine te? Da patientiam, Domine, etiam hac vice. Adjuva me, Deus meus, et non timebo quantumcumque gravatus fuero. 2. Et nune inter hajc quid dicam? Domine, fiat voluntas tua. (Matth. vi. 10 et xxvi. 42.) Ego bene merili tribulari et gravari. Oportet utique ut sustineam : et utinam patienter, doneč transeat tempestas, et melius fiat! Potens est autem omnipotens ma- nus tua, etiam hanc tentationem a me auferre, et ejus impetum mitigare, ne penitus succumbam; quemadmo- dum et prius saepius egisti mecum, Deus meus, misericordia mea. Et quanto mihi difficilius, tanto tibi facilior est hcec mutatio dexterce Ex- celsi. (Ps. lxxvi. ir.) LIBER III. CAP. XXX. I75 CAPUT XXX. De divino petendo auxilio, et confidentia recuperandae gratise. 1. Dominus. F ili, ego Dominus, confortans in die tribulationis. (Nahum i. 7.) Venias ad me, cum tibi non fuerit bene. Hoc est quod maxime consolatio- nem impedit coelestem, quia tardius te convertis ad orationem. Nam antequam me intente roges, multa interim solatia qu£eris, et re- creas te in externis. Ideoque lit, ut paru m omnia pro- sint doneč advertas, quia ego sum j qui eruo sperantes in me : nec est ex- tra me valens auxilium, neque utile consilium, sed neque durabile reme- dium. Sed jam resumpto špiritu post tem- pestatem, reconvalesce in luce mise- rationum mearum : quia prope sum (dicit Dominus), ut restaurem uni- versa, non solum integre, sed et abundanter ac cumulate. 2. Numquid mihi quidquam est dif- ficile : aut ero similis dicenti, et non facienti? 176 DE IMITATIONE CHRISTI. Ubi est fides tua? Sta firmiter, et perseveranter. Esto longanimis, et vir fortis; veniet tibi consolatio in tempore suo. Exspecta me,exspecta : veniam, et curabo te. Tentatio est, quae te vexat: et for- mido vana, quae te exterret. Quid importat sollicitudo de futu- ris contingentibus, nisi ut tristitiam super tristitiam habeas? Sufficit diei malilia sua. (Matth. vi. 34.) Vanum est et inutile de futuris con- turbari vel gratulari, quae forte nunquam evenient. 3. Sed humanum est, hujusmodi imaginationibus illudi : et parvi ad- huc animi signum, tam leviter trahi ad suggestionem inimici. Ipse enim non curat, utrum veris an falsis illudat et decipiat : utrum prassentium atnore, aut futurorum formidine prosternat. Non ergo turbeturcor tulim, neque formidet. Črede in me, et in misericordia mea habeto fiduciam. Quando tu putas te elongatum a me, saepe sum propinquior. Quatido tu aestimas pene totum LIBER III. CAP. XXX. 177 perditum, tune saepe majus merendi instat lucrum. Non est totum perditum, quando res accidit in contrarium. Non debes judicare secundum prae- sens sentire : nec sic gravitati alicui, undecumque venienti, inhaerere et accipere, tamquam oinnis spes sit ablata emergendi. 4- Noli putare te relictum ex toto, quamvis ad tempus tibi miserim ali- quam tribulationem, vel etiam opta- tam subtraxerim consolationem : sic enim transitur ad regnum coelorum. Et hoc sine dubio magis expedit tibi, et ceteris servis meis : ut exerci- teniini adversis, quam si cuncta ad libitum haberetis. Ego novi cogitationes absconditas: quia multum expedit pro salute tua, utinterdum sine saporerelinquaris:ne forte eleveris in bono successu, et tibi ■psi placere veliš in eo quod non es. ,Quod dedi, auferre possum : et re- stituere, cum rnihi placuerit. 5- Cum dedero, meum est: cum re- traxero,tuum non tuli :quiameum est onine datum bonum, et omne bonum perfectum. Si tibi adniisero gravitatem, aut quamlibet contrarietatem, ne indi- 178 DE IM1TATI0NE CHRISTI. gneris, neque concidat cor tuum : ego cito sublevare possum, et omne onus in gaudium transmutare. Verumtamen justus sum, et recom- mendabilis multum, cum sic facio tecum. 6. Si recte sapis, et in veritate aspicis, nunquarn debes propter ad- versa tam dejecte contristari, sed ma- gis gaudere, et gratias agere : Imo hoc unicumreputare gaudium, quod affligenste doloribus, non parco tibi. Sicut dilexit me Pater, et ego di- lexi vos { Joann. xv. 9.), dixi dilectis discipulis meis : quos utique non miši adgaudia temporalia, sed ad magna certamina : non ad honores, sed ad despectiones: non ad otium,sed ad la- bores: non ad requiem,sed ad afferen- dum fructum multum in patientia. Horum memento, fili mi, verborum. - CAPUT XXXI. = De neglectu omnis creaturae, ut Creator possit inveniri. 1. Servus. D omine, bene indigeo adhuc majori gratia, si debeam illuc pervenire, ubi me nemo poterit, nec ulla creatu- ra impedire. LIBER III. CAP. XXXI. 179 Nam, quamdiu res aliqua me reti- net, non possurn libere ad te volare. Cupiebat libere volare, qui dice- bat: Quis dabit mihi pennas sicut co- lumba, et volabo, et requiescam? (Ps. liv. 7.) Quid simplici oculo quietius? Et quid liberiusnil desiderante in terris? Oportet igitur omnem supertransire creaturam, et te ipsum perfecte dese¬ tere, ac in excessu mebtis stare, et videre te omnium conditorem cum creaturis nil simile habere. Et nisi quis ab omnibus creaturis fuerit expeditus, non poterit libere intendere divinis. Ideo enim pauci inveniuntur con- templativi, quia pauci sciunt se a perituris et creaturis ad plenum se- questrare. 2. Ad hoc magna requiritur gra- tia, quae animam levet, et supra se- metipsam rapiat. Et nisi homo sit in špiritu elevatus, et ab omnibus creaturis liberatus, ac Deo totus unitus;quidquid scit, quid- quid etiam liabet, non estmagni pon- deris. Uiu parvus erit, et infra jacebit, qui aliquid magnum aestimat, nisi solum unum immensum, reternum bonum. 180 DE IMITATIONE CHRISTI. Et quidquid Deusnon est, nihilest, et pro nihilo computari debet. Est magna differentia, sapientia illuminati et devoti viri, et scientia litterati atque studiosi clerici. Multo nobilior est illa doctrina, quas de sursum ex divina influentia manat; quam quas laboriose humano acquiritur ingenio. 3. Plures reperiuntur contempla- tionem desiderare; sed quae ad eam requiruntur, non študent exercere. Est magnuni impedimentum, quia in signis et sensibilibus rebus statur, et parurn de perfecta mortificatione haoetur. Nescio quid est, quo špiritu duci- mur, et quid praetendimus, qui spiri- tualesdici videmur; quod tantumla- borem, et ampliorem sollicitudinem, pro transitoriis et vilibus rebus agi- nius, et de interioribus nostris vix raro, plene recollectis sensibus, cogi- tamus. 4. Proh dolor! statim post modicam recollectionem foras erumpimus : nec opera nostra, districta examinatione trutinamus. Ubi jacent affectus nostri, non at- tendimus : et quam impura sint oni- nia, non deploramus. LIBER III. CAP. XXXII. 181 Omnis guippe caro corruperat viani suam (Gen. vi. 12.), et ideo se- quebatur diluvium magnum. Cum ergo interior affectus noster multum corruptussit, necesse est, ut actio sequens, index carentiae inte- rioris vigoris, corrumpatur. Ex puro corde proceditfructus bo- nae vitae. S- Quantum quis fecerit quaeritur : sed ex quanta virtute agit, non tam studiose pensatur. Si fuerit fortis, dives, pulcher, ha- bilis, vel bonus scriptor, bonus can- tor, bonus laborator, investigatur : quam pauper sit špiritu, quam pa- tiens et mitis, quam devotuset inter- nus, a multis tacetur. Natura exteriora liominis respicit; gratia ad interiora se convertit. lila frequenter fallitur; ista in Deo sperat, ut non decipiatur. ==CAPUT XXXII. ■— De abnegatione sui, et abdica- catione omnis cupiditatis. I. DOMINUS. F ili, non potes perfectam possidere libertatem, nisi totaliter abneges temetipsum. Compediti sunt omnes proprietarii, 182 de imitatione christi. et sui ipsius amatores, cupidi, curiosi, gyrovagi, quaerentes semper mollia, non quae Jesu Christi, sed hoc saepe fingentes et componentes, quod non stabit. Peribit enim totum,quod non est ex Deo ortum. Tene breve et consummatum ver- bum : Dimitte omnia, et invenies omnia : relinque cupidinem, et repe- ries requiem. Hoc mente pertracta : et cum im- | pleveris, intelliges omnia. 2. Servus. — Domine, hoc non est opus unius diei, nec ludus parvulo- rum : imo in hoc brevi includitur omnis perfectio Religiosorum. 3. Dominus. — Fili, non debes averti, nec statim dejici, audita via perfectorum; sed magisad sublimiora provocari, et ad minus ad haec ex de- siderio suspirare. Utinam sic tecum esset, et ad hoc pervenisses, ut tui ipsius amator non esses, sed ad nutum meum pure sta- res, et ejus quem tibi praeposui patris: tune mihivalde placeres, et tota vita tua in gaudio et pace transiret. Adhuc multa habes ad relinquen- dum : quae nisi mihi ex integro resi- gnaveris, non acquires quod postutas. LIBER III. CAP. XXXIII. 183 Suadeo tibi emere a me aunim igni- tum, ut locuples fias (Apoc. iii. 18.), jd est, coelestem sapientiam, omnia infima conculcantem. j Postpone terrenam sapientiam, omnem humanam et propriam com- placentiam. 4. Dixi, viliora tibi emenda pro pre- tiosis et altis, in rebus humanis. Nam valde vilis et parva, ac pene oblivioni tradita videtur vera coele- stis sapientia; non sapiens alta de se, nec magnificari quasrens in terra : quam multi ore tenus praedicant,sed vita longe dissentiunt : ipsa tamen est pretiosa margarita, a multis abs- 1 condita. == CAPUT XXXIII. - De instabilitate cordis, et de in- tentione finali ad Dsum ha- benda. I. DOMINUS. F ili, noli credere affectui tuo : qui nune est, cito mutabitur in aliud. Quamdiu vixeris, mutabilitati sub- jectus es, etiam nolens : ut modo lae- tus, modo tristis; modo pacatus, modo turbatus; nune devotus, nune indevo- tus; nune studiosus, nune acediosus; nune gravis, nune leviš inveniaris. 184 DE IM1TATI0NE CHRISTI. Sed stat super haec mutabilia sa- piens, et bene doctus in špiritu : non attendens quid in se sentiat, vel qua parte flet ventus instabilitatis; sed ut tota intentio nientis ejus ad debitum et optatum proficiat finem. Nam sic poterit unus et idem in- concussusque permanere, simplici in- tentionis oculo, per tot varios even- tus, ad me impraetermisse directo. 2. Quanto autem purior fuerit in- tentionis oculus, tanto constantius inter diversas itur procellas. Sed in multis caligat oculus pur® intentionis : respicitur enim cito in aliquod delectabile, quod occurrit. Et raro totus liber quis invenitur a nasvo proprise exquisitionis. Sic Judsei olim venerant in Betha- niam, ad Martham et Mariam; non propler Jesum tantum, sed et ut La- zarum viderent. (Joann. xii. 9.) Mundandus est ergo intentionis oculus, ut sit simplex et rectus, atque ultra omnia varia media ad me diri- gendus. _.1._ LIBER III. CAP. XXXIV. 185 CAPUT XXXIV. Quod amanti sapit Deus super omnia, et in omnibus, r. Servus. E cce Deus meus, et omnia. Quid volo amplius, et quid felicius desi- derare possum ? O sapidum et dulce verbum! sed amanti Verbum, non mundum, nec ea quae in mundo sunt. Deus meus, et omnia! Intelligenti, satis dictum est : et srepe repetere, jucundum est amanti. Te siquidem praesente, jucunda sunt omnia : te autem absente, fasti- diunt cuncta. Tu facis cortranquillum, et pacem magnam, lretitiamque festivam. Tu facis bene sentire de omnibus, et in omnibus te laudare : nec potest aliquid sine te diu placere; sed si de¬ bet gratum esse et bene sapere, opor- tet gratiam tuam adesse, et condi- mento ture sapientire condiri. 2. Cui tu sapis, quid ei recte non sapiet? Et cui tu non sapis, quid ei ad ju- cunditatem esse poterit? Sed deficiunt in sapientia tua mun- di sapientes, et qui čarnem sapiunt : N° 554. — 13 j l86 DE IMITATIONE CHRISTI. quia ibi plurima vanitas, et hic raors invenitur. Qui autem te per contemptum mundanorum, et carnis mortificatio- nem sequuntur, vere sapientes esse cognoscuntur : quia de vanitate ad veritatem, de čarne ad spiritum trans- feruntur. Istis sapit Deus : et quidquid boni j invenitur in creaturis, totura ad lau- dem referunt sui conditoris. Dissimilis tamen, et multum dissi- milis sapor creatoris et creaturae, | aeternitatis et temporis, lucis increat® j et lucis illuminatae. 3. O lux perpetua, cuncta creata transcendens lumina! fulgura coru- scationem de sublimi penetrantem omnia cordis mei intima. Purifica, laetifica, clarifica et vivi- fica spiritum meum cum suis poten- tiis, ad inhaerendum tibi jubilosis ex- cessibus. O quando veniet haec beata et de- siderabilis hora, ut tua me saties prae- sentia, et sis mihi omnia in omnibus! Quamdiu hoc datum non fuerit, nec plenum gaudium erit. Adhuc (proh dolor!) vivit in me vetus homo, non est totus crucifixus, non est perfecte mortuus. LIBER III. CAP. XXXV. 187 --- Adhuc concupiscit fortiter contra spiritum, bella movet intestina, nec regnum animas patitur esse quietum. 4. Sed tu, qui dominaris potestati maris , et motum Jiuctuum ejus miti- gas (Ps. lxxxviii. 10.), exsurge, adjuva me. Dissipa gentes qiuz bella volunt (Ps. lxvii. 31.): contere easin virtute I tua. Ostende, quseso, magnalia tua, et glorificetur dextera tua : quia non est spes alia, nec refugium mihi, nisi in te, Domine Deus meus. = ~ CAFUT XXXV. ' ■ Quod non est securitas a tenta- tione in hac vita. 1. Dominus. F ili, nunquam securus es in hac vita, sed quoad vixeris, semper arma spiritualia tibi sunt necessaria. Inter hostes versaris, et a dextris et a sinistris impugnaris. Si ergo non uteris undique scuto patientiie, non eris diu sine vulnere. Insuper, si non ponis cor tuum fixe in me, cum mera voluntate cuncta patiendi propter me, non poteris ar- dorem istum sustinere, nec ad pal¬ mam pertingere beatorum. 188 DE IMITATIONE CHRISTf. Oportet te ergo viriliter omnia per- transire, et potenti manu uti adver- sus objecta. [ t Nam vincenti datur manna, ettor- penti relinquitur multa miseria. 2. Si quaeris in hac vita requiem, quomodo tune pervenies ad asternam requiem? Non ponas te ad multam requiem, sed ad magnam patientiam. Quaere veram pacem, non in terris, sed in coelis : non in hominibus, nec in ceteris creaturis, sed in Deo solo. Pro amore Dei debes omnia liben- ter subire, labores scilicet et dolores, tentationes, vexationes, anxietates, necessitates, infirmitates, injurias, oblocutiones, reprehensiones, hunii- liationes, confusiones, correctiones et despectiones. Haec juvant ad virtutem : haec probant Christi tyronem : haec fabri- cant coelestem coronam. Ego reddarn mercedem aeternam pro brevi labore, et infinitam gloriani pro transitoria confusione. 3. Putas, tu, quod semper habebis pro tua voluntate consolationes spi- rituales? Sancti mei non semper habuerunt tales, sed multas gravitates, et ten-j LIBER III. CAP. XXXVI. 189 tationes varias, magnasque desola- I tiones. Sed patienter sustiiiuerunt se in omnibus, et magis confisi sunt Deo, quani šibi : scientes quia non sunt conuignce passiones hujus temporis, ad futuram gloriam promerendam. | (Rom. viii, 18.) Vis tu statim habere, quod multi post multas lacrymas et magnos la- bores vix obtinuerunt? I Exspecta Doniinuni , viriliter age (Ps. xxvi. 14.), et confortare : noli diffidere, noli discedere : sed corpus et animam expone constanter pro : gloria Dei. Ego reddam plenissime : ego tecum ero in omni tribulatione. == CAPUT XXXVI. ' .. Gontra vana hominum judicia. F ili, jacta cor tuum firmiter in Do¬ mino, et humanum ne metuas ju- dicium, ubi te conscientia pium red- dit et insontem. Bonum est et beatum taliter pati, oec hoc erit grave humili cordi, et Beo magis quam šibi ipsi confi- denti. Multi multa loquuntur, et ideo Parva fides est adhibenda. igo DE IMITATIONE CHRISTI. _ Sed et omnibus satis esse, non est possibile. Etsi Paulus omnibus studuit in Domino placere, et omnibus omnia factus est : tamen etiam pro minimo duxit, quod ab humano die judicatus fuit. 2. Egit satis pro aliorum aedifica- tione et salute, quantum in se erat et poterat : sed ne ab aliis aliquando judicaretur, vel ne despiceretur, cohi- i bere non potuit. Ideo totum Deo commisit, qui to- tum noverat; et patientia ac humili- tate, contra ora loquentium iniqua, aut etiam vana ac mendosa cogitan- tium, atque pro libitu suo quaeque jactantium, se defendit. Respondit tamen interdum ne in- firmis, ex sua taciturnitate, generare- tur scandalum. 3. Quistu,uttimeasa mortali homi- ne? Hodie est, et cras non comparet. Deum time, et hominum terrores non expavesces. Quid potest aliquis in te verbis, aut injuriis? Šibi potius nocet, quam tibi: nec poterit judicium Dei effugere, quicumque est ille. Tu habe Deum prae oculis, et noli contendere verbis querulosis. LIBER HI. CAP. XXXVII. 191 Quod si ad praesens tu videris suc- cumbere, et confusionem pati quam non meruisti, ne indigneris ex hoc, neque per impatientiam rainuas co- ronani tuam : Sed ad me potius respice in ccelum, qui potens sum eripere ab omni con- fusione et injuria, et unicuique red- dere secundum opera sua. = -- GAPUT XXXVII, - —■ De pura et Integra resignatione sui, ad obtinendam cordis li- bertatem. 1. Dominus. F ili, relinque te, et invenies me. Sta sine electione et omni pro- prietate; et lucraberis semper. Nam et adjicietur tibi ampiiorgra- tia, statim ut te resignaveris nec re- sumpseris. 2. Servus. — Domine, quoties me resignabo.etin quibus me relinquam? 3. Dominus. — Semper et omni hora : sicut in parvo, sic et in magno. Nihil excipio, sed in omnibus te nu- datum inveniri volo. Alioquin, quomodo poteris esse meus, et ego tuus, nisi fuerisab omni propria voluntate intus et foris spo- liatus? 192 DE IMITATIONE CHRISTI. Quanto celerius hoc agis, tanto melius habebis : et quanto plenius et sincerius, tanto mihi plus placebis, et amplius lucraberis. 