X .
cAr AfaiiiAt t/tdi^

4
)>
wv

HISTORIA
DUCUM STYRIA
In Tres Partes divila,
AUG UST I S S I.-M 0
ROMANORUM
IMPERATORI
Germaniae, Hifpaniae, Hungariae, Bohemiae
REGI,
ARCHI DUCI AUSTRIS.
DUCI STYRIAv, &c.&e.
Principi, ac Domino , Domino
CLEMENT1SSIM0,
Dum aufpicatiflimum Kalendis Očtobribus
NATALEM DIEM
Graecii ageret,
IN DEBITI HONORIS STERNUM MONUMENTUM
Dicata, dcdicatdque
Ab Archi - Ducali, & Caefareo
Collegio , & Academia Grasend
Societatis Jesu.
GRiECII, Literis Haeredum Widmanftadii, Anno M.DCC, XXVIII.
Städtische
Ferk Museum-Bibliothek
PETTAU
IMP. CAE. PIO FEL. AUG.
CAROLO AUSTR. DIVOR. IMPPP. CAESSS. LEOPOLDI MAGNI FIL. FERDINANDI III. NEP. FERDINANDI II. PRQN. DIVI CAROLI AUSTR. DUCIS STYRDE COLL ACAD. GRvECENS. S. J.
CONDITORIS ABNEP. REB. BELLO AC PACE GEST.
SAPIENTIA
MAXIMO.
INVICTISSIME,
AC
POTENTISSIME
ROMANORUM
IMPERATOR
Semper Augqfte,
Germaniae, Hifpaniae, Hungarias, Bohemite
REX,
ARCHI DUX AUSTRLE, DUX STYRI/E,
PRINCEPS, & DOMINE, DOMINE
CLEMENTISSIME.
Ercbamur curas Tuas 3 quibus
Orbem complečteris, interpellare, Au-guftiffime CvEsar ; nifi fpes fuiilet Clementiae ejus Tuž , qua Te omnibus ex xquo indulgentiffimum praebes, partem w aliquam etiam in nos derivatum iri. Tuus, ut in hanc urbem adventus, non Reipublicae modo, fed multo Tibi Ipsi magis, C^sar, fauftus fortunatusque accideret,Styriae quidem univerfe votis noftra nuper junximus; taciti tamen adhuc precabamur. Ampliora iunt hodierno die pro Felicitate, pro Vita, pro Imperio Tuo nuncupanda vota : qui tanti Principis non jam in Urbem unam ali-
)( 2	quam.
quam, fed in Orbem adventui (acer eft. Ad hanc tetitiam publicam premere ultra voces non licuit: nec cohibere potuimus animum; quin advoluti ad pedes Maiestatis Tile totos nos Tuos eile profiteremur: minima licet Tuorum pars; at qui 1 ludiis erga Te no (Iris cum quibusvis de palma contendere velimus. Quartus (iipra quadragefimum annus allabitur, quod has Kalendas Octobres Tuo primum ortu fignäiti. Quantum illx nobis in pofterum felicitatis, quantum gloria; Tibi, Caesar Maxime, portenderent, nonaf fcquebamur tum; utut auguria quam longillime porrigeremus: nec allecuti fumus ante, quam Imperantem confpi-ceremus. Očtavum decimum retatis annum nondum egref fo per immenfos terrarum mariumque tračtus, atque adeo extradto in tertium luftrum bello vindicandum erat Regnum , quod ipia nafcendi conditio Tuum fecerat. Hoc initium ilfuftre , ac vehit rudimentum gloriae Tuje fuit, quo Te Orbis Imperio dignum oftend eres. Itaque Imperator dicftus es, non tam (uffragiorum jure, quam quod id honoris jam diu amplilHmis Tuis meritis, atque virtutibus deberetur. Nemo certe ante Te Principum fuit, acne ille quidem omnium fortaiTe, qui ad hoc tempus Imperio Romano praefuerunt, Caefarum Maximus Carolus Ve, qui tot, tamque illuftribus rebus geftis gubernandam Rcmpu-blicam (ulcepiilet. Sufpexit diu ante heroum animum Tuum Germania, feu profligandi numero fi dient hoftes ; feu toleranda graviffima obfldionis pericula. Hac Fortitudine Tua , invidiaque Conflantia magis, quam alio ullo praefidio Barcino invidia ftetit: ut adeo dignus plane edes, qui Genti fortifltmas imperares. Jam vero ex eo tempore, quanta ad veteres Tuas laudes acceflio fadla eft : qux non prifeis illis temporibus admiranda terra marique gefll-fti! Non pene citius imperantem Te , Cesar Maxime , quam finito acerrimo, ac diuturno bello pacem Germa-nias reftitutam vidimus: ut jam tum agnofeeret Orbis, quam aequum, quam moderatum in Te Principem habiturus edet. Nemo ad hoc tempus Auftriacorum Principum , aeque üt Tu,numerofas (ub (ignis Legiones cenfuit: has in quemcunque obvertas, fecutura belli fortuna eft; (ed Eti-.	- Ji	ro-
ropse videlicet quietem tueri, Czsar Optime , mavis, quam latius imperare. Neque vero eft, ut vičtoriis Tuis crelcere amet Germania: fat magna uno Te Imperatore, Itaque dedifti manus orbi fiipplicanti; ac non unum jus Tuum faluti publicas condonäfti. Qiio quidem adeo nihil de gloria Tua imminutum ivifti, ut nunquam appareret magis aut rerum Europas arbitrium penes Te unum eile, aut ni fit , folam Tuam aequitatem, ac modeftiam obftitif le. Talis pace ciim fis, nequaquam bellica laude minorem fufpicimus. Biennio haud amplius cum barbaris hoftibus, & magnam partem collečlis in unum Afias viribus ita debellatum eft, ut provoluti ad pedes Tuos pacem lupplices expofeerent, qui paulo ante feroces Germaniae 5 atque Italiae imminebant. In qua quidem vičtoria aliquid vicloria ipsa reperifti majus, dum una & libertatem Hungariae, & Italiae lecuritatem, <k. felicitatem fubječtis populis, & immortalem Tibi gloriam peperifti. Ac eječturus barbaros non Hungariä modo , led Europa omni fueras ; reftitu-tümque Orientis Imperium , Carolo illo Magno major, Occidenti jumfturus, fi perinde üt domare hoftes Tuos, ita pronum fuififet alienam ambitionem, atque invidiam vincere. Ita pacata Europa, fračta Afiä, terrore Nominis 1 in repleta Africa, pene quot funt partes orbis terrarum, totidem fecifti monumenta gloriae Tile. Quid jam cetera dicam ? praegrandium navigiorum clailem Danubio impofitam , rem feculis inauditam: ut adeo nunquam ille gloriae noftrae, ac fiib Te Imperatore, largior flueret; di-mifläs mercimoniorum causa e Belgio naves, quae dum alienas terris noftris divitias important, Nominis Tui famam ad extremos ufque orbis fines proveherent; Europam jun-čtam foederibus; riErarii rationes optime conftitutas ; reparatas publicae commoditati vias; ad vigorem priftinum revocatas leges; fcientias inftauratas: pene ut fuperbire lite-rae, bonaeque artes poflint , quae tam alte fc in Principis animum penetrarim. Felicia plane Te Imperatore tempora ! fic Provinciae auritae Coloniis : fic communitae urbes : fic vindicata Religio : fic fvibditi omnes populi: fic Europae melior pars: fic boni omnes exclamant , quos
XX	Vir-
virtutum Tuarum admiratores načtus es. Quidni autem Orbis miretur Cxfarem, qui Religionem, Sapientiam , Fortitudinem, Confiliorum Divinam pene Sagacitatem, Temperantiam, vFquitatem, ceteras omnes Imperatorias laudes ita conjunxerit, ut paucos Romanum Imperium pares habuerit Principes, fiiperiorem fortafle neminem. Religionem loquuntur mox a fufcepta Republica fceleribus indictum bellum ; reflitutus Idibus facris honor, ac reverentia; optimi quique Ecclefiarum delečti Praefides; publica denique illa Pietas Tua , qux adeo Exterorum etiam oculos animosque advertit. Juftitix laudem multis editis documentis Tibi propriam vendicas. Hanc Tu unice animo confečtaris : leu bellum hoftibus faciendurn; leu pax indulgenda (upplici Europre; (eu Inftitutis (ančtimmis temperanda Regna: eam unam veram magnitudinem reputans , non tam , quse velis facere ; quam, qux oporteat velle. Parum eft, quod optimum quemque delegifti, qui judiciis cum poteftate prxeflet: etiam Ipse non raro judicis munia obis. Quid dicam ? cum Imperii ampliflimi moderandi onus (uftineas : ctim Germaniae incolumitas , ciim Europae quies adeo Te (blicitum habeant; tamen animum illum magnum, rerum graviflimarum mole diften-tum , ad privatorum hominum caufas advertis. DEUM Opt.Max., cujus vices in terris obtines, hac ratione imitaris, CjesarOptime, exiliaifta perinde, iit illa maxima procurantem.
Haec, opinor, (iint, quae jam olim profpera nobis hodiernus dies portendit. Aufpicatae profečto Kalendae, & multo illis feliciores , quas natales Tito , Antonino Pio Conftantino Magno Imperatoribus fuere ! dignae plane * quae non trigefies, non centies tantum, (ed perpetuum redeant! AdTe vero, Caesar Auguste, an ad nos magis haec vota pertinent ? ad nos: quorum omnis (alus,atque felicitas. Tua Unius (alute nititur; tametfi & ad Te pertinent, cui omnis invi(a eft falus, nili fit Reipublicae (aluti junčta: immortalibus certe rebus Tuis geftis, dubium effecifti, Tibi, an nobis amplius viveres. Audiant itaque has preces Supe-
ri, publicis Europas votis junčlas! fic Temper agat: fic vincat: fic imperet! Diu fervent incolumem, qui glorias iuas, Europae, Orbi nimis diu vivere nunquam poteft! Diu vitam indulgeant Ei, qui, fi aeterna foret hominum vita, Temper vivere mereretur.
Haec laetitiae , ac felicitati publicae vota junximus. Alia funt, quae immortalia Tua , Majorumque Tuorum in nos merita poftuiant. Nulla per Europam Gens eft, cui majora, atque Auftriacae, Ordo nofter jam inde ab origine fua beneficia debeat. Domicilium hoc noftrum, atque Academia, Tuum opus eft, quia a Majoribus Tuis, DD. Carolo Archi-Duce , ac Ferdinando IL Imperatore conditum: quia ab immortalis memoriae Caelare Leopolde, Augufto Genitore Tuo ftabilitum: quia Numine Ma-iestatis Tile defenfum. Hos Majores Tiios, &Deceftb-res horum, Styriae Duces redivivos Tibi , Sacratissime Caesar praefenti opere fiftimus. Quae illi fortiter felicitcr-que geflerint, brevi compendio memoriae confignata leges: ume Tua quoque adjiceremus, Tu Ipfefecim, Cje-sar, quod verendum nobis erat, ne quid iis tenuitate no-ftra detračtum iremus. Sint, qui haec non foliis paucis, fed voluminibus (quid enim de ampliifimis rebus Tuis ge-ftis compendio feribi poffit ? ) & luculentius, & felicius pofteris tradant. Tametfi & Te , virtutesque TuAspau-cis hifce foliis leges: adeo, quae miramur in lingulis,LInus collečta tenes. Faciet DELIS , ut quam illos ceterarum ornamentis laudum, tam & felicitate, vivendique diuturnitate quam longiilime iuperes. Unum precamur; Collegio, & Academiae huic noftrae, atque.aded Tuz, perfugium apud Te tutum , quod benigniflime adhuc fecifti, porro etiam efie patere : illiüsque Clementiae Tu^e , qua minimos etiam beare dignaris, partem aliquam in nos di-fpenfa. Ita vovet
Sacratissimae Maiestati Tite
'JEternum devota Minima Societas Jesu,
ET
Academia G&egensis.
t
HISTORIjE
D U C U M-
STYRIZ
PARS PRIMA.

<*t( I )^>
DISSERTATIO
PRO(EMIALIS.
3 qui Styrige imperarunt) feri em narraturi, non otiofum diverticulum fadhuros putamus, fi, quis populus regioni, nem inhabitärit, quibus dominis ačHs re-^ tro temporibus , priiis ac Duces nancilce-retur , paruerit, memoremus. Quemadmodum enim nulli fere contingit, uno I velutfaltuin honorumfaftigiumemicare, ita & Styria, mutatis faepč dominis, mutata reipublicx forma, inter temporum, rerümque viciflitudines pluribus feculis lučta-ta eft, donec eum glori3e,& felicitatis apicem attingeret, ultra quem aut incrementa, aut vota, qub extenderet, non haberet. Quod quidem fe fatis confecutam intelligit, poftquam Auffria-corum pofleflionibus accenfa in Gentis illius Augufhffimae ditionem conceflit, e qua tribus jam fere feculis perpetua ferie flbi Romanum Imperium Monarchas delegit.
Sobolefcentem tantorum Principum potentiam non mediocriter fane Styria , opum fuarum & fortis populi acceffione firmavit, at illi divitias, quas fibi Ordinum Provincialium confen-fu accreverant, multiplici foenore abunde pensarunt. Praeterquam enim, qubd immenfa decora, quae ad hunc diem in Au-guftiffimam gentem certatim confluxerunt, non velut aliena,fed mter fua quoque Styria numerare poteft, communione, quae inter Principem,Sc rcmpublicam eft, iq fe derivata. Splendorem
A	urbium.
2	Dijjertatio Procemialu.
urbium, fecuritatem civium, felicitatem publicam, ad quam hodie aflurrexit, illis unice debet, a quibus obtinuit, ut, diminnata Auftriacis clementia illečti populi volentes, libentdsque eorum poteftati fe dederent, fines fuos undique amica gente, & nomine duntaxat, non voluntatibus, non Principe difpares afpi. ciat. His velut perpetuo quodam vallo munita, non hofiem^s fblum, fed & metum excludit, ut bellorum damna accepta alibi audiat, non itidem fentiat. Sed praecipua illa felicitatis pars, poft-quam Styria inter Aufiriacorum patrimonium numerari coepta, non vereri unquam, ne quis Princeps haereditatem adeat, qui aut miniis fortitudinis, aut clementiae laude infignis, aut fui, quam populi ftudioflor fit 5 cum genti huic in fccptra editae fic natura providerit, ut nullis comitiis ulli cives fibi meliores Principes optarent, quam illa haeredes gignere confuevit. Pietatem porrb, & religiones avitas, praecipua cujusvis reipublicae funda-
• menta, quas binis abhinc feculis novatores perditum ibant, non alio fane fulciente, ac Auflxiaco confervatae melius fuiflent: dum Carolus malum furtive ingrefium, nt ulterius ferperet, prohibuit, Ferdinandus Filius penitus eliminavit. Sed nempe in tantae gentis ditionem venire non ante Styriae contigit, nifl poft variam rerum, temporum que fortunam 5 quanquam fi non alio pretio, 'k fe hos Principes emi caelum fuftinuit, quidquid antea aerumnarum exhaufium, inter lucra, non difpendia cen-feri debet. Sat magnum profehtb & felicitatis & gloriae aučta-rium, fingulari Dei beneficio confecuta, qubd reliquis omnibus Provinciis prior in clementiffimae ftirpis potefiatem devenerit.
syri* H- Ut regionis amplitudine, ita dignitatis praerogativa alias in-
UtrniT0 terioris Auftriae provincias Styria excedit. Ad orientem Hun-gariä, ab occiduo fole Carinthiae, & Salisburgenfis ditionis regione, ad meridiem Sclavoniä, & Carniolia, ad Septentrionem uträque Auftriä cingitur intra fextum, & oft avum fupra qua-dragefimum gradus inclufa; triginta a Borea in Aufirum, vigin-ti ab aurora in occafum milliaribus extenditur. Sed intra hos limites ferius arčbata e fi. Remotiore tempore, quantum Aufiriae
fttms. fuperioris ad Oenum, inferioris ad Neoftadium hodie adhuc fan-dfiori Salisburgenfium ditioni fubječtae porrigitur, Ducibus Styriae paruit, donec illinc Styrenfis, hinc Buttenfis comitatus decerperetur : ifte quidem fub Rudolpho Primo, inferiori, alter fub Friderico pacifico fuperiori Auftriae adfcriptus.
Dhifio. His circumfcripta finibus bifariam dividitur 3 quae ad fepten-trionem. Superiorem 3 quae ad meridiem pofita, inferiorem dicunt. Illa in praealtos, abruptösque montes paffim aflurgit3 fed genium naturae afperum, colonorum fblertia abunde corrigit.
Altifi
DiJJertatio Procemialis.	5
Altißima juga paflim habitata deprehendas. Ubi hyems ter-%^ fu-ram nivibus texerit, exitu omni interclufo, velut carcerc quo-^tT,9r* dam conftridti multos in menfes tenentur. Sed nempe afluetu-dine ad fcnfum omnem caloris, & frigoris occalluerunt: rara illis ex iis clauftris, nifi facrorum causa defcendendi cura, fed nec neceflitas : domi nafcuntur, quae ad vitae humanae ufhm delide-res, non illi parcč admenfo vivere, pro rufticae culinae modulo etiam dapfiliter. Pro vino (vitium expers regio e ft) aquae paflim t cavernis fcaturiunt, per exefas in canalem rupes decurrunt.
Gens, 11 qua alia laborum patiens 3 nullum enim a folo otij invitamentum : qua feras nonnifl timide oberrare pofle putares, aratra agi in praerupta videas 3 nec irrito conatu terra in foecundita-tem' fubigitur. Reddit mefTe triticum probiflimum, candore & pondere nulli fecundum, quod & in ufhm domefhcum, & venditum in nummos colligendos fufficit 3 multum infuper e pecorum cura lucri redigitur. Incredibile quantum armentorum, diverfi generis gregum, rupes illae alant, carnis tenerae, & fa-poris egregij, quem faluberrimae montium herbae in paftum decerptae conciliant. Altilium ferarum, damarum praefeitim, frugiferarum arborum laeta luxuries. Mala certe Styriae etiam_» inter cupedias exteri habent. Rivi, lacusque, quorum haud paucos intra altas rupes invenias, pifcium copia, ac prae flantia opulenti 3 trutae, falmones non Styris duntaxat laudatiffimum gulae irritamentum. Laxius alibi juga recedunt, planities vallibus, etfl non ampliflimas aperiunt. Quidquid telluris cft in commoda fua incolarum fblertia gnaviter vertit. Via, quae iti-nerantibus patet duntaxat inculta, ceterum terrae portio omnis, aut fati vas fruges in horrea, aut herbam fponte nafcentem in pa-fcua fubminiffrat.
Montium alij flerili canitie afpicientibus horridi intra profunda vifcera opes contegunt. Metallis diverfi generis argento, plumbo, cupro, ferröque praefertim turgent. In fextum decimum fupra millefimum annum Eifenarzenfes, & Vordernber-FoJ/»^ genfes Fodinx pertunduntur ab operis3 nunquam perennes, di- fem* tiffimaeque venae deficiunt. Sylvarum abunde montes dorso ferunt, unde xs liquantibus ligna fuppetant. Seriis fu os lufus natura addidit, & utilibus pompam. Eft inter montes hos ferreos, ubi didučbe in hiatum petrae, qui duos forte homines in veftibulo admittat, conclavis non negligenter ornati fpeciem praebent, parietibus ferri femine, florem etiam vocant, non aliter illitis, ac fi trulla murum aequaris, calce induxeris. Defu-per ceu č tholo eadem materia in varias figuras torneata imminet candore juxta ac artificio miras. Glebam ferream, quae in binas
A 2	par-
4	Differtatio Trooemialis.
partes diflečta utrinque Deiparae vultum non ruditer referebat. Anno MDCLXVIII. Auguftiflimus Leopoldus inter thefauros domefticos collocavit» Argentum etiam olim copiose e Styriae montibus ad Zeyringium effoflum, Sc turgent haud dubie eodem hodie vifcera, fi infelix anni MCLVIII. cafiis non in haec usque ffff tempora cultum prohibeat. Effradzum repente Hydrophylacium lingf’ immenfam vim aquar tanto impetu effuderat, quo momento Fodinae omnes inundatae, mille quadringentae operae, via undique ab aquis praecepta, hoc diluvio opprefli, & cum his fpes propb omnis fuffocata, Maximilianus I. Imp. reftituendae rei curam fufeeperat 5 damna ipfe coram infpexit, aliquo tempore in caftro Heinfeldenfi commoratus. At comperto, humanae opis non effe tantam aquarum molem avertere, confilio deftitit. Miferandae ftragis feriem verflis conclavis, quod Caefar inhabi-tarat, parietibus vernaculo Idiomate inferipti exhibent.
Iter facientibus fe fe paflim arces objiciunt. Summo rupi-x um faftigio infident; qua oculis patent, pedibus inacceflae 5 aver-fum latus benigniorem aditum praebet. Pleraeque in vim non__» natura tantum, fed arte munitae, in praefidium olim comparatae, dum privatas lites armis decidere fas erat. Nunc multae folum in delicias Nobilibus ferviunt, quanquam nunc commodiora tutis praehabeant 5 cum reverentia Principis & legum obfervantia, non minus fecuros, ac olim abrupta faxa praeftent. Defertis veteribus, dum rufhcaturi adeunt, domos in plano collocatas habitant. Unde non rard veterum cafhormn veftigia, & murorum riavij. rudera duntaxat videas. Prxter minoris nominis rivos, Martia, Mura & Anafo fluviis perluitur. Martia in Styria e montibus Auftriae inferiori vicinis ortus, ad Muraepontum, Muraeil-labitur. Anafus & Mura intra Salisburgenfem ditionem nafcun-tur, fed ille ad Laureacum fjperioris Auftriae urbem Danubio infunditur: hic utramque Styriam pervagatus ad Legradinum Sclavoniae oppidum Dravo mifcetur.
inferior Inferior praeterea a Dravo & Savo rigatur 5 hic inter Carin-Sfyrta. (-Fix & Carnioliae confinia egrefluS extremum Styriae marginem allambit, fubinde adBelgradumäDanubioabforbendus: alterum Tyrolis ad Innicum (Vetus quidam Aguntum putant) effundit. Extra Styriam progreflus, Muram fecum in Iftrum aliquot ab Eflekino milliaribus praecipitat. Mitior haec regio altera eft rarioribus montibus, in campos fere diffunditur, nifi quk colles vitibus Confiti eminent, generofum & praeftantis notae vinum multi eorum reddunt. Radkerfpurgum, Celeja & Lut-tenberga copiofis cumprimis, & laudatis vinetis colitur; in utraque parte aquas nativo igne calidas, fontes medica virtute imbutos
bntos offendas 3 quas Rohizenfis vena acidas effundit, optimae habentur.
Urbium caput olim Styra fuperioris Auffriae: nunc Graeci um Urhsty-Murae adfitum, muris fuis, tum arce in arduo, vicinöque mon- ri*‘ te fita infigniter communitum, Academia, & Archiducum aula nobile. Petovium ad Dravum, ad Saanam Celeja Graecio vetuffiores funt, & Romanis jam nota?. Parem fere antiquitatis praerogativam Votfperga fibi arrogat tribus milliaribus Graecio ad occidentem fita. Intra Dravum & Savum Veiftrizium,
& Vindograecium clauditur. Reina ad meridiem extima praerupta? Savi ripae affidet. Ab Aquilone in orientem proficifcenti Fridberga, Hartberga, Fürftenfelda, Rackerfpurgum, & Fri-davia occurrunt. Superioris Styriae funt Muravia ad Salisbur-genfium fines admota: Judenburgum in edita Murae ripa collocata metropolis: Knitelfelda anguftior, Leobium ferri emporio dives: Muraepontum frequentibus olim Provinciarum comitiis celebre. Omnes Murae admodum vicina?. Oberwelfium, & Rottenmannium a Balta in Anafum decurrente alluuntur; ut adeb urbes Styriae omnino viginti, oppida, feu vicos majores vix pauciores centum, arces aut cafira fere quingenta numerentur.
Nobilitas proceribus patriae fplendida, & multae vetufiatis praerogativa fpečfata in reipublicae munia egregie exculta. Ex Trihum-his praeftantimmi quique in arcanum fenatum ( copfilium inti- /m. mum vocant) deliguntur, cui fiiprema authoritas. Tribunal aliud excelfum Regimen appellant3 quibus aerarij principis cura. Camera? Confiliarios nuncupant. His Auftria,ut dici confue-vit, Interior Styriam, Carinthiam, Carnioliam, Goritiam, & quidquid Adriaticum versus Aufiriacum eft, complexa paret.
Rem militarem qui adminifirant, Confilium bellicum audiunt.
Ad hos pra?fidiis, praefertim illis, quae tuendis adversus Tureas finibus per Sclavoniam, Croatiam, & Illyridem conftituta, pro-fpicere attinet. Pro Principe procerum quispiam ( quem Capita-neum dicunt) fiiprema authoritate provinciam moderatur, penes quem & Praetori fua juris dicundi poteffas. In comitiis qua-tuor provincia? ordines fententiam dicunt :	facri pra?fides,
optimates, equites, 8c urbium Ducalium legati. Haec annuente Praefečto Marefchallus cogit. vErarium publicum illu-itres quatuor viri cum praelide fiio procurant, ad id munus comitiorum fu «Fragiis delečfi. Palatinae dignitates, ut fimčfo-rum Magiftri, venationum, fiabuli Praefečti haereditaria fere il-lufirium familiarum ornamenta funt.
Vetuftis temporibus dum penes Romam orbis imperium e£ fet, Mediterranei Norici Provincia Styria fuit, fi partem orienti viciniorem demas, quam Pannoni^ fuperiori attribuerunt. styria '«Inter ceteras gentes, quae Styriam incoluere, Taurifci fuerant, onCJ' celebris illa aetate populus, & frequens, qui non utrumque dun-Norid in- taxat Noricum, fed & Pannoniam infedit. Taurifcis Boij fe mi-coU’ feuere, poffcquam annis ante natum Chrifhim centum & fex fu-pra očtoginta illos Romani Italiae folo decedere armis coegerunt. Port centum, & quinquaginta fex annos in interiorem Pannoniam, feu eam, quae Aurtrum propius flta, Octavianus Augu-rtus Cxfar figna intulit. Conferto ad Petovionem praelio, genu k lapidis ičfu fäucius, portquam convaluiflet, Romam tetendit, antequam debellatum fuiffet, confulatum cum Valerio Tullo initurus , fubrogato expeditionis Duce Itatilio Tauro. Quatuor annis bellatum eft, praemium vičtoriae, Pannoniae, & Norici acceflio fuit. Sed clades očtavo ante Chrirtum anno illata penitus Taurifcorum, & Boj orum res afflixit. Baerebirtes Geta poft Celtas Thracibus, & Illyriis immixtos prope evaftatos figna in Getarum Noricum convertit. Occurrerunt ruenti Boij, & Taurifci Du-nruftio, ce Q.itaf]ro, exceptique adeo ferociter a Getis, ut Boij internecione deleti agros cultoribus vacuos vicinis relinquerent. Regio illa dein Bojorum deferta appellata in longa tempora fune-ftam cladem extendit 3 Taurifcorum gens, etft non penitus ex-cifa, ut quae ultra illam Bojorum regionem domicilia fua porrigeret, fic tamen imminuta eft, ut obliteratä Taurifci nominis memoria Norici duntaxat porthac compellarentur.
Verum quidquid ea clade damni acceptum, feculi alterius felicitate fatis penfatum eft, cum vel k Divo Marco, vel ejus Difcipulo Hermagora, Aquilejenfi Antiftite mirti in Noricum praecones legem Chriftianam populum edocerent. Sed tenacius avitae fuperftitioni, metu infuper Romanorum fuffultae adhaerebant, quam ut exigui temporis laboribus excolerentur. Non deerant feculo etiam tertio, qui Serapi, Iftdi, Soli, velut invičfo Mithrae, haud procul PetoviOne, Marti Celejae facerent. Pertinax nempe agri fterilitas expugnari demum, quemadmodum-» & alibi ufuvenire confueverat, non potuit, donec miftus Apo-ftolorum fu dor e fanguis terram irrigaret. Multos inter plurimo-ttorko. rum inftar fuere Maximilianus, & Vičtorinus, Laureacenfis ille, ;<o/T Petovi°nis hic Antiftes, utdrque ab Idololatris caefus. Et Maximilianus quidem juvandae Patriae causa Cele jam reverfus, etiam moriendo urbem nobilitavit. His caedibus Religionem-» Chriftianam Ethnici in Norico , Styriäque exfeindere moliebantur.
Secu-
T>ifertatio Trovmialis*	7
Secute fubinde irruptiones barbarorum, facte juxtk ac profanae reipublicae infeftae, non aeque tamen , ac nuper noxiae 5 cum pars non modica populi animas ruinae fubducere didiciflet. Gallieno Imperatore, Quadi, & Sarmate: feculo quarto, Go-b*»-<W thi, Alani, Hunni, Vandali, Marcomanni, & occifo Gratia-no Imperatore, Tyranni Maximus, & frater ejus Marcellinus, per Pannonias, infeftis lignis graßäti funt. Virtute Theodofij nrufM-Magni anno ejusdem feculi očtuagelimo očtavo, primo quidem ad Sifciam, dein ad Petovionem 3 poftremb ad Aquilejam profligati, & occili; ceteri more hydrae attriti, qui luoinde renovatis viribus caput "efferrent. Seculo quinto Gepidae, Hunnlque Duce Attila inlufi, quk pedem, etiam vaftitatem inferebant. Gothi fubinde mediterraneum : Ripenfe Noricum Rugi ducente Rege Flaccitheo nunc populationibus velut hofhcum everterunt, nunc domicilia collocarunt. Jufhtium, non pax inde Styria: fuit, ut adeb Mars in ferri Patriam, velut fu am, jure quodam adire identitem videretur. Paucis poft annis Herulos Odoacer induxit. Regione tantum non in folitudinem verfa. Brevi admodum_9 tempore hic moratus, ad occupandam Italiam animum adjicit, colledhsque fub ligna popularibus liiis bellum Auguftulo Imperatori infert. Expeditionis fručtus infignia Imperij fuere 3 at is fulfulille Oreftem, relegade Auguftulum contentus, evertifle Imperium maluit, quiim ufurpare. Odoacrem poft feptem & decem annos pace perfida limulata ad convivium invitatum_» Theodoricus Gothorum Rex inter epulas trucidavit3 ea caede imperio fuo Regnum Italiae, utramque Pannoniam, Noricum-que fuo adjecit, in quod deletis nuper ab Aonulpho Odoacris fratre Rugis, Longobardi interea immigrarunt.
Non multo poft feculi fexti medium Norici Italiae deliciis prima expeditione capti, redierunt ducente eos cum Longobardis aliisque gentibus Alboino. Longobardorum pars in mediterraneo Norico remanferat3 ceteris ultra alpes profečtis Hunni ad Analum luccefsere jam proximi ad fines Boj orum, quos odravolupra quingentelimum annoTheodo Duxin Vindeliciam,
& Ripenfe Noricum, qua Oeno alluitur, annuente Theodorico Italiae Rege e Narifcis deduxerat. Extremis hujus feculi annis fe Vindi Hunnis junxerant, qui Illyrico egrefli, Carniam, Pannoniam , & utrumque Noricum pervagati, per montanas potift limum Regiones adusque Styram fluvium domicilia extenderant. Gens utraque uti cultu barbara, & moribusalpera, perpetuis caedibus, populationibusque vicinos fcedfc habuit. Vix Hiter unquam pax inter eos coaluit, nili, quod non femel fa-
B 2	čtum,
8	DiJJermio Procemialis,
čtum, cum exhauftä alternis gr affati onibus republicä, domi prxdat deeficnt, in Bojos arma, & rapaces manus fodarent.
Mm Nec ante quieverunt, donec Bojorum dux perfidia, Hun-Magntis ni ferocia, Caroli Magni arma fub feculi očtavi finem irrita-wNmw‘rent. Primus belli impetus in Thaffilonem Boj orum Ducem incubuit. Is feu innata levitate animi, feu Luitpurgae uxoris Longobardi, quse Parentem Defiderium, nuper regno Italii a Carolo deječtum, inultum exulare non ferebat, impulfu fedu-čtus, clientelare obfequium primum detredtabat, adačfus flib-inde Wormatii jurare haud diu in fide perftitit, nec quidquid aut Rex, aut Pontifex minaretur apud hominem uxorium, & Hunnorum, cum quibus clam foedus pepigerat, focietate tumidum valuere. Poftquam triplici Francorum exercitu claufum undique fe confpexit, reputata ferib audacia propoiitas pacis conditiones iniit 5 cum verb fe Carolo ftitifiet, flagitiorum gravium a proceribus reus agitur, quae inter primum, quod Hunnos in bellum concitarit, capite damnato in Monafierio vivere permifium. Subinde & Hunni odto annorum bello domiti, & trans Arrabonem retrufi 3 Vindi ultra Dravi ripam ejedti, quam regionem & hodie obtinent, lingua a ceteris Styriae inquilinis difcreti.	,
Emigrantibus Slaviš vacuae cis Dravum terrae novos continuo hofpites e Bojis accepere. Ab his moderna Styrorum me-Grfidum tropolis condita, inRaurata,didhtque xvo illo Graecium Bavari-tonditur, cum5 cum & in Vindiš ejusdem nominis oppidum, hodie etiam notum extaret. Subačtam porrö Bavariam fic hac vičtoria Carolus volebat, ne vinci illam polthac faepius necefle e flet 5 accidendam in hunc finem pofthac tantum potentiam Angulorum fta-tuit, ut imbecillitatis confcientia ambitiofa confilia excuteret 5 Ba-varix ergo in ordinem Provinciae redačtae, tum quidem Gerol-dum Hildegardis nuper conjugis fratrem praefecit, additis tamen viris illuftribus, comitum titulo infignitis, quibus civitates fere fingulae parebant, quorum ipfe confiliis rempublicam procuraret. Caefo in Pannonia Hunnico bello Geroldo, aubtöque Pannoniarum acceflione Imperio vifum efl: non uni fbli per has ter-' ras rerum fummam committere, fed finibus tuendis divifa po-Limitum teflate comites, feu totidem regulos deftinare. Primos fuifle cußodes. Qonteranum, Werenharium, Albricum, Godefridum, Gerol-dum. Alium Avarici, alium Carentani, Bojorum, Pannonici limitis alios cuftodes veteres chartae meminerunt. At cui tum Styriae tutandae provincia obtigerit, non unde divines, fuppetit, nec enim hoc aevo fui aut Pannoniae, aut Norici limites a veteribus defcripti conftitere j his inferioris conditionis comites, quin & duces Vindorum parebant.	Poit
PoftCaroli Magni fatum aut Imperatores, aut filij his terris imperabant. Ludovici I. filius Ludovicus eas cum Bavaria gubernavit , pofi: hujus mortem Carolomannus, k quo Norici, Sla-vfque trans alpes dcdučti, eidem Italiae regnum afleruerunt. Carolomanno Frater Ludovicus Germaniae Rex , Ludovico iti- Noricum dem frater Carolus Craflus, Carolo Arnulphus Carolomanni 110-^Iran' thus, nuper Carinthiae praefečtus, Arnulpho Ludovicus filius fuccefierat. Omnes hi Carolinae ftirpis furculi, fed non perinde virtutis, ac fanguinis haeredes, quod quidem ingentibus damnis Provincix hae fenfere. Nam crefcente indies hoftium audacia bellum nunquam non prse foribus aut tolerandum, aut metuendum. Parte alia Hunni, alia Moravi irruebant 5 hinc limitum praefečB civilibus armis pugnabant, ibi alter excuflb jugo ad ty-rannidem paratis armis afpirabat, invitatfque adeo fiepe a litigantibus Barbari, ut eadem ficilicet opera aemulum opprimerent,
& viam, quam fubinde fiuo dučtu relegerent, alienis expenfis edifcerent_r.
Etfi verb, ut diximus, cuftodiendorum limitum munus jam Marchio. inde a Carolo demandatum comitibus, Marchionum tamen_3711107,g0' Styriae nomen ( quod haud aliud, ac illud fionat) non nifi Secu-lo X. auditum. E quatuor finium Bojariae ( quae Arnulphum feculi initio ducem acceperat, five approbante, five diifimu-lante Conrado primo ) Praefečtis , quorum unus Auftriae, alter Iftrfie, Chambenfis, five de Vohburg tertius dicebatur, Mar-chiones Styriae erant: Nomen ab arce, & urbe, intra Styrae Anafique confluentes fita, totius olim Provinciae primaria, nunc verb Auftriae Superiori adficripta, habebant. Vanis enim commentis, aut dočtis deliriis accenfiendum, qui vocis originem inde a Taurifcis fiubrogato nempe e Germanico Idiomate vocabulo repetunt, aut Taurum ignivornum, quem in gentilitiis Scutis olim geflaverint, falsa non minus, quam frivola metamorphofi in Pantheram noftri aevi convertunt.
• Quantum e vetuftis tabulis cxfculpere licet, Ottocarusottourut Comes Styrenfis magni Ottonis aetate vivebat. Altiorem ^~MlrcbioU gnitatem filius ejusdem nominis Marchiol. genti fuae intulit 3 tra-čhi Trungovienli, 11 Truna fluvio dičto, aučtus k Conrado Sa-lico. Eodem fors tempore, quo idem Imperator Anno MXXXVIII. Romae verfatus, grafiante lue complures Princi-pum amilit, etiam Ottocarus occubuit. Romae certb extin- Moritur. čtum fuiffie, etfi annum non exprimat, Altmannus Patavienfis Epificopus in literis, quas filio ad annum MLXXXVIII. dedit, diferte affirmat.
ottocarm Hunc excepit filius Ottocarus III. fed Marcliio fecundus, 111 Princeps pietatis, & armorum laude perinde clarus. Poftquam n0 Cidis ad Petovionem Ungaris, quos Tyrannus Ovo in arma pellexerat, fines Styrise ampliäflet, pietatis damna, quze tum Eccle-iix respublica non modica acceperat, cum Germania in partes divi Ia Pontifici altera, altera Henrico IV. finderet, utcunque Garßenfe farcire in Garfienfe Collegium, & Admontenfe Coenobium libe-cmobium ralitate conatus efi^ illud Canonicis Anno MLXXXII. erexit, confot. jn quoc| labente tempore Sančti Benedičti Monachos filius induco»- xit: hoc a Gebhardo Salisburgenfi antifiite Anno MLXXIV. con-t<Aioritur ^tum amplifiimis fundis donavit. Port annum MLXXXVIII. ‘ opimam hereditatem filio reliquit.
Ottocarus
IV.
Marchio
lll.
Fapam
tuetur.
Ottocarus IV. Marchio nihil pietate genitore inferior adversus binos Caelares Pontificum caulam firenue tuebatur 5 Salisbur-genfes Antiftites Gebhardum, Thiemonem, Conradum, fidei, quod tum fcelus non leve erat, in Papam reos omni ope adjuvabat^.
Leopoidus Ottocaro fub annum MCXXI. defundo filius Leopoldus
cognomento fortis, Elifabetha Leopoldi Pulchri Au-‘iV,10 firiaci filia natus. Ab hoc Conradus poft novem annorum exi-Rawew/ff lium Salisburgenfi Ecclefie redditus, &CifterciumRunenfe con-™0ffifer' ditum5 poftquam libi relidam ab Henrico II. Carinthie Duce, fixe ftirpis pofiremo, amplifiimam dynaftiam Eppenfteincnfem obtinuit. Sed mors Principem vivis Anno MCXXIX. eripuit.
Ut minus deefte Leopoldus fentiretur, ingrefia in curas mari-ottocar. v ti Sophia vidua Henrici Guelphici Bojorum Ducis filia Friderici I. Marek. v.	matertera effecit. Ab hac non minus fapienter pro filio
impubere Ottocaro V. procurata respublica, quam faerx xdi nupera Leopoldo carptae, coronis religiose impolita. Ad Paternam Ottocari haereditatem Portus Naonis ad mare Adriaticum litus ac-cefiit, quem illi Otto Toparcha ultimus, luprcmis tabulis tranlcri-plit. Crevit ad menluram opum in Ottocaro pietas, cuituen-inPaUfti- dx non fortunis, non vitae parceret. Conradum III. Caelarem in nam mo- bellumfacrum afledatus, nobile cruce lignatorum agmen Anno MCXLVII. e Styria duxit. Jam accindus itineti, Runam Pa-ternar liber alitatis monumentum excurrit, Sc armis fortunam _» empturus a fiiperis, novis pofleffionibus coenobium auxit. At Graecorum perfidia, & ducum difeordia eam expeditionem cor-p$dit. rupere. Redeundum poft biennium Conrado fine exercitu & gloria fuit.
Tenuit Ottocarus patriam lub -Annum MCXLIX. ad moliendam Iaeram aedem, eventu prodigio haud abfimili, biennio
poft
Differtam Prooemialir.	ir
pbft animatus. Venationi per nemora Gonovicio Styriae inferioris oppido vicina operam dabat, cervam miri candoris confpi-catus admiflis habenis fequitur. Pef varias ambages circum-ačtus ä fera in vallem defertur, fimul cerva velut munere iuo defunčta videri definit. Immodica agitatione laflatus Ottoca-rus in cefpitem corpus projicit, jacenti fomnus obrepit. Per quietem virum augufto oris habitu, & fpecie fupra humanam eleganti, qui vultu Divum Redemptoris Prodromum referebat, Ferfomn* aftantcm videre, fimul imperantem audire videtur: liic loci,^”'^ ejus inffcituti viris, quos ille nunc vefle exprimeret ( candida Sc in cucullum faftigiata erat) aedes conftrucrct. Mirari Otto-«^ con-carus mandati infolentiam, negare fibi fimiles unquam vifos, (ht‘ aut ubi terrarum requirendi, cognitum: eDelphinatus rupibus, quibus Chartufiae nomen , evocaret, reponit, & evancfcit_e. Venatorum turba de hero folicita per avia veffigabat ^ genio haud dubie bono direčfi in viciniam ferebantur, cum canes lepufculum e proximo dumeto ejiciunt, fera in vallem, qua_«, Marchio dormiebat, praecipitat; jam jam imminentibus tergo canibus, ubi praecifam fpem omnem fugae circumfpicit, in gremium quiefeentis, utafylum,fe projicit, experredfusille allultu ferae, non cafum duntaxat, fed divini aliquid gemino eventui in-effe ratus, vallem illam poflhac D. Joannis compellare infhtuit; comparato fubinde a Leopoldo Gonovicenfi Dynafta ejusdem_j5Ite™ loci praedio, primam ibidem Germaniae Chartufiam condidit'* Seizenfem, idiomate Vindico, ä lepore dičtam, quo nomine mirabilis, quem narravimus, eventus memoriam adhuc retineri arbitrantur. Aliud munificentiae fuae monumentum ad radices montis Semeringij collocavit, domum ibidem recipiendis pauperibus, & peregrinis Cerewaldi erexit.
Bis praeter eam, cujus meminimus, expeditionem facram, arma induifie Ottocarus legitur: in Aufiriacos, tum in Italos; in illud a Guelphone avunculo, in hoc aFriderico confobrino per-J”.^^* tračfus; ille dolore aeger, qufrd Henrico Duci Caefar Boicum du-pUgnat. catum exclufo Guelphonis nepote contuliflet, Aufiriam ferro,
& flamma evaftavit; hic in Mediolanenfes obfequium detre-čfantes movit. Sed tum adhuc integra Pontificem inter, ac Caelarem amicitia flabat; hac hiante tantum animi Ottocaro fuit, ut infuper habita Caefaris potentia, & fanguinis nexu adveffas partes fequeretur: quidquid Cxfar domita nuper Infubria fero- Alexin. cior minaretur, nifi Vičtori antipapae Principes deferrent; dem fere tempore mifTis in Gallias ad Alexandrum legatis, ejus fe in fide perfiiturum juravit. Interea pium principem cupido incefllt ad facra Palaeftinae, quam nuper miles adierat, loca m-inVaUfli-
C 2	vifen-”3 undit’
12	Dijftrtatio Prooemial'u.
vifendi, fed vitae prius, ac itineris metam attigit5 Quinque Ec-cleliis in Hungaria morbo oppreflus, diem extremum Anno Moritur, MCLXIV. fecundo Kalendas Januarij claulit. Hereditas ad unicum Filium Ottocarum VI. devoluta.
Ejus gefta, quoniam inter duces primus, curatius paulb, & amplius exponere aggredimur, ut quae res fit infiituti, & pro-pofiti noftri propria 5 qubd fi jejuna non nunquam, ficcäque narratio contingat, haud aegre veniam is dabit, cui, qui fecu-lorum illorum mores, qui fontes, unde ejus hifioriae cognitio petenda , perfpečtum. Pugnare ea aetas maluit, quam fcribe-re 5 & efl: infuper minorum gentium Hiftoriam fcribentis infc« licior prae ceteris conditio, qubd, quae gefta ab iis, velut ad rerum fiimmam non pertinentia , negledra pafilm deprehendas, paucula ea, quae memorant, non tam conquirenda, quam eruenda intra rerum aliarum narrationem
fepulta_$.
C/ir ir t. Dicte II wcu./f>si/r G-rercij ■

«S IJ )I*
OTTOCARUS I.
Ev Manhione ultimo.
DUX STYRIjE I.
4:
™^Ondum, in quas (pes natus eilet, Ottocarus in-tfčsM i tellexerat, cum ampliflima Styrix hxreditas ad W<i ^ eum devolveretur. Anno fupra undecies cente-| fimum fexagefimo tertio XIV. Calendas Septem-bris in lucem editus, altero mox genitorem amifit. Donec ei patrimonium cernere per aetatem liceret, fub Matris Cunegundis, cura adolevit. Infignis illa pietatis juxta, acpru-dent-ix femina, qux non parere duntaxat hxredem, fcd & principem formare noviflet, fančtifiimis primum legibus inftituit, regnandi dein artibus imbuit. Mira in tenera pueri xtate doci- ottocari litas. Suopte genio in omne decorum, quod principem dece- j“ventu(' ret, ferebatur: in folidx pietatis fiudio, facrorum reverentia, religionum avitarum confervatione, unam principis felicitatem litam arbitrari 5 in laude clementix , amore civium, xquitatis cura omnem gloriam reponere 5 inter hxc nihilo fegnius belli artes difcere 5 armorum tračtandorum peritiam comparare 5 quamvis, ut ambitionem , ita belli cupidinem procul haberet, & pacem mitifiimus princeps cruentis lucris anteponeret. Nemo non Ottocarum eum Principem olim futurum animo effingebat, cujus authoritate, fapientiä res Styrix multb quam antehac unquam altius afiurgeret. Lxta ante alios hac indole mater_» mentis igniculos prxceptis, & exemplis egregie fovebat.
Pofiquam probe firmatam filij virtutem vidit, aulx valedixit, ut qux munere fuo plus fatis funčta, nihil reipublicx amplius deberet. Juventutem principis fpedtatx fidei proceribus regendam pofihac committit, ipfä Verb in Admontenfe lacra-^ Maur rum virginum coenobium, quod quarto hujus feculi luftro Ab-fe¥o?,<l' bas Wolflioldus erexerat, fe abdit. Nec minore cura jam libi, quam nuper aliis imperabat, inter humilia fororum munia, ut mos fert, nihilo fecius laboris contentione, ac aliquando in aula dignitate, ceteras anteire, fančta quadam ambitione principem etiamnum locum in virtutis palxftra tueri, & celebratam illam1 imperatricem non nomine fblum, fed & moribus referre. Ad prxmia, qux operose quxficrat. Anno feculi očtogefimo quar-
D	to.
i4	\	Otmar m /♦
to, XI. Calendas Decembris evolavit. Vix decimum tertium aetatis annum Ottocarus attigerat, cum, qua gente progenitus , qua inftitutione formatus eilet, iniigne documentum edidit, quod an fortitudinis, an pietatis majoris fuerit, haud facile dixerim. Adalbertum II. Salisburgenfem antiftitem Uladislai Bohemix Regis filium, primum exilio Fridericus multärat, quod TriHerhus ejurato Alexandro III. in Callifti partes dare fe nollet. , Prxfule cafir ^-^1! his moto Epifcoporum, quos aut Adalberto infenfos, aut metu venales norat, fynodum Ratisbonae cogit. Ab iis tiara, quam ad eam diem male ufurpafiet, indignus pronunciatus 5 Henricus Berchtesgadenfis praepofitus fufficitur, fruftra iupe-mm , hominumque fidem invocante Adalberto. Atque, ut iniquitatem fententise utcunque colore honefti tegerent, emptis auro fuffragiis irrepfifle criminantur. Virum innoxium omni ope Alexander Pontifex defendendum lulcepit. Gualterio per Hungariam ledis Apoftolicae Legato demandat: utrumque in_» jus vocet, causaque cognita pronunciet. Sententiam haud dubie majus pondus habituram legato perlualum erat, fi in Boicis lis illa dirimeretur, fed via penetrandi nulla apparebat, cum alias arma, omnes metus Friderici fepfiflent, principum nullo Cae-ettocarus fafem alieni negotij causa irritare aufo, aut parato. Uni Ot-tuetur. xocaro animi fuffecere, ut infra aequitatem, ScEccIefiae caulam indignationem Caefaris haberet. Literis ad Gualterium milfis invitat, iter, quod meditaretur, fui fecurus ingrederetur, omni fe ope adnilurum, ne quid hoftile accideret, fuae Provinciae commodis, holpitiöque uteretur. Admiratus quidem praefui excelfitatem animi oblata opera nihilominus uti noluit, quod in id aetatis adolelcente non fatis praefidij fibi fore putaret. Data_» tamen ad Alexandrum Epiftola miris laudibus juvenis, majo-rümque in Ecclefiam fidem extulit. Caefiir quamvis rei confcius, nihil acerbius in Ottocarum decrevit, alienum duntaxat animum tempore non longo praefetulit, five, qubd aetatis fervori indulgen-dum putaret, five, quod verius, emolliente animum Deo, cujus gratia Caefiris mandata neglexerat. Quin, fi conjicere licet, in ejus fortitudinis praemium nova ducis dignitas accelfit, qua Ottocarum Fridericus quatuor pbfi: annis Ratisbonae ornavit.
TrUerici Multa in juvenem decora confluxerant, multa Friderici inottoca-animum caulae impulerant, cur eum dignitate hac aučtum vel-rpenfJ.r°~ let. Nuper admodum receptus in gratiam novo honoris autho-ramento firmanda amicitia & partibus Caefareis arčtius jungendus (videbatur. Flos illi aetatis vix dum ad decimum feptimum annum progrefiae, eximiarum virtutum manifefta indicia, & vel in ea annorum paucitate non rudia herois lineamenta, quae
rerum
T)ux Styria /.	\f
rerum maximarum fpem olim facerent. Adhaec h. Guelphis per Sophiam aviam genus ducebat, quibus Juditha mater. Sophiae foror, Fridericum filium quoque innexuit. Eam quidem gentem Ciefar tum everfiun ibat, fed nempe, ut fanguinis amorem rarb ira penitus oppreflit, quos in Boja proh ravit, in Styria erexit.
Ruinam Henrico Leoni Bojorum, Saxonümque duci potentia accerfivit. Viribus fuis fretus, dudum ordinibus gravis efie coeperat, exteros bellis levi de caufa laceilere, vicinos, ami-J. Boji cösque opprimere, ut libido, aut faflus hominis ferebat, omnia agere. Rogatus a proceribus Caefiir Wormatiam fenatum con-Vocarat, omnium voce pacis hoftis, fax patriae Henricus conclamatur. Ulmam primum, tum Ratisbonam, tum Herbipo-lim ad dicendam caufam adefie jubetur. Vadimonium fe obiturum is femper negabat, aut quöd obječta crimina diluere de-fperabat, aut qubd in campo fe fuperiorem facilius crederet, qui non unum caundicorum mille iiib lignis haberet. Ergo Caefar ipe omni comperendinatus praecifa Geylinhufam lub verni jeju-nij medium minacibus litteris evocat, abfentdmque Saxoniae ducatu exuit 5 tum alterum procerum conventum ad tertium Calendas Julij Ratisbonam indicit 5 recenfitis, quae nuper proceres attulere , Iceleribus illum inliiper vitae liiae fixuxifie infidias, perfidis confiliis imminere regno, ingratum, nimiümque clientelae,
& cognationis immemorem acerba oratione conqueritur.
Sed alius praeterea dolor animum Friderici urebat. Soluta Anno MCLXXV. Alexandriae obfidione, annuente Caefare copias, quas fociarat, Henricus in Germaniam reducebat. Nondum alpes tranfeenderat 5 chm citatis nunciis, ut quanta poflet, celeritate revolaret, monetur, circumfefium a Longobardis Caelarem, & tantum non manibus teneri. Dux opportunam occafionem ratus, qua Goslariam celebre Saxoniae oppidum, cui pridem inhiabat, extorqueret5 II id expeditionis praemium Iponderetur, praeltb futurum pollicetur. Indignatus Caefar libi jam non minus cum amicis, quam cum holtibus pacifcendum, fe tantillum obfequium tanto pretio empturum praecisb negat,
& intra Papiae muros fe conjicit. Foedae nundinationis memoria, angulhae, in quas tum Hernici pertinaci cupiditate redačtus efiet, ignominiae dolor, qubd vičH inltar fugere, & intra munimenta concludi necefle habuerit, identidem animum exulcerabant. Rogatis iterum principum luffragiis, Bojariae, quem__D utro^ut adhuc retinuit, dominatu excidille pronunciat, & nb intra Verba fententia Itaret, raptis in Saxoniam, tum in Boicam copiis levi negotio, utramque fubigit: illam Bernardo Comiti,
D 2	hanc
i6	Ottocäm /.
liane Ottoni Palatino Boico Vicaria poteftate gubernandam^ committit.
Fračlos duntaxat fublimes Henrici fpiritus Fridericum hac vindičta voluiHe apparebat 5 mox enim ad ornandam in Otto-caro agnatam gentem animum adjecit. Edi verb Gdarex lite rx Adalberto Frilingenfi Antiftiti datx non meminere, iis comitiis Ottocarum adtiiiße, paflim tamen ceterae veteris aevi tabulae annum hunc feculi duodecimi očbogefimum inter aufpica-Oitocnrtts tos Styria receiifeut, quo ducalem dignitatem Henrico nuper Vux sty.ademptam fiiae Provincia Marchio Ottocarus intulit, inaugu-’ciatu™'ratione in hunc modum peradra. Candidatum Antiftites primum, ut temporum illorum mos ferebat, equeftri baltheo, & gladio accinxere. Genus illud honoris erat, quo principes rei-publicae velut initiari confueverunt. Ploc ritu potchas fiebat praetextam ponere, fenatum adire, negotiis publicis manum admovere. His peračbis Bojorum ditione poftiiac immunem^ Caefar pronunciavitp nam ad eum diem Marchiones Styriae, ob-noxij Bavarix regulis erant. Poftremum ad laudes Ottocari digreflus, & fuper vindicfa nuper de Henrico fumpta paucis diterens: nolle fe, ut ea poena ad cognatos Guelphicae genti principes pertineret, a jebat 5 fplendorem Imperij audzum velle; ver-bisque rite conceptis Ottocarum primum Styriae Ducem renun-ciat. Secutanobiliflimi fenatüs acclamatio Friderico vitam, vi-Clorias precantis, Ottocaro novam dignitatem fauftam, felicemque jubentis.
Redux in patriam Ottocarus egregiam operam continub Reipublicx navavit. Defuncto Romano II. Gurcenfes Herman-num comitem Ortenburgicum ejusdem Ecclefiae Epifcopum juff ferant. Conradus III. Salisburgenfis Archimyffa hominem praeter fas intmfum, id facerdotium fuum munus effe debere contendebat , quidquid Gurcenfes reclamarent. Hermannum fa-ceffere jubet, Theodoricum Juvavienfem Praepofitum fubrogat. Contractis celeriter copiis Strasburgum, quo fe Hermannus receperat , cingit. Accurrit Petrus Bonus Pontificius Legatus: irae modum poneret, litem in tribunali Romano, non ferro, dirimeret, irrito conatu ffiadet. Perftitit in coepto Conradus, certus urbem, li non vi poffet, fame domare. Sed ab eo de-Pacm mum confilio Ottocari Styriae, Hermanni Carinthiae Ducis, cona/Lu aliorumque paucorum authoritas Conradum dimovit; quorum arbitrio pax confečta. Hujus operae ingens pretium mox exti-Saiisbur- tit, Equidem Conradus belli curis exemptus Divi Ruperti Bafi-genftm. licam, quam Schifmatici Anno MCLXVII. exufferant, č ruderibus
Dux Stjrice L	vj
ribns vindicare aggrefliis, felici laborum aufpicio Virgiiij Juva-vienfium Antifcitis fancliflimi exuvias detexit.
Veium, quae mifera rerum humanarum conditio, fpes omnes, quas fummas quique de Ottocaro conceperant, quartus ab obtenta dignitate annus prxcidit. Vegeto hucusque non minus corpore, quam animo credebatur 3 fed tacitis incrementis inobfcrvatum omnibus malum intra venas ferpebat, quod nunc demum funeitis initiis erupit. SufRifus inufltato pallore^ vultus, languor membrorum prima morbi indicia fuere. Sen- YtfAcor, fim macie corpus exedi, &, qua mirum praefhibat, juvenilisrieitur' oris gratia defluere. Pertinax fanguinis putrefeentis tabes adhibitis nequicquam pharmacis in lepram degeneravit. Luem immedicabilem ominatus Ottocarus, qux reipublicx procurationem intolerabilem faceret, confllium capit his fe curis abdicandi 3 Se alterum illi invitamentum mater exemplum erat, quae aula nuper valere jufsä fe in quietam ftationem fiibduxerat.
Mens illi tum fuit, ducatum Auftriaco Principi pro pecunia tra- Vendere dere, fu um que propofitum cum D. Auguftini Canonicis Vora-vij communicat. Effluxit fubinde Confllium Principis ad An- tw, tiftites, Procerdsque Styrix. Adire illi Principem, atque ut ab ea mente deducerent, machinam omnem movent. Perfuade-ret fibi, rogant, nondum adeb conclamatam falutem fuam eile3 quin evocato peritifflmo quoque Medicorum inflauranda videretur. vEtatem fuam circumfpiceret, qiue alterum & vicefi-mum annum haud excedat: multum in juventute adversus morbos praffldium efle, fed nec fpei minus efle debere. Qubd fl vota fu a pertinacia morbi falleret 3 nondum tamen languorem in mentem derivatum, vim illius integram fuperefle, gerendae reipublicae parem : imperaret modo3 in ordines, quoniam, curDi/ß.i. de eorum fide dubitaret, non fit, molem curarum, quantam^ordi' vellet, reclinaret, ea tantum moleftia ipfos abfolveret, ne orbatam tanto principe rempublicam, & fimus Ducis etiamnum vivi complorare cogerentur. Delečtari ille hoc procerum adversum fe Audio, non tamen fletid adhuc in poflulata vifus.
Igitur fermonem profecuti vulnus, quod hucusque premebant, retegunt. Si expugnari nullis precibus, lachrymisque fufflne-ret, ratum, firmumque eflet his fe curis expedire, ageret, iit liberet, fibi fua emolumenta, folatia, vitam etiam ipfam infra quietem vel horariam Ducis fui efle3 Leopoldum, ut fiatuiflet, in Styrix pofleflionem immitteret, nota orbiillufiria cognati fanguinis decora. Alioquin utramque Provinciam & fitu, & no-bilium afflnitatibus junctam 3 eum fane Leopoldum efle, qui, ii comitiis res ageretur, omnium fuflfagia in .fe unus colligeret 3
E	haere-
i8	öttocarus L
haeredem illum potius, quam emptorem vellet, nundinatio ab-eflet Principi, ut equidem libi videtur, parum decora, ordinibus perniciofa. De Leopoldi clementia nil dubitandum, immunitatibus filis ejus aequitate abunde cautum: quid ? iI tempore contingat emptos pro vičtis afpici, accidere fane pronum eile, eodem loco haberi, live quos auro, iive quos ferro in poteha-tem quis redegerit. Liberalibus itaque tabulis negotium conficeret, praeprimis dignitatis principis, dum fuperftes eilet, ratio haberetur.
Etofoi- Conceflit tum Ottocarus in Procerum poilulata, fed eun-mnt, ' te incpes in pejus valetudine Anno MCLXXXVI. in faefum Divo Georgio montem ad Anaii ripam haud procul vetere Laurea-Comitia co litum comitia cogit. Adfuit & Leopoldus legatione honori-fica invitatus. Ingens ex utraque gente procerum numerus affluxere. Confidentibus in flio quisque iblio, hinc Ottocaro, illinc Leopoldo, ille hunc in modum ordines affatur. Amore illo, & folicitudine, quo majorum exemplo populi fui commo-AUocuth dis femper ffuduiflet, fe admoneri, ut orbitatem optione emen-OitoMri^ det, indies, ut ipli noflent, valetudinem fuam defluere, vix virium jam tantum fuperefle, quibus rerum molem fuftinere pro dignitate, quxfe, & Ducatum deceat, poflit, non fibiquidem otium fiium ante populi fidelis folatia futurum, impeträfle ipfbs, quod multa contentione binis abhinc annis rogaflent; rei-publicae curam non nifi cum vita politurum. Nolle duntaxat Provinciam a morte fira Candidatorum ambitioni lacerandam_9 objici: cum fe ftirpis beneficio ultra fata extendere in reipubli-cae commoda non pollet, eam provido confilio fulcire decrevifi fe, fucceflbrem libi jam nunc nominare propofitum 5 ideo Proceres in hunc fenatum convocatos, ut Principem nancifcerentur, non quem aliquando admittere deberent, fed quem hic voluifi fent. Favere manifeftis indiciis fuo confilio Deum, cujus immortali beneficio huic aetati Leopoldus, quem coram cernerent, conceflus fuiflet. Tum antiqua cognatae domus foedera recen-fet: utramque nempe gentem a Leopoldo pulchro Marchionc Auflriaco, inde per Leopoldum filium cognomento Pium, hinc x^erb per Elifabetham filiam, Ottocari IV. Proavi fui conjugem, hačfenus propagatam, quae quidem in fe fine liberis fuperfhtc_» exarefeeret, ciim illa gemina fobole laetius eflflorefcat. De Leopoldo porro cur ultro, quid diceret, non cfle. Virtutum ejus famam abunde notam latere vicinos non pofle, quae Europam jam impleflet, non tam illum ab fedelečhim, quam oblatum divinitus i nec ab ordinibus eligi, nec ab fe gigni meliorem potuifle, conatum fe hačfenus, nč Styria Ottocarum ducem habere do-
leat.
Dux Styr'ut /.	19
leat, hac optione fibi certe perfbafum fore, nt‘ Ottocarum orbum fiiifle pceniteat 3 Leopoldum clementia, regendi dexteritate, amore in populum, adversus hoftes fortitudine probaturum, vim morbi O rroCARUM liberorum, non maturi, & felicis confliij fterilem reddidifle, intellecturos certe tantum illos beneficium a mortuo , quantum unquam ab fe vivo accepifle 3 quod ita-w/»<i/. que Deo ter optimo maximo aufpice, fibi, ordinibus, univer-fk Provinciae, bene feliciter eveniret, futurum Styriae ducem Leo-poldum Auftriacum in amplifiimo hoc conventu ab fe renuntiari : iis tamen Legibus, quas confečtae ea fuper re tabulae exhiberent 3 recitari illae continuo juifie : his Provinciae bono, ac libertati multis capitibus cavebatur, adječtum praeterea, idem ut Sty-riam regeret, qui ducatum Auftriae teneret, nec fratribus partiri fas eilet. Lečbis publice literas uterque Princeps fiio ligno firmavit, alterum earum exemplum ( bina defcripta erant) Ottocarus ordinibus, alterumLeopoldoin manus tradit, bre-vfque oratione ejus clementiae Provinciam inter amplexus commendat. Amicitiae fine grande pignus futurum fuifle, ajebat, fi alium in hanc haereditatem, ac Leopoldum vocaflet. Nunc verb, quod debebat,praeftitifle: Principis, quam reipublicae deberet, curam, procerum horum, quos coram cerneret, fidem ab fe exigere, ut fucceflbrem optimum daret, falces proinde fe non tam dono, quam jure recepiffe putet. Qubd fi tamen non necelfitatis, fed voluntatis haereditatem hanc crederet, quidquid libi pro fiudio deberet, id in horum amorem ( Proceres defi-gnabat) & curam populi transferret. Eorum voluntatibus non ferius ac fua fe letimm crederet, non fe prius hoc patrimonium Leopoldo delfinalle, ac illos confenfilfe.
Contra Leopoldus: magnitudinem beneficij in fe collati probč agnofcere, & ut par fit aclfimare, haud tamen impetrare ab animo fiio polfe. Si harum loco, quas manibus teneret , literis reddita cognato fiio valetudo, aut editus in lucem haeres aliquando nunciaretur, haud paulo majus lane fe folatium capturum 3 retenturum quidem hoc ingens benevolentia: pignus , interea diuturnam vitam, & reducem falutem precari. Qubd fi aliter fuperis vilum eilet, daturum operam, ut fi aliquando Styria parem, Ottocaro tamen fimilem non defideret3 beneficij porro accepti memoriam apud fe, pollerösque emori-turam nunquam, non fe Ducem Styriae compellandum fiepius, quam in grati animi officia adversus mecoenatem excitandum.
Ab Ottocaro converfiis ad ordines, perennis gratiae fecuros eile julfiit. Aufcultavere proceres fufpenfis dubiisque in utram-. que partem affečtibus , chm hinc deploratus amantilfimi Prin-
E 2	cipis
Tahuld de vendita Styria refutatur.
Moritur
Ottocam,
E jus Parentes.
An evkbs vixerit.
In ftcra loca libe-r alitus.
20	Ottocam L
cipis flatus, ut dolere deberent, hinc Leopoldi virtutes, fpdsque de eo concepta, ut ne poflent, urgerent. Inde inter lautas epulas utriusque Principis faluti litatum.
Solutis comitiis Leopoldus in Auflriam, in Styriam Otto» carus concedit, atque hac ratione optimum patrimonium Ba-benbergicis acceflit, quo tamen ultra fexaginta annos non frue-rcntur, Deo jam tum nobilem hanc terrae portionem Habfpur-gicis dcflinante. Mirari hic flibit, quod in mentem Authorum quibusdam venerit: Styriam Leopoldo venditam affirmantium. Nullum fane in literis nundinationis, nullum argenti veffigium. Magis alter non ignobilis Hifloricus deceptus, live e Megifero, fi ve aliunde fabellam hau ferit, fcribens aurum, quod Richardo Anglii Regi lytri causa extortum, a Leopoldo emendae Styriae expenfum, quem quidem errorem ratio temporum rite fubdu-čla refellit, quando Rex Angliae non nili fex poft annos a Leopoldo, ut memorabimus interceptus. Redux in patriam Orro-CARUSad reipublicae curas fe retulit, quibus eum Anno MCXCII. mors expediit 5 tabe latius & vehementius intra venas femper_» graflante VIII. Idus Maji Graecij extindlus efl, cum paucis ante diebus in Seccovienfi Canonicorum Regularium S. Auguffini Ecclefia piacularia facra fibi fieri perpetuh imperaffiet, prxdiis aliquot in hunc finem collatis. Cadaver Seizenli in Monaflerio conditum -efl.
Natus erat Ottocarus Patre ejusdem nominis V. Matre Cunegunde Dietpoldi II. Marchionis Vohburgici, & Adelhaidae Polonx filia, haeres unicus. Coelibem perpetuo vitam duxifle tum affiičla Principis valetudo , tum altum annalium de Con-nubio filentium, tum ea, quam illi quidam adjungunt, uxor perfuadet. Leopoldi enim Ducis Auflriaci generum quis credat, quem lepra afperferat, poftquam non amplius decem annis Leopoldus cum uxore vixilfet. Simul ac fiiccefibrem legerit, magiflratu deceflifle, cucullo indutum, piis pariter fabellis adnumerandum. Ad extremum gubernacula tenuit, etfi illud longe veriflimum, multum temporis pietatis exercitiis, & comparando ad felicem exitum, quem haud longe abefle facilč conjicere poterat, animo dedifle. Nulla fere intra ditionis fuae fines xdes ficra, cujus facultates largitionibus non ampliaflet, dum Anno MCLXXXII. ufitata inter munia Juri dicundo forum in iEgidiani templi coemeterio Graecij aperuiffet, Seccovienfibus non modo a Patre conceffios olim favores ratos habuit, fed additis infuper beneficiis cumulavit. Alias ad luflranda StyriaeHun-gariae^ue confinia profečtus Seizenfe monaflerium, cujus inopiam annuis cenfibus nuper fublevarat, novis immunitatum tabur
lis donavit. Nihilo parcius ejus munificentia Voravienfes fruiti, Voravi»:. quam quidem aedem prae ceteris diligere folitus, qubd u Genito-^^^0”1' re, eo, quo ipfe natus eilet anno condita, velut redhibitum caelo coUeghim pretium videretur, quo fe haeredem piifllmi parentes emifient. a genitore Literis alteris ad Traunkirchcnfem S. Benedičti Parthenonem, ad Ciftercium Runenfe alteris ingenti doloris lenfii optimus Princeps fe impubere ea Coenobia a Praeieritis vexata deplorat, ne ve poffhac quisquam injuriis lacefiere auderet, cavet 5 non alio conlilio meditatum fe Leopoldo Styriam vendere , difertis ipfe ad Voravienfes verbis te Itatur , quam ut neopum, quas Dei cultui ampliando effunderet, deinceps penuria laboraret. Hen-rico Leoni Saxonum, Bojorümque Duci magno procerum, & quingentorum equitum comitatu in Pakeffinam proterito, foci-^t” Pa-um vix fe junxifle Ottocarum, utrumque Hierofolymx ad lo-u^am? ca facris Myffcriis inclyta invififfe Anno MCLXXIII. Arnoldus/?°u to’ Lubecenfis commemorat. Quod quidem peregrinationis genus, ii ducem noffrum e pietate aeffimäris, illi tribuendum putes 5 ii ex aetate nondum ultra alterum luffrum proverita, aegre credideris. Pacem omni vita itudiose coluit, nec minus feliciter^ coniervavit, an qubd illum hoffes metuerent ? quem diligi tantopere a civibus fcirent, an qubd belli caufas procul femper amo-viffet ? qui finibus fuis contentus ea ambitione foltimtangebatur, ne quis alius prae fe plura largiretur , parum folicitus, nt quis latius imperaret. Bellum quod in Auftriacos feciffe legitur, non tamiuo, quam procerum, quorum confilio annorum duodecim Princeps regebatur, authoritate iuiceptum: Sobieslao, quem Biliumm haud ita pridem proicripto patruo ejusUladislao, 5c Friderico fi- Autlr'm' lio, Bohemiae corona Fridericus donärat, inito adversum Au-co;‘ ftriacos firdere arma junxerunt, quo quidem bello id demum ef-feritum, ut quatuor annorum alternis cladibus, & incendiis
provincise attererentur.