4. Quidam se resignant, sed cum aliqua exceptione : non enim plene Deo confidunt, ideo šibi providere ! satagunt. Quidam etiam primo totum offe- runt, sed postea tentatione pulsati, ad propria redeunt, ideo minime in j virtute proficiunt. Hi ad veram puri cordis libertatem, et jucundae familiaritatis meae gra- tiam, non pertingent, nisi integra re- signatione, et quotidiana sui immo- : latione priusfacta : sine qua non stat, j nec stabit unio fruitiva. 5. Dixi tibi ssepissime, et nune ite- rum dico : Relinque te, resigna te, et frueris magna interna pace. Da totum pro toto : nil exquire, nil repete : sta pure et inhassitanter in me, et habebis me. Eris liber in corde, et tenebrae non conculcabunt te. Ad hoc conare, hoc ora, hoc desi- dera : ut ab omni proprietate possis exspoliari, et nudus nudum Jesum sequi; tibi mori, et mihi aeternaliter vivere. LIBER III. CAP. XXXVIII. 193 Tune deficient omnes vanae phan- tasias, conturbationes iniq uae, et curas superfluae. Tune etiam recedet immoderatus j timor, et inordinatus amor morietur. = ■ GAPUT XXXVIII. = De bono regimine in externis, et recursu ad Deum in periculis. 1. Dominus. F ili, ad istud diligenter tendere de- bes, ut in orani loco et actione, seu occupatione externa, sis intimus liber et tui ipsius potens, et sint om- nia sub te, et tu non sub eis : Ut sis dominus actionum tuarum et reetor, non servus, nec emptitius : Sed niagis exemptus verusque He- brceus, in sortem ac libertatem trans- iens filiorum Dei: Qui stant super prsesentia, et spe- culantur aeterna : Qui transitoria sinistro intuentur oculo, et dextro coelestia : Quos temporalia non trahunt ad inhaerendum, sed trahunt ipsi magis ea ad bene serviendum : prout ordi¬ nata sunt a Deo, et instituta a sunimo opifice, qui nil inordinatum in sua reliquit creatura. 2. Si autem in omni eventu stas, 194 DE IMITATIONE CHRISTI. non in apparentia externa, nec oculo carnali lustras viša vel audita, sed mox in qualibet causa intras cum Moyse in tabernaculum, ad consu- lendum Dominum : audies nonnun- quam divinum responsum, et redies instructus de multis praesentibus et futuris. Seraper enim Moyses recursum ha- buit ad tabernaculum, pro dubiis et qusestionibus solvendis, fugitque ad orationis adjutorium, pro periculis et improbitatibus hominum sublevan- dis. Sic et tu confugere debes in cordis tui secretarium, divinum intentius implorando suffragium. Propterea namque Josue et filii Israel a Gabaonitis leguntur dece- pti : quia os Domini pri us noti inter- rogaverunt (Jos. ix. 14.), sed nimium creduli dulcibus sermonibus, falsa pietate delusi sunt. ■.■ CAPUT XXXIX. ===== Quod homo non sit importunus in negotiis. 1. Dominus. F ili, committe mihi semper causam tuam, ego bene disponam in tem- pore suo. __ LIBER III. CAP. XXXIX. 195 Exspecta ordinationem meam, et senties inde profectum. 2. Servus. — Domine, satis liben- ter tibi omnes res committo; quia parum potest cogitatio mea profi- cere. Utinam non multum adhaererem futuris eventibus, sed ad beneplaci- tum tuum incunctanter ine offer- rem! 3. Dominus. — Fili, saepe homo rem aliquam vehementer agitat, quam desiderat : sed cum ad eam pervenerit, alitersentire incipit :quia affectiones circa idem non sunt du- rabiles, sed magis de uno ad aliud impellunt. Non est ergo minimum, etiam in minimis se ipsum relinquere. 4. Verus profectus hominis, est ab- negatio sui ipsius : et homo abnega- tus, valde liber est et securus. Sed antiquus hostis, omnibus bo- nis adversans, a tentatione non ces- sat : sed die noctuque graves moli- tur insidias, si forte in laqueum de- ceptionis possit praecipitare incau- tum. Vigilate et orate, dicit Dominus, ut non intretis in tentationem. (Matth. xxvi. 41.) __ 196 DE IMITATIONE CHKISTI. CAPUT XL. Quod homo nihil boni ex se ha- bet, et de nullo gloriari potest. i. Servus. D omine, guid est homo , quodmcmor es ejus ? aut filius hominis , quia visitas eum? (Ps. viii. 5.) Quid promeruit homo, ut dares illi gratiam tuam? Domine, quid possum conqueri, si me deseris? aut quid juste obtenderc possum, si quod peto, non feceris? Certe hoc in veritate cogitare pos¬ sum, et dicere : Domine nihil sum, nihil possum, nihil boni ex me ha- beo; sed in omnibus deficio, et ad nihil semper tendo. Et nisi a te fuero adjutus, et inte- ! rius informatus, totus efficior tepi dus et dissolutus. 2. Tu anteni , Domine, semper idem ipse es, et permanes in aeter- num, semper bonus, justus et san- ctus, bene, juste, ac sancte agens j omnia, et disponens in sapientia. Sed ego, qui ad defectum sum ma- gis pronus quam ad profectum, non sum semper in uno statu perdurans, quia septem tempora niutantur su¬ per me. LIBER III. CAP. XL. 197 V'erum tamen cito melius fit, cum tibi placuerit, et raanum porrexeris adjutricem : quia tu solus sine hu¬ mano suffragio poteris auxiliari, et in tantum confirmare ut vultus meus amplius in diversa non mutetur, sed l in te urio cor meum convertatur, et ; quiescat. 3. Unde, si benescirem omnem hu- manam consolationem abjicere, sive propter devotionem adipiscendam, sive propter necessitatem, qua com- j pellor te quaerere, quia non est homo | qui me consoletur : Tune possem merito de gratia tua \ sperare, et de dono novae consoiatio- ; nis exsultare. 4. Gratias tibi, unde totum venit, j quotiescumque mihi bene succedit. Ego autem vanitas et nihilum ante te (Ps xxxviii. 6.) inconstans bomo et infirmus. Unde ergo possum gloriari, aut cur appeto reputari? Numquid de nihilo? et hoc vanis- simum est. Vere inanis gloria, mala pestis, va- j nitas maxima : quia a vera trahit gloria, et coelesti spoliat gratia. Dum enim homo complacet šibi, ig8 DE IMITATfONE CHRISTI. . displicet tibi; dum inhiat laudibus humanis, privatur veris virtutibus. 5. Est autem vera gloria et exsul- tatio sancta, gloriari in te et non in se, gaudere in nomine tuo, non in ; propria virtute, nec in aliqua crea- tura delectari, nisi propter te. Laudetur nomen tuum,non meum; ; magnificetur opus tuum, non meum; benedicatur nomen sanctum tuum, nihil rnihi autem attribuatur de lau¬ dibus hominum. Tu gloria mea, tu exsultatio cor- dis mei. In te gloriabor et exsultabo tota die; pro me autem nihil, nisi in in- \ firmitatibuš meis. (2. Cor. xii. 5.) 6. Quaerant Judami gloriam, quffi ab invicem est : ego hanc requiram, qutz a solo Deo est. Omnis quidem gloria humana, omnis honor temporalis, omnis alti- tudo mundana, teternae gloriae tu® comparata, vanitas est et stultitia. O veritas mea et misericordia mea, Deus meus, Trinitas beata! tibi soli laus, honor, virtus et gloria, per in- finita saeculorum saecula. -4©f- LIBER III. CAP. XLI. 199 CAFUT XLI. De contemptu omnis temporalis honoris. I. Dominus. F ili, noli tibi attrahere, si videas alios honorari et elevari, te autem despici et humiliari. Erige cor tuum ad me in ccelum, et non contristabit te contemptus hominum in terris. 2. Servus. — Domine, in caecitate sumus, et vanitate cito seducimur. Si recte me inspicio, nunquam fnihi facta est injuria ab aliqua crea- tura, unde necjuste habeo conqueri adversum te. 3- Quia autem frequenter et gravi- ter peccavi tibi, merito armatur con- tra me omnis creatura. Mihi igitur juste debetur confusio et contemptus; tibi autem laus, honor et gloria. Et nisi me ad hoc praeparavero, quod velim libenter ab omni creatura despici et relinqui, atque penitus nihil videri, non possum interius pacificari et stabiliri, nec spiritualiter illumi- n ari, neque plene tibi uniri. 200 DE IMITATIONE CHRISTI. CAPUT XLII. Quod pax non est ponenda in hominibus. i. Dominus. F ili, si ponis pacem tuam cum aliqua persona, propter tuum sentire et ; convivere,instabilis eris et implicatus. Sed si recursum habes ad semper viventem et manentem veritatem, non contristabit amicus recedens aut ■ raoriens. In me debet amici dilectio stare : i et propter me diligendus est, quisquis tibi bonus visus est, et multum carus in hac vita. Sine me, non valet nec durabit ami- ’ citia : nec est vera et niunda dilectio, quam ego non copulo. Ita mortuus debes esse talibus affe- ctionibus dilectorum hominum, ut (quantum ad te pertinet) sine omili humano optares esse consortio. Tanto homo Deo magis appropin- quat, quanto ab omni solatio terreno longius recedit. Tanto etiam altius ad Deum ascendit, quanto profundius in se de- scendit, et plus šibi ipsi vilescit. 2. Qui autem šibi aliquid boni at- tribuit, gratiam Dei in se venire im- LIBER III. CAP. XLIII. 201 pedit : quia gratia Spiritus sancti, cor humile semper quaerit. Si scires te perfecte annihilare, at- que ab orani creato amore evacuare, tune deberem in te cum magna gra¬ tia emanare. Quando tu respicis ad creaturas, subtrahitur tibi adspectus Creatoris. Disce te in omnibus propter Crea- torem vincere, tune ad divinam va- lebis cognitionein pertingere. Quantumcumque modieum sit, si inordinate diligitur et respicitur, re- tardat a sunimo, et vitiat. - .= CAPOT XLIIX. ■.. Gontra vanam et saecularem scientiam. i. Dominus. F ili, non te moveant pulehra et sub- tilia horainum dieta. Non enim in sermone est regnnm Dei , sed iti vtt- tute. (i. Cor. iv. 20.) Attende verba mea, quae corda accendunt, et mentes illuminant : in¬ ducirat compunctionem, et variam ■ngerunt consolationem. Nunquam ad hoc legaš verbum, ut doctior aut sapientior possis videri. Stude mortificationi vitiorum, quia hoc amplius tibi proderit, quam Iš D 554- — 14 202 DE IMITllTIONE CHRISTI. notitia multarum difficilium qusestio- nura. 2. Cum multa legeris et cognove- ris, ad unum semper oportet redire principium. Ego sum, qui doceo hominem scientiam, et clariorem intelligen- tiam parvulis tribuo, quam ab homi- ne possit doceri. Cui ego loquor, cito sapiens erit et multum in špiritu proficiet. Vae eis qui multa curiosa ab ho- minibus inquirunt, et de via milu serviendi parum curant. Veniet tempus, quando apparebit Magister magistrorum Christus, Do minus Angelorum, cunctorum audi- turus lectiones, hoc est, singuloruni examinaturus conscientias. Et tune serutabitur Jerusalem in lucernis, et manifesta erunt abscon- dita tenebrarum, tacebuntque argu¬ menta linguarum. 3. Ego sum,qui humilem in puucto elevo mentem : ut plures asternas veritatis capiat rationes,quain si quis decem annis studuisset in scholis. Ego doceo sine strepitu verborutn, sine confusione opinionum, sine fastu honoris, sine pugnatione argumen- torum. LIBER III. CAP. XLIV. 203 Ego sum qui doceo terrena despi- cere, prsesentia fastidire, aeterna quasrere, aeterna sapere, honores fugere, scandala suffcrre, omnem speni in me ponere, extra me nil cupere, et super omnia me ardenter amare. 4. Nam quidam amando me inti¬ me, didicit divina et loquebatur mi- rabilia. Plus profecit in relinquendo 0111- nia, quam in studendo subtilia. Sed aliis loquor communia, aliis specialia : aliquibus in signis et figu- fis dulciter appareo, quibusdam vero >n multo lumine revelo mysteria. (Jna vox librorum, sed non omnes ®que informat : quia intus sum do- ctor veritatis, scrutator cordis, cogi- tationum intellector, actionum pro- motor, distribuens singulis, sicut di- gnum judicavero. ==CAPUT XLIV. — De non attrahendo šibi res exteriores. 1 . DOMINUS. pili. in multis oportet te esse inscium E et aestimare te tamquam mortuum super terram, et cui totus mundus c fucifixus sit. 204 DE imitatione christi. Multa etiam oportet surda aure pertransire, et quae tuae pacis sunt magis cogitare. Utilius est oculosa rebus displicen- tibus avertere, et unicuique suum sentire relinquere, quam contentiosis sermonibus deservire. Si bene steteris cum Deo, et ejus judicium adspexeris, facilius te vi- ctum portabis. 2. Servus. — O Domine, quousque venimus? Ecce damnura defletur temporale, pro modico quaestu labo- ratur et curritur, et spirituale detri- mentum in oblivionem transit, et vix sero reditur. Quod parum vel nihil prodest, at- tenditur; et quod summe necessarium est, negligenter prasteritur : quia to- tus homo ad externa defluit; et nisi cito resipiscat, libens in exterioribus jacet. ■ CAPUT XLV, = Quod omnibus non est creden- dum : et de facili lapsu verbo- rum. i. Servus. D a rnihi auxilium, Domine, de tri- bula/ione, quia vana salus hotni- nis. (Ps. lix. 13.) LIBER III. CAP. XLV. 205 Quam saepe ibi 11011 inveni fidem, ubi me habere putavi! Quoties etiam ibi reperi, ubi minus prasumpsi? Vana ergo spes in hominibus : sa- lus autem justorum, in te, Deus. Benedictus sis, Domine Deus meus, in omnibus, quae accidunt nobis. Infirnii sumus et instabiles, cito fallimur et permutamur. 2. Quis est homo, qui ita caute et circumspecte in omnibus se custodire valet, ut aliquando in aliquam dece- ptionem vel perplexitatem non ve- niat? Sed qui in te, Domine, confidit, ac simplici ex corde quterit, non tam facile labitur. Et si inciderit in aliquam tribula- tionem, quocumque modo fuerit etiam implicatus, citius per te erue- tur, aut a te consolabitur: quia tu non deseresin te sperantem usquein finem. Rarus fidus amicus, in cunctis amici perseverans pressuris. Tu, Domine, tu solus es fidelissi- mus in omnibus, et praster te non est alter tališ. 3- O quani bene sapuit sancta illa anima, quae dixit: Mens measolidata est, et in Christo fundata. 706 de imitatione christi. Si ita mecum foret, non tam facile timor humanus me sollicitaret, nec verborum jacula moverent. Quis omnia praevidere, quis prae- cavere futura mala sufficit? Si prae- visa ssepe etiam lasdunt, quid impro- visa nisi graviter feriunt? Sed quare mihi misero non melius providi? Cur etiam tam facile aliis credidi? Sed homines sumus, nec aliud quam fragiles homines sumus, etiam si angeli a multis aestimamur et dici- mur. Cui čredam, Domine? cui nisi tibi? Veritas es, quae non fallis, nec falli potes. Et rursum : Omnis homo mendax (Ps. cxv. 2.), infirmus, instabilis et labilis, maxime in verbis; ita ut sta- tim vix čredi debeat, quod rectum in facie sonare videtur. 4. Quam prudenter praemonuisti, cavendum ab hominibus!etquia ini- mici hominis domestici ejus: nec cre- dendum, si quis dixerit : Ecce hic, aut ecce illic. Doctus sum damno meo; et utinam ad cautelam majorem, et non ad insipientiam mihi! Cautus esto (ait quidam), cautus^ LIBER III. CAP. XLV. 207 esto, serva apud te quod dico. £t dum ego sileo, et absconditum čredo, nec ille silere potest quod silendum petiit, sed statim prodit me et se, et abiit. Ab hujusmodi famulis et incautis hominibus protege me, Domine, ne m manus eorum incidam, nec un- quam talia committam. Verbum verum et stabile da in os meum, et linguam callidam longe fac a me. Quod pati nolo, omnimode cavere debeo. 5. O quam bonum et pacificum de aliis silere, nec indifferenter omnia credere,neque de facili ulterius effari: Paucis se ipsum revelare; te sem- per inspectorem cordis quaerere : Nec omili vento verborum circum- ferri, sed omnia intima et externa, secundum placitum tuas voluntatis, optare perfici! Quam tutum pro conservatione coelestis gratiae, humanam fugere apparentiam, necappetere quae foris admirationem videntur priebere : sed ea, tota sedulitate sectari, qure vit;e emendationem dant et fervorem! Quam multisnocuit virtus scita, ac Pnepropere laudata! __ 208 de imitatione christi. Quam sane profuit gratia silentio servata in hac fragili vita, quae tota tentatio fertur et niilitia! - CAFUT XLVI. = De confidentia in -Deo habenda, quando insurgunt verborum jaeula. i. Dominus. F ili, sta firmiter, et spera in me. Quid enim sunt verba nisi verba? Per aerem volant, sedlapidem non laedunt. Si reus es, cogita quod libenter emendare te veliš : si nihil tibi con- scius es, pensa quod veliš libenter pro Deo hoc sustinere. Parum satis est, ut vel verba in- terdum sustineas, qui necdum fortia verbera tolerare vales. Et quare tam parva tibi ad cor trans- eunt,nisi quia adhuc carnalis es,et ho- mines magis quam oportet attendis? Nam quia despici metuis, repre- hendi pro excessibus non vis, et ex- cusationum umbracula quaeris. 2. Sed inspice te melius, et agno- sces quia vivit adhuc in te mundus, et vanus amor placendi hominibus. Cum enim bassari refugis, et con- fundi pro defectibus, constat utique, LIBER III. CAP. XLVI. 209 quod nec verus humilis sis, nec vere mundo mortuus, nec mundus tibi crucifixus. Sed audi verbura meurn, et non curabis decem millia verba hominum. Ecce, si cuncta contra te diceren- tur, quae fingi malitiosissime possent; quid tibi nocerent, siomnino transire permitteres, nec plusquam festucam perpenderes? Numquid vel unum ca- pillum tibi extrahere possent? 3- Sed qui cor intus nonhabet, nec Deum prae oculis, faciliter verbo rao- vetur vituperationis. Qui autem in me confidit, nec pro- prio judicio stare appetit, absque hu¬ mano terrore erit. Ego enim sum judex, et cognitor °mnium secretorum : ego scio quali- terres acta est; ego injuriantem novi, e t sustinentem. A me exiit verbum istud, me per- mittente hoc accidit, ut revelentur e _x multis cordibus cogitaiiones. (Luc. "■ 35 -) Ego reum etinnocentem judicabo, sed occulto judicio utrumque ante probare volui. 4- Testimonium hominum saepe fallit :meum judicium verum est;sta- bit et non subvertetur. 2T0 DE IMTTATIONF. CHRISTF Latet plerumque, et paucis ad sin- gula patet : nunquam tamen errat, nec errare potest, etiamsi oculis insi- pientium non rectum videatur. Ad me ergo currendum est in om- ni judicio, nec proprio innitendum arbitrio. Justus enim non conturbabitur, guuiguid a Deo ei acciderit. (Prov. xii. 2i.) Etiamsi injuste aliquidcontra eum prolatum fuerit, non multum curabit. Sed nec vane exsultabit, si per alios rationabiliter excusetur. Pensat namque, quia ego sum scru- tans corda et renes , qui non judico secundum faciemethumanam appa- rentiam. Nam saepe in oculis meis reperitur culpabile, quod hominum judicio cre- ditur laudabile. 5. Servus. — Domine Deus, judex juste, fortis et patiens, qui hominum nosti fragilitatem et pravitatem, esto robur meum, et tota fiducia mea : non enim mihi sufficit conscientia mea. Tu nosti, quod ego non novi : et ideo in omni reprehensione humiliare me debui, et mansuete sustinere. Ignosce quoque mihi propitius, LIBER III. CAP. XVLII. 211 quoties sic non egi, et dona iterum gratiam amplioris sufferentiae. Melior est enim mihi tua copiosa misericordia adconsecutionem indul- gentise; quam mea opinata justitia pro defensione latentis conscientiae. Etsi nihil mihiconscius sum (i. Cor. iv. 4.), tamen in hoc justificare me non possum : quia remota misericor¬ dia tua, non justificabitur in consfie- ftu tuo omnis vivens (Ps. cxlii. 2.) = - - CAPUT XLVII. - - Quod omnia gravia pro seterna vita sunt toleranda. I. DOMINUS. F ili, non te frangant labores quos assumpsisti propter me nec tribu- lationes te dejiciant usquequaque; sed mea promissio, in omni eventute roboret et consoletur. Ego sufficiens sum ad reddendum supra omnem modum et mensuram. Non diu hic laborabis, nec semper gravaberis doloribus. Exspecta paulisper, et videbis ce- lerem finem malorum. Veniet una hora, quando cessabit omnis labor et tumultus. Modicum est et breve, omne quod transit cum tempore. 212 DE IMITATtONE CHRISTI. 2. Age, quod agis : fideliter la- bora in vinea mea, ego ero merces tua. Scribe, lege, canta, geme, tace, ora, sustine virilitercontraria : digna est his omnibus et majoribus proeliis vita aeterna. Veniet pax in die una, quae nota est Domino : et erit non dies neque nox hujus scilicet temporis, sed lux perpetua, claritas infinita, pax firma, et requies secura. Non dices tune : Quis me liberabit de corpore mortis hujus? (Rom. vii.24.) Neque clamabis : Heu miki, quia incolatus meus prolongatus est! (Ps. cxix, 5.) quoniam praecipitabitur mors, et salus erit indefectiva; anxie- tas tiulla, jucunditas beata, societas dulcis et decora. 3. O si vidisses Sanctorum in coelo coronas perpetuas! quanta quoque nune exsultant gloria,qui huic mundo olim contemptibiles, etquasi vita ipsa indigni putabantur; profeeto te sta- tim humiliares usque ad terram, et affectares potius omnibus subesse, quam uni praeesse : Nec hujus vite laetos dies concu- pisceres, sed magis pro Deo tribulari gauderes : et pro nihilo inter homi- 'LIBER III. CAP. XLVIII. 213 nes computari, maximum lucrum du- eeres. 4- O si tibi haec saperent, et pro- funde ad cor transirent! quomodo auderes vel semel conqueri? Nonne pro vita aeterna, cuncta laboriosa sunt toleranda? Non est parvum quid, perdere aut lucrari regnum Dei. Leva igitur faciem tuam in cce- lum. Ecce ego, et omnes Sancti mei mecum, qui in hoc sseculo magnum habuere certamen, modo gaudent, modo consolantur, modo securi sunt, modo requiescunt, et sine fine mecum in regtio Latris mei permanebunt. : GAPUT XLVIII.: De die seternitatis, et hujus vitae angustiis. O supernae civitatis mansio beatis- sima!Odies£eternitatis clarissinia; quam nox non obscurat, sed surama veritas semper irradiat: dies semper teta, semper secura, et nunquam statum mutans in contraria! O utinam dies illa illuxisset, et euncta haec temporalia finem acce- pissent! I.ucet quidem Sanctis perpetua claritate splendida, sed non nisi a LUSER lil. CAP. XLVI 1 I. 215 O quando ero tecum in regno tuo, quod praeparasti dilectis tuis ab ifiterno ? Relictus sum pauper et exsul in terra hostili, ubi bella quotidiana, et infortunia maxima. 4.Consolare exsilium raeum, mitiga dolorem meum, quia ad te suspirat onine desiderium meum. Nam onus mihi totum est, quid- quid hic mundus offert ad solatium. Desidero te intime frui, sed nequeo apprehendere. Opto inhrerere coelestibus, sed de- primunt res temporales, et immorti- ficatie passiones. Mente omnibus rebus superesse volo, čarne autem invite subesse cogor. Sic ego homo infelix mecum pu- gno, et fačlus sum mihimetiftsigravis (Job. vii. 20.), dum spiritus sursum, et caro qu£erit esse deorsum. S- O quid intus patior, dum mente coelestia tracto, et mox carnalium turba occurrit oranti! Deus meus, ne elongeris a me, ne- que declines in ira a servo tuo. (Ps. xxvi. 9.) Fulgura coruscationem tuam, et dissipa eas : emitte sagittas tuas, et 216 de imitatione christi. conturbentur omnes phantasiae ini- mici. Recollige sensus meos ad te : fac me oblivisci omnium mundanorum : da cito abjicere, et contemnere phan- tasmata vitiorum. Succurre mihi, aeterna Veritas, ut nulla me moveat vanitas. Adveni, coelestis suavitas, et fugiat a facie tua omnis impuritas. Ignosce quoque mihi, et misericor- diter indulge, quoties praster te aliud in oratione revolvo. Confiteor etenim \'ere, quia valde distracte me habere consuevi. Nam ibi multoties non sum, ubi corporaliter sto aut sedeo : sed ibi niagis sum, quo cogitationibus teror. Ibi sum, ubi cogitatio mea est. Ibi est frequenter cogitatio mea, ubi est quod amo. Hoc mihi cito occurrit, quod na- turaliter delectat, aut ex usu placet. 6 . Unde tu Veritas aperte dixisti : Ubi enim est thesaurus tims, ibi est et cor tuum. (Matth. vi. 21.) Si ccelum diligo, libenter de ccele- stibus penso. Si mundum amo, rnundi felicitati- bus congaudeo, et de adversitatibus ejus tristor. I -I LIRRR III. CAP. XMX. 217 Si čarnem diligo, quae carnis sunt stepe imaginor. Si spiritum amo, de spiritualibus j cogitare delector. Qumcumque enim diligo, de his i libenter loquor et audio, atque ta- bum imagines mecum ad domum re- porto. Sed beatus ille homo, qui propter i te, Domine, omnibus creaturis licen¬ cam abeundi tribuit : qui naturas vim facit, et concupiscentias carnis fervore spiritus crucifigit : ut serena- ta conscientia puram tibi orationem offerat, dignusque sit angelicis inter- esse choris, omnibus terrenis foris et intus exclusis. == GAPUT XLXX. -= De desiderio aeternae vitse, et quanta sint certantibus bona promissa. 1. Domin us. F ili, cum tibi desiderium tetern® beatitudinis desuper infundi sen- tis, et de tabernaculo corporis exire concupiscis, ut claritatein meam sine vicissitudinis umbra contemplari pos- s js; dilata cor tuum, et omili deside- fio hanc sanctam inspirationem sus- I c 'Pe. N° SS 4 . - IS 218 DE IMITATIONE CHRIST1. Redde amplissimas supernae boni- ; tati gratias, quas tecum sic dignanter j agit, cleraenter visitat, ardenter ex- j citat, potenter sublevat, ne proprio | pondere ad terrena labaris. Nequeenim hoc cogitatu tuo aut : conatu accipis, sed sola dignatione supernae gratiae et divini respectus : quatenus in virtutibus et majori hu- militate proficias, et ad futura certa- mina te praepares, mihique toto cor- dis affectu adhasrere, ac ferventi vo- luntate studeas deservire. 2. Fili, ssepe ignis ardet, sed sine funio flamma non ascendit. Sic et aliquorum desideria ad cce- lestia flagrant, ettamen a tentatione carnalis affectus liberi non sunt. Idcirco nec omnino pure pro ho- nore Dei agunt, quod tam deside- ranter ab eo petunt. Tale est et tuum stepe desiderium, quod insinuasti fore tam importu- num. Non enim est hoc purum et perfe- ctum, quod propria commoditate est infectum. 3. Pete, non quod tibi est delecta- bile et commodum, sed quod mihi est acceptabile atque honorificum : quia si recte judicas, meam ordina- LIBER III. CAP. XLIX. 219 tionem tuo desiderio et omni deside- rato praeferre debes ac sequi. Novi desiderium tuum, etfrequen- tes gemitus audivi. Jam velles esse in libertate gloriae filiorum Dei : jam te delectat domus »terna et ccelestis patria gaudio ple¬ na : sed nondum venit hora ista, sed est adhuc aliud tempus, scilicet tem- j pus belli, tempus laboris et proba- tionis. Optas sunimo repleri bono, sed non potes hoc assequi modo. Ego sum : exspecta me, dicit Do- minus, doneč veniat regnum Dei. 4- Probandus es adhuc in terris, et in multis exercitandus. Consolatio tibi interdum dabitur, sed copiosa satietas non concedetur. Confortare igitur, et esto robustus (Deut. xxxi. 7.), tam in agendo, quam in patiendo naturae contraria. j Oportet te novum induere homi- nem, et in alterum virum mutari. Oportet te saepe agere, quod non V1 's; et quod vis, oportet relinquere. . Quod aliis placet, processum habe- bit : quod tibi placet, ultra non pro- ficiet. Quod alii dicunt, audietur : quod j nt dicis, pro nihilo computabitur. Pe- 220 DE IMITATIONE CHRISTI. tent alii, ct accipient; tu petes, nec impetrabis. 5. Erunt alii magiii in ore horni- num, de te autem tacebitur. Aliis hoc vel illud committetur, tu autem ad nihil utile judicaberis. Propter hoc natura quandoque contristabitur; et magnum, si silens portaveris. In his et similibus multis, probari solet fidelis Domini servus, qualiter se abnegare, et in omnibus frangere queat. Vix est aliquid tale, in quo tan- tumdem mori indiges, sicut videre et pati quae voluntati tuae adversa sunt: maxime autem, cum disconvenientia, et quae minus utilia tibi apparent, | lieri jubentur. Et quia non audes resistere altiori potestati, sub dominio constitutus : ideo durum tibi videtur, ad nutuni alterius ambulare, et omne propriuni sentire omittere. 6. Sed pensa, fili, horum fructum laborum, celerem finem, atque prte- mium nimis magnum : et non habe- : bis inde gravatnen, sed fortissimum patientife tuae solamen. Nam et pro modica hac volun- tate, quam nune spotite deseris, ha- LIBER III. CAP. XLIX. 221 bebis semper voluntatem tuam in coelis. Ibi quippe invenies orane quod vo- lueris, omne quod desiderare poteris. Ibi aderit tibi totius facultas boni, sine timore amittendi. Ibi voluntas tua ima semper me- cum, nil cupiet extraneum vel pri- vatum. Ibi nullus resistet tibi, nemo de te concjueretur, nemo impediet, nihil obviabit : sed cimeta desiderata si- 111 ni erunt praesentia, totumque affe- ctum tuum reficient, et adimplebunt nsque ad summum. Ibi reddam gloriam pro contume- ba perpessa; pallium laudis, pro moe- fore; pro loco novissimo,sedem regni in smeula. Ibi apparebit fructus obedientim, .gaudebit labor poenitentire, et humi- iis subjectio coronabitur gloriose. 7- Nune ergo inclina te humiliter sub omnium manibus : nec sit tibi cu- ■'*, quis hoc dixerit vel jusserit. Sed hoc magnopere curato, ut sive l J raslatus, seu junior, aut tEqualis,. a bquid a te exposcerit vel innuerit, Pro bono totum accipias, et sincera ''oluntate studeas adimplere. Qurerat alius hoc, alius illud; glo- 222 DE IMITATIONE CHRISTt. rietur ille in illo, et iste in isto, laude- turque millies mille : tu autem nec in isto, nec in illo, sed in tui ipsius gaude contemptu, et in mei solius beneplacito ac honore. Hoc optandum est tibi, ut sive per vitam, sive per mortem, Deus sem- per in te glorificetur. - CAPUT L. ■= Qualiter homo desolatus se debet in manus Dei offerre. D omine Deus, sancte Pater, sis nune et in aeternum benedictus, quia sicut vis, sic faetum est : et quod facis, bonum est. Lastetur in te servus tuus, non in se, nec in aliquo alio : quia tu solus lsetitia vera, tu spes mea et corona mea, tu gaudium meum et honor ineus, Domine. Quid habet servus tuus, nisi quod a te accepit, etiam sine merito suo? Tua sunt omnia, quas dedisti et quae fecisti. Pauper su?n, et in laboribtts meis a juventute mea (Ps. lxxxvii. 16.) : et contristaturanima mea nonnunquam usque ad Iacrymas, quandomj£^tiani conturbatur ad se, propter imminen- tes passiones. f LIBER Tli. CAP. L. 223 2. Desidero pacis gaudium, pacem filiorum tuorum flagito, qui in lumi- ne consolationis a te pascuntur. Si das pacem, si gaudium sanctum infundis, erit anima servi tui plena modulatione, et devota in laude tua. Sed si te subtraxeris, sicut saepissi- me soles, non poterit currere viam mandatorum tuorum; sed magis ad tundendum pectus genua ejus incur- vantur : quia non est illi sicut heri et nudiustertius, quando splendebat lu¬ cerna tua super caput ejus, et sub umbra alarum tuarum protegebatur a tentationibus irruentibus. 3. Pater juste et semper laudande, venit hora ut probetur servus tuus. Pater amande, dignum est, ut hac bora patiatur pro te aliquid servus tuus. Pater perpetue venerande, venit bora, quam ab aeterno praesciebas affuturam : ut ad modicum tempus succumbat foris servus tuus, vivat vero semper apud te intus : Paululum vilipendatur, humilietur, deficiat coram hominibus, passio- •vibus conteratur et languoribus : ut 'terum tecum in aurora novse lucis tesurgat, et in coelestibus clarificetur. 224 DE 1MITAT10NE CHRISTt. Pater sancte, tu sic ordinasti, et sic voluisti : et hoc factum esl, quod ipse pnecepisti. 4. Haec est enim gratia ad amicum tuum, pati et tribulari in mundo, pro amore tuo, quotiescumque, et a quo- eumque id permiseris fieri. Sine consilio et providentia tua, et sine causa nihil fit in terra. Bonum miki, Domine, qnia hunti - liasti me, ut discam justificationes tuas (Ps. cxviii. 71.), et omnes elatio- nes cordis atque picesumptiones ab- jiciam. Utile mihi, quod confusio coope- ruit faciem meam : ut te potius, quam homines, ad consolandum re- quiram. Didici etiam ex hoc, inscrutabile judicium tuum expavescere, quia af- fligis justum cum impio, sed non sine ;equitate et justitia. 5. Gratias tibi ago, quia non pe- percisti malis meis, sed attrivisti me verberibus amaris, infligens dolores, et immittens angustias foris et intus. Non est qui me consoletur, ex om¬ nibus quse sub coelo sunt, nisi tu, Domine Deus meus, coelestis medi- cus animarum, qui percutis et sa- nas, deducis ad inferos et reducis. I.1RKR IIT. CAP. L. 225 (1 ob. xiii. 2.) Disciplina tua super me, et virga tua ipsa docebit. 6. Ecce, Pater dilecte, in manibus tuis sum ego, sub virga correctionis tuae me inclino. Percute dorsum nieum, et collum meum, ut incurvem ad voluntatem tuam tortuositatem meam. Fac me piuin et humilem discipu- lum, sicut bene facere consuevisti, ut ambulem adomnem nutum tuum. Tibi me, et omnia mea, ad corri- gendum commendo : melius est hic corripi, quam in futuro. Tu scis omnia et singula, et nil te latet in humana conscientia. Antecjuam fiant, nosti ventura; et non opus est tibi, ut quis te doceat, aut admoneat de his quae geruntur in terra. Tu scis quid expedit ad profectum meum, et quantum deservit tribulatio ad rubiginem vitiorum purgandam. Fac mecum desideratum benepla- citum tuum, et ne despicias peccami- nosam vitam meam,nulli melius nec clarius, quam tibi soli notam. 7. Da mihi, Domine, scire quod sciendum est; hoc amare,quod aman- dum est; hoc laudare, quod tibi sum- me placet; hoc reputare, quod tibi 226 DE IMITATIONE CHRISTI. pretiosum apparet; hoc vituperare quod oculis tuis sordescit. Non me sinas secundum visionem oculorum, exteriorum judicare, neque secundum auditum aurium hominum imperitorum sententiare : sed in judi- cio vero de visibilibus et spiritualibus discernere, atque super omnia, vo- luntatem beneplaciti tui semper in- quirere. 8. Falluntur saepe hominum sensus in judicando : falluntur et amatores s£eculi,visibiliatantummodoamando? Quid est homo inde melior, quia reputatur ab liomine major? Fallax fallacem, vanus vanuffl, caecus caecum, infirmus infirmum de- cipit, dum exaltat; et veraciter magis confundit, dum inaniter laudat. Nam quantum unusquisque est in oculis tuis, tantum est, et non am- plius, ait bumilis sanctus Franciscus. - -.-. CAPUT LT. ===== Quod humilibus insistendum est operibus cum deficitur a summis. i. Dominus. F ili, non vales semper in ferventiori desiderio virtutum stare, nec in altiori gradu contemplationis consi- LIBER III. CAP. LI. 227 stere'; sed necesse habes interdum, ob originalem corruptelam, ad infe- riora descendere, et onus corruptibi- lis vitse, etiam invite et cum t£edio portare. Quamdiu mortale corpus geris, taedium senties, et gravamen cordis. Oportet ergo ssepe in čarne, de car- nis onere gemere : eo quod non vales spiritualibus studiis et divinae con- templationi indesinenter inhaerere. 2. Tune expedit tibi ad humilia et exteriora opera confugere, et in bonis actibus te reereare; adventum meum et supernam visitationem firma con- fidentia exspectare : exsi!ium tuum, et ariditatem mentis patienter suffer- re, doneč iterum a me visiteris, et ab omnibus anxietatibus libereris. Nam faciam te laborum oblivisci, et interna quiete perfrui. £xpatidam corarn te prata Scriptu- rarum; ut, dilatato corde, currere in- cipias viam mandatorum meorum. Et dices : No?i suni condignce pas- siones hujus iemporis , ad futuram gloriam , quce reiielabitur i?i nobis. (Rom. viii. 18.) 228 DE IM1TATIONE CHRISTI. CAPUT Lil. Quod homo non reputet se con¬ solatione dignum, sed magis verberibus reum. i. Servus. D omine, non sum dignus consola- tione tua, nec aliqua spirituali vi- sitatione : et ideo juste mecum agis, quando me inopem et desolatum re- linquis. Si enim ad instar maris lacrymas fundere possem, adhuc consolatione tua dignus non esseni. Unde nihil dignus sum,quam flagel- lari et puniri : quia graviter et saepe te offendi, et in multis valde deliqui. Ergo vera pensata ratione, nec minima sum dignus consolatione. Sed tu, clemens et misericors Deus, qui non vis perire opera tua, ad ostendendum divitias bonitatis tuffi in vaša misericordiae, etiam praeter omne proprium meritum dignaris consolari servum tuum supra huma- num modum. Tuae enim consolationes, non sunt sicut humanse confabulationes. 