#
mx 22 )(ie
LEOPOLDUS I.
Cognomento Vntuofus.
DUX STYRIA II.
B exceßu Ottocari Styria Leopoldo Auftria: Duci ceffit, non magis veteri pačhionum jure, in quas cognatis Principibus aliquot ante annis convenerat 5 quam virtutum egregiarum, quibus ornabatur, merito. Armorum imprimis gloria longc_j> erat clariffimus, illuftribus nuper facro bello in Oriente rebus geftis non parum audra. Henricus Parens, Auftriae Marchio, LiopMi Ducis infignia, honordsque primus tulit a Friderico Caefare col-orm' latos, jure, dignitatdque in pofleros tranfitura: qua Ratis bonae celeberrimo Germaniae Principum fere omnium conventu anno fupra mille, ac centum, fexto, & quinquagefimo ačta, ad quartum Idus Septembres referunt Zwetlenfe vetus , & Mellicenfe Chronica5 extant etiam nuncFriderici literx, magnarum, multarumque Auftriae praerogativarum teftes. Hac aučtus novi honoris acceflione Henricus Dux altero poft anno d Theodora con juge Emmanuelis Imperatoris Graecorum feu filia, feu, quod Fuggero tefte alij tradunt, propinqua Leopoldum filium fuftu-lit, laeto omine, quippe qui paterno, maternöque genere utrumque Orientis atque Occidentis Imperatorem cognatione attingeret. Adolelcens optime inftitutus , cum aetatis očtavum decimum attigifletannum, militari baltheo cinctus eft cum Henrico Medlicenfi fratre natu minore, veteri inftituto, quo is juventae habebatur honos, ad res magnasReipublicae causa olim gerendas incitamentum 5 atque ut folennia ifthaec majori pompa peragerentur , eodem die cum Bela Tertio, Hungarorum Rege, affinitatem junxit, Helena fbrore in matrimonium accepta: quae marito fiiperftes ad annum usque nonagefimum nonum feculi vitam produxit.
Eminebat jam tum in Principe noftro indoles mentis alta, & quae fpem faceret cognomenti, quod ab virtute bellica adjiciendum ipfi deinceps erat, haud ex vano gerendi. Neque multo mum fe pdft belli occafio dedit. Quinto, & feptuagefimo feculi hujtis-cumžohc- ce anno, qui tum Bohemiae imperitabat, Zobeslaus infefta Auftriae arma intulerat: latd circumfufo terrore regio omnis, qua in
Septem-
C/irist. DictcU Krculpsit" G-ra;cif .
X
z
\

■ \
f/.
*’V' 'AVu '• iUv vA\ .,
LeopoUm L T)ux Styr'ue II.	23
Septemtrionem porrečtam Danubius, & Mar m flumina continent , incendiis foede haufta 5 nec infcquentis anni fortuna di-ipar: praedo Zobeslao advenerant cum Bohemis Poloni, Rutheni, Saxones, atque Hungari, quadraginta fere millium hodilis exercitus Audrix ingredus fines5 non facris aedibus, non coenobiis parcitur: res proximb exitium fuit, nifi Leopoldus , ac Hen-ricus fratres parentis judli Moraviam adorti, averfis ad fua tuenda hodibus imminentem perniciem alib avertiflent. Biennium fhbinde mutuas inter clades exadtum reperio, dum pax denique firmaretur : Leopoldum certe Andriae recens creatum Ducem (Hernicus enim parens anno fuperiore mortem obierat, multis, luculentisque reličtis fuae adverstis DEUM pietatis, virtutüm-que monumentis) fcptuagefimo očtavo anno hodilia figna in Bohemiam trandulide Audriaci apud Freherum annales me» morante.
Hoc extortum neceditate, ac verius propulfatum, quim gedum a Leopoldo bellum 5 alterum voluntate fufceptum cd 5 Be//; fari caufa, qua nulla judior, fandtiörque, vindicatio NominisChri-diani, quod Barbarorum furore per Adam non jam labebatur foliam, fcd plane ire coeperat praeceps. Saladinus ea tempedate rerum apud Saracenos potiebatur, opibus, armisque potens, iddmque hodis Chridianorum facrorum acerrimus 3 folicitabat animum barbari Hierofolymae regnum tenue admodum, & qüod aegre fuo fe nomine fiidentaret, regni verius fpecies : nec ab Europa, diis ipfa malis, difcordibus Principum animis, laborante, quod timeretur magnopere, videbatur ede: & pode huic non maximis viribus reddi, ipem affirmabant fuperiorum annorum eventus tridibus fere, quam laetis propiores. Hoc rerum datu, priusquam roboris quidpiam hodi accederet, occupat bellum_s facere 3 exordia ipfa belli rebus nodris fe, quam cogitari poted, fimediffima dabant: Chridianorum exercitus, cum in afpera, atque impedita loca dolo protračtus edet, internecione deletus, Guidone Rege Hierofolymorum in vincula abrepto 3 captum Sacrofančlum Crucis fignum 3 urbes non paucae impetu fubačbe, ac metu : in his Hierofolyma Regni caput 3 non facile alfis ante ullus e Syria nuntius Europam aeque graviter perculit: adeb valida res tum Saracenorum, formidoloftimque Saladini nomen erant3 valultque tantum cladis acerbitas, ut Urbanum Pontificem moerore oppredum extingueret. Haec ad annum očtoged-’mum feptimum fupra millefimum, & centefimum ačta funt. Magnitudo ipfa difcriminis advertit denique animos Principum, Yrtimcm ofcitantes hačtenus, & ad ferendam celeriter opem impulit 3 igi- z«-fa *» tur fumma vi apparabatur Europa tota bellum, fiebäntque
F 2	dique ^
Leopold* moratur fc cur ?
Vknna
Citfirem
excipit.
Ih orten tem abit.
dique omnium hominum in eam expeditionem nomina fu a profitendum concurfus : Comitiis odtogeiimo očhivo anno fiimma omnium ordinum celebritate Moguntise ad fextum Kalendas Apriles aciis Fridericus Cadar' Fridericus deinde Sue via: Dux Calaris filius, Principes alij magno numero accepta cruce lacra militia fe devovere : jufli, qui comitaturi Cafarem terreilri erant itinere, ad IX. Kalendas Majas infequentis anni Ratisbona prafib adefie, ad di diam diem ingenti numero advenere 5 atque ita informatum bellum fuit, quod deinde eventu vario geflum exitum habuit aliquanto expedlatione inferiorem.
Nil adeb in votis habuerat Leopoldus, qua erat animi pietate Princeps, atque in hujüsce fe facra militia focietatem quamprimum dare 5 fed ab Rege Hungarorum Bela metus erat. Styria ditionem, initio non amplimmis finibus circumlcriptam, ultra Muram fluvium produxerant Marchiones Ottocari deceflb-res: ejus, qua Orientem fpedlat, partem magnam Hungaria iua decerptam, nefeio unde ? caufatus Rex jam diu recuperatum ibat 5 cum triennio ante Ottocarus Dux, q-ubd familia fu a poliremus eflet, fucceflorem dixiflet. Etfi Ipes omnis pracifa Bela videri poflet, tamen moliturus quidpiam timebatur 5 frullra fu-am rellituenda concordia operam Fridericus Cafar impenderat, ut jam haud dubie ab Ducis morte ( neque hac longe aberat) res ad arma fpečlaret.
Ea cura cum Leopoldum nolentem domi retineret, de profe-čturis faltem bene meritus, nihilominus in communionem laudis pervenit. Exercitum Cafaris Viennam delatum opportuno commeatu, & largis donis refecit. Delečlatus ea humanitate & munificentia Cafar pluribus diebus Vienna fubflitit* Ccrtč in gratia locum non vulgarem Leopoldum receptum, familiares, quas Hadrianopoli ex hibernis Fridericus dederat, argumento funt: iis rerum hačtenus geltarum feriem, Gracorum perfidiam exponitf Leopoldi precibus fe, exercitum, negotium expeditionis totum commendatum eile jubet 5 literas, quas occlufas videret, ad Pontificem per fidum tabellarium mitteret, petit. Exemplum Epiflola Tageno Decanus Patavienfis Diespoldi feu Theobaldi Epifcopi in ea expeditione paucis exhibet 5 illis etiam addučtis, quibus Theobaldus nunc memoratus, de itineris in Graciam_»' confečti ratione, divifa in Ungulos dies inde ab expeditionis principio ad finem usque Septembris narratione Leopoldum edocuit;
Belli, quod diximus, metu exfolutus, compofitfsque ad tem-.pus rebus racram & ipfe militiam aufjficatus, nonagefimo anno exeunte Brundufium Apulia urbem appulit, inde, ut primbm
fc
T)ux Styrice II.	2f
fetulißet occafio, in Aiiam transmiflums. Hxc inter Fridcri-cus, exercitu primo vere Hellefpontum traječto, arma in hofti-lem ditionem infert, jämque relatis multis de numerofo hofte Vidtoriis, Lycaoniae urbe Iconio expugnata fpes erat Palaeifinä brevi recuperata bellum omne patratum iri 5 fiiccdlus Ixtos inopina mors Friderici IV. Mus Junias Calycadno, feu Calydno (Salcphum alij vocant) fluvio haufti: magnus erat bello ac pa-£^™* ce Caefar, & haud dubie omnes, qui antea fuerunt Germaniae^ Imperatores, nominis fama fuperaturus, nili labem ei acerbior ing,<Är* Pontifices animus afperflflet. Ortum e Caefaris morte ludium aliud haud paulb gravius malum oppreflit: exitialis lues per exercitum vulgata 5 trifles cladis reliquias paterno fuicepto imperio Fridericus Sueviae Dux Ptolemaidem adduxit, altero pofl: anno & ipfe vita funčtus. Ptolemaidem Palaeftinae urbem por-^^“ tu infignem, triennio ante communi illa procella hauftam, in li-°etur* bertatem vindicaturus Guido Solymorum Rex per id tempus oppugnare coeperat, non tam iis fretus, quae in praefens eflent. Viribus, quam qubd fuppetias ex Europa venturas fciret. Ad obfeflae urbis famam advolavit mox Leopoldus nofter; actantb id quidem promptius, quanto plus verae gloriae habiturus erat Saracenorum, fidei hoAium, fulb fanguine cruentatus, quam fi in eorundem facrorum focios arma Aringeret: convenere huc magno nunero Germani, Itali, Galli: in his Richardus., atque Philippus Angliae Franciaeque Reges. Quid tantis copiis effedtum e flet, fulpcnfii in eventum Europa omnis expedlabat, nemo non magnum quid animo praecipiebat. Ducum claritas, ardor militum omnia Ipoponderant. Verum difcordiae, & domeflica-rum rerum cura (praefens femper diverfarumnationum, 8c non pro patria pugnantium malum ) omnem illam armorum vim brevi evertit. Toti Afiae gentes foitifllmae terrorem incuflerant.
Tanti tamen belli operae pretium non aliud, ac unica Phoeniciae urbs Ptolemais fuit, quae magni momenti ad profequendas vi-dtorias videbatur.
Prior Meflanä Philippus Auguflus Francorum Rex, Richar-|^^^ do Anglo adhuc cunčhmte folverat, delatusque in caflra oppord)^^ tunis non magis, quam neceflariis auxiliis obfidentes recreavit. Morbis liquidem inter milites vulgatis ingens Germanorum numerus interierat, ut pauci admodum fupereflent. Altera parte terrorem fama de Saladino admorat, qui propediem maximo exercitu urbi in auxilium affuturus_ nunciabatur. Philippus il-lico Francis ad muros propinquare juflis acriter oppugnationem Urgebat, cum altero latere aecjub ferociter Germanus inflaret.
Brevi magna flrage muri procubuere, ut non tfgre irrumpentes
26	LeopoUus /.
admitteret. Angli demum adventus res Barbarorum penitus proftravit. Magnam ille plagam obfeflis jam nuper mari impo-ibit: Spe auxilij Ptolomaidem injiciendi, validam Saracenorum manum navi Saladinus impoluit, pertentare aditum omni arte £/ Angli, juflbs. Navi, qua: Barbaros Francorum habitu, ut culto dias falleret, tečtos vehebat, haud procul Ptolemaide Richardus occurrit, nefcio qub indicio agnitos conferto pralio vincit, flučtibus mergit, Saracenos ad unum omnes in vincula abripit. Evoluti hunc in modum fublidij fpe, cum recentia Anglorum ligna circa_s muros volitare conlpicerent, deditionem offerunt, Saladino eminus infpečtante, <k poltquam artem omnem conlumplit, vires fuas inluper irritas frendente. Vitam pačti, pradas multo auro redemerunt: Chriitianorum non parvus numerus in libertatem aflertus; fed non ideo le cladi Saraceni fubduxcrant, nam quod Saladinus neque crucem, neque Hierofolymam tradere, quo captos redimeret, annuiflet, ( pro cruce vera truncum alium perfida impietate obtrufilfe quidam memorant) očfo Barba-uJunturrQTUm capitum millibus Sacrofančto pignori litatum elf, ceu de-iupanam bitis vitiandis, ut qui fignum illud Divinum contemptui habe-fraudis, rent: & reverentiam, II redderent, ä Chriltianis deferendam inviderent. Duo millia vitam non modico auri pondere redemerunt, ita quidem rem gelfam Godeffidus Colonienfis defcribit. Ptolemaidem vi captam, Philippum Francorum non expedfato Ltopddi oblidionis eventu in Europam rediilfe Otto aS.Blallo memorat.
in olfidio-
ntvirtus, Leopoldi cumprimis virtus hac in expeditione eminuit. Nec jam Ducis folum ille, fed & militis partes agere, inter primos in pugnam ferri, in muros turrčsque affilire, in holtium cuneos incredibili mortis contemptu irruere, obfilfentium ora ferire, caedere. Ferunt quodam die b pugna totum, quantus GentiUtij erat ? cxfoi’um fanguinc oblitum in caftra rediille, fago ipfo ä fcuttori- cruore adeo madente, & rubeo, ut ea duntaxatpars, qua mili-i0- taris fafeia latus ambiebat, canderet. Heroicae fortitudinis memoriam in Gentilitio Aulfriacorum fcuto hodie exlfare quidam arbitrantur: vulgöque perlualum elf, bicoloris, quam deferi-plimus, Leopoldi veltis referri imaginem. Clypeo, honorf-que Leopoldi datum, ut rubeam clypei aream candido per medium interječfo diftingueret. Alij apud Culpinianum rei originem non b Phoenicia, fed Aulfria petendam contendant, quam Icutum referat Danubio per medium defluente interlfinčfam.
KtMunt Ptolemaide in poteffatem redačfa eodem anno dilapfus exer-trincipes, citus, reclamante nequicquam Richardo: profečfionem, quam principes adornarent, haud multum k proditionis fpecie abelfe, ludibrium Europa futuros, qui tanto apparatu demum unum_»
oppb
oppidulum quxGißent. At Francus imminutum exercitum, Kjchardi moieftam, quä pertinaciter confličtaretur, aegritudinem obteir Ang^‘ dere 3 praeprimis illum Flandrenfis comitatus haereditas, quam roganUd‘ mortuo comite cernere parabat, & adversus Anglum odium urgebat. Nec ille Philippum duntaxat, fed& alios principes arrogantia , & impotentia animi ab fe abalienarat. Irae juxta, ac ambitionis immodicus, multos fane pro dignitate non habebat, quali jure contemneret, quos opibus, & recentis belli fortuna anteiret. Nam Tancredum Sicilia; regem, priusquam Sicilia abiret , tranfcenfis Meilanae muris ad officium compulit 3 Ifacium Graecum, Cypri Regem, qubd Anglos, Joannam fororem, Be-rengariae Sponfam in ea littora tempeftate efffifas crudeliter, &: contumeliose habuerit, per iter regno multatum, aureisque per ludibrium vinculis conffiičtum Tripolim deportärat. His ille_» Vidtoriis elatus pro arbitrio pleraque agere, rationem ceterorum exiguam, aut modicam habere. Paucos illi egeftas addixerat, quos opibus Iliis e fpoliata Cypro immenfum aučtis fuble-Varat. Sed nemo acerbiorem injuriae fenfum, ac Leopoldus in Europam retulit, nonnifi Regis carcere, & immani pecunia ab-itergendum.
Origo difcordiae prxceps ira, ambitio Richardi fatentibus X paflim Hiftoricis fiiit. Expugnatae Ptolemaidis gloriam uni flbi r arrogarat, ad quam nempe hiantibus jam aliorum virtute muris acceflerat. Vexilla nonnifi Anglica turribus depangi imperat. Civitatem obequitans, ex ea, quam Leopoldus obtinebat, {{-LeopoUi gnum non ffiurn volitare advertit, edočtusque Leopoldi Orien-^x,z?“7' talium Ducis copias in ea collocatas Auftriacae legionis vexillum defixific, ira ultra modum abripitur5 e comitatu armatos in tur-f/d/. rim afcendere, illöque deječto Anglix lignum fubffitui jubet. Furorem Regis imitati milites, moderatione non majori in turrim enituntur, caeslsque Germanorum aliquot, qui vim vi repellere tentarunt, vexillum revellunt, atque ht in mandatis acceperant, in cloacam haud prodii diflitam pedibus adigunt. Richardu m Leopoldus fiiper ignominia quefturus adierat 5 tantum abfuit, ut pacati quidquam refponderet, ut atrocem injuriam^» conviciis, & acerbo riffi Richardus cumularet. Leopoldus, ne quid turbarum deinceps exifteret, cum fuis extra urbem fub papiliones feceflit. In hunc modum plures recenfent. Paulb aliter rei feriem Matthxus Paris exponit. Metatores Leopoldi quadam die celerius in vicum quempiam delatos, in diverforij te-dfo Aufiriaca figna defixifie , atque dim regij xgrb ferrent, commodius diverforium principi fuo praereptum, & jam antt ab fe defignatum contenderent, nec tamen ut illi cederent, im-
G 2	petra-
28	Leopoldu* L
petrarent, litem ad Richardum detulifie, a quo praeceps illa, quam diximus, fentcntia lata fit.
Utctinque res fe habuerit, devoranda contumelia tum erat, & lapiente filentio dolor premendus , quando pugnare in aemulum vires non patiebantur, & fi etiam Philippus Auguftus, luis injuriis aeger, in partes attrahendus non gravate videretur, religio in focium, & Chriftianum arma facro bello jurata capere vetabat. Plenus tamen irarum, & vindictae cupidine in Europam rediit Anglo multum nocitura, fed nec libi aliquando proficua. Leopoldm Aultriam propera navigatione, eodem, quo abierat, anno te-vlxhct, nu^t' ■^^ter0 c^m mors Ottocari Styriam libi adjeciflet, Wor-fne' in cui- matiam piofečtus in hujus Provinciae Principem IX. Kalendas guratur. Junij ab Henrico Caelare inauguratus e It. Graecium lu binde ad-%n™jZ' ventantem proceres magnifica pompa in urbem deduxere. Ufi-rcmt. tatum fidei Sacramentum in comitiis publicis dičtum. Ordines vicilfim a principe donis, & favoribus cumulati. Seccovienles obtinuere, ut fe fautorem, protečtorčmque futurum datis literis Dux tefiarctur. Adhuc inaugurationis hilaria agebantur, cum vicinam Bavariam bello arde re nunciatur. Alberto de Po-gen nefcio quid controverfiae de limitibus, & monafieriorum tutela cum Ortenburgicis comitibus Rapotone, & ejus fratre Hen-"Bdiuntin i’ico intercefierat. Jus fuum armis profecutus in Bavariam, & Bavaria, ditionem Oiteuburgicam Bohemorum auxiliariis fuccinčtus menfe Očtobris irruit 3 non profanis, non facris parcitum, in-ccnfie Ecclefia:, direpta coenobia, facri apparatus in praedam_j averfi, Ludovicus Dux Bavarix in fugam ačtus. Ad propul-fandum a finibus periculum cum Bertholdo Meranix Leopoldus accurrit 3 refpirandi tempus načtus Ludovicus dilperfum militem &ipfe collegit, fociatlsque viribus ruentis impetum eb lu-fiinuerunt, donec Ratisbonenfis curix fententiä (qua Albertus profcriptus) bello finis imponeretur.
ftjchardus Interea Richardi calamitas optatam dudum vindidtx occa-ePaUfiim fionem Leopoldo obtulit. Poliremus in Palxftina ille remanfe-ndit. rat. nunc pace cum Saladino, quem pluribus prxliis attriverat, compofita, etfi jam jamHierofolymx immineret, reditum ador-narat. Sive illi aurum a Tyranno receptum, aut dilapfi Itali, Germanique, aut morbus, aut a Philippo Franco metus ita per-Nctufragi- luaferat: aut glorix fatur jam eilet, quod permiflb Guidoni um pan- Lufiniano Cypri regno, Hierolblymitani Regis titulum ab eo ab-ftuliflet. In Adriatico tempeftate jačlatus ad vicinum Aquile-jx litus in ora Iftrix ejicitur. Tenenti jam portum procella gravior, qua hauriendus erat, imminebat. Lxvo genio dučtus iter profequi per Germaniam conftituit. Memor ignominix,
qua
qua Leopoldum laeferat, ejus manus fibi evitandas optime norat. Ut falleret, vernae habitum indutus modico comitatu Viennam properat. Sed nempe, ut celer, & tener eft injuriarum in principibus fenfus, ita fagaces irae diu memoris oculi, & pcrfpicax vindičtae ingenium. Rei ferfem Henricus Imperator literis, quas ad Philippum Auguftum V. Kalendas Januarias dederat ipse enarrat: Primum, ut ait, indicium ad Mainhardum Goritix Comitem delatum, cujus tamen folertiam Richardus elu-fit. Očto filorum, quos Comes ceperat, amiflis Frifacum in Carinthiam penetravit. Fruftra & fac Friderici Petovienfis in- vknnam lidiae fiiemnt. Sex e comitatu duntaxat decerpferat. In Aufiri-am Richardus evafit. Interea Leopoldus admonitus vias omnes oculatiflimis excubiis munivit. In vile diverforium extra muros Viennae Rex fe abdiderat, atque ut omnem fufpicioncm peregrini etiam adimeret exploratoribus , cocum fimulans culinae munia obiverat. Fortb b familia Ducis quispiam urbe die vice-fima Decembris egreflus in tabernam defertur. Confpicčitus cocum in vultu ejus, inobfervatus tamen, haeret: vifa ad Ptolemaidem Richardi facies, fama per has terras profugi in memoriam redit. Dubitantem penitus in fcntentia confirmat annulus, quem digito eximere fatali nempe incogitantia neglexerat. Revolat in urbem, ducem de diverfbrio, de Rege, de fimulatohabitu, de indiciis edocet.
Incredibili laetitia nuncium Leopoldus audiit. Confcenfo £ vcftigio equo, raptöque fecum Praetorianorum globo in diverforium approperat. Altile veru infixum, manu ad ignem Richardus verfabat: eum Leopoldus culinam ingreflus nil tale opinantem compofito ad acerbam humanitatem vultu alloquitur: erubefcendum fibi, ajebat, Regem potentiflimum fiiis in terris capitur. adeb negligenter, avardque acceptum, ut abječtis culinae mini-fleriis vičtum mereri necefle fit. Muniis Regi indecoris manus ne dehoneflaret, ducentem fequeretur, fe de nofpitio haud pau-Ib commodiore profpečturum, in quo etiam otiofb annona praeberetur. Delečtatus parum hac urbanitatis formula Richardus, trifti lilentio, & nuperum ad Ptolemaidem fafhim, & praefen-tem temeritatem ferö damnabat. Ad datum fignum prxtoriani regium lixam circumdant, & Duce Hadmaro de Chunring, vinculis oneratum carceri in arce Tyrnfteinenfi mandant.
Laetus ea Regis captivitate pariter Henricus Afj?er, Imperator ineunte mox Anno XCIII. fibi Richardum cuftodiendum tra-Cafa-dipoflulat, caufatus probrofum admodum dignitati regiae efle uZ7t!am' Duce captivum teneri. Lytri partem, ut conventum fuerit, mittitur. examufllm repraefentandam nb dubitaret. Leopoldus refraga-
H	ri
30	Leopoldu! L
ri non auflis, Richardum valida militum cuftodia feptum Wor-matiam dimittit. Multis fe ab Richardo offenfum Henricus_s querebatur. Leopoldi agnati injuriam non minus luam ajebat. Regem Cypri affinem injufte regno exutum. Arfacidas Sicarios in marchionis Montisferrati caedem ab ipfo immiflbs, liculos adversum fe confilio, pecunia, foedere adjutos; quae quidem in Procerum confeflü die palmarum objedla, li Rogerio Hovedeno fides, nervoseRichardus diluit, nihilo tamen magis libertatem obtinuit in arcem Triv effiam translatus. Auri nempe Anglici fpes immane quantum Henrici famem acuebat. Hagenoae primum de libertate cum Anglo adtumusque ad III. Kalendas Julias,cum Hernicus, quid quid alter offerret, parum putaret, dignitate jam Regis ad menfuram avaritiae exatira. Richardus verb tum primum fe nimis aeffimari aegre ferebat. Tabulae demum Worma-tiae hunc in modum confedtae, fignatae^ue: jam nunc Londinum delegatos Henricus mitteret, ex aerario regni centum millia mar-carum argenti ponderis Colonienfis referrent, alia quinquagin-Likrtd- ta millia intra praeferiptum tempus exhiberet. Securitatis causa obfides fexaginta fubffitueret Imperatori triginta millia expe-dlaturo: pro viginti millibus Leopoldo feptem. Rata praeterea illa omnia, in quae fi ve nunc publicis, live privatis aliquando literis conveniffet, haberet. Intra feptem menfes, qub cuftodia emiflus eflet, neptemftiam Comitis Britanniae Filiam, Leopoldi Filio defponfandam mitteret, Iliis impendiis in Germaniam deduceret, eam in torum adlcilcere liberum Duci effet. Si minus placeret, fatisfecerit, cui liberet, collocaret. Pačla_> continuo ab Henrico ordinibus Angliae per tabellarium XIII. Kalendas Januarias expeditum nunciata. Pecunia, quae his patiis Leopoldo obtigit, refert Hafelbachius, ampliatos Viennae muros, novam muris foliam circumdatam, civitatem Vifcham_$> a nuperni incendij damnis vindicatam, partem non modicam Anafo, Haynburgo, & Moribeggio reparandis impenfam.
Prope aberat, quin adornata jam in patriam profečtione b intercidit limine carceris Richardus revocaretur. Simul ac Rex Franco-T&Angiusrum Philippus Auguftus, & Joannes Moretonius Sme terra di-Trater. čtus Regem in libertatem afferendum audierant, tantundem, quin plus argenti pollicentur, fi in manus luas Anglum traderet, aut libertatem in fextum menfem differret. Philippum vindidtx cupiditas ob fimultates veteres, & Normanniae adjungendae fjies in has molitiones induxerant. Joannem fraterni Iceptri invidia, & recens, ut interpretabatur, ignominia urebat. Sperarat fe, dum Richardus abeftet, Regnum pro fratre procuraturum. At hic, qubd homini parum fideret, Guilielmum Elienfem Epilcopum
Can-
Dux Styr'ue IL	31
Cancellarium Proregem dixerat, Sc ne quid turbarum fe abfente Joannes, & Gaufredus Archiepifcopus Eboracenfis cierent, illi poteftatem ä Pontifice Clemente confirmari impetravit5 hos, ut,donec in Palaeftina verfaretur, fibiSacramento Angliäinterdicerent, Sc in Normannia degerent, compulit. Nutabat Henri-cus ad tantum argenti pondus, Sc liquod eilet in perjurio dedecus, äpretij, quo emeretur, magnitudine abunde cohoneflan-dum cenfebat. Interceilerunt turpi nundinationi Moguntinus, Colcuiieniis, Salisburgenfis Epifcopi, Duces Sueviz, Auflriae,
Sc Brabantize. Fačti foeditate agnita induliit Caeiar, ut pridie_9 Nonas Februarij Anno MCXCIV. Moguntiae per ejusdem urbis,
& Coloniae pradulem Ricfiardus Matri Eleonorae, quae filij cau-fam ačtura advenerat, traderetur. Expeditae iimul ad Philip-2^ di~ pum, 8c Joannem literae, quibus bellum ^ Caelare denunciare-,w/,,,Är* tur, nifi urbibus, oppidfsque excederent, quas live ille in Nor-mannia, iive hic contra jusjurandum in Angliam trarisgreflus fubegerant.
Non alias fere magis, ac libertati redditus, meniuram nominis Richardus implevit, quo per militarem applaufum Cor Leonis dicebatur. Solutum cavea dixeris. Furorem, quem qua-tuordecim menilum carcere collegerat. iimul in Joannem, hac ad Francos profugum, in Philippum, iimul in Leopoldum , 8c Ca> iarem exeruit. A Leopoldo praccipub redditas iibi vices iniquif-fime ferebat 5 ut primum Angliam tenuit, legatos Romam dimittit, iupplice illi, atque ad extundendam miierationem oratione, habituque iniigniter comparato Pontifici Cadefhno expo-^e«^ nunt. Regem fuum crudeliter juxrä, ac ignominiose a Leopol-l^0^ do habitum, non Saladinum, non ceteros Barbaros majori fe-tificem . rocia uiliros fuiffe, ii in poteflatem Richardum redegiilent, ctfi^ritur, eos fat cladibus in Ecclefix commoda efferärat. Inter iacra naufragum jure gentium cenieri, nemini non, niii, qui omnem humanitatis feniinnexuerit, periuaium. Nefas eife hominem, cujus faltem vitae procellae pepercerint, violenta manu attingere.
A Leopoldo Richardum non captum modo , vinculisque nulla regiae dignitatis ratione habita confhičham, verum (ut orationem legati, Sc ejus aevi facundiam Matthaeus Paris exprimit) bovis indar, aiinive Imperatori divenditum, infanam pecuniae vim exafhim, cui colligendae fpoliari Ecclefias, Iaera vala foeda nundinatione aučtionari necefle fuerit. Ageret itaque Pontifex , & non tam Richardi, quam laefam Cadeftini authorita-tem vindicaret. In Ecclefbe tutela efie, qui pro Ecclefia bellum faceret: triennij fecuritatem vade Pontifice promifiam: pro po-tefiate, qua lumma in terris polleret, ediceret: pecuniam, quam
H 2	.	Leo-
ZetpoUi
reßtTtfio.
teopolt}»
txcoihu-
nicutur.
32	LeopoMus /.
Leopoldus, quam Imperator recepiflet, cum obfidibus redderet : injufto metu, qualia revera euent, pačta extorta pronun-ciet5 nč, quod Rex foluturum fe receperat, illis deinceps exigere fas eilet, vetaret. Ab his fecundam in Palxftinam profectionis , & recuperandae per Anglos Hierofolymae fpem opportuni injiciunt.
Pronis auribus ab univerfo Patrum confeflii legatorum oratio excepta. A Richardo pronunciatur: Leopoldo pecuniae, & obfidum reftitutio imperata, mifslque, qui ceflantem more recepto ter praeftandae obedientiae admonerent. Surdo ifta canebantur, altius injuriae fenfum in animum demifit, quam ut medelam nullo hoftis damno admitteret. Vilis inftar mancipij, aje-bat, fe ad Ptolemaidem acceptum, quis non id jure fačtum deinceps putabit, quod Duci Auftrix ulcifci non licuit. Injuriam fi illam Pontifex crederet, cur Richardum de ea fatisfacere prohiberet ? An exedendum Auftriaco, quid quid Anglus intriverit ? filytrum, fi oblides reddendi, damnanda'k fe ipfo caufa_e fua 5 ignominia non minor, quam ab Anglo palliis foret, addenda. Se in ipfo facri belli aeftu, intra muros, quos recenti fanguine afperferat, contumeliose habitum 5 Richardum patrato bello reducem, profugumque in vincula conječtum; non tunc Auftxiacos minus , ac Anglum, dum caperetur, in tutela Papae fuifle. Quod tandem vindičhe genus mitius Princeps arripiat, qukm fi laefum honorem imperata pecunia ultum eat, nifi fors cuipiam infra divitias fua dignitas fit. Adhaec intra minas eam tempeffatem conftitutam ominabatur, cum adhuc Hen-ricum Caefarem impunem cerneret, qui tamen Anglicum aerarium lucro longb maximo depeculatus fuiflet. Itaque ubi nihil r impetratum fuiflet, Leopoldus jam anno fuperiore fulmine hoc perculfus, iterum diris, ceterfque omnes, qui in Anglum, famu-lösve manus injecerant, VIII. Idus Junij Romae a Caeleftino devovetur, Auftria facris interdicitur, in mandatis Antiftiti Vero-nenfi datum: curaret, ut lententia fingulis Dominicis, fefto-rümque diebus b fuggefhi per totum Aufidae Ducatum publicaretur. Hifce alias, ut vulgb creditum, poenas DEUS adjecit 5 eluvionibus, ab hominum memoria inauditis, Danubij, campi identidem flagnabant: agrorum, vinearumque Rerilitas horrea, & Apothecas exhauferat: incendia, quibus & Vienna flagrarat, nunc hunc, nunc illum vicum carpebant. Nemo ferb erat, qui non perinde ut averfi ab Aufida Numinis indicia refpiceret. Leopotdus contrk levitatem hominum, in omen obvia quaeque trahentium ridere, tanquam fortuita contemnere, injurias temporum, non poenas, interpretari.
Quin
*Dux Styria II.	33
Quin auditä Pontificis fententiä excanduit impotens animi oifiJitm princeps, & ira in obfides, cum in Regem, Pontificdmque minus pofiet, efferbuit. Adječta juris jurandi religione minatur: iplbs Regis fui perjurium capite Inituros, nili pacforum fidem intra^ breve tempus liberaret. Territi ea denunciatione obfides Bal-duinum de Betun obtenta ä Leopoldo venia in Angliam ablegant, qui, quanto in diferimine fua & fociorum vita verfaretur.
Regi exponeret: fi padzis flare abnueret, fi differret, adunum_s omnes lecuri perituros. Richardus filorum fortunam miferatus Arthuri Ducis fororem pro Leopoldi filio Friderico fponfam, tum Ifacii Comneni Cyprij filiam deducendas Betunio commifit. Jamque ad Aufirix fines accefierant, cum expirafie Leopol-dum, oblides periculo defunčtos nunciatur. Vilum Bethunio operam luam jam fociis non necefiariam Regi admodum gratam futuram, fi puellas non traderet, relečto celeriter itinere in Angliam abiit.
Mortem porro in Ipreti anathematis poenam fibi eveniffe luJos Leopoldus ipfe agnovit, ceteri omnes credidere. Ex Auftria, G^djce-qux adhuc tuneffo Sacramentorum Jufiitio fquallebat, fubDe-Mr,,/' cembris finem rediit, Nafcentis Domini ferias multa pompa Grx-cij ačturus. Die Divo Stephano Protomartyri facra ludos eque-ftres in vicinum campum edixit. Affluxere magna frequentia proceres equis, phaleris , armis fuperbe inftručti 5 admirationem omnium unus Leopoldus collegit, non habitu magis, quam vultu militari Ipečtabilis. Poft meridiem generolb equo večtus in campum inter populi acclamationes egreditur, quibus fe tum impense pafcebat, ignarus quantam luditis materiem poli unam, alterämve horam prxbiturus efiet. Ut erat glorix guftu incenius, dexteritatis, & fortitudinis documentum .edere ar debat. Decurrentibus in arena fe milcet: dum admifib equo volat, revolat, fallente vefligio prxeeps in caput adtus,Ex 7«° infuperabili impetu Ducem fecum humi affigit. Innorruere_? Pr^citlta' omnes ad calum longe trifiiffimum: inter confufos clamores accurritur undique: equi moli, qua preflus jacebat, principem fubducunt. Corpus totum mifere tum calli, tum__9 pondere jumenti quaflatum; fed plaga pedis multb teterri-ma, crus non confračtum modö, fed Sc in minuta fragmina contritum, qux terebrata lumina cute afpečlu horrida_9 eminebant. Altera mox die nihil lenibus remediis profečtum1 iri apparuit. Jam fe nigri coloris indicio facer, quem vocant, ignis prodebat. Leopoldus, qua erat fortitudine animi, quam nunc & vitx amor intenderat, crus malo infefium,
Sc toti corpori noxium refeindi poftulat. Nemo erat, cui non
I	mife-
34	Lcopolhs L
miferatio principis vires enerväflet: Neceflarium quidem, fcd crudele, & ut dein patuit, non profuturum obfequium medici, chirurgi, familiares detrečtabant 5 e cubiculariis demum unum accern aeger jubet: immoto vultu Dux ipfe dolabram ofll applicat, cetera hominem perficere mandat. Vires, ut exereret, animat: nulla reverentia principis, nulla aegri mife-ratione emolliretur : fi ipll manus fufficerent, fibi iufietfturam conflandam ne dubitaret. Toleravit eam carnificinam, ve-lut ad fe dolor non pertineret. Ad tertium ičtum os ferro re-flitit, donec revuHus a coxendice pes decideret.
Altera nihilominus die luculenta propinquae mortis indicia deprehenfa. Illico, ut ad exitum comparare fe juiliis , rationes cum DEO componere inftituit. Vitae prioris errata, mvita doloris fignificatione deteftatus: ab Epifcopis, qui ledtum_» circumflabant, ut fe Ecclefiae conciliarent, anathemate ibive-rent, flagitat. Reiponfum ab omnibus, non alia conditione, quae peteret, conferri pofle, nifi fententiae Pontificis flaret, Angliae Regi, quae jufliis fui flet, redderet, fidem promifii jurejurando firmaret. E veftigio optimus Princeps fe imperata ia-čturum jurat, obfides cuflodia emitti praecipit, Hxredes cetera praeflituros pollicetur. Identidem fubinde ingeminäfle fertur : utinam cum mea ftipula contingeret me pafcere oves fan-Uoritur. btae Crucis. Adeb nempe alia, & longč k fe diverfa vitae, rerum, & ačtorum imago apparere incipit, jflmul, ac mors ultimam lineam dubtura, manum tabulae admovit. Anathemate folutus, & extremis myfleriis rite procuratus, magno pietatis ieniu finiit Anno MCXCIV. poflquam annos triginta feptem_» vivendo explefiet. Media nočte inter utriusque diei confinia expirafle credibile. Sic enim Academicae Bibliothecae Viennen-fis Chronologus, & fepulchralis marmoris Epigraphe concilian-Monuchu tur, quorum alter II. altera III. Kalendas Januari j defunčfum^» induitur. referunte Auguftae Bibliothecae fragmentum Chronologicum, & Necrologium Parthenonis Admontenfis teflantur Leopol-dum morti vicinum attonfis crinibus Ciftercienfium ve fle indutum , non jam Ducem, fed monachum deceififle. Ingeniofiis hic equidem non minus, ac pius aftus, quo obtineret, ut crimina, quae Duci in fupremo tribunali objicerentur, vel veftis dilueret , & alterum ab eo, qui accufaretur, perfuaderet: falli certe DELIS, flebtique his veri doloris artibus amat.
Cadaver Graecio lugubri apparatu in Coenobium fanbtae Crucis deportatum diebus aliquot inhumatum jacuit: moram_» exequiis filij cupiditas injecit. Quae iupremis tabulis Pater caverat.
Verat, curare ad Fridericum attinebat. Procerum quorundamSe^Hmr. coniliio indučtus, Anglos oblides dimittere, pecuniam reprae-fentare abnuebat. Intiitere praefules: terrae Corpus mandaturos, aut perfoluturos jufta negant, donec ultima; genitoris voluntati morem gcflllfet. Amore Patris, & reverentia dučtus, in poflulata confenfit; Anglis redeundi poteftatem fäcit, qua-tuor marcarum millia ad Regem deferenda conlignat. At illi libertate contenti, ne fe tanto aere latronum, qui vias infef-las haberent, irritamento oneratos vellet, deprecantur, impe-trantque, non invito fortalle admodum Friderico, quae res tamen Leopoldo negotium olim facellet. Rebus hunc in modum compolitis, cadaver tumulo Chriftiano ritu illatum»
Ebdem funus fratris Henrici Medlicenlis Anno MCCXXIII. pridie Kalendas Septembris vita funčti dedučfum.
LEO
»(36
LEOPOLDUS II.
Glmofus.
DUX STYRIJE III.
^On minus implexa difficultatibus tempora, quam g» annorum numero diuturna erant, quibus Styriam
'9 T------------________________; v C'.rT. •	—/7. /1..
Leopoldus obtinuit 5 primum fciffi in diverfa ftu-dia Proceres, armis civilibus Germaniam binis lu-ftris commifcrunt. Alias collifb cum Pontificibus Caelare, feralia Guclphorum, & Gibellinorum in Italia nomina, novae itidem cis, & trans alpes turbae recruduere. Nunquam propemodum bello, aut propinqui belli metu vacuis eile Principibus licuit5 cum, li tantifper cellatum ab armis eilet, infida fere, brevique pace Germania quiefceret. Qui a Pontifice defcifceret, impius , & caput facris fulminibus objiciebat 5 qui Caefari refifieret, in perniciem fortunas dabat. Partem curarum aliam facrum bellum, quod tum repetitis apparatibus moliebantur, occupabat: ad haec t vicina Hungaria Leopoldo turbae imminebant, ut adeb non vulgare laudis argumentum fit vel falvam rempublicam, caputque ex his procellis extulifie. Leopoldus in hanc rerum tempeftatem, velut dignam virtute_5 lua arenam ingrellus, ea prudentia, fortitudine, felicitate con-filia moderabatur, ut nec pietatis jačturam faceret, nec detri-- mentum lua respublica caperet. Non ir imum gratiae locum apud Caefarem conftanter tenuit, quin in obfervantiam adversus Pontificem peccaret. Pacis artibus, & fiudio per Germaniam, belli per ^Egyptum plurimum inclaruit. Ilhftria haec per utrumque orbem gefta populus dičtums compendio, communi acclamatione Gloriqji nomen attribuit.
VAtrima. A parentis obitu Friderico natu majori Auftria, Leopoldo »// fovi- Styria obtigit: uträque tamen Provincia polt triennium ad Lfo-poldum devolvenda, pofiquam Fridericus in Palzffina obiifiet. Urgebat eo maximb tempore, quo uterque haereditatem adiit, in E^j.Caelelhnus Pontifex expeditionem fiacram. Prona omnia_» fotiamm Cardinali Gregorio apud Henricum Alperum Caefarem, Argen-tinae tum commorantem, fuere5 exemplo Caelaris animatiPrin-rkut Au- cipes Wormatiae, qub eos Henricus in comitia evocärat, cer-firiaw, tatim miro ardore noc bellum complexi funt 5 dedit & inter
cete-

\
/
%

'





;

-
, ‘ • :