2. Quid egi, Domine, ut mihi con- ferres aliquam coelestem consolatio- nem ? LIliF.R III. CAP. l.II. 229 Ego nihil boni me egisse recolo, sed semper ad vitia pronum, et ad ernendationem pigrum fuisse. Verum est et negare non possum. Si aliter dicerem, tu stares contra me, et non esset qui defenderet. Quid merui pro peccatis meis, nisi infernum, et ignem aeternum? In veritate confiteor, quoniam di- gnussum omili ludibrio et contemptu, nec decet me intertuosdevotoscom- morari. Et licet hoc aegre audiam, tamen adversum me pro veritate peccata mea arguam, ut facilius mi- sericordiam tuam merear impetrare. 3. Quid dicam reus, et omni con- fusione plenus? Non habeo os lo- quendi, nisi hoc tantum verbum : Peccavi, Domine, peccavi; miserere fnei, ignosce mihi. Sine me paululum, utplangam do- lorem tneum, antequam vadam ad terram tenebrosam, et oper tam mortis caligine. (Job. x. 20. 21.) Quid tam maxime a reo et misero Peccatore requiris, nisi ut conteratur, e t humiliet se pro delictis suis? In vera contritione et cordis humi- liatione, nascitur spes veniae, recon- ciliatur perturbata conscientia, repa- JJitur gratia perdita, tuetur homo a 230 DE IMITATIONE CHRISTI. futura ira; et occurrunt šibi mutuo, in osculo sancto, Deus et pcenitens anima. 4. Humilis peccatorum contritio, acceptabile tibi est,’ Domine, sacrifi- cium; longe suavius odorans in con- spectu tuo, quam thuris incensum. Haec est gratum etiam unguentum, quod sacris pedibus tuis infundi vo- luisti :quiacor contritum et humilia- tum nunquam despexisti. Ibi est locus refugii a facieirse ini- mici. Ibi emendatur etabluitur, quid- quid aliunde contractum est etinqui- natum. . CAPUT Lili. - ----- Quod gratia Dei non miscetur terrena sapientibus. F ili, pretiosa est gratia mea, non patitur se misceri extraneis rebus, nec consolationibus terrenis. Abjicere ergo oportet omnia impe- dimenta gratiae, si optas ejus infu- j sionem suscipere. Pete secretum tibi, ama solus ha- bitare tecum, nullius require confa- bulationem; sed magis ad Deum de- votam effunde precem, ut compun- ctam teneas mentem et puram con- scientiam. LIBER III. CAP. LIH. 23I Totum mundum nihil aestima; Dei vacationem omnibus exterioribus an- tepone. Non enim poteris tnihi vacare, et ■n transitoriis pariter delectari. A notis et a caris oportet elongari, ; et ab omni temporalisolatio mentem i tenere privatam. Sic obsecrat H. Apostolus Petrus, ut tamquam advenas et peregrinos j in hoc mundo se contineant Christi fideles. 2. O quanta fiducia erit morituro, quem nullius rei affectus detinet in ; mundo! Sed sic segregatum cor babere ab omnibus, aeger necdum capit animus, n ec animalis homo novit interni ho- minis libertatem. Attamen si vere velit esse spiritua- iis, oportet eum renuntiare tam re- motis quam propinquis, et a nemine magis cavere quam a se ipso. Si temetipsum perfecte viceris, | cetera facilius subjugabis. Perfecta victoria est, de semetipso triumphare. Qui enim semetipsum subjectum tenet, ut sensualitas rationi, et ratio m cunctis obediat mihi; hic vere vi- etor est sui, et dominus mundi. 232 DE IMITATIONK CHR 1 STI. 3. Si ad hunc apicem scandere gli- scis, oportet viriliter incipere, et se- curim ad radicem ponere, ut evellas et destruas occultam inordinatam in- clinationem ad te ipsum, etad onine privatum et materiale bonum. Ex hoc vitic, quod homo semet- ipsum nimis inordinate diligit, pene totum pendet quidquid radicaliter vincendum est : quo devicto et sub- acto malo, pax magna et tranquilli- tas erit continuo. Sed quia pauci šibi ipsis perfecte mori laborant, nec plene extra se teudunt, propterea in se implicati remanent, nec supra se in špiritu ele- vari possunt. Qui autem libere mecum ambulare desiderat, necesse est, ut omnes pra- vas et inordinatas affectiones suas mortificet, atque nulli creaturae, pri- vato amore,concupiscenter inhasreat. —- CAFUT LIV. ===== De diversis motibus Naturse et Gratise. F ili,diligenteradverte motusNaturae et Gratite, quia valde contrarie et subtiliter moventur : et vix, nisi a spirituali et intimeilluininatohomine, discernuntur. LIBER IH. CAP. LIV. 333 Omnes quidem bonum appetunt, et aliquid boni in suis dictis vel factis praetendunt, ideo sub specie boni multi falluntur. Natura callida est, et multos trahit, illaqueat, et decipit, et se seniper pro fine habet: Sed Gratia simpliciter ambulat, ab omni specie mala declinat; fallacias non prretendit, et omnia pure pro- pter Deum agit, in quo et finaliterre- quiescit. 2. Natura invite vult mori, nec premi, nec superari. nec subesse, nec sponte subjugari : Gratia vero studet niortificationi propriag, resistit sensualitati, quaerit subjici, appetit vinci, nec propria j vult libertate fungi; sub disciplina amat teneri, nec alicui cupit domi- nari; sed sub Deo semper vivere, stare et esse, atque propter Deum omni humanae creaturae humiliter parata est inclinari. Natura pro suo commodo laborat, : et quid lucri ex alio šibi proveniat attendit : Gratia autem, non quid šibi utile et commodum sit, sed quod multis j proficiat, magis considerat. N° 554- — 16 234 DE imitatione christi. Natura libenter honorem et reve- rentiam accipit : Gratia vero omnem honorem et gloriam Deo fideliter attribuit. 3. Natura confusionem timet et contemptum : Gratia autem gaudet pro nomine fesu contumeliam pati. (Act. v. 41.) Natura otium amat et quietem cor- poralem : Gratia vero vacua esse non potest, sed libenter amplectitur laborem. Natura quaerit habere curiosa et pulchra, abhorret vilia et grossa : Gratia vero simplicibus delectatur et humilibus, aspera non aspernatur, nec vetustis refugit indui pannis. Natura respicit temporalia, gaudet ad lucra terrena, tristaturde danino, irritatur levi injurias verbo: Sed Gratia attendit aeterna, non inhaeret temporalibus, nec in perdi- tione rerum turbatur, neque verbis durioribus acerbatur; quia thesaurum suum et gaudium in coelo, ubi nil perit, constituit. 4. Natura cupida est, et libentius accipit quam donat, amat propria et privata. Gratia autem pia est etcommunis, vitat singularia, contentatur paucis, LIBER III. CAP. LIV. 235 beaiius dare judicat guam accipere. (Act. xx. 35.) Natura inclinat ad creaturas, ad čarnem propriam, ad vanitates et discursus : Sed Gratia trahit ad Deum et ad virtutes, renuntiat creaturis, fugit mundum, odit carnis desideria, re- stringit evagationes, erubescit in pu¬ hlico apparere. Natura libenter aliquod solatium habet externum, in quo delectetur ad sensum : Sed Gratia in solo Deo quaerit con- solari, et in sunimo bono super omnia visibilia delectari. S- Natura totum agit propter lu- crum et commodum proprium, nihil gratis facere potest, sed aut aequale, autmelius, aut laudem, vel favorem pro benefactis consequi sperat; et multum ponderari sua gesta et dona concupiscit : Gratia vero nil temporale quaerit nec aliud praemium, quam Deum so¬ larn, pro mercede postulat; nec am- plius de temporalibus necessariis de- siderat, nisi quantum haec šibi ad assecutionem aeternorum valeantde- servire. 6. Natura gaudet de amicis multis I 236 DE IMITATIONE CHRIST1. et propinquis, gloriatur de nobili loco et ortu generis; arridet potentibus, blanditur divitibus, applaudit šibi si- milibus : Gratia autem, et inimicos diligit, nec de amicorum turba extollitur; nec locum, nec ortum natalium reputat, nisi virtus major ibi fuerit; Favet magis pauperi quam diviti, compatitur plus innocenti quam po- tenti; congaudet veraci, non fallaci; Exhortatur semper bonos meliora charismata aemulari, et Filio Dei per virtutes assimilari. Natura de defectu et molestia cito conqueritur : Gratia constanter fert inopiam. 7. Natura omnia ad se reflectit, pro se certat et arguit; Gratia autem ad Deum cuncta re- ducit, unde originaliter emanant; ni- hil boni šibi ascribit, nec arroganter praesumit; non contendit, nec suarn sententiam aliis praefert;sed in omni sensu et intellectu, aeternas sapientise ac divino examini se submittit. Natura appetit scire secreta, et nova audire : vult exterius apparere, et multa per sensus experiri; deside- 'rat agnosci, et agere unde laus et admiratio procedit: LIliER III. CAP. LIV. 237 Sed Gratia 11011 curat nova nec curiosa percipere; quia totum hoc de vetustate corruptionis estortuni, cum nihil novurn et durabile sit super ter- ram. Docet itaque sensus restringere, vanam complacentiam et ostentatio- nem devitare, laudanda et digne mi- randa humiliter abscondere, et de omili re, et in omni scientia, utilitatis fructum, atque Dei laudeni et hono- reni queerere. Non vult se nec sua praedicari, sed Deum in doniš suis optat benedici, qui cuncta ex mera caritate largitur. 8 . Haec Gratia supernaturale lu- men, et quoddam Dei spec.iale donum est, et proprie electorum signaculum, et pignus salutis aeternas : quas ho- minem de terrenisad ccetestia aman- da sustollit, et de carnali spiritualem efficit. Quanto igitur Natura amplius pre- mitur et vineitur, tanto major Gratia infunditur; et quotidie novis visita- tionibus, interior homo secundum imaginem Dei reformatur. LIBER III. CAP. LV. 239 Nam modica vis quae rematisit, est tamquani scintilla quaedam latens in cinere. Haec est ipsa ratio naturalis, cir- cumfusa magna caligine, adhuc ju- dicium habens boni et mali, veri fal- sique distantiam; licet impotens sit adimplere omne quod approbat, nec pleno jam lumine veritatis, nec sani- tate affectionum suarum potiatur. 3. Hinc est, Deus meus, quod con- deledtor legi tua secundum interio- rem hominem, sciens mandatum tuum fore bornim, justum et sanctum, arguens etiam omne malum et pec- catum fugiendum. Čarne autem servio legi peccati, dum magis sensualitati obedio quam rationi. Hinc est, quod uelle bonum mihi adjacet, perficere autem noti itive- nio. Hinc siepe multa bona propono, sed quia gratia deest ad adjuvandum infirmitatem meam, ex levi resisten- tia resilio et deficio. Hinc accidit, quod viam perfe- ctionis agnosco, et qualiter agere de- beam, clare satis video : Sed propriae corruptionis pondere pressus, ad perfectiora non assurgo. 240 DE IMITATIONE CHRISTI. 4. O quam maxime est mihi ne- cessaria, Domine, tua gratia, ad in- choandum bonum, ad proficiendum et ad perficiendum ! Nam sine ea nihil possum facere, omnia autem possum in te, confor- tante me gratia. O vere ccelestis gratia, sine qua nulla sunt propria merita, nulla quo- que dona naturae ponderanda! Nihil artes, nihil divitiae, nihil pulchritudo vel fortitudo, nihil in- geniuni vel eloquentia valent apud te, Domine, sine gratia. Nam dona natur® bonis et malis sunt communia : electorum autem proprium donum est gratia sive di- lectio, qua insigniti, digni habentur vita teterna. Tantum eminet hasc gratia, ut nec donum prophetias, nec signorum operatio, nec quantalibet alta specu- latio atiquid aestimentur sine ea. Sed neque fides, neque spes, neque ali® virtutes, tibi acceptae sunt sine caritate et gratia. 5. O beatissima gratia! quse pau- perem špiritu, virtutibus divitem fa- cis : et divitem multis bonis, humi- lem corde reddis. Veni, descende ad me, reple me . LIBER III. CAP. LV. 241 mane consolatione tua, ne deficiat pras lassitudine et ariditate mentis aninia mea. Obsecro, Domine, ut inveniamgra- tiam in oculis tuis : sufficit enim mihi gratia tua, ceteris non obten- tis, quae desiderat natura. Si fuero tentatus et vexatus tribu- lationibus multis, non timebo mala, dum mecum fuerit gratia tua. Ipsa fortitudo mea, ipsa consilium confert et auxilium. Cunctis hostibus potentior est, et sapientior universis sapientibus. 6. Magistra est veritatis, doctrix disciplinse, lumen cordis, solamen pressurae, fugatrix tristitiae, ablatrix timoris, nutrix devotionis, produ- ctrix lacrymarum. Quid sum sine ea, nisi aridum li- gnum, et stirps inutilis ad ejiciendum. “ Tua ergo me, Domine, gratia semper et praeveniat et sequatur, ac bonis operibus jugiter pnestet essein- tentum per Jesum Christum Filium tuum. ” Amen. 242 DE IMITAT10NE CHRISTI. CAPUT LVI. Quod nos ipsos abnegare, et Cbristum imitari debemus per crucem. 1. Dominus. F ili, quantum a te vales exire, tan- tum in me poteris transire. Sicut nihil foris concupiscere, in- ternam pacem facit; sic se interius relinquere, Deo conjungit. Volo te addiscere perfectam abne- gationem tui in voluntate mea, sine contradictione et querela. Sequere me : Ego sum via , veri- tas et vita. (Joann. xiv. 6.) Sine via, non itur; sine veritate, non cogno- scitur; sine vita non vivitur. Ego sum via, quam sequi debes; veritas, cui credere debes; vita, quam sperare debes. Ego sum via inviolabilis, veritas infallibilis, vita interminabilis. Ego sum via rectissima, veritas su- prema, vita vera, vita beata, vita in- creata. Si manseris in via mea, cognosces veritatem, et veritas liberabit te, et apprehendes vitam aeternam. 2. Si vis ad vitam ingredi , serva mandata. (Matth. xix. 17.) LIBER lil. CAP. LVI. 243 Si vis veritatem cognoscere, črede mihi. Sz vis perfeclus esse, venile omnia. (Ibid. 21.) Si vis esse discipulus meus, abnega temetipsum. Si vis beatam vitam possidere, prasentem vitam contemne. Si vis exaltari in coelo, humilia te in mundo. Si vis regnare mecum, porta cru- cem mecum. Soli enim servi crucis inveniunt viam beatitudinis, et verae lucis. 3. Servus. — Domine Jesu, quia arcta erat vita tua, et mundo despe- cta, dona mihi, te cum mundi despe- ctu imitari. Non enim major est servus domino suo, nec discipulus supra magistrum. (Matth. x. 24.) Exerceatur servus tuus in vita tua, quia ibi est salus mea, et sanctitas vera. Quidquid extra eam lego, vel au- dio, non me recreat, nec delectat plene. 4. Dominus. — Fili, quia haec scis, et legisti omnia; beatus eris, si fece- ris ea. 244 DE IM 1 TATIONE CHRISTI. Qui habet mandata mea, et servat ea, ipse est qui diligit mej et ego di- ligam eum, et manifestabo ei me- ipsum (Joann. xiv. 21.) : et faciam eum consedere mecum in regno Pa- tris mei. 5. Servus. — Domine Jesu, sicut dixisti et promisisti, sic utique fiat, et mihi promereri contingat. Suscepi, suscepi de manu tua crucem; portabo, et portabo eam usque ad mortem, sicut imposuisti mihi. Vere vita boni monachi crux est, sed dux paradisi. Inceptum est, retro abire non licet, nec relinquere oportet. 6. Eia fratres, pergamus simul, Je- sus erit nobiscum. Propter Jesum suscepimus hanc crucem: propter Tesum perseveremus in cruce. Erit adjutor noster, qui est dux noster, et praecessor. En, rex noster ingreditur ante nos, qui pugnabit pro nobis. Sequamur viriliter, nemo metuat terrores : simus parati mori fortiter in bello, nec inferamus crimen glorice. nostrcr (t Mach. ix. 10.), ut fugiamus a cruce. LIBER III. CAP. LVII. 245 CAPUT LVII. Quod homo non sit nimis deje- ctus, quando in aliquos labitur defectus. 1. Dominus. F ili, magis placent mihi patientia et humilitas in adversis, quam multa consolatio et devotio in prosperis. Ut quid te contristat parvum fa- ctum contra te dictum? Si amplius fuisset, commoveri non debuisses. Sed nune permittetransire; non est primum, nec novum; nec ultimum erit, si diu vixeris. Satis virilis es, quamdiu nil obviat adversi. Bene etiam consulis, et alios nosti roborare verbis; sed cum ad januam tuam venit repentina tribulatio, de- ficis consilio et robore. Attende magnam fragilitatem tuam, quam saepius experiris in mo- dicis objectis : tamen pro salute tua ista fiutit, cum haec et similia con- tingunt. 2. Pone, ut melius nosti, ex corde : et si te tetigit, non tamen dejiciat, nec diu implicet. 246 DE IMITATIONE CHRISTI. Ad minus sustine patienter, si non potes gaudenter. Etiam si minus libenter audis, et indignationem sentis, reprime te, nec patiaris aliquid inordinatum ex ore tuo exire,unde parvuli scandalizentur. Cito conquiescet commotio excita- ta, et dolor internus revertente dul- corabitur gratia. Adhuc vivo ego, dicit Dominus, juvare te paratus, et solito amplius consolari : si confisus fueris mihi, et devote invocaveris. 3. Animaequior esto, et ad majo- rem sustinentiam accingere. Non est totum frustratum, si te srepius percipis tribulatum, sed gra- viter tentatum. Homo es, et non Deus : caro es, non Angelus. Quomodo tu posses semper in eo- dem statu virtutis permanere, quan- do hoc defuit Angelo in coelo, et pri- mo homini in paradiso? Ego sum qui mcerentes erigo so- spitate : et suam cognoscentes infir- mitatem, ad meam proveho divini- tatem. 4. Servus. — Domine, benedi- ctum sit verbum tuum, dulce super mel et favum ori meo. LIBER III. CAP. LVII1. 247 Quid facerem in tantis tribulatio- nibus et angustiis meis, nisi me con- fortares tuis sanctis sermonibus? Dummodo tandem ad portum sa- lutisperveniam, qui curae est, quae et quanta passus fuero? Da finem bonum : da felicem ex hoc mundo transitum. Memento mei, Deus meus, et dirige me recto itinere in regnum tuum. Amen. — CAFUT LVIII. —. = De attioribus rebus, et ocoultis judiciis Dei non scrutandis. F ili, caveas disputare de altis mate- riis, et de occultis Dei judiciis : cur iste sic relinquitur, et ille ad tantam gratiam sumitur : cur etiam iste tan- tum affligitur, et ille tam eximie exaltatur. Ista omnern humanam facultatem excedunt : nec ad investigandum ju- dicium divinum, ulla ratio praeva- let, vel disputatio. Quando ergo hasc tibi suggerit ini- micus, vel etiam quidam curiosi in- quirunt homines, responde illud Pro- phetae : Just us es Domine, et rečlurn ludicium tuum. (Ps. cxviii. 