v--














T)ux Styria UL	37
ceteros nomen Fridericus : Conrado Herbipolenfium antiftiti commiflum, naves ut in Sicilia trajiciendis copiis appararet, & folverant continub , nili infolens annonae eo anno penuria moram injeciffet. Anno altero etfi nihilo ferb melior eilet Germaniae conditio , fpreto potius , quam emendato fteriiitatis malo,
Vela faciunt. Laeta belli initia, inufitata militum promptitudo haud dubiam felicis exitus ipem fecerant. Sidon, Berythus, alia-. que munita loca, diffugientibus metu barbaris, impetu capta.
Ad Comthum fortuna adhaefit. Ejus urbis obfidioni intentis nunciamr, Medana: IV. Kalend. Očlobr. Henricum Caefarem vivis exceflifle. Pleri que turbas, quae dein Germaniam involverunt, animo praecipiebant, curäque incederat, nb alibi regna quaerentibus, domedica periclitarentur, & fpe dubiorum certae amitterent: conclamantur vadi, folutäque Coruthi obfidione ad Tyrum in hiberna conceditur, donec appetente vere magno rei Chriftianae damno, majore opprobrio in Europam navigarent. Flagitiofas irritae expeditionis caudis alij afferunt: Conra-dum Herbipolenfem Caedaris Cancellarium, aliösque Principes pacem auro barbaris vendidide, quad non pro religionibus, fed opibus depugnaturi venident 5 Henricum etiam Hierodolymita-num fufpicionibus agitatum, qubd regno fuo Europaei imminerent, focietatem cum barbaris adversus eos iniide. Nb verb omnino res Chriftiana dedituta videretur,Fridericus Audriacus, Moguntinus, 5c Verdends Epifcopi cum parte copiarum (fed quantum idud adversus vires barbarorum praeddium ?) aliquantum reditere. Fridericus eä mora confecutus ed, ut pulchro operi immoriens, a fugae labe immunis, in hodico more prope-modum Victoris exfpiraret. Decima fexta ante Kalendas Ma- Moritur. jas illi dies fuprema fuit.
Dcfunčto Friderico ad cernendam fratris haereditatem con- At<flrla tinub Leopoldus fe contulit, flmul Richardus Anglus haud du-70/Ja, e°' bic Fridericum facro bello occupatum interpellare ad eum,diem non aufus, veterem caufam fidcitat: de injuria a parente illata expodulans, argentum, quo lytri nomine fe emunčtum illiquid fime ferebat, repraefentatum nondum ex integro conqueritur. Caufam illius ardenter complexus Pontifex Innocentius literis Leopoldu\i in hunc modum amicb primum officij commonet Juramenti, quo fe morituro jam jam Patri obdrinxerat, fidem petit, liberaret, pecunias, quemadmodum ultima voluntate genitor juderat, redimeret 5 tum fignificat, fi parere tergiverfaretur, Adalberto Salisburgenfi Anti diti in mandatis abs fe datum, ut ceffmtem anathemate feriret, & Provincias facris interdiceret 5 fed intra minas duntaxat ea tum fulmina detere, an, qubd Leo-
K	pol-
gB	LeopoMm II.
poLDUsImperata feciflet? an, quöd Anglus poftulatis fponte defi-fteret? an quöd verius mors urgere prohibuit? quam anno fe-quente fagittä ičtus in obiidione arcis Chaluiiae obiit.
Bein Hun. A forenfi hac lite in campum Leopoldus evocatur. Belli ganci0n~caußl fratrum in Hungaria dilčordise. Bela Tertius, ne divilis in duos opibus regni vires attenuaret, totum natu majori Emerico tranfcripfit. Sed nempe hac ratione potentix adversus exteros, non item paci adversum arma civilia confultum ibat. Andrem fecundo loco genito praedia, & arces non paucae aflignatae, ambitionis, 5c luxus irritamentum potius, quam folatium3 feponendam praeterea illi vim argenti magnam parens in peregrinationem Hierofolymitanam curarat, quam voti pro patre a morte praepedito reus obiret. Donec in luxum, cete-räsque juventae illecebras facultates fup er arent, non aegre Emerico Regium honorem permifit, voluptatum guftu ambitionem premente : at cum iis decočtis res domi anguitior ehe coepiflet, injultum palam querebatur, fe infaufh nafcendi ordinis dunta-xat reum fceptro multari. Adjunxere pars procerum ad prae-Andreas cipitcm juvenis ambitionem Rudia. His demum alpirantibus ^ttTadLeöglifceotes igniculi in luculentam flammam erupere, qua Styria, polium " Auftriäque fubinde afflata. Andream frultra arma ponere juf-fugit. fum Hungaria Emericus ejecerat: ad Leopoldum ille fe recipit, afylum primum, tum & affličtae fortunae lublidiumorat5 calamitas exulis mitiflimo Principi Leopoldo facile miferatio-nem extorht, ut opem celerius expediret. Inconfultus Emerici impetus iram inliiper provocavit5 is vindičbe aeltuabreptus, ubi fratrem in Leopoldi ditionem elapium intelligit, in AuRriam^# hoflilibus fignis graflatur. Indignatus vehementer Leopoldus omifla ullius injuriae expoRulatione bellum libi incendiis, caedibus indici, collečtis, qua maxima poteR celeritate , copiis Beducitur Andream in Hungariam deducit, gloria tamen majore, quam in T“”'fručtu, quem incautus Andre« ardor, & nimia e primo luccel-gamm. ^	corrupit 5 nam cum acie vičtus Emericus in fugam
compulfus eflet, cautior redditus dein Germanos, quorum virtutem nuper expertus, in exercitum adlegit, fratrem que haud multo pbR iterum pugnam offerentem magna clade profligat. nova a- Ad hoc forte tempus pertinet, quod narrat Fuggerus: a Leo-vjita COii~ pOLDO ad fluvium Leytham ad arcendas Hungarorum irruptiones civitatem conditam, qu«, quod faepihs exuRa, & toties in-ftaurata. Nova Civitas dičta fit. Haud procul inde & Emeri-cum Hungari« Regem civitatis cujuspiam fundamenta jeciffe; inter ambos principes fubinde hac conditione conventum, ei, qui opus citius abfolvißet, alter cederet. Leopoldi celeritate^
pr«-
praeventum Ungamm coepto denique deftitifle. Andreas quidem tum fpe dividendi regni evolutus, voti k morte Emerici damnatus eft. Leopoldus opera Conradi Moguntini l bello fine damno exiit, qui e Palaeftina nuper redux pacem inter ducem, *
& regem anno fcculi duodecimi ultimo denique confecit non ultra quinque annos duraturam, nifi inopina Ladislai mors, utrique belli confilia tum fiiperflua excuflifiet.
Nam cum moriens Emericus Andream fratrem, adhuc in vinculis detentum, Ladislai filij impuberis haud ita pridem coronati, tutorem nominäfiet, is veteri ambitione aeftuans, quam carceris ignominia, & vindičtae cupido amplius accenderat, regnum fibi fiabilire aggreditur. Regina vidua Conflantia de vita, quam regno fervando fblicita magis praepropera fuga Viennam abiit. Obtinuerat Andreas, quod optabat, fi illa fecum pe-nbs immenfas opes coronam, aut filium non abfluliflet, aut in alterius, quam Leopoldi tutelam fe dediflet 5 at nifi illa impolita inauguraretur, pro ea, qux Hungarorum animis infita eft religio, vana erat Regis authoritas 3 fi Ladislaus viveret, dubia y;. femper, &r nutantia procerum ftudia, quorum permulti infu- ^ cum Per Reginam fugientem allečfati 3 Auftrium non minus vali-dum nunc hoftem, ac nuper focium expertus fuiftet, haud im- Leopoi-meritb praevidebat: & revera Leopoldus exules tuendos fulcepe- ^mfere' rat, jämque copias ad fines Auftriae oftentabat, quö & luas Andreas adduxerat j flabat uterque exercitus manus propediem conferturus, cum mors unius a multorum cervicibus caedefn_*> avertit 5 poftquam enim Ladislaus brevi morbo Viennae extin- Ladislaus čtus patruo regnum, quod perfide hucusque ufurparat, jure moritur adeundum reliquit, dilcefium utrinque ab armis eft 5 cum An- >en dreas dudum Leopoldum focium, quam hoftem maluiftet: hic belli, quod aequitatis, non ambitionis ftudio coeperat, caulain amififlet illo, cui vinceret, fublato. Reginam Dux honorifico comitatu ftipatam in Arragoriiam ad Petrum fratrem deduci curavit. Sed una multum Leopoldi intererat hoc latere hoftem fubmovifie, quo expeditior ad faciendum in Germania bellum fieret. Unde deinceps non nifi per intervalla fe in Styriam referet alternis pacificationum, & belli negotiis alibi diftinendus.
Motuum inteftinorum caufie bini Reges fuorum quisque Elečl-orum primum fufiragiis, dein auxiliis fulti fuere. Turba- Turia m tum iri in Germania g morte lira Henricus haud vanus augur praeviderat, ne quid igitur curae in fe defiderari pateretur, qub fiiali femina prius, ac germinarent, praefocarentur, filium Ilium Fridericum, ctli adhuc infantem Ratisbonae Regem dici impetravit. Optima Henrici confilia frater Philippus Suevorum dux
K 2	ever-
Itidem
Otto.
evertit 5 intellečta Caefaris morte ex Italia, qub Fridericum nepotem ad recipienda imperij infignia adduxerat, in Germaniam revolat, atque inter candidatos nomen profeflus non admodum , aegrb in fententiam fliam quosdam de elečtoribus pertrahit, qui in Friderici pueritia parum prxfidij habituram rempublicam verebantur. Conträ inique ferebant Adolphus Colonicnfis, & Joannes Trevirenfis Philippi molitionibus fua confilia delufa, ebiiippus Bertholdum Ducem Zaringium, quem in purpuram defhnarat, fm/erd- jmmenqs pollicitationibus ab ambitu dedučtum. Igitur poft-quam Suevus Erfordiae Rex falutatus efTet, fecefTione fačta_i Bmnfwicenfi Dynaftse Ottoni Henrici Leonis filio imperium addicunt. Philippum pars alia, quae ille fecum detulerat, infigni-bus Wormatiae Nonis Aprilis ornant 5 pars altera Ottonem IV. Nonas Julij in Caroli magni folio collocat, Adolpho Agrippinate novum Regem ungente: aut, quod verius, utrumque eadem opera in civile bellum, Se patriae ruinam autorarunt.
utrius- Peračbs ceremoniis, uterque arma expedire, principes in queajje- foedera fblicitare, Philippi caftra Bohemus, Saxo, Bavarus; Ottonis Henricus frater, Palatinus , aliique ad Rhenum principes fequebantur, prout quemque fpes fua, aut utilitas rapiebat, ad fortunae arbitrium partes fubinde mutaturi. His exterorum auxilia accefsere, Suevi caufam Philippus Gallus, Brunfwicenfis, avunculus Richardus Anglus armis Se opibus fu {lentabant. yEquatis propemodum viribus aemuli in arenam defeenderant, T«rici«- fed melior initio fortuna Philippum refpiciebat. Argentina feli-trtusqu! citer in fidem adačta urbis praefulem, atque ejus exemplo invi-tatum Colonienlem libi adjunxerat. Ottonis res infnper graviter mors Richardi afflixit, Joanne fratre ejus flicceflbre haud perinde in bellum animato. Philippi contra rebus infelix Bmnswi-ci obfidio accidit. Mitigati utcunque animi mutuis cladibus cx-debantur, nec fegniter in pacem procurandam procerum quique optimi incubuerunt, Conradus cumprimis Moguntinusab facra expeditione redux toto animo eam curam complečfebatur, 'oonradM fed xmulorum neutro aut parem, aut fuperiorem pafluro irri-Mogunti. tos conatus intelligens , felicius operam, ut fupra diximus, in Hungaria locavit. Innocentius Tertius Pontifex aliam initio in-grefiiis viam poftulabat repetitis comitiis, alterutri omnes fcep-trum deferrent, aut rivales fedis Apoftolicae arbitrio fe permit-<Xui fkvet terent. Cum nihil, quae poftulärat, impeträfiet, ab Ottone uttoni. pronunciat: Philippum etfi pluribus fuffragiis, vitio tamen creatum pro potefiate edicit 3 fententiae caufa fuere : Philippum infnper habito juramento, quo operam fuam Friderico nepoti addixerat, Tyranni more in folium evafifie, a Pontificis polTefflo-
nibus
Truflra
fucem
Untat
nut Et Pontifex.
nibus dominandi libidinem non abftinuiße 5 hominem denique, qualis Philippus cflet, diris a Cadeftino Tertio devotum expiari prius, tum demum eligi opportuifle. Ottoniproinde, etfi paucioribus non tamen irritis fuffragiis dignitatem collatam.
Illud potifTimum animum pontificis conciliarat, qubd b Guelphica gente originem traheret, cujus in Ecclefiam merita recenti memoria obverfabantur. Sparguntur per Germaniam Legatorum Pontificis opera literze, folicitantur ad defečtionem principes, populus Sacramento, quod Philippo dixerat, folu-p^‘%,,M tus efle jubetur, bub iixc mandata, cum nihil iis profici appa-w-w/w;.* reret, Guido Ordinalis Pracneftinus Epifcopus Coloniam juflii Innocenti] defertur, ultimam negotio manum impofiturus. Contra, quam fperabatur evenit 5 haud dubie ultra mandata rigidus Philippum primum, tum focios Ecclefue communione^» profcripferat. Intempefhva feveritate nil aliud efiečtum, quam ut proceres non tam fulmine territi, quam exulcerati magis Philippo adftringerentur. Serri nimium Guido intellexit, princi-pum quidem urbes : haud unquam, aut aegre admodum ani-‘^'^l mos ad deditionem vi impelli. Adeo nempe exceliae menti, cum volenti poliis plurima, vix aliquid invitae extorferis. Leo-poldus no fler inter primos in partes Philippi fe dederat, eäsque confilio, dc authoritate, qua inter principes pollebat, non mediocriter provexit 3 in Norimbergenfibus foederatorum comitiis primum egregiam illi operam navavit, revocatus fiibinde ad tuendam adversus Emericum Hungarum Aufixiam fe Viennam retulit. Patrato bello acceptöque militari cingulo, quo eum ad-'“r^w’ flantibus ad augendam pompam Conrado Moguntino, & Eber-hardo Salisburgenfi, facro Pentecofles die V. Kalend. Junij Wolf-gerus Paflavienfis ornarat, fimul ac pax conflitit, ad Philippum profečlus, Guidonis fententix cum aliis principibus intercefiit. Tuetur Pontifex ubi datam ab iis epiftolam acribus querelis refertam, de procerum numerum bene longum, qui nomina fubfcripfere, vi-diflet, delufum enimvero fe fatis Guidonis literis intelligebat affirmare nuper aufi, Principes raros admodum a Philippo flare, Ottoni plerosque adhxrere. Nihil tamen inde Innocentius in Philippum pronior, five qubd eb fe jam progreffium videret, unde pedem referre parum decorum credebat, five qubd alij fpem injecerint, fi fortiter coeptis infifleret, haud dubie Philippi caufam deflituturos. Valuit tamen ea Principum querela, ut fententiam legali apologia edita , qux juri Pontificio inferta legitur, tuendam putaret. Leopoldo conflantis fidei praemium fuere collata MCCIl. a Philippo utriusque Provincia folenni ritu infignia.
42	LeopolJuf II.
on* vit*. Etfi verb Pontificis fententia nihil Philippi potentiam aflpu-4hPhilip- xjt, aliunde tamen vires hiare coeperunt, Premeslij Ottocari Bohemi, & Hermanni Thuringi detečtione. Ad haec Ludovi-cus Bavarus bello cum Conrado Ratisbonenfi, Eberharde Sa« lisburgenfi implicitus militem domi fat occupatum tenebat. Ob-latä divinitus fortuna, & ardentibus adhuc recenti offenla animis ufus egregie Otto in aemulum continub movet 5 Erfordiam, cui fe incluferat, cingit, eöque clkm fuga elapfo, omiflauibe, Marchionum, ad quos fe receperat, terras ferro & igne evertit. Debellatum erat, nifi jam debellatum eile putäflet5 dum uti vi-čboria negligit, dum miffitandis vičtoriae nuntiis, morofis con-filiis tempus terit, otium aemuli in commoda fua Philippus vertit. Accepto Vitiroriae, quam in immenfum auxerat, nuncio. Innocentius Leopoldum, aliösque Principes literis hortatur 5 ejus tandem partibus accederent, quas luculento judicio DEI probari viderent 5 adeb eae furdis auribus ab univerfis auditae, ut non Difiritar multo pbft Heuricus Palatinus, & Hermannus Thuringus obfe-imdut qu{um jurarent, illum quidem amittendae Palatini dignitatis me-tus, & negatum Brunfwicium 'k fratre Ottone alienavit: hunc poft devičtum Ottocarum necefTitas impulit. Adolphus Colo-nienfis, & Dux Brabantiae auro erupti in foedus conceflere, fecu-turo Ottocaro. Ab his, repetitis fuffragiis. Rex Germaniae Aquis-grani dicitur facros ritus obeunte Adolpho, infuper habito, quod SifFridus Moguntinus, & Cameracenfis Epifcopi Coloniae minabantur, anathemate.
Colo»* Ea urbs nequicquam Praefiilis exemplo in:itata, in fide Ot-t&ßdetur. tonis manferat, a Brunone haud dubie, qui Adolpho, fimulac Ottonem defemit, exautorato fucceflit, confirmata. Oftenta-ta e propinquo vi pertinaciam urbi excuflum iri fpes erat. In ejus itaque confpečtum exercitum Philippus adducit, ad oblidendae urbis famam, aut literis, quod credibile, evocatus illico & Leopoldus militem, quem pro Ladislao fub figna recens coe-ad exerd- gerat, & bello line caede defunčto integrum fervärat, propera-to itinere fecum rapit, atque fi Admontenfi ejus aevi Chrcno-logo fides, Majeftate oris, fplendore apparatus, copiarum Pore ceteros Principes multum anteibat. Tentata non multis diebus oppugnatione patuit, opus haudquaquam brevis morae, uti perfuafum Caefar habebat, fufeeptum ? civium animis non minus obfirmatis ac muris, alieno infuper tempore coepta obfi-dio ( ferus September erat,) fi infifieretur incertae vičforiae, certis Brumae injuriis miles abfumendus objiciebatur. Differendam in commodius tempus Coloniam, plerique cenfcbant 5 in campo certius, qukm ad muros expugnandam5 Ottonis, cujus viribus
T>nx Styriae lih	43
ribus adliuc fufkntarentur, clade elidendos praeferoces civium ipr ritus, ad obfequium fponte redituros. Conlilium eventus probavit : dato receptui ligno, ne Autumnus nihil agentibus elabere-tur, Nußix oppido non xque munito circumfufx copix repetita Verberatione facile deditionem imperarunt. Inde in hiberna abdu-čtus miles haud pariter magis operx pretium anno fequente fa-čhirus. Redux abierat ex Anglia Otto ä Joanne pecunia, & milite inftmčtus, Colonix fe amplius communiverat. At intellečto, in vicinum agrum exercitum Philippi tendere, hoftem invefti-gaturus copias educit 5 nec pugnam detrečtavit Philippus, limu-lato tantifper metu fugam mentitus recedit, donec fele Otto in paratas inndias indueret: in loca palußria delatum, coorti a fronte, ä latere legionarij invadunt, cxlb ßrenuiflimo quoque, in fugam exteri effunduntur. Otto tribus duntaxat Ibciis ßipatus b Caftro Baffenbergico, in quod fe abdidit, xgre elaplus 5 Brunoni Colonienß Antißiti ibidem deprehenfb vincula inječfa. Magnum ad has vičtorias momentum attulifTe Leopoldum dubitare laudatus fuprä Chronologus non ßnit, fed rem Stylo xvi illius complexus fat dixiffe fe putabat: Illum fortibus fačtis ßngula-rem in exercitu famam comparäße. Concidere ad hanc cladem Colonienfes animis, Philippum Regem Bopardix adeunt, veniam Ducis Brabantini opera impetrant 5 Moguntiam LeopoL-Dus in fidem adegit.
Secefiione Ibciorum & clade fračtus in pacem pronior Otto Mogunti-Videbatur$ ä Philippo in colloquium prope Coloniam invitatus ^c^' annuifle creditur, purpuram pofiturum Spopondifie, fi filia Philippi m uxorem collocata Ducatum Suevix pro dote afferret 5 avunculo Anglo modb pačfa probarentur, quem dum conveniret , moram poftulabat. Unus adhuc Innocentius irritis ante quadriennium precibus appellatus, expugnandus reßabat. Eum in finem fub initium AnniMCCVII. oratores Romam expediuntur, adječfis mandatis, quibusvis demum conditionibus animum -Papx flečferent. Wolfgero Aquilejenfi intef oratores Principi Epifropn Leopoldus commendärat eadem opera apud lummum Pontin-cem efficeret, fuus ut poßhac Epifcopus Viennx eßet. Caufx^ poßulati allatx 5 ampliores dioecefis Patavienfis fines , in eam lat. unius paßoris curas haud fufficerc , Wolfgerum Patavienlem_» nuper Antißitem id probe cognovifle, eadem confilia animo agi-tafle, non paflurum profečto & ipfum fuifie Dioecefim fuam imminui, nili divinx glorix rationes fic ferrent. Prava dogmata Vulgari per Außriam coepta, inde incrementa potiffimum lum-pfifie videri, quod ignorata initio, nullo obturbante adoleverint 5 fuffocari in herba potuifie, fi prxfens Epifcopus aderat,
L 2	cui
44	Leopoldm IL
cui per fe infpicere, gregi invigilare, non divifo in tam vaflas regiones animo licuiffet. Ignorare illum multa necefle efle, ad cujus confcientiam multa pertineant. Favit poftulatis Pontifex: a Manegoldo, Pontifici non modö quid videretur, exquirit, fed & ne oblideret literis XVIII. Kalend. Maij in Laterano datis hortatur 5 altero iterum anno Anagniae II. Kalend. Junij fcribens Cardinalibus in Germania legatis negotium, ut cognofcerent_s imperat 7 verhm Manegoldus libi quidquam decerpi non ferens, No» /w-Romam profečtus Leopoldi conulia ad tempus difculTit, dum t,trat' Fridericus Pacificus illa refumeret.
Sed Ipe fedändae Germaniae immenlum laetatus Innocentius illico Hugonem Oftienfem Epilcopum, & Leonem S. Crucis Concordia Cardinales deftinat j in Germaniam delati pluribus conventibus ffentata	unius anni inducias exfculpunt, Ottone usque adeo obfii-
”a * nato, ut, etll ad incitas fere redačtus, regnum tamen line vita fe politurum negaret. Pacem demum Ottonis de Wittellpach Palatini fica Anno Seculi XIII. XI. Kalend. quintiles confecit. Cum finiendis prope diem induciis in Brunlwicenfis ditionem bel-fbiiippus lum inferre Philippus pararet 5 huic Otto infenlus, quM de-occiditur, fp0nßltam fibi filiam obtento fanguinis nexu denegafiet, impetu in cubile cum conjuratis fačto, meridiantem Bambcrgae obtruncat. Nullo jam obfiftente via Ottoni Brunfwicenfi in imperium patuit, Proceribus certatim ad eum confluentibus, Fran-cofurti III. Idus Novembris Augufius fiilutatur. Non tamen de-Ltopoidus erant, qui Fridericum Siculum clam refpiciebant. Leopoldus, 'papaOtto.in quam partem fe daret, incertus animi Papam confulendum_s ni accedit < putabat. Multa amoris, & benevolentix ligni ficatione Nonis Decembribus refpondens Innocentius vehementer Principem, ad Ottonem ut fe adjungeret, hortatur. Aquievit Leopoldus confidis 5 mox fe Ottoni in comitiis ftitit, qux celebritate maxima Herbipoli agebantur. Negotiorum fumma de pace in Germania per nuptias cum Beatrice Philippi cadi filia fiabilienda. Ade-rant iidem, qui nuper, Legati Pontifici j, fu blato cognati fanguinis impedimento fponfalia firmare juifi. Primas in eo conventu partes Leopoldum facundum juxta, ac literis egregib excultum, ftiftinuifle Arnoldus Lubecenfis refert, iliique Pontificis literas Regi praelegere demandatum, tum focio Ludovico Bava-ro Beati'icem ad Ottonem in conventum adduxifie, Iponforis munus obiifie.
i» styri- Soluto conventu in Styriam Leopoldus , in Latium Otto te* am redit, tendit, felicitatem, quam alieno in Germania federe obtinuit, luo in Italia amiflurus: non expedtato ejus diei, quo coronam^» Innocentius impoluit, velpere, litem Pontifici movet, ac oppida
Dux Styria III.
da contra quam Sacramento dičto receperat, redditurum feotoJepo-negat, injurias a Romanis militi fiio illatas cauiatus, quin vct£-nitur'Fri’ ribus fpoliis nova adjicit. Pontifex ad folita arma conver/us fa-^'^1 erum fulmen in Ottonem expedit, corona indignum pronunci-/«r. at, Moguntino Antiftiti SiffHdo Apoftolica: fedis Legato imperat, ab Ottone Principes abdraheret, in Fridericum Siculum_? Henrici Afperi filium dignitatem Imperij transferri curaret. Innocenti] fententiam amplexi Rex Bohe miae, Dux Aufiriae, Sty-riaeque Leopoldus, Dux Bavariae, Landgravius Thuringia;, aliique permulti 5 miliis in Italiam duumviris Hainrico deNifien,
& Anfelmo de Juftingen, qui ordinum vota exponerent. In Germaniam invitatus Fridericus compofitis domi negotiis rcličhi conjuge, & recens nato filio Henrico in Rhsetiam Gurienfem advolat, Ottone, qui tum in Thuringia bellum gerebat, accurrere quidem, non tamen aemulum laceliere aufo, quem viribus praeter opinionem fiiperiorem deprehenderat. Tutus ab holte Fridericus Moguntiam progreditur, inde Francofurtum delatus VIII. Idus Decembris Anno XII. in Elečtorum confefAvo«*-iii Augultus renunciatus Comitia altera in menfem Februarium^' anni fequentis Ratisbonam indicit. Adfuifie iis Leopoldum diplomata bina perfuadent, quibus nomen ejus fubfcriptum legitur, alterum XV. Kalendas Martij datum, quo Bcrchtesgaden-lis coenobij jura rata Fridericus habuit; alterum apud Egram_s
IV.	Idus Julij, quo Innocentio Pontifici fiipremum in terras ad eum diem pofieilas jus afleruit, & armis, fi opus eilet, fe tuiturum ipopondit, advenifie Leopoldum accinčtum exercitu literis, quibus Zwetalenfes munierat, ad Everdingam exaratis ipfe tefiatur. Expeditioni alterius anni, quam in Ottonem, immani clade ä Philippo Francorum Rege ad Bovinas VI. Kalendas Auguiti fračtum, Fridericus iuiceperat, operam contulifie, diploma itidem ad Juliacum in cafiris II. Nonas Septembres Teutonico Ordini collatum affirmat, cujus ad finem Leopoldus Legitur.
Deiperatis rebus Otto quatuor, qui fiip er erant, annos pri-0'7‘Tavata vita exadturus in Brunfwicenfem Dynaftiam feceficrat, Im-"^ ‘ perij infignibus una ablatis. Fridericus de gemmis parum fblicitus fplendidum magis, quam folidum exilij fblatium facile Ot-toni permifit, ut cui corona Procerum pra: diademate potefia-tem afleruit. Moleflo aemulo liber Aquisgranum Anno XV. te- , tendit, iis que, quibus tum potuit, ceremoniis a Moguntino inauguratus fefe bellum in Palaeftina ficturum juramento fpopon-dit, crvcdmque recepit. In idem bellum totum fere, quodfre-quentifllmum aderat, procerum agmen fe devovit.
M	Leo-
Leopoldus II.
Ltopolčlus in btUum facrum autora* tur.
Leopoldo ea mens jam annis abhinc feptem inječta, pofč-quam Leopoldum filium fufcepiflct, iimul de fuo propolito Innocentium edocuit. Collaudato is Principis ardore datis VI. Ka-lendas Maij ad Lateranum literis, Nicolao Seizenfi Carthulhe Praefečto demandat, Leopoldum confuetä teflerä in facrum bellum autoraret. Multa pompa res Clauftro-Neoburgi ačta, nec Leopoldo duntaxat, fed etiam inter adftantes Auflxix, Styriae-que nobiles cruces diftributae. Ut nemo Leopoldo ardentius in id bellum rapiebatur, ita haud alter impatientius ferebat, moras alias ex aliis injici, ut nunc tempus fibi laetiflimum affulgere diceret, quo Principes tandem a votis ad arma tranfituros propinquior Ipes efiet. Et verb fervebant undique in eam expeditionem apparatus. Cxfaris nomen inter milites profefli exemplum innumeros trahebat. Miffi ab Innocentio praecones omnes Europae urbes percurfabant, iras in Saracenos, in arma animos acuebant, nunquam auditi, quin 't copiofa, quae affluxerat, concione plerique fignari peterent. In Concilio ad Lateranum eodem anno celebrato ftatutum, cruce fignati mari iter fičturi ad anni fequentis Kalendas Junias Brundufij, & Meflanae adefi fenO.
Ai comi. Legationem in Germania obire jufiiis Petrus S. Pudentianae thprofici- Cardinalis, Principes Anno XVI. Norimbergae, Menfe Majo, JC! ur’ convenit, nervofa oratione ad accelerandum iter Imperij ordines hortatus: etfi verb Principum, qui Norimbergae confede-rant, nomina non rccenfcantur, adfuifie Leopoldum argumento eft, qubd nemo prae illo vehementius facram profečtio-nem urgeret. Per Patavium iter fecifle munificae literae, quibus ejus loci Canonicis ibidem conceflerat, ne, quae ad vitae eorum ulum pertinerent, večtigalibus pofthac obnoxia eflent, teffan-tur. Hinc Caefarem comitatus Herbipolim, inde reverfus No-rimbergam ad Imperij fenatum. Valere juflis Proceribus in iter i» Orien- fe Anno XVII. dedit. Poffquam Andream facri belli Imperato-tem abit. rem jam exercitu accinčtum flare accepifiet, Aufidae, Styriae-que nobilium manum non exiguam fecum adduxifle extra dubium eft, in nomina tamen eorum adhuc penetrare non licuit; Udalrici Dynaftae Stubenbergici chartae Seccovienfes meminere.
Eodem tempore Belgae in Lufitaniam trajecerunt, inde in Orientem, fed ferius ceteris, navigaturi. Confečfo fexdecim -dierum maritimo itinere Cyprum Leopoldus tenuit; ubi de belli ratione nafcentis DEIparae fefio k Ducibus deliberatum : ex mente Leopoldi decretum, litora Syriae firmanda praefidiis; Sultani Babylonici potentiam, cui Civitas Sandra parebat, domi accidendam , belli vim omnem in iEgyptum vertendam. Inde '	potifi
Dux Styria 111.	47
potifTimae barbaris vires, inde annonam peti. Hac fnbačta in certum ičtum Hierofolymas patere, aut in deditionem iponte_$> Venturam. Expedtandum tamen cenfuerunt, donec Belgarum accellione copiae firmarentur. His confenfu omnium fiatutis in ^ Ptoie-Syriam vela vertunt, proipera navigatione uii, exfcenlionem ad Ptolemaidem faciunt. Aliquot liic dies tum luftrandis copi-We is, & neceflarix quieti, tum impetrando cxlefti auxilio dati.
Pridie Nonas Novembris fandtiflimx Crucis fignum Patriarcha Hierofolymitanus Ptolemaide attulit5 venienti nudatis pedibus extra caftra occurrere Andreas Rex Hungarise, & Leopoldus , illudque ofcnlo venerati intra munimenta prxfiilem honorificd deducunt. Secuta acclamatio militum, elata voce, & concufiis ferociter armis vitam, fanguinem devoventium: malum, vin-dichim, hoftibus denunciantium 5 ne is ardor mora torpefce-ret, inftrudta celeriter acie in hoftem movent.
Corradinus Sapphadini filius barbara ofientatione crebro Corr^L nuper inlultarat, nec a convitiis ablhnens ad pugnam provoca-^^ vit, nunc fe vicino ad Bethfaidam campo munitis cafiris continuerat 5 altero die in ejus conlpedtum trium Regum Hierofoly-mx, Cyri, Se Hungarix Signa prxlata, quam diximus, Crucis parte fe dedere. Barbarus non expedrata aggrefiione in tutiora dilapfus, caftra, totämque regionem vičtoribus fine pugna reliquit 5 pro fortitudinis gloria, quam fuga hofiis prxceperat, di-Ves prxda, 8c ingens captivorum multitudo fuit. Sed,quo magis gaudebant, Ixtum fecuturx expeditionis omen, fi fidem Sacramento Fridericus fer vare norit, afportarunt. Bethfaida iter ad Jordanem fluvium dirigunt vires cum barbaris, fi fors ferret, experturi. Nullo hoflium apparente, triduum in fiativis ad ripas exigunt, ab lutis que pietatis causa corporibus explicato fecundum Galilxi maris litus agmine tertiis caftris Ptolemaidem tenuerant. Illečtum nupernx prxdx gufiu militem brevi fierilis otij txdium cepit, importunis vocibus Duces, ut in campum educerent, fblicitat, nec illi magnopere abhorrebant, cum ex hofiis terrore lucri aliquid eliciendum putarent. Etfi cxli clementia, qux adhuc fav ebat, inclinato in hiemem anno haud duratura iperari pollet 5 non exiguum compendium videbatur, fi mons Thabor in poteftatem veniret, unde perpetuis excurfioni-bus infeftam regionem Barbari habuerunt.
Veteres Itabyrij, quod olim it Vefpafiano expugnatum, rui-Caflaum nas in prxfentem uflim Corradinus aptarat, excitatöque cafiro^f^^*" duo prxfidiariorum millia injecit. III. Nonas Decembris ad pedem montis confiitere. Mox ut in confpečtum arx venit, alia quäm animo efformärunt, apparuit: loci fitus ipsa natura mu-
M 2	nitus,
teig* fi jungunt.
DtmiAt&
fitut.
nitus, muri praealti firmlque, interječbe per intervalla feptua-ginta feptem turres, milite & omni defennonis apparatu refertx, nihilo tamen minus Chrifhani per praerupta eniti, pro vexillo Crucis fignum Epifcoporum unus praeferebat. Pro clafllco alij facra Carmina concinuerunt. Barbaros in fubeuntes egreflbs primo impetu fundunt, fugäntque. Ad muros turrdsque conatus adhaefit 5 nec arietes, nec catapultorum quantum fatis in promptu habebant 5 ad haec terra gelu conftričta, quam coorti Aquilones intenderant, molientibus infuperabile negotium facef-febat. Re proinde infečta in hiberna concedere oportuit. Nec tamen nullus ejus expeditionis fručtus extitit, nam Barbari terrore perculfi fuos ipli muros non multb pbft everterunt, ftativis in remotiora loca translatis.
Interea Guilielmus Hollandiae Comes Belgarum auxilia adduxerat 5 moram illisLuiitani, apud quos hiemem egerant, injecerunt 5 jamjam difcelfuros hipplices circumflant 5 operam fu-am ad ejiciendos b Lufitania Mauros conferrent 5 non minus utile ac gloriofum obfequium lacris Chrifhanis prseftituros, fi quam in Africa perdere decrevifient, in Europa vincere gentem inciperent 5 dilata idcirco in Annum XVIII. profečtione egregiam_» fane hofpitij gratiam reddidere 3 patrato bello ejedtisque mauris b Lulltanix portu folverunt, magnum continuo in Oriente ad vičtorias momentum allaturi.
Damiata in nobile expeditionis rudimentum, fliadente ur-gentdque, ut Chronicon Auftrale refert, Leopoldo delečta. Inter principes yEgypti urbes, & firmifiima claufb-a Damiata habetur 5 an illa vetus Pelufium ? non perinde certum, cum iftud non pauci ad extimum, orientem versus, Nili olfium collocent, ifta fecundo feu Tanitico intra regionem Delta dičtam affideat, mediterraneo non uno milliari remota. Ingens Civitas longitudine, qukm latitudine amplior, opibus potens, & fitus opportunitate praevalida. Nilo ferb, quanta eft, circumfufo vallatur, nam quk in longum porrigitur, amnis decurrit, qua latera in latum panduntur, in folias admifius muros alluit, gemina ipfe maenium lorica tutus 5 reliquam urbis partem triplex murorum ambitus claudit. Regio circum in multam planitiem diffunditur, hortis fylvullsque ä Nilo irriguis ad voluptatem difiinčfa 5 flu-vij alveum, qua in mare praecipitat, b cočto latere turris defendebat, e qua catena ferrea trans fluvium extenfa, in muros urbis ex oppofita ripa immittebatur, unde navigia portu arcerentur; hac in poteftate hofiium reličta, propius urbem fucceden-di facultas oblidentibus nulla.
Ergo
T)ux Styrice lil.	49
Ergo e triremibus, quae validiores vifae, in fluvium ad tur-Turrisof), rim aguntur, promptiflimo quoque Militum injecto, /calx bpugnatur. malis iüfpenfae, per quas eniterentur alij, dum alij intra pluteos reconditi defenfores datione fubmoverent 5 quin e voto oppugnatio cederet, non militibus animi, fed cura machinatori, liGo-defrido Colonienß fides, defuit. Dum incredibili mortis contemptu fcalas fubeunt, dum victoriam prope manibus tenent, jamque Aufiriacus fignifer inter primos in turrim emicans depacto vexillo Vičtoriam inclamaret, iimul funes, qui fufpenfumč malo pontem fuftentarent, limul impar ponderi malus rumpitur, infelix militum alios in carinam, in fluvium alios effundit. Idem cafus Holpitalis equitum fcalam, idem Leopoldi afflix’C Nihil ea itrages ad fociorum animos pertinuit, non illi fegmus agere, in iterata pericula primum quisque locum depofccre. Leopoldus ante alios militem hortari: fociorum cladem ulcifcerentur, ho-ftem libi blandiri de Victoria ne diu fufiinerent, quam non fortitudine, fed flagitiosa machinatoris incuria obtinuiflct: DEI caularn tuentibus mori aeque, ac vivere pulchrum elfe, vičtori-bus prardam fane opulentam hofles relidturos 5 fi vinci contigerit, inter luos fpolia DEUM haud paulo illis ampliora divifurum.
Ipfeut erat vultu ardens, & mortis contemptu aeftuans facile cohortibus animos & iram afflavit 5 inftauratur die Divo Bar-tholomxo Iaera impugnatio, firmiora navigia, fcalis ut nuper inftrufta, admoventur3 Saraceni in fubeuntes omne telomm_» genus effundere, fagittarum, faxorum grandinem depluere, a malleolis prope navibus exitium accerfitum, iis tabulatum, malusque correptus pertinaci flamma arferat, non nili improbo longöque conatu reftinguenda 3 polt acre tandem certamen bar-ban contis, lancdsque loco moti viam promptioribus aperiunt,ta' fefe e fcalis in molem librandi3 nec jam pares aliis, femper aiifs-que fuccedentibus, in obfeflorum poteftate turrim relinquunt.
Eodem fere tempore Belgicarum navium una, Harlemenfis fuif-fe creditur, in catenam plenis velis invečta, incredibili hqftium confternatione ferreum illud clauflrum perfregerat. Ejus ta- * men diei gloriam, quanta erat, ab univerfo exercitu Leopoldo delatam e veteri Steronis chronico Brunerus affirmat.
Amiffie molis nuncius adeb Sapphadinum Saladini fratrem perculit, ut morbo e dolore contračto interierit. Hac fpina evul-lavia tamen adoperofilfimum genus vičtorise nondum plene patuit 3 liquidem urbi validiffima caffia Saraceni praetenderant ,
Quje Nili traječfu hofles prohiberent. Legiones fecundum 1 i-pam explicata flabant 3 perrumpendum adeb in partem alteram alpirantibus vallum illud haftarum erat, nifi ejus vidork glori-"	N	am
yo	Leopoldm 1 /.
Barbari, am uni fibi vendicare DEO libuiflet. Vix unam , alterämvc fugantur navim in alteram ripam adverterant, cum fubito terrore percul-fi divinitus barbari in effufam fugam vertuntur, caefi ab infe-quentibus permulti, in opulentimmis caftris praedae abunde repertum. Sufcepta demum obfidio tantb alacrius, quantb le-obßdttur bliores copias Britannia, Italia, Gallia nuper fubmiferat, oppor-Damiata, tljnum ßmc, neccflarium ad tolerandos diuturnae obfidionis labores auxilium. In decimum odravum menfem extrada incredibile quantum militum abfumpferit, quantum aerumnarum exhauriendum dederit. Flore copiarum indudo, & commeatu ad multos menfes fuffeduro contra vim hoftium, famčm-que urbem egregie Sapphadinus communierat. Murorum altitudo, & infuperabilis firmitas ingentem fiduciam defenfbribus, oblidentibus defperationem prope injecerat5 irrito fere multo-obßdhnx rum menfium labore verberabantur, fblidiflima illa compage difßcuita* nu|piam ac| arietum idus hiante. Caftromm latera repetitis afi fnltibus Meledinus Sapphadinifilius, frontem erumpentes e condi-do ex urbe milites infeftabant. His non levius a Nilo malum accefierat, qui eo anno ante tempus, & ultra moremexcrefcens caftra magna parte inundarat, unde non paucis medium corpus in aquas immerfls, omnibus inflabili, & fallente fsepe vefligio pugnandum 5 Vitiofus uliginofe terne humor morbos infuper in exercitum vulgarat. Haec quidem difcrimina precibus, Sc pietatis exercitiis brevi depulfa, illa verb extradä in longum tempus conflantia toleranda.
Sapphadi- Corradinus alter Sapphadini filius, nihil intentatum reliquit, quo urbem, ex qua fortuna ^Egypti penderet, liberaret. Au-'diruit™ dito nuper direpta fua caflra, circumfufbs Damiatae Europaeos,
1	* in rabiem adus, muris Hierofolymam exuit, miflis etiam ad
Pincipes literis diruturum fe Domini fepulchrum, nifl obfidionc decederent, minatur: cum iis nihil moveri intelligeret, adfcitis Damia- undique fuppetiis Damiatam advolat, exercitum caflris admovet, tam /ite-ut jam Saraceni intus obfefli, foris obliderent, tentato non femel rare fru{}riL aditu. Pridie Kalendas fextiles caflrorum munimenta^» perruperat, fed ab accurrentibus flationariis ferociter rejedus ad pacis confilia convertitur, conditiones in hunc modum confcri-ptas mittit. Damiata foederati abfiflerent: Hierofolymitanum Regnum integrum reciperent, Graeco, & Monte Reali Arabiae urbibus exceptis, pro quibus annuum tributum ipfe penderet, ad inflaurandos urbis muros fe, quantum opus e fiet, nummo-fruitra rum fuffedurum, Crucis fandae partem, quam Saladinus capta Hierofolyma abflulerat, redditum iri, captivis, quotquot Babylone , & Damafci detinerentur, redeundi poteflatem fadu-
rum.
T>ux Styrix 111,
nim. Omnium confenfu reječtac conditiones fuere, qubd retinendae Hierofolymx /pes nulla e flet, donec barbari vEgypto potirentur. Nec jam Damiata ea erat, quae diu obfeflores fatiga-ret; morbis, cladibus tenuatum admodum pradidium, relkluos fames vexare coeperat. Corradinus, & Meledinus fratres de-fperata in caftra irruptione teftes duntaxat deditionis futurae afli-ftebant, quam pertaefl tot malorum cives non jam modefle a Sultano flagitabant. Et proditione demum captam credibile 5M *** namque fub nočtismedium, quae IX* KaLNoVembr.Änni XIX.Pu&natttr' praeceflerat, quidam in Urbem immifli, atque in muros * ignaro, quid ageretur, Sultano, eniii funt, editöque, in quod ante convenerant, figno, applicatis ad turres fcalis alij fuper alios elu-čtantur, nočtis reliquum filentio exigunt, albefeente die com-pofito gradu in urbem defeendunt. Sultanus periculi admonitus per averfam portam fefe ejicit, reliqui abječtis armis vitam deprecantur. Meledinus Sultanum fecutus jačturae, & ignominiae, quam fpečtarat, dolore amens incenfis caftris fuis in novum dedecus , & fugam prxivit. Očtoginta barbarorum millia hac ob» fldione abfumpta feruntur*
LeopoldUs non expe&ato obfldionis fine, poflquam Wrbs ttopottw ad extremum dedučta non dubiam amplius vičtoriam reliquifl™^. fet, in Europam retro Vela fecit, cum domeflica negotia prae-fentem pofcerent, nec praedae ex copiofiflima urbe colligendae & cupido teneret. Delatus in Styriam nova Epifcopatus dignitate aučtam invenit. Vicaria poteflate ad id tempus Gurcenfes Prae-fnles utriusque Provinciae facra procurabant* Vifum Eberhar» do Salisburgenfl id onus gravius, quam ut unus ferendo par eflet, decimo feptimo feculi Anno per Carolum Frifacenfem Praepofl-W^ tum cum Honorio Pontifice jegerat, onus dividi, & filum Styriae^^" Epifcopum nominari pateretur* Pontifex collaudato Eberhar-er/^/*^ di connlio, Ottoni Frifingenfi, Bertholdo Brixinenfi Antiftiti,
& Godefridö Admontenfl Abbati imperat, DioecefeöS limites infpicerent, tum Ecclefiae Salisburgenfis, &: Collegiatac Seccovij fententiam ad fe perferiberentj quibus cum Eberhardi Vota probari intellexiflet, Epifcopatum Seccovij erigendi poteftatem fecit. Nondum htc ftudium, quo omnium commoda complečte-batur Eberhardus, quieverat, novo Oneri geminatum honorem adječturus a Friderico Caefare, ut SeCCovienfem, & Chie-menfem a fe recbns inflitutum Epifcopum Imperij Praefiilibus ac-cenferet, petit, & impetrat. Tum Anno XVIfl. Carolum Frifacenfem Praepofitum Seccovienfi mitra exornat, virum non modb multa laude jam dudum inter facra verfatum, fed & de dignitate, antequam adiret, nuper oratoris munere Roma fun-€tus, egregib meritum*	N 2	Theo«
B^ßit Theodorae Leopoldi Conjugi hx c Eberhard! confilia minus Theodora placebant. Miflä ad Pontificem epiftoiä prolixe queritur, fc in-conjux. lcni i & abfente marito intra fiiam ditionem innovari nihil de-buifie 5 expedtandum Ducis reditum, nullum in mora periculum videri, prxrogativas novo Epifcopo adjedtas, qux autho-ritati, jurique Ducis detraherent 5 imperaret itaque Eberhardo, coeptis defilieret, donec negotium a prxfente marito componeretur. Honorius, live querelas eas juftas, veräsque fentiret, five Principem placaturus, levero mandato Salisburgenfem monet, quidquid adversus authoritatem Ducis hucusque adfcum, emendaret 5 fi quid ab eo cedi opus eilet, vi, & arrogata pote-Itate abffineret, a volente, lubenteque impetraret, Leopoldo julte irritato fe non minus offenlum putaret. A Duce in Europam reverfo litem Epiicopo motam nulli veterum lcriptorum_» meminere. Credibile, negotium ä Friderico Cxlare Norimber-genfibus in comitiis compotitum, quibus cum Eberhardo adfü-ifle in diplomate ibidem edito legitur.
Vix alterum annum inter domefiica, & publica Imperij ne-Europa Leopoldus egerat, de amifla Damiata triftes , ’amijß' nuncij advolant. Perculit ea jačhira tantb acerbius Ducem , quanto majori impendio illud virtutis lux monimentum confii-tit. Caula infelicis exitus potifilma Friderici focordia, quapro-vj lectionem ex anno in annum diftulit, improvida Pelagi) Legati Albanenfis Epifcopi in ulteriorem vEgyptum alpirantis expeditio. Copiarum, qux ad manum erant, virtute, & Ipe auxiliorum, qux Fridericus fe mifiiirum parum fideliter promilerat, fretus ad oppugnandum Cairum, veterem, ut quidam putant, Memphim, proficifcitur 5 Fruftra Joannes Rex Hierolblymitanus, fruftra Tribuni perniciolb confilio interceilerant, obteftati, ne in certum dilcrimen res Chrifiianorum adduceret, prxfiolai cturfal-tem, donec fupplementa, qux Cxfar promi titiet, fe adjungerent: concedendum denique fiiit, ut quantum inter pedi, &: armorum tractationem interfit, internecino documento dileeret. Invitus licet Rex Joannes Pelagium comitatur 5 Memphim tendentibus exercitum Ilium Sultanus objicit5 at viribus luis dif-fitiis, fimul ac in conlpedlum venere, in tutiora recellit: inde milio legato, fi Sultani terris excederent, ccflurum regno Hie-rofolymitano, urbem nuper deletam reftauraturum pollicetur. Damiatx nihil incommodaturum. Ejus potietilonem tibi ratam fore. Ditionem luam in viginti mi Iliaria circa urbem extenderent 5 curaturum, ne Iliorum quispiam fines violaret.
Superbx nimium conditiones offerri vilx ab eo, qui fimul metum fateretur, trepidatione holtium in majora coinpendia
uten-
Dux Styria HL
Utendum cenfebant. Dedudröque in regionis interiora milite CM# caftraad fluvij ripam metantur, cujus alteram Sultanus infide- chrißitm bat. At callidus Barbarus nunquam lui copiam facere, ope ChriEanostraječtu prohibere. Tenuit ea ludificatio, donec Nilus intumefceret, Seraph, & Corradinus Soldani fratres Ep-petias venirent, tum enimvero hinc a Barbaris, illinc ab elementis velut indagine rinčti fcrb temeritatem damnabant. Namque crefcente Nilo naves hoff es immiferant, atque intercepti quae Damiata afferebatur, annona famem caftris induxerant; reditum parantibus viam alibi Soldani fratres praecipiunt^ alibi derivatus in campos Nilus Sc progredi, & fubfiffere prohibebat, corruptis eluvione, qux fupererant, cibariis, vitam demum, &: reditum cefsa Damiata altero, quam expugnata effct, anno, & reEtutis captivis k Soldano emerunt.
Acceptae cladis dedecus in unam Friderici Caelaris locordiam oi quum referebant, qui fidem fefellerit, fublidio fe venturum dolose Ipoponderit, quorum Ipe freti expeditionem Elcepillent. Acer-/^^" bius nemine, n, quäm Honorium Pontificem jačturae dolor urebat 5 accefierunt vulgi querelae, velut is non minus, quamCae-far resperdidillet, qui Friderici cellationem meticulosa conniven-tiä aluerit: nec is aut damna farcire, aut abolere infamiam dilfu-lit: vehementioribus lfimulis urgere Caefarem, conventus Procerum indicere, in novum foedus folicitare. Ea res Leopoldum Leopoldi Ducem laepius e Patria excivit, cum identidem domeEca nego-varia ***• tia revocarent, ut adeo očto, qui Epererant, vitae annos rara”"*' quiete, perpetua fere inter itinera ultro, citröque commeando exegerit. Verulis collocutus cum Caefare Pontifex communi confilio decreverunt evocandos Veronam Eb Novembris medium AnniXXII. principes. Profečfum illuc Leopoldum , etfi veteres Hiltorici non memorent, credibile tamen, cum eos prae ceteris adefle Papa' voluerit, quibus litora , fitus locorum in Pa-laeEna perlpcčta. Iis comitiis, cumperačtum nil eilet, Frideri-co in Sicilia Ifudiose haud dubie moras trahente, Leopoldus Viennam fe retulit, dedučto fecum Alberto Bernardi quondam Ducis Saxoniae Filio fecundb genito, cui vel Eb praefentis anni exitum, ut Aultrale, aut fequentisprincipium, ut Garlten-fe Chronicum refert, Agnetem primb genitam collocavit.
Vix unus, altdrve menfis abierat, cum HonorijPontificis literis interpellatur: illuferat more Eo Fridericus Caelar lančtilE-mo Patri, & Iplendidis promiffis Ipem fecerat expeditionis pro-pediem in PalaeEnam adornandae. Fidem mereri videbantur tum verba principis, etli jam toties fefellerit, qubd Jolantae Joannis Hierofolymarum Regis filiae, & haeredi jurejurando conjugium
^4	Leopoldus II.
promiferit ( Gonftantia enim Augufta Catanae XXIII. Junij obierat) miris laetitiis Honorius ob negotium, ut putabat, tandem feliciter confectum inceflerat. d um haec, tum alia, qux in conventu apud Ferrentinates celebrato ačta, continub expeditis ad principeS tabellariis fignificat. Leopoldum infupcr multis laudi-fiw^bus cumulatum vehementer hortatur, focium le fančtifllmo ad bellum bello daret, fortitudini ejus ab fe fumma quaeque tribui5 iret, & facrum. crucem reciperet : quantus in armis eilet, feniiile jam adDa-miatam Barbaros : vičtoriam illam, quae alieno vitio nuper corrupta fuillet, novis inftauraret. Leopoldus ctii quidem, ii res poiceret, promptum fe, paratumque oltendiflet, fed qubd Kecufat, penitius, ac Pontifex Friderici animum infpexiflet, facrae militiae & c“r? teileram non iufcepit. Non inulto pbif tamen opportunam oc-cafionem Hungaria obtulit, qua firam adversus Romanam federn obfcrvantiam egregio documento probaret.
Reverfus nuper e PalaefHna Andreas Mariam Theodori La-fcaris Graecorum Imperatoris filiam adduxerat, quam Belae filio matrimonio jungendam, & corona ornandam curarat. Nunc alienato repente a nuru animo filio imperat, uxorem conti-Exukm nub abdicaret. Metu adacFus, facrilego Patris imperio Bela ^ invitus paruit. Mariam poft duos conjugij annos toro removet. fJs-^ Edočtus ea de re ä regni Praefulibus Pontifex Bete fevero man-recipit, dato nunciat, conjugem nullo jure exautoratam illico reciperet. Mandatum Bela accepit, ut qui dudum fic cogi optabat5 quo dilečfa conjuge potiretur: Mariam in thalamum revocat. Ne-ceflitatem fačti Patri excufat. Non idem fbcero in nurum, qui marito in uxorem animus. Converfb jam in filium furore, ni illico Mariam palatio expellat, fi parere differret, acerba quaque minatur. Iram Patris veritus Bcla fub anni vigefimi tertij finem regno excedit, & in tutelam Leopoldi fe conjicit. Hic regium exulem amicb complexus, collaudata prolixe adversum Apolfolica mandata reverentia, potefiatem commorandi in Au-ftria, donec conciliauo Patre in Hungariam tutus rediret, facit. Solicitum procul dubio Andream filij ad Leopoldum fuga habuit. Nam modico pbfi: tempore fačfi poenitens, praecipitem iram_» Papae excusärat, adječfis precibus: curaret, ne causa filij ä Leo-poldo bellum Hungarte moveretur. Pacis quidem fecurum Andream Pontifex jufierat: alteris verb ad Leopoldum Anno XXIV. datis literis ejus in profugum regem benevolentiam^» multis laudibus cumulavit.
Operse, quam pie adebRegi exuli, & marito per vim viduato navärat, haud abfimile pretium anno altero refpondit, cum Margaretham Ducis filiam Henricus Friderici Filius, in Germa-
Dux Styria Ul.	ff
nix Regem tribus ab hinc annis ab Engelberto Colonicnfl m> čtus, duxerat. Fultque illud connubium tantb majori Leopol-bi gloria celebratum, quantö nobiliores fponfte Magaretlrxpoft-?ko nep habitx, nam haud ita pridem Francofurti Epifcopus Anglix eas^f^' nuptias forori Regis arnbierat. Primislai Ottocari filiam adhuc impuberem Fridcricus Pater delpondit. Sed procerum fuffi'agi-is, hac repudiata, iliä non admifsä, aliorum fortunam & vota Margaretha tenuit. In pompx, 8c Ixtitix audrarium eodem_s tempore, eaddmque urbe bini alij Leopoldi liberi matrimonium iniere. Henricus natu major cum Agnete Hermanni Thurin-gix Principis filia in manus convenit. Conflantia Henrico Mar-chioni Mifhix fe nupturam recepit. Finitis nuptiarum feflis Schardingam Leopoldus "abiit, caflrum obtento jam Ludovici^^'*-Bavarix ducis confcnfu cxtruclurus, a medio opere Imperatoris literis in Italiam evocatur.	trua,
Peffime per Europam ad eam diem Fridericus audierat, quod promifläm/toties expeditionem incredibili rei Chriflianae damno in infinitum differret, morarum caufas alias ex aliis obtruderet , opum etiam inducias, quas in biennium Anno MCCXXV. a Papa pofl dučtam Jolantam extorferat, paflim profeindebant, velut qui regni titulo, & uxore contentus, in belli labores perjurio fe obflrinxerit. Altera parte Papa flimu-los admovebat, ut, antequam biennium elaberetur, expeditioni neceffaria compararet. Igitur tot ludificationibus, 8c molefliis fuis finem, fed nova nempe fimulatione fačturus, Cremonam^ Principes convenire jubet, ut communi confilio, quantum quisque copiarum, fumptuümque in id bellum conferret, decernerent. Quin in fe natum Principes convenirent, Longobardi ob-flitere. Quod enim a Friderici infidiis libi male metuerent, vias omnes intra montium clauflra munimentis & milite obfeple-^^” runt. Ut adeb Henrico Regi, multisque procerum intra Rhxti-#«r. cas alpes hxrendum fuerit. Saxonix duntaxat Principes per Au-ftriaci ditionem profečli ad Imperatorem pervenerunt. Utri genero , an Henrico Regi, an Alberto Saxoni fe Leopoldus adjunxerit, incertum 5 itineris duntaxat, & foedi, quod tum Auflria vidit, fiagitij annales meminere.
Diutius jam Leopoldus vivebat, ac Henrici ambitio ferret: imminebat jam dudum hxreditati fceleratus filius 5 ventilante tacite latentes igniculos OttocaroMarchioneMoravix. Ne cogita-ta perficeret, prxfentis Patris metus abflerruit. Nunc abfente &re £ “ * moraturo, ut rebatur, diutius Patre facinus levi negotio conficiendum putabat. Sive enim & Henricus Medlicenfis (quem de-funčtus Anno XXIII. Leopoldi patruus ejusdem nominis uni-
O 2	cuia
y6	Leopoldus IL
cum filium reliquerat) jam obierit, atque ejus haercditatem fibi a Patre negatam inique ferret, five eo adhuc fuperfhte alibi fibi patrimonium impius juvenis conquirere decreviflet, in cafirum Matrem Heimburgum armatus irrumpit 5 Theodoram omni Matris reve-crfro cji- rentia exuta contumeliose ejicit, tum adversus vim, Sc Patrem animum xque ac locum obfirmat. Intellečto Henrici fcelere Leopoldus continub ex Italia refertur, paucorum dierum labore arcem, & rebellem filium in manus fuas dare fe adigit 5 nec alia poena Princeps fupra aevi illius confuetudinem mitis filium multavit, quam qubd malč partis fpoliärit 5 veniam precatum ea-4 putre dem facilitate in gratiam recepit, qua nuper in pote flat em re-
fubjicitttr. elegit#
Etfi verb anno fiipcriorc convenire Cremonam Principes , Longobardorum vitio nequiverint, nihilo tamen minus ineunte Anni XXVII. aeftate copias fuas in Apuliam deduxerunt. Očto-ginta millia confluxifie Chronicon Ncoburgenfe afierit; cümque aut morarum jam caufa nulla fiippeteret, aut quaecunque afferrentur, Papa rejiceret, Brundufino portu Fridericus fblvit. Sed Leopold* vehit animi causa legiones circumduceret, falutato obiter mari Cr««/»An Portum re(fiit, aegritudinis, & adverfantis venti obtentu5 at fignitus. quem demum ventum propitium nancifceretur, cui fecundus nullus erat, quisquis juri jurando congrueret, & vela in Orientem deferret ? Utrum Leopoldus accepta Crucis teflera in_» hanc expeditionem fe dederit, an fiio hortatu ceteros duntaxat Principes in bellum animärit, non perinde pronum eft affirmare 5 infigne ejus, quo res orientis curaflet, fludium fingulari epi-ftola dilaudatum a Pontifice: in clientelam acceptum Ducem_j> Raynaldus fblum commemorat. Eodem anno Leopoldum fuif fe in Styria e diplomate legitur, quo VII. Idus Novembris Cyri-enfi Carthuflae jura firmavit. Aquisgranum profečbum ad pompam, qua filia Margaretha in Germania Reginam folenni ritu V. Kalendas Aprilis inaugurabatur, cohoneftandam, Godc-fridus Colonienfis teftatur.
Nondum hic Leopoldi itinerum finis, bis adhuc illi Italia, femel adeunda Bavaria,	Suevia, donec in longiorem viam fc
Tari* ejw dare lege communi cogeretur: anathemate nuper a Gregorio itmeni. perculfus Fridericus iterum confilium belli in Palaeffina faciendi aut refumpferat, aut fimularat. Iterum Germaniae ordines ad Ravennam convenire Anno XXVIII. imperavit. Leopoldus, htUrfpergenfis narrat, jamVenetias XIV. Kalend.Aprilis attigerat, cum turbata Caefaris confilia interceffione Pontificis, & vetitos convenire proceres nunciatur, five qubd Grego-rius mallet Fridericum in Oriente pugnantem audire, qifun in
Italia
Dux StyrLe HL	f 7
Italia otiose deliberantem cernere, ftve qubd moliturum quidpi-am adversum fe formidaret. Revera diftra&a jam tum in partes Italia nihil pacifici ominari finebat 5 cum Frangepanios clientelis, opibüsque inter Romanos potentifiimos fibi Cxfar adjunxiflet, Gregorio Joannes Hierofolymitanus, Thufcix, & Longobardis nobiles permulti Paps palam fiuduerunt. Rebus fic conftitutis Germanis Leopoldus fe reddidit, atque direčfo in Bavariam^» itinere equcfiribus ludis cum Henrico Rege, multfsque Procerum pridie Idus Maij interfuit. Datum id a Duce nofiro honori Lu-ln Radoviči Bavari, cujus filius Otto ea die Baitheo & Gladio decora-™' ^ tus; propb aberat , quin ea humanitas vita Duci conflaret. Anium dolo malo, ut in infidias pertraheretur, invitatus a Bavaris, an Vindičts opportunitas iras fortuito acuerit? aflerere non aufim.
Vetus odium fuifle Garftenfe Chronicon perfuadet, quod ad annum vigefimum quintum narrat Andream Regem Hungaris,
& Ludovicum Ducem Bavaris in Leopoldum conjurafie. Cau-fas divinare quidem, afferre non licet. Filium in tutelam nuper acceptum injuriam fuam Andreas duxerit 5 apud utrumque ingens gloria bello pacdque collečla, tum Sc potentia Leopoldo invidiam conflärit; nifi & denuo rebellis in Patrem Filius Henri-cus ambos concitarit^ flmčtas ejus vits fspe infidias tum a Duce, tum k ceteris per Bavariam nobilibus, quas tamen, DEO optimum Principem protegente, feliciter evaferit, Auflrale Chronicon refert. Meliori in Suevia hofpitio ufus efl, ubi non fecurč modo commoratus, fcd& inufitato honore au dius rediit.
Huc Henrici Germanis Regis aulam comitatus, ab eodem_s' Auguflo genero inter ceteros, quos tabulis ad Eslingam Anno MCCXXVIII. IX. Kalend. Septemb. datis favores contulit, obtinuit, ut Ducali pileo coronam regiam imponere poflhac Au-flriacis liceret, in beneficiorum pofTefTionem non ritu ceteris communi, fed equo infidentes immitterentur.