137.) 248 DE IMITAT10NE CHRISTI. Et illud : Judicia Domini vera justiftcata in semetipsa. (Ps. xviii. 10.) Judicia mea metuenda sunt, non discutienda; quia humano intellectui sunt incomprehensibilia. 2. Noli etiam inquirere, nec dispu- tare de meritis Sanctorum, quis alio sit sanctior, aut quis major fuerit in regno coelorum. Talia generant sape lites et con- tentiones inutiles, nutriunt quoque superbiam et vanam gloriam; unde oriuntur invidiae et dissensiones, dum iste illum Sanctum, et alius alium conatur superbe prasferre. Talia autem velle scire et investi- gare ; nullum fructum afferunt, sed magis Sanctis displicent : quia non sum Deus dissensionis, sed pacis; qure pax magis in humilitate vera, quam in propria exaltatione consi- stit. 3. Quidam zelo dilectionis trahun- tur ad hos vel ad illos ampliori affe- ctu, sed humano potius quam divino. Ego sum qui cunctos condidi San- ctos; ego donavi gratiam, ego prše- stiti gloriam. Ego novi singulorum merita; ego praeveni eos in benedictionibus dul- cedinis me*. EIBER lir. CAP. LVIIT. 249 Ego praescivi dilectos ante saecula; ego eos elegi de mundo, non ipsi me praeelegerunt. Ego vocavi per gratiam, attraxi per misericordiam : ego perduxi eos per tentationes varias. Ego infudi consolationes magni- ficas, ego dedi perseverantiam, ego coronavi eorum patientiam. 4 . Ego primum et novissimum agnosco : ego omnes inaestimabili dilectione amplector. Ego iaudandus sum in omnibus Sanctis meis : ego super omnia bene- dicendus sum, et honorandus in sin- gulis, quos sic gloriose magnificavi et prasdestinavi, sine ullis prasceden- tibus propriis meritis. Qui ergo unum de minimis meis contempserit, nec magnum honorat; quia pusillum et magnum ego feci. Et qui derogat alicui Sanctorum, derogat et mihi, et ceteris omnibus in regno ccelorum. Omnes unum sunt per caritatis vinculum : idem sentiunt, idem vo- lunt, et omnes in unum se diligunt. 5 . Adhuc autem, quod multo altius est, plus me, quam se et sua merita, diligunt. Nam supra se rapti, et extra pro- N d SS4- — '7 250 DE IMITATIONE CHRISTI. priam dilectionem tračti, toti in amorem mei pergunt, in quo et frui- tive quiescunt. Nihil est, quod eos avertere possit aut deprimere : quippe qui aeterna veritate pleni, igne ardescunt inex- stinguibilis caritatis. Taceant igitur carnales et anima- les homines de Sanctorum statu dis- serere, qui non norunt nisi privata gaudia diligere. Demunt et addunt pro sua inclinatione, non prout pla- cet seternae veritati. 6. In multis est ignorantia, eorum maxime, qui parum illuminati, raro aliquem perfecta dilectione spirituali diligere norunt. Multura adhuc naturali affectu et humana amicitia, ad hos vel ad illos trahuntur; et sicut in inferioribus se habent, ita et de coelestibus imagi- nantur. Sed est distantia incomparabilis inter ea quae imperfecti cogitant, et ea quae illuminati viri per revelatio- nem supernam speculantur. 7. Cave ergo, fili, de istis curiose tractare, quae tuam scientiam exce- dunt; sed hoc magis satage et inten- de, ut vel minimus in regno Dei queas inveneri. LIBER III. CAP. LVIII. 251 Et si quispiam sciret, quisalio san- ctior esset, vel major haberetur in regno coelorum : quid ei hsec notitia prodesset, nisi se ex hac cognitione coram me humiliaret, et in majorem nominis mei laudem exsurgeret? Multo acceptius Deo facit, qui de I peccatorum suorum magnitudine, et 1 virtutum suarum parvitate cogitat, et quam longe a perfectione Sancto- rum distat; quam is qui de eorum majoritate vel parvitate disputat. Melius est Sanctos devotis precibus et lacrymis exorare, et eorum glo- riosa suffragia humili mente implo- rare, quam eorum secreta vana in- ■ quisitione perscrutari. 8. lili bene et optime contentantur, si homines scirent contentari, et va- niloquia sua compescere. Non gloriantur de propriis meritis, quippe qui šibi nihil bonitatis ascri- bunt, sed totum mihi, quoniam ipsis cuncta ex infinita caritate mea do- navi. Tanto amore divinitatis, etgaudio supereffluenti replentur, ut nihil eis desit gloriae, nihilque possit deesse felicitatis. Omnes Sancti, quanto altiores in gloria, tanto humiliores in se ipsis, et 252 DE IMITATIONE CHRISTI. mihi viciniores et dilectiores exsi- stunt. Ideoque habes scriptum, quia mit- tebant coronas suas ante Deuni, et ceciderunt in facies suas coram Agno, et adoraverunt Viventem in sceculci sceculorum. (Apoc. v. 14.) 9. Multi quaerunt, quis major sit in regno Dei; qui ignorant, an cum mi- nimis erunt digni computari? Magnum est, vel minimum esse in ccelo, ubi omnes magni sunt; quia ontnes filii Dei vocabuntur et erunt. Minimus e?-it in mille (Is. lx. 22.), et peccator cent um annorum morietur. (Ibid. lxv. 20.) Cum enim qusererent discipuli,quis major esset in regno ccelorum, tale audierunt responsum : Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicutparvuli,non intrabitis in regnum ccelorum. Quicui)ique ergo humilia- : venit se, sicut parvulus iste, hic major est in regno coelorum. (Matth. xviii. 3 . 4 -) 10. Vse eis, qui cum parvulis hurm- liaresesponte dedignantur: quoniam humilis janua regni coelestis, eos non admittet intrare. Vae etiam divitibus, qui habenthic consolationes suas! quia pauperibus LIBER III. CAP. LIX. 253 intrantibus in regnum Dei, ipsi sta- ; bunt foris ejulantes. Gaudete humiles, et exsultate pau- peres, quia vestrum est regnum Dei, j si tamen in veritate ambulatis. ===== CAPUT LIX. ■ Quod omnis spes et fiducia in solo Deo est figenda. D omine, quae est fiducia mea, quam in hac vita habeo? aut quod ma- jus solatium meum, ex omnibus ap- parentibus sub coelo? Nonne tu, Domine Deus meus, cu- jus misericordiae non est numerus? Ubi mihi bene fuit sine te! Aut quando male esse potuit, praesente te ? Malo pauper esse propter te, quam dives sine te. Eligo potius tecum in terra pere- grinafi, quam sine te coelum possi- dere. Ubi tu, ibi coelum : atque ibi mors et infernus, ubi tu non es. Tu mihi in desiderio es, et ideo post te gemere, clamare et exorare necesse est. In nullo denique possum plene con- fidere, quiinnecessitatibus auxilietur opportunius, nisi in te solo Deo meo. Tu es spes mea, tu fiducia mea; tu 254 DE IMITATIONE CHRISTI. consolator meus, et fidelissimus in omnibus. 2. Omnes quce sua suni gucerunt: tu salutem meam.et profectum meum solummodo prastendis, et omnia in bonum mihi convertis. Etiam si variis tentationibus et ad- versitatibus exponas me, hoc totum ad utilitatem meam ordinas, qui mille modis dilectos tuos probare consue- visti. In qua probatione non minus diligi debes et laudari, quam si coelestibus consolationibus me repleres. 3. In te ergo, Domine Deus, pono totam spem meam et refugium : in te omnem tribulationem et angustiam meamconstituo; quia totum infirmum et instabile invenio, quidquid extra te conspicio. Non enim proderunt multi amici, neque fortes auxiliarii adjuvare pote- runt, nec prudentes consiliarii re- sponsum utile dare, neque libri do- ctorum consolari, nec aliqua pretiosa substantia liberare, nec locus aliquis secretus et amoenus contutari; si tu ipse non assistas, juves, confortes, consoleris, instruas, et custodias. 4. Omnia namque, quse ad pacem videntur esse, et felicitatem haben- LIBER III. CAP. LIX. 255 dam, te absente, nihil sunt, nihilque felicitatis in veritate conferunt. Finis ergo omniura bonorum, et altitudo vitae, et profunditas eloquio- rum tu es, et in te super omnia spe- rare, fortissimum solatium servorum tuorum. Ad te sunt oculi mei, in te confido, Deus meus, misericordiarum Pater. Benedic et sanctificaanimam meam benedictione coelesti, ut fiat habitatio sancta tua, et sedes reternae gloriae ture : nihilque in templo ture digni- tatis inveniatur, quod oculos tuae ma- jestatis offendat. Secundum magnitudinem bonitatis ture, et multitudinem miserationum tuarum, respice in me, et exaudi ora- tionem pauperis servi tui, longe ex- sulantis in regione umbrae mortis. Protege et conserva animam ser- vuli tui, inter tot discrimina vitre cor- ruptibilis; ac comitante gratia tua, dirige per viam pacis, ad patriam perpetuae claritatis. Amen. EXPLICIT LIBER DE INTERNA CONSOLATIONE. DE IMITATIONE CHRISTL LIBER QUARTUS. De Sacramento Altaris. Devota exhortatio ad sacram Communionem. Vox Christi. IENITE admeomnes, guilabo- i ratis et onerdti es/is, et ego j i reficiam vos, dicit Dominus. Panis, quem ego dabo, caro mea , est, pr o mundi vita. Accipite et comedite, koc est Corpus meinn, quod pro vobis tradetur : hoc \ pačite in meam commemorationein. (Qui manducat meam čarnem et bi- bit meum sanguinem, in me manet, el ego in illo. Verba quce ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. 258 DE IMITATIONE CHRISTI. GAPUT X. Cum quanta reverentia Christus sit suscipiendus. Vox Discipuli. H aec sunt verba tua, Christe, Veri- tas Sterna, quaravis non uno tempore prolata, nec uno in loco conscripta. Quia ergo tua sunt et vera, gra- tanter mihi et fideliter cuncta sunt accipienda. Tua sunt, et tu ea protulisti; et mea quoque sunt, quia pro salute mea ea edidisti. Libenter suscipio ea ex ore tuo, ut arctius inferantur cordi meo. Excitant me verba tantae pietatis, plena dulcedinis et dilectionis, sed terrent me delicta propria, et ad ca- pienda tanta m^steria, me reverbe- rat impura conscientia. Provocat me dulcedo verborum tuorum, sed onerat multitudo vitio- rum meorum. 2. Jubes ut fiducialiter ad te acce- dam, si tecum velim habere partem; et ut immortalitatis accipiam alimo- niam, si aeternam cupiam obtinere vitam et gloriam. LIBER IV. CAP. I. 259 Venite , inquis, ad me omnes qui la- boratis et onerati estis, et ego reficiam vos. (Matth. xi. 28.) O dulce et amicabile verbum in aure peccatoris, quod tu, Domine Deus meus, egenum et pauperem in- vitas ad Communionem tui sanctis- simi Corporis. Sed quis ego sum, Domine, ut ad te praesumain accedere? Ecce coeli coelorum te non capiunt; et tu dicis : Venite ad me omnes. (Matth. xi. 28.) 3. Quid šibi vult ista piissima di- gnatio, et tam amicabilis invitatio? Quomodo ausus ero venire, qui ni- hil boni mihi conscius sum, unde | possim praesumere? Quomodo te introducam in domum meam, qui saepius offendi benignissi- mam faciem tuam ? Reverentur Angeli et Archangeli, metuunt sancti et justi; et tu dicis : Venite ad me omnes. (Matth. xi. 28.) Nisi tu, Domine, hoc diceres, quis verurn esse crederet? Et nisi tu juberes, quis accedere attentaret? 4. Ecce, Noe vir justus in arcae fa- brica centum annis laboravit, utcum paucis salvaretur : et ego quomodo 260 DE IM1TATI0NE CHRISTI. me potero una hora prasparare, ut mundi fabricatorem cum reverentia sumam? M/)yses famulus tuus magnus, et specialis amicus tuus, Arcam ex li- gnis imputribilibus fecit, quam et mundissimo vestivit auro, ut tabulas Legis in ea reponeret :etego putrida creatura, audebo te conditorem legis, ac vitae datorem, tam facile susci- pere ? Salomon sapientissimus regum Israel, templum magnificum, septem annis, in laudem nominis tui mdifi- cavit: Et octo diebus festum dedicaticmis ejus celebravit : mille hostias pacifi- cas obtulit : et Arcam fcederis in clangore buccinae et jubilo, in locum šibi praeparatum solemniter colloca- vit. Et ego infelix et pauperrimus ho- minum quomodo te in domum meam introducam, qui vix mediam expen- dere devote novi horam? et utinam vel semel digne fere mediam! S- O mi Deus, quantum illi, ad pla- cendum tibi, agere studuerunt! Heu, quam pusillum est quod ago! quam breve expleo tempus, cum me ad communicandum dispono. LIBER IV. CAP. I. 261 Raro totus collectus, rarissime ab omni distractione purgatus. Et certe in tua salutari Deitatis praesentia, nulla deberet occurrere indecens cogitatio, nulla etiam occu- pare creatura : quia non Angelum, j sed Angelorum Dominum, susceptu- rus sum hospitio. 6. Est tamen valde magna distan- tia inter Arcam foederis cum suis re- liquiis, et mundissimum Corpustuum cum suis ineffabilibus virtutibus : in¬ ter legalia illa sacrificia futurorum praefigurativa, et veram Corporis tui hostiam, omnium antiquorum sacri- ficiorum completivam. 7. Quare igitur non magis ad tuam venerabilem inardesco prassen- ; tiam? Cur non majori me prasparo solli- citudine ad tua sancta sumenda; quando illi antiqui sancti Patriarchcz et Propheta, Reges quoque et Princi- pes, cum universo populp, tantum de- votionis demonstrarunt affectum erga cultum divinum? 8. Saltavit devotissimus rex Da- ; vid coram Aren Dei totis viribus, re- colens beneficia olim indulta Patri- I bus : fecit diversi generis organa, Psalmos edidit, et cantari instituit 262 DE IMITATIQNE CHRISTI. cum laetitia, cecinit et ipse frequenter in cithara, Spiritus sancti afflatus gratia : docuit populum Israel toto corde Deum laudare, et ore consono, diebus singulis, benedicere et praedi- care. Sitanta agebatur tune devotio, ac divinae laudis exstitit recordatio coram Ar ca testamenti; quanta nune mihi et omni populo christiano, ha- benda est reverentia et devotio, in praesentia Sacramenti, in sumptione excellentissimi Corporis Christi ? 9. Currunt multi ad diversa loca, pro visitandis reliquiis Sanctorum, et mirantur auditis gestis eorum; am- pla aedificia templorum inspiciunt, et osculantur sericis et auro involuta sacra ossa ipsorum. Et ecce, tu prassens es hic apud me in altari, Deus meus, Sanctus Sanctorum, Creator hominum, et Dominus Angelorum. Srepe in talibus videndis curiositas est hominum, et novitas invisorum, et modicus reportatur emendationis fructus, maxime ubi est tam leviš, sine vera contritione, discursus. Hic autem in Sacramento altaris, totus praesens es, Deus meus, homo ChriStus Jesus : ubi et copiosus per- cipitur aeternae salutis fructus, quo- LIBER IV. CAP. I. 263 tiescumque fueris digne ac devote susceptus. Ad istud vero non trahit levitas aliqua, nec curiositas aut sensualitas, sed firma fides, devota spes, et sincera caritas. 10. O invisibilis conditor mundi Deus, quam mirabiliter agis nobis- cum! quam suaviter et gratiose cum electis tuis disponis, quibus temet- i ipsum in Sacramento sumendum pro- I ponis! Hoc namque omnem intellectum i superat : hoc specialiter devotorum corda trahit, et accendit affectum. Ipsi enim veri fideles tui, qui to- tam vitam suam ad emendationem disponunt, ex hoc dignissimo Sacra¬ mento magnam devotionis gratiam, et virtutis amorem frequenter reci- piunt. 11. O admirabilis et abscondita gratia Sacramenti, quam norunt tantum Christi fideles, infideles au- tem, et peccatis servientes, experiri non possunt! In hoc Sacramento confertur spiritualis gratia, et repa- ratur in anima virtus amissa; et per peccatum deformata, redit pulchri- tudo. Tanta est aliquando haec gratia, 264 DE IMITATIONE CHRigTI. ut ex plenitudine collatae devotionis, 11011 tantum mens, sed et debile cor- : pus vires šibi praestitas sentiat am- pliores. 12. Dolenduni tamen valde et mi- serandum super tepiditate et negli- gentia nostra, quod non majori affe- ctione trahimur ad Christum sumen- dum, in quo tota spes salvandorum consistit, et meritum. Ipse enim est sanctificatio nostra, et redemptio; ipse consolatio viato- rum, et Sanctorum aeterna fruitio. Dolendum itaque valde, quod multi tam parum hoc salutare myste- rium advertunt, quod coelum lastiti- cat, et mundum conservat univer- versum. Heu coecitas, et duritia cordis hu¬ mani, tam ineffabile donum non magis attendere, et ex quotidiano usu etiam ad inadvertentiam de- fluere! 13. Si enim hoc sanctissimum Sa- cramentum in uno tantum celebrare- tur loco, et ab uno tantum consecra- retur Sacerdote in mundo; quanto putas desiderio ad iilum locum, et ad talemDei Sacerdotem homines affice- rentur, ut divina mysteria celebrari viderent? LIBER IV. CAP. II. 265 Nune autem multi faeti sunt Sacer- dotes, et in raultis locis offertur Christus, ut tanto major appareat gratia, et dilectio Dei ad hominem, quanto latius est sacra Communio diffusa per orbem. Gratias tibi, Jesu bone, pastor aeterne, qui nos pauperes et exsules dignatus es pretioso Corpore et San- guine tuo reficere : et ad hsec myste- ria percipienda, etiam proprii oris tui alloquio invitare, dicendo: Ve¬ nite ad me ovines, qui laboratis et cnicrati estis, et ego reficiam vos. (Matth. xi. 28.) ~ CAPUT II. .— Quod magna bonitas et caritas Dei in Sacramento homini ex- hibetur. Vox Discipuli. S uper bonitate tua, et magna mise- ricordia tua, Domine, confisus, accedo aeger ad Salvatorem, esu- riens et sitiens ad Fontem vitae, ege- nus ad Regem coeli, servus ad Domi- num, creatura ad Creatorem, deso- latus ad meum pium Consolatorem. Sed unde hoc mihi, ut venias ad me? Quis ego sum, ut prrestes mihi te ipsum? N° ?54. — »8 LIBER IV. CAP. II. 267 nisi meipsum totaliter humiliando coram te, et tuam infinitam bonita- tem exaltando supra me? 3. Laudo te, Deus meus, et exalto in asternum. Despicio me, et subji- cio tibi, in profundum vilitatis mese. Ecce tu Sanctus sanctorum, et ego sordes peccatorum. Ecce tu inclinas te ad me, qui 11011 sum dignus ad te respicere. Ecce tu veniš ad me, tu vis esse mecum, tu invitas ad convivium tuum. Tu mihi dare vis ccelestem cibum, et panem Angelorum ad manducan- dum, non alium sane, quam te ipsum, panem vivum, qui de coelo descen- disti, et das vitam mundo. 