Dum haec in Germania agerentur, Fridericus publicato per Europam anathemate de imperio amittendo folicitus in Palaefli-nam trajecit, meiife Auguflo Ptolomaidem tenuit 5 n^ interea hoflis Gregorio in Italia deefiet, Raynaldum Spoletanum fibi fuf-fecit 5 & verb omni is ope adnifus efl, nb Papa abefle Caefa-rem aut gauderet, aut fentiret. Gregorius cum in fulminibus facris jam praefidij nil cerneret, copias & ipfe collegit, delatö-que JoanniSolymaeo caflrorum imperio, non urbes modb, quas nuper Pontificiae ditioni Raynaldus decerpfit, recuperat 5 verhm magnam Apuliae Campaniae^ue partem hofli extorquet^ non diu poflidendam. Quippe Fridericus confečta cum Sukano pro-pudiofls conditionibus pace, Italiam Anno XXIX. že flate inve-
P	dius,
Leopoldu? 74
čtus, modici temporis impendio, ablata recepit. Confterna-tus inexpedtata fortuna Cadaris Gregorius, folicitis literis ad Ec-A tap« cleliae defenlionemPrincipes extimulat, Leopoldom, poftquam 7dvers7s f°edam pacificationem expofuifiet, per fufum Chrifti fangui-Cajarem. nem Perufij XV.Kalend. Augulf. hortatus, fimulac evocaretur, armatus Italiam irrumperet. Sed fua demum utilitas Friderico arma excuffit: etfi enim, prius ac in Orientem folveret, nullo fručhi folicitati ad defečtionem Principes a Gregorio fuifient, verebatur tamen, nb repetitum anathema religionis quid populo demum injiceret, pacem offert, quam ambabus ut ajunt ulnis Pontifex complexus. Delečti utrinque, qui res controver-fas dirimerent 5 a Friderico in hunc finem evocati Patriarcha Aquilejenfis, Archiepifcopus Salisburgenfis, Epifcopus Ratisbo-nenfis, Leopoldus Auftrhe, OttoMeranix, Bernardus Carinthiae Duces: Cxfare ad oppidum S. Germani pradfolante Leopol-pacifcitur Dus Romam acceffit 5 jurata pro Friderico obedientiä Legatos P^ro L<t-/'qmpetrati Cum his demum ad fmdti Germani tabulae pacis prodromae die II. Julij Anno MCCXXX. in hunc modum con-fedtae : ffaturum fe mandatis haud multö pbft Roma afferendis fi juratus Caefar promiferit, anathemate fblutus effo. Poftquam his, tum & ceteris, quas Pontifex dičfarat, conditionibus fub-fcripfiffet, a Sabinenfi Epifcopo Ecclefise V. Kalend. Septembris refiitutus efi. Aflertam, non item ftabilitam pacem Duci nofiro videre mors indulfit, nam tot laborum , & itinerum moleftiis Moritur, fatigatus V. Kalend. Augufii ad S. Germani diem fupremum obi- * it. An olim bello, an conciliata nunc pace Ecclefiae utilior, non facilč definieris. Operi nobiliori non potuifie immori longe certiffimum. Defunčti cadaver barbara quadam illius sevi confuetudine membratim concifum, & ferventi aqua deco-čtum in duas partes divisere. Offibus in Auftriam deportatis, vifcera & carnem in monachorum S. Benedičti fenaculo ( capitulum vocant) montis Caflinenfis, teffe Godefrido Colonienfi, terrae: mandarunt. Jufta illi a Vaticanis Patribus perfoluta Au-ftrale Chronicon addit.
ijusonus Pater illi Leopoldus primus Virtuofus, mater Helena Belae 'Teitij Hungarorum Regis filia. Quo anno in lucem editus, me-moriae proditum non habemus. Magiffratui gerendo jam parem, dum pater moreretur, fuifie, Diplomaperfuadet Wolfge-ro Patavienfi Praefuli fiiper vetere in Parthenonem Niderburgen-fem jure anno elapfi feculi XCIII. V. Kalend. Aprilis, ab Henri-co Csefare Spirae datum, cui inter alios principes mox a parente Leopoldo, fubfcriptus teftis legitur. Styriam anno prioris feculi XCV. a morte Patris, a morte fratris natu majoris Friderici
T)ux Styria UL	yg
Auftriam Anno XCVIII. regendam fufcepit. Conjugem adfci- Uxor. Vit Theodoram Manuele Comneno Augufto genitam, nuptiis fplendidiflimo apparatu Viennae Anno feculi hujus fecundo in aula recens aedificata celebratis. Septem liberos ex ea fufcepit, ma-z/&r/. tre foecunda magis, quam felice. Mares tres, Leopoldum, Hen-ricum, Fridericum, foeminas una plures, Agnetem, Margari-tham, Conftantiam, Gertrudem. Leopoldo primogenito infelix lapfiis ex arbore, in quam juvenili levitate confcenderat,
Anno XVI. cervices elifit^ illatus Clauftro-Neoburgi tumulo, poftqu am alterum luftrum vivendo nondum expleviflet. Anno VII. natus, VIII. Kal. Aprilis. Henricus an violenta morte, an morbo incertum, Anno MCCXXVIII. periit, Exulem apud Ottocarum Moravi at Marchionem obiifle recentioribus videtmq cadaver in Neoburgenli Bafilica humatum Enenkelius affirmat. Indignus optimo parente filius., nec alia, quam nefaria tentati parricidij memoria annalibus notus, crudelis cognomentum tumulo intulit, qubd obtenta, ut meminimus, primi flagitij venia patri fratrlque necem molitus fit. Fridericus Leopoldo fuccedet paternae ditionis, non perinde virtutum, aut felicitatis haeres. Agnetem Albertus Saxo, Margaritham Rex Germaniae Henricus, Confiantiam Henricus Marchio Mifnize An. XXXIV. uxores accepere 5 cum Gertrude Landgravius Thuringiae Anno XXXIX. Neofiadij matrimonium iniit.
Sed quidquid peccaverint fili j, virtutum fuarum fplendore Leopoldus penitus obruit. Spečtata virtus hoff ibus metuendum affecit. Belli non minus fciens ac abftinens, nifi neceffitas pofceret, perpetuam fere luis provinciis pacem confervabat. Virtuui Multis irafeendi voluntatem metusgfxcuflerat, omnibus caulas principis modeftia fubtraxit. Nullus non, quam irritari, tam vinci difficilem Leopoldum intelligebat. Arma, ut fparfim memoratum eft, fepius induit, fed quibus non tam fuae, qukm_a alienae utilitati, aut verius pietati & juffitia: militavit. Nemo ab ejus potentia vim fibi inferendam metuit, nifi cui forte invidia hoffem Leopoldum finxerit. Principibus miferis ut certum in ejus armis & regione, ita frequens alyhim. Andream, La-dislaum, Belam Ungaros adjutos defcriplimus. Alexium Con-ffantinopoli profugum ( cujus neptem Theodoram conjugem^ Expertio fuifle Fuggerus teffatur) benigne nifceptum pratečt umque idem alleverat. Quanto amplificandaEcclefise ftudio teneretur, opi-”w' bus viribusque inPalaeftina confiimptis abundemonftravit. Aliam inluper expeditionem adversus Mauros in Occidentem Anno XII. fufcepit, ab Alphonfo Caffellae Rege invitatus. Sed non-nifipoffquam debellatum eilet, Calatravam cum copiis tenuit.
P 2	Si-
Siquidem eam victoriam, quanta erat, fuo prodigio DEUS, non manibus militum deberi voluit: deliderati duntaxat Chriitiano-rum viginti quinque, cum ducenta Maurorum millia praeter centum quinquaginta mille captos cecidiflent. Defunčtus apud Regem gratulationis officio, Leopoldus in Arragoniam ad agnatum Regem invifendum difcefiit.
♦
Hieran. Foris armis impios perditum5 domi cultores, cultumque tas m loca pietatis munificentia promotum ibat. Admontenfes, & Secco-facuK vicnfcs occurrentibus fibi, dum ex aula Philippi Anno II. rediret, praefulibus fuae pofihac tutclx fecuros jullit. Chm eodem anno fiicris folennibus, quae Diva: Cunegundi nuper ab Innocen-tiointer fimčtos relatae Bambergae adornabantur, adfuiflet, re-verfus eidem Div% in adfito pomaerii» Graecenfibus colliculo Iaeram aedem confiruxit Equitibus Teutonicis pofieaafilio Frideri-co collatam. Monafterium, quod Campililij Ciftercienlibus in domicilium Anno VI, erexit, Ilium aliquando Maulblaeum efie voluit, ne fcilicet vanae duntaxat magnificentiae, fed & pietatis monumentum extaret. Runenlibus perpetuum cenfum 't ferri fodinis Iliis donavit. Alpes Neicifiallenles ab Elifabetha Gu-tenbergica ultima voluntate eisdem legatas ratum habuit. Gy-rienfe Coenobium ab alterius inffituti viris tum inhabitatum, veteribus e Chartufia incolis Anno IX. reftituit, &: amplioribus fundis locupletavit. Ecclefiam ibidem fuis impendiis condidit, atque binis poft annis ab Hilpanica expeditione reverfus ab Eckberto Bambergenli Epilcopo confecrari procura^ut. Inter curas ea femper Leopoldi antiquillima vifa, nb quid inter fe, 8c facrum reipublicae ordinem limultatis exilieret. Litem illi Ma-negoldus Patavienfis fuper uffirpatisEcclefix fuar juribus, fpccm-tim Viennenfis tutela intentarat. Uterque comitiis Anno XV. Augufiae aderat, chm Manegoldus ad tribunal Caelaris caufam detulifiet, ultro Leopoldus legum, quibus tueri fe haud segrh poterat, prxfidia adhibere omilit, atque Philippum pro Epilco-oriinumpo fcifcerc liifiinuit. Pietate Ducis aliorum quoque, quibus fa-W&f- cultates luppetebant, excita liberalitas. Vivente etiamnum_* a"«™ Divo Seraphico, quem mors Anno XXVI. caelo intulit, bina wgrtjk. ordinis Coenobia, Graecij viris unum, virginibus extra Judenburg.! Muros alterum excitata. Anno leculi trigefimo, ä morte Divi Dominici nono, ejus Religiofi aedem Petovij obtinuere, aream in aedificium cedente Mechtilde Friderici de Petoviq Vidua, opes luas Eberhardus Sahsburgenfis antifies, Bernardus dc Petovio, Wulffingus de Stubenberg, & uxor contulere. Anno XXIX. Stainzenfium Canonicorum Collegium Luitoldi Wildo-neiifis liberalitate furrexit.
At
At decus multb augyftius, & praefidium longe firmiflimum, ccforum ^uod fančtius Palladium non immerito dixeris, Styrix Anno Mariana-MCC. accellit, in quem Cellarum Marianarum initium vetus™*” 0n" perliialio, & infcripta templi propylxo verba referunt. E te-b * nuibus initiis in eam celebritatem, quam hodie miramur, locus ruidicae duntaxat plebeculae olim notus evafit. Sub feculi undecimi finem Marquardus Carinthiae Dux, cui ea pars, quae nunc Styriae eft, tum parebat, facram Divo Lamberto aedem in-choärat 3 Henricus filius impolito ab fe faftigio plurimis fundis in valle Avelenz aučtam fančti Benedičti religiofis tradidit 5 at quoniam vallis porrečta longius, quam ut caelo praefertim turbato plebs in templum commeare absque graviflimo incommodo pollet, hyeme etiam nives vias omnes praeffruerent, in interiora montium quempiam religiolbrum mittere vilum, qui animas facris mylteriis vicinior procuraret. Viro infignis pietatis ea provincia obtigit. Eodem loco, quo nunc auguftae fabricae templum tot Monarcharum donis, & tabulis prodigiorum te-ftibus illuftre conlpicitur, aediculam e ligno in Eccleliae Ipeciem conformat, erečbae in medio arae cubitalis magnitudinis ftatuam imponit, ea e tilia elaborata, fulsque diftinčta coloribus Divam Virginem manu dextra Parvulum fuftentantem referebat. Matre pyrum, filio contra matri pomum, limplicia nempe, & ad rufticae plebeculae guftum accommodata dona porrigente. Prodigiorum primitias Henricus Moraviae Marchio, &uxor Agnes, ab aliis Cunegundis dičta, Henrici Ducis Aufiriae de Medling filia abftulere. Triennio fere par nobile conjugum Paralyfis conclamata a medicis lalute afflixerat, cum a Wenceslao Bohemix quondam Duce per infomnium admonentur : morbo fi expediri vellent, non opem aliunde, quam e Cella B. Virginis peterent, illuc fe peregrinaturos voto obftringerent. Somno Divini quidpiam inefle morbus cum Sančto evanefcens probavit. Iter cum magno famulorum numero ingrefibs e via aberrare contigit ^ adfuit continub an Divus Wenceslaus, an carleftis quispiam genius peregrini habitu tečtus, errordmque dedočtis iter monltravit. Gratiis Solpitatrici perlblutis aediculam in jufiae magnitudinis Ecclefiam converterunt. Fama prodigij per Hun-gariam, Bohemiam, Auftriam, Styriam č veftigio fpar-fa undique populos e remotioribus etiam terris
excivit.
«m & m»
FRIDERICUS L
Bellkofus.
DUX STYRIjE IV.
Friderici
genius.
Ortunam ampliffimam, quam ordo nafcendi nega-rat, praematurus fratrum obitus Friderico aflč-ruit 5 fed ceu oblatae praeter opinionem felicitatis impatiens, partam alieno infortunio dignitatem nec ipfe fat prolpere tenuit. Bellicofi nomen majore reipublicae damno, quam lira gloria libi confecit, nihil majori conatu quam pacem devitare vilus inquies animus, fi belli caufas non inveniret, faciebat, multum fane a parente moribus, fed & fortuna diverfus. Interea ferociam Domini luebant provinciae, cum irritati principes 5 nunc Unguli, nunc fociati irruerent: Bohemo Ungarns, Ungaro Bojus, velut in orbem fucce-deret. Friderico ad miferorum gemitus fiirdo, ut qui villarum incendiis fuam^gloriam, quam quo maxime illuftrandam cenferet. Et verb fi bellis ultro oblatis, quam folicite quaefitis exerere fortitudinem maluiflet, primis illum heroibus excelfitas animi exaequarat. Quam in accerfenda pericula pronus, tam in ferendis fortunae cafibus fortis, ut turbulenti genij veniam_s> hoc nomine mereri propemodum videatur. . Vinci quidem, non perinde trepidare docilis, in rerum omnium defpcrationc ipfe folus erečtus flare. Si modb ex cladibus vitam, fpem etiam melioris fortunae, & vindičhe propofitum auferebat 5 nec unquam hoftem vičtorem metu redituri non multb pbft ultoris abfolverat.
/em* Quo aetatis anno haereditatem adierit, fatis non liquet, vi-gefimo proximum, aut non admodum exceflifle conjicere pronum. Nam Henricum Cunringium Rečlorem Auflriae in Diplomatis , & Fridericum adhuc puerum in Auffrali Chronico compellari legimus. Si, quod meminimus, uxorem, fimul ac pubertatis annos attigit, duxit, decimum očtavum annum nunc egreflum credibile. Illud certius, gladium ftrinxiffe in acie pri-GUdioac-hs, qukm eo folenni ritu accingeretur. Flic enim honor Anno cmgstur. XXII. illi in Benedičtinorum monaftcrio, quos Scotos vocant, Viennae a Gebhardo Patavienfi AntifHteIV.Nonas Februarii collatus, poftquambello vičtor cxiilTct, in quod Fridericum, fimul
C/TrLrt. JDicfe//	G-rcvcif









/
v1
.‘.v',u 'Vu^, ••
"'k	“ • ■* ,	vvA. . ^ v_
A X. . :
J
J
/


T>ux Styr'ue IV.	^
ac mortuo patre regimen aujpicatus eflet, defečtio procerum^ pertraxit. Prxcipui perfidia: authores Hadmarus, & quem fu-prk meminimus, Henricus Cunringii fratres fuere optimi Patris Hadmari degeneres filij, & accommodato ad mores convitio paflim Canes didi. Opibus & clientelis, & pofTefiione modus illis jam amplior, quam ut privatae fortunae conditionem tolerarent. Incendebat novandi libidinem aetas principis injuria: obnoxia. Henricus haud dubie ignavia: notam infupcr timebat, fi origo, praeclaram invadendi Ducatus occafionem negligeret, pofiquam Redor Auflriae didus ad fuprernam dignitatem fe proximi admotum videret. Procerum multos oftenfa fpe amplioris fortunae conciliarunt, alios tenuiores largitionibus fibi adjungebant. Bo-hemum Ottocarum vetus cum Auftriacis aemulatio facile in armorum focietatem attraxit. Informato tacitis coitionibus federe hunc in modum manus operi admovere.
Bohemi, dum minimb timerentur, in Aufiriam irruunt, ra- Kohemi pinis, caedibus, incendiis regionem evaftant. Henricus, &Had-irrttun** marus in relidos a Leopoldo Thefauros involant, impunitatem certiffimarn fui flagitij duplici compendio affirmandam rati, cum ipfi partes fuas in bellum his opibus egregič inftruxifient: Fride-lucus belli nervo deffitutus de vindida cogitare ne quidem au- Thefauro* deret. Expilato aerario Bohe morum exemplum imitati Cremb-^jT fium, & Steinam Aufidae oppida incendunt 5 peflimo utrobi-«»^ que confilio, quo res fuas, non, ut rebantur provehebant, fed penitus afflixerant. Nam alios jadurx ex incendiis dolor, tus vicini mali alios abalienarat, omnes immanis furti foeditatem fufa' deteftabantur, nec jam hthofies, fed latrones, & grallatores publicos afpexerant, qui non injurias, quas obtendebant, ultum irent, fed opibus duntaxat alienis inhiarent. Ad haec cum nec facris pepercifient, templa rapinis profanäfiertt, a Gebhardo Pa-tavienfi facro fulmine percuffi, multis fui horrorem ingefierant. Certatim itaque damnatis latronum partibus ad Fridericum confluunt, in incendiarios, furdsque, ut duceret, pofcunt.
Fridericus, ut fat militum ad manus habuiflet, illicb ad perduelles inveftigandos abiit. Nec iis jam animi, utferb fervis accidit, quos una praefentia domini timore concutit, coram armato infuper confiitere, in argentum nempe, non item in ferrum principis generofi. Quaqua Fridericus occurreret, ftra-a Frugem inferebat, repetitis velitationibus verius, quam praeliis, le-r/?0 ''t*-vi momento feditiofos oppreflit, ut qui fortitudinem omnem in™” ”r' expilando serario nuper abflimpfifiet. Quot quot bello capti, non ut milites, fed praedones meritb habiti, pars carnificis ferro fublati, pars b refii pependere. Hadmarus per infidias interce-
Q_2	ptUS,
64	Friderim L
ptus, conditionibus haud dubie duris fubinde dimifliis, eodem anno obiit 5 Henricus, fuga primum vitam fervärat, petita dein a%w/?e/-flagitii venia Thyrnfteinenfl oppido multatus eft. Seditionem wnfi <>Hlclc ratione profligatam anno trigefimo primo veteres annales utusCun- meminere, quemadmodum cum Bohcmis conventum, tacent, ringitu. fimillimum vero eft, aut accifis perduellium viribus, aut jam prius, audita Regis lui Ottocari morte ( quem eodem, quo Leo-poldus anno obiiile Chronicon Auftrale ait ) Ibonte receftifle. Sed non ideo Friderigo fatisfačtum, qui aut inultus offendi, aut levi placari non didicit. Imperandum tamen irae tum fuit, & differenda in commodius tempus vindičta : etfi enim rebellium vires utcunque protritae eifent, neque tamen fat conflabat, an cum armis etiam tumultuandi confilia excufla?qux proinde oblata rebellandi opportunitate irritanda non videbantur 5 nec virium abunde innoftem, qualis Bohemus erat, comparari tum_» friderkmpoterat, regione incendiis, aerario flimptibus exhaufto. Accef Aquiit- ßt ^ qubd Imperator Fridericus Ducem cum caeteris principi-§am a ^q)lls Aquilejam evocärit de pace Germaniae deliberaturus. Celebratis Anno trigefimo fecundo fub Pafchae tempus comitiis Csefar in Apuliam pacem cum Saracenis : Dux in Auftriam bellum Bohemis altero anno fačfuius revertitur, quo damna majora fuis provinciis accerferet, quam hoftibus inferret.
Belli caufa illa, quam diximus, preflus ad eum diem injuriae fenfus; altera principi pacem exofb fatponderofa feobtulit,qubd domi quieta omnia reperiflet. Delečtus militum, quam fieri poffet maximos hieme per provincias haberi imperat 5 lečtifii-mus miles fub ligna convenerat, ftabätque in Auftria jam fub in Bohe. veris finem accinčtus. Exeunte Junio in Bohemiam Fridfri-mosducit. cus jpfe deduxit. Expeditionis initia longe laetifiima, inundata florentiflimis copiis Bohemia quocunque pedem figerent, metum & ftragem circumferebant, torrentis inftar impetu omnia perrumpunt, nemine, qui ruentibus fe objiceret, tentare aufb. uta M/Ottocaro fufeeptum primo praeliandi confilium idem metus ex-initia. cufEt, nam revocatum e campo, in quem deduxerat militem, fylvarum latebris continub abdidit. Caftrum Vetau, quod Bo-nemi infuperabile jačtarant, non improbo labore expugnatum, cetera per otium, ac obfiftente nemine fubačta. Exultantem laetis fiicceftibus principem e medio vičtoriarum curfu graviffi-mus morbus, e quo aegre vitam extulit, avocavit: quanquam eodem tempore & tuendae fuae provinciae cura a Bohemis bellum averterat. Exitialis fane, fi quis alius, hic annus Auftriae Styriaeque accidit, fimul ac Fridericus in Bohemiam0movit, ve-lut claftico eodem evocati, hinc Hungari, hinc Bavari in arma
con-
Dux Styria If.
confurgunt, pro clarigatione incendia oppidorum fuere. Otto Bavarus in Auftiiae fines illatus, totam eam regionem incendiis & rapinis foede habuit, cafiro Laimbach,ceterisque, per qux incendiarium agmen rapuerat, exuftis. Quo ille fe offenfum quereretur , non liquet: an fors Ottocarus exciverit, an Fridericus cum Rege Germaniae Henrico adversus eum confpirarit. Illud, Bavariir-^ quo conjicere hoc licet, Chronicon Aufirale refert: Henricum Re^em Friderici affinem cum aliis principibus infenfum Ottoni^. “J fuifle, beliöque appetitam Bavariam fubjugafie.
Gravior procella Styrix incubuit, in quam Andreas Hunga-riae Rex a Bohemo, ut credibile, folicitatus ferro, & flamma de-faeviit. Cum miles abeffet, agricolae arma adversus praedones corripiunt, non alio fructu, quam ut polt lares etiam vitam_s 'in St2ri~ amitterent. Siquidem populabundum illud agmen, iit hoftem'"”' confpexerat, more quemadmodum alias fiio, tunc vero etiam callida fimulatione fe fenfim fiibducit, donec extra fines fuos Styros extraheret. Nec hi quidquam doli fufpicati, vindidtx cupidi, & fucceflu Ixti fugitivos alacrius, quam prudentius in-fequuntur, prxeunte caute holte, atque fic fugam attemperante, ne extra paratum infidiis locum Styri tenderent. Cum in hos rudem militix plebem pellexiflent, frontem & ora fugitivi obvertunt, alij a latere, alij a tergo coorti folutis habenis in ordines Styrorum irruunt. Trepidatum fani non leviter ad periculi magnitudinem, unde, qui vivi aut liberi abirent, non apparebat. Neque tamen honelti aut non inulti exitus curam abjecere. Defperatio, & Nobilium, quorum multi le agmini mi-Strorum fcuerunt, exemplum, hortatusque animos incendebant. PofT* longum, & fmguinarium certamen vidtoria penes LIngaros fte-tit, de qua gaudere non admodum aufi, cum xquata fere clade ex arena receflerint. Ne flyri vincerent, holfium numerus ob-ftabat: ni plures capti cxdem evaderent, virtus & accenfa de-fperatione ferocia effecit5 ex iis vix quinquaginta fe neci fiibdu-Xerunt.
Fatalem paci hunc annum dixeris, eodem & vicina Carin-thia intelfinis motibus agitata, Dux & Epilcopus Babenbergen-fis Eckbcrtus collili alternis cxdibus in mutuam perniciem grafi fabantur. Armis initio Epifcopus fuperior, demum ab Henrico de Vinkenftein interceptus Friderici opera libertatem obtinuit, poltquam verni je junij tempus intra carceres exegifiet. Styrix populatione Hungari generosi dcfunčfi in Aultriam fub autu-mni finem effunduntur. Vires omnes in villarum incendia, & agendas prxdas verfe, Rege Andrea cum filio Bela copias ducente. Höffelinum direptum, Thevino probe ab opibus repur-
R	gato
66	Frictericuf L
gato etiam faces admotx. Ubi exercitum Fridericus objecit» lortuna & animi adhxfere. Ultro progredi non aull pacem petunt, anlblo metu, an clade quapiam extortam, ChroniconAu-itrale non addit. Sed nec b re Friderici erat, tam neceflariac pacis occationem aipernari, qua bello fic exiret, ut ne coačtus videretur. Firmatis utrinque pačtis dein fplendido Nobilium eaxmi- comitatu ftipatus Neoftadium ad Fridericum invifit. Frideri-tur' cus suäpte natura in luxum & magnificentiam pronus tanto Iplendidiiis hofpitem excepit, quanto impenlius tibi curandum putabat, ne nupernis populationibus exhauftas Autiriae opes Hungams putaret. Rex multa honoris tignificatione viciflim Ducem in Hungariam invitarat. Quo quidem binis pbft annis vel Andrex ingratiis profečhirus erat, & forte jam tum deftina-rat 5 etenim pacem eam mala fide coaluifle, temporis, quo du-rarat, brevitas, & nullo novae injuriae irritamento abrupta per-fuadet. Induciae verius diccndx mutuo confenlu initae, quo re-fpirandi aliquod fpatium načti vires in bellum, quod animo in-formarant, colligerent.
Triderki Funeffis facibus, quibus paulb poti Auftria arfura erat, lac-firor ««-tiores nuptiarum taedae interpofitae. Celebratae eae in Auftria »itrff' fuere inter Conftantiam Friderici fororem, & Henricum Mar-chionemMifniae, pompa, & Nobiliftimorum hofpitum frequentia maxima. Aderant praeter Provinciae utriusque proceres Theodora mater, Reges Hungariae, & Bohemiae, Duces Carin-thiae, & Saxoniae, Archiepifcopus Salisburgentis multa prae Iulum corona ftipatus. Hos li dies excipias, totus annus in compa-Tridericm randum belli apparatum abiit. Et opportunum illi tunc b Car-Camioiia ni0lia ad tolerandos fumptus flibtidium acceftit. Defunčto fi-potitur, qujjem pne haerede Marchione de Crainburg Fridericus in ejus Vucü ti. haereditatem immigravit. Fridericus II. Imperator non ratum_s tuiumoi- mocj5 habuit, verum ut uni duntaxat Imperatori obnoxius poft-hac eftet. Ducis titulum allumeret, conceftit, clim ad eam diem non niti Domini, Comitisque nomen uftirpäftet, quemadmodhm b Friderici Ducis literis Pataviae Anno MCCXLI. & b Caefaris Ef/tf.o«;»Anno XLV. datis liquet. An porro hoc anno, an poftquam Aujiria. conciliatus denuo Fridericus Caefari, ea gratia collatatit, Petrus de Vineis non exprimit. Eodem diplomate Duci Auftriae indultum, Filiorum fenior Regem pofthac fe diceret, fas eftet 5 Coronam tamen non ab alio, fedImperatore reciperet.
His ille opibus, & copiis multb qukm antehac inftrucftior fridericut anno trigefimo primo in Hungariam irruit, hofpes fmb Andreae /»H«M^-tantb mag^s nunc inexpedtatus, quantb benevolentius hominem ^ nuper invitarat. Bellum totum uti impotens vindičbe ftudium
fu a-
Dux Styria IV»	67
fiiaferat, ita non fat militariter, & pro dignitate principis ge-velut Ducis fui furiis, & intemperie agitati milites, barbara: ferocia, & licentia in omne genus hominum graflabantur, non a profanis, non a facris thefauris manus abftinuerant. Flammis faevitum atrocius, quam Chriftianorum modeftiam deceret, nullius fexüs, nullius aetatis ratio habita 5 nili qui latebris Vitam fervare occupalfent, ferrum nemo evadebat. Militem Andreas domi continuit, an qubd paucitati luorum diffideret, an qubd majus operae pretium fe relaturum putaret, poftquam ffigefcente primo impetu ipfe integer felfos, vel rei profperege-fee fiducia fecuros adoriretur ? Nec Ipes fefellit, redierat in Au-ftriam Fridericus diipolitis in vicina ftativa, unde evocari, fi res ferret, commode pollent, militibus. Praedam, quam opulen-tilfimam abftulerant, laeti ablumebant. Cum nunciatur, ducenta Ungarorum millia versus Auftriam movere partitis in tres ^ Auflri. exercitus copiis, alia Andream, Belam, & Colomannum filios^ Un^' alia via incedere. Ad fines Aufidae vicino triginta millia objicit. Friusquam ad manus ventum elfet, quo panico terrore afflati, nefcio, in fcedam adeb fugam vertuntur, ut nemo unus frontem obverteret, etfi tercentum duntaxat Ltngari fugientes in-fequerentur. Inde Andreas nullo relifiente progrefliis, quidquid Villarum, oppidorum, arcium Viennam usque occurreret, funditus evertit, expilatis per otium domibus ignes pari, qua nuper Fridericus, ferocia injicit. Ex altera Danubij ripa non abfimili humanitate Bohemi tendebant. Aufida, qua tranfi-toM#. bant, omni exufta in Stadelowe cafira fixerant, unde tamen_«>,m; inufitata e pluviis inundatione, quae triduum tenuit, recedere brevi coačti lunt. Haerebat adhuc in Aufidae vifceribus Hun-garus. Eminus bufta, cominus & prope Viennae portas volitantia impune hoftium figna e muris vifebantur. Militum no-ftrorum animis adeb altb adhuc terror infederat, ut nullis precibus , pollicitfsvein pugnam emoveri pollent. Pacem Hungarus, qubd rogari vellet, intolerabili pretio vendebat j Fridericus, qui,
11 tandem aliquandb demittendus ad preces animus effiet, hac moneta rixas, qu&m quietem emptas maluiflet, relu&atus diu, demum fatali necefiitati, & procerum confilio fe permifit. Multis librarum millibus ea pacis nundinatio conftitit, quibus per-^f*^ folutis Rex fplendido convivio ^ Duce acceptus in Hungariam^wn* rediit. Diuturnitatem amicitiae, Sc juri jurando fidem lecuta Ducis calamitas affirmavit.
Fridericus periculo expeditus, velntqui b recenti naufragio emerfi, pofiquam mentem dilcriminis, & metus imagine confufam receperunt, non jam unde evafiffiet, fed quanto falus
R a	con-
68	- Friderim /.
conftitiflet, ponderabat. Bellum majori decore propulsatum a finibus, quam damno intra vifcera patriae toleratum identidem animum laniabat, pacem pecuniis, & quod fiipra pecunias erat, precibus ab fe emptam non immeritb eum pudebat, qui bello praeveniri a quopiam, injuriam credidit. Nec de vacuo aerario dolor minus ulferat, cujus reftituendi fpes aut nulla, aut certb non propinqua, cum e fumante adhuc tum regione, quid argenti redigeretur, non appareret. Nec is Fridericus fuit, qui animum ad patientiam liibegiflet, ut dum mora quadam Provinciae refpirarent, damna fua farciri expedraret 3 celeriora honeftis an-tehabuit, cum compendiariam ad opes viam fcelus obtuliflet, inde medelam facere decrevit.
fexmpro. iEgri propudiofa pace & jačtura animi cruciatus indučhmis ^aihni	libidines le effundit. Inopia: confulturus a:rarij, in
Z0”Z"fpoliandos cives convertitur. Atque cum multi fua armis tue-' rentur, mutuis caedibus, & incendiis faevitum e fi. Quidquid nu-perna populatione Hungari ad fupremam diligentiam reliquum feciflent, probe fupplevit. Immanibus večtigalibus merces onerat, cives exadrionibus, & novis tributorum nominibus pemb op-Kapinis. primit. Qui divitiarum accufarentur, variis de caufis, quae cupido principi deefle non poterant, emungit. Viennenfes prae ceteris afperius habiti, qubd facultatum ampliorum culpa laborarent. Non a viduarum, aut pupillorum bonis manus abfiinet. Mifii in clauftra & coenobia Satellites, qui una eademque die di-vifls turmis impetum in omnia facerent, fi non, quantum nummorum ad manus eflet, continuo repraeSentaretur, effradris violenti arcis, quidquid reconditum deprehenderent, abradebant3 fiolidiflimo confilio, quafi magis princeps diteSceret, fi civium opes fuas, animos alienos faceret, aut his conciliatis, non meliori jure civium opes fuas reputare poflet. In provinciarum_» ipoliarium, & praedonum receptaculum Neoftadium, & arx Štatenberga deleÄa, huc thefauri omnes comportati, & adjedris ad vetera novis munimentis cufioditi. Alibi Satellites pecunias, domi Dux pudicitiam Virginum, &: Matronarum expugnatum Triderid ibat. Si quam elegantior forma commendarat, illa fe in Friderici Mid°. torum rapiendam confiituere fibi poterat. Non parentum preces, non puellarum renitentium trifies vultus, & lachrymac, non alieni thalami reverentia adversus effrenem libidinem valuere. Alias per contemptum luxuriae fuae Sociis violandas objecerat. Repulfam dare, aut fortius obniti parentum & maritorum multis capitale fuit. Hos verfb in ferociam amore fidds criminibus oneratos palam neci dare, aut per Subornatos ficarios 't medio tollere. Bmnhildcm civis Viennenfis conjugem, fpeciofifi
limam
limam feminam deperibat. At ilia ad menfuram pulchritudinis pudica, variis artibus tum uFriderico, tum ab ejus libidinis minifms tentata-, nullis blanditiis minis ve induci potuit, ut fui copiam faceret. Fridericus ira juxta ac amore sehuans voluptatis & vindičbe litim adječta infigni ignominia explere ftatuit» Civium primores cum conjugibus & filiabus convivio excipit, cv invitata Brunhildis aderat. Cum vino jam hilares, genio quam maxime indulgerent, condučti in facinus minifiri in triclinium irrumpunt. Brunhildis e merila abripitur, in Friderici conclave deportatur, illatöque fiupro ad maritum remittitur. Non hofpites duntaxat, fed univerfa civitas, poftquam fcelus Vulgatum eft, impudentis libidinis atrocitate perculfa fremuit, illata: injuriae dolore, tum odio, iräque inceni! non timidb minas jačFabant, & trifte aliquid aufuri in principem videbantur, nifi civium prudentiores, quibus Patriae & tranquillitatis ftudium, quam vindictae majus erat, occultis nunciis monuiftent, concitata plebis furori fe quamprimum fubduceret. Periculo intellečto Dux per urbis mania furtive egreflus, in Starenbergam arcem Neoftadio vicinam, fatis, ut ea ferebant tempora, munitam, evafit.
Nb communi confilio arma adversus Tyrannum ordines corriperent, nondum elučratae e fuis malis Provincia, patria amor, corrivata tot pradis in unum principis ararium pecunia oblti-tere. Unica in Cafare Ipes fiipererat, qui immedicabili cetero-quin malo fuprema authoritate remedium .afferret. Omnium Utriusque reipublica procerum nomine litera expediuntur. Ducis adversus rempublicam, & privatos perperam atira minutim perfcribunt. His pondus longb maximum mater Theodora adjecit, qua bonis omnibus exuta a filio, carceres non e vafer at, nifi properata in Bohemiam fuga libertatem furata propemodum fuiflct, E Regis confilio in aulam Imperatoris profečfa lachry-mis, & quod fupra has eft, materno nomine caufam fuam animorum motu incredibili egit. Cafar etfi querelas juftas, veras-que, & Fridericum poena digniffimum agnofceret, tamen qubd in ipfiim fuo genio propenfior, & Leopoldi Patris merita recurrerent, lenioribus primum verbis dehortari. His ffuftra con-^ fumptis acriores objurgationes addere. Operam demum fuam to-ties ludi impatiens, ad dicendam coram Imperij fenatü caufam ‘ J ^Vocare, alia ex aliis loca, quibus fe filieret, offerre. Cum ne f!c quidem contumacia frangeretur, Augufe comitia coguntur. Ex ordinum lententia Cxfar pronunciat. Jam nunc infigni Ducis Fridericus ponito, Provinciis ad-etim diem luis excedito, fi tergiverfari aufit. Imperij armis adigitor.
S
Par-
7 o	Fridericm h
Ceteraejm Partem porro duntaxat criminum fuprä delibavimus, plura
hiß*' & atrociora, quibus fibi rigidiorem fententiam extortam tefta-tur, literis ad Wenceslaum Bohemiae Regem datis hunc in modum recenfet. Praeter voluntatem Caefaris Ungariam hoftiliter ingrefliun Regem irritafle, ut is in Imperij fines irrueret, ad pa-čta Imperij Majeftate indigna adigeret. Regem Bohemiae, Mag-deburgenfem, Patavienfem , Ratisbonenfem, Brandebnrgen-fem, Frillngenfem Epilcopos, Bavariae ducem, & Moraviae Marchionem inique juribus & proventibus, quibus per Auftri-am , & Styriam fruebantur, IpoliafTe 5 quin Theodorae matri annuum cenfum, & omne vitae lubfidium intervertiflej illi carceres, illi ubera, nifi fuga libi confuluiflet, fečturum impia & belluina crudelitate minatum. Tum quae in fe peccaverit, Cae-far fub jungit. Qubd, cum honori Ducis id daturus per Styriam ( anno nempe trigefimo quarto) iter faceret, mille pondo exigere non dubitarit, caufatus tantum fibi nummorum necefiari-um, quibus Bohemiae & Hungariae bellum inferret. Reječtis, ht par erat, poftulatis ferociter refpondifie, rib fe, ut antehac, ferviturum Caefar expedtaret. Qubd cum Mediolanenfibus taciti confpirarit, infidias vitae ftruxerit, Pontificem advershs Caelarem concitarit5 ad haec feniorem Montanae, Afiaffinorum, ut vocant, principem magna pecuniae vi oblata in caederh, dum Imperator bellum in Styria faceret, conduxifie. Caftra quaedam fibi ultima voluntate ä quopiam donata Ducem violente occu-pafie. Ravennam, Aquilejam, Moguntiam, Augufiam,tum ad celebranda comitia, tum ut crimina, quae objiciebantur, dilueret,. evocatum, etfi primum fe venturum Ipoponderit, nunquam paruifle. Quosquos Caefaris 8c Imperij clientes nöffet, indigne trabtäfle. Legatos fiios in Auflriam ad eognofcendam cauftm miflbs contumeliose habuifle. Alios ä Duce Bofniae ad Imperatorem honoris causa expeditos, muneribus, qme ferebant , fpoliäfle. Verbo, quidquid per fummam licentiam libniflet, fern per fecifle. Iflud demum velut coronidem, Sc quo ultimam flagitiis manum impofuiflet, extremum fub jungit: Marchionem Mifnix, & fororem Conftantiam in toro conjugali compo-fitos prima nuptiarum nočte aggreflum 5 ne inde furgerent, deti-nuifle, donec doti renunciarent. Marchionis etiam comitibus minatum carceres, nifi in eadem verba jurärint, infuper habito, qubd Sacramento fecuritatem hofpitibus addixerit, de dote, ut quid remitteretur, nunquam petiturum, eadem religione fpo ponderit.
Praevidebat equidem Caefar Fridfricum , fi vis abeflet, parum verbis movendum 5 non prius adeb poena per Auflriam^
publi-
publicata, quäm accinčti flarent, qui curiae fententiam armis fulcirent. Eam Provinciam Wenceslao Regi Bohemiae, & Ottoni D"ccf oc‘ ^uci Bavariae demandat, quibus neminem ardentius in ruinam fRiderici incubiturum non vane fperabat, quod privatis quis-9ue injuriis exacerbati dudum vindičtae imminebant. Bavaro Rüdiger Patavienfis, Eckbertus Bambergenfls, Sigefridus Ra-flsbonenfis Epifcopi fe junxere, cum Burchardo DuceCarinthiae Bertholdus Patriarcha Aquilejenfis , Eberhardus Salisburgenlis Archiepifcopus advolant. Eadem die, & pene hora, ceu dato ad aflultum figno in Auftriam diverfis viis irruunt, alia omni Parte ckflica perflrepunt, latb caedes, incendia, undique terror spargitur5 populo, ut ferč accidit, errata Principis adeb acerbfc luente, ut peccare adhuc Fridericum, cfuam fle plečti maluifl let. Prima ferb Vienna deditionem fecit, elato č Principe Urbe defedtionis vexillo certatim minoris nominis oppida fe vičtomm arbitrio permittunt. Lincium a Duce Bavariae, & Rudigero Ratavienfi nequicquam omni vi oppugnata fortiter reftitit.
Inclinato jam anno Caefar ipfe copias ex Italia in Styriam de-ty™” duxit ( an eb usque ilia a vi immunis extiterit, an Carinthi, & ^,r' Sociorum armis delibata, non meminere annales ) loca munita permulta vi expugnata, alia deditione in fidem recipit, pleraque munimentis exuit, Proceres ad dicendum Sacramentum ejurato Friderico alios volentes evocat, alios adigit, atque convitium_*
Duci fačhirus, uxorem ejus abducit. Subačta Styria Viennam tetendit hiemem ibidem cum Theodorico Trevirenfl, Sigefrido Moguntino Antiftitibus, Burchardo Duce Carinthiae, Henrico Landgravio Thuringiae aliisque primatibus exadturus. Mox ad ordinandum rempublicam manus admovet, Ducatum Auftriae, Styriaeque ad Imperij ditionem adjungit, Viennam Civitatem liberam pronunciat. Illi, & univerfae Auftriae Eckbertum Bam-bergenfem Belae Regis Hungarix avunculum, Ottonis Meranix Ducis filium, Bertholdi Aquilejenfis Fratrem prxficit, Virum_$ ftrenuum, & belli artium cum primis gnarum, eodem adhuc anno obiturUm. In curarum partem adefle juflis comitibus de Henneberg, & Conrado Burggravio de Nurenbcrga, Conradi curx fingulanter Viennam adversus Friderici molitiones cufto-diendam committit, &: prxfentium Imperij ordinum opportuni-v,mna,H’ täte ullis filium Conradum natu minorem Germanix Regem de-fi?nat, exautorato Henrico, quem perduellionis reum jam_» biennio carceri mancipatum tenebat. Rebus hunc in modum compofitis Pafcha Ratisbonx celebraturus 5 An. MCCXXXVII. difceEt.
72	Friderim L
Tridericm Fridjericus ad primum imminentis tempeftatis nuncium ca» DxxNeo-put procellae iubtraxit5 ne ipem tamen omnem abjecifle, aut {oistLff cau^im ipfe foam deftituere videretur, in vicinam Viennae urbem Neolhtdium fe cum fidiliimo quoque includit, unde e propinquo fefe iis, qui adhuc in fide perftiterant, oftentaret^ tum ut periculi communione iponte fufcepta magis amicos obftringeret, tum, ut remittente tempcflate promptior ad erigendam fortunam accurreret. Nec Friderici latebrae, nec conlllia Imperatorem utique fugerunt. Cur ab urbe adeö vicina, & inimica arma abftinuerit, non reperio: An qubd tacite adhuc Friderico faveret, 8c deprefium ad tempus potius vellet, qukm perditum? an rei fumam eripuiifecontentus nil penfi haberet, exiguam va-ftae ditionis laciniam ä Duce teneri, nec longioris obfidionis metu copias atterendas duceret ? cum ominari non ex vano pollet, pauca, qtue fii per erant, ceu ultimas fpei tabulas mordicus retinendas, quas ex immani naufragio extuiifiet. Praeter NeolFadi-um, & quod lupra diximus, Lincium Medlingam, ut Starem bergam arcem, in poteftate Friderici manfifieFuggerus refert. E Dynaftis, qui profcripto adhaefere, fuifle Bertholdum de Trenn Marefchallum, ut vocant, Gundackarum de Starenberg, Orto if um de Volckenftein, e literis Friderici Neoftadij Idus Novembris Anno XXXVI. datis compertum habemus.
Quiete hačtenus, modefle intra muros Fridericus agebat, in rei bene gerendae occafionem intentus, quam non muF tb pbfl nimia Praefectorum Auftriae fiducia obtulit. Fortb Neo-Itadium versus Rüdiger Patavienfis, & Conradus Frifingenfis abierat, itineris causa colloquium in ea regione cum Styriae Pro» Epifcopis ceribus, 8c Aquilejenfi Patriarcha indičtum. Securitatis ergb tnßJiM ]yfurefibergicus validam militum manum profečturis addiderat, W ’ ipsdque ducebat, Friderici copiolis decuplo iuperiorem, virtuti etiam parem futuram, nifi pro ararum, focorum que recuperatione pugnantibus rabies vires humanis fere majores addere confuevifiet. Re per exploratores cognita e latebris luis Fridericus cum Alberto de Bogen, quem pridem in fuppetias advo-carat, prorepit, militem opportuna in Ratione locat-, fylvute & tumuli inter ječtu abfeonditum, reverluros a colloquio Prxfules prxftolari alto filentio jubet,. donecfigno ab fe edendo evocarentur. Ipfe interea tum per fe, tum per exploratores regredienti-um iter obfervat 5 dum locum infidiarum praeterveherentur, fiudiose quiefeit, quo majorem terrorem repenti a tergo imminens afferret, jimque per campum, Steinfeldam dičtum, incedebant, cum fuos prorumpere imperat admifiis illico equis, fubla-to clamore, 8c edito e concuffis armis fragore maximo tanto impetu
'Dux S tj/r i ce IV,	73
petu feruntur, ut hofti vix tantum mone relinquerent, qua fontem converteret, minus in qualemcunque aciem fe componeret. Momento totus ille comitatus interfečtis paucis diflipa-tUr 5 Nurenbergicum cum plerisque militum fuga abliulit. Ambo Et W1** IJfaeliiles multique nobilium in manus Friderici venere, praeda vel eo nomine maxima, qubd ex ea amplioris non multb pbft fecuturae fortunam pendere Dux putaret.
Nec ex vano 5 ut Epifcopos, Proceresque Neoftadij capti-vos detineri vulgatum eft, paffim oppida celeri deditione occu-f“f”^ pare vičtoris gratiam concertant 5 univerfa Auftria fe Duci fiib-1Tlittit. Caefar de profperis Friderici liiccellibus edočtus, hinc Styros in Auftriam immittit, inde gravi mandato nobilibus imperat, Comiti Ebcrfteinio fe quantocyus, copiasque fociarent,
°mni ope progrefliones Ducis fifterent, tum jam occupatis dc-%m pellerent. - Fridericus, ut excelfitate animi erat ad temeritatem^ro^<,,• propior, primum in Styros movet, quibus levi negotio intra rnontes fuos retrufis, Tulnam advolat, quo adventafle fub An-E# ceteros ni XXXVIII. autumnum Eberfteinium cognörat, eadem, qua^^* nuper felicitate ufus memorabili clade foederatos profligat, aliis ulib fügä dilapfis Eberfteinius Viennae fe injicit.
Nihil ea urbs aut Auftrix univerfae exemplo mota, aut Friderici fortuna territa, una adhuc jugum detrečfarat5 adeb 'tllte injuriarum memoria infederat. Metus etiam ipsa hac mora Recrevit, qui & multos Procerum ab eo confilio abfterrebat, nb Pertinaciam Fridericus irae, ut experti erant, immodicus, acerbius ulcifceretur; nec de concepta femel ferocia remisere quid-tpiam cives, etfi diuturna jam obfidione muros Fridericus verberaret, annonae inferendae fpem omnem praeciderit 5 poftquam cellas penarias exhaufiflent, canes, aliäque obfccenain alimentum verterunt, fed demum famis acerbitas deditionem perfuafit rRtis, fl quid etiam truculentius vičtor ffatuiflet, mollioris le-^””7* thi genus efle ferro caefum citb emori, quäm famentem diu fe^ niori fentire. Praeter fpem humaniter Cives Fridericus habuit, fuo nempe jam malo eruditus, feveritate immodica populum in breve quidem tempus a federe , in longum a Principe alienarL Vienna expugnata in poteftate Auftria erat 5 nondum tamen debellatum, nondum Ducis dignitas recuperata, donec integra Caefaris fententia ftaret. Is non ignarus eorum, quae Fridericus abfente fe egerit, hačtenus diffimu lav it potius, quäm probabit, chm Longobardi, & Pontifex plus fatis negotij in Italia facef-ferent, ut adeb curas, copiäsve in Auftriam extendere non vaca-ret. Multa nihilominus Friderico obtinendae veniae fpem affir-mabant.
74	Fridericus 7.
ctfar in Praefules, quos captos fupra ad Neoftadium meminimus, frideri- Überalitcr habitos Fridericus eodem adhuc anno dimiferat, eä-«/w/^'^ue humanitate devinxit, ut operam luam prolixe addicerent, & hetere promiflis. Rüdiger vadum pertentaturus mox anno trigefimo očtavo fe ad Caeßirem contulit, quem in caftris Brixi-nx obiidionc intentum offendit, reperltque jam utcunque fuä-pte mitigatum, tum, qua valebat, facundia multb placatiorem Duci reddidit, adjunxere fubinde optimatum alij preces, quas Margarita Friderici foror, Cxfaris nurus, cumprimis fulciebat. Vifiim praeterea fuit e dignitate non effe pcenae infiffere, cujus pr^ter vanum nomen reliquum Fridericus nihil feciflet. Qub enim titulus Ducis negaretur ei, qui poteffatemrecuperavit? cum vires deiint, quibus redigatur in ordinem, recipiendum in gratiam, ne invito Caefare imperare videatur 5 b venia etiam laudem clementiae accefluram. Link Imperatoris plurimum intererat filis partibus Auftriacum afferi, qui in utramvis partem fe daret. Magnum momentum allaturus eo tempore putabatur, quo omni ffudio Pontifex ad defectionem Germaniae principes adversus Caefarem folicitabat, & reapfe jam magnam ab Imperatore gratiam hac de caufa inierat.
Occafionem praeceps Alberti de Beham feveritas praebuit, is Pataviae multis annis verfatus, inde a Rudigero, nefcio cur, eje-Ctus Romam adiit 5 qubd virum fedis Apoffolicae ftudiofum Pontifex accepiffet, in Germaniam anno trigefimo feptimo remittit. Legati poteftate & mandatis infiručtum, excommunicationem Friderici Caefaris ut publicari procuraret. Venienti Otto Bava-rus Landishutae hofpitium concefiit. Mifio inde ad Salisburgen-fem, &Patavienfem antiffites tabellione pro poteftate edicit, Au-ftriacum, qubd arma cum Bohemo in Caefarem expedire nollet, fidelium coetu, moverent 5 cum fe difficiles praebuifient, novum mandatum a Pontifice obtinet, ni extemplb praefules pareant, Fridericus iisdem poenis obedientiam exfculperet. Mox Albertus nullo di« 'ukatur' fcrimine in omnem partem fulmina intorquet. His Salisburgen-fis, Patavienfis, inferioris ordinis praefules, aliique nobiles afi flati: eaedem dirae & in Fridericum decantatae. Tribus e Teutonico ordine, totidem Abbatibus, quinque facerdotibus ab Alberto imperatum, feralem fententiam per Auftriam vulgarent« Sed nempe ut poenarum etiam levium horrorem infblentia aggerat, ita frequentia vim afperrimarum enervat. Contemptum pro obfequio reddidere pleriquc. Rüdiger vehit in Ecclefize ho-Coitcilia- ftem facra militia legiones initiat, Albertus fcriptas adversus tur Cdfari Pruthenos copias opponit. Salisburgenfis & Auftriacus Caefaris Mi ^‘Faventiam oblidentis opem querulis literis implorant: his deni-
tuitur.	que
Dux Styria IV.	7^
<iue conatibus eflfečhim, ut Otto Alberti partibus renunciaret, Ratisbonenlibus Comitiis Albertus Bavaria excedere juberetur, Friderico Duci adempti nuper tituli, & dignitas anno quadrage-fimo redderentur.
Num inita hoc anno amicitia Ducem inter & Caelarem ad^«fwjf. obitum illius conftiterit, non perinde ademero. Brunnerus no-JJ*^’0”" bilis Boj orum Annalium fcriptor dubitat, Fuggerus affirmat, ^fm0-Hundius abdicatis Cxiaris partibus Pontifici fub annum quadra-” gefimum quartum adhxfifle contendit. Innocentij Papae per id”*' tempus benevolentia. Imperatoris in Fridericum beneficia eam controverfiam in annalibus fufcitarunt. Litigantium argumenta, quoniam briderici hiftoriae partem faciunt, adduxifle non omifero, arbitrari lečtori fas efto. Binas, ajunt, Fridericum literas ad Innocentium dedi fle, alteris fignificafle prodigia, quibus ea tempeflate Divus Colomannus inclaruit: alteris potefta-tem erigendi in Auftria Epifcopatus, quo ejusdem Divi exuvias transferret, pofluläfle 5 totidem Epiftolas repofuifle Pontificem: alteram VI. Idus Majas anno quadragefimo quarto, fequen-te alteram VIII. Idus Martias , utramque folita benevolentiae iignificatione confcriptam; iis Fridericum dilečti filij nomine compellatum, in neutra alieni animi indicium legi. Poflremä quidem nil, ut eventus docuit, impetratum 5 Abbates tamenS.
Crucis, Zwetalenlls, &Runenfls jufli difpicere, an e re Ecclefiae 8c Provinciae videretur. Prima verb Epifcopo Paflavienfi Imperatum, Sančti Colomanni diem facro ritu per Auflriam flata quotannis die celebrari curaret.
Alterum efl, Ducis in Albertum de Beham propenfio: or-Fridmd ta inter Fridericum Sc Rudigerum Patavienfem fimultate, quodcumP‘,ta’ Epifcopus praedonibus de Waldek favifle crederetur, caflrum_9^Ü^ Eber/perch, & arcem Obernbergenfem ditionis Patavienfis Dux anno quadragefimo quarto occuparat, illo vi expugnato & ever-Ib, Obernbergam deditione Hernici Waldecij acceptam amplius muniit, annona & omni defenfionis apparatu abunde inftru-člam comitibus de Schaumburg, Bernardo Sc Ulrico ea lege conceflit, ut inde Bavariam eruptionibus infeftarent, Alberto tutum receptaculum advershs Bavari infidi as praeberent 5 cui mox operam egregii navärant, obfidione caftri fortiter in fesqui-alterum menfem tolerata, Sc Ottone re infečta abfcedere coačto. Tertium efl:, Gertrudem ex fratre Henrico neptem expetitam ab Imperatore Sponfam afpernatam Auguflum conjugium, nifi pacem cum Ecclefia feciflet. Dučtam nimirum patrui exemplo Gertrudem exiftimant. Adhaec praeter Duces Saxoniae, Ba-■ Variae, Brabantiae, Colonienfem , Moguntinum, Salisburgen-
T 2	fern
7 6	Fr idenen f L
lem Archiepifcopos, appellatum etiam ab Innocentio Frideri-cum: latam in Cxfarem anno qiradragefimo quinto excommunicationis fententiam tueretur, dejedröque lubrogari quantocy-us alterum urgeret. At eodem planč tempore ducentos lečtim-Veronam morum equitum Veronam Fridericus adduxerat, C^fari adver-flrUddu- s^s Longobardiam magno auxilio futuros. Viciiilm ab Impera-cit. tore, quae concclFa alias Ducibus Auflrbe, novis literis firmata j potefias infuper Friderico tabulis menfe Junio anno quadrage-fimo quinto Veronae traditis fačhi crucem coronae regiae defu-per inferendi 5 hoc ornamento Archiducem Auftriae creatum__» fuifle Brietio perfuafum e fi. Simillimum adeb vero efi, Fride-ricum dextere amicitiam Caelaris ad rationes Ecclefiae attempe-raffe, ut ne Innocentius hofiem fentiret, nec fe neglečtum Imperator quereretur.
Reftitutum priftinae dignitati Ducem hoftium claflica nun-ciarunt, familiaria nempe regnantis Friderici indicia. Primus anno quadragefimo primo populabundo agmine Bohemus irruit; Ducis avaritia & levitas hofiem accerfut. Ducatu nuper k Caelare exutus. Regi fe Auftriae partem, quae ultra Danubium lita, ceflurum receperat, fi in veteres titulos reponeretur5 andunta-xat, ut quiefeeret, an ut auxilio adveniret, pačtus a Rege fit, Bohertti icriptum non rcperi. Nunc Bohemus operae liiae pretium armis tnvXZ repetebat. Cum fidem liberare Auftriacus non cunčtaretur 'modb, fed civitatem LahaBohemorumpraefidio eječto,civium proditione interceperit. Hiemis inclementia, & intutaä Ducis milite hiberna bellum abrupere. Wenceslaus inBohemiam reverti compulfus pacem haud gravatb ea conditione admifit, ut juri, quod nuperna ftipulatione in Auftriam obtinuit, renunciaret, fi Faeifcun- filio fuo Uladislao Gertrudis Friderici ex Fratre neptis nuptui traderetur, confilio fane quaefiuofiffimo, quo exiguam terrae portionem nondum poflefiam ad tempus negligebat, ut in totam, qua late patebat, Auftriaci ditionem fui fanguinis haeredem aliquando immitteret. Pacem diuturnam inquies haud du bič Friderici animus efte non livit, nam a quo hoftilitati initium, cau-fieve datae, ChroniconAufirale non memorat. Pugnatum leme! iterümque fuifle, compendio hunc in modum refert. Reducem ab Hungarico bello traječto Danubio Ducem ligna in Moravi-am anno quadragefimo tertio vertifle, appropinquante cum_s valida manu Wenceslao in Aufiriam revoläfle, meliori eventu Anno quadragefimo quinto ad Styriam pugnavifle, vičtum praelio Bohemum3 Ulricum Carinthiae Ducem, multösqne nobiles e fuga in captivitatem retračtos.
tur.
Sed
Ttux Styria IK	77
Sed antequam ifta evenirent, beiio univerfa Hungaria con-fi^grärat, c bufio adeö vicino facilč in Auitriam delatae icmtilLv, quas in luculentum incendium, & fuam demum perniciem Fm-ßERici cupiditas irritärat, e veteris aemuli ruina compendium^ quaerentis. Bellum Hungariae longe funeftiifimum, quantum ad Se//«w /» Fridericum attinet, brevi narratione perftringemus5 cladem, qua nunquam propius exitium florentiflimum regnum admotum eit, Bariaros. ^ tamen tunc abfuit, paffim Hiliorici deplorant. Nobiliflimx Urbes everbe, conciii exercitus, opibus & incolis evacuatum, quantum erat, Regnum redačhim in folitudincm, exulare Rex compulfus. Si, qua:Dubravius aliique referunt, vera funt, non aliud facile regnum foedior calamitas afflixit: narrant reducem ^ Dalmatia regem vix tantum hominum numerum reperifle, qui in qualemcunque exercitum fiifficerct. Cum alimentorum nihil fuperefiet, canum, catorum, ceterorum que animalium, qua: communis naturae horror k menfis removit, cadavera prope in deliciis ffiifle, quin caeforum a Tartaris hominum cadavera avide conquifita, & humanas paffim carnes venum proffitihe. Feras quotidiano ejusdem carnis guftu allečtas, in vivos etiamnum prxter morem in filuiffie, difcerpfifsčque. Jumentorum defcčtum penfafle homines, jugöque in collum impolito, currus 8c aratra per vias 8c agros egifie. Strages ea edita a binis crudeliffimis gentibus, Cumanis, 8c Tartaris. Iis nuper rogantibus Bela indulferat, ut domicilia figerent 3 horum quinquies centena millia Dux Ba-thnsanno quadragefimo primo infudit, proculcata her) Auftria,& Polonia fuperbe feroces. QLiibus fe Cumani ex unius anni ho-fpitibus efiečti hortes junxerunt. Vel vicino periculo, vel k Rege, Auxilia. Vel innata bellandi rabie excitus Fridericus accurrit, obfefsüm-m Fride-que in cartro quidem Cutenum Cumanorum Regem eb defpera-^v. tionis compulit, ut, nb vivus in hortis poteftatem veniret, duabus primum Reginis, tum aliis comitibus interfečtis, vifceribus fuis ferrum immerferit. Narrant tamen alij Cutenum ab Lingaris b feneftra in praeceps datum, qubd Tartaros ab eo invitatos fufpi-carentur, eique caede Cumanos irritärte.
Inde Peftinum Tartarorum confilia exploraturus abiit, ubi port caefas ad regni fines Palatini, & altero praelio Hugolini Colo-cenfis praefulis copias munitis cartris fe cum exercitu Bela inclu-ferat. Hortem, fi fors ferret, tota acie aggreflurus. At profligato ad Sajum fluvium propfc Agriam Colomanno Regis fratre, de fumma rei defperare continubllngari, milites fcedä fuga in Bela fylvas montdsque dilabi5 Bela copiis nudus in Aurtriam profici-fcitur, fpecie Reginam, quam non ita pridem praemiferat confolandi, reipfa,ut fecuritati confuleret. Advertit haud dubič
U	is
is metus Fridericum, Regem prolixa honoris fignificatione excipit, omni officiorum genere dolorem mitigat, his que blandimentis abfterfa fulpicione miram credulo fiduciam ingenerat. Donec in infidias pelliceret, ab hofpite fui nimium fecuro haud gravate impetrat, fecum in arcem quandam Auftme munitam animi causa abiret 5 ut intra muros receptus, tum demum fed ferb fe deceptum Bela fentit. Polita larva Fridericus hofpitem aggreditur: meminerit fe haud ita pridem per iniquam violentiam (tempus defignabat ) provincialibus Auftrix tributum imperaf-fe, pecuniae fiimmam non fpernendam extorfifle. Si liber abire velit, jam nunc nummos redhibeat, in poteftate ipfum fe fua Tridtricus cernere, c qua alia conditione exitum non fperaret. Quid face-/ScTA"ret a<^us ca^s Rcla • Fruftra Dei, hominum fidem implorat, fruftra facrofandta hofpitij jura violari inclamarat. yEris tantum, quo Ducis cupiditatem expleret, non flippetebat, mundum Reginae muliebrem, vafa aurea mille argenti libris aeffimata tradit. Cum hxc nondum poftulata Friderigi aequarent, tres Un-gariae comitatus poffidendos tranfcribit, pretiofum denique juxta, atque infidum hofpitium ferb deteflatus, in Dalmatiam-» cum conjuge proficifcitur.
Avaritiam , non item veteres, quibus in Hungariam du-dum aeftuabat, Friderici iras Bela explevit. Rege digreffo, quse Hungari- adhuc intada a Tartaris, Hungariae regionem cis Danubium a™infe~ fitam milite & omni malorum genere inundat, Taurinum non y li' multb pblt amittendum expugnat. Si Cromero fides, eam crudelitatem in aedes, homines, quaqua ferebatur, exercuit, ut qua partenuncFRiDERiGUs,quanuperTartarifaevierint,e locorum quidem fitu, non item e veftigiis dignofceres 5 ut non mirum ä Batto Tartarorum Rege ad armorum fbcietatem invitatum, ea tamen lege, ( qua non recepta nullius legationem Barbarus ad-miferat ) ut ejurato Deo nulli fadurum fe vitae veniam voveret. Quoniam, uti par erat, non audiretur, efferae belluse Au-firiam invadunt. Viennae ? an Neoftadio ? ( Matthaei Parifij ob-fcurior narratio dubitare cogit ) fe circumfundunt. Accurrit Fridericus milite alioquin inftrudus, commifsöque feliciter praelio urbem imminenti ruinae eripit5 prodigij inftar habitum, innumerabilem multitudinem exigua manu non obfidione modb depulfam, fed & extra Germaniae fines ejedam.
Vincenti in Auftria, alibi pernicies parabatur. Ira, & dolore Br//o »h-turbidus nuper a Friderico Bela recefierat. Trifte otium, lon-HulZrü gum exilium, foeda regni facies eas nubes indies glomerabant, qua parte tempeftatem effunderent, non ambiguas. Ut Tartarorum profcdio tutum in Hungariam reditum indulfit, b Dalmatiae

Dux Styria IV. 79
matix latebris in folium, & vindičhim adversus Fridericum Bela anno quadrageiimo tertio refertur 3 nifi fors oftentatio illa tan-tlnn armorum, & potentix nondum penitus a Tartaris protritx fuerit. Nullo telo emiflb, cum utriusque exercitus in confpe-čfum veni flent, pax concluditur, aut in commodius tempus bellum differtur, quod tribus pbft antiis recruduit. Bela interea in ordinandam rempublicam, & belli apparatus ftrenue incubuit, Fridericus nunc in Bavaria, nunc in Longobardia prq Cxfare, iit fupra meminimus, pugnabat. Ex Italia reverfum jam paratus Ungarns prxftolabatur. Atque fi ve res fortuito acciderit, live fcenam ad incutiendum terrorem ftudiosb compofuerint, eodem die tres feciales advolant 3 a Bohemo, Bavaro, & Ungarn: bellum prx foribus propediem futurum. Ad Trojanos lu- Vuimt-dos invitatum, aut periculum adFRiDERicuM non pertinere crederes, adeb triplici illa denunciatione nihil commotus convivium, cui tum cum hofpitibus aflederat, eadem frontis hilaritate inter jocos & fales ad finem perducit 3 militum fupplementis legi juffis ad Leitham Belx obviat, Neoftadio non procul pugna conferi-tur. Fridericus inter primos ordines generofo equo fublimis in hoff es fertur. Quocunque agmen raperet, ffrage late edita viam aperit, non animis, non pedibus Hungari, & his mifti Cumani conftitere. Parta erat Vibtoria, hoftibus concitato curfii in fugam effufis. Inconfultus -Friderici ardor Ixtitiam corrupit, dum Occiditur. Cfuis fejunčtus longius, fugientes infequitur anno quadragefi-mo fexto Die XV. Junij lancea fecundum oculos fauciatur, & equo dejectus trucidatur , ferb iis, qui cafum Ducis fpečta-rant, etfi admiffis habenis volarent, in auxilium advečtis. Dubitat tamen Stero, an non ab amicis interfečhis. Quin funt, qui fcribant, a Dynaffa de PottendorfF, cujus fororem violarat, inter venandum in jedo in collum equi freno praefocatum, & gladio trajedum3 ejus rei monumentum in Campililienfi coenobio exffarc, ubi adjedum ad Friderici effigiem, frenum & funem Vetus tabula exhibeat.
Mors Friderici audita civibus, nec dolore multum xgris, nec infelicis casus infolentia attonitis 3 quis enim aliud lethi genus ominaretur, cui vivere rixari fuit ? Reftitutus in dignitatem ab injuriis quidem civium abftinuit, cura tamen juftitix a laudecle-mentix longius cedere videbatur, & plerosque inexorabili rigore offenderat. Cadaver ad Sandae Crucis in Auftria conditum eff. Morienti liberi b duabus uxoribus, fi fortb fufcepti, nulli tamen fuperffites. Perpetuum cum neutra conjugium coluit. Primam ienoti nominis, & dubix etiamnum ftirpis ( Marix Belx . IV. tlngari uxoris foror, Lafcaris filia putatur) anno vigefimo^”
U 2	feXtO vortium.
fexto dučtam poft triennium dimifit, ab hac cum A gnete Ot-tonis Meraniae Ducis filia in manus anno vigdimo nono convenit , Anno quadragefimo tertio Frifaci in Carinthia repudiavit. Ab illa quidem volente patre feceflit. Sacrilegum fufiTe iftud divortium , Leopoldi pietas fulpicari vetat. Illicitum Chronicon Auftrale appellat, forte qubd facri tribunalis fententiam anteverterit. Caufa, fi conjicere licet, fanguinis nexus exfiiterit, quo Theodora mater originem a Graecis ducens Fridericum Iponfie illigavit. Alterum praefentibus Eberhardo Salisbnrgenfi, Sec-covienfi, Lavantino, plurimisque aliis prxfulibus peračtum Rüdiger Patavienfis probavit, nec feverius aliquod decretum ä Papa in Ducem legitur, etfi Romanae fedis authoritatem A-TheoAora gnes implorärit. Theodora mater očbavo pofl: filij mortem die maurmo. dolore contabuit. Cum Friderico univerfa Babenbergicorum r,tur‘ gens illata tumulo, poftquam trecentis annis Anftriae, qua-tuor fupra medium feculum Styriae imperaflet.
L
*
t

M'


V


••
• z
' ■ VA'V\ '^\\\ vV\ \'\rI‘
■ \ :\ ■ N
I
‘A s sx,

»( 8i )«
OTTOCARUS II.
DUX STYRIZ V.
fibi a Friderico vivo, quam mortuo, malorumPr<,T,/M* v \ . i - iiiatum continuö cives fenfere. Defunčti fine li-XJr’S beris haeredem neminem non vicinorum Princi-ä- styi* pum ambitio fcripfltj lautum adeb patrimonium ^rl^n' . -	ftudia in immenfum accendebat 5 hinc Bavariae, &
Carinthiae Duces, illinc Hungariae, Bohemiaeque Reges, alilque imminebant, nec Caeßire inter Candidatos nomen profiteri dedignato. Alij haereditatem neceflitudinis jure repetere, alij, nb color cupiditati deellet, prenfatis ftudiosc Auftriacorum connubiis ferius in gentem Auftriacam, non fegnius in fpem immigrare 5 alij largitionibus, armis alij fibi jus conficere 3 nulli vifii iniqua ambitio, quM tanta eilet hereditas, ut captari mereretur. Principum ambitionem proceres divifis fiudiis, prout quemq; utilitas traheret, 111-fientabant, ipfie adeb inter fcfe in partes IcifiarProvinciar, alternis militum grafiationib? foedb habebantur,& quem aliquando dominum habere cogerentur,fiepius ante hofiem fenfere: potentiores ceteris Hermannus Marchio Badenfis, Ottocarus Bohemus, <Sc Bela IV. Ungarns fuere. Quid quisque egerit, quibus nixus rationibus ad Provinciarum regimen afpirärit, nunc ennarrandum : fcio Ducibus SCyrix accenferi a multis Hermannum; atqui illius imperium intra defideria duntaxat confiitit. Nec Stephanum Styrix imperalfeignoro, fedbrevis admodum temporis imperium, interrupto tantifper Ottocari regimine, obtentum, & hi-fiorix ejus innexum, una narratione concludendum putavi.
Primus hxreditatem fibi deberi Hermannus Badenfis uxoris nomine contendebat. Ea Gertrudis erat Friderici ex Fratre Hen-rico Medlingenfi, Crudeli dičto, neptis. Marito primo Uladis-lao WenceslailH. Bohcmix Regis filio, Moravix Marchione, očta-Vo pofi nuptias menfe Anno XLVII. extindto, altero anno in Badenfis torum concefiit. Hermanni votis Bohemi, & Hunga-ri armata intercefllone obftitere. Sed prx his indigenx proceres Auftriam crudelius lacerabant, quos di ver Iorum principum_« amor in patriam non armavit tantum, fed efferavit. Fridericus Cxfar poffeffas fiduciario jure provincias fibi vendicabat, & Ottonem Comitem Eberffeinium Styrix Auftrixquc Prxfedtum mu Opportunum Hermanni rebus accidit Imperatoris cum
X	Inno-
82	Ottocams II.
Innocentio diffidium. Effecerat Papa denique, ut Anno XLVI. Friderico diris devoto, exclusöque Conrado filio Hernicus Thuringise Landgravius Rex Germaniae diceretur, filium Thuringus in Germania, cruce lignati in Italia Patrem armis opprimerent. Adversus hos cum Saxone, Bavaro, MifnenfiAu-ftriaci, Stydque nobiles fuppetias Anno XLVII. Friderico venere. Eberfteinius, quemadmodum difcefRim Friderico excufabat, hoftibus impar, revera ut dominationem nepoti impetraret, ad Caefarem Veronam abiit. Magnum etiam ad rem conficiendam praelidium Bavarus attulit 3 quamvis enim initio iisdem, quibusHermannus, fiudiis teneretur, at cum duobus Regibus aut volentibus, aut invitis obtinere quidpiam defpcrarct, in Hermanni partes fe dedit, rivalem, qui parte contentus eilet, amplexus prx illis, qui totum prenfiioant. Hac occafione 8c viribus ufus Hermannus Vienna, alifsque Auftrize infra Onalum urbibus potitur. Gertrudis abrtračto a Friderico Caefare marito, eidem, Aufiriaeque nuper facris interdičbe Papam conciliärat 3 fed ejus tum benevolentia major, quam vires. Literis Lugduni Idibus Februarij Anno MCCXLIX. datis k Guilielmo Hollan-dise Comite, elečto Germanix Rege, pro Hermanno flagitärat, curaret, ut in totam uxoris hereditatem mitteretur.
In Styriam, ut maxime vellet, penetrare nunquam potuit. Proceribus ä Badenfi alienis, Friderico Celari addičtis. NeBa-denfis digrefib nuper Eberfteinio huic fpei propinquior immineret, Legatos, quibus fe Aufiriaci aliquot Hermanno infenli junxerunt, in Longobardiam miferant petituros, ut alium quan-tocyus Prefečtum nominaret. Amborum poftulatis Cefarpolt anni moram demum fatisfecit, Auftria Ottoni Bavaro, Styria Vrlmm Mainhardo Comiti Goritienli parere jufsä. Nec longius Her-Mainbar- mannus imperavit, quam latius. Expleto vixdum biennio vo-“ta illi, vitämque mors Anno L. DI. Nonas Očfobrcs abrupit; MorsHer.exuvix Claufiro -Neoburgenli tumulo illate. Adorienti bini manni cum Geitmde conjuge liberi luperfuere : Fridericus, Sc Agnes. Hec Anno LXIII. Udalrico Carinthie duci collocata 3 ille in atrocem calamitatem fervatus, ab Andegavenfi capiendus, Anno Ejm //if-LXIX. die XXIX. Ocfobris cum Conradino Suevo Neapoli fer-ri’ ro carnificis, procurante cum pluribus cedem Ottocaro, caput amittet. Gertrudem non eque alpera, neque tamen benigna fortuna,, uti mox narraturi lumtis, excipiet.
Mainhar. Ad Hermanni mortem eodem anno Friderici Celaris acce£ styrt-fo. qua aU(pta Mainhardus prefekturam, 8c Styriam illico dele-Zrmt- Vacue Rektor e Provincie tantb vehementius veterum^# c<*ikru Candidatorum ftudia inflammabant, quanto omnia quam nuper
T>ux Styr'ue K	83
per proniora apparebant. Diftračto in plures fačtiones imperio, nihil metuendum a Caelare erat. Fridericus puer nondum e fbe-orJ/»« minarum minifterio eludratus. Degebant quidem in Auf Iri a bi-j^-p"" nae e Babenbergica ftirpe viduae: Margareta Leopoldi Gloriofi	0
lia, & neptis Gertrudis. Illa mortuo in carceribus, in quos paterni»/, filium rebellem compegerat, marito Haimburgi federn fixerat5 Gertrudis defimčto Hermanno Medlingae. Sed praeterquam_s qubd ordines univerfim muliebre imperium averfarentur, Gertrudis ambitionem immodicam fingillatim oderant j nam quo exclusa amita Margarita Andriam folam obtineret, tertib matrimonium cum Romano Rudiae Rege iniit, evocatbque in fubfi-dium Bela univerfam Audriam Ungarorum populationi objecit.
Sed eo demum fručhi, quo omnium a fe animos averteret. Romanus proceres veritus filiola Mariä gravidam deferuit. Otto-carus fubinde ambitiofam foeminam non fine ignominia in Fei-ftriz relegavit. Cum & hic variis aerumnis agitaretur, rerum humanarum prudenter pertaefa ad alteram amitam Condantiam in Mifniam fe recepit, reliquum vitae in monaderio exadura.
In Margaretam Ordines magis propendebant, nifi folitudi-nis amore capta vidua perpetub degere datuifiet. Cui tamen propofito intercedide Innocentium quartum, fuafifseque cum Marchionis Mifnenfis fratre connubium, quidam referunt. Ea^f /» nempe cura folicitum habebat Pontificem, ne fi addididima Ecclefix fcemina clavo dejiceretur, inConradi fadionem Audria,/«r, Styriäque, ut nuper, deficeret. Ergo indidis Anno LI. comitiis Tulnx utriusque Provinciae ordines conveniunt. Communi con-filio Legatio in Mifniam decernitur: evocandum inde pro Margarita conjugem, aut quemadmodum Fuggerus fcribit, e binis Condantiae filiis Theodorico, & Alberto alterutrum, qui pro Margarita matertera gubernacula capederet; Theodoricum,^ Margaret« in Sponfum defignatum Rhoo exidimat. Legationem Abbas Scotenfis, Dietmarus Neoburgenfis Praepofitus, Conra-dus Eberdorffius, Udalricus Hausbachius obiere.
Confilium ordinum ad Regem Bohemiae Wenceslaum non multb pbdeffluxit. Sive id ä Cunringiis proditum acceperit, fi-Ve b Legatis per Bohemiam profedis elicuerit? nihil jam m or an-dum ratus , Legatos Pragam addudos fpecie humanitatis diuti-*«^ Us detinet, tum denique fplendido convivio exceptos aggreditur: ecquid in mentem venerit, e Mifiiia tot terrarum fpatiis disjun-^ da provinciis fuis Redorem petere? quod ab imbelli & egeno Principe, adversus potentiflimos «mulos Regem Hungari«, Bava-B«Ducem, auxilium fperarent? irritari hac ratione hodes veritis, quUm reipublic« confuli. Nullum illos «grius laturos, quäm
X 2	quem
quem tutb contemnerent. Hodie rivales, cras in prxdam manus fociaturos5 deligendum hoc rerum articulo, non quem cetera vacuum una Auftria locupletet, qui fblas regnandi artes, qux Ime viribus nullae, afferat, fed cui Aufiriae acceflione non totum, fed amplius patrimonium accrdcat; cur adeo Ottoca-rus Moraviae Marchio in Auftria: limine, & confpečtu politus difplicuiftet? edicerent5 libi, etli filius non effet, ilio videri po-tiorem neminem efle debere, arčto cognationis vinculo innexum Auftriacis. Principem manu, confilio promptum, belli & pacis artibus vel in hac juventute clarum, opibus abunde inftru-Wemts- dfum , & nili inter domefticos Auftriaci optent, vicinum for-/««wtaflč femper metuendum. Nunc quando filius linis effet, haud “ouocar™paulo plus roboris Auftrias adječtum iri. Ampliftimas Bohe-o&trudit, mix opes, lečbflimum militem Auftrix commodis, 8c fecuritati juratum putarent, invidias fore adversus quemcunque hoftem provincias, id confequi in poteftate ordinum efle. E didris 8c vultu loquentis animus identidem emicabat, ipsdque liib finem haud obi cure lignificat: non deliberationem nempe, amplius fed annutum peti, repulfam haud impune laturum. Non dimittendos Legatos, nili in conciliandis procerum voluntatibus operam ibam addicerent, quam fi pertinacia ordinum eluderet, ferro viam ad clavum filio fadburum. Illi quk metu, qud benevolentia Regis occupati abrupto itinere viam relegunt. Bohemi poftulata Margaritae, & ordinibus exponunt. Non iisdem animi motibus audita a Ungulis oratio5 plurium tamen, quorum_9 alios occulta dudum amicitia, metus prxfens alios Bohemo addixerat, fentcntia obtinuit: altera legatio decernitur, qua Ot-tocarus invitaretur.
Jam ante, dum vix Legati abierant, Pater filium monuerat, dignitatem, quam deferendam praevidebat, quibuscunque demum conditionibus admitteret, quas nempe, fi e re aliquando non effet, violaret fecurius, quam nunc prudentius repudiaret. Vias, quibus duci Pater filium volebat, fuäptcis inierat. Intellecta a Legatis ordinum voluntate Viennam advolat, urbes ple-Ottocam rasque,partim dedentibus fe ultrb civibus,occupat, partim Au-/S Au'^rlx procerum, & Patris Wenceslai armis fubigit. Margaretam fibi Haimburgi pronubo annulo die fecunda Februarij anno quinquagefimo fecundo deiponfat, donec matrimonij ineundi po-teftatem fublato cognati languinis impedimento Pontifex faceret. Nec multb pbftRoma Velafcus ex ordine Minorum literas a Pontifice attulit, vetitus tamen legis gratiam Ottocaro facere, nifi in conditiones, quas Papa dičtarat, juräflet. Inter eas praecipuae erant: Guilielmo Germaniae regi neglečto Conrado defer-

Dux Styria V» 8f ret, Pontificem tueretur. His e formula prxftitis, Nuptiarum fefta regia pompa celebrantur, quae praeter Aufidae Styriaeque nobiles Conradus Thuringenfis, Albertus Ratisbonenfis, Ber-tholdus Patavienfis, Bruno Olomucenfis cohoneftarunt. Au-ftrix,8cfidei, quam proceres jurarant, fecurus eodem anno Sty-dam petiit. At hic, non perinde acceptus, impetrare ab ordinibus nequivit, ut Sacramentum dicerent 5 ne tamen nihil Ducis ageret, Runenfium immunitates lignato Graecij diplomate confirmavit.
Fortunam Ottocari aegris oculis Bavarus & Hungari alpi-ciebant, praeprimis Belam urebat filio luo hos titulos ambien-Au-tem. Spe fua evolutus, fimul ac in Styriam Ottogarus abie-^^f'* rat, dn Aufidam ferro, flammisque delaeviit. Tulnam usque evagatus, irae parum decorae veftigia relinquebat. Eccleliae perinde, ac Domus exufiae, & lolo aequatae, immenla agricolarum multitudo concila, proles cum parentibus innumerae in mife-ram fervitutem abreptae, praeter inauditam ab hominum memoria famem nihil fere in Aufida reličhnn. Jus armis multiplex obtendebatur: veteres cumprimis injuriae recantatae. Delatum erat a nonnullis procerum imperium 3 jus demum omne in Aufidam k Geitrude Badenfis vidua ccfilim fibi ajebat. Belae Otto Bavarus favebat, tentatöque per Aufidae, Styrixque fuperio-ds limites aditu copias jungere parabat. Succefsüs irrita expeditio fiiit, cum vias omnes munimentis & milite Provinciales claufiflent; quanquam non tam caulam Belae fbced, quam fliam Henricus Ottonis filius agebat. Quippe Styri Ottocarum, iit Hemieo diximus, exoli, miflb in Bavariam Dietmaro a Weiflenek ei Du- R“varo cis infignia detulere. Otto etfi haec ornamenta ardentiflime fi-lio optaret, admittere non audebat, acerbiflimum ab Ungarodefertur. bellum haud vane veritus, quem armis dudum ad eam dignitatem grafiari noverat 3 differendam tantifper, quam abjicere cupiditas non linebat, opimam adeb fpem tutifiimum ratus, Diet-rnarum orat: in Ungariam iter fufciperet. Si animum Regis in°‘t0 Vota procerum flexerit, fibi inter primas curas futurum, ne Ba-Varum imperafle Styriae, praeter hoftes, quemquam poeniteat. confaa Conceflurum fe quidem fuifie, ut vel Belae ingratiis Henricus ma-h^ j giftratum adiret, nifi quietem Styriae fuae domus incrementis cgd Praehaberet. At praefagire fibi animum, nec Duci, nec reipu-olicae confultum iri3 implacabili foceri odio generum, certae va-ftitati regionem objici.
His mandatis infiručfus Dietmarns in Hungariam tendit, perluafurus fcilicet, fi fuperis placet, Regi, ut generi, quam filij Majorem rationem haberet. Bela nullis ambagibus Dietmaro
y	men-
86	Ottocam 11.
Se/ti d«, mentem exponit: fe non Henrici duntaxat focerum, led & Ste-üihhte™Pham Patrem meminiflet. Non eile, cur has opes cum id ge-pbanofo. neris dignitate conjunčtas alterius potius, quam lilij fui lucrum fiit, velit 3 non dubitare le, quin par laltem Henrico Stephanus Styris etiam videatur. Adhxc velut aliud agens innuit, alio-quin fperare, fe ex eo Ottocari patrimonio non modicam partem felicibus armis decepturum. Denique Legatum ingentibus donis, majoribus promiflis aggreditur, fi, ordinibus ab Henrico averlis, Stephano luffragia conciliaret. Emptus in novam Legationem Dietmarus Styriam repetit, quid utrobique ab fe ačtum, in frequentißima curia recenfet. Belx humanitatem \ Stephani dotes eloquentia mercenaria exaggerat, ultimum denique arietem admovet3 immenla dona, quae devinciendis procerum animis perferenda Rex tradiderat, in medium ponit. Quid multa? ad effulum coram aureorum imbrem plerique fuccuti. Et impe. nutare. Neglečto Henrico principem adeb aureum evocandum trAt‘ conclamatur.
Omnium, quae hačtenus adta, ignarus Otto indies a Diet-maro erudiri expedtabat, num e lententia res cecidiflet. Morae demum impatiens, Henricum abire, quo animo focer eilet. & quo loco res liiae, coram explorare jubet. Fecit imperata Hen-Henrhus ricus, atque cum adhuc Styri & Auftrii aditus occlufos tenerent, faVßr7adPer Alberti Tyrolenlis, & Mainhardi Goritienlis ditionem, fe-Beinm fo- fe in Hungariam penetrat. Nullo artificio opus erat, ut Belae cu-cefum piditatem Rudium que pro filio detegeret. Qui enim fbi ceden-proficifct- jam pr0vinciam polliceri auderet, pro qua nuper tantum auri in largitiones, tantum etiamnum in bellum profuliim ? apparebat jam Styriam a Bela velut pro vičtaintra AuRriam alpici, nec tantopere folicitum, ut precarium ab ordinibus regimen filio obtineat, quam ut ifiud cum ceteris belli fructibus auferat. Spei proinde irritus, & triRibus de Patris obitu nunciis excitus in Ba-variam refertur 3 & verb non in curia tantum, fed in campo etiam Belae feliciter res evenere 3 evafiatä Aufiriä, & M ora via, pugna etiam luperior evaferat. Tot malorum pertaelus Ottoca-Moritur R11S de pace Belam appellat 3 quin properanda pacificationis ne-Z™ pater ceffitatem Bohemiae negotia impofuerunt. Defunčto fiquidem ottocari. fub Septembrem Wenceslao Patre ad cernendam quantocyus regni hrereditatem iteratis nunciis urgebatur, nb quid inteRino-rum motuum a quibusdam fulpedtae fidei exiReret.
Pax hter Sequente vere ambo Reges Pofonium convenere. Pax ma-u^mZxirno Ungari quatRu in has leges coaluit: Ottocarus AuRriam &Bobe- quidem, & quantum Styriae, qux cis veterem Getium, nunc mum. ptartbergenfem, Semeringium montes, olim Puttinenfem_»
quo-
Dux Styria V, 87
Quoque comitatum complexa, per Neoßadicnfem trabum por* rigitur, lervaret 3 Ducis tamen Styrise titulo abftineret; reli*
^uam v erb, tum inferiorem, tum fuperiorem Ducatus regio» nem ( dempta Anafi valle) ad vallem Analiprotenfam Ungar? poliiderent. Prona hunc in modum Beize omnia; procerum ani* mos nuper auro conciliarat, cellionem Ottocaro extorferat.
Nihil itaque cunčtatus filium in poffelTionem immittit5 Stepha* nus, quemadmodum in membranis publicis legitur; Primogenitus Bela IV. Illuflris Lbigar i a Regis, Dux Styrenfis Anno LlV. proclamatur. Inu litato omnium ordinum gaudio nundus&e/^«« accipitur, diem illum nunc omnes inter fclicillimos computare,
Sfui pacem tanto tempore frulfra exoptatam reduxerit. Ad cu-cA^ mulum laedtix altero anno facrum prodigium natura adjecit. Reperta liquidem Salvatoris Cruci affixi imago, qux in colle Mariano uno fupra Grzecium milliario, e pini radice procrevit.
Ea in Deiparae Balilicam Cifterico Runenli adferiptam olim Stra-findl, nunc Strasengl dičtam, translata peregrinantium pietate colitur.
Laetis initiis difpar exitus relpondit, Praefečforum avaritia, st3riaiie-arrogantia, alpcritas omnia perdidere 5 demandärat Bela Ste-»«»'«™* phano Zagrabienli Comiti, & Sclavonize Proregi, ut Styriae rempublicam pro filio procuraret. Ab hoc liibinde, qubd hominis ferociam Ordines non ferrent, Stephanus, Princeps Styriae, per fe rempublicam adminiftrare occepit. Verum & ipie in aula Graecenli verlatus populum juxtk ac proceres nullo dilcrimine accipere, adversum immunitates agere, večtigalibus, exaffio-nibus dire vexare, multis pecuniariis ultra jus, fasque aučtis emungere. Si quando fe privilegiis tueri tentarent, fi queruli ad Stephanum, Zagrabia revocatum, quo invito nullus ad Principem aditus, accederent, homo ex faftu, & inurbanitate com-politus per contemptum relpondebat; emptitium fe populum memini flent; quo dičlo dona in proceres nuper effnfa deligna-bat. Ignorabat nempe homo arrogans, nunquam ignava verecundia nobiles mentes erubelcere 5 proximum k rubore ad furo-rem tranlitum eile. Penitiffime ea vox animos feriebat 3 iit qui Eine intelligerent fe inter mancipia haberi. Ergo jam tum č ma-lis, quibus fe induerant, exitum circumlpiciunt. Re tamen-» hondnm matura utcunque odia comprimunt 5 quz novis Prx-fc^H injuriis quotidie robuffiora evadebant, fparfa in plures irae contagione 5 donec Anno LVIII. in apertam feditionem, & alte-in Ungarorum exitium defierint.
Mandatum nefeio quid Sigcfrido Mehrenbergenfi Dynaftae, ^uodisnon illico, aut fatis curate expleverat, llt renitentem in
Y 2	°	. obfe-
obfequium redigeret, arci Dravo a di ite militem ex Ungaria accitum circumfundit. Amici & vicini periculo commotus, fed Mehren, magis Pvxfcdti odio ffciinulatus Fridericus Petovieniis Marefchal-txrgam |us? tit ajunt, Styrix, clanculum fiib ligna provinciales colligit. “Doloris communio brevi jufhim ilii exercitum conflavit. Ca-rrafeüut. ffra minus folicite a tergo llngari cuflodierant, quod hoftem_s praeter cbfefTos nullum putarent. Intempefta nočte Fridericus irruit, fomno, & improvifi periculi horrore confufos magnam partem concidit, reliquos caftris ejicit. Stephanus ipfe jamjam Fm/en-inanibus tenebatur, feliciter tamen fuga elapfus Marhburgum eva^t* Nunciato inflare Fridericum, nec hic quidem confifte-'iVür. re auflis, revolutus in equum, Dravum natando trajecit; re-htäque ad Ducem tendens de Petovienfi, a quo probrosb eječfus Provincia eflet, acerbe conqueritur. Irrogatam Praefečto contumeliam memorabili poena expiaturus ipfe approperat, eXerci-Sfephamstu, quem ä Rege Patre impeträrat, Petovionem cingit, certus non decedere , donec in potefFatem redegiffet. Ruinae urbem opportunus Udalrici Archiepifcopi Salisburgenfis Roma reducis in caftra adventus fubduxit. Is ad primam obfeflae urbis famam accurrerat, non tam Fridericum, quam fe ea impugnatione laedi queritur. Urbem Salisburgenfi ditioni fubječfambeneficiario duntaxat jure pofleflam a Friderico commonffrat. Poit mole-Recedit. ftam & diuturnam concertationem in hunc demum modum lis componitur : Stephano hačtenus Praefečto poteftas abrogetur, Petovionem Duci Udalricus cedat, a Duce vero mille & quingentas argenti libras recipiat. Stephanus Princeps eam Styriae clavim intentiore cura fervandam prudenter exiftimans, Peto-vione pofthac cum conjuge habitare decrevit, id praeterea co-modi habiturus, ne caftrorum, urbiumque Praefečti, Ducis Vicinia abfterriti, fua licentia populum irritarent.
Interpolata hic potius, quam extinfta odia fuere, quae nifi mutato capite confananda amplius non erant, quod altero mox anno evenit. Provincialium quidam per villas & caftra populabundi excurrerant, praedarumque fat multum e Teutonici ordi-Froceriiusnis & Parthenonis Göffenfis agro abegerant. Delata ad Stepha-infidins nuiu querela damna farciri imperat, ne morae aut exceptioni ßruit. ]ocus efpet ? villae fundi que reorum fequeftrb ponuntur. Jufta haec, etfi rigida fapientibus vifa, apud paucos invidiam Duci conti arant. Verum atrox aliud, quod animo conceperat, 8c ad proceres effinxerat confilium, patientiam Ordinum abrupit 5 ferebatur, manicarum compedumque numerum bene magnuiru? confieri clanculum juflifTe, diem defignatie, qua potentiores procerum honoris fpecie in Aulam Petovienfem pelliceret, hac