4. Ecce, unde dilectio procedit, qualis dignatio illucescit! quam ma- g;nte gratiarum actiones et laudes tibi pro his debentur! O quam salutare et utile consilium tuum, cum istud instituisti! quam suave et jucundum convivium, cum te ipsum in cibum donasti! O quam admirabilis operatio tua, Domine! quam potens virtus tua! quam ineffabilis veritas tua! Dixisti enim, et facta sunt omnia; et hoc factum est, quod ipse jussisti. 268 DE IMITATIONE CHRISTI. 5. Mira res, et fide digna, ac huma- numvincensintellectum; quod tu,Do¬ mine Deus meus, verus Deus et homo sub modica specie panis et vini inte- ger contineris, et sine consumptione a sumente manducaris. Tu, Domine universorum, qui nul- lius habes indigentiam, voluisti per Sacramentum tuum habitare in no- bis; conserva cor meum et corpus immaculatum, ut laeta et pura con- scientia ssepius tua valeam celebrare mysteria, et ad meam perpetuam ac- cipere salutem, quae ad tuum praeci- pue honorem, et memoriale perenne, sanxisti et instituisti. 6. Laetare, anima mea, et gratias age Deo pro tam nobili munere et solatio singulari, in hac lacrymarum valle tibi relicto. Nam quoties hoc mysterium recolis, et Christi Corpus accipis, toties tu* redemptionis opus agis, et particeps omnium meritorum Christi efficeris. Caritas etenim Christi nunquam minuitur, et magnitudo propitiationis ejus nunquam exhauritur. Ideo nova semper mentis renova- tione ad hoc disponere te debes, et magnum salutis mysterium attenta consideratione pensare. LIBER IV. GAP. III. 2-69 Ita magmim, novum et jucundum tibi videri debet, cum celebras, aut Missam audis, ac si eodem die, Chri- stus primum in uterum Virginis de- scendens, bomo factus esset; aut in cruce pendens, pro salute hominum pateretur et moreretur. =.■■ CAPOT III. '■■■- Quod utile sit ssepe communicare. Vox Discipuli. E cce, ego ad te venio, Domine, ut bene mihi sit ex munere tuo, et laetificer in convivio sancto tuo, quod parasti in dulcedine tua pauperi, Deus. (Ps. lxvii. 11.) Ecce, in te est totum, quod desi- derare possum et debeo; tu salus mea et redemptio, spes et fortitudo, decus et gloria. Lcetifica ergo hodie animam servi tui , quotiia.ni ad te, Domine Jesu, animam meam levavi. (Ps. lxxxv. 4.) Desidero te nune devote ac reve- renter suscipere: cupio te in domum meam inducere, quatenus cum Za- chceo merear a te benedici, ac inter filios Abrahce computari. Anima mea Corpus tuum concupi- scit, cor meum tecum uniri desiderat. 270 DE IMITATIONE CHRISTI. 2. Trade te mihi, et sufficit. Nam praeter te, nulla consolatio valet. Sine te esse nequeo; et sine visi- tatione tua vivere non valeo. Ideoque oportet me frequenter ad te accedere, et in remedium salutis meae recipere: ne fortedeficiamin via, si fuero coelesti fraudatus alimonia. Sic enim tu, misericordissime Jesu, praedicans populiš, et varios curans languores, aliquando dixisti : Dimit- fere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. (Matth. xv. 32.) Age igitur hoc mecum modo, qui te pro fidelium consolatione in Sa- cramento reliquisti. Tu es enim suavis refectio animse : et qui te digne manducaverit, parti- ceps et heres erit se ternae glorise. Necessarium quidem mihi est, qui tam saepe labor et pecco, tam cito torpesco et deficio; ut per frequentes orationes et confessiones, ac sacram Corporis tui perceptionem, me reno- vem, mundem et accendam ; ne forte diutius abstinendo, a sancto propo- sito defluam. 3. Proni enim sunt sensus hominis ad malum ab adolescentia sua; et nisi succurrat divina medicina, labi- tur homo mox ad pejora. LIBER IV. CAP. III. 271 Retrahit ergo sancta Communio a malo : et confortat in bono. Si enim modo tam saepe negligens sum et tepidus, quando communico aut celebro; quid fieret, si medelam non sumerem, et tam grande juva- men non quasrerem? Et licet omni die non sim aptus,nec ad celebrandum bene dispositus; dabo tamen operam, congruis temporibus divina percipere mysteria, ac tantae gratiae participem me praebere. Nam haec est una principalis fidelis animae consolatio, quamdiu peregri- natur a te in mortali corpore, ut sae- pius memor Dei sui, dilectum suum devota suscipiat mente. 4. O mira circa nos tuae pietatis di- gnatio! quod tu, Domine Deus, Creator et Vivificator omnium spiri- tuum, ad pauperculam dignaris ve- nire animam, et cum tota divinitate tua ac humanitate, ejus impinguare esuriem. O felix mens, et beata anima, qum te Dominum Deum suum meretur de- vote suscipere, et in tua susceptione spiritali gaudio repleri! O quam magnum suscipit Domi¬ num, quam dilectum inducit hospi- tem, quam jucundum recipit šocium, 272 DE IMITATIONE CHRISTI. quam fidelem acceptat amicum, quam speciosum et nobilem ample- ctitur sponsum pra2 omnibus dilectis, et super otnnia desiderabilia aman- dum! Sileant a facie tua, dulcissime di- lecte meus, coelum et terra, et omnis ornatus eorum; quoniam quidquid laudis habent ac decoris, ex digna- tione tuae est largitatis, nec ad deco- rem tui pervenient nominis, cu- jus sapientia non est numerus. (Ps. cxlvi. 5.) : CAPUT IV, ---= = Quod multa bona prsestantur devote communicantibus. Vox Discipuli. D omine Deus meus, prasveni servum tuum in benedictionibus dulcedinis tuce (Ps. xx. 4.), ut ad tuum magnifi- cum Sacramentum digne ac devote merear accedere. Excita cor meum in te, et a gravi torpore exue me. Visita me in salu- tari tuo (Ps. cv. 4.), ad gustandum in špiritu suavitatem tuam, quae in hoc Sacramento, tamquam in fonte, plenarie latet. Illumina quoque oculos meos, ad intuendum tantum mysterium, et ad LIBER IV. CAP. IV. 273 credendum illud indubitata lide me robora. Est enim operatio tua, est huma¬ na potentia; tua sacra institutio, non hominis adinventio. Non enim ad haec capienda et in- telligenda aliquis idoneus per se re- peritur, quae angelicam etiam subti- litatem transcendunt. Quid ergo ego peccator indignus, terra et cinis, de tam alto sacro se- creto potero investigare et capere? 2. Domine, in simplicitate cordis mei, in bona firma fide, et in tua jus- sione, ad te cum spe ac reverentia accedo, et vere čredo, quia tu prae- sens es hic in Sacramento, Deus et homo. Vis ergo, ut te suscipiam, et me ipsum tibi in caritate uniam. Unde tuam precor clementiam, et specialem ad hoc imploro mihi do- nari gratiam; ut totus in te !iquefiam et amore pereffluam, atque de nulla aliena consolatione amplius me in- tromittam. Est enim hoc altissimum et dignis- simum Sacramentum salus animae et corporis, medicina omnis spiritualis languorisjin quo vitia mea curantur, passiones frenantur, tentationes vin- 274 DE imitatione chrjsti. cuntur aut minuuntur, gratia major infunditur, virtus incepta augetur, Armatur fides, spes roboratur, et ca- ritas ignescit ac dilatatur. 3. Multa namque bona largitus es, et adhuc saepius largiris in Sacra- mento, dilectis tuis devote communi- cantibus, Deus meus, susceptor ani- mas meae, reparator infirmitatis hu- manae, et totius dator consolationis internre. Nam multam ipsis consolationem adversus variam tfibulationem infun- dis, et de imo dejectionis propriae ad spem ture protectionis erigis, atque nova quadam gratia eos intus recreas et illustras : ut qui anxii primum, et sine affectionese ante Communionem senserant, postea refecti cibo potuque coelesti, in melius se mutatos inve- niant. Quod idcirco cum electis tuis dis- pensanter agis, ut veraciter agno- scant, et patenter experiantur, quan- tum infirmitatis ex se ipsis habeant, et quid bonitatis ac gratiae ex te con- sequantur. Quia ex semetipsis frigidi, duri, et indevoti: ex te autem ferventes, ala- cres, et devoti esse merentur. Quis enim ad fontem suavitatis LIBER IV. CAP. IV. 275 humiliter acceaens, non modicum suavitatis inde reportat? Aut quis juxta copiosum ignem stans, non parum caloris inde perci- pit? Pit tu fons es semper plenus et su- perabundans, ignis jugiter ardens, et nunquam deficiens. 4. Unde si mihi non licet haurire de plenitudine fontis, nec usque ad satietatem potare, apponam tamen os meum ad foramen coelestis fistulie; ut saltem modicam inde guttulam capiamad refocillandam sitffn meam, et non penitus exarescam. Et si necdum totus coelestis et tam ignitus, ut Cherubim et Seraphim, esse possum; conabor tamen devo- tioni insistere, et cor meum praepa- rare, ut vel modicam divini incendii flammam, ex humili sumptione vivi- fici Sacramenti conquiram. Quidquid autem mihi deest, Jesu bone, Salvator sanctissime, tu pro me supple benigne ac gratiose qui omnes ad te dignatus es vocare, di- cens : Venite ad me omnes qui labo- ratis et onerati estis, et ego reficiam vos. (Matth. xi. 28.) 5. Ego quidem laboro in sudore vultus mei, dolore cordis torqueor, 276 DE IMITATIONE CHRISTI. peccatisoneror, tentationibus inquie- tor, multis malis passionibus implicor et premor : et non est qui adjuvet (Ps. xxi. 12), non est qui liberet, et salvum faciat, nisi tu, Domine Deus, salvator meus, cui committo me et omnia mea, ut me custodias, et per- ducas in vitam aeternam. Suscipe me in laudem et gioriam nominis tui, qui Corpus tuum et San- guinem in cibum et potum mihi pa- rasti. “ Praesta, Domine Deus, salutaris meus, ut cum frequentatione mysterii tui, crescat meae devotionis affectus.” -- CAPUT V. = De dignitate Sacramenti.et statu sacerdotali. Vox Dilecti. S i haberes angelicam puritatem, et sancti Joannis Baptistas sanctita- tem : non esses dignus hoc Sacra- mentum accipere, nec tractare. Non enim hoc meritis debetur ho- minum, quod homo consecret et tra- ctet Christi Sacramentum, et sumat in cibum panem Angelorum. Grande mysteriurn et magna di- gnitas Sacerdotum : quibus datum est, quod Angelis non est concessum. LIBER IV. CAP. V. 277 Soli namque Sacerdotes rite in Ec- clesia ordinati, potestatem habent celebrandi, et Corpus Christi conse- crandi. Sacerdos quidem minister est Dei, utens verbo Dei, per jussionem et institutionem Dei : Deus autem ibi principalis est auctor, et invisibilis operator, cui subest omne quod vo- luerit, et paret omne quod jusserit. 2. Plus ergo credere debes Deo omnipotenti, in hoc excellentissimo Sacramento, quam proprio sensui, aut alicui signo visibili. ldeoque cum timore et reverentia ad hoc opus est accedendum. Attende tibi, et vide cujus ministe- rium tibi traditum est per impositio- nem manus Episcopi. Ecce, Sacerdos factus es, et ad ce- lebrandum consecratus; vide nune, ut fideliter et devote, in suo tempore, Deo sacrificium offeras, et te ipsum irreprehensibilem exhibeas. Non alleviasti onus tuum, sed ar- ctiori jam alligatus es vinculo disci- plinae, et ad majorem teneris perfe- ctionem sanctitatis. Sacerdos omnibus virtutibus debet esse ornatus, et aliis bonee vitae exem plum praebere. 278 DE IMITATIONE CHRISTI. Ejus conversatio non cum popula- ribus et communibus horainum viis, sed cum Angelis in ccelo, aut cum perfectis viris in terra. 3. Sacerdos sacris vestibus indutus, Christi vices gerit, ut Deum pro se et pro omni populo suppliciter et hu- militer roget. Habet ante se et retro Dominicae crucis signum, ad memorandam ju- giter Christi passionem. Ante se cru- cem in casula portat, ut Christi ve- stigia diligenter inspiciat, et sequi ferventer studeat. Post se cruce signatus est, ut ad- versa quaelibet ab aliis illata, clemen- ter pro Deo toleret. Ante se crucem gerit, ut propria peccata lugeat; post se, ut aliorum etiam cotnmissa per compassionem defleat, et se medium inter Deum et peccatorem, constitutum esse sciat : Nec ab oratione et oblatione sancta torpescat, doneč gratiam et miseri- cordiam impetrare mereatur. Quando Sacerdos celebrat, Deum honorat, Angelos laetificat, Ecclesiam aedificat, vivos adjuvat, defunctis re- quiem praestat; et sese omnium bo- norum participem efficit. LIBER IV. CAP. VII. 279 CAPUT VI. Interrogatio de exercitio ante Communionem. VOX DlSCIPULI. C um tuam dignitatem, Domine, et meam vilitatem penso, valde con- tremisco, et in me ipso confundor. Si enim non accedo, vitam fugio; et si indigne me ingessero, offensam incurro. Quid ergo faciam, Deus meus, auxi- liator meus, et consiliator in necessi- tatibus ? 2. Tu doce me viam rectam; pre¬ pone breve aliquod exercitium, sacrae Communioni congruum. Utile est enim scire, qualiter scili- cet devote ac reverenter tibi praepa- rare debeam cor meum, ad recipien- dum salubriter tuum Sacramentum, seu etiam celebrandum tam magnuni et divinum sacrificium. - - CAPUT VII. - ' De discussione propriae con- scientise, et emendationis pro- posito. Vox Dilecti. S uper omnia, cum summa humilitate cordis et supplici reverentia, cum [plena fide et pia intentione honoris 280 DE IMITAHONE CHRISTI. Dei, ad hoc Sacramentum celebran- dura, tractandum, et sumendum, oportet Dei accedere Sacerdotem. Diligenter examina conscientiam tuam, et pro posse tuo, vera contri- tione et humili confessione eam mun- da et clarifica; ita ut nil grave habeas aut scias, quod te remordeat et libe- rum accessum impediat. Habeas displicentiam omnium pec- catorum tuorum in generali, et pro quotidianis excessibus magis in spe- ciali doleas et gemas. Et si tempus patitur, Deo in secreto cordis cunctas confitere passionum tuarum miserias. 2. Ingemisce et dole, quod adhuc ita carnalis sis et mundanus, tam im- mortificatus a passionibus, tam ple- nus concupiscentiarum motibus. Tara incustoditus in sensibus exte- rioribus, tam srepe multis vanis phan- tasiis implicatus; Tam multum inclinatus ad exte- riora, tam negligens ad interiora; Tam leviš ad risum et dissolutio- nem, tam durus ad fletum et com- punctionem; Tam promptus ad laxiora et carnis commoda, tam segnis ad rigorem et fervorem; LIBER IV. CAP. VII. 281 Tam curiosus ad nova audienda et pulchra intuenda, tam remissus ad humilia et abjecta amplectenda; Tam cupidus ad multa habenda, tam parcus ad dandum, tam tenax ad retinendum; Tam inconsideratus in loquendo, tam incontinens in tacendo; Tam incompositus in moribus, tam importunus in actibus; Tam effusus super cibum, tam sur- dus ad Dei verbum; Tam velox ad quietem, tam tardus ad laborem; Tam vigilans ad fabulas, tam som- nolentus ad vigilias sacras; Tam festinus ad finem, tam vagus ad attendendum; Tam negligens in Horis persolven- dis, tam tepidus in celebrando, tam aridus in communicando; Tam cito distractus, tam raro plene tibi collectus; Tam subito commotus ad iram, tam facilis ad alterius displicentiam; Tam pronus ad judicandum, tam rigidus ad arguendum; Tam laetus ad prospera, tam debi- lis in adversis; Tam saepe multa bona proponens, et modicum ad effectum perducens. N°SS 4 ' — 19 282 DE IMITATIONE CHR 1 STI. 3. His et aliis defectibus tuis, cum dolore et magna displicentia propriaj j infirmitatis confessis ac deploratis, firmum statue propositum semper emendandi vitam tuam, et in melius ! proficiendi. Deinde cum plena resignatione, et integra voluntate, offer te ipsum in honorem nominis mei, in ara cordis tui holocaustum perpetuum; corpus tuum scilicet et animam mihi fideli- ter committendo : Quatenus et sic digne merearis ad offerendumDeosacrificium accedere, et Sacramentum Corporis mei salu- briter suscipere. 4. Non est enim oblatio dignior, et satisfactio major pro peccatfsdiluen- dis, quam se ipsum pure et integre, cum oblatione Corporis Christi, in Missa et in Communione Deo offer- re. Si fecerit homo, quod in se est, et vere pcenituerit : quotiescumque pro venia et gratia ad me accesserit, Vivo ego, dicit Dominus, qui nolo mortem peccatoris, sed magis ut con- veriatur et vivat (Ezec. xxxiii. ir.): quoniam peccatorum suorum non recordabor amplius, sed cuncta šibi indulta erunt. LIBER IV. CAP. VIII. 28j CAFUT VIII. De oblatione Christi in cruce, et propria resignatione. Vox DlLECTI. S icut ego me ipsum, expansis in cruce manibus, et nudo corpore, j pro peccatis tuis Deo Patri sponte j obtuli, ita ut nihil in me remaneret, quin totum insacrificiumdivinae pla- : cationis transiret: Ita debes et tu temetipsum mihi voluntarie in oblationem puram et sanctam, quotidie in Missa, cum om¬ nibus viribus et affectibus tuis, quanto intimius vales, offerre. Quid magis a te requiro, quam ut te studcas mihi ex integro resignare? Quidquid praeterte ipsum das,nihii curo : quia non quaero datum tuum, j sed te. 2. Sicut non sufficeret tibi omni¬ bus habitis, praeter me : ita nec mihi placere poterit, quidquid dederis, te j non oblato. Offer te mihi, et da te totum pro Deo, et erit accepta oblatio. Ecce, ego me totum obtuli Patri pro te; dedi etiam totum Corpus meum et Sanguinem in cibum, ut 284 DE IMITATIONE CHRISTI. totus tuus gssem, et tu meus perma- neres. . Si autem in tc ipso steteris, nec sponte te ad voluntatem meam obtu- leris, non est plena oblatio, nec inte- gra erit inter nos unio. Igitur omnia opera tua praecedere debet spontanea tui ipsius in manus Dei oblatio, si libertatem consequi vis et gratiani. Ideo enim tam pauci illuminati et liberi intus efficiuntur, quia se ipsos ex toto abnegare nesciunt. Est firma sententia mea : Nisiguis renuntiaveril omnibus qii(E possidet, non po/est meus esse discipulus. (Luc. xiv. 33.) Tu ergo si optas meus esse discipulus, offer te ipsum milti, cum omnibus affectibus tuis. ===: CAPUT IX. ■ - Quod nos et omnia nostra Deo debemus offerre, et pro omni- ; bus orare. V 0 X DiSCIPULI. D omine, omnia tua sunt, quae in ccelo sunt et in terra. Desidero me ipsum tibi in sponta- ncam oblationem offerre, et tuus ; perpetuo permanere. LIBER IV. CAP. IX. 285 Domine, in simplicitate cordis mei offero me ipsum tibi hodie in servirni sempfternum, in obsequium, et in sa- crificium laudis perpetuae. Suscipe me cum hac sancta obla- tione tui pretiosi Corporis, quam tibi hodie in praesentia Angelorum, in- visibiliter assistentium, offero; ut sit pro me et pro cuncto populo tuo in salutem. 2. Domine, offero tibi omnia pec- cata et delicta mea, quae commisi coram te, et sanctis Angelis tuis, a die quo primuni peccare potui usque ad horam hanc, super placabili al¬ tan' tuo : ut tu omnia pariter incen- das et comburas igne caritatis tuše, et deleas universas maculas peccato- rum meorum; et conscientiam meam ab omni delicto emundes; et resti- tuas mihi gratiam tuam quam pec- cando amisi, omnia mihi plene in- dulgendo, et in osculum pacis me miserieorditer assumendo. 3. Quid possum agere pro peccatis meis, nisi humiliter ea confitendo et lamentando, et tuam propitiatioiiem incessanter deprecando? Deprecor te, exaudi me propitius, ubi adsto coram te, Deuš tneus; Omnia peccata mea mihi maiime 286 DE IMfTATIONE CHRISTI. displicent, nolo ea unquam amplius ! perpetrare; sed pro eis doleo, qt do- • lebo quamdiu vixero, paratus poeni- tentiam agere, et pro posse satisfa- j cere. Dimitte mihi, Deus, dimitte mihi peccata inea, propter nomen san- ctura tuum : salva animam meani, quam pretioso Sanguine tuo red- : emisti. Ecce committo me misericordiae ture, resigno me manibus tuis. Age mecum secundum bonitatem tuam, non secundum meam mali- tiam et iniquitatem. 4. Offero etiam tibi omnia bona mea, quamvis valde pauca et imper- fecta, ut tu ea emendes et sanctifi- ces; ut ea grata habeas et accepta tibi facias, et semper ad meliora tra- has; nec non ad beatum ac laudabi- lem finem, me pigrum et inutilem homuncionem, perducas. 5. Offero quoque tibi omnia pia desideria devotorum, necessitates pa- rentum, amicorum, fratrum, soro- rum, omniumque carorum meorum, et eorum qui mihi vel aliis propter amorem tuum benefecerunt: Et qui orationes et Missas pro se suisque omnibus dici a me desidera- LIBER IV. CAP. IX. 287 I ■ verunt et petierunt, sive in čarne I adhuc vivant, sive jam saeculo de- functi sint; Ut omnes šibi auxilium gratiae tuše, opem consolationis, protectionem a periculis, liberationem a poenis, ad- venire sentiant, et ut ab omnibus malis erepti, gratias tibi magnificas ; lasti persolvant. 6. Offero etiam tibi preces et hostias placationis, pro illis specialiter, qui me in aliquo lseserunt, contristave- runt, aut vituperaverunt, vel aliquod darnnum vel gravainen intulerunt : Pro his quoque omnibus, quos ali- quando contristavi, conturbavi, gra- vavi et scandalizavi, verbis, factis, scienter vel ignoranter; ut nobis om¬ nibus pariter indulgeas peccata no- stra et mutuas offensiones. Aufer, Domine, a cordibus nostris omnem suspicionem, indignationem, iram et disceptationem et quidquid potest caritatem lsedere et fraternani dilectionem minuere. Miserere, miserere, Domine, mise- ricordiam tuam poscentibus, da gra- tiam indigentibus : et fac nos tales exsistere, ut simus digni gratia tua perfrui, et ad vitam proficiatnus aeternam. Amen. 288 DE IM 1 TATIONE CHRISTI. CAPUT X. Quod sacra Communio de facili non est relinquenda. Vox Dilecti. r l requenter recurrendum est ad fon- r tem gratiae et divin* misericor- diae, ad fonteni bonitatis et totius puritatis : quatenus a passionibus tuis et vitiis curari valeas, et contra universas tentationes et fallacias dia- boli fortior atque vigilantior effici merearis. Inimicus sciens fruetum et reme- dium maximum in sacra Commu- nione positum, ornni modo et occa- sione nititur fideles et devotos, quan- tum praevalet, retrahere et impedire. 2. Cum enim quidam sacrae Com- munioni se aptare disponunt, pejores satanae immissiones patiuntur. Ipse neq.uam spiritus (ut in Job scribitur) venit inter filios Dei, ut so¬ lita illos nequitia sua perturbet, aut timidos nimium reddat et perplexos : quatenus affectum. eorum minuat, vel fidem impugnando auferat, si forte aut omnino Communionent re- linquant, aut cum tepore accedant. Sed non est quidquam curandunt de versutiis et phantasiis illius, quan- LIBER IV. CAP. X. 289 tumlibet turpibus et. horridis; sed cuncta phantasmata in caput ejus sunt retorquenda. Contemnendus est miser et deri- dendus; nec propter insultus ejus et commotiones, quas suscitat, sacra est omittenda Communio. 3. Saepe etiam impedit nimia sol- licitudo pro devotione habenda, et anxietas quaedam de confessione fa- cienda. Age secundum consilium sapien- tum, et depone anxietatem et scru- pulum : quia gratiam Dei impedit, et devotionem mentis destruit. Propter aliquam parvam tribula- tionem vel gravitatem, sacram ne di- mittas Communionem : sed vade ci- tius confiteri, et omnes offensiones aliis libenter indulge. Si vero tu aliquem offendisti, ve- niam humiliterdeprecare, et Deus li¬ benter indulgebit tibi. 4. Quid prodest diu tardare confes- sionem, aut sacram differre Commu¬ nionem? Expurga te quam primum, exspue velociter venenum, festina accipere remedium, et senties melius, quam si diu distuleris. Si hodie propter istud dimittis, cras 290 DE IMITATIONE CHRIST1 forsitan aliud majus eveniet : et sic diu posses a Communione impediri, et magis ineptus fieri. Quanto citius vales, a prmsenti gravitate et inertia te excutias : quia nihil importat diu anxiari, diu cum turbatione transire, et ob quotidiana obstacula se a divinis sequestrare. Imo plurimum nocet, diu Coramu- nionem protelare; nam et gravem torporem consuevit inducere. Pro dolor! quidam tepidi et disso- luti moraš confitendi libenter acci- piunt, et Communionem sacram id- circo differri cupiunt, ne ad majorem sui custodiam se dare teneantur. 5. Heu, quam modicam carita- tem, et debilem devotionem habent, qui sacram Communionem tam faci- liter postponunt! Quam felix ille et Deo acceptus habetur, qui sic vivit, et in tali puri- tate conscientiam suam custodit, ut etiam omni die comnninicare para- tus, et bene affectatus esset, si ei li- ceret, et sine nota agere posset! Si quis interdum abstinet humili- tatis gratia, aut legitima iinpediente causa, laudandus est de reverentia. Si autem torpor obrepserit, se ipsum excitare debet, et facere quod LIBER IV. CAP. X. 291 ! in se est; et Dorainus aderit desiderio I suo pro bona voluntate, quam spe- [, cialiter respicit. 6. Cum vero legitime praepeditus ! est, habebit semper bonara volunta- i ; tem, et piam intentionem communi- candi, et sic non carebit fructu Sa- cramenti. Potest enim quilibet devotus, omni die et omni hora, ad spiritualem Christi Communionem salubriter et ■ ; sine prohibitione accgdere : Et tamen certis diebus et statuto temporeCorpussui Redemptoris,cum affectuosa reverentia sacramentali- ter debet suscipere, et magis laudem Dei et honorem praetendere, quam suam consolationem quaerere. Nam toties mystice communicat, et invisibiliter reficitur, quoties in- carnationis Christi mysterium passio- nemque devote recolit, et in amore j ejus accenditur. 7. Qui aliter se non prreparat, nisi instante festo, vel consuetudine com- pellente, saepius imparatus erit. Beatus, qui se Domino in holo- caustum offert, quoties celebrat aut communicat. Non sis in celebrando nimis proli- xus aut festinus, sed serva bornim 292 DE IM 1 TATI 0 NE CHRISTI. communem inodum cum quibus vi- vis. Non debes aliisgenerare molestiam et taedium, sed communem servare viam secundum majorum institutio- nem : et potius aliorum servire utili- tati, quam propriae devotioni vel af- fectui. ■ ■ ■. GAPUT XI. ■ Quod Corpus Christi et sacra Scriptura maxime sint animae fideli necessaria. Vox Discipuli. O dulcissime Domine Jesu, quanta est dulcedo devotas anim£e, tecum epulantis in convivio tuo : ubi ei non alius cibus manducandus proponi- tur, nisi tu unicus dilectus ejus, super omnia desideria cordis ejus, deside- rabilis! Et mihi quidem dulce foret, in prresentia tua ex intimo affectu la- crymas fundere, et cum pia Magda¬ lena pedes tuos lacrymis irrigare. Sed ubi est hrec devotio? ubi la- crymarum sanctarumcopiosaeffusio? Certe in conspectu tuo et sancto- rum Angelorum tuorum, totum cor meutn ardere deberet, et ex gaudio flere. LIBER IV. CAP. XI. 293 Habeo enim te in Sacramento vere praesentem, quamvis aliena spe- cie occultatum. 2. Nam in propria et divina clari- tate te conspicere, oculi mei ferre non possent : sed neque totus mun- dus in fulgore gloriae majestatis trne subsisteret. j In hoc ergo, imbecillitati meae con- sulis, quod te sub Sacramento abs- condis. Habeo vere etadoro, quem Angeli adorant in ccelo; sed ego adhuc in- terim in lide, illi autem in specie et j sine velamine. Me oportet contentum esse in lu- mine verae fidei, et in ea ambulare, doneč adspiret dies asternae clarita- tis, et umbrae figurarum inclinentur. Cum autem venerit quodperfeftum est, cessabit usus Sacramentorum; quia Beati in gloria coelesti non egent medicamine sacramentali : Gaudent enim sine fine in praesen- tia Dei, facie ad faciem gloriam ejus speculantes; et de claritate in clarita- tem abyssalis Deitatis transformati, guštant Verbuni Dei čarnem factum, sicut fuit ab initio et manet in aeter- num. 3. Memor cum sim horum mirabi- 294 DE IMITATIONE CHRISTJ. lium, grave mihi fit taedium, etiam quod!ibet spirituale solatium : quia quamdiu Dominum meum aperte in sua gloria non video, pro nihilo duco omne quod in mundo conspicio et audio. Testis es tu mihi Deus, quod nulla res me potest consolari, nulla creatura quietare, nisi tu, Deus meus, quem desidero aeternaliter contemplari. Sed non est hoc possibile, durante me in hac mortalitate. Ideo oportet ut me ponam ad ma- ! gnam patientiam, et me ipsum in omni desiderio tibi submittam. Nam et Sancti tui, Domine, qui te- cum jam in regno coelorum exsultant, in fide et patientia magna, dum vi- verent, adventum gloriae tuas exspe- ctabant. Quod illi crediderunt, ego čredo : quod illi speraverunt, ego spe- ro : quo illi pervenerunt, per gratiam tuam me venturum confido. Ambulabo interim in fide, exeni- plis confortatus Sanctorum. Habebo etiam libros sanctos pro solatio et vitre speculo; atque super haec omnia, sanctissimum Corpus tuum prosingulari remedioet refugio. 4. Duo namque mihi necessaria ; permaxime sentio in hac vita, sine LIBER IV. CAP. XI. 295 ! quibus mihi importabilis foret ista miserabilis vila. In carcere corporis hujus detentus, duobus me egere fateor : cibo scili- cet et lumine. Dedisti itaque mihi infirmo sacrum Corpus tuum ad refectionem mentis j et corporis, et posuisti lucernam pe- dibus meis ver/mm tuum. (Ps. cxviii. 105.) Sine his duobus bene vivere non possem : nam verbum Dei, lux animae meae; et Sacramentum tuum, panis vitae. Haec possunt etiam dici mensae duas, hinc et inde in gazophylacio 1 sanctae Ecclesiae positae. Una mensa est sacri altaris, habens j panem sanctum, id est Corpus Cliri- sti pretiosum; Altera est divinae legis, continens doctrinam sanctam, erudiens fidem rectam, et firmiter usque ad interiora velaminis, ubi sunt Sancta sancto- rum, perducens. Gratias tibi, Domine Jesu, lux lucis reternffi, pro doctrinje sacrae mensa, quam nobis per servos tuos Prophe- tas et Apostolos, aliosque Doctores ministrasti. 5. Gratias tibi, Creatorac Redem- 296 DE IMITATIONE CHRISTI. ptor hominum, qui ad declarandani toti mundo caritatem tuam, coenam parasti magnam, in qua non agnum typicum, sed tuum sanctissiraum Corpus et Sanguinem proposuisti manducandum; laetificans omnes fideles convivio sacro, et calice in- ebrians salutari, in quo sunt omnes deliciae paradisi, et epulantur nobis- cum Angeli sancti, sed suavitate fe- liciori. 6. O quam magnum et honorabile est ofilicium Sacerdotum, quibus da¬ tum est Dominum majestatis verbis sacris consecrare, labiis benedicere, manibus tenere, ore proprio sumere, et ceteris ministrare! O quam mundae debent esse ma- nus illfe, quam purum os, quam san- ctum corpus, quam immaculatum cor erit Sacerdotis, ad quem toties ingreditur Auctor puritatis! Ex ore Sacerdotis nihil nisi san- ctum, nihil nisi honestum et utile procedere debet verbum, qui tam sape Christi accipit Sacramentum. 7. Oculi ejus simplices et pudici, qui Christi Corpus solent intueri. Manus purfe et in coeluni elevatae, qute Creatorem coeli et terrte solent contrectare. I LIBER IV. CAP. XII. 297 Sacerdotibus specialiter in Lege dicitur : Sancti estote, quoniam ego sanctus sum, Dominus Deus vester. (Levit. xix. 2.) 8. “ Adjuvet nos gratia tua, omni- potens Deus, ut qui officium sacer- dotale suscepimus, digne ac devote tibi in omni puritate et conscientia bona famulari valeamus. “ Et si non possumus in tanta in- nocentia vit* conversari, ut debe- mus, concede nobis tamen digne flere mala qu* gessi mus, et in špiritu humi- litatis, ac bon* voluntatis proposito, tibi ferventius de cetero deservire. ” —- CAPUT XII. = Quod magna diligentia se debeat communicaturus Christo prae- parare. Vox Dilecti. ■ngo sum puritatis amator, et dator £1 omnis sanctitatis. Ego cor purum qu*ro, et ibi est locus requietionis me*. Para mihi coenaculumgrande, sira- ium (Marc. xiv. 15.), et faciam apud te Pascha cum discipulis meis. Si visut veniam adteetapudte nia- neam, expurga vetus fermentum, et munda cordis tui habitaculum. N° 554. — to 298 DE IMITATIONE CHRISTI. Exclude totum saeculum, et ora¬ nem vitiorum tumultum ; sede tam- quam passer solitarius in tecto. (Ps. ci. 8.), et cogita excessus tuos in amaritudine animae tuae. Omnis namque amans, suo dilecto amatori optimum et pulcherrimum praeparat locum, quia in hoc cogno- scitur affectus suscipientis dilectum. 2. Scito tamen, te non posse satis- facere huic praeparationi, ex merito tuas actionis, etiamsi per integrum annum te praeparares, et nihil aliud in mente haberes. Sed ex sola pietate et gratia mea permitteris ad mensam meam acce- dere : ac si mendicus ad prandium vocaretur divitis, et ille nihil aliud habeat ad retribuendum beneficiis ejus, nisi se humiliando et ei gratias agendo. Fac ergo quod in te est, et diligen- ter facito, non ex consuetudine, non ex necessitate; sed cum timore, et reverentia, et affectu, accipe Corpus dilecti Domini Dei tui, dignantis ad te venire. Ego sum qui vocavi, ego jussi fieri, ego supplebo quod tibi deest : veni, et suscipe me. 3. Cum gratiam devotionis tribuo, LIBER IV. CAP. XII. 299 gratias age Deo tuo; non quia dignus es, sed quia tui misertus sum. Si non habes, sed magis aridum te sentis, insiste orationi, ingemisce et pulsa : nec desistas, doneč merearis micam ant guttam gratiae salutaris accipere. Tu mei indiges, non ego tui indi- geo. Nec tu me sanctificare veniš, sed ego te sanctificare et meliorare venio. Tu veniš ut ex me sanctificeris, et mihi uniaris, ut novam gratiam reci- pias, et de novo ad emendationem accendaris. Noli negligere hanc gratiam; sed praepara cum omni diligentia coi tuum, et introduc ad te dilectum tuum. 4. Oportet anteni, ut non solum te praepares ad devotionem ante Com- munionem, sed ut etiam te sollicite conserves in ea post Sacramenti per- ceptionem. Nec minor custodia posl exigitur, quam devota praeparatio prius. Nam bona postmodum custo¬ dia, optima iterum est praeparatio ad majorem gratiam consequendam. Ex eo quippe valde indispositus quis redditur, si statim fuerit nimis effusus ad exteriora solatia. 300 DE IMITATIONE CHRISTI. Cave a multiloquio, mane in se- creto et fruere Deo tuo : ipsum enim habes, quem totus mundus tibi au- ferre non potest. Ego sum, cui te totum dare debes : ita ut jam ultra non in te, sed in me absque omni sollicitudine vivas. - -.. = GAPUT XIII. ■ Quod toto corde anima devota Christi unionem in Sacramen- to affectare debet. Vox Discipuli. Q uis mihi det, Domine, ut inveniam te (Cant. viii. i.) solum,et aperiam tibi totum cor meum, et fruartesicut desiderat anima mea, et jam me nemo despiciat (ibid.), nec ulla creatura me moveat vel respiciat, sed tu solus mihi loquaris et ego tibi, sicut solet dilectus ad dilectum loqui, et amicus cum amico convivari? Hoc oro, hoc desidero, ut tibi to¬ tus uniar, et cor meum ab omnibus creatis rebus abstraham, magisque per sacram Communionem ac fre- quentem celebrationem, coelestia et aeterna sapere discam. Ah! Domine Deus, quando ero te- cum totus unitus et absorptus, meique totaliter oblitus? LIBER IV. CAP. XIII. 301 Tu in me, et ego in te; et sic nos pariter in unum manere concede. 2. Vere tu es dileclus meus, electus ex millibus (Cant. v. 10.), in quo complacuit animse meae habitare omnibus diebus vitse suas. Vere tu pacificus meus, in quo pax summa et requies vera, extra quem labor et dolor, et infinita miseria. Vere tu es Deus absconditus; et consilium tuum non est cum impiis, sed cum humilibus etsimplicibusser- mo tuus. O quam suavis est, Domine, spiri- tus tuus/ (Sap. xii. 1.) qui, ut dulce- dinem tuam in filios demonstrares, pane suavissimo, de coelo descen- dente, illos reficere dignaris. Vere non est alia natio tam gran- dis, quce habeat deos appropinquantes šibi, sictit tu, Deus noster (Deut. iv. 7.), ades universis fidelibus tuis; qui- bus ob quotidianum solatium. et cor erigendum in coelum, te tribuis ad edendum et fruendum. 3. Quae est enim alia gens tam in- clyta, sicut plebs Christiana? Aut quae creatura sub coelo tam dilecta, ut anima devota, ad quam ingrediturDeus, utpascateam čarne sua gloriosa? 