proditione interceptos, vidtösque in Hungariam mitteret. Res haec in plebem fparfa, incredibile dičtu, quanto furore momen» to omnium animos impleverit. Excutiendum Hungaricum jugum eadem adhuc hora decernitur: licet acerrima hyems he-vierit, xftu vindictae inclementiam frigoris corrigente, velut ad propulfandum extremum periculum concurritur, arma, quae cuique furor & rabies minifträrat, corripiunt, in oppida & caitra Hungaro milite infcfla, caeco, fed felici ubique impetu irruunt, praefidiarios trucidant, ejiciunt. Non vis, non confilium Hunga-%r/rf rorum adversus eum torrentem valuit. Spatia dierum non piius undecim ea expeditio tenuit, 6c jam Ungarorum nemo intra Styriam confpiciebatur; duntaxat Petovium adhuc fervä-fant. Haec intra Styriam Cetio monte conclufam ačta 3 nunc in alteram, eamque, quae a nuperna divifione adhuc hodie Au-ftrix acccnfctur, defcendimus.
Tutus ab Hungaro Ottocarus interea in varios hoftes varia 0”°car*fi fortuna arma convertit 5 primae expeditionis fucceffiis aequitati »raftam caufae abunde refpondit j facra illa erat atque inPrutenos decreta,
Ad Idola magnam partem populus ille non follim defecerat, fed cos, qui Chrifti religionibus jurati refhterant, dirum in modum_» divexabat 5 non domibus, non agris, non vitae etiam parcere 5 Quotidianis his excurfionibus ftrenub fe Conradus Ludovici Landgravij HafTiae frater. Divae Elifabethae levir Magi Rer Prüf-hae k Friderico juflus objecit, multitudini inferior Pontificem im-plorarat. Ab hoc continub bellum facrum in rebellem DEO populum decernitur, copias crucis teilera infignitas Ottocarus deduxit. Tum ejus virtus, tum hoftium ignavia brevi finem bello impofuit. Prelio, an velitatione territi potius, quam vihti, Duces fuis quisque oppidis fe includunt. Ottocarus militem Chri-ftianorum pofieflionibus nocere vetitum, agros,primum aedds-Que hoftium evertere imperat, tum munitionibus, quibus Duces fe injecere, admovet. Illi defperata defenfione vitam duntaxat pačti deditionem faciunt, fed juffi univerfim omnes aut Chrifii Fgo, aut fecuri cervices, fiibjicere mutata religione pars maxima vitam redemere , facris undis k Brunone Olomucenfi abluti. Pertinaciores ad unum omnes concifi. Bello patrato aliquamdiu in Provincia perftitit, veritus, nk metu, qui haud diuturnus officij Magifter elfe confoevit, fbluti in fuperftitionem priflinam rela-oerentur. Ut perpetuum levitati fraenum injiceret, Regium_s Montem, nuncSambiaeMetropolim, ad oram maritimam condidit.
Ejus tamen urbis ortum quidam ad fecundam, quam fuo loco, narrabimus, expeditionem referunt.
90	Ottocam IL
Altem in Difpari fortuna rem in Bavaria Anno LVII. geffit. Difcor-Bavari. ^ n0n unius Provinciae fax Philippus Salisburgenlis Archi-epifcopus extitit. Belli, in quod Styri & Ottogarus ßepius operam contulere, originem perftringere juvat. Decretum Alexander IV. VII. Decembris, Anno LVI. ediderat, jubebatque,intra anni fpatium facris ordinibus initiari curarent, quotquot ad eum diem Epifcopi fuißent; hoc mandato fe potiffimum notari Philippus interpretabatur, quippe jam decimus annus abierat, quo in Salisburgenfem Praelulem electus facros ordines re-fpuebat, fpe dučtus, ut fi frater Ulricus adhuc improles aliquando obiret, reječto pedo in Ducatus Carinthise hereditatem fuccederet. Ne verb tempefias, quam imminere prudens praevidebat, imparatum obrueret, loca primum receptaculo futura munierat. Hernicum Bavarum preprimis metuebat, cui novum hofiem obječturus Menfe Decembri Viennam profi-cifcitur® Ottocarum inječta haud dubie Carinthie Ipe & for-tafie promifla, in foedus pertrahit.
udalricus Nec vanus Philippi timor fuit. Freti enim Pontificis man-fuiroga- dato elečtores Philippum dignitate excidilfe pronunciant, Udal-turPhilip-ricum Seccovienfem invitum, relučtantčmaue fubrogant. Pro-%ifc.chs~a-bavit ačta Pontifex, literlsqueadChiemeniem EpifcopumHen-lisiurg. ricum datis, Philippo imperat: Romam ad dicendam caufam fe filieret, munitiones & caftra Chiemenfi traderet. Obfequi detrectantem anathemate percellit 5 quo fulmine ačtus in rabiem^ Philippus Hernicum & Udalricum ditione omni exuit, Ulrici fratris Carinthise Ducis, & Ottocari auxiliares copias evocat. Pro Udalrico Henricus Bavarus, & Stephanus Styrise Dux pugnabant. Fidelius quam felicius Ottocarus promifla implevit. ottocari Sub annum quinquagefimum feptimum in Bayariam movet, inBavan-incensfsque, quä incederet, oppidis, Ecclefiis, villis juxta Frau-ditio*^~ enhofFenum metatur. Henricus, cui prius ferč adefie hofiem, quam venturum, nunciatum erat, in interiora Bavarise fe tan-tifper receperat, donec copias ampliores contraheret, quarum partem non exiguam Ludovicus Palatinus de fratris periculo monitus adduxerat. Ut convenere ambo exercitus, accelerato itinere in hofiem ducunt, cafträque non fat provide locata cir-cumfident. Ottocarus, cui nec pugnandi animus, nec alia via exitus patebat, ad altum convertitur, unius diei inducias petit, 8c impetrat, fpe dučtus fore, ut ačturis ea fiducia incu-riofius hoftibus inobfervatus elaberetur. Ususque nočtis quae Divi Bartholomaei feflum fecuta, beneficio, collcčtis filentio vafis caflra deferit. At Bavari praedam eam non dimifiuri, fugientes ad Muldorffium afiecuti fillunt. Ottocarus Ducis officio
Dux Styrite V*	91
ciohoc in periculo egregie funčtus 5 qui hollem dillinerent, Legionariorum agmen, donec fluvium alij trajicerent, ad pontis aditum locat5 probe inhituta infelix cafus evertit, namque pra> gravatus multitudine pons folutä compage omnes in fubječtum Oenum effuderat. Tum enim verb a pugna ad caedem conver-htiavari, alios integros quidem, fed fociorum cafu territos gladiis, alios cum aquis lucrantes fagittis aquatilium more conficiunt. Agmen intra turrim extra Muldorffij pomeria elapfum inječto igne Ludovicus concremat. Ceteri, qui Muldormo fe tocluferant, pofl nonum obfidionis diem additis tamen pačlis dimifli. Ea clade tria fere millia abfumpta; Ottocarum, etfi & ipfe cum paucis aegre evafit, non tamen ea clades abflerruit,
^uin deječti Archicpifcopi gratia Bavariam immiflb milite iterum , & tertio infeflaret.
Res porrb Philippi proflratas Udalrici aemuli captivitas altero anno non mediocriter erexit. Is nuper a Philippo eječtus cum cxilij focio Chiemenfi Romam abiverat, Pontificem flimulatu-rUs,~ut iniquum mitrae ufurpatorem feverioribus mediis in ordi- urbicus dem redigi procuraret. Nunc Roma reverfus, paceque ad Pe- totTin tovionem compofita Salisburgum tetenderat, qub eum Styi'\styrhm jam biennio ante a Stephano jufli deducendum fufceperant. "otniu Adornari iter tam occulte non poterat, ut Lllrici Carinthi exploratores falleret, a quibus commonitus cum expedita militum manu infequitur. Primus de periculo Epifcopum lldalricus Liechtenfleinius edocuit, initöque confilio e plurium lententia decretum, Raltadium versus illico iter relegendum, unde Tauri montis tranfitu prohiberi Ulricus poliit. Serius, ac res po-fceret, deliberatum fuit; jam Raltadium holtis tenebat, nihilo tamen minus Styri conferto praelio Carinthos in fugam egere. Evaferant omne periculum, h aliquod in fecuritate latere pu-talfent^ dum negligentiias & metu foluti Raltadij agunt, collečti e fuga Carinthi redeunt, incautösque opprimunt, Lldalricus cum paucis in Piber diffugit, inde mutata velle, occulta; via, &: fine ftrepitu Salisburgum iturus 3 led prodito confilio, ab Henri-co Rottenmannio Admontio exiens intercipitur, & arčlae culto-diae in Wolckenlleinenfi callro mandatur 5 poli aliquod tempus jubente Ottocaro dimiffiis lecundb Romam abiit. Canonici interea, cum infirmior lldalricus videretur, quiim ut dignitatem luam tueretur, cum Philippo in gratiam redeunt. Ea tamen cautela, ne quid adversus mandata Pontificis peccaretur.
Ottocarum Bavarico bello adhuc impeditum haud paftlb laetiores b Styria nuncij interpellant. Eječtis, ut diximus, Hun-garis continub legatos in Auflriam anno lexagelimo mifere, &
Z 2	Ot-
ottocarii Ottocarum tum Viennae commorantem ad capeflendum Sty-styruor- rjgp regimen invitarunt. Expedita omnia, paratas ordinum vo-vitanu ' luntates, vacuam depuliis hoftibus Provinciam referunt 5 fcd quoniam Stephanum cum exercitu rediturum non metuere non pollent, ut auxiliares cohortes aut ipfe adduceret, aut deducendas curaret, orant. Ottocarus diflimulato, quo maximi xftuabat, gaudio, haditanti limi lis oblatam dignitatem admittit, velut, qui gratiam faceret, non qui ambierit. Milites, ne mitteret , induciarum religione, quas cum Hungaro pepigerat,prohiberi fe ajebat, iis finitis, quod optimum fačhi videretur, confti-tuturum, invitum tamen le non fore, fi quos fponte offerebat, mille equites Otto Comes Hardekius in Styriam dučfaret, eum Dynaftam, fibi non obnoxium, pačfis induciis non teneri. Sed nec Ottocarus tegenda; diutius cupiditati par, rigida hyeme Lega-in styri- ros fccutus in Styriam approperat, receptisque in fidem ordini-am venit* bus Henricum Liechtenfieinium praeficit 5 cui intra anni fpatium Wocho de Rofis Bohemus fubrogatus. Ne polt ačfas nati Salvatoris ferias Graecij ultro moraretur, fufpečta LIngarorum molimina obftitere.
Jam inde ab accepta in Styria clade in Ottocari ačfa ad Auftriae fines velut b fpecula Bela evigilarat, nil dubius, Bohe-mum quavis rima fefe intra montes Styriae infinuaturum,nec prse-ftolari aliud, qudm ut undeundefpecies quaedam, & honefli color offerretur, illico in Provinciam extortam revolaturum. Quid praefenti legatione pertračfatum, quid ab Ottocaro refpon-fum, maxima indignatione audiit. Ducis in admittenda dignitate facilitas immensum Hungaros irritarat. Cum ea animi intemperie agitaretur, filium Stephanum pullum, in aulam adveniflc Hungari nunciatur, qui Hardecij comitis metu e Styria profugerat. Tum Aujiridm cnimvero irae impotens, non experitato induciarum fine cogi mi-tnjeßant. j^em ^ & Anfiriae infundi jubet. Non Hungari duntaxat, fed quidquid Barbarorum iis immixtum degebat, feveris imperiis excitum. Sub Julij initium centum quadraginta millia ex adver-fa Moravae ripa confiltere. His Ottocarus centum equitum_» millia objecit: quos inter, ut mos aevi illius ferebat, fepties mille equos ferreis loricis cataphračfos immilcuit. E prima velitatione non admodum laetum omen Germani retulere. Exercitum fiium in civitate Laha, & vicina regione Ottocarus continuerat, egreflbs inde pabulatores, lui fecuros evagari Hungari faepius confpicati, quadraginta millia prope Stezium in adječta vajlenočfu recondunt. Altero die, ( VI. Kalendas Julij) cum folitä fiducia pabulatum mane exeunt, centum Ungari admilfis, iit gentis mos efi, equis procurrunt, in palantes invečti, alios caedunt, alios fub caftra & urbis muros infequuntur.	Ma-
T)hx Styria V. 93
Magis fere, quam fociormn caxies, hoftium audacia Otto- vtUtath nem Hardecium, & Conradum comitem Plagenfem incende-bat5 caftigandam temeritatem exclamant 5 luculentum argumen-'”7'1'^"" tum eile, ut contemptui miles Germanus haberetur ab iis, qui tantilla manu fub totius exercitus oculis erumpere, caftris imminere auderent. Et obtinuit eorum lententia animoiior, quam cautior. Quingentos fecum in hohem rapiunt. Confpečto Germanorum globo Hungari, quod petebant, aflecuti, fimu-lata fuga ad vallem citatis equis referuntur, fugientium veftigiis Hardecius. iniiftit. Mox ubi fe cum cohorte in paratas iniidias hiduillet^ tum verb intellexit, quam non contemneretur miles Germanus Hungaris, qui quadraginta millia in quingentos pa-räflent. Nec jam illi, ut antea de fumenda audaciae poena, fed redeundi venia cogitare. At frultra precibus vitam ab efferatis deprecati, frultra viribus adversus tantum militem tuiti, ad Unum omnes cum Hardecio, & Plagio ceciderunt 5 denis pau* ciores an fugä, an latebra lälutem lervarunt.
Funeltum omen, qubd bbelli initiis capi conluevit, melior demum fortuna in hohes avertit. Quatuordecim dies abierant, cum uterque exercitus in conlpečtu politus diverfam Mo-ravae ripam oberrabat. Ne Ungari pugnare inviti cogerentur, aut Bohemi pohent, fluvius obhabat. Ottocarus pršelij avidus nunc fecialibus, nunc immihis in amnem velitibus ncquic-quam hohes in pugnam identidem proliciebat 5 Bela contrk ab Univerh certaminis alea abhorrens id fbium curare, ne in alteram ripam, qubd Ixpe tentarant,- Bohemi eniterentur.
Ottocarus fub extremum otij impatiens Belam per Meyh fovium Dynaham Auhriacum compellat: ignavae cunčfatio-uis finem aliquando faceret, honori fuo confideret. Europae ludibrio Regum duorum famam objici, circumferendos per ora hominum, velut qui tot legiones tantis lumptibus ohentatiohis causa circumducerent, aut mutuo alpečtu fefe obledraturi con-Venillent. Ageret proinde, atque ut ferro litem decerneret, Ger-rnanos trajcdu fluvij nb ultro arceret, h id minus e reVidere-tur, in Auhriae ripam ipfe militem fuum transferret. Ab le, donec exlcendihent, nihil hohile tentatum iri, quatuor dierum inducias polliceri. Placuit Beize pohrema pars conlilij; alia praeterea res ad confligendum permovit. Partem exercitus adlupe-horem fluminis ripam Ottocarus commoditatis causa, &: fu-P»?nnnt gam Ungari credebant, abhraxerat5 pars alia Juhitij fiducia, lutiori difciplina in cahris verfabantur. Re comperta Stephaniis/,cwy. Mae filius copiis celeriter III. Idus Julij ad ripam alteram appul-fls, in dilperfos invehitur 5 dum ad arma difeurritur, in ordines
A a	dihri-
Et Vin. eunt.
Pax ini
tur,
diftribuuntur, cadunt permulti. In qualem cunque aciei formam compofiti impetum hoftium eb usque reprimunt, donec accitus e fuperiore ripa Ottocarus adveniret. Tum enim vero atrox pugna recruduit. Diu inter cruentas vices ad Chreflcnpmn-nam certatum fortuna, quum in partem fe flečteret, ambigua. Ubi Germanos nunquam fatigari, nunquam pugnam remittere, primores Ducum certis ictibus configi, Stephanum graviter faucium e praelio efferri Ungari confpexere, cadere animis & loco fcnfim movai. Stratis primis ordinibus, cum ultro femper porrigeretur periculum, poftremi in aquam defiliunt, via in fugam aperta confeftim primi fequuntur. Ottocarus contra trepidis ferociter initare, fugientium terga caedere, nb quis a ripa deviaret, partitas in diverfa agmina copias obviam mittere3 fed fponte illi in cladem ruebant, in quam impulfos hoftis voluit. Adeb ferri metus, oculos animösqueconfuderat, ut nihil difcri-fcinis in aqua viderent 3 affluente multitudine, in fluvium praecipites alij fliper alios incidunt perituri tardius, aut evafuri, fi miniis feftinaflent 3 alij armis graves & praelio fatigati, alij ill ab entium pondere preffi, alij internatantium objectu, nb Brachia expedirent, irretiti hauriebantur. Merfis quatuor millibus, feX-decim omnino millia periere. Bela, qui ex adverfa ripa eventum praelij praeffolabatur, ad cladis foeditatem illacrymatus, vix tantum animum rev očarat, ut collečtas exercitus reliquias in tutiora fiibduceret.
Nec paucis funeribus Bohemo vičtoria ftetit. Pluresprima illa trepidatione, multi inter pneliandum ftrati, multos finb vulnere, fed aiqub finb fjfiritu poft pugnam repererunt, quos nempe receptus , aubtusque intra ferreos thoraces afflus prse-focärat. Ottocarus direptis, quae omni annona & armorum apparatu referta hoftis reliquerat, caftris, victore exercitu, ne colligendi Hungaris fpatium eflet, Pofonium usque regionem omnem exurit. Progredi parantem pro pace fupplices ä Bela legati interpellant 3 remiffl ad Ottonem Marchionem, Bran-deburgicum, & Ulricum Carinthiae Ducem, qui fnbfidiarias copias adduxerant, cum iis pacis negotium pertračtare jubentur. In has leges utrinque juratum eft: Bela Styrise toti, & juri omni renfinciato: Petovium dedučto inde praefidio reddito: Bela junior regis filius, Marchionis Brandeburgici filiam, Ottocari ex foro re neptem uxorem ducito. Qui prior in pačta pacčmve pec-cärit, undecim felibrarum argenti millibus multator. Anno altero, fexagefimo primo, magna celebritate uterque Regum Viennae tabulis fubfcripfere. Bela praefertim comitatu longb fplendidiffimo, & fuperbo veflium luxu opes regni offentabat. In urbem invečtum praeter duos filios, Rufflae Serviaeque Reges3
ab his quinquaginta Duces fequebantur. Ad pompae augmentum Ottocarus clientelares in Auftria Dominos ad dicendum Sacramentum evocärat. Bela live eo procerum conventu terri-^s, live illi aliunde inječta lulpicio Ottocarum fraudis aliquid adversum fe machinari, nondum tradita nuru, cum filiis occultä fiigä fe fubduxit, fcriptlsque Pofonio literis, fponfamfilio poftu-bans, transmitti ab ofFenlb licet Rege obtinuit. Nuptiarum fe-fium regiis impendiis ab Ottocaro fponfe avunculo An. LXV. in campo prope Fifcham adornatum. Ut vero celebris vidtoriae perpetuum monumentum ex liaret, odio polt annis in pugnae lo-. co urbem Marcheggium idem condidit.
Aliud hoc Viennenli regum congrelTu matrimonium praeterea decretum,deinde patuit. Mox enim a foluto conventu Ot-Tocarus eječla Margareta Cunegundem, e Conflantia Belae fi-^H^ lia Hoflislao Ruifiae Rege genitam III. Kalendas Novembris to-^f^J ro admovit, dedudlämque in Bohemiam Pragae nalcentis Domi-ni die regiis inlignibus ornari fecum a Wcrnhero Moguntino cu-^ew* r-arat. Divortium noxa carnifle, funt, qui fcribant, & pene per-fiiadent, quod nullus ofFenfi Pontificis, nullus di (flatae poenae meminerit. Juflum a Papa Moguntinum aequitatem repudij di-Ipicere refert Pelfina, tacet fententiam. Sed nec aliam divortij canlam in annalibus reperias, ac ab annofa & infecunda Margareta abhorruifle Ottocarum, haeredis defiderio conjugem mu-rällc. Margareta reliefla XV. Kalendas Novembres č Bohemia Cremblium fe juflii mariti contulit, quo in loco refiduo vitae tempore commorata anno fexagefimo feptimo finiit, in Cam-pililienli coenobio humata. Inter velatas Virgines eam nunc, fliin & ante fecundum matrimonium vixifle aliquibus perfba-lum j multi propinato ab Ottocaro veneno periifle arbitrantur.
Si res, ut Dubravius juratus ceteroquin Ottocari laudibus Hi-fioricus narrat, fe habuit: fime negotium non e Chriflianarum legum formula pertraeflatum eft. Alternis contentionibus nimirum fe conjuges lacellivifle: a marito uxorem fterilitatis infi-mulatam, hanc in maritum orbitatis culpam detorfifle. Dirimendae liti id medium ab Ottocaro Margaretas propofitum, & approbatum, e Nobili fervitio puellam daret, cum qua experiatur: fi prolem anni intervallo ex ea non fulciperet, Margareta culpä vacaret5 fi fecus eveniret, par ipfe Veneri, & matrimonio lolutus haberetur. Poft decimum menfem editum a pellice filiam Nicolaum Oppavias Ducem aliquando futurum 5 tres Dein 0rdine filias Vortembergo, Straconienfi, & Gravaro Baronibus c°llocatas. Lautam dotem, qua natales cohoneflaret, fingulis adje(flam a Patre, dicere folito: ubi dos adefl, nullum vitium vitio vertitur.
Pax cum Bela confečta Bohemorum arma ab Hungaria avertit5 inita eodem tempore cum Salisburgenfi ArchiepifcopO in Bavariam accerlivit. Res ita habuit 3 Udalricus nuper captivitate folutus Romar, qub abierat, a Papa Urbano IV. impetrarat, ut Salisburgenfem Ecclefiam Ottocaro tuendam committeret3 Henricus Bavarus dignitatem Defenforis, fibi veteri jure debitam» in quemvis alium, multb magis collatam in aemulum indignč ferebat. Dolori medelam b vindičta fačturus, in Salisburgenfem ditionem invadit. Multis oppidis impetu captis Salisbur-gum aflilit, parti, quae trans aquas {ita, infpečhmte Udalrico ignem fubdit. Sed fulminis fereno caelo excufli omine territus ab obftdione difcedit, nili caeleftium irarum metum honefHorem_$> obtenderit, ne Ottocarum timuille videretur. Jam enim Bru-ottocarm noncm Olomucenfem Epifcopum ( Styriae is praefečturam a mor-Senß,UrädteRofenbergici,Graecij Annofexagcfimofecundo die III. Junij ex-verfus Ri- tinčH, obtinuit) adv entare audierat, Ottoc ari mandato is arma varum expediit, diredtöque Salisburgum itinere, quidquid cis Taurum montem ArchiepifcopO ante paruerat, Udalrico aderuit, Philippo jam nullibi confidere aufo. Res Udalrici eae v ičtoriae, non animum erexere. Imbecilliorem fe agnofcebat, quiim qui labefactatam tot cladibus rempublicam, Ecclefiae fplendorem integrum redderet. Procerum pars non exigua adhuc Henrico Bavaro Rudebat, curarum taedium, & quietis amor haud dubie etiam in udairicm coiilllium adhibita. Communicato itaque cum Ecclefue proce-Ardkfribus propofito moleftam dignitatem abdicare decernit. Ad fcopatui conlilium mors Urbani Pontificis retardavit. Anno demum fe» xagefimo quinto fačta vi Clemente venia Scccovienfi Ecclefiae fe reddidit. Ut vero Clemens Philippi in veteres fempcr fpes imminentis molimina authoritate fua frenaret, ipfe Salisburgo Epifcopum dedit Uladislaum Henrici Probi Lignicenfium Ducis & Annae Ottocari materterae filium.
Parum apud Bavari animum abfentis Pontificis reverentia potuit, qui Confobrinum Ottocari adeb vicinum Henrico, vivere fine hofie nefas putabat. Pofiquam Hallinenfis oppidi, nb Uladislao fe fubmitteret, pertinaciam confirma fiet, in Salisburgenfem, & Patavienfem ditionem illatus, triftem ubique fbli-tudinem a tergo relinquit. Peragitur populatio tanta diligentia» ut omnem Ottocari celeritatem anteverterint. Nihilo tamen minus ille ad reddendas faltem vices accurrere. bipartitb exerci-ottocarus tum in Bavariam immittit, partem copiarum Brunoni traditam ficundd^ per Salisburgum tendere, & Hallincnfes ad obfequium compel-Bavarum. lere jubet, ipfe decem millia per Chambenfem Provinciam traducit. Cum Ratisbona munitiones plurimas intra menfis fpati-
um
Z)«x Styr'ue V*	97
Um fubigit 5 altera parte Bruno Hallinum aflultu captum in rebellionis poenam fuccendit. Hofte nullo in conlpečhim, nedum jn prolium, qubd unicb avebat Ottocarus, venire aufo, nifi id verius prudens conlilium, quam metus fuerit 5 quippe fames, quae lateri in exefa nuper exhauftäque regione perpetub haerebat, neceflitatem recedendi impofuit 5 ut receptum celerius indiceret, etiam ffognantes eluvionibus campi coegerunt. In vacuam milite regionem mox Bavari revolarunt, transmifsäque Ilzä in Patavienfem ditionem, & Bohemiam usque excurrunt. Patavium belli furto occupant, civium quorundam proditione adjuti.
Sed fortuna fuä impotentius ufi, cum domibus flammas fub-dunt, facris thefauris manus injiciunt, cives flagitium luum de-teftati, correptis armis facrilegos b civitate exturbant. Pacem demum inter Henricum, & Ottogarum Guido Cardinalis,arbiter ab ambobus delečlus, inconfilio Viennenfl anno fexageflmo feptimo reftituit.
Expertus jam femel felicitatem Ottocari, faepius obflequi-o/r^n» Um Pontifex, ut in Prutenos denuo iret, perluant. Profici-fcenti fupplementa militum Bernardus, & Henricus comites2'oto»”/", flfannebergici,Fridericus Petovius, Hertnidus Wildonius, Wulf-fingus Stubenbergicus, Udalricus Liechtenfteinius Styriae proceres, fui quique agminis Duces junxere 5 majore voluntate bellum iftud inchoatum, quam fručtu finitum. Nullo ferč operae^ i„feaA pretio fačto redeundum fuit, qubd fblito mitior anno fexagcfl-rf^>. mo očtavo hyems, folum uligine inflabile, & pafiim paludibus lentum in militares vias non durarit. Sed nempe flerilis Gloriae jačhiram utilitate penfari principes facile patiuntur 5 irritum ce-cidifle conatum Ottocarus non admodum deinde dolebat, cui altero anno multum intererat militem extero bello vacuum, & integrum fub flgnis habere: nb Carinthiae haereditas alterius fieret. Novae difeordiae iterum autor Philippus, notum ä Provinciarum damnis nomen, homo cujus ambitionem nulla dignitas , cupiditatem nulla pofleflio aequärat. Id rebus ejus pefltmum accidit, qubd adverfarium načtus dominandi libidineferbparem, viribus haud paulb fuperiorem, Ottogarum: utrumque mors Ulrici Carinthiae Ducis collifit, cujus haereditatem Philippus frater avidč expedtabat, Ottocarus dudum blanditiis variis, quibus fenes deliniri confueverunt, captärat.
Et b voto artes ceflerunt, multis, antequam moreretur an-ui$,cum orbus aeque ac liberum exfbes viveret, inter eos conventum : certam pecuniae fummam, fi Ottocarus numerarit, Ca- Carinthi. rinthia, & Carniolia potiretur. Confcius ejus nundinationisa>n trniu Philippus non modb pačbis non interceflerat, Bohemorum nem-
Bb	pe
pe auxilio egens, fed prolixe annuit, fuo fe Archiepifcopatu locupletem abunde aflerens. Archiepifcopatu exutus, neeßct, cur ob inopiam fraternis titulis inhiaret, inter primas curas Ottocarus habuit, ut digno facerdotio ditaretur. Nec fegnms eam caufam complexus Ulricus frater. Defunčto hoc anno Grego-rio hortatu Ottocari Aquilejam ipfe iter fufcepit, Patriarchae 0 dignitatem pro Philippo poftulaturus. Sed petitioni immortuus, fratrem pedi & fafcium candidatum reliquit. Audito Ulrici obitu ime mora Ottocarus proiicifci Brunenfem Praepoiitum, & in fua verba adigere ordines jubet. At fruftra fuit Praefulis au-thoritas tabulis armata,ceteroquin inermis, Philippo in munitiores urbes jam recepto. Nč vim continub Philippo admoveret, CumHun.metus ab Hungaria Ducem continuit. Parum aberat, quin fidiumOttocari focrus Conflantia geminos reges ad arma concitaret, levi quidem deličto, fed ut obdučta recens cicatrix leni affričtu, ita inimicitia non multb ante pofita exigua etiam offenße fpecie recrudefcit. Belae nuper defiinčH patris thefauros exhiberi fibi flagitarat, indulgere forori in ejusmodi poflulato nihil admodum Rex Stephanus metuebat. Illa prxpoftero generi amore fedučta ternas e gemmis fublečtas Ottocaro dono transmittit. Cognito fororis furto injuriam cum Ottocaro Stephanus expoftulat, munus Rege indignum, & fcediffimum fpolium reddi pofcit. Pudore fimul, & ira concitatus Bohemus refponfi loco ad Hunga-y\x fines exercitum fhtit; huc &: copias fuas Hnngarus adduxit. Stabat jam paratus utrinque miles, repetundarum caufam ferro ačturus, cum eadem, quae gladios indidit, manibus excuffit 5 adnitente Conflantia uterque Regum in Infulam infra Pofonium fitam congrefli amicitiam integrarunt.
Cariniti- Major in edomando Philippo difficultas, quem pacato Un-am dr* gar0 in ičtum deflinärat. Labacum nonnifi effractis admota vi Carmoli\ DOVtis patuit; urbes Carinthiae ante obfidionem, non tamen an-occupat, te pugnam jugum admifere5 acie victo, captöque aemulo in vi-čforis poteftatem concefserunt. Philippus in Auftriam prope Crembfium deportatus, privatam fortunam tolerareafliiefcit, tradito, unde fumptus vitx neceflarios petat, Crembfenli telo-nio , & arce Pörfenbegenfi. Agnes Ulrici vidua alteri Ulri-co comiti de Heunburg ab Ottocaro collocata, ut imparibus nuptiis, & fplendor natalium & memoria obliteraretur.
Huwari Locupletis Vičtotiae gaudium Auftriae, & Moraviae calami-Moravia tas funcffavit. Stephanum five opportunitas ad aegre facien-d1jm aemulo invitärit, five quod credibile, & feriptum aquibus-jkm‘ * dam reperio, Philippus adhuc integer, fed male ä Bohemo metuens Regem exorarit, ut Carinthiam in Auftria tutaretur, quin-
qua-
Dux Styria V.	99
^uaginta Hungarorum, & Cumanorum millibus Moraviam_9 Auftriämque inundärat, oppida incendiis hfiufcrat, regionem omnem viginti millibus in lervitutem abreptis incolis vacuärat. bellum non uno nomine moleftum, quod iniuper fkviens prseter morem hyems inchoare non liverat, declinare Otto carus lata-§ebat, mifsöque ad Stephanum Legato, amice de violentain-Valione conqueritur. Ecquid media pace holtiliter ageret nul-la injuria lacellitus? militem ex amica juxta, & aliena terra revocaret, ab inferendis ultro damnis luos ablhneret, illata ßirci-tet. Nihil pacati impetrari potuit, inficeto hoc relponfo Legatus eluditur, quodnam militis probrum Hungariae Regem Bo-hemus putaret ? nunquam fervandis Moraviae, Aultriaeve finibus aut condutizum, aut conduci fe paliurum, libi prae Itandam Hungariae Rempublicam, alienarum rerum cultodia nulli Iti-pendia facere, fuis quisque, ut falva fint, vigilaret. Manifeltum ndeb contemptum eodem adhuc anno ultum Ottocarus ibat5 itili inufitatum hyemis gelu arma llilpendifiet. Ineunte anni fe-Ptuagcllmi primi vere profečtionem copiis b Carinthia in Au-itriam edicit. Judenburgum ingrefib ab exploratoribus refertur, ad Semeringij montis pedem exercitum Stephani caltra metatum praeltolari» Non curarum minus quam irarum eaholtis audacia Ottocaro injecit. Delečtus militum per Styriam fieri, addudque 11 nobilibus imperat, fidei procerum anxius evocatos in aulam compellat, limultates, quibus ab fe eos diffidere non obfcuris indiciis nörat, bona fide ponerent. Refpondente liberč Henrico Prannebergico, vitam omnium filis oblequiis devotam putaret, fi. quae ad eam diem Styris ablata detineret, redidiflct> multa v oluntate pofiulatis annuit. Securus jam fidei, habito cum iisdem confilio,rationem, quam confiituerat, profedzionis immutat 3 flexo Campililium itinere in Auftriam emergit, &, quo incertus confilij Stephanus haereret, rumor diditur deducendas in Moraviam copias. Affečtatis viae erroribus rumori fides affirmatur 5 cum repente Polbnienles ad partes luas Bohemiac, Auftriae, Styriae, Poloniae, Brunlwici ligna volitare conlpiciunt. Ei potif fimum urbi inhiabat Ottocarus , qubd magnam thelauri partem in illa repofitam a Bela intellexiflet. Urbem commeatu omni intercepto deditione occupat 3 arx vi deječHs praefidiariis in manus venit. Egeltis inde thefauris vicina oppida, Fanum S. Ge-otgij, Bafinium, Biberfpurgum, Tyrnavia, Altenburgum, ceu vincun-Venatu in retia aguntur. Valbachium Ibani Comitis induftria'"r* (ervavit, Icilfis riparum aggeribus, quibus caltra non uno fluvio inundärat3 damnis moleltix aquarum Germani impares, ob-fidionem lolvere; injurias fluminum ignibus, & villarum incendiis vindicavit Ottocarus. Jaurino imminentem, nb ultra
Bb 2	pro-
progrederetur, occurrens focrus permovit5 audiebatur illa tanto pronius, quantd vehementius latrans intus fames idem fua-debat. Ceflit utrique f & copias regno deducit. II. Idus Julij, anno feptuagefimo primo Eoilcopis Petro Patavicnfi alifs-que iponforibus pax Pragae confecta eft^ reddita Stephano, quae eo bello ablata5 dirae intentatae, quisquis prior arma temerfc ftrinxerit. Et refumplit altero anno Ottocarus juita indignatione commotus.
Novum Defunčto Stephano Ladislaus impuber fucceflerat. vEgi-c*^^”-dius Comes, nefcio qb quam caufam, Reginam proccrdsque ve-Tum. ' ritus, cum Georgio fratre in Auitriam fugit. Ottocarus hominem benigne exceptum, oppidis Laha, Neoburgo, Stokeravia, Steina, alilsque,& mille libris in Ungulos annos fblvendis donatf Pofonium ejus fidei committit. Hos favores injuriam luam interpretatus Henricus Ginfienlis (viventeis etiamnum Stephano Ottocari partes fecutus, ingentia damnaHungarix dedit) in patriam rediit, ortäque forte in infula prope Budam rixä. Ducem Belam ( fratrem uxoris Ottocari ) trucidat. Hungari caxlem continub excufare, nt pacem eo fačto violatam cenferet, rogare, inducias faltem petere. Refponlum praecise ab Ottoca-ro, necem affinis ab fe inultam tolerari non polle, nec debere. Iram in immenfum exauxit vBgidij perfidia, nulla injuria provocatus, defertis Auftriaci partibus Pofonium Ladislao prodiderat. In bellum, quod evitare non noterant, copias,quantas po£ lunt maximas, contrahunt, populatorum agmina č Cumanis conflata in Auftriam, Moraviam , Styriam, bis intra menfis Ipatium in Carinthiam immittunt, regiones hasprobb everrunt. Henricus Ginfienlis, prius ac Ottocari exercitus conveniflet, triginta Iliorum millibus invečtus ftragis nonnihil edidit. At Ottocarus ubi fexaginta millia trahens Vagum versus tetendif fet, nullius amplius hoffis frons conlpečta. Quatuordecim hebdomadum intervallo ad Rottenfieinium Danubius ponte junčhis Tyrnavia, Nitria, Pofonium, S.Georgij Caltrum, Sopronium, munitiones omnes lacui vicinae, Jaurinum leges accepere. Hujus urbis Praefečtus quinque Ecclefienfis Antiftes in vinculis in Au-flriam abdučtus. Qua ratione poftea depačhim Iit, non reperio. Ad annum feptuagefimiim fextum reffitutam inter Hungarum & Bohemum concordiam Auftrale Chronicon memorat, pačtis-que infertum, ut Ottocarus binas ex auro coronas, Iceptra regia, aqualem itidem aureum rarioribus gemis diffinčhim , ce-teräque, quae nuper focrus ejus furripuerat, bona fide remitteret.
Senfim jam tempus allabebatur, quo Hablpurgicam gentem DEUS in Europae dominationem evečtam volebat. Vafiae
T)ux Styria V. ici
deprefli Ottocari ruinae in novae potentiae fundamentum dedi-renabantur omine fane longe laetiffimo, unde pronum conjicere,
Sfuanta olim modeftia & clementia gens Auguftillima fceptrumcarL ttačtatura lit, quae per calcatam ambitionem, & feveritatem__s tyrannidi proximam Imperium adierit. Quibus libi vitiis Ot-'Tocarus perniciem maturaverit, ut minori lečhiris faffidio exponam , huc omnia conjiciam, quae fuperioribus annis praeter-tnilft, confultö in hunc locum diftuli. Ad tria potiffimiim capita revocari poliunt omnia, quae milerumRegem in extremam calamitatem impulerunt: nimia in populum, proceresque leve-ritas, vanis fulpicionibus exaggerata; ambitio non fuperioris duntaxat, fed propemodum aequalis impatiens 3 in uxorem fhidi-Um, turpi fervituti, qukm regio amori limilius.
Styri ante alios impotentiam animi in Ottocaro non ferebant 5 non una injuria aegri, dudum alium principem circumlpe-^erej novandi opportunitas omnibus, paucis voluntas deerat.styru E Prudiča expeditione, in quam copias lociade Styriae optima-tes narravimus, liib Septembrem redux Vratislaviae eos aliquo tempore commorari fecum juderat. Navata recens opera, & cußodiam lingularis, qua accipi fe videbant, humanitas, nihil lulpicionis ^dmilit. Cum ecce quadam die in conclavi adede omnes jubentur 5 quid hoc mandato vellet, cupidb praedolantibus, fe Otto-carus infert, julsöque in medium prodire Friderico Petovienfi imperat: dquidem vera nuper retulidet, palam ediceret, quae in aures dbi haud ita pridem infufurradet. E vedigio Fridcri- Et cur? ciis, quos coram adede cerneret, fe ad defečtionemIblicitalTe,de transferenda in alium principem Styria condlium iniidc 5 con-juratorum praecipuum Bernardum Pfannebergicum , Hertni-dum Wiklonium, Wulfingum Stubcnbergicum, Ulricum_# Licchtendeinium nominat. Superum illi hominumque fidem nbtedari, innocentiae tedes caelites, inferösque ciere, Deum vindicem, fi fallat, audačter pofcere : Fridericum urgere, pertexeret fabulam: quem illi principem defignädent? quo loco, tempore, qua verborum formula in eas molitiones invitatus fuifiet?
Cjux rei conficiendae excogitata praefidia, enarraret. Henricus Efannebergicus impudentiam mendacij, & atrocitatem calumniae inter repetita convitia in os exprobrare 5 acrius Wildonius excanduit, fimul ardentes per indignationem oculos inPetovienfem evibrat,fimul militari ferocia manum capulo gladij injicit: Equidem , a j ens, fi frudra v erb a funt, hic, quo faepe regis caufam non infeliciter defendi, te perditiffime hominum, fcediffimi mendacij reum peraget, hoc ego meam. Se comilitonum innocentiam adertum ibo. Age vecors, fi calumniandi libido ultra oris im-
C c	puden-
IÖ2	Ottocarm 1L
pudentiam quid reliquum fecit, fi Deum malae caulae ultoremJ non perhorrefeis; I! terro decerne. Nihil praedamnatis fu a facundia proluit apud judicem, cujus intererat, innocentes aut non efie, aut non videri, nili fors & ea fcena artificiose compofita fuerit, ne vendibilis quidem fucus deefiet, quo ambitiolas lulpi-ciones illineret. Plura loqui parantes filere, & fingulos in Ungulos carceres abripi mandat. Bernardus Pfannebergicus in Burg-slciniz clauditur, Henricus frater Vratislaviae detinetur, Liech-tenfteinius, & Stubcnbergicus in Fren, Wildonicus in Chling-berg Bohemicis arcibus cufiodiuntur. Petovienfis five gratia dein exciderit, five fimulata ad tegendam fraudem irä in Aichorn deportatur.
Pradudium hoc poenarum fuit 3 quae fecuta demum , liilpicio-nem injecere: praecipuum captivorum crimen divitias, & potentiam eile 5 ea, quae objedla fuere fiagitia, non tam puniri, qubd fačla Dux crederet, quam qubd fieri aliquando polle metueret. Expediuntur ad reorum agnatos nuncij: morte omnes absque Ipe veniae multandos, eo loltim falvos praefiari polle, fi bona arečs-Eontm que, quas in Styria polFiderent, Duci continub traderent. Pe-urces in tovieiifi Swanberga, & Wurmberga adimitur 5 muri Wurm-iTpat %bergae dejiciuntur, fofsaeque explentur. Bernardus Pfannbergi-diruit. cus Pekavio, & Fano S. Petri 5 Henricus frater Kailerlperga, Schall-cggio, & Lofchenthalio exuitur, relidlo ei Rabenfieinioj ceterae arces diruuntur. Liechtenfteinius Frauenburgum amittit 5 Muravium & liechtenfteinium infiiper evertitur. Wildo-nij Eppenfteinium occupatum, Gleichenberga, Premersburgum excila. Stubcnbergicus demum loci cognominis, tum Kapffen-bergae, Katfchij, & Wulffingfteinij ruderibus vitam redemit. Haud abfimilem arcium firagem lulpiciofiis princeps binis abhinc annis in Auftria ediderat. Captivi poft fex menfium carcerem, Palmarum die, Marti j decimo feptimo, anno fexagefimo nono cultodia emilfi diuturnam cum libertate iram abfiulere. Reddidit quidem ablata Styris Ottocarus, quodllipra meminimus, prius quam in Ungaros duceret, liberalitate tamen emolliendis animis parum idonea, ut ferb beneficiis ufuvenit, temporis necelfitate verius extortis, quam fponte oblatis3 quippe autho-rem libi potius, qukm nobis tribuifie cenlemus, & accipere neuter, prxftare uterque videtur. Anima nempe beneficij opportunitas temporis eft.
Verum, fi quid ea ponderis benevolentia habuifiet, crude-liffimum, quod fub idem tempus patravit facinus, vim omnem enervärat. A lubačta Carinthia reverfiis in Styriam juxta Dravi ripas haud caftro Mehrenbergenfi procul iter fecerat. Sige-
fridus
Dux Styria F. 103
fridus loci Dynafta morbo impeditus venienti ferius occurrit. Sigtfridm I^ux fuo genio, & recenti'vičtoria tumidus contemptum inter-ptetatus, quavis arte hominem intercipi, abduci in Bohemiam_s ZhlmiTi jubet. Pauci dies abierunt, cum infidi is mifer excipitur. Invi- capthw tatus amicitiae fpeciead Ortolphum de Graez, cognomento Dur-^fZ" renholz militem inviferat^ poft falutatioms .officia perfide in Vincula datus5 ab Ortolpho primum tribuno, ab hoc PragaOt-Tocaro fiffitur. Illi furorem, qui nondum refederat, viri afpe-flus, & aemulorum intenderat. Non caufam cognofci, non audiri reum, non inffiuenda defenfionis moram indulgeri fuffinet, Uiomento hominem auferri ex oculis, raptari in furcam in lana non minus, ac dira vociferatione imperat. Truculentae & iniquae lententia barbarum quid etiam in poena refpondit: fulpenfus b pedibus inter diriffimos cruciatus in feram nočtem vitam extraxerat, elata, quantum poterat, voce innocuum fe identidem, op-Prefsümque calumniis ingeminans : ij gemitus furorem pro mi- £< occidi-feratione Ottocaro extorfere. Carnificem nočtu immittit, quitHr' impačta in tempora clava vitam, dolorem, & vel maxime lamenta abrumperet. Cadaver fubter patibulum defbflum, ut tumuli ignominia poenam ultra vitam extenderet 5 at infamiam.»
DEUS prodigidlls honoribus abolevit: pluribus nočtibus ardentes faculx imminere tumulo vifae, creditumque vulgb miffiis efi fe e cx\o viri innocentiae teftes, fed Ottocaro fulgetra, quae fecuturum propediem tiilmen nunciarent. Multis precibus, quamvis aegre impetrarunt bini fratres, ut corpus refodi Dux pateretur 5 inMehrenbergenfem Parthenonem delatum marmorno loculo condiderunt. Vulgus illi fandiorum honores fubin-de detulit, quod prodigiofam fepe Sigefridi opem clientes experirentur. Non mitior aequiörve fententia fuit, qua in Mora-Via nobilem Auflriae MaifTovium flammis addixit, alterum Mi-oz/ow* lotre fratrem fecuri fubjecit. Crimen quidem hujus praeter ele-^jff gantioris formx uxorem aliud non fuiffie ferunt, quam matrimonio expedire properaverit, nb diu alterius beneficij amore, aut metu premere amorem cogeretur. Binis his caedibus altera i fla, Sigefridi altera in fnam perniciem vindices imprudens armavit. Cevtafle profečth Milotam, & Mehrenbergicos diceres, nbuni pr% altero interitum fuum Ottocarus minus deberet. Ille nb Vinceret, iffi nb vičtus ii Rudolpho viveret, effecere.
Altera, quae praecipitem jam jam Ducis fortunam in exitium caufa impulit, ambitio extitit: poft funeftum annorum viginti duorum ä morte Friderici II. interregnum Germaniae coronam Rudolpho. Alberti II. Comitis Habfpurgici, & Heilwigae Kyburgicx filio coronam imperij Elečtores Francofurti. Anno
Cc 2	MCCLXXIII.
MCCLXXIII. VI. nonas Oärobres detulere. Ut honores Rü-Kudoiphmdeferret ab fe Ottocarus impetrare non potuit, intole-ijmpera.rabile homini vifum in fecundis confiftere, tot annis, quibus ju-/«rr.e igl' ftitium durarat, fuperiorem agnofcere neminem alliieto 3 ipfe, M 0tto. quemadmodum gloriari fepius auditus a mari Balthico adAdna-caroj^fr-ticum Dominatiotiem protulerat, terrarum amplitudine, opi-»itur.	fous, Qientelis nulli fecundus 3 regios titulos inter DomefHca de-
cora dudum numerabat. Rudolphus, etli fors a Regibus genus duxiilet, tum demum patrimonij non copiofiffimi hxres ultra dignitatem comitis non aflurgebat. Quin heri propemodum in aula Ottocari ftipendia fecerat, domi Praefečtus Praetorio3 belli etiam, quod an adversus Belam, an Stephanum Ungarin Reges geflerat!* operam fliam navärat. Haec illi innata animi li blatio, fed praprimis Cunegundis multb moleffiflima faciebat. At axoreUxoriis lenociniis viri plane potens erat, & imperiis plus, qukm ftimuia- prec3bus maritum, in quam liberet, partem f)effere folita3 nullum illa convitiandi finem facere, identidem marito infiiltare, nunquam non Rudolphum foedis coloribus expingere, ornamenta animi, fplendorem originis mi fla contumeliis oratione elevare, in egeftatem, virium infirmitatem multa acerbitate ludere, denique an heri fervum, hodie dominum pafiuhis e fiet ? adfa-flidium accinere. Aliam praeterea caufim fcriptores Bohemi cumDubravio tradidere: delatum ab Elečtoribus Ottocaro Imperium, -quam ille dignitatem fuperbč, velut cum fioma-cho rejecerit, dičtitans, quafi verb non quid amplius fit Regem eile Bohemix, quam Imperatorem falutari ? Irritatos eo contemptu Elcčforcs, ut par Regi referrent, in Rudolphum ejus nuper aulicum conipirafie3 fed majore gloriae, & gentis fuae, qukm veritatis ftudio hxc dici, alij exiftimant 3 praeterquam_5 enim, qubd ejusmodi repulfa a genio, vitae^ue infiituto Ottocari abhorreat, probe gnari, quanta per Germaniam eilet Imperatoris authoritas. Ajunt, qua minis, quit largitionibus ordinum fuffragia prensafie, Lugdunum etiam ad Pontificem Legatos , & profufa munera mififie 3 at repofuifie Pontificem, idoneorum principum abunde extra Bohemiam eile.
Helium decernit in C&fi-rtm.
Ergo certus experiri prius omnia, quam parere, in vim fe ftrenub comparat, tiim Henrico Bavaro amicitiam init, metu Rudolphi non multb poft difiuendam. Toto Septentrione legati volitant, aulas Principum univerfas concurfant, in armorum focietatem precibus, promiilis fblicitant. Negotium, quod per legatos foris, per fe domi majori ardore, qufim prudentia Ottocarus urgebat 3 rebus certe fuis melius confuluerat, aut diftu-lerat faltem exitium, fi ad fortunae, quam metuebat, rationem
vul-
T)ux Styr 'ue V-	I0f
Vultum, m o re s que attemperare novißet, fi lenta properatis, ^olliora duris prxhabuifiet. Rarb liquidem infitus a natura in principem amor lic extinguitur, quin miferatione vehementius Accendatur. Aufiriae Styrixque proceres clam Rudolphum respicere intellexerat; ut metu pernicioia fibi confilia framaret, eo-°^w ^ rUm liberos obfidum nomine extorquet, quos diverfis per herniam arcibus includit. Cum nihilominus Hertnidus Wildoni-tis, Bernardus Volkendorffius, Udalricus Vichovius, aliique Rudolpho fiudere non definerent, arcem, qua fe tenebant, co-Püs cingit, oblides eorum machinis quibusdam imponi jubet; ni deditionem feftinarint, fe filios in ora patrum ejaculaturum_s minatur. Ad eum alpedrum robur animi concidit, vičtor intra portas recipitur; ceteris venia donatis Wildonius, & Volkendorffius cum liberis folum vertere jubentur. Eadem in Rudol-Phum fides exitialis FridericoSalisburgenfi fuit; fimul ac Prxfu-lem Norimbergam profečtum audierat, Milotam tunc StyrhcSaiMur-RraefečFum in Salisburgenfis ditiones immittit, igne & ferropoe-g^ di-
k villis & oppidis repetuntur, Frifacum cum ceteris dirutum,/Lwl/, damno omni viginti librarum millibus aftimato.
Imminere tempeftatem e Bohemia dudum Rudolphus prae- ? viderat; Henrici Bavari, led Ottocari praefertim motus inten-hore cura obfervärat. Recepta Aquisgrani anno feptuagefi-mo quarto corona, indidlsque fubinde in fequentem annum No-rimbergae comitiis, ad altera Herbipolim pofl: tres menfes celebranda ordines evocat; invitati Henricus, 5c Ottocarus venire tenuunt. Multa ibidem falubriter fiatuta. De tollendis cumprimis per Germaniam latrociniis ačtum, iniquos bonorum ufur-patores fpoliandos, Bohemi & Bavari fačtionem opprimendam decretum. Ne vim fententia obtineret , occultis Ottocari machinationibus effečtum efi. Re in Rudolphi confcientiam ad-Evocatur dučta, tertid convenire fenatum Augufiae Vindelicorum proxi-^ cow/“ rna aefiate Anno MCCLXXVI. mandat, Ottocarum & Hen-,M‘ ficum, ni paruerint, laefe Majefiatis reos pronunciat. Id fulmen contumaciam demum infregit: Legatos prole quisque expediunt, ille Bernardum Seccovienlcm, hic Henricum PrzpontumMittit Oettineanum. Sed litos una adversus Ottocarum oratores Au-Legatos' ftriT, Stvrixque ordines Augufiam mifere, Fridericum Petovi-cnfem, Hertnidum Wildonium Styros, quibus le FridericusSa-lisburgenfis adjunxit: Bernardum Volkendorffium, Udalricum Vichovium Aufiriacos.
Priores in curiam admiffi multa, ut iratis &mileris acris efi fie facundia confuevit, verborum vi Provinciarum calamitatem, Ottocari violentiam expingunt. Tyranni more primb gralEi-
Dd	•	tum
Ori/»«?» tum ad Magiftratum eile, eodem ritu hodiedum gerere5 non ä TZmus Pro^n^s? non a facris cupiditatem, & manus abftinere 5 iniquif-Qttocaru. limas fenteutias ex affedrata juris formula perferri. Qui ceteris paulb copiollor, eundem & reum cenferi: fortunae beneficia gra-viflimis poenis luenda. Damnari criminibus oneratum non filis, quemcunque fiilpicio metuendum perfiiaferit3 facultatibus ever-ios infiuper in captivitatem abripi, ad hunc diem multos detineri. In fpcm carcerum verius, quam generis gigni liberos, beneficij loco dari, fi in vincula patribus fuccedant filij: quamvis hoc conlilio admittantur oblides, ne redeant haeredes. Deličhi Nobilium fervilibus, barbarisque fuppliciis plečti: alios intra domos luas concrematos , ferreis catenis alios intra latronum faecem e
communi furca fulpendi, alios ferocium equorum caudis alligatos per urbium compita raptari. In audiarium criminum privata adjiciunt: fimčfitatem thalami publicis adulteriis polluifie, viva Margareta fiilcepifie e pellice liberos, repudiafie ornatilfimam foeminam fterilitatis obtentu, quae fcilicet poft Styriam, Auftri-ämque alias marito provincias paritura non erat5 veneno denique innocentem fiiftulifie. Salisburgenfis illata a Mi lota damna reccnfebat, nec alia fe caufa armis appetitum, quum quod No-rimbergae Rudolpho fidem addixerit, in clientelares poffefiiones immitti rogarit.
Poft hos Ottocari, & Henrici Legati auditi. Oettinganus excufatis pluribus, alia Bavari adi a tuitus, modefte caufam egerat 3 at non facile dixeris, an Legati ordinum, an Seccovienfis Antiftes fortunam Ducis magis proftraverint. Verbis tumidam, rebus vacuam orationem exorfiis, argumentorum oftucias ludo magis quam foro aptiores aggerat. Quidquid ad eum diem de-foJm °acl lir^rat Ottocarus, tueri contendit 5 tum quo caulam fu am ju-ordines gularet penitus, multa in Csefarem, multa in allidentes ordines acerbor ad ravim declamat: Rudolphum Imperatorem vitio creatum, k °mi0' Pontifice, ajebat, dudum diris devotum, a devotis eligi fas non fuifte 3 in eandem fententiam plura latino fermone ad Praefiiles perfequitur. Tum Rudolphus nonnihil commotus ad hominem : equidem fi cum fblis Sacerdotibus negotium aliquando fit, latine per me licet, difterito, cumme, mei que ordinis infe-dlandos fufeeperis, eä lingua utitor, qua facultatem refponden-di non adimas. At Bernardus Ottocari mente, & intemperie plane imbutus contentiofius debacchari, cumulare convitia, alternis Caelarem ordindsque prolcindere 5 juftus faceftere, invitis aures acerbius obtundere. Manus jamjam injicere Palatinus parabat, nifi a Rudolpho monitus majorem publicae fidei, quam vindičtae rationem haberet. Philippus, cujus faepius
jam
Dux Styria V» 107
jam meminimus, alias curiam acceilcrat, fuam Carinthiam_s repetens.
Ottocari fuperbiam, cujus imaginem Legatus belič expref- ^Uum i» ferat, edomandam omnes cenfebant. Armis tamen adhucdum ottocam abftinendum, tentandum, an metu extundi oblequium ab arro- fuc*rrit~ gante pofiet. Fridericus Zolleranus, Norimbergenfis Burggra-Vius, & Hernicus Bafileenfis Epifcopus in Auftriam deftinan-tur. Legationisfumma erat: Auftriam, Styriam, ceterasque ftipendiarias Imperij provincias redderet, elečtioni Rudolphi ne pltro obßfteret, ordinum lententi« fubicribcret, fidem Cxfari juraret. Efferbuit enim vero ultra modum ad poftulata Otto-uarus, oculis fulgurans, vocdque concitata: quod mancipij genus regem Bohe mi« ordines putarent, qui fervo fiio obfequi-Um, fidem addiceret? Majeffatem Regiam tanto probro foedaret? non pafiiirum fe unquam capiti coronam, humeris purpuram h«rere, cujus pudeat. Indignum profedto nimis RudoI- ottocari phum Imperio, & fervi lis adhuc animi hominem, qui amplio-rem fortunam, & modeftiam non capiat. Nunc certo libi docu-/?imm mento conflare, nihil eo cfle afperius, qui e humili forte eleva- reJPonfw-tus lit 5 quando infiiltare regibus audeat, quiefervitij latebris pro-repfit in folium 5 nullis fe nominibus Rudolpho obftringi, flipen-dia nuper merenti curate folvifse, Auftriam, Styriam dotalitiis tabulis libi obveniffe, Carinthiam «re, alia armis comparäffe j nihil in h«c juris Rudolpho. Si fortuna lua ebrius poftulatis non deftiterit, fačturum fe equidem, ut intelligat, quantum inter Regem, Ducemque veteranum, & hodiernum dominum, hefter-num fervum interiit, id faltem honoris relaturum Rudolphum, qubd fe paflus iit ex«quari Ottocarus famulo, quem hoftem admittere dedignatus non lit. Verborum acerbitati facfla relpon-derunt. An legatorum fervos licentius locutos, an literarum it Rudolpho Bajulos ( fcriptores variant) nulla habita commea-tüs publici ratione e portis fulpenderat. Veneficas etiam mulieres flimulafle in Imperatoris c«dem ferunt.
Nondum foluto procerum conventu Legati Auguftam rediere. Vix fidem apud attonitos invenere, qu« de impotenti Ducis arrogantia retulere; una omnes voce conclamant: fačfum contra rempublicam videri, pronunciatur hoftis Imperij, bellum in Ottocarum , fociumque ejus Bavarum decernitur. Sulce- Bavaria pto per Bavariam Menfe Očtobri itinere ea provincia, velut per Kudoiphm otium fubjugata5 Straubinga, Patavium portas ultro aperuere/"^* Auxiliares Bohemorum copi« primo congreflu fui«, pars capti, pars in vicinos Bohemi« laltus diffugere. Henricus Dux defpe-ratis rebus ad Rudolphi denique Clementiam fe vertit , amiciti-
Dd 2	am
io8	Ottocarus IL
am primum cum Ludovico fratre integrat, k quo ob nuptias cum Mathilde, fe non conflilto initas dillidebat. In preces ge-tiamrectnei'i Ludovici, & Matliildis filix non gravate Rudolphus conlen-fit, fit 5 Henricum in gratiam recipit, & affirmando arčfius foede^ ri, Ottoni Catharinam filiam defpondet. Mutuatus in belli fumptus quadraginta fex aureorum nummum millia, regionem fupra Anafum dotis, & pignoris nomine attribuit. Pari facilitate Auftrhe oppida Lincium, Laureacum , Ipfium, Tulnam, Neoburgum in potefiatem venere, civibus claves ultro deferentibus. Očtidui fpatio tota cis Danubium Aufiria paruit. Expeditionem hanc porro Anni LXXVI. autumno fufceptam b diplomate liquet, quod VI. Kalend. Očtobr. ad Pataviam in ca-ftris a Rudolpho fignatum efi. Unde & belli comites difcere licet : Moguntinum, Salisburgenfem, Herbipolenfem, Ratisbo-nenfem, Chiemenfem Praefules, Ludovicum, & Henricum^ Bavariae Duces, Landgravium Haffix, Fridericum Burggravi-um Norimbergenfem aliösque.
Styria & QuasKic Rudolphus vičtorias armis coeperat, per Styriam & Carindia (yclrinthiam facundia fua firenue profecutus efi Mainhardus ch Tyro-"Tyrolenfis, quo eum nuper Cadar deltinarat, ut Provinciarum /enfit o/>e-pofieflionem ufurparet. Averfos ceteroquin a Bohemo ordines cajarium pberorum, quos obfides detinebat, cura ab apertadefečHo-a entur. ^ retarcUrat. Perrupit & i find obfiaculum Mainhardi dexteritas 5 folenni ritu OrTocARum abdicant, adfirifhique Rudolpho fide fuppetias in caftra ferunt.
Viennam Ad Vicnnx muros metabatur tum Csefar^ ea urbs profpe-VuMphusmm vičtoriarum curfum tantifper fuffiaminarat. Novembris 0 Jlce' initio oppugnari coepta, in fextam hebdomadam hohem exclu-fit. Nihil non machinarum adhibitum, ut aut vi muri, aut metu animi expugnarentur. Aucfus Styrorum fupplementis etiam Hungaros in foedus folicitaviti & addixit operam Ladislaus infenfiis Ottogaro, qubd urbibus, quas nuper captas in^> Hungaria diximus, nondum Germanorum prat fidium deduxerit. At munimentis, quae nova Dux adjecit, Vienna confifa, conditiones omnes fuperbb refpuit: liebt cives d deditionis nomine non abhorrerent, obfiabat ferociter praefidiarius miles 5 i promptifiimum quemque huc Ottocarus injecit, quorum per-wicaciam.egregie fuffentabat Bruno, OlomucenfisEpifcopus, urbis Praefečtus, &RudigerusPaltramus conful, crečtiambo animi, Deditione & fide in Ducem praeclari. At pofiquam agros, vineäsquefnn-**/’*>. ditus excifurum fe minatus Rudolphus, fi ultro refifierent, nihil jam aut PraefečH reverentia, aut militum metus apud cives potuit. Circumflant Rudigerum: celeri deditione fundorum,»
flra-
Ceni adhuc dies obiidionem tolerarent, qua fi fuppetise non ad-effent, cum Caelare pacifcerentur. Alteram Danubij ripam^ Ottocarus infederat 5 nt in adverfam alpiraret, Rudolphi co-pix, Sc pons ante diflblutus prohibebat. Condičta die chm nu-^piam Bohemica ligna apparerent, Caefarem intra muros admittunt.
Rudolphus Styros ob operam ftrenub navatam multis laudi- Diploma bus affečtos non ante dimirit, quam publicis literis immunitati-bus eorum caveret: iis porrb tabulis non veteres modb ab Ot- Aatum. Rogaro, Sc Leopoldo Ducibus, Friderico II. Caelare ratas habu-lt, fed lingularibus praerogativis ornavit: ne fcilicet a Romano Imperio divelli unquam Provincia polTet, aut principem, nili quem ipli optarint, haberent. Verba attexere juvat. Ar<9i at-tendentes immenfam fidem, & devotionem finceram, quibus A4i-nifleriales Styria fupraditii , jugum opprejfionis , & injuflitia declinando, quod Aiajfiat em noflram, & imperij enormiter ofi fendehat, nofirum, & imperij jußum, & dulce dominium totis uffeffihus fiunt amplexi, univerfios Af Jingulos tam minificriales, quam ceteros m eodem ducatu Styria confilitutos fideles jioftros fiub noflram , & Imperij recipimus ditionem, ut noti nifii a nobis Imperatoribus , eV Regibus fiuccefifbribus noflris perpetuo teneantur.
'Si autem pr a di Siorum Aiiniflerialium Styria fiavorabilis inflantia noflram providentiam pulfiaverit, ut eundem Ducatum de manibus noflris, cV Imperij, alicui Principum, quem noflra viderit di o?mm ad hocfiublimitas, porrigamus $ illum ad hujusmodi Principatus honorem curabimus exaltare, de quo pars major,
<&* melior Aiiniflerialium terra Nobis duxerit cotifulendum, nolentes , ut eis ex caufia rationabili renitentibus, Af invitis jugum novi Dominij, quod eorum flatui non conveniat, irnpona-tur - - - - Ut autem tenor hujus Privilegij d futuris dilfa terra Principibus ratus, Af ftabiliter teneatur, prafenti pracipimus fianSlionc, ut dum Princeps, qui pro tempore fuerit, a Aiinifte-rialibus Styria fidelitatis exigit juramentum, ipfii ad praflatio-nem hujusmodi Sacramenti minime confringantur, donec Princeps, A3 Dominus corporali fuo Juramento promittat, fie prafens privilegium in omnibus Af flngulis fiuis articulis fiervaturum - -- - Datum Wienna duodecimo Kalend. Alartij, Indiffiione quinta. Anno Domini Alillefimo, ducentefimo, fieptuagefimo fieptimo.
Regni vero Noflri Anno quarto. Eodem & Judenburgenfem civitatem literis fuis communivit. XIV. Kalend. Februari j Viennae exaratis.
Usih™ Viennae cafum ceterae urbes fecutae: neque tamen fubačb *ußria feAuttrh dici potuit, donec altera intra Ottocari caftra Vienna « mitti • jntegra perßfl-eret. Aggredi porrb hoftem validum, qui otio-fus hačtenus fua damna ipečtaflet, aut eum omittere negotium erat difficultatibus multis obfeflum. Exercitus vel ipfis vičto< riis, & longiore obfidione imminutus: fames tantum non in fe-ditionem militem egerat; verlls jam templorum, & Monafte-riorum thefauris in annonae pretium, non erat, unde pofthacpeteretur. In alteram ripam eniti fpes non erat, quin cladem ante praelium hoffis inferret. Quod fi etiam excenfio modico damno fieret, cum callido, & veterano duce res futura erat, quem invitum in pugnam elicere vel fperatu arduum: caftra invadere hac paucitate militum vix equidem confultum. Refocillare tamen aliquot dierum quiete militem, & in hoftem ire conftltuit, quando cellatio & metus confeffio non minus ac clades nocitura videbatur.
TacuCon. Haec molientem Praefules adeunt, bellum deprecantur 3 fra-Pl,a' čtum haud dubič malis Ottocarum jam modeftius ačturum. Nihil fe morari Cxfar repofuit, fi modb aequis conditionibus rem transigere Boheinus patiatur. Brunoni Olomucenfi, ut Regem conveniret, mandatum. Simul ac is pacis mentionem injecerat, b confpečhi fe quantocyus proripiat, jubet. Admiftb poft triduum non fine ftomacho aflentitur: iret, &: telam pertexeret, quam orfus fiiiflet. Ludovico Palatino pacificandi pro fe' poteftatem fore. Fridericum Norimbergenfem in id negotium Cae-' farnominarat: utrique parti Epifcopiadjunčti: b formula,quam Rudolphus dičtarat, pax coaluit. Auftriä, quae cis Danubium, Styria, Carinthiä, ceterlsque, quae privata poteftate occupa-rat, Ottocarus decederet, donec Imperij fenatus de jure cogno-Iceret. Auftriam Transdanubianam, Bohemiam, Moraviam retineret quidem, fed beneficij nomine a Caefare reciperet: Provincialibus obfides, Hungaris ablata, & captivos redderet: denique quo pax affinitatis vinculo arčtius ftringerctur: -.Gutham Rudolphi nliam Wenceslaus, ubi adoleverit, duceret, Guthac Fratri Rudolpho Agnes Ottocari filia nuberet: fpem fimul monftratam Dubravius refert, fore, ut ablatas provincias pro dote uxor afferret.
Admittit Nulla exceptione Ottocarus fubfcripfit, illud duntaxat Ottocarm gratiae loco fibi daripoftulärat, ut extra confpečtum militum Sacramentum folenni ritu intra papilionem dicere liceret. Rudolphus occafionem, qua elatos viri fpiritus ad modeftiam deprimeret, avidb arripit, petitis connivet. In Kambergam Danubij infulam ( ea in hanc ceremoniam delečta ) cum quibus vellet,
tran-
tranfiret; ambo exercitus eminus aditarent, ripam utramque pr$texerent. Tentorium, quod in hunc finem erigendum Ru-dolphus pollicebatur, cum iuis ipfe iubiret: id porro eo artificio fraudem tegebat, ut laxati funiculi beneficio machina difiblvi Commode pollet. Adelt Ottocarus duodecimo Kalendas De-De/«Jz-cembres provolutus ante Rudolphi folium, pro veteri ritu, &ctur intrA
T) •	•	in	rrri^r	•	tentori-
i rovinciarum, quas hactenus poliederat, numero, quinqueÄW jup. Vexilla affert. Imperator fupplicem comiter ceteroqnin acce-A*. pit. Auftriae, Styrize, Carinthiae fervatis, bina Bohemiae, &ifjiaCa Moraviae vexilla reddit 5 cum ecce foluta momento compage pa-rz»/Z./Vi ei pilio in planum effunditur5 affufum genibus Bohemize Rcgcn)~!>adimitHK ambo exercitus vident: ambo fpedraculo quidem, quod lineis parietibus celari ignorabant, attoniti, feddiverfisanimorum motibus conciti^ Bohemi indignari, fremere5 Germani ridere, plaudere, hi laetitiam, illi iram ex mutuo afpečtu intendere5 Ot-Tocarus eventus infolentia non aliter ac fulmine perculfus tanti-fper haerere, collečto tamen mox animo indignationem apud fe premebat. Ignominia, jačtura, & fliper utrumque metus, qui ^ Cunegunde accipiendus efiet, uxorium virum angebat. Af-fečfatis viae diverticulis in alterum annum reditum difiulit, & poenam.
Adventanti in limine formidata dudum Ultrix occurrit. Pro <i£ falutationis officiis mixtae acerbis cavillis contumeliae fuere. Me“*or? profečtb beatam te marito exclamat: rediifti praeter fpem Prin-X//*^<> Ceps generofiffime, fačturum in aula Rudolphi ffipendia poffhac credideram. Huc demum apparatus ille belli, & magnincae nuper voces recidere, ut intra modicos Bohemiae faltus precarij, & clientelares reguli clauderemur ? exciri nempe totus Septentrio debuit, ut trementem ad pedes fervi Ottocarum videret. Ut inter generofas lachrymas fupplices magnificč manus tetenderis , ut amplexatus fortiter genua fis, fama accepimus. Vendidi-ffi ignava pacificatione provincias, quas nemo ullis cladibus ante vitam extorquere debebat. Emifti miferam potentiae laciniam pudendis precibus, quibus ego nec orbis imperium comparä-tim. I nunc! & explicatum it Balthico ad A driaticum mare imperium jačta. O te egregium patrimonij aučtorem! quod nuper regni medium, pulchro compendio fines feciffi. Nb bello amifia repetas, fcio te religione, heri tui reverentia, & magnitudine beneficij, quo te mitiffimus tuusMecoenas recbns obfirinxit,impediri. At fi id mos foeminis indulgeret, nunc copias rapuerim, ditionem omnem recuperarim, imbellis viri focordiamexpiaverim. Hzec clam, haec palam quotidie imperiofa mulier occinebat.
U2	Ottocarus II,
Phacum Ottocarus, etfi fuis fafliis non femcl cffet, fucceßiifempef Woipbo caruifTc, quidquid conjugis confiiio fufcepißet: ludibrij tamen nfanchi.	fecjaiem ad Rudolphum ire jubet, ni Viennam cete-
räque redderet, bellum denuntiet. Difluadentibus, qui aderant, defixo in terram vultu deliberanti fimiiis tantilper haeret? tum pulfata pede humo: I! quod imperavi, nuncia, fi pacem jure jurando fimcitam obtenderit, dic, malis artibus circumfcri-ptum, & delufum probrose Ottocarum nulla pačtorum fide teneri, evitari bellum nili redditis provinciis nonpofie. Ageret, & bellandi artes, quas me magiftro didicerit, exerceret. Pacis tabulas nifi alterutrius fanguine conficiendas ne iperet: fatis me jam gloria: vixifie. Si fortuna non concefierit, me integrata potentia vivere, petiturum vel a deiperata pugnandi contentione, ne parco fanguine, & inultus ditionem, vitam que divendam. Et vero eä fiducia, velut qui manibus teneret vičtoriam, bello fe accinxit. Machinas apparari curärat, quibus Rudolphum oppugnaret, fi e praelio profugus in civitatem quandam fe occluderet: mox, ne quidpiam, quod jurarat, fervaret, A gnetem Rudo ipho defponfam cum decem virginibus in claufixum detrudit. Puch fua- Praecipuos pacis authores Wartenbergum, Riczanum, Wilhel-fons mul-mum bonis exutos relegat. Ab his ad nečbenda foedera ani-t^krdü mum vertit3 e Bohemis, Ruthenis, Silefiis, Polonis, Miihen-ottocari. fibus, Saxonibus, Moravis, Thuringis triginta millium exercitum conflavit. In Aufiriam prope civitatem Laha ingrefius, cum adventus fui indicium incendiis fecifiet, Hcnricus, Sc Leopoldus Chunringij, Henricus Bavarus pecuniis in proditionem empti vi-in Außri- res fociärunt. Ottocaro in Transdanubianam Aufiriam graf am ir. fante, Henricus, & Ivanuš Ginfienfes Comites in Neofiadienfes rumpit, agros fieviebant. Nb ulterius ferrentur, Stephanus Meiflbvius, Otto Berctholdftorffius, Bertholdus Eberfiorffius ruentium impetum tantifper fuftinuere, donec evocatus e provinciis miles ad figna conveniret.
Copid R«- Augufti menfis initio bis mille fexcentorum, & quinqua-doiphi dr ginta equitum agmen adfuit: a Salisburgenfi tercentum, aBafi-Tizde) ati, |eenß^ Norimbergenfi, Marchione Hochbergico očbingenti fub-fidio venere. Sexcentos Hennenbergici, &Fürfienbergici: centum quinquaginta Albertus Goritienfis: tercentum Mainhardus Tyrolenfis : totidem Fridericus, & Albertus Ortenburgici: Udalricus Haimburgicus Carnus ducentos fubminifirärat. Henricus Pfannebergicus Styros centum ducebat, mille alios communi xrc lečbos provincia fubmiferat Duce Friderico Petovienfi, Ottone Liechtenfteinio, Sc Colone Seldenhovio. Hungarorum & Cumanorum viginti millia, quae Comes Tauferius Tyrolen-
fis uLadisko Hungariae Rege impeträrat, non nifi poft dies qua-tUordecim accefsere. Exciti praeterea e Suevia Albertus, & Ru-dolphus Imperatoris filij advolarunt.
Pridie Idus fextiles Moravam Hungari tranfiere. Quo cog- Propiüs kto Rudolphus &: ipfe traječto ad Plamburgum Danubio, incen-W^ sisque, nb in vičtoriam legnius incumberet, li k fuga lalutismovent‘ ^pes liipereßet, navigiis propius hoftem movet. VIII. Kalend. Septembris in conlpečhim venere3 palus non lata admodum, arundine confita utrumque exercitum divilerat. Eo adhuc fiie laetum vičtoriae omen in caftra LIngari retulere 3 transmifla filentio palude in Saxonum, Sc Polonorum Rationes illati, cum ducentis captivis, &: centum interfectorum capitibus redierunt, dilata e It in alteram diem aggredio, qubd in more politu m Rudolphus habuerat, fi praeliandi arbitrium neceli itas non adimeret, Veneris Die pugnare 3 ejus diei otium in ordinandum praelium in-lumptum e It. Multos primum equeltri dignitate exornat, ut novi honoris confcientiaignaviae pudorem augeret, pugnae modum prxfcribit, copias omnes in ordines quaternos tribuit. Suevo-fum agmen primum Matthaeus Treuzius, alterum Stephanus Schildbergius dučtarat. Tertium Styri, Carinthi, Carni, &Sa-lisburgenfes faciebant 3 his Rudolphus ipfe Imperator a^que, ac commilito accedit. In quarto Aultriaci pugnabant. Partem copiarum Capellero extra aciem attribuit in omnem praeli) ca-fum lervandam, ut, quö respofceret, opportune lublidio immitteret. Ad Rudolphi mandata luas quoque legiones Hungari attemperarunt. Univerla porrb acies in mediae lunae figuram li-
nuata efi.
Poftero die VII. Kalendas Septembres in hoftem itum. Legionibus Aquilam Henricus Hakbcrgicus, Auftriacum lignum Conradus Haslovius3 Caelari Redemptoris e cruce pendentis labarum Albertus filius praeferebant. Rudolphus, ut propitium fi-bi Numen redderet, Honori S. Crucis aedem vovit, fi ejus diei ViCtoriä potiretur, quam voti damnatus dein Tulnae condidit. Antequam clafiica concinerent, paucis pro re cohortatus Ilios al- Milium loquitur: hunc, quem viderent hoftem, eum iplum ede, qui nuper ne alpeCtum quidem fuum tulerit. Virilibus quidem armis, fed muliebri ira in pugnam venifie 3 Non tam vincere fpe-rare Bohemum, quam honefia morte a vedriš manibus uxoriae tyrannidi eximi. Huic bello etiam illi, qui cruce infigniti Palae-fiinae recuperandae fe devoverant (multi eorum aderant) fe au-thoratos putarent, in quo qukm vel vinci pulchrum, tam non metuendum : non tam Caelari, qukm DEO pugnaturos fe crederent, luam illum caufam non defiituturum: adede jam, ut
F f	equi-
equidem libi animus prcelagiret, DEUM foederis facrilege violati vindicem: non aliud opus ede, quam ut manus juftx Numinis ultioni commodarent. Similia Hernicus Balileenlis ordines obequitans ingerebat.
ottocam Ottocarus occultis iiunciis admonitus, k proditione caveret, de proce- quam ducum nonnulli in diem pugnx a do inarant, pridie in ten-'fiikitut tonum eos convocat, pofitlsque armis in medium eorum globum fe injicit5 en hic, inquiens, inermem intra manus veftras Regem: non eft quidem, cur de fide vedra ambigam, quodfi tamen cuiquam Regno indignus, hodi tradendus videar, pugnam, necdmque tot millium antervertite, id beneficium Patriae date, me unum hodie concidite, in cradinum cruenta confilia nb dider-
te. Ad eam Regis orationem intimis fenfibus emoveri omnes, aut emotos limulare, repetitis lacramentis, diris imprecationibus fidem addringere. Securus, ut putabat, jam fui in fex agmi-e/w co. na copias partitur 5 primum Bohe mi, Moravi alterum conficie-baut, tertium e Milhenfibus, & Thuringis conflatum. Poloni in duas phalanges recederant , Saxones Bavaros ipfe duedabat: qub facilius fefe in sedu praelij dignofeerent, fafeiam candidam, Tejjcra qux ad baltheum usque deflueret, collo alligarant. Tederami-miiitari*. ptarjs [\\[s praga, Caefareis Chriflus, aut, ut Hagecius ait, Ro-marium Imperium. In fronte aciei confidens Ottocarus his feit verbis militem in pugnam animärat. Nunquam vos haede-nus numerum, vedram nemo non virtutem timuit, commilitones! in tota hac, quam oppofitam cernitis, nationum colluvie gens nulla cd, quae non fuis cladibus vedra arma in vičtorias erudierit. Hungari, Audrij, Styri, Carinthi, & cetera rebellium nomina vedrorum triumphorum materies fuere. Si quid olim ior-bellicae laudis Rudolphus collegit, vedriš manibus debuit 5 Ve-utur. dris exemplis, fiquid bellicarum artium novit, didicit. Vičto-res toties fuos illi5 magidros ille fuos, credite, formidat 5 fadus iliis ad Ducis fui exemplum major, quam virtus. Agite, ne impune jugum vedriš cervicibus homo temerarič fuperbus meditatus fit, hodierna die efficite5 intra Andriae fines Bohcmiae Regni Majedatem, libertatem defendatis: mandatum a me nullum hodie expedtate, a vedra virtute, & meis exemplis capite.
Pilim Pugnandi initium d Styrorum agmine fadtum ed, primo in initium, hodem erumpente Henrico S chorii no Salisburgenfi^ nulla parte dimicatum ed acrius. OčHngenti quinquaginta gravis armatura equites negotij plurimum Styris faceffivere 3 hos Rudolphus, illos Ottocarus dudtabat, uterque immixtus pugnantibus voce, manu, exemplo animos diffidebant. Atrox & anceps diu praelium fuit vidioria initio in Bohcmos refpicientep nam pod-
; .	quam
Dux Styr'ue V.
4Uam Pfannebergicum grandi vulnere fauciatum efferri ex acie “tyri videre, nutare nonnihil, fenllm retrocedere, Se nili obpra> jentem Imperatorem verecundia cohibuiflet, fugam rdpečhire. Conlpicatus periculum Rudolphus ex equo defiiit, humique provolutus DEUM, ne fe eo articulo defertum vellet, orat. Continub animi Styris rediere, ut plane ejus, quem in fuppetias^* yočarat Rudolphus, numine afflatos fentires. Pudore jam, & lra ferociores in hohem irruunt: nihilo tamen magis loco moveri Ottocarus 5 quin animus isHerbuto Fullenftainio Silelio, qui Joris dicundi Praetorem haud multis abhinc annis in Styria egerat, fuit, quem in id facinus multis pollicitationibus Rex perpulerat, ut inter Caefareos ordines irrumperet, & Rudolphum velfiga- luäolphi ret, repertümque hrato primum equo, valido ičtu humi afEi-f' geret. Hominem captum trucidari Rudolphus vetuit, dičtitans, um‘ irreparabile damnum Reipublicae fore, fi tantae virtutis miles periret. A Berchtholdo Capclleropropere in alium equum levatus Valentem fe, integrumque alta voce exclamat, mösque, qui occurrerant, in pugnam redire jubet: ipfe verb cum recenti, quem Capellerus adduxerat, milite in latus invedrus, ordines de-rnum hohiles perrumpit. Parte altera Henricus Hachenbergi-cus, quemadmodum conventum erat, fublato a militibus clamore maximo, hohem fugere ingeminat.
Aciei hiatus, & recens ex edito rumore, ne fuga fociorum latera nudähet, metus pugnandi ardorem multum apud Bohe-mos imminuit, nondum tamen rchinxerat, donec Regem inter primos adhuc intrepide pugnantem fpečbarent 5 at pohquam nuncius allatus eilet, Milotam perfide cum fuis praelio excefiihe, nec jam vultu diflimulari extremum periculum ab Rege afpice-F«^«»# tent, tum enim verb nulla amplius honehi, nulla tuendi Regis,BahsmL pnä vitae fervandae cura tangi, folutis momento ordinibus, ab-jechisque, ne fehinantes morarentur, armis per avia, invia, qub quemque flius impetus, timörque rapiebat, ferri. Idem fugientium torrens Ottocarum abhulerat, ii Mehrenbergicorum fratrum aut diligentiam aut celeritatem fallere potuiflet. Caedes Sigefridi fratris illos implacabiliter effera rat, vitämque & fan-guinem pro ultione du dum devoverunt; nunc Regem terga ver-tere confpicati, alter alterum animans, tempus adehe, quo ju-ratas toties inferias piis fratris manibus mitterent, fefe extra ordines fuos ejiciunt, viäque per medium hohium enfe°patefičta hinc Sc illinc curium in Ottocarum, quem eminus cognorant, ;dirigunt j eodem, quo irruere impetu, equo deturbant: dum Viam vulneri gladiis intra thoracis fepta rimantur , ille fe in vm-ottocarm cula offerre, immenfum pretium polliceri, vitam duntaxat ab editur.
Ff 2	effe-
efferatis nempe annosä irä ultoribus deprecari. At ij non contenti vitam, etiam honeftae mortis folatium eripuere. Ut necis & vulnerum acerbitatem causa cognita augeret, moriturum te, inclamant, militoriter & ceu vičhis ä vičtore nbputa j tot crimina, & innocentis fanguinis pjenas a te reo, damnatöque ultores repetimus: recipe ferrum, Tyanne fceleratiffime, debita Sige-frido Mehrenbergico vičhima! fimul pugiones in jugulum alter, alter in pedtus demergunt.
Egifle hoftes in fugam fatis Rudolphus habuit, acardeuni-verfim abhorrens; interfici fugientium quempiam ab Hungaris vetuit, etfi cohiberi non potuerint, quin laxatis, ut gentis mos eft, habenis in curfum effiufi, quos e poftremo agmine aflecuti eflent, conciderent. At Regem cumprimis captum, quam_j» vulneratum malebat. Intellečto ejus periculo Emerbergium, & Bcrctholdorffium expediit, qui vivum adducerent. Serius ij advenere, jam feptendecim vulneribus confbfliis in arena jacebat, adeb indignato, ubi intellexilTet, Rudolpho, ut nec ad-mifibs in confpečtum Mehrenbergicos Dubravius memoret. Ejutfepul- Cadav er a Calonibus nudatum plaufiro Emerbergius impofuit, tura. Marcheggium primum, dein Laham, inde Viennam ad Scotos dedučtum eft, ab his ad Fratrum Minorum aedem translatum, triginta fere hebdomadis nullo facro ritu tumulatum jacuit. Bo-hemi fubinde impetratum k Caefare Znoymae honorifica fepukura donarunt: poftremb Pragae in Divi Francifci coenobio, quod vivens erexerat, regia pompa conditum fiabili demum loco quievit.
Pugnatum eft, haud Morava fluvio procul in campo, qui Stillfridum, & Idunfpengam , arces Auflriacas interjacet An-tugna /o. no MCCLXXVIII. De die, quin & menfe non eadem omnibus cut & di- opinio: fefium Divae Barbarae Hagenius: VII. Kalendas Ocfobr. w* Rhoo: XXIII. Augufli Fuggerus : Diem Veneris omnes nominant. Verius Pappenheimius, & Eberhardus Altachius Ratis-bonenfis Ecclefiae Archidiaconus, ejusdem aevi feriptores, vige-fimam fextam Augufti'extremam Ottocaro accidifle tradunt j haec etenim eo anno Veneris dies fuit. Quatuor fiipra dena millia ex Ottocari exercitu clades abfumpfit. Corruptum aere a Rudolpho Milotam narrat Dubravius 5 fed caedem fratris dunta-xat hac perfidia ultum fuifle, credibile magis. Rudolphum fa-ne feriptores permulti, fed prae iis omnibus candor animi, & Germana fimplicitas ab his artibus abfolvunt: proditorem certfc quempiam, qui perdendo Regi operam fuam obtulerit, feverž reječtum Fuggerus tefiatur.
Ita
Ita finiit Ottocarus Rex xvo fuo potentiffimus, immodici oz/o^-i ^ Uxorem amoris, 8c praecipitis irx funefium exemplum,
VltiH, uti in exitium traxerunt, ita magnis viri virtutibus labem ‘Jbquam a/perfere 5 teftati/Iimis ceteroquin laudibus abundabat.
A---.Wj-v.xxvivp vvimvimiliza VVLVlU^mn Kluvauub (lUUIluaDar.
dlopraefertim excelfitas animi, 8c indomita quovis periculo vir-enituit: inter clari/1 imos aetatis fu^ imperatores habitus.
Bavaria, Prufiia, ante omnes Hungaria, qua; non femel illius Virtute contremuit, fuis cladibus ingens illi nomen attulere. In-fiutritus vičtoriis, collatis fexies fupra decies fignis hoftem campo exegerat. Sed nempe ut magnis heroibus fiepius accidi/Ie legi-naus, non in-campo tantum,/ed in Gynaeceo Hercules fuit, uti Virtutibus, ita vitiis illi fimilis. Iole quoque fua Ottocaro ob-hgit, ad cujus icuticas trepidaret.
Praeter liberos quatuor, quos fupra recenfuimus, b Cunrin-^/. §iapellice fufceptos, Grifelam (an eadem matre editam, incer-him) Notham genuit, Domino Wickardo de Polna nuptui traditam. Cunegundis uxor altera ternos illi peperit; Wencesla-ürn Regni iiaeredem, Agnetem ä morte Ottocari Rudolpho Caelaris filio collocatam, nuptiis Iglaviae celebratis. Cunegundem demum in coenobio Divae Clarae /acris virginibus acccn/am; At. impetrata /ubinde a Pontifice venia, vita; religiofae in/titutum_» deferere Rex Frater, 8c in tomm Ducis Mafoviae tranfire coegit. Defunčto marito jam plurium liberorum mater Pragam adS.Ge-orgij Parthenonem rever/a, ad Antifhtis dignitatem egregia virtute evafit. Non mater duntaxat /becunda, fcd felix Regina Cunegundis e/Ie poterat, fi/ceptri abftinens, 8c gignere contenta.
Ultra /(eminarum fortem non a/pirafiet, quibus a natura quidem, ht liberis, rarö, & ferb a prodigio conce/Fum, ut confiliis reipubli-c% pro/lnt. Nč porrö Sc hi liberi natalium vitio laborarent, re-. Pudiatam Margaretam veneno fufiuli/le creditur.
Qux in Patrem admi/it, juvenilis aetatis impetus, 8c alienum in patrem Verius, quam fiium fiagitium /uit. Jam Marchionem a Patre confur&t' Moraviae creatum Proceres ab Rege ofrenfi adiere, regnumque dii, 8c in proditionem operam /uam offerebant, eöque repetitis jmpre/Iionibus juvenem perpellunt, ut accito in fubfidium_s Ffenrico Mi/henfi exercitum inftruerct i primo praelio oppreflus Veniam ultro /upplex petiit, fed ab irato Patre in caftrum Zwi-kovium inclufiis, multb tempore errorem luit 5 precibus Nico-e lai Pragenfis, 8c. Roberti Olomucenfis in libertatem aflerti is, eti-* am Moraviam recuperavit. Defunčto fub annum MCCLIII.
XXII. Septembris Patre Wenceslao regnum Bohemiae adiit pridie Nonas Očtobres, quod ä Tartarorum irruptione multis etiam-num ruinis hians acceperat. Id continub, reparare aggreflus, pro-
G g	ceres
Tignum
Bohemia
ordimt.
Civitates
cxtruit.
Juftitia.
Pietas.
ceres primum fiifpečhe fidei in ordinem redigit, nec vindidtx im' memor de iis, qui patrem adversumfe nuper concitarant, poenas partim fumere incipit, partim decernit: monitus tamen, ut initio ab fe animos alienare caveret, prompte defiitit. Ne, quod antb contigerat, equitatum aliunde accerfere in bella cogeretur* ea difciplinä Bohemos inftitui multis impendiis curat. Juventutem nobilem domefticis deliciis & ignavo otio diffluentem prar-miis, honoribusque propofitis excitat 3 veteranos Magiftros conducit, a quibus inter ludicra domi certamina belli artes condifce-rent. Moravae ripam paffim arcibus urbibusque, inter quas Hradiflium adversus Hungarorum , & Cumanorum incurfio-nes communit. Bavaros condito Novo-Budvicio excludit. Re-giomontum cum aliis arcibus in Pruflia, Zittavia in Lufatia eundem authorem habent. Splendore & aulae magnificentia nulli principum concefierat, nunquam nifi comitatiflimus prodire in publicum fblitus. Bis quot annis omne Servitium yefiiebat 3 cum argenteis prius lancibus ccenaret, ab LIngarorum vičtoria omnia abaci vafa, menfieque fupellečlilem in auream convertit. Munificentia Sc munerum magnitudine Majeftatem regiam plane exprimebat. Unde Regis Aurei nomen illi fama communis adjecit.
Jufiitiae cura illi multb maxima 3 fed quod modum in poenis non teneret, clementiae laudem corrupit, nifi fors delinquentium pertinacia eo rigore frangi opportuit. Rapinarum licentiam, quse inter nobiles vigebat, ut coerceret, flammis, ferro, refle in reos animadvertit, fuo damno, quam populi emolumento majore, cum irritati nobiles hoftes alios ex aliis occultis nunciis evocarent. Mala certč ab Hungaris illata ex his fontibus pro-fluxifle fufpicantur complures. Copiarum fuarum Ducem bonis & capite multavit, quod pauperis a milite quopiam fpoliati querelas non audierit. Judices magno delečtu confiituit, abolitis menfurarum, ponderumque fraudibus: vias \ latronibus fe-dulb repurgavit. His ille virtutibus non vicinis modb populis, fed & Balbaris venerationem extorfit. Tartari regalibus donis principem infigni fama cognitum honorarunt. Veronenfes, Fel-trenfes, Tarvifini, totum pene forum Julium in Clientelam recipi oravit.
Qux illi erga DEUM pietas, religionum noftrarum fiudium innumeris documentis comprobavit. Sufcepta in Prufllam expeditione non alteri, quam fuperfl:itionibus bellum movit. Concef-5 sä Teutonicis Provincia Sambienfem Epifcopatum inftituit. Multis laudibus fančHflimum hoc Ottocari fiudium Clemens IV-extollere folitus. Lithuaniam etiam ea conditione donärat, fi infide-
fidelium manibus eriperet. Flagellantium fečham b Saxonia Bo-fiemix illatam profligavit aliquot ex eo delirorum manipulo igne lublatis, aliis in fluvios praecipitatis, omnibus extra fines eje-čbs. In Bavariam ducens Anno LXVI. vivum cremandum^ edixerat, quisquis Ecclefiae alicui flammas fiibdidiflet. Eodem *clnno geminis diplomatis Ecclefiaflicis poflefllonibus caverat: altero Pragae XI. Kalendas Februarij vetuit, ne poflhac ut ante fieri obtinuit, in defunčtorum praeflilum opes profanas manus injicerent 5 altero Eggenburgi Idibus Marti) exarato Patavier.fi-pm immunitates fhibilivit. Pannos, quos e Telonio ad Danu-b'iim colligebat, inter facerdotes fingulis annis divifit. Verni je-jnnij tempore quingentos pauperes alebat, eo finito novis vefli-fins donatos dimifit. Stipendium ad aras fačburis aureis duobus nunquam minus, fua manu dabat. Ipfe fiepe unico fiervo flipatus clam Ecclefiam ingredi obfervabatur, Sz prono humi vultu multam in nočtem mixtas precibus lachrymas extrahere.
Eximiae adeb pietatis praemium haud dubie tot vidro riae fu e- Protyhfa re. Eam certe, quam Anno LX. de Hungaris reportavit, pro-v‘aorta-digiofia DEI ope confecutum, tum feriptores multi, tum ipfe Epiftola ad Alexandrum IV. teflatur. Scilicet candidam Aquilam cado delapfiun, & repetito gyro Wenceslai Vexillum circumi file , S. Wenceslaum ipfum, Adalbertum cum quinque fratribus, Vitum denique Se Pro copium e corufca nube defeen-dere vifos. Immenfas, quas b caflris tumBohemifecere, manubias, partim in donativa militum, partim aedificando Hradifiio expendit. Sed nec ejus Vitirorfie authoris oblitus, auri vim ma-^‘ Ximam in calices, ceterösque ararum apparatus conflavit. Coenobium Aureae Coronae nuncupatu m Ciflercienfibus dignis Rege impendiis erexit. Filio etiamnum infanti pietatis fenfus multa cura inflillabat j refert Paltramus, /blitum fuifle fecum in templum adducere, atque ubi Sacerdos facrofančhimhofliam populo pro more monftraflet, vel per fe filiolum, vel per alios fu/tolli curafle, ut dominum fiium cognofcere fenfim addi/ceret. Piiflimae in/fitutioni abunde fecuta Wenceslai vita re/pondit. Tantas.tamen virtutes funeflus vitae finis excepit : an quod cum Rudolpho compofitus vinci adhuc mereretur ? an qubd crimina, quae virtutibus mi/cuit, hac clade expianda oportuit? quanquam poftquam expugnari k foemina /uftinuiflet, honoris, non dedecoris genus videri poterat, k Caelare S: Rudolpho vinci.
no	Ottocarus 11.
Rudoiphi Rudolphus parta victoria triduum, ut mos aetatis ejus fere-pojf vah*bat, in cafcris egerat. Ortis dein, quod apud diverfas nationes fieri pronum, inter Ungaros & Germanos iimultatibus, Miftel-bachium abiit. Ibidem Ladislao poft ačtas exquilitis verbis grates valedicit, tum & Auftriacos, Styros, Salisburgenfes egregie collaudatos ab fe dimittit, cum reliquis in Bohcmiam movet. Regionem omnem ( Ii Hagecio & Dubravio fides) Pra-gam usque evaftat, pace demum reftituta , tutclx Ottonis Brandenburgici Wenceslaum očtennem committit. Nuptix» in quas jam nuper conventum, novis tabulis affirmantur, ea lege, ut fi Wenceslaum fine haerede mori contingeret, Regnum ad Rudolphum futurum Agnetis maritum pertineret. E Bohe-mia regreflus integrum annum ordinandae Aufiriae Reipublicac i» Stria Viennae impendit. Inde in Styriam ad vallem Anafi usque pro-?c 'onflituit. fedtus, Ottonem Liechtenfieiniurn dicundi juris Praetorem creavit, qnod munus communi pote fiat e Petovienfem, Se Ptannen-bergicum ante gefiifle Hagecius aflerit. Poftqoam non Styriae modb, fcd & Carinthiae, Se Carnioliae ordines facramentum_» in nomen Imperii renovafient, Viennam fe retulit, qub trifies nuncij de periculofo Annae conjugis morbo evocarunt, quam fpirantem adhuc, non diu tamen fiiperfiitcm futuram, repent. S exto Kalendas Martij Anno LXXXI. defunčtae cadaver Bafi-leam delatum e fi.
Provinciarum, quas devičto Ottocaro Imperio adjecerat, amplitudo multorum defideria, Rudolphi munificentia multorum fpem excitärat. Vehementius ceteris eas Henricus Bava-rus, Ludovicus Bavari frater Palatinus, Mainhardus Tyrolen-lls procabant. Nč votorum damnarentur, dcličhi fu a aliquibus, omnibus, qubd filij non effient, obftabat. Ludovico quidem fubirafcebatur, qubd proximo bello auxiliares copias pollicitus quidem, fedad fuperioris Aufiriae fines continuerit, ut, fiCae-fari pugnae alea non faviffiet, eam regionem fibi fubjiceret. Majus erat Henrici deličtum, qui a^s Sc militem Bohemo fuffie-cit, jämque eam perfidiam bello nuper ulcifci Rudolphus parabat 5 fed Ottone Henrici filio Caefaris genero, Sc Mathilde Ottonis conjuge deprecante pacem hac conditione admifit 5 ut Welfium, Styram, Lincium, aliäque oppida pignori data non redhibita, quam mutuatus erat Rudolphus, pecunia redderet, fi quid Bohe mi turbarent, militem fuppeditaret. Viciffim dotis nomine Ottoni Neoburgum, Schardinga, Freyfiadium, & proxima his oppida conceffii. Mainhardi vicinia fultum mag^s Albertum filium, quam ejus gratia fpoliatum volebat, efquc jam tum Carinthiam, & Marchiam Tarvifinam beneficiario
^lrc promiferat, fi Elifabetham filiam Alberto nuptui daret_$.
1 r$cise denique refponfum omnibus: in earum provinciarum Poflefiionem mitti ab Cacfare neminem pofie, cogenda non mul-^>pbfi Auguftae Imperij Comitia, ab eo fenatu confenfum praevolarentur. In quintum annum demoratus in Aufida Franco-Virtum ad conventum procerum abiit. Profcčtum non multb Jote ^fiatis initium diploma Viennae IV. Kalendas Maij Anno EXXXI. lignatum pefmadet, quo immunes a večtigalibus Pa-tavienfes Canonicos jubet. Antequam Provincia excederet, Albertum filium Aufidae, Styriaeque Praefecbum , & Imperij‘ Vicarium in frequenti ordinum confeflu nominärat, do- juitt. nec fibi & principibus fiatuenduipa aliud videretur.

»(i22 )%m
ALBERTUS I.
Triumphator.
DUX STYRIJE VI.
RltÄolphftt
I. Imper.
Augufid.
Vindelic,
eomitia.
celebrat.
22S2.
^Agnum feculorum ordinem Anno LXXXII. in-^ gredimur, quo non alium inter faftos Styriae lx-tiori omine confignatum legas 5 inde etenim Au-gufta Hablpurgicorum nomina immortali feri e annorum titulos nobilitare coeperunt. Soluto Fran-cofurti conventu eam, quae ibidem decreta in latrones, & arces latronum receptus, expeditionem Rudolphus fufcepit. Reich-enfteinä, Schöneggio aliisque folo aequatis, civitatibus pluribus ad obfequia adadris, Auguftam Vindelicorum revertitur, quam in urbem Imperij ordines jam appulerant.
Au/irte, Aderat & fplendida Auftriacorum, Styrorumque legatio, styridcjut ALBERtum provinciae principem petitura. Orationis fumma, Žrw»quaad comitia ufi, hxc fere fuit. Septimus jam annus fluxit, Ducem quo inhac eadem urbe Tibi, Augufte Caefar, nos fupplicesvidifti* pojiuiant. biferam illius temporis fortunam, quam tum vultu protulimus, oratione expofuimus, accepiffi; coram ipfe dein praefens infpexifti. Quanta in impotente fui Principe facultas nocendi, ejus aetatis mifcria non magis didicimus, quam quanta in Te voluntas juvandi. Beneficij toties, clementiaeque Tuae recordamur , quoties calamitatis noftrae. Adhuc jugum cervicibus, fufpiciofi Tyranni gladius multorum jugulis haereret, nifi Te_s mala noftra commoverant 5 qubd locupletem jam efie & innocentem liceat, nemo fortunas capite luat, perfidus non fit, qui mi-fernoneft: qubd praeter ambitionem &- cupiditatem principis leges noftra respublica habeat, invičtae Tux virtuti debemus. Haec patribus ante diem non naturae, fed principis ambitiofi vitio orbis b cuftodia filios, innocentiam opibus, fecuritatem civibus, depulfo mancipatu libertatem corporibus: Auftriam, Sty-rifimque fibi ipfi reddidit. Tuum hoc beneficium, hanc Provinciarum felicitatem, ut flabilem efte, Augufte Caefar, velis, flagitamus : ftabilies, fi Alberto filio, quod vicaria adhuc potcftate obtinuit, integrum in nos firmümque imperium tuo fenatüs-que fufffagio jubeas. Nobis vindicandis aerarium, copias nuper
"Lux Styrice VI.	123
per cxhaufifti, vitam adcb ipfam in difcrimen conjeceras. Non erit, opinamur, Caefar maxime, cur hanc nobis fortunam, hoc foriae tuae augmentum invideas. Nihil ad nominis tui, ad immortalem Clementiae & fortitudinis tnx famam illuftrius, quam ^ubd liberatae Reipublicae noftrae gloriam cum nullo diviferis, fi Partam a te nobis felicitatem filius confervet. Ottocari Tyrannide adhuc aegris, majus certb beneficium haud contuleris, quam Principem tibi fimillimum.
Ab his pauca prolocutus Cxfar legatorum poftulata placere commonftrat, fimul de altero filio Rudolpho mentionem infert.
Prolixe Ordines aflenfere. Ergo VI. Kalendas Januarias, ut e diplomate liquet, Imperatorum indutus habitum, Albertum Aifort. 1. Auftrise, Styrix, Carnioliae, & Vindorum Marchiae, una cum Rudolpho fratre, Principem ac Dominum haereditario jure pro-vuxin-nunciat. Poteftatis ejus infignia, & vexilla Albertus equo in-rt"ž«r^*r fidens, & corona regia, crucdque pileo Ducali impolita redimitus27,Dec* Accepit. Obfequium clientelare profefliim in fuas provincias dimittit 5 literis IV. Kalend. ejusdem menfis datis ordines juramento , quo fe imperio ante obfirinxerant, folutos novo deinceps Principi obtemperare jubet. Albertum praefertim optimis monitis inftruit : quibus adtračbmda Reipublicae negotia tutius uteretur,
Vel fuadet, vel adjungit: Hermannum Landebergicum, Eber-hardum Walfejum Suevos, Stephanum Meyfibvium , Lldalri-cUm Capellerium, Fridericum Lengebachium Dapiferum, Albertum Pucheimium, Hugonem Tauferium in confilium prae ceteris adhibeat, monet. Inufitata pompa, & quodfiipra pompam principi efle debet, inufitata voluntatum confenfione receptus, provinciis filis duntaxat fe offendit 5 liquidem poft primos menfis Pater illum edomando Guilielmo San-Gallenfi Ab- Abbattm bati e v očarat, qui nuper ob varia deličhi a Pontifice facris inter-dičtus. Imperij fintentiä profiriptus in Rudolphum alibi btllojujjiiCafa. difientum arma fumpferat. Praefulis ferociam levi negotio AL-™C0W/e-BERTus fregit. Oppidis aliquot amiflis, redadföque ad extrema^"* Witae oppido expugnationem praeverrit, pacem rogat, iturum fi ad Caelarem, atque in ejus deinceps poteffate futurum pollicetur, ea nempe fide, qua metuentes exitium confueverunt.
Pofi caulam Patris feliciter bello ačtam fuam adversbs Hen-HenricH ricum Bavarum egit: Henrici filio,Ottoni, Catharina Alberti Ibror dotis nomine oppida aliquot luperioris Aufirix attulerat,^ conventum que, ut k morte uxoris, ditioni Ducis Aufirix, unde excerpta efient, infirerentur. Defunčta absque liberis Anno luperiore LXXXII. Catharina, paritis flare Bavarus cunrita-tur^ repetentem Albertum nunc dubiis, nunc ferocibus relpon-
-Hh 2	fis
fis eludit. Cum nil proficeretur, armis recuperatum Albertus ibat, attradiöque in focietatem Friderico Salisburgenfi in Bava-riam movet. Henricus contra Celiam usque obviam progrefi fus, in munitis caftris haud procul hofte confedit i Schärdings milite & annona communita in Aufidam filium tendere, & Isleo-burgo copias admovere jubet.
p<x com- Priusquam ad manus ventum efiet, Godefridi Patavienfis, &
fonitur. Ottonis Ratisboneiifis Epifcopi ( aut quod plures fcripsere ) Mainhardi Carinthiae Ducis opera concordia integrata 3 in belli fumptus quinquaginta argenti libras Henricus numeravit 3 multa pecuniaria quingentarum librarum di tirata ei, qui prior ad arma rediifiet.
jstmnts Diutius & majori partium clade certatum cum populatori-cZfienfis bus Hungads, nunc Aufidae, nunc Styriae infefiis. Primi Styri styriam hoc vel fequente anno cum rapaci vicino commifli non fine ja-irtfeftat.	rem geilere, cladis acceptae culpam in imperitiam Du-
tiroris pafiim rejiciunt. Erat is Henricus Admontenfis, ex Abbate repenti Dux militum efietiius, ixpius deinceps nominandus. In Alberti animum ille, ut verfatilis erat ingenij, fe dudum artium aulicarum non ignarus infinuärat, & arcem gratiae plan^ unus obtinebat: nihil fcih petere, quod non impetrare folitus, ad fupremum in Styria Magifiratum evafit. Suffecto in locum Ottonis Liechtenfieinij Colone Seldenhovio, non minus ardenter Praefečturam ambivit, quam Liechtenfieinius abdicandi veniam nuper rogarat: &.extorferat, ut Seldenhovium eo in munere confequeretur. Nunciatis ex Hungaria motibus, munire limites, & opportunis ftationibus collocare praefidia ab Alberto jubetur. Henricus nullius non gloriae cupidus, bello etiam inclarefcere avebat. Agmen centum militum in valle Anafi letirum Radkerfpurgum copiofum Styriae oppidum, deducit, cui Hungaros inhiare audierat. Ibanus Ginfienfis comes gnarus haud dubie, quanto cum milite fibi negotium efiet, tria fu orum millia appropinquare imperat. Occultatis aliis, alij pauco numero fub muros fuccedunt, praedfsque onufii lente revertuntur. Hendcum primo bellicae gloriae gufiu incenium nulla fraudis fu-Henricus fpicio tetigerat. Non expetirato limitaneorum fubfidio cum_* wnlnfis praetoriana illa centum militum cohorte in abeuntes invehitur. styri*7 Hungari quidem frontem obvertere, fed frigidč refifiere, quafi ?r4- de fuga magis, quäm de pugna fbliciti3 donecTyronemDucem ^rojifga- cum milite in infidias pertraxifient. Ad periculum Radkerfpur-tur. genfes accurrere, fed non modica clade repulfi parum auxilij laborantibus attulere. Henricus cum paucis profugus propb aberat, quina furente plebe difeerperetur, mfi in tutiora fe abdi-
diffet
diflet. Ejus diei Tyrocinio cautior effečtus peritioribus limites tuendos commifit. Anni fequentis sedate majoribus copiis in-ftručtum rediiße quidem, fed quid iis ačtum, non repedo.
Albertus aliam praedonis capeflendi viam ingreflus, de da-^f^w JUno illato apud Ladislaum Regem conqueritur: ut hominem ubi fubjedtum in officio contineret, podulat. Rex legato hn-garUque. Uianiter accepto infirmitatem virium excubat. Imparem fe coer-r;'“r* pendis Ibani furiis fine ambagibus fatetur.	Decerneret, ut li-
beret, in gr affator em publicum Albertus 5 per fe cuique integrum fote fuas injurias ulcifci.
Nec Dux vindidram differebat, nifi eam cogitationem do-N«/»//^ mefiica negotia aliquantifper amovident. Incudenda nuptiarumPrinciPu • ^ armorum fbdera, fedaque bini fere anni abiere 5 primum_s foietricus T huringise Landgrav ius Viennae indruxit dučfa in conjugem Mainhardi comitis Tyrolenfls & Carinthiae Ducis filia. Hinc Albertus Augudam ad comitia evocatus foedus cum Ludovico Palatino & Mainhardo iniit 5 ad hunc conventum Bohemiae Quoque Legati accedere Caelarem rogaturi, ut Wenceslao jam decimum quintum annum egrefib Gutham filiam nuper defpon-foin traderet, & tradare rempublicam pateretur3 probata peti-tione fponfam fecum abduxere. Difcedcntem foro rem Alber-'Tus, & Rudolphus comitati, Pragaenuptiali fedo adfuere. foubravio fides, inauditus nobilium numerus Pragam affluxit,^/;cum centum hominum millibus non pauciores quotidie exceptos con-me««*-Vivio refert.	1
Bohemiit.
Inde in Hungariam curas animümque Dux revocat 3 praeter Veteres odenfas, quae vindicem pofcebant, opem Ladislaus implorabat, quem nuper ob pertinacem libidinem fidelium communione a Philippo legato Pontificio motum, Ungari infuper carceri manciparunt. Injuriam Rex ulcifci aeque ac ferre impotens Albertum in Ibanum, qui captum detinuerat, incitat.
"f entatum initio, an sequis padis reditui concordiam rebellis pateretur? fundos, quos regno innexos Ladislaus cedi podu labat, redderet? Adeb frudra fuere confilia, ut quotidie Neodadien-fem agrum hodili excurfione Ibanus i nf e daret 5 cum aequi nihil nifi a. coado obtineri poffe Albertus cerneret, pervicaci bel-™”*G^‘ fom indicit, fibi iterum Ducis temeritate perniciofum & breve^. futurum. In agmen fortč Hungarorum Hermannus Landeber-gicus copiarum Praefedus inciderat 5 pugnae dubium dehortantur omnes, quotquot ad fines Hungariae liti longa experientia notant, ei genti ulitatum, nunquam cominus fui copiam facere, eminus ferb jadis telis pugnare. Idem Styri fuadebant. Suevi
Ii	con-
126	^Albertus L
contra acerbis cavillis queri, certam vičtoriam ignavia negligh Styris meticulofitatem objicere3 evincunt denique, hofti ut inii-iteretur. Momento Ibanus, qui haud procul aberat, advolat, itolida vincendi fiducia exultantes eminus cingit, iimul iagitta-rum imbrem depluit. Defluxere enimvero tum Sue vis animi, nec jam de vičtoria, fed vita foliciti, ne ad unum omnes perirent, abječtis armis arbitrio vičtoris fe dedidere. Nudus milite Albertus Neofladio fe inclufit, Hugoni Tauferio interea mandat, quavis demum ratione honeitum bello exitum quaereret. Pd* fan- Haimburgi his conditionibus depačtum : Ibanus captivos dimit-cuur. teret* Duci, fi opus eflet, auxiliariis copiis adeltet 3 Ibanum Albertus adversum omnes hofies, Regem adeo iplum, fi quid moveret, tueretur.
Sed quae quieti apud eos firmitas, quos praedandi libido, non ira in rixas emovit ? Belli caufa Ibano deefie nunquam poterat, donec vicini, quod rapi poflet, haberent. Non multo pbfl: iterum in Styriae, Auftriaeque fines illati foedum in modum regionem omnem habuere. Gentis perfidia tandem, ut dudum oportebat , commotus Albertus latronum manipulum toties non_i> alio fručhi repreflum, quam ut propediem revolaret, intra fu a latibula aggredi ftatuit, cum amicos futuros fpes efle non poflet, donec vicini praedam ob oculos politam haberent. Quse etfinon-nifi deinde, nec uno anno gefla, huc conjicere- juvat 3 'piget enim iterum ign°bilem latrociniorum narrationem identidem refumere. Bis TurU ab Albertus Hungariam ingrefliis deflinata tandem perfecit Anno ibam, LXXXV. conflato e Styris & Auftriacis exercitu Pofonium in poteflatem redigit, vi arcem, deditione urbem. Anno LXXXIX. majori apparatu fecundam expeditionem adornavit 3 ad provincialem militem fiia agmina Arnoldus Bambergenfis, Lcopoldus Seccovienfis, Emicho Frifingenfis, Bernardus Paflavienfis Principes & Epifcopi adjunxere. Luftratis ad Viennam VIII. Kalen-das Majas copiis quindecim millia fub fignis numerata. Ne quid ab Rege Hungarhe negotij foret, prius transačtum, promiferät-que nec aere, nec milite ab fe Ibanum juvandum. Rebus hunc in modum rite difpofitis via ad certas vičtorias non patere non otfth potuit. Eodem tempore Mertenftorffium corona cinčtum, fi-aiiquot muj Cum Ibano pugnatum, qui oppidum liberaturus perrumpe-expugnat rc caflra tentärat. Poflquam media fuorum parte multatus re-Aibertw, cefliflet, Michael, & Simon, Ibani uterque agnatus, vitam pa-6ti portas referarunt. Eggendorffio nec turris fua adversus vim Germanorum, nec pelles, quibus ligneam molem munivere, adversus ignem profuerunt. Fano S. Margarethae Burggravij titulo Henricus Crcuzbechius praefečtus. Cobalsdorflium Ber-
thol-
Tlux Styr'ue VI.	127
tholdo Emerbergico, Rechnicium Henrico , Sleinitium arces Udalrico Stubenbergicis conceffe. Altenburgo expugnato, cum vindemiarum tempus inftaret, abeundi veniam Provinciales impetrarunt. Dux ipfe fupplementa e Styria & Auftria fcripturus Viennam tantiiper fe retulit.
Reverlis, ut jufli erant, fub Septembris finem Provincialibus ad rei fummam manus admovent 5 fupererat iiquidem prin-Ceps praedonum latibulum, ditionis caput Ginfium, quod in vim egregie Ibanus communierat. Atque ne forte promptior animo-rum, quam arcis expugnatio eflet, Ginfienfium filios fecum_s oblides extra urbem deduxerat. Exercitum Albertus Bohemo-^Um, Bavarorum, Suevorum acceflione aučtum circa Michaelis felium circumfudit. Refhtere ferociter cives, ut quorum fortunae avičtore, ä vičto filij amilTis muris periclitarentur. Nihil intentatum reliquere. Germani dolabris, fuflbllionibus, arietibus moenia quatiebant. Undecima obfidionis die machinae,g^a>« tfuam priapum dixere, impullu, tanta firage muri procubuerunt, °^e,‘ Ut alfidtu fačto miles in urbem irrumperet. Nec fic quidem de deditione quidpiam audire obfelli fuftinucre. Ignem tečtis injiciunt. atque in arcem le recondunt. Ibanus delperato armorum fuccefiu ad fraudes convertitur. Ducum quospiam auro corrumpit. Hac mercede condučtus Hugo Tauferius, ut Albertum ab oppugnatione dimoveret, datam nuper ab Rege Hungariae fidem fufpicionem adducere fatagebat, metum illi ab armorum fuccefiu inječfum afferens, ä fido amico perfcriptum libi, illum ho-ftilia moliri, cum operae pretium fe facere nullum videret, fimu-lato morbo cafiris exceffit. Aula fubinde five fidei fulpečtus, feu perfidiae manifeltus exulare julfias. Lente admodum interea arcis oppugnatio procedebat, arietum ičtus contextis e junco fioreis fere omnes eludebant obfelli, quas e funibus fufpenlas muris praetendebant, atque cum alligatis ad contos falcibus fii-Oes obfellbres praeciderent, alias continuo demittebant. Minis ad extremum fiiccubuere. Tubicine in urbem expedito deditio-Deditione pem Albertus imperat, fi gratiam occupare fefiinato obfequio^"* m animum inducerent, vitam 8c incolumitatem pollicetuiq fecus non fanb militariter habendos, fed fuprema lupplicia ab vičtore expedrarent. Kalendis Novembr. DCCC. feminae, quadringen-fi viri excellere, arcem fuae fidei commiflam Emerbergicus novis fubinde munimentis amplius firmavit.
Bellum hoc in Hungaria per intervalla gefium dilcordia cum Rudolpho Salisburgenfi Epilcopo interrupit. Caufa ejus, an occafio? concilium liib Novembr. initium An. MCCLXXXVIII. celebratum, author praecipuus Henricus Admontius extitit. Eo
Ii 2	con-
128	Albertus 7.
Bellum concilio inter cetera Jancitum, ut nb Ecclefiaftici profano in re-publica munere fungerentur. Quo decreto Seccovienlis Anti-Anlkpi. lies, & Admontius feriebantur. Sed hunc prae illo penitius [copo, ferat. Ut promptius in vota fua Ducem flečteret, non tam de fua, quam de illius violata authoritate queri, Rudolphum arrogantiae accufare, qui tot beneficiis a Caefare collatis male refpon-deat. Nuper in aula Patris vice Cancellarij, ut vocant, obfequiis funčlum fibi ne imperare pateretur, leges principi praefcribi a prae-fulum nemine polle, integrum femper fuifle, quos libuerit, rei-publicae muniis admovere5 nec quievit, donec hofliliter agi coeptum videret. Opima aliquot Salisburgenfis praedia Albertus occupärat. Ubi nunciatum caftra non pauca in valle Anafi a Rudolpho folo aquata, totämque vallem male habitam, contrario raptim milite in Styriam approperat 5 vefligare hoftem & in pugnam adigere ffatuerat. Jam iter ingrefliima prae liandi confilio opportunitas capiendi Frifaci, & Vanflorffij avertit. Utriusque loci prae fedtum, illius quidem Ottonem Weiflenekium, hujus Rudolphum Vanftorffium Epifcopus cognito Ducis adventu accer-fiit, atque ut conflliorum rarb bonus autor metus efie confucvit, praelidium fecum adducere imperavit, prelij, in quod fe velin-Trifacum yitum extrahendum praeviderat, folicitus. At mutato e veffci-p-r-ffium Sio confi^° Albertus Mehrenbergium fidum & note virtutis Aif“Z Tribunum Judenburgum expedit, qui coačlis fub figna urbis [utigit. civibus Vanftorffium interea eminus claudat, caftrum ea ztate non indiligenter munitum, muro fcilicet &: quinque turribus firmatum. Ipfe filenti agmine Frifacum per Taurum montem^ profečtus, oppidum non cxpedtato hoftis adventu territum nullo negotio expugnat. Hoc direpto, exuftöque copias Mehren-bergico junxit ad Vanftorffium adhucdum haerenti. Nec deditionem ante cives fecere, donec e refponfb Epifcopi omnem fubfi-dij fpem praecifam intelligerent. Pertinaciam murorum, & turrium jačtura caftrum luit. Rudera etiamnum prope Judenburgum in rupe vifuntur. Hoc quoque anno pelledtos in infidias ab Alberto Bernates, & memorabili clade aftedlos Rhoo recenfet. Sed Albertum bello nullibi per Legatos gefto initio anni LXXXIX. pugnäfle in Salisburgenfem, mox in Bernates, vere inHunga-ros difficile admodum creditu videtur.
Difceflum quidem utrinque ab armis eft, non tamen amicitia inita, juftitium ambobus neceflitas extorfit. Rudolphus jam fatur damnorum etiam aemulo imparem fe videbat. Alberti iram Ibani infolentia in fe avertit. Expugnato demum, quod diximus, Ginfio, Duce Viennam reverfo de pace ačtum• utriusque partis Legati primum Welfij convenere, Wechfeneg-
gium
gjum caftrum Admontio interea traditum. Cum nullo fructu |llc tempus extraheretur , alter conventus poft fex hebdomadas Lincij indicitur. Adhaerente iterum ad novos iemper fcopulos p«k tm-Negotiatione, arbitri pacis communi confiliodeliguntur duo cesBavariae, AmoldusBambergenfis, EmichoFrifingenfis, Hen-^L Ncus Ratisbonenßs Epifcopi, Ulricus Heunburgicus, & t ride- salimur-heus Ortenburgicus Comites. Conciliatricis partes, quas in hisgenfsm' congreflibus, etiam domi Elifabetha Alberti uxor agebat, iden-tidem marito ingerens, pacem cum Rudolpho firmare ne difFer-ret, a parente fibi, dum domi degeret, repetitis quotidie monitis inculcatum, fi fortunatum conjugem vellet, pacem cumEc-clefiafiicis ut coleret, omni ope adniteretur.
Oblatam fibi, jam que lignatam ab arbitris pacificationis formulam Albertus initio non admodum improbarat 3 totum Turkuur fobinde negotium Admontius filis querelis disjecit. Legerat °V^..ki Nater ceteras pacis conditiones quoque a conciliatoribus admifi Admon-fun: rerum, hominumque facrorum arbitrium, quale concilia uj. Archiepifcopis afieruere, integrum penes Rudolphum pofthac efiet, nec, quidquid illi decernere libuifiet, Albertus intercedent , aut obturbaret. Iterum fabam hic in fe cudendam ominabatur Henricus, in ordinem fe certe redigendum ab offenfo toties Prsefiile metuebat: ut malo preverteret, gratia, qua apud Ducem fe valere intelligebat, filus in conclave anhelo fimilis advolat. Miferrimum jam fe hominem dicere, fefe conclulum_5 faucibus, inimicorum unguibus objici, jam fibi a Duce deferto perfugium nullum fiiperefie, plerosque ab fe alienatos, quamvis non alio liro crimine, ac illibate in principem fidei, & qubd Ducis ftudiofior ceteris haberetur: meliorem ut oblequiis gratiam^«, redderet, infimis precibus flagitat. Si inexorabilis perfiftcrct, fperare fraudi fibi non futurum, quöd in Rudolphi, apud quem Vite faltem fecurus degeret, tutelam fe daret, ea ccrtč, quam legi fiet, conditione caput finim peti quis eilet, qui non intelli-Rat? fe denique viel imam firmande paci in ictum deftinatam.
Hec & plura liberius prolocutus ita voce, habitu, geftu condiebat, ut doloris vehementia in hominem magis, quamipfe in reverentiam Principis peccafie videretur. Ducem fiiopte genio manfiietum Viri in intimam gratiam recepti miferatio ocen parat, tabulas pacis momento afferri, prelegi jubet, quas forte in-curiolius ante infpexerat 5 limul ac Wechfeneggium Salisburgico adjudicatum audit, folito ardentius efiervefeit, literas e manibus legentis ereptas, laceratäsque in terram abjicit, figi Ha decerpta ad arbitros referri imperat, concitatöqueper indignationem paf-fu e conclavi fe proripit.
Kk
Non-
13 o	^Albertus L
Nondum his contentus Admontius, qui fe non /alvum dun-taxat, fed non inultum infuper volebat. Ad alterum Salisbur-gi conventum Provinciales /hos Rudolphus evočarat, fidem aliquorum ( nutare enim audierat) aut exploraturus propius, aut firmaturus. Id Henricus in occafionem xgre faciendi Archiepi-Nova ab /copo dextere vertit. Conradum Goldekium, juniorem Tan-'tiAturbz nel^um’ duos Noppingeros aggreditur, ne fe Archiepifcopo crederent , amicitiae/pecie monet, fore haud dubie, ut fe nimiafe-curitate perderent: occultis litteris fe edočtum, Epifcopum in ipfos iniquum aliquid moliri3 perfuadet denique, ne in comitiis fe fiderent. Irritatus hominum contumacia Praefui malae fidei manifeftos, & fundis /liis excidifie pronunciat. Cau/ae patronum dlico fe' Admontius offert, in Alberti tutelam ut concederent, fuadct, operam fe Zuam naviter collaturum pollicetur. Saiisbur- Et vero obtinuere a Duce, ut talionem Rndolpho redderet, pro-ventibus, quos intra Auftriacam ditionem collegit, in aerarium Mertus. fuum aveifis.
Neminem nova difcordia magis ac Elifiibetham folicitam-» habebat 5 indies confiliarios hortari, reparandae concordia; mo-is Vienna dum excogitarent: ipfa, quas inirent vias, fuggerere. Vi/a non c/em^c“ceexpeditior alia, quam fi Rudolphus Viennam accederet, fačta 7/t!Ce Duci coram excu/äret, aut rationem redderet. Edocetur quan-tocyus Praefui, 8c quamvis e fuis permulti confilium ceu infidum rejecerint, nihilominus in viam fe dedit. Interca nihil Elifabe-tha pientifiima foemina omittebat, quo animum mariti delini-ret. Adventum Rudolphi ipfa confiliariis Principis /tipata con-jugi indicat, ne difficilem fe parato in concordiam Anti diti praeberet, orat3 non alio illum fine, ac ut in gratiam reciperetur, vcnifie.
Condituta pax erat, fi e re Admontij fuifiet Salisburgen-fem cum Duce conciliari. Intellečta Rudolphi profečtione Viennam approperat 3 ejus adventu, quidquid hactenus operosb fub-dručtum ed, continub vanuit, ut nullam, aut acerbam Rudol-pho pacem conficeret, machinam omnem adhibet: indecoram Duci, & qualis vičto concedi pofiet, pacem fore, identidem og-gerit, nifi Archiepifcopus Wechfeneggium arcem traderet, Sa-lisburgenfis, Sc Lincenfis concilij decreta laceratis, quibus ea continerentur, tabulis aboleret. Quid Rudolphus in his angu-diis ageret, nifi podulatis /ubfcriberet, qui non modb in alieiia aula, fed prxfente potenti/fimo inimico etiam in hodico verfa-retur? Cum fpes nulla aequiora Vienna; impetrandi affulgeret, ad Cxfarem Erfordiae commorantem abiit. Hic fe denub Admontius alfličto Praefuli objecit, quem Albertus cum Ulricis
Capel-
Dux Styria VL	131
Capellerio, 5c Pruefchenkio hnnc in finem ablegärat. Sed vitae Pnbs dnem , quam liti Rudolphus impofuit, dum adnitcnte Potiliimum Gsefare Pacificationis negotium maxime ferveret, lll. Nonas Augufii Anno XC. e vivis excefllt.
Annus XCI. non uno nomine funeftus Alberti rebus acci- Mm ^ Jt. Graviflimb omnium Rudolphi Augufii Parentis obitus af- Joiphi. /. nixit. E virium defečhi mortem haud procul abefle fentiens loluto Erfordix conventu Francofiutum tetenderat, ut, quod ordinibus non omnino alienis jam coeperat, Imperium filio pa-raret 5 in itinere correptus febricula Spiram deportari, ad inviandos , ut magnanima hilaritate vel inter mortis confinia jocari folebat, fepultos ibidem Cxlares petit. Antequam eb deferre-Jor, Germersheimij decima quinta Julij exfpiravit. Natus Anno MCCXVIIL Kalendis Maij, Annos LXX1II. Menfes duos, dies XV. vivendo explevit. Imperator quam melioribus temporibus dignus, tam iis, quibus imperavit, neceflarius: ad molienda_s Gmina quxque natura, & longo rerum ufu fačtus, belli fcien-fiffimus timui & felix, e prxliis quatcrdecies vičtor abiit: laborum tolerantia cum gregariis certabat, periculorum contemptu ' Hemo Rudolphum anteibat. Inter prxliandum femel atque iterum vix gladios hoffium evaferat, nihilo tamen ideo minus mu-uia militum Dux obibat. Cum omnem fere xtatem exigere in ca-firis cogeretur, neque tamen perpetuus armorum ufiis afperitatis quidquam afflavit. Laudem clementix Aufiriacis fore propriam, gentilitiam jam eRudolphi moribus legeres. Pietatis, & avitarum religionum ftudio mirifici tenebatur. His promovendis in loca facra effuse liberalis Monafferiorum alia condidit, alia inftaura-vit. Qux illius in Eucharifticum ferculum veneratio, quaque ■ libi parafle imperium paflim creditur, notiora funt, & hxredi-taria pietate Augufii Nepotes melihs, quam quisquis demum calamo, exprimunt: in laudes ejus dixifie fufficiat, Rudolphum gentis per Europam maximx non originem duntaxat, fed imaginem, dignümque tantis nepotibus parentemextitifle. Hxc,ne. fi longius immoremur, e via aberrafle videamur, de Styrix vindice grati animi causa commemorafle fat fuerit.
Alterum ab inquietaHungaria malum Aufirix creatum: turbas ciebat, qui minime debuit, Hungarix Rex Andreas III. nili irritatum beneficiis dicas, aliter ab Alberto offenfum vixrepe-rias. Recfcns ille regnum adierat, Avus illi Andreas II. Avia Beatrix Azonis Marchionis Eftenfis filia: Pater Stephanus Pofthu-mus Andrex fecundi filius in Italia natus. Mater Tomafina Mau-rocena Veneta. Ab Hungaris Ladislai Tertij libidinem pertxfis accitus in Hungariam tetenderat, captum ab Arnoldo Silefio Comi-
Kk 2	te
i32	<LÄlberm h
Andreas te Trigaviciifi cum redimere Veneti abnuerent, Albertus domi nLSr ut hofpitcm liberaliter aluit. Hortantibus non femel proceri-Vknna bus, ut, quod Ladislaus petebat, aemulo Regi Andrcam trade-Hoßnh ret, dignum Auftriaca probitate reiponfum religiollflimus Prin-txcijnutr, cepS rec{(pcpt: procul foedum, id generis flagitium a me abiit, ut facrofandtam hofpitij fidem hoipite in certam necem miffo
Re jam utcunque matura in Hungariam dimilit non aliam-j» hofpitij gratiam poftulans, quam ut pacem coleret, Agneterm Alberti filiam, fponfam optaret, utrumque jurejurando fanci-ret. At oifenfum nonnihil jam ex Auftria abiifie hunc in modum narrat Hagenius. Cultum initio regio more Andream, cum reduci e venatione Alberto occurrere honoris causa nollet, dičti-tans, id genus officij infra dignitatem natalium fuorum eile, qui Ducis conditionem exceihflet, Albertum hanc in Principe inope luperbiam deteftatum, vivendi jfubfidia prseparce minifirafle, ut vitam xgre toleraret. Ungaros fubinde veritos, ne parita regno perniciofa cum Auftriaco iniret, duobus Monachis ordinis S. Guilielmi in mandatis dediffe, quavis demum via in Ungariam defignatum Regem deducerent : Andream fimili vefte indutum fecundo Danubio Budam clam Alberto cvaliffc.
Utrovis modo fe res habuerit: caefo a Cumanis Ladislao ttum everifus in folium ab Hungaris in Auftriacum concitatur. Iba-cum An. iius praecipuus belli incentor, libi &Hungariae illata damna iden-drea in. tidem occantabat. Egregia iftiixc nova regi occafio vila aliquam ^"'agente gratiam ineundi, parita nuper jurejurando Viennae lanata refundit, affinitati renunciat, oppida, quae nuper ab Hun-garica ditione Aufiriacus avulferat, & adhuc tum teneret, repetit. Cum poftulata Albertus rejeciflet, oritoginta millium exercitum ex Hungaris, Cumanis, Valachis, Transylvanis coaritum in Aufiriam effundit. Donec Styri Sc Carinthi fe fe Auftriacis jungerent, jam trajerifo Litaha Viennenfem, & Neofiadienlem agrum penitus evaffarat. Poli: rapinas nil ultra militariter ge-fium^ liquidem inteffinis regni motibus ad curanda domeffica evocatus, conciliantibus Epilcopis litem cum Duce hac lege_* compofuit: paritum nuper cum Agnete connubium ratum fore, Pa* modo Pofoninm, aliäque, qux in Hungaria pater pollideret, illa pro dote fecum afferret, cetera Ibano adempta, eidem munimentis exuta redderentur. His firmandis foedus additum 5 alter alteri auxilio adversum quemvis holtem. Papa & Cselare excepto , veniret 3 tum utrinque captivis libertas data. Ita bellum ingenti ftrepitu coeptum, nulla re memorabili gelta intra fex hebdomadas terminatum.
Ad
Ad cumulum denique ejus anni malorum Domeftici tu-^ültus acceßerunt. Violatas , nefcio qua parte immunita-^es dudum tacite inter fe proceres querebantur5 praecipui verö
bere, etfi non femel rogatus, ad eum diem diftulifTet. Cum nu-^r; a^m Per admodum Albertus in provincia ageret, ifupplices adeunt, veteri jure & confuetudine fe fe vivere, nčve immutatum de-^ačtumve quidpiam vellet, debita modcftia rogant. Quod fi tur, irnpeträrint, experturum Ducem nullam futuram provinciam,
Styriam fide anteeat: fi fecus evenerit, magnopere fe vere-ne promptum parendi fiudium, & amor adversus Principem ln populo elanguefcat. Eadem altera die per Leopoldum Sec-tovienfem exponunt. Paulo ille vehementius caufiim pertra-^äfie fertur, cum nihil certi refponfi Dux expediret, fubjecifie: fcito jam nunc Styros fe facramento exfolutos putare.
Re in confilium relata aequa fere omnibus poftulata vifa. Eberhardus Walfejus prae ceteris, Sc qubd Sucvus, Styris non admodum acceptus, leniter tračtandos fiiadebat5 egregiae certb illi, quam belli adversus Ottocarum navaflent, operae plus aliquid gratiae deberi. Admontij nihilominus iterum lententia evicit, frangendos Provincialium fpiritus animosa repulsa dičti-tabat. Admifiis altera vice ad alloquium ordinibus e mente Ad-montij Atbertus relpondet, contentos efie debere, fi quo loco^®”^^' res eorum liib Ottocaro fuiflent, quöque Pater Rudolphus repe-rilfet, relinquerentur. Non tenuit iram Fridericus Stubenbergi-CUS5 rem tanti momenti, reponit, non una conlultatione finitam oportuiflc, iterum atque iterum, priusquam quid fiatua-tur, deliberandum. Dein praefagientem inter & minantem_j medius tacite minas lubjungit. Sane fi moderatius uti Imperio Ottocarus noflet, vita adhuc & Provincia potiretur. His ultro citröque dičtis diuturnae dilcordiae femina jačta, exulceratis omnes animis domum abiere.
Alberti duntaxat in Auftriam profečtionem opperiebantur.
Mox tacitis coitionibus Graecij feditionis ordinem informant, Ib-cios, a quibus armis lu fient arentur, defignant. Cunradus Salis- Saiisiur-Wgenfis, & Otto Bavarus opportuni caufae patroni habeban-tur, qubd vicini, & Albertum ob privatas quisque offenfas qde-e^9ww^ rat. Eodem tempore conjuratis nunciatur, Cunradum Viennam tendere, ut pacem, quam Rudolphus afiečtam reliquerat, cum Duce perficeret. Itaque Fridericum Stubenbergicum, Eldalricum Pfannebergicum, Hertnidum Wildonium mandatis inftru&os expediunt. Cunradum illi jam iter ingreflum offendere: haud gravate impetrant, ut miflb tantifper profečtionis
L1
con-
134	^Albertus L
confiliö Frißicum fe conferret, efle, qubd ibidem ordines per Le* gatos exponerent. Quae porro Graecij decreta, Leopoldus Sec-covienfis perferenda Frifacum accepit. Ilium in itinere Juden-burgi mortuum Cunradus inteliigens, eandem in urbem, dein Leibnizium fe contulit, quo fadboforum Legati praecefleraiit« Inter ceteras foederis leges haec praecipua: Cunradus bellum-» cum Styris Alberto faceret, pacem absque ordinum confenfh ne iniret, Styros operam daturos, ut quae Salisburgenfi Eccle-fix Dux eripuit, recuperarentur. Cunradus infuper, ut pri-Rivaro /emtim reversus eflet, Ottonem Bavarum partibus fe conciliatu-dedant, rum reCepit. At hic foederi non ante nomen dedit, quam fi' gnatis tabulis Styri fpopondiflent: venienti arces & oppida munita tradituros j tldalricum Comitem Heünburgicum Landfper-gae conventum, idem Praefui in focietatem pelliceret.
Tumultus DefečHoms Vexillum ab Hertnido Wildonio ex arce fiia SSŽT “ ^ autuiTinum elatum. Hoc ille receptaculo tutus, excurfione „il °' in vicinos agros hoftiliter fadta, femel atque iterum praedas agebat, dehortantibus .nequicquam Wulffingo Hannovienfi, & Friderico Stubenbergico: ille quidemGrxcen.fi arci Prxfcdtus Alberto ftudebat^ hic, ne prxfeftinum confpirationis indicium noxx eflet, folicitus bellum absque reliquorum confilio cce-ptum damnabat, paucis tamen poft diebus & ipfe per tabellio-Friderim nem Alberto fignincat: quandoquidem veterum Styrix j urium rationem nullam Dux haberet, fide fe, quam adflrinxiflet, fo-cifejuiü lutum citra rebellionis culpam obfequium renunciare, in Otto-rmanciat njs ßavari clientela pofthac vičturum. Otto & Cunradus mif-fo feciali Burcardo Ellerbachio bellum indixere. Sxviente prx-ter folitum hyeme fub anni nonagefimi primi finem expeditionem fufeipiunt. iEgre per altiflimas nives elučtati in Styriam divifo primum agmine incedebant. Cunradus dein vallem Anafi depopulatus flexo Rottenmanium itinere Bavaro copias fuas ad-t&vMm junxit. Expugnato communi impendio oppido, Clufam ab Ad-tJenfis'montl0 nefluidquam diligenter munitam fubigunt, in templo in V;-tantum commeatus repertum, quantum feflb militi recreando ammo. abunde flifliceret. Plus fpoliorum e direpto Admontcnfi Mo-naflerio ablatum5 minus tamen gratum Ducibus accidit, qubd optima prxda Henricus Abbas in arcem Gallenfteinam evaferit. Nec Leobium multum negotij faceffivit, civium animis undique Mur*/>on.j'dm procerum ope in Bavarum inclinatis. Murxpontum fortu-tumafi.nx curfum inhibuit, eam urbem Hermannus Landebergicus Equitum Auflriacorum Magifler obtinebat, fidei animique in ultimum periculum parati. Non diflimilia civium in AlbertuM ftudia, qux amplius facundia fuä Hermannus accenderat. Viribus
Dux Styria VL	r^f
ribus nihilominus diffifus, imminentis fibi oblidionis continuö Oiicem admonet 5 ne forte morä civitatem cumprimis fidam, & non parvi momenti perderet, impense hortatur. Interea fire-nUe oppugnationem hoftis urgebat. Infolens hyemis rigor, Bavarum, &: Salisburgenfem ab Alberto fecuros reddi-derat, tam illum ab expeditione abfterrebat. Sed eam demum Praefcčtifolicitudo evicit: fub Februarij initiumaccinčtum itine-ri militem efle jubet, Neoftadium appullis ab agricolis nuncia-tllr, invium jam multos dies nivibus Semeringium, modum-» emergendi, nifi mitiori tempeftate nullum apparere. Ea diffi-^^* cultas amplius animos excitärat: fexcentorum agreftium agmen,
. praemittit, qui palis, ligonibus que viam intra nives aperirent,
Idque quam celerrime perficerent. Eadem opera planum, & expeditum iter non in Styriam tantum fed ad vičtoriam paratum. Superata montis &: hyemis iniquitate, nihil amplihs cum hofte pugnae flipererat. Rumor fiquidem de Alberti adventu praeter opinionem allatus adeb Bavarum, & Salisburgenfem confiernä-rat, ut caftris, annona & bellico apparatu relidis diffugerint, b pavor hoftium militi Auftriaco bene verterat opulentis caftris citra laborem potito. Albertum cives extra portas effufi inter feas acclamationes in civitatem deduxere5 ille contra collaudato eorum fiudio, dierum aliquot mora fidam fibi urbem coho-Uefiavit.
Eječtis extra Provinciam fociis aegre jam, ceu fuccifis nervis ft- fadio fuftentabat. Captivitas Friderici Stubenbergici, autrnJem«? Verius Alberti in captivum clementia vires amplius attrivit. Commorante adhuc Muraeponti Duce, Kapfenbergam Frideri-J^l cus tetenderat, valida equitum manu, & numerofb fervitio {\x^iHntur-patus 5 itineris indicium exploratores ad Landebergicum detulere. Sylv a illi ad Sandi Benedidi Fanum, eremus dida transeunda erat, profiliunt ex infidiis, quas illuc Landebergicus deduxerat, audacifiimi quique; pars viam praecipit, pars in fraenos equorum involat; pugna tum inter Duces, tum inter milites cooritur. Landebergicus crus fauciatus pugna excedere coadus, Stubenber-^ico equus hafta confofliis, nihilo tamen fegnius ille pedes verfb in omnem partem enfe firenue hoftes repellebat. Et haud dubie evaferat, fi fuis animi, aut Volcatio famulo, 'k quo equum fibi cedi pofiularat, fides in herum conftitiflet. Ille fiquidem inclamanti Stubenbergico : fibi non minus vitam fliam charam, jumentum aeque ad fugam neceflarium. Dilapfb itaque comitatu, ipfe gladium, sčque hoftibusdedit. Capti fimul Nico-iaiis Studaverius, 8c Otto Moskirchius, plurdsque alij, omnes Lnittelfeldam, dein Judenburgum in cuftodiam abdudi. Non
L1 2	deerant
iy6	Albertus L
Jude», deerant ex aulicis Suevicse praefertim nationis, qui extremo iuP' *ur& cu- plicio afficiendos cenferent, ipe nempe in publicata reorum bo-mancipa- na dono principis fuccedendi. Intempeffivam feveritatem Al-tur. bertus rejecit, imperatum tamen Stubenbergico, vitam dedita Kapfenberga, Guttembergä , & Kötfio redimeret, Libertatem expedtaret. Certatim dein arces & oppida venienti Alberto portas aperuere. Frifacum conatus eluferat, aliquot jam diebus Alberti, & Mainhardi copias eb detinuere defenfores, donec vicini amnis eluvione obfidionem foIvere cogerentur. Di-fcedere jamjam parantes, Praepolitus montis S. Virgilij occulta via in urbem deducit: exufta civitate caffio pepercere.
Ducem pacandae Styriae intentum miffis ab Moguntino nun-ciis Eberhardus Comes Catimelibacenfis evocat 5 inflare decretoriam comitiorum diem, quibus deffibrogandoCaeFare ageretur. Inter ffipremas Rudolphi curas fuide meminimus, ut AlbertuM filium fucceßorem nancifceretur, quod haud dubie, qua apudGer-maniae principes authoritate pollebat, obtinuiffiet, nili re nondum perfečta properata mors conatus abrupiflet. Spem tamen am-pliffimam ejus dignitatis confequendae tum Patris memoria, tum StyrU lira decora Alberto faciebant. Itaque itineri fe quantocyus ac-^onfirmat	levioris momenti negotiis in commodius tempus reječtis»
ad rei fummam manum admovet, ad fanum S. Viti proceres Sty-A». izpz, yix allocutus j nihil ab fe deinceps eorum immunitatibus incommodandum jurat, confebtisque ea fuper re tabulis fecuros effie jubet. Viciffim illi fidem Duci, & haeredibus addicunt. Hen-rico Pruefchenkio cuftodiendi Stubenbergici, reliquorum ca-, • ptivorum Landebergico curam demandat, Hertnidum Stadeki-um Provinciae praeficit. Inde per Noricas alpes iter ingrellus fexcentorum equitum agmen non in vim modo, fedpompam-» armatos, ejusdem coloris veflibus fplendidč indutos trahebat. Oenipontum delatus Mainhardo, quem ibidem offenderat, tuendam adversus Salisburgenfem, & Bavarum Styriam commendat.
Franco. Francofurtum invečtum ketis acclamationibus velut Caefa-^venh^d rem ^aut^ dubie futurum populus excepit. At Elečtorum fiudia deThle multiUTi refrixifle continub deprehendit. Moguntinus Adolpho imperato, Nafiovio cognato cupiebat. Idem & Elečtorum vota pro libitu ru' circumegerat. Bohemus quemvis alium, quam AlbertuM malebat. Bavarus, & Salisburgenfis nunquam Auftriacum habituros pro Caefare minabantur. Salisburgenfis infuper per Lt' gatum fuo & Udalrici Heunburgici nomine libellum Moguntino obtulit variis de Alberto criminationibus refertum, fed quibus fidem longe maximam addita munera fecerunt. Ita rem habuifie
T>ux Styria VL	137
pieriquc fcribunt. Anonymus Leobienfis duntaxat ait: Mo-^ guntinum Alberto initio fkvifle, fed a Colonienfi trans verfilm ’^um, A ceteris praeterea audito Alberti nomine refponfitm; "dignum quidem Imperio videri, indecens tamen efie filium Parii fuccedere: nullius haereditatem Germaniae Coronam efie aut Videri debere. Praeteriti Auflxiaci culpam tefte Hagenio omnes Moguntino impegere, nec is fačtum negarat, necefiitatem ex-cufabat, qubd Salisburgenfis Albertum facris interdičtum nun-Ciäfiet.
Eventum comitiorum Dux Winshemii opperiebatur. Audito, AMpbm pro Adolpho NafTovio elečtores fcivifie , delufum fe indignatus ^omum mox ire parärat. At rogatus ab Elečtoribus, ut irritae ipei valorem publicae tranquillitati donaret, & Adolpho Aquis-granum ad recipiendam coronam profečturo ad Oppenheimium occurreret, in undecimum menfem reftitit^ eä mora in ulcifcen-das veteres injurias ufiis ingentia damna Conftantienfi Epifiopo dedit: vineas, agrösque per Ergoviam delevit. Non minor poena Tigurinos manebat, qubd Alberto nuper cum Rudori pho Salisburgenfi bello implicito, in Sueviam Archiepifcopi gra* tia irruerint5 nifi mifiis, quos praelio ceperat, captivis fatis muri tatos Henricus Werdenbergicus Sueviae praefečtus nunciaflet. Albertum Nellenburgicum adhuc poenae expertem plečtendum Dux ipfe fufcepit, expugnatöque quatuordecim dierum fpatio ejusdem nominis cafiro ad pacem, & veniam petendam adegit. Delatis denique, quae in Kyburgenfi cafiro k morte Rudolphi ari fervarat, ad Adolphum Imperij infignibus, & clientelam proferi^o//^ fus Viennam rediit, rebus fuis, quaepraefentem Dominum du-D^dac^ dum pofiulabant, profpečturus.
Simultates fopitae nuper verius, qukm extindhe adhucdum glifcebant. Salisburgenfis, Bavams, etfi palam in armis non efient, fačtioforum tamčn quorundam pertinaciam, Scconfilia non obfcure fovebant. Udalricus Heunburgicus, chm in Styria turbare non pofiet, maxima procerum parte jam Alberto conciliatis, in Mainhardum Carinthum iram convertit. A corruptis aere civibus nočtu in Divi Viti Fanum admifius oppidum oc-cupärat. Sc Ludovicum Mainhardi filium inde extrabrum Salisburgenfi miferat, quem adhuc Cunradusin vinculis detinebat.
His injuriis lacefITtus, Sc nuperna repulsa aeger Albertus, an vindičtam omitteret? an decerneret? non fatis expediebat; tan-<ta patientia principi parum decora vifa : bello fe invölvete ne-.gotium gravifiimis clifficultatibus iinplexum, qubd nöiidum_s provinciae fc malis fuis refpirarint. Elifabetham infuper Ltido-
Mm	vici
138	(^Albertus L
* vici captivi cura coquebat, ne mariti fiii fortunam frater to6' ret, fi properum in Salisburgenfem bellum Ai berto contingi retj nulli itaque labori pacere, artem omnem expromere, qua conjugem inimicis placaret, offenfas dextre elevare, exaggerat5 pacis commoda, eadem Emicho Frifmgenlis Elilabetirae ftudiis Conventuspicinb imbutus fuggerebat, efFečtum adeb, ut Everdingar pH' Everdin-	(jejn X^elfij pacificationem tentari pateretur. Conveni
w'ififce_re , Duces Auftriae, Bavarize, Cunradus Salisburgenlis, Bernat' leimn- dus Patavienfis, Hernicus Rafisbonenfis, Emicho Frilmgenfisi neutro loco quidquam conclufum, quod Salisburgenfis & Ba' tventu, varus fe fubfcripturos negarent, nifi Heunburgici, Pfännebergi-ci, & Stubenbergicorum fccuritas pacificationi includeretur? Dux contra infblens hoc poftulatum, & infra dignitatem fuam-* cum iis pacifci diceret, quos nunquam hofhum, fed reorum loco habuiflet, abruptöque b veftigio conventu Landebergicum, & Emerbergicum ducentis equitibus inftručtos in Carinthiam immittit.
Unidcr. Defolatis propeDiezium montem Heunburgici agris ctim ul-gicm tro tenderent, Fridericus Ortenburgicus inducias multis preci-H™n^o bus eblanditur, donec Viennam pro Udalrico fupplex accederet? gnem 7va-Ortenburgicum jam alias charum Albertus ad Elifabetham^ M uxorem remifit, cujus arbitrio eam caufam reliquiffet 3 decrcttim-queeft, ut poffhac HeunburgicnsNeoftadij habitaret, ftipendio quot annis reprzefentando vihturus. Ortenburgici avunculi fui operam apud Caefarem valuifle intelligens Stubenbergicus, eundem compellat: fibi quoque placatum Ducem redderet, aut laxari cuftodiam eb usque impetraret, donec foederi, quo fe cum Salisburgenli, & Bavaro implicuiflet, nuncium mitteret. In-duljfit Albertus dičtitans: hunc honorem Stubenbergico ab fe non invideri, nempe qui jam gratiam non jure, fed precibus pullularet. Conciliatis Styris via planior ad concordiam patuit.
Ttrtm Pacis negotium eodem anno nonagefimo tertio iterum Lin-Uvcij cij tračbari coeptum. Praeter eos, quos fupra memoravimus, Mainhardus Carinthus accefferat, adfuifle & Bohemiae Regem pax e«»« Aventinus affirmat. Albertus obfirmato in vindičFam animo Sfnf!& non Pafbm morse injecit. Ludovici Palatini Bavari folertia eo in &Bavaro. genere plurimum enituit. Confumptis fere jam artibus defpera-re fucceflhm coeperat, & abitum meditari. Ab Elifabetha animatus , repetita denique impreffione Ducis animum expugnavit. Sancitam pacem, ac inter ceteros captivum Ludovicum Main-hardi filium v inculis exemptum Rhoo cum aliis feriptoribus meminere. In quas prseterea leges juratum fit, non reperio. Otium tandem aliquod a belli tumultibus načtus ad domeffica animum
Al«
Dux Stjr'ue VL
Albertus applicuit. Eodem anno in Bohemiam profečtus ad Aifortut tororem inviilt. Adventantem fubinde Viennam WenceslauminBohe-cum conjuge non inferiore magnificentia» qukm ipfe Prägte ex-“ ceptusfuiflet, duodecim diebus habuit,regifsquedonis honoratos dimifit. Anno XCV. Nuptiale feitum filiae fiiae natu maximae Nuptu Annae adornärat, quam fuadente Galliarum Rege, Hermanno *nn* 1U Brandeburgico Ottonis longi filio elocarat. Dux ad celebritatis fplendorem nullis fumptibus pepercit. Novi conjuges Gržecij ieceptis ceremoniis jundri fimt. Anxit laetitiam Elifabetha par- Kafihu? tu eodem fere tempore hac in urbe feliciter foluta, quo filiolam Catharinam edidit*	CrJii
Interea dum genialibus gaudiis Dux fui maxime fecurus in Styria indulget, exitium in Aufida optimo Principi malevoli ,machinantur. lam inde, quo Suevos in Provinciam acciverat,
,intolerabile Aufidae Proceribus acciderat totum principem abex*
, teris pofiideri, & pro libidine a quovis circumagi; cum iram_» efferre in publicum, aut in Ducem nondum auderent, privatis in circulis paflim Suevos traducere, fefdque mutüb in odia accendere, indignum dičfitantes ab invifae gentis arbitrio Au-^a,s fidae rationes pendere, quos fames domo expulerit, ampliffi-^,/^ mis fundis locupletatos in fplcndida matrimonia ope Ducis im-//oL i* -tnigrafie, fe verb contemni: fi quandoque in confilium adhibe- A“ßria' •tentur, vana nomina & umbras eile. De Patriae rebus, de privatorum fortunis vilia capita &c efuritores decernere. Suevorum denique jugum excutiendum cervicibus concludunt. Haec timidius primum domi jačtata, aučta fubinde b dolore audacia inouereU Vulgus ipargunt, veris fidtisque criminibus Suevos onerant, an0^*** fe exterorum mancipia ultro eile pafiuri fint, invidiofa quaeftio-^"/«^!" me fatiganti incredibile, quantum ea res populi animos in Principem concitarit. Rupta denique patientia Proceres Albertum adeunt, Suevos. ut a reipublicae muniis removeat, nonfanb de-mifse petunt, efie inter Auftriacos rerum domefiicarum utique haud paulb peritiores, quibus tutius negotiorum publicorum^ tračtatio committeretur, ab fe Patriam curatum iri ut rem luam, a Suevis ut alienam afpici.
Repulfie dolore efferati ad flagitiofä confilia mentem convertunt; petendos per latus Principis Suevos, abigendos^ue decernunt, quafi verb, fiqua fuit fervituti infamia, proditionis fce-Icre pollet aboleri. Reducem hoc anno b Styria primum Vita, caedis irriti, ditione exuere moliuntur: obfbnium, quo delečbari faucem norant. prsefenti veneno imbutum prandenti adferri cu-Dux t<-tarunt, fenfit illico receptum intra vifcera malum. Occlufis^”0^1'
.quantocyus palatij portis, quxfiio in praefentes exercita. Latuit
Mm 2	tamen
140	Albcrtm L
tamen Sc deinde author. Friderisus, & Albertus Pnchainiij fratres, quiadolefcentes forte prandenti dapes miniflvarant, coi> fpcčto Ducis periculo arreptum ambabus manibus e patinis cibuiTi ori ingerunt, donec qua manu, qua voce Aibertus vetaret, innocentiam eorum iibi abunde perfpcčtam tcftatus. Excita acceleratis nunciis Crocio Elifabetha, unde partu recens edito lecto adhuc affixa nondum redierat. Medicorum folertiä vis veneni celeriter fračta: fufpenius e pedibus cum obfonio mortem vomitu ejecit, pars reliqua peffis ad extimas partes propul-fa, alterius modö pupilla, Sc vividi in vultu coloris jačturam^ traxit. Multos tamen dies oculorum dolore confličtatus, domi fe continere necelie habuit.
Ordinum Poflquam parricidium e fententia non ceßerat, e morbo Principis compendium elicere fatagebant. Divi Martini fefto, ane compačto ab ipfis vulgatus, an fortb natus rumor diditur, Ducem obiifle j qux quidem fama, etfi poit paucos dies vanuerit, Alberto indies melius habente, & in publicum progreffo j nihilo tamen minus illi telae, quam oiffi erant, pertexenda; folerterin-fiffimt, praefertim, cum mortem Ducis Cunrado Salisburgenfl creditam, fufceptämque jam ab eo expeditionem nunciaretuf. Ergo indičto primum Stokeraviae colloquio, proditionis fundamenta jaciunt, quibus praefldiis fe adversus Alberti vires tuerentur, quem receptum, liimprolperč res caderent, haberent, deliberant. Ačlum agi omnes cenfebant, nffi Bohemo ab Alber-To abffiračto. Id ohentata Auffiiae dominatione perfici pofie fpeserat. A legatis Regis, qui aderant, quantum auxiliorum fpe-randum foret exquirunt j cum hi nihil libi ea fiiper re in mandatis datum re/pondifient, Hermannum- Liechtenfieinium, & Hackebergicum in Bohemiam deffinant, qui ab Rege certiora referant, aliäque, quae adhucdum dubia & involuta, digerant. Et fi ve arda Wenceslai cum Alberto affinitas dubios reddiderit, fi ve unius viribus non fatis fe fultos putarent, neminem non vicinorum Principum in foedus invitant, inter focios partiti Provincias fuos fingulis hamos, quibus caperentur, objiciunt. Bohemo Aufiriam Inferiorem, fuperiorem Salisbnrgenfi, Styriam Bavaro, Marchiam Vindorum Hungaro attribuunt. Hoc effi venatu nondum inchoato de prxda decernunt. Adolphum O-
Ad diter- Erem clam rebellibus favifie Zwettalenfe chronicon affirmat>
Tunt™**' Cunringium dein feni orem, Hodmarum Sumereccium, Conra-dumSumeravium, AlbcrtumBuchaimerumad Ducem ablegant, partim ut jura fua illarfa fervari pofiularent,partim, ut fuco quodam congrefium Principi fortafie fufpedum illinerent, fcrupU-1 um que, fi quis haereret, eximerent. Dux multa benevolentiae
Dux Styria VI.	X4t
%nificatione acceptis comiter refpondit: poftulata fua certis Cjlpitibus comprehen/ä, & in libellum relata porrigerent, qux ^ fe fqrvata vellent, fj^eciatim explicarent. Si xqua poflulä-gratificaturum fe de omnibus: non eile cur de fua facilitate . fient, a minis fibitemperarent, impetrari omnia, extorque-ninil fe paliurum. Ut verb intellečtam fibi conjurationem, ^ctaque Stockeravienfis colloqui) offenderat, e Pucheimero,
S^em in deliciis ceteroquin habuerat, velutper jocum quxfiilTe Učirrat Hagenius, ecquis ftrenuiffime omnium rem Stokeravix egilfet 3 cum hic repofuiflet, irs campanum a quatuor conflatum, uec ad perfečtionem operis prxter piftillum aliquid deeffe, re-TOnflim a Duce fuilfe: en me, ejus vices obiturum. CuiPu-chaimerus, ita plane fieri neceffe efi, limeis folias aufpiciis res gerenda. Fremebant interea tacite in Puchaimerum focij arcana Ua tum primum ab eo prodita falsb rati. Reliquorum pariter conjuratorum turba animis cecidere, ut nefaria confiliain Principis cbnfcientiam addučta intellexerunt. At non longa folici-tudine anxiis laetiora reduces e Bohemia legati attulere.
Regis favore tumidi, alterum Trebenfeji ( oppidulum Tui- Aiurcon nae vicinum efi ) conciliabulum celebrant, plerique e primae ^dmilHonis proceribus, fplendidis in aula muniis confpicui con-^{ fuunt. Luitoldus Cunringius Pincerna Aufiriae, Cunradus Siimeravius, Nicolaus Liechtcnfieinius Auftriaci, e Styris Fri-dericus , & Wulfingus Stubenbergici 5 Guilielmus Scharfien-bergius, Otto Weifleneccius, Udalricus Hamburgicus Carinthi. .
His a Viennenfi urbe legati acceflere, poftulata primum, mandata verius, Duci porrigenda confcribunt. Perferendi Provincia iisdem, quibus nuper demandata. Praecipua ejus commentari) capita fuere: in Sueviam ne pecuniam mitteret, exteros in con-nlium ne adhibeat, a muniis publicis removeat 5 nili ita facere piane in animum Albfrtus induceret, in fide permanfurum ne-rninem 5 quacunque demum ratione Patriae^ fibi, dignitati fuae confli Ituros. Dux certus Suevos non dimittere, pacifci tamen Altera ad vgUe limulans, redire Legatos ad flios jubet, referrdque, numDucem c j effis ceteris, Herrn anno faltem Landebergico, Eberhardo Hen- cgaU0° rjco, & Lllrico Walfejis remanere integrum foret 3 hos fperare H ab exilij lege eximendos, qui fplendidis Aufiriae familiis per matrimonia innexi folum vertere non juberentur, nili fuas filias proceres eadem poena involverent3 retulere, qubd Dux praeviderat, Legati 3 imo verb, centum alios Suevorum retineret, hos modo proferiberet, haud aeque invitos fe fore. Tum polita quam ad tempus fumpferat, perlona Albertus : Principem^ enim vero veftrum me experiemini, cujus leges dare, non accipe-
Nn	re
St,lit k
Vhnnen-
fmm.
Albtrti
M.ipnani-
mitas.
Vux in mmtrm C; ti un [tccdit,
firnnam
ebjidet,
re fit; non calonem, non lixam, non qui 't fervitio infimus, alie* no arbitrio me dimifliirum fcitote.
Dum haec in aula agerentur, alij k Trebcnfejenfi conciliabit lo miffi fora & compita urbis obeunt, officinaspercurfant, circulis fe inferunt: impotentem Snevorum dominationem, pertinacis Principis in immerentes benevolentiam exaggerant. Arma ut fiimerent, nec ab iis ulla ratione, donec proceribus vifum, fe deduci fuffineant, hortantur 3 auxilia propediem affutura. His ffimulis plebs ceu ceftro percita tota urbe volitare , in Sue vos convicia jacere, obvios cavillis laceflere, ad poenam depofcerej ipli adeb Principi non pepercere. Seditiofis vocibus aula per-jftrepebat. Tantum non palatium corona cinčtum, machinaeque muris admotae, fe fafcium locb ligneis calceorum modulis foffas expleturos futores jadrabant. Rogati per nuncios k Duce, ecquid tumultus is fibi vellet ? inconditis clamoribus vociferantur, nili £ veterum legum formula imperaret, obfecuturos nfc unquam-» fpcraret.
Eluxit eo rerum articulo admirabilis invičti animi confian-tiain Alberto, periculi magnitudinem, quam intelligere non poterat, certe vultu, fermone agnofcere diflimulabat. Circumdant illum Proceres enix^ precati, neceffitati tantifpcr cederet, in podulatis populi, etfi non omnino modeftis, conniveret, Suevi etiam volentes, lubentdsque in exilium fe ofiercbant 3 in condernatione omnium, Albertus unus erečtus, Authoritatis fuae memor aeque ac tenax compofito ad feveritatem vultu: Clementem fl vultis, vecordem ne facite. Si illi fuä fbituna, non certe me cedente difcent, perduellionem viam ede, qua ad fuas libidines impunb gradentur. Nullum ed beneficium, quod armato confertur: metum ilii interpretabuntur, non benevolentiam. Ad facilitatis nodrae menfuram crefcet petendi impudentia. Quis podhac erit, qui non Principem offenfum, coacdum-que quam rogatum malit, fi tantundem armis ab invito, quantum a volente precibus obtinere fe pode hujus diei documento intelligat ? Eo tamen perfuaderi fudinuit, ut cum conju-ge, & liberis in Montem Cetium Viennae vicinum fecederet, locöque adversum vim communito, ibidem copias e Suevia, Alfatia, Franconia propediem adfhturas expecdaret. Adfuere tempori Rudolphus Comes Habfpurgicus, Alfatiae Landgravius, Conradus Liechtendeinius, Albertus Hochenloius, tres Mon-fortij, Epifcopus Curienfis 3 ab his urbs arčta corona cingi mox empta, omnisque commeatus inferri prohibitus3 ht fe opinione citius obfedbs, atque, quod in ea populi frequentia fieri necefle erat, pod dies non multos famem fecum inclufam fenfere, jam
Dux Styria VL	143
plebis praeiertim ferocia efiirie langucfcere, quorum confilüsin ca ftvala prxcipitärint, damnare 5 opera.', feiiularii Nobilium, & Copiofomm domos circumfidunt. Fruftra omnes facundiae nervos Praitenfelderus e civium primoribus unus intenderat, orans, vjeanii °bteftänsque, ne rem bene coeptam brevis mora intolerantia per- ^ ^ derent, adventare jam jam auxilia, in poenas ultro ne ruerent, nil certb aliud ab exacerbato principe, quam extrema fupplicia ex-Pečtanda. Dicentem illi infanis vociferationibus obruere, non verba fe, fed panem petiifle, ni pacem conficereL, aut anno-
Magiftratus reprafentaret, portas vi effi'adturos, inječtis-SfUe vinculis, quotquot obliderent, raptandos ad principem in-^rminantur. Jämque res in deditionem & arma vergebat, fumeorum virorum authoritate tamen effečtum, ut fex dierum inducias admitterent. Sed & ea mora inutilis fuit, cunčtatione fo-ciorum promida fallentium. Ungarns foedus, quod fibi cum Alberto erat, excufat: Bohemum Gutha uxor Alberto fratri Placärat. Quingenti, quos nihilominus fe midurum fpoponde-l'at ad irritandum novum hodem magis, quam fbcios juvandos ^alebant. Cunčtante adhuc pod fex dies Magidratu Abbatem Civts fup. Scotorum ad deprecatoris munus apud Ducem obeundum emo- ^sA^~r vent, vcnix certi, qubd caude fuae patrocinium ab Elifabethaer* arripiendum non dubitarent. Exeuntem prxfulem ipfi magno UUtnero caput, peddsque nudati confequuntur. Uxoris & Abbatis fupplicum preces, fordidatus miferorum, flentiumque habitus, primo fere afpečhu mitiflimö principi judas iras excude-rant, prseteritorum oblivionem fpondet, ea tamen conditione,
Ut immunitatum tabulas traderent, tum legi coram aulae primo-tibus judiis, queis authoritatem fu am imminui cenfebat, difcer-™ ” pit; plebis exemplum fecutus Cunringius ceterique procerum_» eadcm facilitate in gratiam admifli. Falkendeinius folum verare maluit, Sumeravius apud Caefarem prodigatae malaeque cau-de patrocinium quaedtum abiit, in exilio moriturus.
Pacata Andria fumenda de Salisburgend vindičla redabat. SalMur. Duci irae materiam nuperna Cunradi irruptio , Cunrado Ad-^J^* ^ontij implacabilis aemuli artes fubminidrarant. Ejus horta-,/ evtrtit% tu in valle, a vaccis dičta, geminas falinas Halae prope Gerundam Albertus condruxerat: iis Eccledae fuae jura violari, večtigalia accidi quedus Cunradus propč aberat, quin coepto deddi princeps facrorum obfervantidlmus imperaret. Pervicit Admonti-Us, nt ne quidem Caefaris, cujus przefuli fitisfieri imperabat, uaandati rationem Dux haberet. Nčve Adolphe, d inandatum armis urgeret, impar eflet, jam tum ad amicitiam Regis Galliae fe applicuit. Increbrefcente nuper de Alberti obitu rumore Cun-
Nn 2	radus,
144	tyfIber tus 1.
radiis, quod pridem meditabatur, jam tutum exequi ratus a (Tu in1 ptis bis miile peditibus, centum equitibus ambas faiinas cumurbc' ohidbthcxAci Trochnavia, a Duce itidem condita funditus evertit. D' ?etitur> tempeftivae expeditionis ferb credulum Antiftitein pcenituit, elit11 fuos b Styrix, Auftriaeque fundis proventus a Duce intercipi, & villis aliis exuftis, obllderi Raftadium videret. Ad id oppidum copias per Styriam Albertus deduxit, multjsqueper iter pericU' lis Admontij vigilantia evitatis III. Kalendas Quindliles attigerat. Ad Raftadij oblidionem ab eodem Adrnontio impulfum pdtilli' mum Anonymus Leobienfis refert, qubd Urbis ejus fundum ad fuum Monafterium pertinere diceret, cujus tutelam Dux fufccpc; rat. Montium, per quos advehenda erat annona, lentam & difficilem admodum oblidionem faciebant 5 cum dein hinc appropinquare Ottonem Bavarum nunciaretur, inde Andreas HUngarns auxiliares copias podu lar et, re infečta multis amid is NHL Kalendas Augufti difceflum eft. Felicior in Hungaria pro genero pugnanti fortuna afpiravit 5 tribus caftris Ibano extortis, vi-čtorem militem in hiberna reduxit.
Paeemob- Coiifumptis in recuperanda ditione ceteris artibus Cunra-Unet. (Pus ^ fančliore armamentario telum depromit. Albertum facris interdicit, datisque ad ceteros Antifhtes literis, Bei nardum prae-fertim Patavienfem, & Hernicum Seccovienfem, idem ut facerent, alios hortatur, aliis mandat: tergiverfantes a facrorum^ procuratione removet. Paruere aliqui 3 deliberaturum, quid fiičlo opus, Patavienfis repofuit. Sed Sc hunc ičtum declinavit Albertus 3 miliis undique nunciis, fe ad Pontificem appellatm rum fignificat, fuas quoque ad eundem literas, ut adderent petit 3 Cunrado verb appellationis formulam Papas per Gcbhar-dum Jernicenfem Parochum praelegendam transmittit: qui Arehi-epifeopi fententiae fubfcriberent, bonorum j adi uram interminatur 3 ea denunciatio omnium Ecclefiafticorum ordinum , fi Divi Dominici familiam excipias, animos Alberto adjunxit. Cun-radus fubinde Chiemenfis, & Lavantini hortatu Viennam pro-fedtus didicit non facilius, quam lenitate principes exarmari, quos feveritate irritaris. Pacem, quam volebat, obtinuit.
Nunc ad majoris belli molem, fcd ampliorem etiam fru-čtum converfa denub in Aufti iam Elečtorum Rudia AibertuM evocarunt. Adolphum Naflbvium Caelarem pridem tolerabant magis, quam volebant, quem nifi Moguntini fraudibus circum-feripti, plerique elečturi non erant. Is liquidem, ut luffragia-# linguli fuo arbitrio permitterent, perRiaferat3 eum, quem quisque maximd odiRet, ad eam dignitatem a ceteris deflinari. Lu-dovico Palatino Bohemum, Saxoni Brunlwicenfem, TrevirenR
Gei-
T)ux Styria VI.	izjy
Geldriae Ducem eligendum finxerat. Ottonem Longum Bran-dcburgicum, cui ferendi fiifiragij jus exclufo patruo Joanne ad-jüdicärat, in pote fiat e planb habebat. Bohcmus unus ea lege L comitiorum cuivis demum fententfie accellurum fcribebat, ii modb in Ducem Auftrfie fuftragia non exirent. Ofienfus nem-Pe) qubd parte Aufida; a Danubio inMoraviam porrectx excluderetur, quam dotis nomine libi ab uxore allatam contendebat. Omnes adeb, li Moguntinum excipias, non tam elečtum Adol-™^ phum, quam fuum quisque hofiem excluilim cupiebat. Mo-afhoalVni guntinus ipfe nuper ultra decorum cognati fiudioius, palam inutilem imperio afierebat: vitio potifiimum dabatur, qubd nu-Per fe mercede conduci ab Eduardo Anglo adversus Philippum Pulchrum GalliarumRegem belloFlandrico iiifiinuerit. Albertus certb oggerentibus, qubd Regi Galliae adhaereret, repoiuiile fertur: id jam infra fuam dignitatem videri non pofle, cumCae-6r inter Angliae fiipendiarios mereri non erubuifiet. Sed multo foedius erat, qubd fidem fefellerit, acceptis centum Numinum aureorum millibus, quae inter Duces divila oportebat, Thuringi-am ab Alberto ejusdem principe, & adultero, prater jus fäsque emerit, amifsa Flandriä bellum ibidem contra legitimos haredes Fridericum, & Dietmannum geflerit. Denique mercenariaq/w/M opera, luculento perjurio, avaritia, iniquiffima nundinatione Germanici Imperij Majefiatem polluerit. Aliorum praeterea^ criminum fama, an ea vera? incertum, laborabat: virginibus etiam velatis, etiam conjugibus vim intulifie, indignos ad reipubli-cae munia evexifie, novis večtigalium nominibus populum^ onerafle.
Non ignarus odij, & infamiae publicae, qua flagrabat, amicitiam Alberti dudum prensärat. Hofie adeo potente vix fe flaturum ratus, animo evertendum non veritus, jam tunc, cum clien-telares illi poflefliones addiceret, e filiabus conjugem pro filio petebat, rivalem affinitate placaturus; palliis repulfam amicitiam armis extorquere fatagebat. Columbariam Duci addičtam expugnat, cum ne vi quidem emolliri Albertum cerneret, Ludo-Vico Palatino non infelici cetera pacis Negotiatori eam curam demandat. Sed is Heidelberga re nondum ad finem dedučta defun-<fius, an perfici potuiflet, dubium reliquit. Prima & adhucdum rudia conlpirationis lineamenta Praga Anno MCCLXXXXVII. duefia, quo Wenceslaus ipfo Pentecofies die IV.Nonas Junij re-f^,"r“ gni infignia recepturus erat; aderant ad cohoneftandam pom-^»/«r. pam plerique Imperij proceres, quos inter Albertus Auftria-cus, Saxo, Brandeburgici principes: Moguntinus cum Burchar-do Magdeburgico Wenceslao coronam impofiturus advenerat,
Oo,	fcd
iq6	^/libertus L
feci fimul Adolpho erepturus5 h)c ille alienata, quae tacite hačk-nus coxiflet, ab Adolpho confilia pandit, iis digerendis Egrain ad conftitutam diem ut adefle principes velint, poftulat. Cum id Caefar forte, quod erat, odoratus, congrefliim impediinet^a-dani demum collocuti, de redigendo in ordinem Adolpho, evehendo ad imperium Auftriaco decernunt, precibus etiam hortati, fententiae ut acquieiceret: mox contračtis, quantas poiTct viribus fceptrum Adolpho ereptum iret: fe fuis partibus non defu-turos, ut primum e re vifiim fuerit. Regem Germaniae publica acclamatione dičturos.
Data receptäque mutub fide mox Albertus ad paranda iodorum auxilia animum adjicit 5 celebritate maxima toedera ida funt cum Wenceslao Rege Bohemiae, Andrea Hungariae, Duce Saxoniae, Duce Carinthiae, Marchionibus Brandeburgicis, Viennae fub anni fequentis Februarium congregatis. Sub haec ab Fle-doribus, qui Oppenheimij commorabantur, admonetur, Mo-guntix adene ad comitia feftinaret. Ergo appetente vere fiiisi ibeiommque copiis infirudus iter perBavariam ingreditur Bava-Alhtruu ro nequidquam repugnante. Adolphus auditis Eledorum , & "moI rJ Albert1 molitionibus & ipfe foedera circumfpexit. At invilus °omnibus, vix praeter Rudolphum Palatinum ejus Fratrem, Tre-virenfem Epifcopum, Ottonem Bavarum, cui tuto fideret, inveniebat. Corrafis tamen undique copiis geminum exercitum conflarat, alterum Duce filio Ruperto in Moguntinum immifit, altero ipfe in Alfatiam progrefius, quotquot Alberto vel necefi fitudine, vel amicitia juratos norat, aut ditione ejicit, aut damnis afficit. Nunc cum Albertus in Bavariam tenderet, ad Lyci ripas confedit, manus, fi res ferret, conferturus. At Albertus a pugnandi confilio alienus flexo itinere Friburgum eva-fit, audüsque ab Argentoratenfi Epifcopo odoginta equitum turma, quater mille peditibus a civitate, Argentoratum abiit. Adolpho fruftra pofiremum agmen identidem carpente Argentorati fuas quoque copias Ochfenfieinij, Bipontini, Leiningen-fes, Hohenlotei, Wirtenbergenfes aliique Dynafhe junxere, uni-demum exercitum Moguntiam fecum deduxit, ubi jam Eledores adventum Ducis praefiolabantnr, nullo prxter Trevi-^ renfem, & Palatinum defiderato, pro Bohemo Legatus curabat 5 recitatis palkm Adolphi criminibus eum indignum videri Imperio, Albertum concordibus ftudiis IX. Kalendas Julij Regem Germaniae pronunciant. Spirae Nafibvius agebat, cum haec in miferum Moguntiae cuderentur. Intelleda comitiorum fen-tentia, fimulque Alberti, quodFrancofurtum meditabatur itinere, fele profeduro objicit caftris ad Oppenhaimium locatis.
Nunc
Nunc quoque ab Alberto Holzhcmium profečto delufus, infe-4uitur. Capto interea oppido, exuftlsque in Vangionum agro j-jftris Dux iocum ceperat, fui demum copiam hotii antequam frcvircniium aliorümque auxilio firmaretur fačturus, ut pugna: Copte avidum vehementius incenderet, ad primum ccfnfpečtum Cgam ii mulat. Ea res Adolphum, ne quod ante fepe accide-hoihs elaberetur folicitum, in fatum fuum praecipitärat. yPretiš, eorum qui expedtandos ibcios falubriter monebant, con-Ciis aciem in duas partes tributam explicat, alteri ipfe, Bavariae Cux alteri imperitabant. His immixti fuis turmis praeerant, fpi-renfis & Wormatienfis Epifcopi, Ifenburgius, & Spanheimius comites, ahlque, qui miha Franco furto, Oppenheimio, caete-rbque urbibus fiibfidia ductabant.
Primi praelium Bavari ciebant, his fe cum Auftriacis Alber-p„lnä au ?Os, Hernicus Carinthus cum fuis in prima acie collocati ob--5»"' *urn jecere j diu & acerrime pugnatum nullo in utramvis partem^ AMtho' fomento. Spei fere fummam in loricatis ( dextrarios vocitabant) equis, quorum ingentem copiam habebat, Adolphus re-pofcit. Itaque cum hoftem toties nequaquam impulfum nun-4uam loco moveri (cerneret, recentes Belgarum, & Rhenenfi-pm copias evocat, equitatum, qualem diximus, acri & repetita tiTiprefilone, donec aciem perrumperent, invehi jubet. Irruentes ferociter ab Albertinis accepti, equi praefert i m male habiti, io em in finem praeacutis, & nova arte fabrefačHs gladiis flios Dux inftruxerat, his illi intra hiantes ferri commifiuras locum_e Vulneri dextre rimati, aut per loricam adačtis, ingentem fira-gem edidere, negledto facile equite, qui jumento amifib inutile pondus evadebat 5 confpcdra fu orum clade in aciei frontem_*> Adolphus procurrens ab equo ferociente excutitur, cum a fuis reponeretur, Albertum fortd venientem confpicatus feroci clamore in lingulare certamen provocat: file tu hodie cum fangui-, ne ambitionem evomes. Cui cum Albertus pacate : eventuum, ut DEO libuerit, utrinque haftas expediunt. Adolphus AMph* levi vulnere fupra oculi palpebram perftričtus, dum galeam abji-M^"r* citr a Sylvefiri comite aliis que circumventus caeditur, cadaver primo in Monafterio Vallis Rofarum dičfo conditum, fpirar dein terrae manda ru nt. Ceterum parva frage hominum, majore equo-tum (mille quadringentos periifie feribunt) prolium conffitit. Nobiles gregariis plures cecidere5 inter quos iexaginta Comites, Dchfenffeinius, Šc Ifenburgicus aeftu praefocati. Rupertus Palatini filius captus Moguntino ceffit. Otto Bavarus tribus vulneribus graviter Paucius, cum Rudolpho Palatino Heidelbergam_j> aufugere. Albertus, interfečfo Rege fevero mandato a caede
O o 2	fuos
i/j.3	<tAlbertus L
juos cohibuit. Pugnatum fex horarum fpatio fecunda Julij, duabus ä Wormatia leucis prope agri Spirenlis limites in loco. Leporum Collis, apeliato.
Sublato a: mu Io liber in folium afcenfus Alberto patebat, ut cui nuper jus Elečtorum fcntentia,polIeßionemVičtoria addixil-fctj ne tamen continub adiret, metus partim ab Adolphi fačtio-A/forius ne, partim ab occultorum rivalium ambitu abfterrebat. Mo-eiTittr guntinus certe ceu confilij liti poenitens, confpečto Adolphi ca-imperator davcte, non tenuit lachrymas, grandem animam eo die corpo-Tranco- re exturbatam alte ingemifccns: curarum prsecipua erat, nb furU' criminandi materiam e comitiis exfculperent, vivo Caefare, & uno alteröve Principum abfcnte celebratis 5 quoplaufibili in vulgus argumento fi uterentur, haud segre populo vitio creatum-* perfuaderent. Ut eam turbarum radicem funditus extirparet, jure omni, quod ad eum diemobtinuiffet, fe abdicat: potcffatem eligendi, quem ordines vellent, facit. Omnium lententia Fran-cofurti Anno MCCLXXXXVIII. V. Idus Augufli denuo ReX CoronaturRomanorum juflus Aquisgrani IX. Kalendas Septembris coro-nam admifit 5 alteris Comitiis Norimbergie indičtis, Elifabetha uxor Divi Martini fefto a Wigeboldo Colonienfi recepto more inaugurata eflq Rudolphum verb, Fridericum, čcLeopoldumfi-TiVioiDK-ij0S Archiduces Albertus dixit, Auftria, Styria, Carniolia,Mar-w dttii. ^ Portu Naonis beneficiario jure conceflis. Non facile alter ifto conventu frequentior fuit. Prseter Elečtores, & Epifco-pos, Duces 8c Comites ter centum numerati. Aderat cum his Cunradus Salisburgcnfis, Sc renovato fidei Sacramento deinceps, promifiis ffetit.
cumGalio Hanc Voluntatum omnium confpirationem arčtior, quam affici«*, CUI11 Gallo Albertus inierat, amicitia brevi abrupit. Difcedens t eum Tau- Norimbcrgciifi conventu Tullum in Leucis, Elečtoribus facri or-{*• dinis aulam aflečlatis, abiit, habitöque cum Philippo de Imperij negotiis colloquio, Rudolphi filij cum Blanca Philippi filia matrimonium, Anno XCIX. pačtus efE quod altero anno Pariflis initum. Alberti vires tam potenti affinitate augeri aegre praefii-^es’ ^ Pr2ePr^m^s Moguntinus ferebat, ne alia tamen irae caufa tow'ex-^deeflet, quingentis argenti felibris fibi labores, & fumptus, quos authorare Alberti causa feciiTet, folvi pofiulat. Cum Caefar tantum num-moiitur. morumin promptu eflc negäflet, ille peram venatoriam, quam cornu b latere pendulam gefiabat, manu pulfans, multos in ea reges delitefcere arrogante comminatione rcfpondet. Crudis dičtis paria fačba adjungit. Wigeboldum Colonienfem, Boemundum Trevirenfem, Rudolphum Palatinum odio in Caefarem infiamat, tabulas, quales expečlari a furentibus poterant, in hunc modum
pro-
procudunt: comitia propediem de fubrogando novo Imperato-re cogenda. Albertum a Romano Pontifice diris devotum, °ptimi Cie faris parricidio infamem, fkvum, avarum, fceptro, 4uod indignus gereret, fpoliandum.
Monftroß foederis partum, antequam acceflione plurium ro-^^f* buftior evaderet, inipfo ortu omnibus viribus elidendum Alber-^^_ "Tus putavit. Juliaci Geldriae, & Montium Comitibus Coloni-#«?- cum fnfem, Sueviae Praefečtis Palatinum edomandum committit/0<fW* ipfe conjuratorum caput Moguntinum petit, expugnatfsque Wizenburgo, iMzeja, Adolffheimio, Binga, Bensheimio ad implorandam gratiam Moguntinum compellit. Minore illi, quam ferebatur, jadturapax conftitit: tria duntaxat caftraNobili viro grunekio tradere juflris, non recepturus, fi a pačtis recederet. Eadem clementia Colonienfi faluti fuit. Tota jam belli vis in Calatinum incubuit, tum qubd is pertinacius refifteret, tum fi^bd fidem ab eo violatam iniquiflimb Albertus ferret, cui fluper atroces injurias nullä poenä dibtatä condonärat. Redačto demum ad incitas fupplici filio Mathildis ab Alberto fratre veniam impetravit 5 ne tamen nimia facilitate pofthac abuteretur,
^is pecuniae non modica in poenam rebellionis exadra.
Anno MCCCII. negotij nonnihil Hungaria facefllvit. Defundo Andrea IIL Rege feifii in diverfas partes proceres, alij Caro-lum Robertum Caroli Apuliae Regis filium e Clementia Alberti forore genitum, alij Wenceslaum Bohemum Regem optabant.
Utra harum?incertum, Wenceslai credibile vibtrix fačtio Agne-tem Viduam cum filia ejusdem nominis in carcerem detrufas, indignis infuper modis ambas habuere. Fabtum ubi b captivae literis intellexiffet Albertus , Hermannum Landebergicum tutandis u'/«* *l-Auftriae finibus praefečtum in Hungariam properare jubet. At^^ minime eo tempore confultum Hungaris erat novo bello impii-cari. Expugnato Pofonio & Divi Martini Monte captivas red-^"^r« didere. Eas Budae receptas in Auftriam Hermannus deduxit 5 Vitae reliquum ambae in Kunigsfeldenf! Monafterio exegere.
Laetioris Vidoriae Nuncius de expugnato Pontificis animo Roma, anno fequente advolavit, nunquam ad eum diem in animum inducere Bonifacius VIII. poterat, ut Alberti Caefaris eledionem ratam haberet, etfi id binis legationibus flagitatum fuiflet. Alteram Tullenfis Epifcopus, & Cunradus Oetingenfis Comes ex Norimbergenfibus comitiis mifli obiere 5 refponfum iis acerbb : parricidam efle Albertum, iniquum regni ufurpato-rem, nihilfincerae fidei expedaripofle ab eo, quiFridericiSecundi neptem conjugem haberet, e fiirpe facrilegis in Papas odiis in-
Pp	fami
ifO	Albertus L
A Fontifi-fami genitam. Narrant, qua fide incertum, Papam gladio aces AiScrto cinčtum, fe jam Pontificem, & Imperatorem eile dičHtaile. Ni' ‘imperato- hilo benignius hoc anno Abbas de Salem Ciftercienfis ordinis» ria digni- Schellenbergicus, & Alberti Cancellarius auditi 3 quin Carolurfl t(U con- Valefium Philippi Pulchri Fratrem Regem Germaniae Bonifacius firmatur. ^ec|erat> njß Cardinales intercefliffent confilio paci pernicioib? at recens cum Gallo difeordia Pontificem Alberto conciliavit 3 quod in hunc modum evenit. Auxiliarem militem Bal' duino in Orientis Imperium reffituendo ä Philippo petierat 3 illo negante, fibi pro fubigenda Confiantinopoli copias luperefle» quas bellum Flandricum difiinebat, Legatus, ni pareret, anathema intentat 3 irritatus minis Philippus capto Legato omnes per Galliam Papae fundos occupat. Adversus hoftem potentem adeb, & efferatum auxilij indigus Bonifacius occultis nuntiis ipfe Al-bertum admonet: Legatum illico Romam mitteret, quae antea poflulata efient, recepturum. Adfuit Eberhardus Catimelibo-cenfis. Bonifacius in publico confefiu multa fuper injuriis a Gallia Rege queflus, Albertum rite elečlum pronunciat, ei, exautorato Philippo, Galliae etiam regnum addicit. Refert Anonymus Lco-bienfis: in eam quoque conditionem Legatum adačtum, ut liberorum fliorum cuipiam Albertus ex ejus flirpe conjugem deligeret, auditümquenon ferne! in haec verba locutum Papam: fh-fcitavi mihi Leonem ab Oriente, qui fremitu votisque fuse rugitu caufun Ecclefiae vindicabit: mififle denique Henricum^ Uterinae vallis Abbatem, Epifcopum dein Tridentinum, qui ad Coronam Romae fufeipiendam invitaret. Bonifacius eodem Anno, undecima Očtobris defunčtus, magna curä Albertum expediit, ne fcilicet violatae fidei reus ageretur, ut qui nec pro Galliae Rege fe gerere, nec affini Philippo bellum inferre vellet.
Quinque, qui fupererant, annos bella fere Bohemica abfum-M«wmpferunf. Difcordiae caufas alias alij proferunt: feriptores Bohe-Bobemos. mi paffim Albertum avaritiae accufant, qui Cuttnenfes fodinas nuper a Cifiercicnfi Monacho detetias in fexennium tradi, ut Batbinus narrat, aut, quemadmodum Dubravius, decimas pendi nullo jure poflularit, repulfam jufiiffimam armis vindicarit. Acerbo refponfo ab Rege tradučtam Alberti cupiditatem quidam praeterea meminere: e Mifnia alij originem repetunt, quam Wenceslaus fibi pignori ob viginti librarum millia oppofitam^ Marchionibus Brandeburgicis elocarit acceptis viginti quinque millibus, nunc verb redhibenti pecuniam Caelari refiituere de-trečlarit. Alij Regnum Hungariae fatale pomum faciunt, quod oblatum fibi ab Hungaris Wenceslaus alioquin Poloniae corona
aučtus
Dux Styr'ue VI. ,	j^r
recusärat, filio tamen itidem Wenceslao afleruit, excufi lo Carolo Alberti ex forore Clementia nepote. Hungaria_» non caufiim, opportunam certe invadenda Bohemix oc-cafionem obtulit 5 liquidem Regi ibidem Anno MCCCIII. di-lento fimul bellum denunciatur, ä gemino fimul exercitu illa-tUln 5 alterum č Suevia per fuperiorem Aufiriam Pater fub Septembris initium induxerat, alium in Auftria confcriptum per Mofaviam Rudolphus infudit, Ungaris, Cumanlsque, quorum Carolus viginti millia collegerat, fuccinčtus, Moraviam incen-dus, & rapinis pervagatus, patri ad Budvitium prxdolanti ac-Cenit: inde Cuttnam progredi quatuor dies quinquaginta millia °Ppido otioli adedere. Sumptuofe expeditionis nullum operx Pretium fuit. Rediere poft fex hebdomadas cum Gdare Salis-burgenlis , Frilingenfis, Ratisbonenlis , Patavienlis, Augufta-nusi Spirenfis, Herbipolenfis Epifcopi, Otto Bavarus, Rudol-Phus Palatinus odentati fcilicet belli tedes. Bohemi inde non eXiguam Wenceslao gloriam eliciunt, qui lua lolertiaconlulto pugnam devitärit prxvidens, hodem imminente hyeme properem Iponte reccdurum. Alij fcribunt Albertum vel metu propinqui Wenceslai, vel cura fervandi milites fuos ab oppugnatione, & praelio abdinuide. In receptu nihil cladis illatum__» ed, Bohemorum nullo infecuto. In accedii Legiones, qui exercitum prae verterant, damnum non leve a fiuvio Pacho accepere, quem fodbres non fime militariter veneno infecerant, unde Quotquot aquas inde hauriebant, magna equorum hominüm-dUe vis periere. Cum Cumanis judo propemodum praelio certandum fuit; ij prada; cupidine, e fociis hodes edečti pod Bo-hemiam etiam Andriam everrere aggrediebantur. Gelis aliquot millibus, hominum, pecorumque praedam reddidere.
Rege Wenceslao Anno MCCCV. XXI. Junij defunčto, & filio ejus itidem Wenceslao altero anno, IV. Augudi a ficario con-fbfib Delium -recruduit, cum hinc Henricus Carinthus, \\XmcAi.-AIterum bertus Regno immineret. Ille ceu uxoris luae ( Annam occifi ZoTm-fiororem in matrimonio habebat) dotem repetierat5 hic ea lege/«w. pacem a Rudolpho Patre cum Wenceslao Seniore initam obtendebat, ut fi Premislaae dirpis mas nullus luperedet, Audriacus fiiccederet. Competitorum ambitum divifis dudiis proceres fiu-dinebant. In Bohcmia Albertus causa ceciderat 5 atNorimber-g$ in comitiis vincebat. Ordinum omnium confenlu Henricus, Kidoiphus dui jam fe pro Rege ferebat, prolcribitur, Rudolpho Ai BERTi fi-^^^ lio fceptrum adjudicatur. Curiae lententia mox d gemino exer-J^”^ citu in Bohemia promulgata, alterum per Thuringiam Albertus, per Moraviam Rudolphus alterum deduxit, expugnatlsque
Pp 2	kPa-
i)-2	sAlberm Z
u Patre oppido Luna, k filio Iglaviä, ad muros Pragx non multo pbft conftitere. Henricus fuis, focilsque Stephani Bavari viribus diffifus non expedrato xmulo diffugit. Nemine jam repugnante Rudolphus in urbem admillus regia ornamenta induit, Moguntino, qui caftra fequebatur, confuetos ritus obeun-te. Bohemis rem gratam fačturus Elifabetham ( nam Blanca uxor anno fuperiore Viennae obierat) Richfam aPolonis dičtaiu» in torum adfcivit. Ea Wenceslai lenioris vidua, & Premislai i Poloniae Regis filia ob egregias animi, corporfsque dotes multum a Bohemis amabatur. Breve conjugibus gaudium, regnümque fuit 5 dum Rudolphus proceres Henrici partes fecutos bello per-Morituri fequitur, atque Bavorij Strachonizij oppidum, Horasdvitium oblidet, nondum circumačto anno III. Julij in caftris extinguitur. Veneno fublatum nonnullis fufpicio fuit, alii immodico pomorum ufu alvi profluvium accerfifle, contemptümque morbum ^ laborum contentione nunquam intermifla exafpcraffe, afferunt» Cadaver Pragae palatij templo illatum. A Rudolphi morte iterum Candidatorum xmulatio exarfit. In vacuum Rege folium mox Henricus revolavit.
Tertia in Albertus alterum filium Fridericum fubrogatum volebat. Bame™pe- hiter ipfa comitia jam Pragenfi in curia bellari coeptum eft. Non dith/ prius procerum fuffragiorum numero Henricus vicerat, quam caede Bccchinij & nepotis Auflriacam fačtionem binis capitibus imminuiflent. Nondum tamen fpes omnis Friderici decollavit, qubd Cives Pragenfes Auffriacis partibus addidri portas,ut nuper, referaturi crederentur, ubi propinqui Caefaris figna confpe-Truftra xilfent. Iterum Albertus cum Friderico filio fuum quisque^ fihFrl exercitum trahens Suevos ille, hic ex Auffriaco , vicinis que, re conflatum, in Bohemiam penetrant. Aliter, ac optabant, res gnum 4. ceciciere, Bohemo non perinde ac nuper imparato. Confum-^-•ptis ad Guttenbergam, & Colinum fruftra obfidionis laboribus imminens hyems excedere fub Novembris initium coegit. Etfi verb fine vid:oria,non tamen fine compendio čBohemia emigrarunt. Chm jam jam abire paraflent, praeter fpem omnium Eli-’ fabethaRudolphi vidua adelt, traditfsque, quas dotalitio jure pof federat, Regino Hradecio, Muta, Chrudimio, Mielniko, Po-liczka, Jaromirio in tutelam recipi poffulat.
Henrici Felicius rem per Legatos Albertus geflit, quo eodem tem-Ke^ Eo- pore in avitos Henrici fundos irrumpere imperavit. Sex non ^Corinthii amplius hebdomadarum fpatio Ulricus Walfejus Styriae Prarfe-ditiomm čtus, & Conradus Salisburgenfis Fanum S. Viti, Clagenfurtum, fn/ilit ^entifbrum, aliäque oppida in poteftatem redegere. Caftrum mvd 1' Rabenfleinium proditione Conradi Schranckenpaumij Praefečti
occu-
T)ux Styria VL
occupatum Salisburgenlis folo aequavit, dque ruderibus aliam ^Unitiunculam Altendorffium in monte D. Thomas extruxit. Adačtis ad Sacramentum civibus, nominatöque Prasfetio in_j ^tyriam Walfejus fe retulit. Henrico Goritienfi, & Comitibus Crtenburgicis, quidquid in Carniolia occupärant, pofiidendum ad^tempus in laborum, 8c fumptuum mercedem Fridericus con-,
Albertus, cum in Bohemia fruftra fuiflet, in Regis focium//^ Ba-Ottonem Bavarum iram convertit: irritas expeditionis dolorem yipdidta leniturus, cxlis, qui fe ad Ocnum objecerant, Ducis ca-f^w! Piis, inferiorem Bavariam penitus evallavit3 iter dein per Pala-hni ditionem profecutus afliimpto fecum Ludovico e Mathilde forore nepote in Sueviam tetendit. Balileas prope aberat, quin Ottone Granfcjo ejus urbis Epifcopo interficeretur : caufam Hb fe ignorari Rhoo fatetur, Fuggerus hunc in modum exponit. Moliebatur Fridericus avitam Habfpurgi ditionem ampliare, ampliata: Ducis titulum adjicere, quem in finem multo fiudio pre-tiöque a vicinis dynafhs fundos comparärat; urbi etiam Liechts-dalio, & arci Homburgenfi imminebat, dum liiper pretio cum Friderico Tokenburgico difceptat, Petrus Secundus Balilcenfis/zy^ /,er,‘-Epifcopus vel licitatione vicerat, vel celeriori emptione prasverT“-“^/. fit. Dolo malo id fačtum interpretatus haud dubie Albertus,^/;« ^ adeö alte dolorem in animum demiferat, ut Petro ad Mogunti- °ttoneBa-fiam Ecclefiam translato jam luccefibrem ejus Ottonem non fe-Epifcopo. chs, ac deličti ejus authorem acciperet 5 femel atque iterum roganti, ut in beneficiarias polleffiones immitteretur, in altertim_9 jam annum denegärat. Cupiditas foeda fime, & indigna Praefule ad flagitiofumconfilium Ottonem impulit, ipfe poftulata coram iteratb exponere 5 II minus audiretur, lua manu confodere^ Itnperatorem flatu it. Sed qubd Germanicas linguas ignarus ( e Burgundia oriundus erat ) Hugonem a Sole b primoribus civium, ut interpres veniret, exoravit, cui familiarius collocutus Uefarij conlilij indicium imprudens fecerat. Caefar Ottonem^
^folitas flaturas virum confpicatus, ecquid procerus ille Schola« fticus poftulatum venifiet ? per jocum ab Hugo ne percunčfatur.
Ab eodem, quid ea verba libi vellent, Otto fcifcitatur. Hugo Ut parricidam eousque amoveret, donec de periculo Ai bertum edocuiflet, Casfarem dixille fignificat: cras rediret, hodie per Uegotia non vacare lupplices audire: eo digrefio Iceleratum ho-Uiinis propofitum prodit. Re cognita Albertus fub alterius diei auroram inErgoviam abiit. Anno lequenti ( očtavus feculi, & Supremus optimo Principi erat) Fürftenfteinam Epifcopi arcem obfideri k ducibus luis mandavit. Otto fceleris manifelium fe
Q_q	intel-
if4	zAlberm L
intelligens aditum in Cxfaris gratiam Elifabethx ope fruftra tentabat 5 nam cum praeter Bafilex fuburbium Rhinfeldam versus večtam praeflolaretur, ab aulicis acceflu prohibitus, lutöque ab impullls in curfom equis foedatus praeter rilum, 5c ludibria retulit nihil.
Ai> Cdtfare Ottonis machinatio praeludium erat caedis multb acerbioris, joannes quae Anno MCCCVIII. ab agnata manu inferenda AlbertuM ^Wbat. Dctcihibilis flagitij author Joannes extitit: Patrem tur.,ena' Rudolphum Alberti fratrem habuit, matrem Agnetem Otto-cari filiam. In lucem editus Rudolpho patre jam prius Prag# defunčto ii puero in aula cum Alberti liberis educatus. Poffo quam ex ephebis excefiilTet, identidem Patruum flagitabat, quoniam regendae reipublicae par per leges haberetur, haereditatem luam libi cernere liceret 5 11 e re non videretur Sueviam trade-Cur. re, in Kyburgenlem laltem comitatum immitteretur. Accenderat ambitionem juvenis, qubd patrueles, alium nuper Regis» omnes Ducum Auflriae Styriaeque titulis infignes alpiceret. Nihil impetravit ä patruo prodigam, quod pluribus documentis co-gnorat, juventutem verito.. Patruum verb inhiare ditionilii# interpretatus implacabili in optimum tutorem odio exarferat^nec deerant aflentatores, fruftratis quisque cupiditatibus aegri, qui flammas adhuc maligne glifeentes improbis linguis ventilabant. Indolere principi in tantas fortunas nato alienae menlae aileclam_> vivere, non aliter haberi ä patruo, ac qui inter honorarios pueros Itipendia faceret, hortari, ut fe foedo, & indigno lervitio expediat, nili quantocyus in patrimonium immigrare occuparet, irrevocabilem patruelium praedam fore. Plus latis haec erant juveni, quidlibet alioquin pro dominatione auluro. Quid multa? ad haereditatem graflari decernitur, jure, an flagitio ?perinde, in necem Caefaris libi flipulata manu fidem & operam mutub obltrin-gunt. Incentorum juxfo & conjuratorum princeps Rudolphus Wartius;nuperAdolphi aulicus, nunc Albertoobfequium,non com. itidem animum addixerat. Alter Walterus Elchenbachius ne-jurcMo. gatiSi qUos effličHm poltularat, fundis commotior. Tertius Udalricus Palmius Finftingij dominus, aliique aut injuria, aut cupiditate incitati. Haec dudum ante conffituta, prefsäque 11-lentio Calendis Maji erupere, quo die Badenae Caelar agebat.
Mane Joannes demum decretoriam machinam admoturus Argentoratenfem ejusdem nominis Epifoopum Alberto ab Epiftalis, & imprimis charum in Conclave ablegat. Caefar audito nepotis poltulato renunciari jubet, tantillam adhuc moram toleraret; intelledrum fibi, Suevos, quos nuper per praelldiain Bohemia diftribuerat, eječlos; Bellum illuc propediem inferendum
T>ux Sprla VI.	iff
ipfum mille equitum turmae praeficiendum, fimul acredi-rtt’ votorum damnatum iri. Excanduit ad refponfum impo-tens juvenis; equidem quid hoc aliud, quam me neci objicere? Otitis nempe per calcatum nepotis cadaver ad hereditatem patruus grafiabitur. Certb quisquis ditioni, etiam vite mee infidia-*uj’ neceffe di. Similia conjurati fuggerebant. Nec jam ultro e liberandum rati datis mutuo dexteris parricidale Sacramen-tug1 infiaurant; ipla eadem dies, fi qua alia, opportuna fceleri" quo Rhinfeldam abire Celar deftinarat conjugem, filiam Hungarie Reginam, & novercam Agnetem falutaturus; cedis ordinem modumque partitis inter fefe flagitij muniis deferibunt. Amnem Rufam nullo ponte junčtum, navi trajiciendum; piio-^w. res ipfi hofpitio excederent, fluvium tranfirent, Ce flarem adal-teram ripam appulflum lento & attemperato gradu antecederent,
W prope flylvuiam haud procul vetere urbe Vindo-Nifla ventum efiet, impetum, omnes facerent. Albertus fblito hilarior jentaculo accubuerat: aderant preter alios Moguntinus, Spirenfis ^refliles, Ludovicus Bavarus, Leopoldus Filius, & Joannes: Angulis Ceflar flua manu corollas e floribus textas imponit, nepotem , quem forte triftiorem adverterat, bono letöque animo eflet, hortatur. Joannes contemptum libi interpretatus revul-ttima capite fertum in menfim abjicit, feriis fe curis haud imparem; non effle, cur puerilibus fertis libi quisquam illuderet, ja-ffitans, fimili certe munere hereditatem fuam male penfari. renidenti contra placidöque, quo dolorem furentis leniret, vultu Albertus: non falva duntaxat omnia, integräque, led multo fenore exaudta, recipies; erit, quo te tutoris tui non poeniteat. Adeb nihil ea lenitate profečhim, ut oleum verius igni aflufum videretur. Vehementiori flamma jam cupiditas arferat, quam tit frigida pollicitatione reftingui polfet. Spem duntaxat accipiendi, novam injuriam ambitiofus adolefcens ducebat, patru-tim, nili tutor efle delineret, inimicum ratus.
Sublatis menfis conjurati in locum, in quem condixerant, approperant, lente Caefar, uti periculi ignarus, ita metus expers fequebatur. Ubi appropinquantem a tergo fenfere, Wartius exclamat, & quousque cadaver equo vehi patiemur ? teflera ea parricidij erat; converfis momento equis fubditfsque calcaribus obviam feruntur, confabulantem cum Caftellio adoriuntur, jo-, annes in frsenum equi involat, feroci vultu, & confula, quam Ici-licet horror fceleris interceperat, voce, in patruum invehitur: hodierna demum dies ditionem paternam mihiafleret, &tot re-polfas efle inultas non finet, haereditate, fi potes: deinceps me exue. Caefar hominem amice compellare, mollibus verbis deli-
Q_q 2	nire.
iy6	sJlbertm L
Aihtrtm nire. Sed is loqui ferb parantem occupat, gladium in collum i etditur, jn iatus X^artius adigit, Ruflelingo Wartij famulo, qub
peditiores ad caedem efTent, equum Alberti retinei'e juuo 5 po-ftremus Palatinus lato enfe in verticem impačto caput diffindit« accepto hoc vulnere, ex equo defluens momento animam in ce-fpite egit. Efchenbachius etfi ponb adffaret, manus non intulit,1 funt, qui publicum fcortum, fervum alij, alij Spirenfem^ Praefulem accurrifle, & morientis caput gremio fuo excepifle feri' bant. Leopoldus filius fexdecim annos natus miferandam Patris caedem e navi profpečtans, tantb magis ira dolordque arde' bat, quantb minus auxilio effe poterat. Multum relučdantem-s Burchardus Comes Hochenburgicus Badenam reduxit. Hauffum oculis parricidium , implacabili vindičtae ffudio generofi adole-fccntis animum implevit, ut adeb obječtae identidem caedis foe-diflimae fpecies , nec iram languefcere mora lineret. Nimia falle fuppliciorum aut afperitate, aut frequentia parentaffe patri aliquibus vifiim elf, magisqueLeopoldum debuifle fe principem meminiffe, qukm filium, & amorem patris ad rationes clementiae attemperare.
Conjura- Prae czeteris certe fratribus Leopoldus genitoris necem ultum torump«-iba.t 3 qui poenae corpora fubduxiflent, in eorum bona, & famam faevitum elf. Henricus Caefar Anno eodem, XXV. Novembris ut Fuggerus, aut ejus Kalendis, ut Rhoo ait, fuffečtus Alberto, primum laefae Majelfatis in Spirenfi tribunali damnärat, tum Leo-Bfchenki- poldus cum fratribus ad pernas fumendas fe accinxere 3 Efchen-shij‘ bachij arces omnes folo aequatae, quinquaginta quk nobiles ejus affeclae, qua fervi carnificis ferro fu blati. Efchenbachius cum amiflo Schnabelburgo, arce munitifllma, nufpiam fe tutum videret, in Wirtembergenfi agro triginta quinque annis nulli agnitus bubulcum egerat; fub finem vitae, fačto ficerdoti, quis effet? Falmij, indicio, ut honeftiore loco conderetur, obtinuit. Palmio arX Farwangenfis adempta, fexaginta nobiles, qui eam tuebantur, fecuri percuffi, ipfe Bafileam evadens aliquamdiu in fiiburbio delituit i in caffro demum Altobura, moerore & inedia contabuit. Wartij. W artius in arcem Falckenffeinam fe primum abdiderat, loco dif-fifus falutem fu am Theobaldo Blamontio in Burgundia credidit, /thic impulfl.i conjugis ( e Veringcnfibus comitibus erat Alberto agnata ) hofpitem cum famulo prodidit. Ruffelingus ofllbus ante confračfis rotx impolitus, acerbiore fupplicij genere W artius herus periit. Vitodurum perdučtus facinus primum infioiari, tum frivolis aro-umentis elevare, demum chm nihil proficeret, tuen, dicens: non ab fe Catfarem,fedTyrannum, & parricidam jufta caede fublatum, qui non alias interficiendi A do!-
'Dux Styria VI.	if 7
Phi caufas habuerit, qu^un qubd illum fe meliorem noviflet. lententia in nefarium latronem lata: equi caudae illigatus, ad lo-cUm fupplicij raptaretur, artubus comminutis rotae vivus im-plečteretur^ in tertium diem vitam extraxit. Uxor ejus infigni conjugalis amoris documento nunquam, donec ipiraret, inde recedere fuftinuit, pro falute mariti Deum deprecata. Non defti-btLeopoldus, donec omnes fceleris confcij aut affines fuga libi confuluiflent, aut reorum caede genitori parentäflet. Joannes^””" ad ferarum luftra, quarum mores nuperno facinore, aut plane expreflerat, aut fuperärat, feipiiim damnavit, diu profugus fylvas montdsque oberrans. Si quando fames urbes adire compulerat, nunc mercatoris, nunc ruffici,alias mendici habitu oculos exploratorum fallebat. Demum aut malorum pertaefos, aut laniati animi furiis impar Avenionem ad Papam abiit. Hic mi-lerum confolatus, DEO quidem ab fe conciliari pofle refpondit, fi quid ultra peteret, Caefarem adiret, ejusmodi caufam ab Caelare cognofci oportere; nec in hoc confilio jam quidquam_e periculi mifer videbat mentis intemperie confufus. Henncus, etfi morti omnes addixiflet, fupplici tamen pepercit, in mona-fterio D. Auguftini Pifis vitam agere juflit^ flagitium ffium inter Veras lachrymas deteftatum hic eile paffim feribunt, pidque mortem Anno XIII. Idibus Decembris obiifle.
Alberti cadaver primhm in Wettingenfi Ciftercienfium_» Monafterio conditum, poft fex menfes Henricus VII. Imperator Spiram deportari mandavit. Campus ille , exinde qubd regio fanguine imbutus eilet, Regius dičtus, honorato nomine funeftae exdis memoriam etiamnum ingerit. Bina in eodem Monafteria, Virorum unum, foeminarum alterum, illud a fratribus Minoribus , hoc ä D. Claras virginibus habitatum, Elifabetha Alberti, in loco a-Agnes Andreae Hungari viduae extruxere. His Bafilicam_«> ^ utnque monaiteno communem adjecerunt, ara principe, ipio&,. quo Albertus cecidit, loco polita. Chronicon Clauftro-Neo-burgenfe cum quibusdam aliis Alberti necem in poenam divinam referunt, qubd feverius animadvertiflet in eos, qui concitati u quodam Rindfieifchio per Franciam Orientalem tumultu Judaeos paffim jugulabant: ab ea certe die nihil unquam e lententia Alberto ceffifle. Frivola profečtb & aniliter pia conje-čhira, quafi verb, nifi peccäflet Albertus, conjuratorum langui-Uaria cupiditas non fufficeret, qua periret 5 aut Judaeorum cau-sä turbas ciere in republica plebi fas Iit, nec line piaculo a principe plečti poffit, fi in officium judicis fiiriolis manibus involet.
Vitus Arenpeckius.Bavari nempe Rudio in Albertum iniqui-ceu avarum, incultumque expingit. Ceteri omnes inter lau-
Rr	datos
Alberti
Virtutes
Gonjux.
datos fui xvi principes referunt. Proferendi Imperij ftudium-» paulo ardentius vitio datum Rhoo commemorat, bello ab ineun-te astate innutritus, ufii & patris praefertim tyrocinio omnem artem plane imbiberat, cautus xqub ac ftrenuus ardorem animi prxfen-te femper confilio mirifice temperabat, nunquam ille praeceps in pugnam ruere, fed nec invitum Sc arbitrio fuo hoftis pugnaturum Iperare poterat. E duodecim prxliis vičtor abfceflit^ inde Triumphatoris illi nomen famx acclamatione adječtum. Cxfum milites Anonymo Leobienfi tefte tanquam patrem veriflimis la-chrymis deplorarunt. Virtutis hoc bellicx Rudium lymbolo praeferebat, cui bina brachia vexillum in lanceas obverfvm complexa infculpi curärat additis verbis: fugam vičtoria nefcit. Tria hominum genera ab fe prae ceteris diligi, haberfque dičHtabat: Rrenuos, fidösque milites, eruditos probösque Sacerdotes, fce-minas pudicitix laude prxftantes. Si quos libidine, calumniandi acculandive confuetudine laborare cognorat, ceu fxcem hominum, & reipublicx peftem averfabatur^ hos ptxnis coercebat, minus intra aulx fervidum ferebat. Ipfe raro continentix ftudio in-fignis poft caftiffimam juventutem nunquam amores ultra thalami limites extenderat.
Manfuetudinem porro,utHagenius refert, velut fibipropriam fecerat. Si principi duntaxat, non reipublicx quis peccaret, fat jam leve delibhim optimo Cxfari vifum, ut veniam mereretur. Colonix nefcio quis e plebe ad popinx fores confidens prx-tereunti illuferat, lufcum cavillatus. Albertus ferena, placidä-quefronte: perge bibere, ut coepifii, nb tibi k vultus nofiri deformitate fafhdium creari patiare. Injurias non condonare tantum, fed memoriam penitus ponere jfolitus 5 nunquam fermonis afpe-rioris, vultusve indicio reus in gratiam receptus conjecerat, of-fenfum ab fe aliquando Albertum; ferrum adeb a parricidis nullo edito irx figno recepit. Sed 8c in bene meritos effusb liberalis, pietatis 8c rerum facrarum ftudio multo maximo tenebatur, identidem dicere folitus: quod optimum, idem jucundiftimum. Reli-giofx Ciftercienfium familix Herwartfteinenfe Monafterium, aliks Fons Regius diärum, in Suevia erexit ,& erat ea pietas cum admirabili animi tranquillitate, & fortitudine conjunčta, velut qui fatur vitx mortem in lečto opperiretur, cxdem fuftinuit, injuriam aut dolorem vulnerum non pertinere ad eum crederes 5 nullus gremitus, lamenta nulla faucio exciderant, prima Ixfi, extrema fpirantis verba Sacrofančbi Nomina fuere.
Elifabetham conjugem Mainhardi Carinthix Ducis filiam-» virtutum fimilitudine unice charam tenerrime diligebat, illa mariti. ut uxorem decet, obfervans cetera animi magnitudine conditionem foeminx multum excedebat; etfi dolorem e conjugis
cxde
T>hx Styria V L	1^9
^de intimi in pečtus demiferit, nihilo tamen minus erečh. prae-Cnti animo, qux ex ufu eßent,curabat. . DeAuftria Styriäque, Fridericus adminifträrat, fecura, mox Suevicis ditionibus, ne ßuid in iis turbaretur, novos Praefečtos linarium Strasburgi-c1Ulri > & Henricum Trieflenburgicum dedit, falinas ad Gemun-dain luo iplam dučtu ingeniöque detexiße, viämque arti & uliii Jtionfträße Culpinianus refert. Vivis excellit Anno MCCCXIIL quinquagefimo V.Kalend. Novembr. monumento, quod hlia in Kunigsfeldenfis templi medio adornari curärat, illata. Li-beros edidiße lupra vicenos unum ajunt 5 undecim duntaxat nomi-^tos reperio, eorum decem cum uxore luperßites, Albertus reli-Huit, ceteri nempe vitales non fuere. Rudolphus III. primo loco uitr}' Jjjtus, Rex Bohemiae, de quo fupra; ab hoc Fridericus Pulcher.
ertius L.eopoldus, cognomento Gloria militum, Sueviac F)ux Ga-ßlairinamSabaudiae comitis filiam duxit, ArgentoratipridieKalend. Marti] ( Lazi us menfe Julio) An. MCCCXXVI. mortuus. Quar-GsHenricus Comis, aut placidusMuraeponti An.MCCCXXVII. fII*Februari] defunčtusfine liberis: ejus uxorElilabethaVirnber-§ica. Quintus Albertus Sapiens aut etiam contračtus. Sextus Otto Ffilaris ElifabethaeBavarix conjux An. XXXIX. XVII. Febr. tibiit. Agnes Andreas III. Regis Hungarias uxor mortua Anno MCCCLXIV. pofiquam annos fere L. in Monafierioab fe extrudo religiose exegißet. Elifabetham Friderico III. Lotharingiae Duci nuptam An. MCCCLII. Annam primum Hermanno Brande-burgico, deinHenricoWratislavienfi junčtam, An. MCCCLXIII. tnoj-s abßulit. Catharina Henrido VII. Imperatori anno feculi XII. delponfa, eöque anno altero ante nuptias mortuo, dein inCaroli Calabriae Ducis torum conceßit. Anno MCCCXXIV. extindta. Qnatupr annis tardius viv ere defiit Gutta Ludovici VII. Oettingae Comitis conjux. Pater Alberti Rudolphus Primus, vičtoriofus Imperator^ Mater Anna Hohenbergica, inter feptem fratres toti-r«/«r, demque forores eadem matre prognatos ( ex Agnete Burgundica, Uxore fecunda nullos liberos Rudolphus lulceperat) ipfe fecundo loco editus. Primus Rudolphus, Tertius Hermannus, Quartus Fridericus, Septimus Carolus in tenera aetate obiere. Rudolphus alter A nno MCCLXXXIX. Pragac fupremum vixit. Hartman-nus Oppenheimium ad Patrem profečturus Rheno hauflus cum tredecim Nobilium filiis Anno MCCLXXX. periit, cum annum decimum očfavum necdum expleßet. Mechtildem Ludovico II. levero Palatino, A gnetem Alberto II. Saxoni, Hedwigem Otto-ui Brandeburgico inter ipfa inaugurationis folennia Aquisgrani Fater collocärat. Clementiam Rex Apuliae Carolus, Guttam ht diximus, Wenceslaus Bohemiae & Poloniae Rex libi defpondere j Euphemia Tulnx in religiofarum Virginum infiitutum fe dedit.
Rr 2	FRI-
«sit ito m»
FRIDERIC US
Pulcher Aug.
DUX STYRIiE VIL
Uftrise Styrixque Dux Anno MCCXCVIII. com-fn 1
muni cum fratribus Rudolpho, & Leopoldo honore Norimbergae appellatus k Patre Provinciarum Gubernacula Anno MCCCVI. fumpfit, poft-quam Rudolphus natu major Bohemise folium^ adiifiet. Acerbum de optimi Parentis cxde nuncinm in Auftria cum fratribus accepit. Poft jufta Patri perfoluta in alterum usque annum in Provincia reffitit. Sub anni demum IX. sefta-tem Spiram ad Imperatorem Henricum VII. mille quadringento-Auftriaci rum equitum agmine ftipati abiere. Fuifle IV. Kalendas quinti-7iarh?' les Salisburgi ejus urbis Chronologus afferit. Duoprxcipub kCar-frovinci- fare poftulabant, alterum ut percullbres MajeRatis reos diceret, alterum, ut jus fibiin beneficiarias pofTcfliones firmaret5 Mo-raviam & Parricidae: Joannis ditionem adjiceret. Primo non-j> $grb impetrato, alterum non nili longa contentione extorqueri Qui cun. potuit. Auftria, Styria, Carniolia dignum fane Se principe, Batur. paUpere irritamentum Henrici cupiditatem exacuit, cui parens Comes Luxenbnrgicus facultates non maximas, dignitatis, quam adeptus, comparatione fere nullas reliquerat: princeps tamen famae cetera & juflitiae Rudiofus ceflas ultro provincias, quam ereptas malebat. Id ut perfuaderet multis argumentis fratres aggrefius, inter alia exaggerabat, fatalem fcopulum unas provincias elfe, ad quem allifa5tranquillitas publica toties hiaverit 5 bellorum hucusque fomitem ibi femper extitifie, earum causa inundatam Europam ChriRiano fanguine, jam quinque Regum vita modicam eam Germania? portionem Reti Re. Haec Impius oggeRa, toties refutata ad faflidium Cacfar recantabat, chm Triäerid quadam die in fenatu vehementius inflaret Fridericus , qui pe-rejpon. nftus mentem avidi Csefaris introfpexerat, vultu per indignationem ardens fella exilit: quinque, ajebat, tu Reges Auflrhe causa caefos toties commemoras 3 ego verb tibi cavendum etiam atque etiam dico, ne tu interfečtorum numerum tuo capite ad fextum augeas, nifi meae fratrümque hereditati infidiari deRite-
futti.