302 DE IMITATIONE CHRISTI. O ineffabilis gratia! O admirabilis dignatio! O amor immensus homini singulariter impensus! Sed quid retribuam Domino pro gratia ista, pro caritate tam eximia? Non est aliud quod gratius donare queam, quam ut cor meum Deo meo totaliter tribuam, et intime conjun- gam. Tune exsultabunt omnia interiora mea, cum perfeete fuerit unita Deo anima mea. Tune dicet mihi : Si tu vis esse mecum, ego volo esse tecum. Et ego respondebo illi : Dignare, Domine, manere mecum, ego volo libenter esse tecum. Hoc est totum desiderium meum, ut cor rheum tibi sit unitum. ——■ GAPUT XIV. — De quorumdam devotorum ar- denti desiderio ad CorpusChri- i sti. Vox DlSCIPULI. O quam magna multitudo duicedini . lua, Domine, quani abscondisti ti- liienlibus te! (Ps. xxx. 20.) Quando recordor devotorum aliquorum, ad Sacramentum tuum, Domine, cum maxima devotione et affectu acce- LIBER IV. CAP. XIV. 303 dentium, tune saepius in me ipso con- fundor et erubesco, quod ad altare tuum, et sacrae Communionis men- sam, tam tepide et frigide accedo : Quod ita aridus, et sine affectione cordis maneo : quod non sum totali- ter accensus coram te Deo meo, nec ita vehementer attraetus et affectus, sicut multi devoti fuerunt, qui prae nimio desiderio Communionis, et sen- sibili cordis amore, a fletu se non po- tuerunt continere : Sed ore cordis et corporis pariter, ad te Deum fontem vivum medulli- tus inhiabant, suam esuriem non va- lentes aliter temperare nec satiare, nisi Corpus tuum, cum omni jucundi- tate et spirituali aviditate accepis- sent. 2. O vera ardens fides eorum, pro- babile exsistens argumentum sacrae pravšen tim tuae! Isti enim veraciter cognoscunt Do- minum suum in fraetione fianis, quo- rum cor tam valide ardet in eis de Jesu ambulante cum eis. Longe est a me srepe tališ affectus et devotio, tam vehemens arnor et ardor. F.sto mihi propitius, Jesu bone, dul- cis et benigne : et concede pauperi 3°4 DE IMITATIONE CHRISTI. mendico tuo, vel interdum modicum de cordiali affectu amoris tui in sacra Communione sentire, ut fides mea ! magis convalescat, spes in bonitate tua proficiat, et caritas semel perfe- cte accensa, et coeleste manna ex- perta, nunquam deficiat. 3. Potens est autem misericordia tua, etiara gratiam desideratam mihi praestare, et in špiritu ardoris, cum dies beneplaciti tui venerit, me cle- mentissime visitare. Etenim licet tanto desiderio tam specialium devotorum tuorum non ardeo, tamen de grada tua, illius magni inflammati desiderii deside- rium habeo, orans et desiderans, om- nium talium fervidorum amatorum tuorum participem me fieri, ac eorum sancto consortio annumerari. -■ CAPUT XV. ==■■■■■■--.. Quod gratia devotionis, bumili- tate et sui ipsius abnegatione acquiritur. Vox Dilecti. riportet te devotionis gratiam in- U stanter qua?rere, desideranter pe¬ tere, patienter et fiducialiter exspe- ctare, gratanter recipere, humiliter conservare, studiose cum ea operari, LIBER IV. CAP. XV. 305 ac Deo tempus et modum super- nae visitationis, doneč veniat, com- mittere. Humiliare praecipue te debes, cnm parum aut nihil devotionis interius sentis; sed non nimium dejici, nec inordinate contristari. Dat ssepe Deus in uno brevi mo- mento, quod longo negavit tempore; dat quandoque in fine, quod in prin- cipio orationis distulit dare. 2. Si semper cito gratia daretur, et pro voto adesset, non esset infirmo homini bene portabile. Propterea in bona spe, et humili patientia, exspectanda est devotionis gratia. Tibi tamen et peccatis tuis im- puta, cum non datur, vel etiam oc- culte tollitur. Modicum quandoque est,quodgra- tiam impedit et abscondit; si tamen modicum, et non potius grande dici debeat,quod tantum bonum prohibet. Et si hoc ipsum modicum vel grande amoveris et perfecte viceris, erit quod petiisti. 3. Statim r.amque, ut te Deo ex toto corde tradideris, nec hoc vel il- lud, pro tuo libitu seu velle quaesie- ris, sed integre te in ipso posueris, unitum te invenies et pacatum; quia 306 de imitatione CHR 1 STI. nil ita bene sapiet et placebit, sicut beneplacitum divinae voluntatis. Quisquis ergo intentionem suam, simplici corde sursum ad Deum leva- verit, seque ab omni inordinato amore, seu displicentia cujuslibet rei c reala; evacuaverit, aptissimus gra- tiae percipiendae, ac dignus devotio- nis munere erit. Dat enim Dominus ibi benedictio- nem suam, ubi vaša vacua invenerit. Et quanto perfectius infimis quis renuntiat, et magis šibi ipsi per con- temptum sui moritur, tanto gratia celerius venit, copiosius intrat, et al- tius liberum cor elevat. 4. Tune videbit, et affluet, et mi- rabitur, et dilatabitur cor ejus in ipso, quia manus Domini cum eo, et ipse se posuit totaliter in manu ejus usque in saeculum. Ecce sic benedi- cetur homo, qui quaerit Deum in toto corde suo, n ec in vanum accipit ani- rnam suam. (Ps. xxiii. 4.) Hic, in ac- cipiendo sacram Eucharistiam, ma- gnam promeretur divinae unionis gratiam, quia non respicit ad pro- priam devotionem et consolationem, sed super omnem devotionem et con¬ solationem, ad Dei gloriam et hono- rem. LIBER IV. CAP. XVI. 307 CAPUT XVI. Quod necessitates nostras Chri- sto aperire, et ejus gratiam po- stulare debemus. Vox Discipuli. O dulcissime atque araantissime Do¬ mine, quem nune devote desidero suscipere, tu scis infirmitateni meam et necessitatem quam patior; in quantis malis et vitiis jaceo; quam saspe sum gravatus, tentatus, turba- tus et inquinatus. Pro remedio ad te venio, pro con- solatione et sublevamine te deprecor. Ad omnia scientem loquor cui ma¬ nifesta sunt omnia interiora mea, et qui solus potes me perfeete consola- ri, et adjuvare. Tu scis, quibus bonis indigeo pr as omnibus, et quam pauper sum in vir- tutibus. 2. Ecce, sto ante te pauper et nu- dus, gratiam postulans, et misericor- diarn implorans. Refice esurientem mendieum tuum, accende frigiditatem meam igne amo- ristui, illumina caecitatem meam cla- ritate praesentiae ture. Verte mihi omnia terrena in ama- ritudineni, omnia gravia et contra- 308 de imitatione christi. ria in patientiam, omnia infima et creata in contemptum et oblivionem. Erige cor meum ad te in ccelum, et ne dimittas me vagari super terram. Tu solus mihi ex hoc jam dulce- scas usque in saeculum; quia tu solus cibus et potus meus, amor meus et gaudium meum, dulcedo mea et to- tum bonum meum. 3. Utinam me totaliter ex tua prae- sentia accendas, comburas et in te transmutes; ut unus tecum efficiar spiritus, per gratiam internae unio- nis et liquefactionem ardentis amoris! Ne patiaris me jejunum et aridum a te recedere, sed operare mecum misericorditer, sicut saepias operatus es cum Sanctis tuis mirabiliter. Quid mirum, si totus ex te igne- scerem, etin me ipso deficerem; cum tu sis ignis sem per ardens, et nun- quam deficiens; amor corda purifi- cans et intellectum illuminans? - CAPUT XVII. ===== De ardenti amore et vehementi afTectu suscipiendi Christum. Vox DlSCIPULI. C um summa devotione et ardenti amore, cum toto cordis affectu et ! fervore, desidero te, Domine, susci- LIBER IV. CAP. XVII. 309 pere, quemadmodum multi Sancti et devotie personae, in comraunicando te desideraverunt, qui tibi maxinie in sanctitate vitas placuerunt, et in ar- dentissima devotione fuerunt. O Deus meus, amor aeternus, to- tum bonum meum, felicitas intermi- nabilis! cupio te suscipere cum veheraentissimo desiderio, et dignis- sima reverentia, quam aliquis San- ctorum unquam babuit, et sentire potuit. 2. Et licet indignussum omnia illa sentimenta devotionis habere, tamen offero tibi totum cordis mei affectum, ac si omnia illa gratissima inflam- mata desideria solns haberem. Sed et quaecumque potest pia mens concipere et desiderare, haec omnia tibi, cum summa veneratione et intimo fervore, praebeo et offero. Nihil opto mihi reservare, sed me et omnia mea tibi sponte et libentis- sime immolare. Domine Deus meus, creator meus, et redemptor meus, cum tali affectu. reverentia, laude et honore, cum tali gratitudine, dignitate et amore, cum tali fide, spe et puritate, te affecto hodie suscipere, sicut te suscepit et desideravit sanctissima Mater tua, 310 DE IMITATIONE CHRISTI. gloriosa Virgo Maria, quando An¬ gelo evangelizanti šibi incarnationis mysterium, hurailiter ac devote re- spondit : Ecce ancilla Domini , fiat mihi secmidum verbum ticum. (Luc. i. 38.) 3. Et sicut beatus praecursor tuus, excellentissimus Sanctorum Joannes Baptista, in praesentia tua laetabun- dus exsultavit in gaudio Spiritus sancti, dum adhuc maternis claude- retur visceribus; et postmodum cer- nens inter homines Jesum ambulan- tem, valde se humilians, devoto cum affectudicebat \Amicus autem sponsi, qui stat, et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi (Joann. iii. 29.): sic et ego, magnis et sacris desideriis opto inflammari, et tibi ex toto corde me ipsum praesentare. Unde et omnium devotorum cor- dium jubilationes, ardentes affectus, mentales excessus, ac supernaturales illuminationes, et coelicas visiones tibi offero et exhibeo, cum omnibus virtutibus et laudibus, ab omni crea- tura in ccelo et in terra celebratis et celebrandis, pro me et omnibus mihi in oratione commendatis; quatenus ab omnibus digne lauderis, et in per- petuum glorificeris. LIBER IV. CAP. XVII. 311 4. Accipe vota. mea, Domine Deus meus, et desideria infinitae laudatio- nis, ac immensas benedictionis; quse tibi, secunduni multitudinem itieffa- bilis magnitudinis tu*, jure debentur. Haec tibi reddo et reddere deside- ro, per singulos dies et momenta temporum, atque ad reddendum me- cum tibi gratias et laudes, omnes ccelestes spiritus, et cunctos fideles tuos, precibus et affectibus invito et exoro. 5. Laudent te universi populi, tri- bus et linguas; et sanctum ac melli- fluum nomen tuurn, cum summa ju- bilatione, et ardenti devotione ma- gnificent. Et quicumque reverenter ac de- vote altissimuni Sacramentum tuum celebrant, et plena (ide reci- piunt, gratiam et misericordiam apud te invenire mereantur, et pro me peccatore suppliciter exorent. Cumque optata devotione, ac frui- bili unione, potiti fuerint, et bene consolati, ac mirifice refecti, de sa- cra mensa coelesti abscesserint, mei pauperis recordari dignentur. - 4 ® 4 - 312 DE 1MITATI0NE CHRISTI. CAPUT XVIII. Quod homo non sit curiosus scrutator Sacramenti, sed hu- milis imitator Christi, sub- dendo sensum suum sacrse fidei. Vox DlLECTl. C avendum est tibi a curiosa et inu- tili perscrutatione hujus profun- dissimi Sacramenti, si non vis in du- bitationis profundum submergi. Qui scrutator est rnajestatis, oppri- metur a gloria. (Prov. xxv. 27.) Plus valet Deus operari, quam homo intel- ligere potest. Tolerabilis, pia et hu- milis inquisitio veritatis, parata sem- per doceri, et per sanas Patrum sen- tentias studens ambulare. 2. Beata simplicitas, quae difficiles qusestionum relinquit vias, et plana ac firma pergit semita mandatorum Dei. Multi devotionem perdiderunt,dum altiora scrutari voluerunt. Fides a te exigitur, et sincera vita; non altitudo intellectus, neque pro- funditas mysteriorum Dei. Si non intelligis, nec capis, qu* in¬ fra te sunt; quomodo comprehendes, quae supra te sunt? LIBliR IV. CAP. XVIII. 313 Subdere Deo, et humilia sensum tuum fidei, et dabitur tibi scientiae lumen, prout tibi fuerit utile ac ne- cessarium. 3. Quidam graviter tentantur de fide et Sacramento; sed non est hoc ipsisimputandum, sed potius inimico. Noli curare, noli disputare cum cogitationibus tuis, nec ad immissas a diabolo dubitationes responde; sed' črede verbis Dei, črede Sanctis ejus et Prophetis, et fugiet a te nequam inimicus. Saepe raultura prodest, quod talia sustinet Dei servus. Nam infideles et peccatores non tentat, quos secure jam possidet; fide- les autem devotos variis modis ten¬ tat et vexat. 4. Perge ergo cum simplici et indu- bitata fide, et cum supplici reveren- tia ad Sacramentuin accede. Et quidquid intelligere non vales, Deo omnipotenti secure committe. Non fallit te Deus; fallitur, qui šibi ipsi nimium credit. Graditur Deus cum simplicibus, revelat se humilibus, dat intellectum parvulis; aperit sensum puris menti- bus, et abscondit gratiam curiosis et superbis. N° 554. — 21 314 DE imitatione christi. Ratio humana debilis est et falli potest; fides autem vera falli non pot- est. 5. Omnis ratio et naturalis investi- gatio fidem sequi debet, non praece- dere nec infringere. Nam fides et amor ibi maxime prascellunt, et occultis modis in hoc sanctissimo et superexcellentissimo Sacramento operantur. Deus aeternus et immensus infini- taeque potentiae, facit magna et in- scrutabilia in coelo et in terra, nec est investigatio mirabilium operum ejus. Si talia essent opera Dei ut facile ab humana ratione caperentur, non essent mirabilia nec ineffabilia di- cenda. Index Librorum et Capitum. LIBER PRIMUS. Admonitiones ad spiritualem vitam utiles. 1 Cap. I. De Imitatione Christi, et contemptu omnium vanitatum mundi . i II. De humili sentire sui ipsius. . .3 III. De dočlrina veritatis . . .5 IV. De providentia in agendis . 9 i V. DelečtionesandtarumScripturarum. 10 I VI. De inordinatis affectionibus . .11 VII. De vana spe, et elatione.fugienda . 12 VIII. De cavenda nimia familiaritate . T4 ; IX. De obedientia et subječlione . .15 X. De cavenda superfluitate verborurri. 16 ! XI. De pace acquirenda, et zelo profi- ciendi. 17 j XII. De utilitate adversitatis . . . 20 ' XIII. De tentationibus reprimendis . . 21 XIV. De temerario judicio vitando . . 25 j XV. De operibus ex caritate fačtis . . 27 XVI. De sufferentia defečhium aliorum . 28 XVII. De monastica vita . . . . 30 XVIII. De exemplis sančtorum Patrum . 31 XIX. De exercitiis boni Religiosi . 34 XX. De amore solitudinis, et silentii . 38 XXI. De compunčtione cordis . . __ . 43 XXII. De consideratione humanae miseriae. 46 XXIII. De meditatione mortis . . -5° XXIV. De judicio, et pcenis peccatorum . 54 XXV. De ferventi emendatione totius vitae nostrae.59 LIBER SECUNDUS. Admonitiones ad interna trahentes. INDEX L 1 BR 0 RUM ET CAPITUM. 317 XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. XXVII. XXVIII. XXIX. XXX. XXXI. XXXII. XXXIII. XXXIV. XXXV. XXXVI. XXXVII. Quod temporales miseriže, exem- plo Christi, a2quanimiter sunt ferencke . . . . .146 De tolerantia injuriarum, et quis verus patiensprobetur . . 148 De confessione proprias infirmi- tatis, et htijus vitaa miseriis . 151 Quod in Deo .super omnia bona etdona requiescendum est . 153 De recordatione multiplicium be- neficiorum Dei . . . 158 De quatuor magnam importanti- bus pacein .... 161 De evitatione curiosae inquisitio- nis super alterius vita . . 164 In quibus firma pax cordis, etve- rus profečlus consistit . . 165 De eminentia liberse mentis, quamsupplex oratio magis ine- retur, quam lečlio . . . 168 Quod privatus amor a sunimo bo- 110 maxime retardat. . . 170 Contra linguas obtreclatorum . 172 Qualiter, inflante tribulatione, Deus invocandus est et bene- dicendus . . . . -173 De divino petendo auxilio, et confidentia recuperandas gra- tiai ...... 175 De neglečlu omnis creaturae, ut Creator possit inveniri . . T78 De abnegatione sui, et abdica- tione omnis cupiditatis . . 181 De instabilitate cordis,etde in ten- tione finali ad Deum habenda. 183 Quod amanti sapit Deus super omnia, et in omnibus . . 185 Quod. tion est securitas a tenta- tione in hac vita . . .187 Contra vana hominum judicia . 189 De pura et integra resignatione sui, ab obtinendam cordis li- bertatem. I 9 1 INDEX LIBRORUM ET CAPITUM. 319 LVI. LVII. LVIII. LIX. I. II. ! v. VI. VII. VIII. IX. X. XI. Quod nos ipsos abnegare, et Chri- stum imitari debemus per crucein. 242 Quod homo non sit nimis dejeclus, quando in a!iquos labitur defečtus. 245 De altioribus rebus, et occultis judi- ciis Dei non scrutandis . . . 247 Quod omnis spes et fiducia in solo Deo est figenda .... 253 LIBER QUARTUS. De Sacramento. Cum quanta reverentia Christus sit suscipiendus ..... 258 Quod magna bonitas et caritas Dei in Sacramento homini exhibetur . 265 Quod utile sit saepe communicare . 269 Quod multa bona praestantur devote communicantibus .... 272 De dignitate Sacramenti, et statu sacerdotali . . . . . 276 Interrogatio de exercitio ante Com- muničnem ..... 279 De discussione propria; conscientiae, et emendationis proposito . . 279 De oblatione Christi in cruce et pro¬ pria resignatione .... 283 Quod nos et omnia nostra Deo debe¬ mus offerre, et pro omnibus orare. 284 Quod sacra Communio de facili non est relinquenda .... 288 Quod Corpus Christi et sacra Scri- ptura maxime sint animas fideli necessaria ..... 292 XII. Quod magna diligentia se debeat communicaturusChristo praeparare. 297 XIII. Quod toto corde anima devota Chri¬ sti unionem in Sacramento affe- čtare debet ..... 300 XIV. De quorumdam devotorum ardenti desiderio ad Corpus Christi . . 302 XV. Quod gratia devotionis, humilitate, et sui ipsius abnegatione acqui- ntur.3°4 3^0 DE IMITATIONE CHRISTf. XVI Quod necessitates nostras Christo aperire, et ejus gratiam postulare , debemus ..... 307 XVII. De ardenti amore et v^hementi affe- čtu suscipiendi Christum . . 308 XVIII. Quod homo non sit curiosus scruta- tor Sacramenti, sed humilis imita¬ tor Christi, subdendo sensum suum . 312 s NARODNA IN UNIVERZITETNA KNJIENICA 00000479523 »fon KkCOIh Siniši ^ E (XX 0