s.

\

/ •
J-

K
\
^ V \ - - :
'vVv


fimul e fenatu fe proripit. Hxo ea mentis, vultüsque coaxantia dicta, ut plane appareret, verbis non fegnius fačla con-lenfura, cupiditatem Cxlaris tantum non extinxere^ hortatu inique procerum permotus Styriae, Auftria: & Carnipliac pro-jL^,r,‘ vincias concellit denegata Moravia, viciflim ut eunti in Italiam Cllm ducentis Loricatis adeflent, petebat. Soluta quoque k fra-tribus viginti quinque librarum millia, quidam ferunt. Leo-leoboUus Poldus poftmodum Caelarem in Italiam allečhitus mille quadrin-7'»/^^ §entis, quos ducebat, equitibus, egregiam illi operam Mediolani ^ ad Brixinam navavit 5 ibi quidem per telorum, 5c laxorum al^eodem §randinem indučto in urbem milite Henricum e plebis tumultuan-tls> Guelphorumque manibus eripuit5 ad hujus expugnationem Magnum momentum attulit. In rei ftrenue gefe praemium Suebam Joannis patrimonium obtinuit.
Ea Cxfaris tergiverfatio audita Aullriacis vetus novandi flu-dium excitavit. Haeferc nempe adhuc quorundam animis irae nuper in Albertum concepto. Miliis primum Legatis Henri-cUm in fententia confirmare nitebantur, alium libi Ducem praeficeret, poftulant, Friderico fratribüsve nunquam fe parituros di-X'- te tellati. Cum nihilo ferius Fridericum inauguratum accepif-Auftria. fi'nt,arma corripiunt praecipuis feditionis Authoribus Potendorf-fi°> 5c Eizingero. Sed praeprimis Ducum abfentia invitabat,
Siui tum per Sueviam, 5c vicinas regiones arma in percuflbres pa-M^-tris circumferebant. Spem rei bene gerendae Otto Bavarus Rex fitungariae jyraeftabat, e cultodia recenter elaplus, 6c infenfus Au-firiacis, qubd Alberti machinationibus Ungariae folio excufius praeter Regis nomen nihil ultro circumferret: proceribus le Vicn-nenfes cives junxere3 Ncoftadienfes, etll foederi nomen dedil-fent, quietos fe continebant, eventum praeftolati. Erat rerum lacies haud paulo periculofior ac nuper, cum Alberto praefen-turbatum fuit, nili Waldlejis, Lldalrico praelertim Styriae^/>/V«r ^raefečto fides in abfentem principem conftitiflet, con alis cele-ritate, quanta poterat, maxima undique copiis in leditiolbs mUfijo. ^ovet, oppida & arces, quarum non paucas in poteftatem redegerant , expugnat 3 dum nulla data ad relpirandum mora ubique imminet, brevi vires, animösque attrivit, ut defperatisrebus Provincia Iponte excederent. Eodem impetu Viennenles edomiti, ut adeb vix citius de turbata, qukm pacata Auftria nuncios Fridericus acceperit. Translata nihilominus in fratrem totius expeditionis, quam fulceperat, cura Viennam le retulit: mox perduelles in jus vocati debitis luppliciis, ut magis, mintis-Ve noxam attingebant, perfidiam luerunt: proceres arcibus luis^^w multati Sacramentum inftaurare jubebantur, e Viennenlibus c[Juai!n-
Ss	vibus
l62	Friderictis
0 vibus ali j manibus , digitisv e truncati. Gutefrido dičto Solß' tori, & Wilhelmo cuidam lingua exfcdhi, & lumen oculoruiTi ademptum. Joannes Stadlauerius conlpirationis caput, equi cauda extra urbem pertradhis, rota fcelus expiavit.
Zavari A foro in campum adversus Bavaros conjuratorum focios fedfthß. itum 5 pertinacius ij in Auftriam peccarunt: ftrata jam rebellio' rumfocij, ne^ fu|sque jam dcflituta capitibus Neoburgo ad Oenum
XII. Kalend. Odtob. Anni IX. usque ad anni alterius Januarium Otto, & Stephanus affedere, nec imperio Cadaris, nec Conra-di Salisburgenfis, & Rudolphi Palatini, qui concludenda paci operam oderebant, hortatu a coepto dimoveri fe pafli, donec defperata defenfione loci Gubernator Hermannus Landcbergius inječtis in domos ignibus per averfam portam fe cum praelidiari-is ejecißet i defertum oppidum Bavari ingreffi quidquid turrium» Zttto pe-^ murorumque nondum toßionibus procubuerat, evertere. Perii' ^riZ-ico.heinam dein, quh Lambergius confugit, corona cinxerunt5 fed hinc copiis, quas Fridericus praemiferat, depulfi, amiflis obh-dionalibus machinis recellere. Sub menfis Augufti medium fecutus Fridericus quindecim millibus Bavariam invaht. Rictum aggrefliis , facilius quam optärat, penetravit 5 liquidem incolar, antequam inde profugerent, fparfo per tedta i .me, ni-Scharditi-M vidtori reliquum praeter bufta fecere. A udius poflmodum ga obftde- quinque millibus a Cunrado Salisburgenfi Schardingam petiit» tur‘ fed in ipfo jam limine oblidentibus linidri eventus omen Ducis morbus ingerebat, cum quo ad finem usque oblidionis graviter adeb conflidlabatur, ut mortuum eile farpe rumore totis callris vulgaret 5 in ceteros quoque indies latius morbi ferpebant 5 famis & annonar penuriae perpetui comites, incre-brefcentes Autumni pluviae late agros inundärant. Supra haec omnia metus a Bavariae Ducibus accedebat, quos cum lexagin-ta peditum, uno equitum mille, & quingentis approperare fama Solvitur ferebat. Exullis denique, ne inhoflium manus devenirent, fub oi,Jtdl0' Novembris medium, callris machinisque, conlbmptis frnllra impendiis ob fidi onem folvere, sfcque formidata illa initio tempe fias majori fragore, quam damno pervagata Bavariam evanuit 3 rediit tamen fub Novembris medium jufiu Fridfrici in ho-llicum Styriae Praefedlus Lldalricus Waldfejus trecentorum agmine Ili patu s, cui cohortes aliquot Salisburgenfis addidit. Tit-manningum usque provedli in exela alioquin regione incendiis hyemem verius, quam Bavariam oppugnarunt.
Belli ferias, quashyems imperärat, Elifabetha Fridfrici Mater felix amicitiae conciliatrix anno altero pace continuavit. Colloquio Patavij vigefimä quinta Martij initium datum, pro Legatis
T>ux Styria VIh	i6~$
tis ipfi principes interfuere, Fridericus cum Matre, Otto Bava-r;# p-m riae Dux, Otto itidem & Hernicus Stephani nuper defundi tilij,PÄOT Rudolphus, & Ludovicus Palatini Comites, Hernicus Carinthiac^'^* Dux, Comes Ortenburgicus, & Heunburgicus, Conradus Ar-chiepifcopus Salisburgenfis, Bernardus Patavienfis, Joannes Bri-^inenfis, Albertus Gurcenfis Epifcopi, alifque. Redditis ultro citröque captivis amicitiam his legibus ftabilivere. Cafl:rum_j) ^Fenfteinium Auftriaci poßiderent^ Ncoburgum, hluberetin-ftaurare, eisdem fas effet; Ottoni Bavaro, ut id fumptibus fuis faceret, imperatum, Zwettlenfechroniconait. Adversus quos-cunque hoftes opem flbi mutuo ferrent, neuter tamen in impe-hum arma fumere obftringeretur. Elifabetha Stephani filia Ottoni Aufhiaco nuberet. Eodem anno mifli Brunam Legati ad Joannem Bohemiae Regem, eä quoque parte Aufhiae pacem firmaverunt 5 fed quae anno decimo cum Hernico Carintho, non-^^* dum Reo-no Bohemiaeä Joanne expulfo inita. Concordiaeauthor"”' 9' iterum Elifabetha Friderici mater fuit. Otto fratris fuiHenrici, Elifabetha filiorum caufam Villaci agebat, conventum que, ut, @ fi tria librarum millia Hernicus perfolviflet, loca reciperet, quae in Carinthia, & Carniolia ejus ditioni Auftiiaci fubtraxiffent.
Nadzus ab externis Fridericus otium ad repurgandas ä graffato-ribus vias curas adjecit. Ea provincia Theodorico Pilichdorffio aulge, quhd ajunt ,Marefchallo demandata, qui percurfata omni mgione multos vim aufos cecidit, alios captos fblitis latronum fiippliciis fufiulit.
Brevem duorum annorum quietem multiplex & diuturnum eunt bellum excepit, non nifiinfauRo Friderici praelio, & carcere ter-minandum. Mors, quae Ottoni Duci Bavariae anno duodecimo initia. Vil. Mus Septembris vitam, etiam pacem Patavij fancitam abrupit. Sed gravioris calamitatis origo praematurus obitus Henrici Caefaris anno altero XXIV. Augufh Pilis defunčti extitit. Illa cum Ludovico adhuc Duce , haec cum eodem jam CaTare Frigeri cum commifit. Ditionem omnem cum liberis Otto inoriens Ludovici Palatini Comitis agnati fui tutelae tradidit, ab eo, ne-fcio, cur alieni ? inferioris Bavariae proceres opem Auftriaco-rum anno decimo tertio implorarunt. Ea legatio Fridericum Germanige coronae cupiditate aeRuantem opportuno tempore convenit, quo Hennebergicum, Pfannebergicum, LIlricum_» Waldfejum. duos comites HalRos validis copiis, Se a:re inftru-6fos in imperium mittere deRinarat, eo obtentu, ut. fi quid turbarum exifieret, praeRb miles ad compefcendum eflet^ reverä, ut vi pofentiäque oRentata in fe Rifffagia colligeret, ab aliis ve-rb, qui largitionibus paterent, pecunia emeret. Partem porro
Ss 2	copia-
1^4	Fridericus
copiarum, ex his Pilichdorffium, Bavaris auxilio venire impe* rat, fe cum Suevis propediem fecuturum pollicitus. At lub-odoratus confilium Ludo vicus feftinato itinere, antequam Fri-DERiqus fe jungeret, Pilichdorffium Bavarösque V. Idus Novem' tu^na ad bres ad villam Gamelftorffium aggreditur. Poit acrem 8c inte-dorflm gra die ancipitem pugnam ferus nonnifi vefper vidtoriam Ludo-cum Ba. vico aflcruit, Pilichdorffio cum quingentis nobilibus capto, reliqui varü, fer£ caeli 5 quibus ferrum pepercerat, pons fugientium onere praegravatus in Ifaram effudit. Paucos poft dies captivi libertatem accepere, poftquam Salisburgi principes concordiaminftau-raflent. Narrat Leobienfe Chronicon fe fe hic intima familiaritate complexos, eodem fepe lečfo compofitos, multa de Germania imperio pertračfafle, Ludovicum, ut coronam prenfaret a Fri-derico nimulatum, hunc contra cum amitino ccrtafle officiis» multb imperio magis idoneum dičfitafle, qui potentia, clientelis , opibus libi, ceterlsque anteffaret: ipfe modo petitionem-» Pax Salis- adornaret 5 ab fe omni ope ejus ambitum fuftentandum. Sed wgi mi- rark Obederis affinitatis ve vinculum tam firmum, aut nodus tam 0 feite implicatus, cui difiblvendo fuum Alexandrum ambitio aut non faciat, aut non inveniat3 fi diflblvi nequeat, nihil propius, quam gladio incidere.
Triderhut De Ludovici, ut putabat, animo certus exinde Fridericus ad peten- curas omnes eb retulit, ut conciliatis reliquorum procerum vo-‘jferiumji luntatibus viam ad imperium firueret. Advocati in confilium compa- Carolus Rex Hungarix, Henricus Dux Carinthiae, Leopoldus, rat' Otto, Albertus, Henricus fratres, Weichardus Salisburgenfis prsefentibus etiam Agnete forore , & Eliiabetha matre operam ^ fuam omnes prolixb addixerunt. Palatinus & Saxo, uterque ijut fau. Rudolphus, Waldeinarus Brandeburgicus in ejus partes jam ali-iorer, pe dedere3 Henricum Colonienfem Henricus Pulchri frater expugnärat promifib Elifabethx (eaColonienfis fratre Rudolpho Virnbergico neptis erat) matrimonio. Horum ille favore nume-röque fubnixus ceteros, quos in partes fuas conceffuros fpes non erat, numero obruendos putabat. Nam Petrum Mogun-tinum, dum adhuc Bafileac ageret, Albertus Caefarab Aufiriacis, Quinam quod flipra meminimus, alienarat. Fors etiam Gebhardum, cui alieni. jn Archiepifcopatu fuccefiit, non fat clementer ab Alberto habitum ultum ibat. Joannem Friderici potentia, & initum'cum Henrico Carintho foedus terrebat. Nam cum hic adhuc Bohe-mix Regem fe ferret 3 illi verb nuper eam coronam parens am-bierit 3 ab utroque fibi male metuebat. Balduinus Trevirenfis Joannis patruus erat.* Nčve par utcunque aemulus dceflet, quem Friderico objicerent, Ludovicum, ne offerendum fibi propediem
impe-
imperium rejiceret, hortantur, cümquefeambiguum difficilčm-Moounii-9uc initio prxbuiflet, fidem, cjuamFriderigo abfirinxifiet, cau-”’”^0' wtus) hoc demum argumentoMoguntinus omnem religionis tum fortafie non invito exemit: nupera fane Iponfione obftringfi/äc/f. ne cuiquam alteri ad imperium, quam Friderico fuffragetur, minime verb, ne ipfe eam dignitatem admitteret: neminem luis pačtis incluium c en feri, quibus ad tantum faftigium via obidrua-Jpr. Nec pluribus opus, honorem, quem nuper longe & extra |pem politum facile Ludovicus ejuraverat, nunc oblatum amba-büs, ut ajunt, ulnis amplexatur.
Menfe Očtobri Anno MCCCXIV. in quem Moguntinus comitia edixerat, ambo candidatiFrancofurtumconvenere. Lukovico an in urbem? an alterum luburbium recepto, inaltero Fridericus, an propter Moeni ripam ? confedit, tum fuis , tum,
^Uas illuc Leopoldus deduxerat,’copiis cinčdus5 fua quemque Elečdorum fiičtio, revera feciales, qui eadem nempe voce, & oellum, & Imperatorem crearent, comitabantur. FridEricum£%v*r Fui primi Caefarem XIX. Ocdobris die confalutarunt. Henricus^J"^ Uempe Carinthix Dux, Bohemhe Regis jure adhucdum ufiis.de-ncm& Henricus Colonienfis, uterqueRudolphus, Saxo alter, alter Pa-Ludovi-Fitinus. Legati Nicolai Bockij praevaricatione fačturn, nbWaLcw* demarus Brandeburgicus pro Auftriaco fcifceret. Is enim ä Mo-§Untino pretio haud dubie emptus, aut eralb Friderici b fiduciariis literis nomine Ludovici fiibftituerat, aut certe alienum iiDo-Uiini lui mente fuffragium tulit. Flagitiofi impoftoris temerita-tem novo lupplicij genere Waldcmams punivit, conquifitifii-’ mis cibis, & quibus avidiflime inhialle alias norat, quotidie men-perfidia. fam extruxit, illöque ad columnam, ne manus extendere pof-fet, alligato, abfumiab excubiis dapes julFit, nihflque e toto convivio reličtum mifero, praeter nidorem ciborum intolerabile-!» cfuritoris irritamentum, donec tandem inedia contabefceret, ipll Verb panis, & frigida adeb maligne in Ungulos dies admenfa, ut Uunquam latiare, in plures folum dies efuriem, & poenam pro- Etpma. Lrre poffet. Sic proditoris famem, qui fibi fidem, Waldema-ms accommodato ad naturam fceleri fupplicio fefellit. Altera die Petrus Moguntinus, Balduinus Trevirenlis, Joannes Rex Bohe-JTiiae, Joannes Saxo, & Waldemarus invitus quidem, ut diximus, Ludovicum Caefarem jubent. Eb anno ab neutro quidquam ho-fiile tentatum. Fridericus trajedro Moeno Heidelbergam, Lu- QrAJZtur dovicus Oppenheimium cum fuis fautoribus abiere, ille ab Aquisgranenfibus reječlus, Bonnae XXV. Novembr. facros ritus obeunte Colonienfis hic altero anno Aquisgrani a Moguntino Vl. Januarij Coronam accepit.
His uterque infignitus in mutuum odium magis exacerbati domum ad colligendas per otium vires repetiere. Friderico & fe opportuna occafio obtulit, qua Ungari amicitiam libi penitus affirmaret; Regem Carolum, jam inde quo Otto Bavarus fbli° exciderat, Matthaeus Comes Trenchinienfis Regni Palatinus infe' Rabat, jamque Vagi ripam utramque occupärat, quem nili Ger* Fn^er/e«? manorum auxilio redigendum in ordinem Rex defperabat. Sine caroioUn.tergivcrfatione in eam expeditionem, qua nempe Ludovico no /ioTewJ vum hoftem pararet, fe dedit, copiis, quod Carolus pofiulabat, ad validiflimum caftrum Comaromium admotis, brevi expugnat» Et vidf qua victoria Rex flipra modum laetatus invicem auxilia fpondet, at fubinde a Friderico de Liberanda fide appellatus, venturum fe tur.U negabat, nifi Infula Schnera cumPofonioredderetur, qux Agne-ti Reginae Hungadae quondam in dotem aflignata fuere, & huic quamvis illiberali poffuiato aflentiri, Ratus rerum coegit, n^ properanti ad Imperium tantillae terrae portio moram injiceret.
Utfiusfe Sed nemo alter ac Leopoldus divifam fratris cum Ludovico Cafiru poteRatem iniquius ferebat3 atque ut acer erat, &c ardens animi foc'j- nunc folus, nunc fratri junčtus, jam copias, jam urbes Ludovico faventes afliliebat. Ubique hofli imminens damni plurimum» quoqub ferretur, dabat, nec ante vitam inexpugnabile odium in Bavaros pofuit. Fratrem haud dubio aemulo liberabat, nifi eum intempeRivus ardor in pugnam rapuiRet, antequam Leopoldus adveniret. Ad decretorium porrb certamen, nonnifi poR fex annorum bella deventum eR, quibus interea Germania in partes fcifia, foede lacerabatur. Ludovico inferiores ad Rhenum civitates , Norimberga, AuguRa , Bavaria, Bohemia, Franconia inferior: ex Helvetis Llrij, Llnterwaldij, Suitenfes , qui fe inito foedere in libertatem anno feculi očtavo aReruere, favebant. Fri-derici partes civitates Rheni fuperiores, Argentoratum, Henri-cus Dux Carinthix, Carolus Rex Hungadae tuebantur. Otto Sc Albertus Friderici Fratres domi fe continuere 3 illum Elifabe-tha uxor Stephani Bavarize Ducis filia arčfa affinitate Ludovico illigärat: hic impedito pedum ufu’ in belli labores minus valebat.
Caeco Marte initio 8c proditione certatum, emiflusque nobilis quidam eques, Sc Dapi fer Alzejus nomine, qui, fi defignatae Bavari caedi fortuna afpiraflet, uno ičtu multorum millium fecu-skariuihttam cladem averterat. At Ludovicus Heidelberga ( unde per-cuflbr exierat) de periculo per alios proditores admonitus, cum
Luchvi. cum im
^ obfervari peregrinum omnem cum cura jubet, Alzejus exerto prehendi- telo arcüque inRručbus deprehenditur, per urbis compita , ut fpečtaculo eflet circumdučtus, equi demum cauda ad cruriffagi-
tur.
Um raptus, vitam, priusquam alteri adimeret, amifit. Hiec ä •Nauclero narrata aliorum filentium dubia merito faciunt. Fki-Uericum certč ab limilibus artibus &hiftorici,& moderatio animi, ‘iofolvunt. Si fidem narratio mereatur, non aded k Leopoldi genio id genus machinationis abhorrere exiftimant, cui temera-ria> & praecipitata conlilia laepius placuiflent. Sed haec in medio Eeličhi fint. Gum proditorem fuae infidiae fefellifient, eodem anno NV. in apertum campum ambo Reges prodiere 5 Fridericus mi-'ite, & aere, cujus fiimmam non (pernendam e fundis etiam Ec-clefiafticorum decimarum nomine collegerat, abunde inflručtus per Carinthiam ad Eslingae oblidionem tetendit. Nondum_s ^quis viribus id opus fufceptum continub patuit 5 nifi Ncccarial-"/^. veum oppido diverteret, fruftra erat5 ne perficeret non interru-Pta mimlium fix orum que grandine, <Sc deftinatis fere ičribus prae-fidiarij prohibebant. Ludovicus quidem copias, quibus labo-ranti urbi fuccurrerat, non lacefiito hofie reduxit, nihilominus ^bfifiendum, infiimpto fruftra menfe, coepto fuerat 5 rib tamen fine praeda, ut line vičtoria, expeditio elfet, expilata ex itinere ud Danubium Bavaria rediere.
v Retentata altero anno oppugnatio nihilo propemodum felici-^™
Us ceflit. Siquidem cives interim fe fe validius obmunierant, ‘c\t-iffj™ ^Ue cum fe tolerandae diutiusobfidioni impares cernerent, citatis ^Unciis Ludovicum evocant. Neque is de fidae urbis lalute an-^ius opem diftulerat, fiibfidiarias, quas opportune e Bohemia Accepit, cohortes fecum trahit, caftröque non procul hofte ex °Ppofita Neccari ripa in Fluvij medio locat. Rixa primum inter adaquandum a calonibus collata, cum alij ex aliis auxilio advolarent, ad univerfi difcrimen certaminis utrumque exercitum perduxit. Integrum fere diem pugna tenuit, paucioribus militum C3rfis mille feptingenti equi periere, nondum inclinante in alterutram partem vičtoria nox praeliantes diremit. Orta luce vetat pačtis mutuo confenfii induciis refpiraturi ambo exercitus recedere.
Sed in fecundam, quam diximus expeditionem, antb non ]tuin eft, quam uterque Ducum libi conjugem adfcivifiet. Fri-derico mifti nuper Legati Abbas Lambertinus, Rudolphus Liech-tenfteinius, Henricus Waldfejus, quibus Jacobus Rex Arrago-uum, Sponfe parens Gerundenfem Praefulem adjunxerat, Elifa-fietham infignis formae principem Anno decimo quinto in Germaniam deduxere. Sub idem tempus LeopoldoIfabellam Ame-deusIV. Sabaudiae Comes fubmiftit. Ambae nuptiae regio luxu Nupti* Itafileae celebratae, Elifabetham infuper Fridericus corona Ger-f^o/_ maniae ornari emirat. Geminum, quod tum acciderat, infortu-di
Tt 2	• nium
nium in Ixvum omen multi traxere : nuptias cum alia laetitia» tum Trojanis ludis pro aevi illius more celebrarunt, e quibus Ca-timelibocenfis ab Hallwylio aut Gebwichio lethaliter faucius abiit. Sed non minus alterum animos conturbavit. Leopoldus Imperij iniignia, quae a morte patris fervärat, enfem, pallium» cliirothecas, Iaerae crucis partem, lanceam, clavumque videnda exhibet, cum, ecce! ruptis repente fulcris fuggeffus, in quem nobiliffimi fpedeatores confcenderant, corruit, multique quaf-fatis graviter membris afportati. Nihil is cafus Generofos fratrum animos terruit, qui extra ferrum omen nullum cognofee-item G«/-bant. Eadem frontis ferenitate Bafilea Badenam Ergo viae ad nuptiale feftum Gutte fororis, & Oettingani Comitis Ludovici 11 ma‘ abiere. Ajunt inter reliquum,apparatum ejus magnitudinis, & ponderis candelas duodecim n,u;mero hic vifas, quarum lingulis ferendis, duodenis non pauciores viri fuffecerint.
Leopoldu!	Quo anno,haud certb afleruero, Leopoldus Bavarum prope
ad spiram fpiram intra coemeterium Judaeorum obfedit, quem in locum le immines, extra muros audito Leopoldi adventu receperat, ut ab urbe ho-* flem in fe averteret, dum Leopoldus indies in pugnam proditurum avide expediat, inobfervatus nocte dabitur. FridericuM» quem adfuturum propediem cognorat, veritus, ut formidinem verb tegeret, dičtitabat, non ab fe vires, fed fratrum concordiam metui, quae arcana quadam naturae lege, infuperabilis fem-Ludovi- per humanis viribus fibi vifa fuiffet. Delatus in Bavariamfigna cmKudoi-{n fratrem Rudolphum, qui pro Friderico cenfuerat, conver-/mT^r tit, DucčmOue viribus imparem Viennam fugere cum conjuge tione Adolphi Caefaris filia compulit. Rudolphus in Angliam profe-exuit. (^-ys quatuor pofl annis diem obiit. Ludo vicus ea vičtoria potitus fimul hohem infenfiflimum a latere amorat, fimul occupata Palatini ditione aerarium locupletärat. Simile compendium fa-dturus Leopoldus in Suitenfes Anno MCCCXV. movit, quorum quidem etfi nobiles plerique in Fridericum inclinarent, plebs tamen Ludovico fludebat: infauflae expeditionis comites fe junxere HugoFfenricus, & Albertus fratres Verdenbergici Comites, ab incolis intra montium fauces obruti, mille quingen-, tos equites amifere, peditum pars caefa, pars in vicinum lacum Leopoldi adačta aquis periit. Tigurinos quinquaginta popularium fuo-infeiix mpxxm caedes adeb exterruit, ut in Ludovici fačtionem poflhac fe darent. Fertur Leopoldi morio eam cladem Duci praedixifie •' qui cum Tugij deliberantes faepius audivit, qua potiflimum via ad Suitenfes penetrarent, fublato cachinno fic congregatis illufe-rit: Nae vos Duces infigniter providi, qui de ingreflu in hofli-cum confultatis unice, nullo veflrum folicito, qui inde pedem . referatis.	Mi-
Dux Styria VIL	169
Minore clade, non majore fmčtii Soloduri oppugnatio An.-soMu-n° decimo očbivo defiit; fed quod elementis & humanitate Pohus civium, quam hoftium viribus vičhis receßerit, ignomi-nia fuga caruit. Pontem, quem Arulae inftraverat, veritus, tte fluvius diuturno imbre tumidior prorueret, turmam militum hitere, corporumque pondere gravatum firmare in vim flumi-nis mandat, inutili adversus infanam procellam confilio, nihilo enim fecius proftratae fiiblicže eadem fecum ruina militem involarunt. Trifie fpečtaculum obfeflis adeb miferationem movit 5 fdufi ex urbe lembis, contis, funibusque natantes eripiunt, fo-'d rari exempli gloria contenti finč pretio liberos in caftra remit-turit. Intellexit Leopoldus, quam parum timeretur ab iis, qui Indituros in pugnam generose a morte liberärint, ne defenfae ur-“ls gloriam cum aquis dividerent, fimul admiratione virtutis ca-ptus foluta obfidione ad Bernates profečtus, in quinquennium fiducias pepigit. Hinc reparatum Helveticis delečtibus exerci-tLtiTi Spiram denubabducit, civibus in očtavum menfem ftrenuesp^frH-^fidentibus, & nunciato Ludovici adventu territus, accelerato cinere ad Udalricum Ferretanum Comitem, & Joannem Argen- Leopolda, toratenfem Epifcopum, qui ad Brufchum amnem metabantur, contendit. Nec hic diu moratus traječto amne ad Molshemi-
caftra communit, praedo laturus, donec Fridericus, quem de Periculo fuo edocuerat, cum copiis ex Auftria adveniret. Jam spiram abeuntis tergo Ludovicus haeferat, fed omiffb tantifper hode, donec Argentoratenfes in fidem reciperet, adeb vicinus cadra explicärat, ut prope ab edet, quin Fridericus fratris cfie ratus in ea fc indueret. Sed nempe iterum vires flias fpečta-tUri conveuere: ne experirentur, metus Bavaro ab inufitata Fri-^erici fiducia incuflus obditlt. Speculatum is caftra explorato-Fr/Jew/ fem miferat, deprehenfum Fridericus per ordines circumduci magnam. Hbet, atque ad hominem: refer cognato meo , accinčtum pu- mttas’ §nae me dare, id firmum plane fixümque animo ede, hodiernae diei documento decernere: uter Imperio dignior? fimul clafii-ch concinere, & cum loca equitatui iniqua edent, omnes inter Pedites pugnare, extra cadra militem prodire imperat. Lltcon-enti ferociter arma,, valla refigi ab iis, quos inter munimenta Ana trepidare crediderant, Bavari videre, continub animi de-fidere, Ludovicus ipfe viam in fugam commondrare. Ne quid^"w‘ cladis in receptu acciperent, faluti fuit regio crebris faltibus in-terdinčba: Hagenoam tenuere, quin Audriaci biduum infecuti, inquam propinquius tergo imminerent.
Non perinde feliciter Bavaris receptus ad Mulldorffium Anno decimo nono accidit. Situm erat Mulldorffium intra ditio-
Uu	nem
rjO'	Fridericus
nem Salisburgenfis Epifcopi, id temporis Friderici de Leibnizi^ qui recens in foedus Auftriaci concefferat. Cum Leopoldum ie ei inclufifle audiret, Ludovicus cum Rege Bohemiae & inferioris Caduntur Bavarian Duce oppidum cingunt. Adfuit Fridericus III. Kalcnd« mTuj “i Očtobn valido LIngarorum , 5c Salisburgenflum exercitu Ibpa' ßum, Jr/‘tus, exsisque, qui fefe ex adverfa Oeni ripa oppofuerant, hodi' bus, eodem impetu oblidentes depellit. Interfugientes, donec Ratisbonam tenerent, ingens drages edita5 atque his in tutiora-dilapfis in inferiorem Bavariam deßevitum, ut non alias habi' tam foedius regionem feriptores deplorent. Ita rem ačtam chro-nicon Leobienfe narrat. Obfidionis porro ceteri non meminere? fed Friderico in Bavariam tendenti, cui Leopoldus profečtus eX Sue via fe junxerit, copias luas objecide Ludovicum, fugifsčque» ut narravimus, memorant.
p<i/>aneu- Dum Leopoldus per Germaniam, alter frater Henricusper frZem Maliam pro Friderico arma circumtulit 5 ambo vero Cxfares ^•oMA-caufam luam Avenione per oratores apud Joannem XXII. age-vet tamen baut, qui pod duorum annorum & fesqui tertij menfis interre-Tn enco. gnum Clementi V. VII. Idus Augudi Anno MCCCXVI. liiccefle' rat. A Friderico midus eodem adhuc anno Conradus Abbas de Salem Epilcopus Gurcenlis 5 adfuit & k Bavaro: huic prxeise re-fponlum , ne quid fperaret: Fridericus, donec jus ejus'melihs perfpedrum haberet, expedrare judus: non multo pod etiam fe podulatis fubfcripturum Pontifex Ipopondit. Fervebat tum-» intedinis motibus Gibellinx , 5c Guelphicx fačtionis Italia 1 illa Cxfarum, Paparum ida dudiodor. Alternante, ut iit, belli fortuna, jam hxc, jam illa dominabatur3 nunc Guelphi li> periores evalerant, & opprimebant penitus aemulos, nili miffis e Germania fubddiariis Ludovicus labantes fudentadet, quibus illi viribus aučti civitates non paucas dibegerunt. Ea res adeb a Bavaro Pontificem alienärat, ut Imperatoriam coronam Friderico: Alberto, htRhooait, Moguntinam tiaram polliceretur, d reprimendis Gibellinorum progredionibus militem lub-minidraret. Eam demerendi Pontificis occalionem avidč com-Henricus plexus Fridericus, FJenrico fratri aliquot legiones peditum, cum 'advenL CIUC>I)US cC[uitum millibus deducendas attribuit, an ab eo exerci-gS/. tu praeter metum aliquid padi Gibellini, non reperio3 monitus nos. fiquidem ab iis Fridericus: caveret, nelpemluam, quam his armis fulciri putaret, penitus affligeret 5 hxc auxilia adversus Imperium potius mida videri, futurum nempe ut Germanicis armis adjutus Pontifex, pleraque per Latium, Hetruriam, Infubri-am loca ditioni Imperij lubtračta dbi adereret, quo obtento nulli Regum Romanorum aditus in urbem, nili rogato Papa pateret.
T)ux Styrice VIL	171
ret' His ftifpicionibus impletus Fridericus, fiibitb fratrem relocat. Is ut vendibilem difeeisüs caulam obtenderet, civitates Quasdam libi tradi ä Guelphis in belli lumptus polfulat, id quod legaturos procul dubio praeviderat 5 repulsa, quam optabat, ob-^ntä, oftenlo fimilis le fubducit. Exacerbatum eo receptu i ontificem altero anno utcunque per Legatos excufata fačti ne-pellitate Fridericus placavit, propenfum certe palam animum ln Auftriacum Joannes deinceps ferebat.
Nunc in funeftum Mulldorffij Campum, & mendaci omine jiuper fortunatum iterum feducendus es lečtor 5 ubi collečbis biennali c]uictc iras effudere. In alterum annum fere ceffatum ab armis, aut neutra parte quid memorabile geftum fuilfe filcnti-
feriptorum perfuadet. Fridericum Anno vigefimo fub Pa-tempus egiffe Judenburgi in literis, quibus concefFas Au-§Uftanae urbi in fexennium inducias probärat, lego. SedSc ea fluies ad bellum maxime pertinuit, qua belli ftudia nunquam^» intermilfa. Praecipua Friderico cura, ut tandem aemulum in Pugnam proliceret. Jam enim tot ignobilium velitationum pudor lubiit, partim etiam diuturni, & umbratilis fere belli taedebat: ignarum nempe, quam trifte fibi otium ea dies, quae bello finem, allatura effet. Ergo inftaurato per id otium, multb quam ¥l!^ricu? Antehac majoribus delečtibus exercitu anno vigefimo fecundo X, 'cLnibo fratres in Bavariam communicato clam confilio ex Auftria lanturBa-f Ridericus, ex Suevia Leopoldus movent. Nec longi* aberat,variam' ^uin Ludovicum gemino exercitu conclufum internecione delerent. Quippe is, quid Suevia moliretur, ignarus, inAuftriacos duntaxat intentus, fe fe ruenti Friderico objecerat. Sed quae erat hominis perpetua in ebibendo felicitas, Dux fronti Fridericus, Leopoldus tergo jam jam imminet, praedam velut indagine cinčtam capturi: e manibus, oculisque hoftium avolans hiantes deludit, injedröque raptim in munita loca milite, praeter con-feflionem metus, nihil emolumenti glorix aemulo conceffit.
Omni clade acerbior hxc hoftis adhuc integri fuga Auftriacis ac-ciderat^ excutiendam denique hofti quovis demum modo patientiam, agendümque in rabiem, quo copiam fui aliquando faceret, h.rit(ltus fiatuunt. Bavariam omnem infeftis (ignis percurfant, nullum fere Ludovi-Uialorum crenus, quo efferatus miles hofficum divexarepoffit,c«fM^-praetermiflum;caedibus, rapinis,incendiis tota regiohauffa,collu-^fcer' centespafflm ignes, Scfiia damna ex arce, unde prodire non aude-bat, cominus, eminusqueLudovicus fpečbabat: fultquc fceda adeb populatio, ut doloris impatiens, ut ut demum res caderet, nni-^erfo exercitu decernendum concluderet, nčve a capta femel lententia recederet, mifera, quocunque ferretur, Bovariae faciliu 2	es
172	Fridericm
es retinebat. Simul ac in provincias quisque iuas praeciis onufti rediere, undique delečtus militum haberi imperat5 Bohemum? Ej™ co- Moguntinum, Trevirenfem, Burggravium Norimbergenfem» !<>i' omnes, in quot divifa erat Bavaria, agnatos Regulos, Comites Oet-tinganos, Hennebergicos, Schlüßelbergicos, Hohenlojos, Mon-fortios, veteres armorum focios de adducendis e lege foderis auxiliis appellat. Monachio vigefima prima Septembris abeum tem triginta peditum, unum equitum mille, & quingenti feque-bantur^ ipfe vehit ad mortem iturus ante profečtionem, ultimam voluntatem tabulis confignavit, provido, non neceilario* ht eventus docuit, confiiio. Amat nempe vičtoria fe non finč folicitudine expedtari, 8c certius perhepe vincit, qui vincendum fe metuit.
aj Muli- Hos Bavari apparatus incredibili gaudio Fridericus audiit?
ut qui jam fručtum longe maximum e nuperna populatione re-exercitus tuliffe fe ajebat, quod tandem aemulum ad pugnandi confilium conveni, ludificatus toties pertraxerit. Jämque in vicino ad Müldorffium colle confidebat: cumLudovicus adventaret, odrodecim millia peditum , quinquies mille, & fexcentos equites ex hereditariis Bavari- (}untaxat provinciis coadra numerabat. Fridericus Salisbur-genfis mille equites, quos inter nonaginta tres equeftri dignitate confpicui, auxilio mißt. His hia agmina Albertus Patavinus, Frilingenfis, Gurcenlis, Lavantinus aliique junxere. Hernicus quoque frater, quos nuper integros in expeditione Italica ferva-Leopoüus rat, fbciavit. Carolus Rex Hungarie bis mille ducentos equites, worum quater mille fagittarios Cumanos fubmifit5 quosLeopoldus juflo r,v‘' numero per Ergoviam, & Herciniam fylvam confcripferat in itinere erant, nunquam in praelium venturi, nam dum evertendis Guilielmi Monfortij, qui Ludovico militabat, caftris tempus terit, ferius depugnato jam praelio advenit. Ejus abfentia maximo fhmulo Ludovico fuit, ut quantocyus manus conferere iatageretj praefertim poftquam miflos alios ex aliis nuncios inter-cepitiet, quibus fratrem Fridericus monebat, ut auxilia maturaret. Itaque importune hoffem provocare, perpetuis incurfo-nibus laceflere 5 arma, aciem oftenfare^ certus Fridericum fiio-Dijjua- pte ingenio ardentem, his denique Rimulis fuccubiturum. Nec Triderko5 eum °pinio fefellerat, obteRabantur Fridericum Duces uno ore fr&Uum, omnes, Ulricus praefertim, & Henricus Waldfeji fratres, nein manifeRum diferimen forentiRlmas copias, fe, coronämqueconjiceret, unius diei itinere duntaxat Leopoldum abeRe, idmor^ faluti fiix donaret, nulli Ducum probro ignaviaeve verti, Rpro-vidb, R non ad hoRis arbitrium in pugnam ruat; intempefliva fortitudine corrumpi ftpe vidorias, quas patientia fervaRet ?
Calu-
Dux Styria VIL	173
CalumniishofHum minus moveri debere, cjui ferrum contemne-rcti fortioris faepe animi eile indicium abftinuifle ä praelio,quam Pugnäfle; tum, quae Engelbertus Abbas per Admontium iter Agentibus de infelici pugnae eventu, quae Bartholomxus Vero-nenlis prxfagierit, oggerunt.
. Monita Friderici indoles famae nimis & gloriae ftudiofa e ver- Edicit t«. lIt; prxfagia, ceu aberrantis cerebri deliria riferat. Ignominio- mm' videbatur, qui tot annis provocarit, nunc tergiverfari, & non ultra verba animofum, feipfiim vaniflimx oftentatio-nis damnare , pugnam in quartum ante Kalendas Ocbobr. diem eclicit. Aliud infelicis eventus omen Leobienfis refert. Confiie-^iUe Fridericum annulum quendam circumferre, qui ex auro Magis Chrifto oblato, fxpiusque Proavo fecutx vidtorix indici-laeto fplendore fecille credebatur. At cum ejus diei manfe, conferendum prxlium erat, operante facris facerdote, au-^cultantčque Friderico cum aliis fančtorum exuviis arae imponentur, tridi pallore prxter omnem morem fufFufum nihil lucis nverberade, penitus difparuide quidam aderunt. Hxc an piis Plebeculx terriculis, an vero propiora? lečtor difpiciat.
Aciei frontem e Styris & Salisburgendbus conflatam Henri- Ade! 4u. ricus Dux regebat, fignum Audrix prxferente Dietmaro Pilich-lirkMor' dorffio equitum tribuno 5 Waldfejus Ungarorum cohortes du- d°' ^abat p regio ipfe cultu infignis Auftriacis, & Carinthis imperi-nbat. Gerolczekio cum Aquila ponb confequi judo. Pugnatu-r°s allocutus hac fere oratione ufus fertur: in Vedriš manibus corona & Imperium meum hodie fltum ed commilitones. Regem FriJtricm tne facitis, fi viri edis. Inferiores numero, fuperiores causa fu-hor.tlatt“r nus 5 ij ipd hi funt, quorum toties terga vididis, quos dudumrnulUS' ^iceratis, fi dare novident. Tumulum, quo tegantur pod exuda fodta, non vičtoriam quxrunt. Non expecdato fratris auxilio Pugnamus, vedra virtus, vedrx dexterx me abfblvunt, nb for-fonx aut temeritati tribuide aliquid videar: aderit &c ille fub ^ftum prxlij, ne dubitate, majori ad vičtoriam momento, quo ttiinhs hodibus expedlatus, advenerit. Agite viri fortes, 8c dU'antum perfidis artibus, vera virtus, aureis emptisque didi’a-güs ferrea prxdent, com mondrate. Hxc ille accenfo, non eo fa-ufo qui fecuturx calamitatis indicium prxberet, vultu prolocutus, incredibile, quantum animis ardorem, fpdmque vičtoriae ufflärit.
Ludovicus exadverfb podtis regni indgnibus, armorum im-P^rio eo die in Sigefridum Schweppermannum fpedtatx virtutis tri-Dunum translato vilem gregari j thoracem indutus Bavaros rege-
Xx	bat
iy4	Fridericus
bat folo imperij, quod intra illud agmen Schluflelbergicus ferebat» vexillo agnofcendus. Jam in aciem compolitus fiios hunc in mo itidem dum affatur: non ego veftram operam hodie depofco, ut impera-Ludovi- toriam mihi dignitatem firmetis 5 quanquam, 11 fortes effis, eadem em juos. 0perA decus Patrix veftrx afferetis. Non mihi tanti corona efi» ut vel unius vefimm vita emptam velim 5 pluris fanguinem ve-firum facio, quam ut purpuram illo tindram teram. Satis magnum me puto, qui vobis impero. Haec mifera exuffee regionis lacies» haec patriae bufta, conjuges, liberi, nudi, egentdsque vefirasmanus, vefimm ferrum implorant, his incendiariis turmis, huic grallatorum manipulo vices reddite , caedite, ferite 5 fumanti* adhuc tečta veftra confpicitis: has ignis reliquias eorum fangui-ne extinguite. Nili hodie cruore Aufiriaco Bavariam adversus flammam muniatis, redituram gentem barbaram nb dubitate» En luculenta averfiNuminis indicia, ruunt in praelium non expe-čfatis fbciis, una Ducis fiii temeritate fecuri: vos, antequam Sue-vorum accefiio difficiliorem reddat vičforiam, conficite praedones, docete, aliud pugnae genus efle in inermia mapalia, aliud in viros: Bavarorum corpora non perinde ferrum, ut tečta flammas recipere.
Aciei Ba- Alberto Rindsmaulio, & Conrado Baybrunnio claris militia vara Or-du^oj-jbus levis armaturae turmas attribuit, difertb mandans» unice Fridericum vefiigarent, viyümque, fi fieri poliet, inpo-teftatem redigerent. Burggravius Norimbergenfis, cum quingentorum equitum cohorte in fubfidiis difpofitus. Joannes ReX Bohemiae cum Genero LudovicoBavaro gentis quisque luae dučtof primi inhoftem provolarunt. Conlpečto eorum motu Henricus quoque luos in pugnam emovet. Cum hic aequatis propemo-dum viribus aequo aliquamdiu Marte certatum efl, in hos fi-mul ScBohemos divilis agminibus Auftriaci cooriuntur, fit conti-Vincun- nub ingens rerum converfio. Bavari triplici hofti impares haud iur primo difiimulanter fugam rcfpečhtnt. Funduntur immani ftrage Bo-clvcl't‘ hemi, Rex iple luffblfb equo in terram effufus, xgrdque in fecundum enititur7 quingenti abječtis armis vitam unam deprecati , fe dedunt. Rebus jam ferb delperatis Schweppermannus unic^ faluti fuit: Norimbergicum, cujus copiae adhuc pugnam vacua? integraečjue Ipečfarant, in Ungarorum latus obliquum invadere jubet, ipfe, qua afperrima pugna cum Bohemis calebat, cum-» Bavarorum robore invečtus totam illam procellam in fetanti-fper avertit, donec Bohemis fe colligendi Ipatium faceret. Sen-fim deinde aciem, cujus firuendae infignis artifex erat, non ob-fervata hofii fraude convertit, ntadverlum deinceps folem, pul-ver6mque k reflante vento fublatum plenis oculis & ore haurirent»
Dux Styria VH.	17F
^ent. Parte altera Norimbergico fuus pariter aftus feliciter cef-fit. Is pro Bavaris, lignis Auftriacis ufus, amicümque mentitus, idhaud zgre Fridericianis perfuaferat, fpe adventuri fub praelium Leopoldi occupatis, & doli fulpicione exinde vacuis: atque ut ipfe Lnb noxa incedens , ita nullo telo appetitus fub latera pugnandum luccedit, nec antč pro holte habitus, quam intra vifcera aciei receptus ferrum expediret. Tum enimverh utraque parte jdetus & delperatio animos elifere. Hi fpe fua fublidiorum de-iufi, miferdque decepti, illi illapfu radiorum, & pulveribus cseci,
UiUnes decem horarum pugna feJdi integros valentdsquc non_o fiiftinebant. Majorem tamen, quam pro conditione viriumfua-rUm numeröque pugnam initio edebant. Hungari Bohemos b fuga redire ad praelium, quingentos captivos refumptis armis terga pulfare conlpicati in fugam primi effunduntur, rupta jam Verecundiae lege ceteri omnes, quoqub metu caecos impetus rapiebat, extra ordines feruntur 5 ingens inter fugientes Itrages edita, Hungarorum nulli, quos quidem confequi poterant, vitae Venia fačta.
Fridericus feu fugae luorum ignarus, feu ignominiae metu cum Fratre, & Nobilium virorum manu in campo relliterat, ve-lut integris adhuc rebus depugnans. Certe fi illius animis eo die omnes pugnäffent, feliciffimum praelio exitum non daturi non erant. Nullum ille boni Ducis, fed neque militis officium prae-termifit: qua confertae lanceae, denfifiimusque telorum imber funerum plurimum dabat, identidem vilus 5 nunc omnes, nunc Ungulos hortabatur, flxiäzöque enfe in ordines hoffium involans animos omnibus de fe faciebat. Iplum quinquaginta fua manu confodiffe eo praelio referunt. Nunc etiam cum paucis fuorum Mjmcw Validilfimum impetum ruentium copiarum acerrima dimicationeYrt'-fuffinuit, donec luffofib equo, laffus virium, & ob armorum_$^o pondus pugnae minhs idoneus deditionem facere cogereturvHen-<ar. rico cum Pilichdorffio jam ante ab hoftibus abdučto. Capti Friderici gloriam feriptores alij Eberhardo Mosbachio Franconi, Alberto Rindsmaulio alij attribuunt. Si vera narrat Fuggerus, litem eam mox altero die inter proceres agitatam, ipfe Fridericus Rindsmaulio adjudicavit3 rogatus quippe, cujus potillimum robore ad tradendum gladium adačtus fuiffet, ut ediceret, cly-peos fingulorum exhiberi fibi pofiulärat, confpedlöque bubali capite, annulöque in nares inferto, velut per ludibrium repo-fuit: en! hujus vaccae faucibus me eripere nequidquam laboravi. Ludovicus ad feaddučhim humaniter alloquitur, de ejus afpečtu libi plurimum gratulari tefiatus. Ille feu id convitium interpretatus , feu iratus fortunae ffiae, & inter vincula adhuc militariter
Xx 2	ferox,
1^6	Fr ictericus
ferox, nullo re/ponfb aemulum dignabatur. Attonitum alij čt u Ludovici afferunt, quemipfe ab fe in praelio cdnfbllum pcr incufto- fuafum ante habebat. Lorica, regiisque ornamentis exutus r dudtaf'Dornbergam cum duobus Waldfejis, alifsque Auftriacx nobili-w Palati.tatis viris deducitur. Inde altero die Oettingam, demum in fu-natum, peri0ris Palatinatus arcem deportatur. Ferunt illum limen loci fubeuntem e cuftodibus cahri nomen percunčlatum, auditöque Trausnitium vocari, ut erecti erat animi, &: vel inter calamitates hilaris ingenij: bene habet, refpondiile, in aptum me locum compingitis, viribus me meis nimium fifiim, admoneor. Huc falle me deducendum nunquam opinabar. Capti cumeö funt milk centum fexaginta, aut nobilitatis aut bellicae dignitatis gradu in-iignes, e Styriae Auftriaeque proceribus plerique. Praefules, utfe tempeftive iubducerent ab Friderico admoniti Mulidorffium-* evaferunt. Praeter pedites, equites quinquies mille defideratii equorum potius tantam cladem fiiiffe quidam autumant. Locus pugnae inter Mulldorffium , & Dornfpergam prope vicum Titnrkus Ampfingenam litus, dein Vehwifen appellatus. Henricum_j> Ziam6' Fratrem five ab fe, quodBalbinus contendit, captum, live ab aliis traditum Joannes Rex Burgleiflum Bohe miae caprum deportari curarat.
Patrata vičtoria captivorum caufa agitari coepta: advolabant paflim ab amicis, principibus, agnatlsqueLegati libertatem ffipulaturi, aes alij, conditiones alij, fponiordsque jidei fe offerunt. Proceres quidem haud gravatim abire permiffi, iimodb Salisiur. redituros dičtiata die juräflent. Salisburgenfi tuorum libertas to-r2! dal t0 kre aerario conhitit, fed AuPriaci fe hac praefulis humanitate Auii,iadsvinci non paPi damna pensarunt, AltenhoPio,LePendalio, La-pcnfan- Vanto, Novoforo eb usque concePis, dum certa pecuniae Pim-tu>4 rna redimerentur, quae demum a Friderico Pacifico repraefenta-ta. A Bohemo Reges Galliae, ScHungariae, his conditionibus libertatem poP annuam cuPodiam Henrico impetrarunt: lite-ras omnes, five quibus unquam Bohemi regnum AuPriacisad-dixiPent, five quas Bohemorum proprias in graphiario aPerva-tas tenerent, redderent. Znoyma urbs Moraviae dotalitio jure hucusque retenta ad veteres dominos rediret5 decem librarum_9 millia AuPriaci reciperent 5 Laham verb, &: Weitram cum vicina regione pignori Bohemo darent. His, fi fratres omnes fiib-Hem-icm fciipferint, Heiiricus liber redito. Triennio carcere detentum ^JJffuiffe, aitBalbinus. Quatuor, qui fupererant vitae, annis tenui dimitti- femper valetudine utebatur. Vitium traxiPe e carceribus per-tur, fuafiim Fuggero, in quibus infra dignitatem habitum etiam vinculis onerarit Joannes parum generose veteri irx indulgens: crimini
T)ux Styrice VIL	177
^ini dabatur, quod ante paucos annos quidam procerum ä lo-anne offen!i Henricum in regnum defdnarint, qua!i verd nne noxa efle non poflet, qui eodem faftigio dignus judicabatur.
Nulla prole fufcepta diem extremum Muraeponti claulit tertia Februarij, Anno MCCCXXVII. cadaver Graecij primum apud Minores conditum, refolutum dein in cineres Konigsfcldam trans-Fxrri Fridericus curavit. Eidem tumulo anno XXXIII. conjux Elifabetha Virnbergica illata.
Ludovicus lupum, auribus, quod ajunt, tenere feratus, ad-MZem« ^Uci non potuit, ut Fridericum dimitteret. Nihil contra inten-detinetur* tatum Leopoldus reliquit, quo captivum liberaret, ad prodigi-^rn usque fratris folicitus; iimilia ccrtb fraterni amoris exempla Pauca in omni hifforia legas. Non multis ille leucis, die com-jniflipradij k loco pugnae cum mille quingentis aberat, nuncios ^ fratre, ut conventum erat, opperiens, quibus a Ludovico interceptis , cum fub v efperum pugnatum efle, fratrdmque captum cognoviflet, vix fibi a lacrymis temperare, fe unum reum peragere, qui non adfuerit, inutiles moras traxerit3 feditque adeb alte is dolor animo, ut quoad viveret, nullum admififfe deinceps folatium, nullum Fetidae fignum edidifle feratur. Ea triih- Leopoldi hä, ut magnae mentes confueverunt, ad exacuendam iram ufus,^Vr«w incommodandi Ludovico nullum finem faciebat 3 nd continubmt.r ab infelici pugna in eum duceret, fiiorum paucitas, & dubia quorundam fides abflerrebat. Igitur redučto Bafileam milite jr^trem Ludovicum primum precibus, muneribus, pecuniis, amplifli-iHerare mis conditionibus tentare aggreditur,Regem Galliae, Pontificem aliösque principes deprecatores adhibet. Imperij infignia, etfi^/ w' diu relučtatus, quöd nihilo fecius detinendum fratrem diceret, petenti Ludovico transmittit, ne aliquid fratris libertate pretiosus ducere videretur. Acheronta etiam moviffe, fama, aut fii-Fpicio eft 3 narrant enim paffim excitum a venefico magicis carminibus Daemonem fe Leopoldo fhtifie, fpopondifieque libera-tum ab fe iri fratrem, fi illimodb libuerit3 at eum conatum irri-0?:ram . tum cecidifie. Nam cum jubente Duce in arcemTrausnizenfemy^T perfonatus genius nočfu delatus, rogatusque a captivo, quis cf-Fet? relpondiflet, ne de fuo nomine anxius, aut fub pallium fii-um fe abderet, aut equo extra fores praeparato infideret3 Fride-J^icus, quod erat, fufpicatus, fronte Crucis figno munita detefia-bilem vindicem abegit 3 fingulis dein cafiri feneftris ferreas Cruces appofitas narrat Arenpeckius adversus praeftigias amuletum futuras.
Ergo artibus, precibusque confumptis, fpem deniqueA omnem Leopoldus in armis collocat, fi minus liberando fratri
Yy	ido-
178	Fridericus
idoneis, aptis certe leniendo dolori inftrumentis. Ubique Lu* eloviei militi, agris, urbibus inteitus imminet, quidquid ille, b' ve fecuri, m delifteret, iubjiciendum Fridericum, live aeterno carccre macerandum, fi ve provinciis omnibus exuendum jacta-ret. Tam lurda aure nunc minas, quam fuas preces nuper Lembus Ludovicus accipit. Nulli ferč urbi poft infelicem pugnam dele-^f^cifie a FRIDERIC0 impune iuit. Columbaria, Seleftadium, Rofs-“grTdituF hemium, Hagenoa, Ehenheimium, aliaque vicina oppida mutatae fidei rea, ut holt em nunquam non prae foribus haberent, equitum aliquot turmas primum Enfishemio, dein Selzio injicit, unde quotidianis fere incurfionibus agros vallarent. Chm Ludovicus tot damnis emotus Selzium cinxilTet, ipfe trajedlo incredibili celeritate Rheno difcedere compellit, iterümque per agros effiilus, ceu lupremam populationi manum imponit. Sed momentum multb maximum Leopoldi partibus attulit mani fella Joannis Pontificis a Ludovico abalienatio. Glifcens dudum di-^ontifeK d Ičordia anno demum XXIII. in publicum erupit. Vitio Ludo-Litdovlco vico datum, qudd Gibellinam fačtionem auxiliis fulciret, Gale-alienatur. atium Vicecomitem Mediolanenfem Ducem dederit, jus in Ec-clefias arrogaret , imperium invito Pontifice ulurparet. FIsC Avenione coram Papa diluere julTus, cum venire detrečtaret, diris devotus lolio decedere jubetur 5 Leopoldo ejus fententi« Leopoidü tuendae provincia a Papa demandata. Hoc ille authoramento in eum animofior, multo quam ante nunc in perdendum Ludovicumu-concuat- ardentius incumbit. Eo curante paffim proferiptionis tabulae pependere, dirx per praecones vulgatae, efFcdtumque, ut multe per Sueviam, & Allatiam urbes devotum Caelarem averlate ad Fri-df.rigum deficerent. De transferendo in Galliam imperio cum Carolo Reve ipfe in Campania egerat. Inter haec Ia; do vici amicorumque ditionem multiplici agmine pervagatus, omnem latB regionem caedibus, incendiis, rapinis hau fit, civibus nulla die fecuris. Praelio decernere avidus Ludovico Burgoviam Anno XXIV. oblidenti diem dicit; fed antequam cum Alberto fratre accederet, Ludovicus delerta oblidione poft perditos quatuor menfium labores recellit.
Intercefilfie pugnae binos Henricos, Tyrolenfem alterum,alterum Goritienlem, & jam tum de libertate Friderici agitatum fuille alij putant. Sed fratre etiam dimiflb nihilo Ludovico Leopoldus aequior iram & arma non nili cum vita poliiit, novae expeditionis molitioni immortuus, in quam decimam opum partem e fundis Ecclefiafticorum cogere, tabulis propediem expediendis, Papa concefteraf: nimia laborum contentione libi mortem accerfifte nemini dubium erat. Multis amicorum precibus, ut cellationem
T)ux Styria Vil.	1^9
nem quampiam admitteret, aegerrime indučtus Argentinam_5 tnntilper Anno MCCCXXV1. feceflit. H)c vchementi primum LcoPol^us ^bri tentatus, in furorem demum prolapfus in Ochfenftcinianis mort£ur' Idibus XXVIII. Februari) finiit, pofiquam trigefimum nonum jUinum vivendo attigifiet. Mortem ejus folus Ludo vicus fine dotare audiit. Ingemuit ad ejus nuncium Pontifex, principem multa pietatis, & fortitudinis laude conlpicuum obiifle tefiatus. Sane, Lik' proceritate corporis magnitudinem animi exprefiit, ita geftis ' Splendidum nomen etiam illuftravit, Gloria militum publicafa-1Tl% acclamatione nuncupatus. Moriens Ifabellam conjugem^ cnm geminis filiabus, Catharina, & Agnete fuperfiitem reliquit 5 haec anno trigefimo odravo nupta Boleslao Schweidnizi j, &
Jauri in Silefia Duci anno nonagefimo fecundo ejus feculi obiit: dia Domino Coufiinio collocata, matrem anno trigefimo quarta defunčtam anno quadragefimo nono fecuta efi.
Ludovicus, quis demum rerum exitus futurus efiet, ferib le-cUm reputare occoepit, procerum alios cum Pontifice diffidium,
^lios fpretx toties pro Friderico preces alienärant. Leopoldus mittit. !U exitium Bavari fc pro fratre devoverat, & juramenti fidem_s quotidie implebat: II captivum ultrb detineret, cum Europa °umi certandum videbat. Papa fulmen jam vibrarat, Carolus tatet Francise, alter Hungarise, Jacobus captivi focer Arragoniac, taobertusSicilise, Reges ä Leopoldo concitati, aut Auftriacum cuftodia levaret, aut fe bello accingeret, diferte denunciabant. tatque fenfim tot malis pertinacia frangi, mitiores ille vultus induere, pro captivo fupplices fine fiomacho, & benigne audire 5 nutantem prae ceteris impulere Conradus ex Eremitarum D. Au-guffini familia Monacenfis, & Godefridus Cartufiae Prior Maur-uacenfis. Hic Friderico, Ludovico ille aconfefiionibus facris: ardtam cum Auftriacis necefiitudinem, eorum potentiam, immane ex implacabili ira dedecus identidem fuggerebant, donec Ulmae demum concordiam tentari per Legatos pateretur. Quin morae impatiens Trausnizium ipfe Anno vigefimo quinto advolat cum Friderico transatirurus. Fidem uterque praefentibus, quos diximus, religiofis viris coram Eucharifiico numine obfirinxere, diviniffimo dein pane divifo fua cuique particula d Conrado praebita per medium, pačtis per hos ritus firmatam amicitiam mutuis ofculis & amplexu inftaurarunt.
In quas porrb conditiones depačtum fit, feriptoribus non Quitos
convenit, aliis rerum ignoratione fiifpenfis, aliis partium fiudio co”^t,?°'
in transverfum haud dubie abreptis. Cardo controverfiae in eo Vertitur, num fe imperio abdicärit Fridericus? Yerioraarecen-An Fr!de’ tioribus adferri putamus. Rem ut ex Annalibus comperimus,
Y y 2	da- aMiah-it?
igo	Fridericur
damus: Vitus Arenpcckius ait, & ex eo Aventinus, uterque chronico Andreas Presbyteri Ratisbonenfis deceptus: Ludovi-cum, quo gratiam a Pontifice iniret, nulla aeris fundorümve pačtione libertatemFriderico concefiifle hac folum lege, ut im' perij infignia redderet, Caefarcos titulos ejuraret, Bavaro cui-cunque prenlanti Imperium ne fe Auftriacorum ullus rivalem-» objiceret. Fridericum verb fubinde Phthiriafi correptum me-Vtiria ^ ritas violati Sacramenti poenas dedifle. At fui immemor Aren-peckius altera continuo pagina affirmat, Fridericum nulla lege n opinio, oneratum e cuftodia dimifliim, nullas ab eo abdicationis tabulas nes- petitas, nihil paci adversum commififle, quamvis Regem Romanorum fe fcripferit, Imperatorio tamen titulo abftinuifie. Ad fnperiora parita addit Adelzreitterus: jurafie Fridericum, fi pari numero aliquando Eleritorum fiiffragia in Auftriacum, Bava-rümque exire contingeret, ab illo fponte ceffuro jus omne in Ba* varum transferendum. Afferunt praeterea has tabulas FridericO Pacifico traditas k Ludovico Barbato opis adversus Ludovicum Gibbofum rebellem filium indigo. At nihil de hac lege ejus xvi feriptores, nihil unquam Auftriaci meminere. Non negligi certe a Georgio Herwarto in fu a pro Ludovico Apologia oportuit» cui depromptas ex Archivo Bavarico tabulas inferuit. Contendit is quidem petitum a Friderico fuiffe : Imperio penitus ut ab-flineret, literarum omne prae fidium, quo tueri fortaffe in fpeci-em jus fiium pollet, bona fide traderet. An pofiulatis fubfcripferit, ex illo non elicias. Hagenius divifam inter utrumque potepat em hac ratione opinatur, ut per Germaniam Regis titulum-* Fridericus, per Italiam etiam alter ufiirparet j fedk Pontifice parita improbante folutum religione Auftriacum, Brietius fub-jungit.
XonaMi- Horum opinionem penitus jugulant bina diplomata, alte-tajfi pro-mm Monachij AnnoMCCCXXV.pridieNafcentis Virginis, al-iaiiiius. temm feqUente anno tllmac editum : utrumque a tiuilielmo Putfchio, qui Ferdinando I. k Secretis erat, Oeniponti repertum» in Annalibus Auftrix Cufpinianus primum vulgavit. Anno fubinde MDCLXXIIf. Lambecius ex autographo Augufti tabulari) Viennenfis deferiptum denuo in appendice ad facri itineris Cel-lenfis diarium adjecit. In primo legere eft, pari honore, pari po-teftate ambos deinceps Imperij rempublicam procuraturos. Signo literis publicis imprimendo utriusque nomen infculperetur; fed illud, quod quisque apud fe fervaret, alterius nomen primo loco referret 7 fi literis fijbfcriberent, alternis is ritus obfervetur» Beneficiarias poffefliones absque utriusque confilio largiri nulli fas efletp fi quis minora fua authoritate donarit, ratum alter haberet»
Dux Styria VIL	i8f
beret} quem in Italiam abire contigerit, in confortem Imperij dominationem Germaniae transferat 3 in Latio viciflim alterius nomine imperaturus 3 hoftes omnes communes ambobus funto. Fidem neutri, aut ambobus quivis juret. Haec fere literarum fum-ma. Integras etiam Fuggerus exhibet, quibus fubfcripti Hen-nebergicus, Norimbergicus, Gundelfingius, Liechtenbcrgius, Ma-gifterUlricus, Pilichdorffius, Dieflenhoffius, Trausnitius, Con-r‘idus demum & Godefridus Monachi.
Ulmenfibus literis Fridericum difert^ Regem Romanorum Ludovicus appellat. His fufffagari annales Fürftenfeldenfes, 8c Aulae Regiae Adelzreitterus fatetur. Tria diplomata in Maurbacen-
Carthufiae hiftoria apud Pezium profert Brennerus Prior:
^num Caroli IV. Imperatoris, quo immunitates a Frideri-co, Leopoldo, Alberto, Henrico, Ottone conceflas probat3 bi-rva a. Friderico Anno MCCCXXVII. edita: alterum Viennae XII. Calendas Julij, Oeniponti alterum V. Kalend, Januarij, in illo Ca-rolus, in his fe Fridericus Romanorum Regem nuncupat. Sane, fi invito Ludovico , fi adversus juratam pacem hos libi titulos arrogarit, laturum fuifle Bavarum, nemini perfuaferis, qui noht , ut tener fit fenfus Principum, ubi quis de honore eorum quid-quam delibärit. At nullum unquam deinceps difeordiae veftigi-um3 pacem fančtiflimb cultam k Friderico, etfi a religione fo-luto3 invitatum faepius a Joanne Pontifice coronam pollicito, concordia: fiudio proficifci nunquam voluifle, paflim legas. Fuit quoque Bavari ea de Friderico exiffimatio, ut terras flias ejus tutela committere non dubitärit, dum filio, Brandeburgi obfellb, auxilio abiret. Veniam tamen error illorum meretur, quod ea pacificatione, ht credibile, clam omnibus Trausnitij pertra&a-ta, conditiones latuerint, donec multo pbfl tempore literae e ta-bularij tenebris proferrentur 3 abdicati imperij fufpicionem & illud fortafle multis ingenerärit, qubdFridericus fponte omifiis imperij curis quietem fplendidis negotiis praehabuerit. Nihil etenim memoria dignum pofthac geflifle in annalibus legitur, five qubd Proceres quidem Ludovico clkm addičti animum ejusk Reipublicae adminiftratione avocarint, five qubd diuturni carceris taedium vires enervarit. Sub Pafchae tempus Vien-m^” nam Fridericus advenit, reducem Cives, Fratres, & pi-aepri-^,^,^,/ mis uxor non aliter, ac ab inferis in novam vitam aflertum ac-Vitanom* cepere. Summi, medij, infimi ad amantiflimum principem con-fpiciendum propius, fliumque gaudium oculis hauriendum accurrerant, & intendebat amorem miferatio 3 liquidem, quem triennio abhinc vivido, plenöque fucci corpore in Bavariam tendentem viderant, nunc vultu pallido, & in quo Pulchri nomen nulla parte deprehendas, exangui, fquallido, & extenuato cor-
Zz	pufcu-
102	Frtdericus
pufculo vix agnofcebant. Capilli, barbäque trium annorum incrementis lylvefcens horrorem intuentibus incuilerat. Ad iram i}1 Bavarum multos ea ipecies commorat 5 Leopoldum certb ^ pr1' mo afpečtu ačhum in rabiem, quidquid dein furoris in Bavarum effuderat, e Fratris vultu collegiffe ferunt.
Poffquam carceris fui aerumnas fatis populo b vultu legendas offendiffct, capillum, barbamque integro triennio intonfam po-liiit, hanc Carolo Hungariae Regi transmittens. Curato utcunque corpore ad provincias ibas poftliminio revifendas abiit. Judenbur-gi nuncium de Fratris Leopoldi obitu, quem altero, ut narravimus» anno fecutus Henricus, accepiffe teffatnr Leobienlis. Dolo' rem Friderici, & Alberti b gemini fratris obitu conceptum non Otto em-mediocriter Otto iiiperffes exauxit. Patrimonium proportione iZred!tT'm ffngulos dividi, libi, quantum alendae conjugi, familiaeque turepttit* fufficeret, pleno jure aflignari poffulat: cum provinciarum partitionem lege ab parente vetitam fratres obtenderent, Bohemos» & Ungarns in arma folicitat, ( fponte hac opportunitate emungendi Auftriacos accurriffe Bohemum & fratres ad concordiam adegiffe refert Balbinus ) Carolus Rex Llngariae Ottonis caulam-# complexus, poffquam Legati operam reftituendae paci fruffra Acrium impendiflent, immiffo milite ( očtoginta millia Balbinus nume-iuTun-Wt) anno vigefimo očtavo, oppida pleraque Moravix vicina garü & praefente hortantdque Ottone occupat. Menfe Julio alterum-» Bohemis. exercitum numero haud multb inferiorem Joannes Rex Bohe-mix ipfe adduxit. Lacerata gemino hoffe Auftria ambitioff Ottonis v effigia diu fenfft 5 regio omni malorum genere inundata 7 Feldfpurgum, Rattenlpurgum, Ltlricldrchium, Eggenburguirfc, Marcheggum expugnatum annales memorant. Dralendorffium poft fex hebdomadarum lebfidionem deditione acceptum: Weid-lioffium incendio abfumptum, Haimburgum caffrum cum oppido ab Ottone retentum 5 uniyerfam denique Auftriam trans Danubium, ä Bohemis, digreffb jam Ungaro, adhuc ffevientibus Fax in- infeflam. Malo finem Friderici manflietudo eodem anno attu-ftauratu}.^. rejU(q:0 [n viam ffatre brevi poff alterum cum Joanne Rege colloquium pax conffitit. Primo congreffii parum aberat, quin orta fuper ceremoniis bile negotium omne evanefeeret 5 Joan-ni Regi obviam progreilb Fridericus, nec lat celeriter, & miniis ac oportuiflet, remoto pileo caput aperuiffe videbatur. Ille contemptus, qualem rebatur, impatiens, rcnunciari jubet, fe fe Regem, & Imperatoris filium, cur Friderico in quopiam concederet, non videre, fimul colloquium abrupturum minatur. Placatus denuo rediit, ab Ottone pačtorum nempe confcio increpitus, qubd contra, qnäm pollicitus effet, multa fibi cedi poffu-laret, pleraque nuper ablata reffituit.	De-
. Defluente demum indies magis, magfsque valetudine pe- hiierid ^itus fe aulae, & negotiis publicis Fridericus lübduxit. Commo- Mm 5 ^ fHtus aliquo tempore in Caftro Guettenfteinio An. MCCCXXX. VirtuUS’ dibus Januarij naturae conceffit.	De morbi genere non omni-
us eadem opinio, paralyli oppreflum quidam autumant: alij J^nenum, alij Philtrum bibiile, porrečtum a nobili fbemina^i V an qubd ipia Fridericum deperiret, an ut marito, quem ddigi norat, principis gratiam affirmaret? incertum5 utrum-flue reperio ) & putrefcente fenfim corpore, vermibusque_s icatere coepto, dyfienteria obiifie. Omnibus, quae Princi-P^n ornare poflunt, virtutibus eminuifle, conflans eft fcriptorum adertio, utadeb a ipecie tamen corporis, etfi animi praerogati-non deeflent, cognomentum aflecutus efle videatur, qubd,
Unde potius inter tot ornamenta nomen fama duceret, non_j> latis expediret. Quantas belli k fortitudine, & peritia laudes collegerit, fparfim meminimus. Nec minus cum adversa fbr-hina, quam cum hofte compofitus fortem fe praebuit 5 in ejusdem virtutis arenam triennalem carcerem convertit. Sortem Fortitudo, nane fuam, Sc Conftantiam fymbolo fibi familiari expreffit: par-tetn id inferiorem flatuae Flerculis dextero crure confračto refe-rcbat, inferiptis in bafim his vocibus: adhuc flat. Ejus invičti animi robur fimul admirabatur, fimul indignis adeb modis a for-tuna habitum Maximilianus Caefar dolebat 5 ut, quemadmodum Cufpinianus narrat, nunquam ipfe mentionem facere, aut neri fine lacrymis audiret. Sed chorum virtutum manfuetudo ducere vifa, nullam vis animi impenetrabilis, 8c perpetuus bei-lorum uflis illi duritiem afperfit 5 etfi tenerrimo amore in Patrem ferretur, ipfe tamen percuflorum flipplicia, qnantum_» Crocitas fceleris admittebat, clementia temperabat 5 Leopol-dum feverius animadvertentem identidem admonens, nb man-luetudini nihil tribueret, nčve, quod parabat, pcenas de fufpe^ dfis duntaxat repeteret 5 nullum ab alloquio Principis moeflum, fupplicem nullum, non votorum damnatum, aut fi repulfam_s tuliflet, repulsa aegrum abfcefifle5 negatum nempe beneficium vultu femper negantis fuaviffimo penfatum referunt.
Pietatem rerümque facrarum aeftimationem exemplo, maxi-^fsque impendiis mirifice promotum ibat. Ipfe Arenpechius, cetera Frtderico parum aequus, fateri cogitur poft Bavaricos carceres pietatis Audio infigniter deditum, multis locis divinum coitum auxifle. Ut in egenos, templa, religiofos coetus effiisb li-Librali* oeralis extiterit, ceitiflimo argumento ejus fiipremae tabulae^* lont. Nihil illis religiofius,nec alias facile dederis, quibus Deum iaepius haeredem feriptum reperias; innumera ibidem facrorum
Zz 2 '	loco-
i84	Fridericuf
locorum nomina, immenlam opum vim iis deftinatam legas*
Sina ce. Maurbaci fplcndidum copiosümque coenobium An. MCCCXlH*
"omiit erexit’ cui iple Godefridum Seizenfis Carthufe priorem praefici»
com 1 * transferri que procuravit. Alterum poit libertatem obtentam v o-ti reus Divi Auguftini honoribus Viennae prope aulam Anno MCCCXXVII. moliri coepit, poft novem annorum intervallum ab Ottone perfečtum. Cilfercienlibus primum tradere defiina-rat, fed Conradi Augufiiniani viri egregie pij opera potiflimum fe cuftodia exiifie memor Divi Augufiini Eremitis concefliO* Immigravit primhm Conradus cum očbodecim ejusdem ordinis viris, quos annuente Ludovico Bavaro fecum adduxerat, ii$ paucos pod dies alio e domicilio, quod extra muros ad S. Joan-nem in Werd incolebant, transgredi acceflere. Monaficrium porrb communibus Fratrum Friderici, Alberti, & Ottonis fum-ptibus fietille diploma commonftrat, tribus eorundem figillis munitum. Anno MDCXXX. excalceati locum obtinuere. Familiares fuifle Friderico fxpdque ex eo auditas has fententias: quod pudeat palam, clam ne facito. Morte beata nihil beatius. Summum hominis bonum bonus ex hac vita exitus. Fuggcrus annotavit.
Ejus uxor.	Conjugem habuit Elifabetham Jacobi Arragonbe Regis fili-
am, religionum fiudio, fidei & amoris in maritum plane admirabili. Toto, quo maritus detinebatur tempore, omne folatij genus refpuere, inedia, vigiliis corpus emaciare, fexcentis poenarum formis libertatem mariti ä DEO poftulare , ad facras aedes etiam longius politas peregrina in vifer e, perdiu & pernox fa-cris exercitiis vacare, finem plorandi nullum facere, ut vitiatis continente lachry marum imbre oculis graviflimum caecitatis periculum adierit. Hinc adeb lečtor intelligat, citra impudentem calumniam pientiflimae foeminae impingi non pode condučhun ab Elifabetha eliberando marito malum genium, quod vulgi rumore deceptus Andreas Ratisbonenlis Presbyter, & ex eo alij fcri-pfere. Secuta e fi: eodem anno adhuc mortuum (priore anno mortuam arbitratur Fuggerus) XIII. Kalendas Augufti extindta. Ejus cadaver apud Minoritas prope Blancam Rudolphi III. uxorem conditum 5 at Friderici mariti Maurbaci tumulatum efi, fratribus regio apparatu jufta folventibus. Antequam cum Elifabetha in manus conveniret, libi aliam Elifabetham Reinoldi, Geldrix Comitis filiam delponderat, fed Patre Ludovici partes amplexo nuncium milit, quae dein repudij dolore aegra Grefien-talij in Monafierium fe abdidit.
UM. Liberos tres ex uxore lufiulit, marem unum, foeminas binas; Fridericum tenera etiamnum aetate mortuum, &: Königs-
felda^
Fridericus Dux Styria VIL	l8f
jeldx fupultum. Annam dein, podremo loco Elifabetham.
Anno XXXIV. defponfata Joanni RegiBohemiae inter ipfum nuptiarum apparatum obiit, pro thalamo tumulum Maurbaci nafta. Annam Viennx D. Clarae Coenobium, quod ipfa im-penfo patrimonio extruxerat, cum fexaginta duabus Virginibus Anno XXXIV. ingrellam, elque praefečtam in eodem loco diem oblide paflim memorant. Conjuges illi ternos adignaiit. primum Regem quendam Poloniae aut ejus filium, priusquam Ju torum convenirent, defunčtum j alterum Ludovicum dičtum Romanum, Ludovici Bavari filium. Tertium Joannem Co-rnitem Goritienfem. At malb i da cohaerere fubdučta rite temporum ratione Fuggerus exidimat in hunc fere modum diderens: fi nuptiae cum Ludo vico, firmandae inter patrem, & Fridrricum paci, Anno MCCCXXV. initae, fponfa vix tum.nonum annum attigerat, fponfus lucem non viderat, ht qui Romae, unde no-men fortitus, natus, quo tamen Pater cumconjuge nonnid anno XXVIII. abierat j at fi anno tri^efimo quarto in religiofae vitae inditumm fe dedit, non cum Cafimiro Ladislai Ločlici Poloniae Regis filio Anno MCCCLXX. defundto, non cum Goritiend anno očfogefimo adhucdum vivo junčba fuide potuit. Ločtici anno trigefimo tertio e vivis fublati fponfam eile potuide confentit. Alterius enim in Polonia Regis eo aevo non meminere annales.
HISTORIE
DUCUM
STYRIA
PARS SECUNDA.
&
. &
o

4
t
%
'
ALBERTUS II.
Ditius Sapiens,
Ab aliis etiam Contračtus.
DUX STYRIjE VIII.
iRiderico ab eximiae pulchritudinis fpe- contraa* cie nomen fortito Frater Albertus ob vitium corporis dičtus contračtus fucceflit. Vix a Fratris obitu Provinciarum regimen adiit, malum ifthoc, & tantum non mortem inter ipfa terč inaugurationis /biennia , cum venenato
___-	— obfonio VIII. Kalendas Apriles comedit.
Medicorum arte peftis ^ vi/ceribns in membra propul/a reliquis Vitx annis pedum manuumque ufum ademit. Elifabetham Ot- ot tonis uxorem cum Duce coenatam eadem die vis atrociflimi to- Vent”um ^ici abfumpfit 5 a fotmina cibum fu i fle imbutum, non item qui-veneficij architečtis narrat Hafelbachius. Refečtis quidem Stiper tum ab Alberto, tum a Friderico feditionis capitibus, non- caPm' pUm tandem novatorum rabiem extindram credibile, coeptaete-1^ fila pertexere laborantium 5 alij fors etiam veteribus accefle-rmt, quos jufla reorum /upplicia non tam it /celere abflerrue-tant, quam neceflitudo cum reis, Auflriacorum principum odio mflamrnarat. Haec quoniam in fuis commentariis, undečete-ra iere de Alberto petemus, hoc anno accidifle referat Antoni-tjs Steyererus. cujus opinioni tantb libentius /ub/cribimus, quanto majorem folertis fagaclsque /čriptoris laudem ab erudito orbe iam- tulit. Fides iis conflare non potefl , qux fuprk ex Fuggero ^ Rhoo infinuavimus: Albertum fcilicet ob pedum vitium bel-I? Bavarico cum Fratre Leopoldo non adfuifle. Alia proinde cau-fors regendarum Provinciarum cura, domi eum continuerit 5 floanquam in exercitu Leopoldi illum fuifle Steyererus autumet,
Pars II	A	uti
2	rflbertur II,
uti & Ottonem, tum nondum matrimonio cum Elifabetha juri' viciut & čtum aderit. Sed conditionem corporis longe miferrimam aditU' Sapkns, rubilis vigor mentis, & inufitata animi decora non aequarunt modb, fed fuperarunt, unde jure multb majore cognomentuiU o Sapientis, principibus gloriofiflimum confecit. Nihil b pertinä' ci ejus morbo damni respublica unquam accepit, nihil compen* dij hohes fperare audebant, in Alberto aeque experti, quo ü> multuanti militi infultabat Severus: caput regnare, non pedes.
Epnonus. Natus Anno MCCLXXXXVIII. menfe Decembri inter fratres ordine quidem quartus, fed inter eos, qui patre jamC#' fare in lucem editi primus e numerofa Alberti Primi fobole unus ipfc gentem Auftriacam propagavit fccuturorum tot Caefarum Parens 3 alterum proinde Hiftoriae initium non immeritb ab eo ducendum putamus. Sed praeterquam quod haeredes dederit 1 domum foederibus, amicitiis infigniter ftabilitam, patrimoni' um multis partibus aučbum, provincias lapientia lira, optimb con-hitutas haeredibus reliquit. Carinthia morte ultimi Ducis Ren-rici obvenit, quod dein dičturi fumus. Ferretanum comitatum dotis nomine uxor Joanna attulit. Patrem ea habuit lllricum Ferretanum Comitem, Matrem Joannam Reginaldi Montis Bellicardi Parentet, filiam. Defunčto Anno MCCCXXIV. Idibus Martij lllrico, tertia pbfl die nulla pompä Albertus Matrimonium cum Joanna Temtanüiniit, folcmiibus ceremoniis in fequentem Majum, dilatis. Ve-comita- rcbatur quippe, nb Gerardus Bafileenfis Praefui, cujus bencfici-um comitatus erat, promifii poenitens, matrimonio obturba' timt. ret. Joannae foror Urfula acceptis bis mille argenti iemiflibvs fc fponte, ut pater juffit, abdica rat. Defunčto binis pbfl annis Leopold o Fratre ejus Provincias regendas obtinuit 5 fecuto mox ab obitu menfe Allatix , & Brisgoviae 5 hinc in Ergoviam profe-btus indičto Badenae conventu, Helveticos, qui fuac ditionis, ordines, menfp Odobri Sacramento adegit. Hoc velut dominandi tyrocinio eruditus ad vaftam jam tum Aufiriacarum Provinciarum rempublicam anno trigefimo accedit, initiis quidem, ut diximus, non admodum Ixtis, fed quibus ipfe virtute fuavim ominis ademit.
otto Tr*~ Interea dum Albertus domi cum veneno ludatur, Otto tcrCoium-Yrzter in Ludovicum arma expediit. Caufam belli non reperio. glßto* E tribus unam fuifie vero limillimum: vel qubd fratris nuper ca-o * ptivi calamitas adhuc menti obverfaretur, vel qubd redns Ca-rinthiam Bohemo Ludovicus addixerit, vel qubd Joannes Pontifex Auftriacos in Caelarem minus obfequentem concitärit. Ut brev'i is turbo conquiefceret, facilitas Caelaris obtinuit, qui amicitiam Auftriacorum eo rerum articulo necefFariam non minus»
ac
Dux Styria VIII.	3
ac utilem profpiciebat. Cum Columbariam verberaret Otto,
J?rbi auxilium laturus Bavarus accurrit, copiisque multhm Fe inferiorem confpicatus, ultro, fi obfidione abiret, trigefiesmille ar-Renti femifies numeraturum pollicetur. Nec Otto abnuebat, affluente indies in caftra Bavarica milite territus, ni fi Ludovici flflem Focij in fiifpicionem addnxiflent 5 nihilo tamen fecius ea febinde, adnitente Joanne BohemheRege, coaluit. Is forte, ne-feio unde ? ( nam more erratici fyderis eo anno Franconiam, Rhe-upin, totamque Alemanniam pervagatum Balbinus: in Lithua-niam a Caefare miiEim, indeque reducem affirmat Fuggerus ) in padfdtur caftra delatus, his conditionibus litem diremit: Otto militem incumUß. flati v a abduceret 5 Caefar vigefies mille argenti femiflcs rcpraefen-!.,^^ Rt j aut Tigurum, Schaffhufium, Rhinfeidam, & S. Galli urbes pignori opponat. JErc deficiente revera oppofitas, & cum Tigurini fe uni Imperio obnoxios libertatem fuam laedi his pačfis Quererentur, fubftitutum fuifle Brifacum Fuggerus ait 3 pro S.
Galli Fano Neoburgum nominat. Bohemo in locatae operae pretium Kayferfperga, aliaque minora oppida cella funt. Foedus cum Joanne Auftriaci in eadem pačtione icere. Summa fere ^ capita haec erant: quandocunque Regem Bohe miae pfenfiire im-^0e perium contingeret, ambientem lira ope Auftriaci fulcirent: idem officium Rex exhiberet, fi eo ccftante Auftriaci coronam peterent 5 & cum haud dubie gravius eo tempore e veneno laboraret Albertus , adjectum & iftud, ut extindtis ambobus fratribus fu-Perftes Joannes Provinciarum, & liberorum tutelam fufcipe-ret, eandem operam impenfuris,, fi ipfum e vivis cititis abire eveniret.
Et quod rarum inter eos, qui bis amici, conftitit deinceps inita nunc concordia, utililfima Ludovico futura, nifi fua fata_s principem, cetera non illaudatum, aeternis turbis deftinafient.
Ambo liquidem fratres ad conciliandum Ludovico Pontificem^ Alkrm, non multo pbft curam omnem adjecere, mifsöque Anno 0atoJru' XXXII. fuo, & aliorum Germaniae principum nomine Legato^Jc?«-Ludovicum reddi Ecclefiae poftulant: propria Auftriacis laude,ciiiareiu. qui honeftiora potius regnantibus, quam ufitatiora fecuti, non j™'™.™’ tam ad menfuram utilitatis fuae, quam amicorum & fidei colere amicitiam conliteverunt. Sed jam annofa ira precibus aures praefinixerat. Legati non fine ftomacho reječti adeb nihil impetrarunt , ut etiam ferali fententia, fi Rebdorffio fides, ambo fratres notarentur: velut tacita collufione adversus Ecclefiam_*> machinari quidpiam viderentur, qui operam fuam conciliando holfi collocafient. Subinde fi ve de optima Alberti fide edocuerint alij, five ipfum adverterit, quantum offenfo Auftriaco rem Fars II.	B	Eccle-
a	zJlbcrtm II.
Ecclefix afflixerit, Patavienfi Epifcopo, itidem Alberto, conciliatoris munus demandat: nunc quoque amici memor AlbeR' tus paci fe volentem, lubentemque lubfcripturum reponit, n receptus una in gratiam Bavarus, Imperator a Romanorum Curia falutaretur: quo totus hic conatus evanuit 3 reječtis tamen mitius poftulatis, neceflariam repulfam Pontifex excusarat ditidtans: neminem deinceps fore, qui non Eccleiix jura impune violari poffe exifflmet, Ii a Papa decerni triumphum velut ob operam bene navatam Ludovico viderent, poltquam Ecclefiam impu-gnaflet. Impetravit tamen Patavienlis ab Alberto, & Ottone, ut Eberflorffium, & cum hic re infečfa rediiflet, Laurentium^ Epifcopum Gurcenfem Oratores ad Papam mitterent 3 huic dein» muneri fuo Anno XXXVI. immortuo, Conradum Abbatem Salmenfem flibrogarunt. An is aliquod operx pretium fecerit ? incertum. Sub annum XXXVIII. jam placato Pontifice ufos fratres fuifle, fcriptae ultro citröquc litene indicium faciunt 3 quibus ingens adversum Judaeos concitata per Germaniam tempe-fias occafionem dederat. Ea alibi coepta , & Bavariam pervagata, multo atrociffime per Aufiriam & Carinthiam in facrile-gam gentem defeviit3 obvios quosque promifeuis caedibus furens populus fternebat, raptabätque ad fupplicia nullo adhucdum judicio damnatos. Furorem accenderant binae Eucharifiici, ut vi-fum erat, panis particulae, quarum altera Pulckaviae in Aufiria, Wolffspergae in Carinthia altera, haud procul Judaei cujusdamu-udes j«..aedibus, reperta finguinis notis imbuta apparebat, creditumque dlorumgli continuo populo, ab Hebraeis ferro violatam fuifle. Nihil aufus '’tam'ss'decernere Albertus, quod ad conflandam Judaeis invidiam alias Euchari- cujusdam dolo alperfum fanguine panem fimilem, abječtumque ßum. jn viam ab EcclefiaAico quodam in Auftria cognorat. Benedi-čtum XII. confulit, quid agendum ille, fentiendümve cenfe-ret ? Refpondit multa benevolentia Pontifex, laudato prolixi pietatis, & religionis Audio Patavienlis arbitrio eo in negotio flare jubet. Quid Pulckaviae ačtum,tacent annales3 Wolfls-pergae fceleris convičti feptuaginta fere igne ficrilegum facinus luerunt.
otto^Mo. Non eadem pacis cum Bohemo fancitae, ut ejus cum Ludo-rpulatur°,~vico firmitas. Ruptam fuifle ab Auftriacis Anno XXXI. fli-mulante Caefire hunc in modum feribit Balbinus. Evocatus ii Guelphis Joannes Rex in Italiam moverat, multis urbibus in fidem acceptis3 Epifcopos, quos Caflar ejecerat, Ecclefiis fuisre-ftituit. Id porrb fačhim etfi Ludovico excusarat, viginti duos dies cum eo in Infula Danubij prope Ratisbonam commoratus3 iram tamen tum potius preffit, quam pofuit. Caefar Norimber-
T)ux Styrice V HI.	y
^ Germanih principibus graviter queftus erat, Italiam a Joanne ^°vis turbis mifccri : in urbes iniquam poteftatem uiurpari.
Pein Ottoni multis prxterea pollicitationibus allcčto vicariam Imperio poteftatem Ipondebat, fi Bohemum bello appeteret.
Pedit id non invito fratre Otto amicitiae Ludo vici, colledtöque ^Turiani exercitu fiib Augufium in Mora viam irrupit. Mille očfin-gentos gravis armaturae, ceterorum viginti millia: his quinquagies mille, qua Polonos, quit LIngaros adjunxifie fe, idem Bal-einus teftatur. Sed tantis impendiis, velut praeter egefiatem Mo-^viae aliud quaefitum non foret, nihil ultro ačtum. Cum etenim '\ex viginti aliquot fuorum millia ex adverfa ripa objecifiet, Ot-p Danubium tranfire & cunčtams, & veritus, dilabentibus knfim auxiliariis, retro cefiit.
Joannes campum vacuum ab hofiibus načtus, mox Moravize ^ex *ohe-^mnain Auftria farcire aggreditur 5 eodem impetu quadragin-T^^“* L amplius loca occupat, qux dum negligentius cuftodiuntur a pedatur. psefedtis, in poteftatemAufiriacorumanno altero rediere, csefo infuper ex infidiis Moravorum Bohemommque exercitu. Ea Ejicitur, clades animos demum ad pacis confilia flexit, atque, quo ea diu-hirnior eflet, gemini matrimonij fponlione confirmata eft: An-^ Joannis Regis filia ab Ottone, Eliiabetha e Friderico Aufiria-co genita a Joanne in conjuges aptatis, fi modb agnatas fponfas lrnpedimenti lege Pontifex folvillet. Otto quidem celebratis ,
•Anno XXXIV. nuptiis fidem exfolvit. At Joannes neglečta 0//w/q ^lifabetha Annam Borboniam Anno XXXVII. in torum adfci-Vit. Belli hujus Steycrerus non meminit 5 foederis tamen ajjmjalia Carolo Ungaro cum Friderico Anno XXVIII. percufli tabu- ^Fax-las hoc anno immutatas refert, conventumque, ut, cmn nuper adversus omnes hoftes, excepto Rege Bohemiae, fibi mutuo Gppetias laturos juraflent, nunc & Bohemum quoque hoftem Citer que habiturus eflet 5 quandocunque alterutrum operna flagitare contingeret. Sed, ht foederibus fere accidit non ultrk cfle fančtis, nifi donec utilibus, & iflud orta fliper quibusdam caflris lite difliitum prihs concidit, antequam fručtus exinde ad Auflriacos rediret. Bello liquidem cum Bohemis anno trige-flirio fexto flifcitato, ubi foederis ufum maximum cfle oportebat, Hungari in partes hofliles tranfiere. Ejus belli caufam_s fluoniam nobilis hereditas, quae per eos dies Auflriacis acceflit, occafionem prxbuit, ab origine repetere juvat. j
Carinthiam Rudolphus Imperator Anno MCCCLXXXII. A?x Bohe. Mainhardo Tyrolenfium Comiti, aut ut Steyererus addučtoRu-^7^”* dolphi I. diplomate ait, eo anno filiis luis Alberto, & RudoI- ” pho, his verb fubinde cedentibus, anno primum LXXXVI. bc-
B 2	nefi-
6	Albertus //.
ncficiario jure tradidit 3 Mainhardi filium Henricum cum liberis maribus carere cerneret Joannes Bohemiae Rex, pingui adeb pa-trimonio dudum inhiabat. Nec fegniter in eam fpem ingreflus, jam Anno MCCCXIV. ab Henrico filiarum quampiam fiH° fuo.Joanni fecundo loco genito fponfam impeträrat. Eadem pa-čta adducto quinquenni fponfo tribus pofi: annis non infiaurari modb curärat, fed & tabulas ä focero extorferat, quibus jus omne in Tyrolim, & Carinthiam fponfis a morte fua tradebat. Cum vero haec pačta, nondum authoritate Caefaris probata, infirma probe agnofceret, novas e Ludovico ex Italia anno trigefi-mo reduce literas VIII. Idus Februarij Meraniae eblanditur 5 queis cernendae haereditatis paternae poteftas filiabus, nullo fuperflite Mafculo, fiebat.
Hoc ille fucceflu animofior Linningano, Dupontino, & Sarepontino comitatus ad locerum redit, negotio tam belič affe-čto lupremam manum impofiturus. Et obtinuerat ab Henrico, quod petebat, cupiditate, ut folet, in novas femper artes inge-fiiio fuo niofa. Lex amborum confenfu perfertur, ut quisquis fuperftes jponfam alteri viveret, in defunčti liberos, & Provincias, tutoris potefia-d/LT v/ tcm haberet. Jubentur mox exciti ex utraque Provincia proce-amMaui-res Margaritae filiae ( a repandi oris vitio dičtae Maultafchiae ) tafchiam. ^ Iponfo Joanni Sacramentum dicere. Cum totum negotium jam in portum fe fubduxifle credebat, in altum denuo Auftria-eorum vigilantia furripitur.
' Compofita, quod fuprä narravimus, ad Columbariam pace, vetera Aufiriae jura & privilegia Hagenoae VIII. Idus Augu-fti Ludpxdcus literis fuis munierat. Prona Cxfaris voluntate opportune ufus Otto, beneficium iflhoc libi fratrique caro nimium vaenire queritur, ampla nimirum provincia /poliatis: ea lege Carinthiam a Patruis celfam, ab Avo traditam Mainhardo, ut om Au- fi aliquando e liberis marem nullum fupereffe contingeret, Au-^ firiaex ditioni, unde decerpta erat, redderetur 3 per leges Impe-rfnthhm bj alioquin foeminae nulli licitum in fimilem Hereditatem immi-peiit. grare. Vera dici plus fatis Caefar intellexerat, fed antiquare legem aeque ac tueri res paribus difficultatibus obfepta videbatur. Utrumque de fe bene meritum agnofeebat 3 Bohemum, quod pacem nuper confecerit 3 Auftriacum, qubd non recusa-rit. Si petitioni Ottonis annueret, collatum recens beneficium parum decore alteri adimebat, & turpius Regem exturbarat, quam nuper non admififlet. Repulsa irritare Aufiriacos tutum eo tempore non erat, quo omni parte hoftes a Papa folicitati ebulliebant. Mediam viam ingreflus, qua nec ipfe fe pnecipitis confllij, nec fua fententia Bohemos iniquae poflefllonis damnaf-
‘Dux Styrice VllL	y
& videretur. Litis arbitros nominat Rudolphum Hohenbergi-cum, Berchtoldum Graispachium , Ulricum Pfannebergicum, Joannem DieHenhoffiuin, Henricum Gumpcnbergicum, Joan-flem Waldenburgicum, Henricum Preifingerum.
Poftquam eiim fenatum Auftriaci fratres ratum habuiflent, Neunte Novembri Auguftae Vindelicorum confederc. VEfK-j^ato utriusque jure in hanc fentefitiam VI. Kalendas Decem-^tes itum eft, ut jam nunc Gefar confečtis rite tabulis fidcm_5 Auftriacis obliget, conferendam ab fe Carinthiam, ii absque hlio Henricus deceflerit. Tyrolim praeterea occupare fas eilet & addici. demptis, quae in Valle Oenana fita & vicina Bavariae, fuae ditio-adjicere Caeiar cupiebat: iis tamen recuperandis vires Caefari jpciarent; adversus Bohemum aliösque hohes mutub libi auxi-iio ellent^ quantum Henrici filiabus relinqui oporteret a morte Patris, potefias judicandi penes Caefarem e fiet 5 ii is miniis xque judicaile videretur, ij, qui nunc, fcntentiam dicerent, a qua recedere nulli fas eilet. Et acquievit padtis Ludo vicus jam ob fu-fceptum in Italiam iter a Joanne alienior. Quieverat & pars Moritur titraque, fufpenia nempe ad obitum Henrici lite, quem ubiDux c‘l-’anno XXXV. pridie IX. Apriles extindtum accepiilent Aufiria-^.'^ ch mox fe ad hereditatem adeundam accingunt, Conradum Primiim Aufienfieinium, Carinthie, utajunt, Marefchallum_5. nuper Praetorem fibi adjungunt, perfuaddntque, ut primus cum haeredibus in potefiatem fidemque Aufiriacorum fe daret, id quod per Ottonem Leihtenfteinium affinem ilium praeifitit literis ea iliper re V. Kalendas Maij exaratis.
Eodem fere tempore in hanc urbem Ludovicum Caeiarem invitant 5 nec jam Carinthiam duntaxat, fed & Tyrolim beneficiario jure ab Auguilo hofpite VI. Nonas Maij obtinent. Atque ne mter verba duntaxat literäsque is favor confiileret, una pollicetur, fe adversus Bohemum, & generum ejus Henricum Boj orum Ducem haud dubie arma iumpturos praeftb futurum, nec ab fe pacem his, aut Alpinis Carinthiaeve proceribus, Ducum ingrati-primis, unquam concedendam, eadem lege liberos fuos ab fe ob- 2^2° firingendos, donec Tyrolim, & Carinthiam Aufiriaci fubjugaf Tyrolim] Ent3 fcriptfsque triduo pblf ad Provinciarum ordines literis de camw-beneficio in Aufiriacos translato edocet, fidemque iisdem prae-j^/**" fiari imperat. Haud aliis fere conditionibus fcedus cum Stepha- concedit. uo Bojo, Ludovico Brandeburgico, & Guilielmo fratribus fan-citum. Fridericus quoque Salisburgenfis centum equites Ducum ffipendio alendos, cafira Ilia & munita per Carinthiam loca obtulit. Demum Ecclefbe fuae Archidapiferos ( ufitatum fub id tempus CarinthiaeDucibus munus erat) nominat. His celeriter Pars II.	C	&al-
8	aJlberm 11.
& alto filentio transačtis mox Udalricum Pfannebergicum Au# ftriae Marefchallum, & Udalricum Waldfejum Styria: Praefečtui^ in Carinthiam, & Carnioliam expediunt. Carnioli nulla tergi-verfatione fe dedidere. Carinthi podu latis induciis fe in poted^' te fore refponderant, d interea temporis nemo' alter principui^ fibi provinciam vendicaret.
Nullum eorum, quae nuper ačta Lineij, indicium hačtenus ad Joanne m, & Margaritam fponfos effluxerat, donec fe fe exheredatos ingenti animorum condernatione fentirent, Carniolis partes Audriacorum amplexis, Carinthis nutantibus, & prope-diem defecduris. Mittuntur extemplo in omnem partem nuncij» alij Parifios ad Regem Patrem, ad fratres alij evolant. Joannes Cidercienimm Abbas coenobij de vičtoria dudi, Lincium abire ad Cefarem Jubetur. Huc quoque non multo phd Carolus Mar-chio Moravie, fponfi frater,	Henricus Bojarie inferioris regu-
lus accedere 5 ille implorata Oefaris Ducumque Clementia caii-fam agebat, hi iniquam etiam fententiam criminabantur5 ffu-dra omnes fuere.
irrita	Joannes Rex eodem adhuc anno reversus, cum verba affe-
Maulta- rentibus praeter verba nihil reddi cerneret, per Saxonhe Ducem cS-aw ^ Olomucenfem Antiditem bellum Audriacis indicit. Fervebat vfglth. utrinque integra hyems deletdibus militum, ad dipendia fcilicet, non item in pugnam confcribendorum. Audriacos, Styros, Ca-rinthos, Carniolos fub figna Otto coegerat,Ludovicus cum Ba-varis fe adventurum fpopondit. Joanni Bohemi, lingari, Mis-nenfes, Saxones, & Poloni militabant. Remittente tanti/per gelu numerofis cohortibus in Audriam infufi populationem latB Bellum^ circumferunt. His Otto quidem obviam cum fuis iverat, fed a£ZyX numero impar, & injecdo ab amicis proditionis metu, mox clam hmL ' ipfefefubducens, universum exercitum in eandem fuga: ignominiam abripuit, indignato fupra modum Ar berto, eam gloriam hodi concedam. Advečtis pod paucos dies Bavarorum auxiliariis copiis, iterum in hodem ambo fratres duxere. At nunc territus numero Bohemus campöque excedens, nupernumfugas dedecus utcunque Ottoni penfavit. Inde bellum in Bavariam translatum, dne clade denub finiendum. Hinc Cxfare Sc Audriacis , inde Rege Bohemo & Henrico Bavaro arma odentan-tyroiim tibus. Tyrolim tribus exercitibus appetitam ad vallem Athed-UrJuf' nam a Madino Scaligero, ad Pyrudanam a Goritiend , ad Oe-Marcbio nanam ä Ludovico Cadaris filio, virtus Caroli Marchionis Mo-Moravia. ravige,&Tyrolis pro Joanne fratre vix dum pubere praefečb', fer-vavit. Non eadem fortuna Regis Patris fuit Kayferspergä, alifs-que, quae in conciliatae pacis praemium nuper abdulit, per Alfa-
tiam oppidis multati. Sub idem tempus Margaritam, vulgb Mauitafchiam , militem indutam barbare in Carinthiam deße-vilTe Fuggerns cum aliis refert. At eam expeditionem a nullo Veterum memoratam alieno adeb tempore, quo Tyrolis periclitabatur, fiifceptam commentis anilibus accerfendam eruditb com-ttionftrat Steyererus.
. . Atque liic belli turbo, quo plures Provincias involutum_5 jri timebant, repente fubfidit : Joannes quippe in Pruflos bcl-11 ni parabat, Auftriacorum vero cum Ludovico foedus hiare_s coeperat, offcnfo, quod quaedam intra vallem Onafi oppida Poffulanti denegaflent 5 colloquio primum Lincij, dein Freyffa-1 poffremum Laureaci indičto. Adnitente potiflimum Joanna Albfrti conjuge pacis conditiones VII. Idus Odobriš in tabulas relatae funt. Flis cautum, ne quis deinceps Auftriacis fliper Ca-Au~ tinthiae poirefFione litem intentaret. Anftriacis imperatum, ^noymam, quam dotis uxoriae nomine Otto tenebat,Boh emo red-lUua. ferent, eidem belli fumptus perfolverent5 Joanni & MargaritaA^aur-^yvolis cum quibusdam fuperioris Carinthiae caflris permiffi. poliemus curaturum fe jurarat, ut intra paucos menfes ambo fi-l1]) nurus Margarita, & ejus foror pačlis fobfcriberent.
At non ea mens filiis Carolo, Se praefcrtim Joanni fuit, ad^»/of»-SUem damnum propius pertinebat. Damnata Patris facilitate ^Unquam deftituros fe jurant, donec Auftriacorum manibuscarinthi-Carinthiam eripui flent. Neve mora animorum ardor tcpefoeref,am ien-continuö militem Carinthiam versus rapiunt, felicius, fi quam<<,H/* Vovere, tam vincere pronum fiiiffet. Ubi fauces montium, &; aiiguftiornm viarum capita, per quae traducere militem necefie habebant, valido Goritienfium Comitum prxfidio infeffa offen-difient, re infeda abiere. Carolus Anno XLI. Viennam delatus, pacem fe pofthac culturum, nec afylum ullum praebiturum re-18 5 quos fliis ditionibus Auftriaci expulerint, IX. Kalen das Ja-duarij promiferat. At an Joannes Sc Margarita fponfionem Pa-F'is aliquando impleverint ? incertum. Admonitus hoc ipfo anno Alberto Rex Joannes, ut tandem filium, nurümquepropo-foftate pater adigeret, iterum fponfionem Znoymae VII. Kalend. decembres renovavit, ea lege, ut ne Albertus decem aureo-fUm millia, quä fummä olim fecum tranfegiffet, folveret, donec ^fe abdicationis tabulas prxfentaflet. Nihil tamen a nuru impetratum fuifle credibile, qux fub idem fere tempus maritum to» r° i Sc provincia ejecit.
Longum, quod difcordias excepit, pacis otium, donec Ti-gurinx turbae bellum abrumperet, Albertus pangendis fcederi-
C 2	bus
IO	Albertus II.
bus, conciliandis diffidentium amicitiis, excipiendis domi fe hofpitibus, variis itineribus abiumplit. Univerfa hic pluribüsque annis gefta compendio referemus, unde lečtor uno velut afpečtu videat, quantum in Alberto publicae quietis ftudium, quanta ejus inter Europae principes authoritas, de fapientia ejus exifti' matio, quanta jam tum Auftriacae domus potentia, divitiaeque extiterint, ut cujus amicitia foedusque magni in omnem partem TvAuf momenti Europae Monarchis videbatur. Anno feculi XXXVH« cum Gal- in foedus a Philippo Valefio Francise Rege invitatus, Galliae ho-lo‘ Res pro fuis habiturum pridie Idus Januarij promi fit, nec in pa-Cum un- cem, nifi ambobus probatam confenfurum. Cum Caroio quoque iar0' Hnngarix Rege controverfias, qnx Laureacenfi pacificatione nondum penitus difcuffae, menfe Septembri compofuit, pačtfs-que priorum temporum inftauratis fe fe Anckenfteinenfi caftro abdicarat, Sverezenbachium in vicem ab Hungaro recepturus. Ai Khe- Lis adhuc de damnis Bohemico bello nuper Auilriae ab Hunga-TcZitur'ro dlatis, qux Albertus ab Rege prxftanda contendebat, reflabat, ea de nuo Anno XLI. agitata, delatöque ad Carolum Mo-ravicum, aliösque delečtos arbitrio, ij ab Alberto pronunciave-runt. Verum iit ut flabilita his amicitiis domus, principe tamen fulcro, haerede nempe caruit. Dudum ea cura Albertum af-flidhe ceteroquin valetudinis exedebat 3 igitur ad luflrandas^ Rheni Provincias cum uxore profe&us, Aquisgranum ad pro-digiofam Divx Virginis imaginem divertit, falutatäque ex itinere Agnete forore, Ungariae Regina, aureum calicem, quem dono abipfa acceperat, magni ponderis Ecclefix obtulit. Aurum poft biennium Calendis Novembribus DELIS nato Rudolpho rependit. Aquisgrano Coloniam, hinc Sančtorum exuviis dives Argentinam delatus Bertholdum Pracfulem per fummam injuriam in cuflodiam datum, carcere exemit. Auguftx Imperatorem allocutus Viennam iterum incredibili populi Ixtitia tenuit, diflributis in plures Egblefias offibus Sančtorum: majorem partem Ducali facello,& Gemnicenfi coenobio inferri imperavit»
Vix ab itinere refpirärat, cum hinc opem Patavienfis Prxfuh inde Carinthi Anno XXXVIII. expofeerent. Ibi quidem turba: excitatae a civibus urbis imperium ufurpare contendentibus, quas levi negotio Dux compefcuit, reflituto in priflinam authorita-tem Prxflde,a quo grati animi ergb Protečtor falutatus liberum Turtas in urbem, ceteräque Epifcopi caflra aditum obtinuit. Carinthitf com^iii ver^ fines addučta‘valida militum manu Joannes Tyrolis Comes com om •perrumpere attentabat, fed totus is conatus demum in rapinas» & incendia defiit; quippe arčtiora adLeontium via clauftra,qua agere militem moliebatur, praefidio Goritienfes firmarunt, fi'
mul
Dux Styria Vlil»	n
jüul Albertus felečtis copiis luccindais advolärat/Hoftili pericu-expeditus ad ordinandam provinciarum rempublicam le retu** ut. Carinthiam inprimis falubribus legibus temperavit, inter cetera Itatuens, ne convitio Ixfi in lingulare certamen delcende-rent, fačti convitij reus a judice plečteretur. Villaci cum Ber-trando Aquilejenfi fuper Venzano aliisque oppidis, qux, beneficiario titulo Carinthiae Ducibus a Patriarchis ante tradita, is conferre renuerat, collocutus. Controverfia nondum finita in Car- in st^u uioliam, hinc Graecium tetendit. Rogatus ifihic a Carinthiaeamabit' Legatis XVIII. Kalendas Očtobres, vetera jura legdsque novis aučtas in meliorem formam, eämque fere, qua Styri utebantur, redegit. Tabulas domum relatas populöque lečfas in munitifii-foum caftrum Ofterwizium ordines depofuere. Anno XXXIX. reverliis in Styriam diploma a Rudolpho I. datum jura Provinciae Complexum, atque in patrium idioma translatum fua authorita-te munivit.	f
Haec inter amittendae Carinthiae metus novas curas accerfiit; A joanne foetum haud dubie Rex Bohemiae injecerit, auxeritve, qui An-^g^] no XLJI. properato itinere Viennam delatus, eječti filij doloremvifu ^ger, multis Ludovicum Brandeburgicum criminabatur. Ferunt hoc colloquium non fine utriusque rilu terminatum: Regem fcilicet caecum, cum Albertus pedibus captus deducere, ipfe fores invenire nequiret, explorantem palpantdmque parietes, conclave oberräfie. Turbarum porro author Margarita Maulta-fchia extiterat, quae repudiato Joanne Ludovicum Brandeburgicum Ludo vici Bavari filium in thalamum fubrogarat 5 fereba-tdrque C^far prxter Tyrolim etiam Carinthiam novo fponfo addixifie; nec id difilmulabat Ludo vicus, Ducis Carinthiae titulo jam publicis literis inferto. Itaque ut fibi populi fidem junplius i* Veteri ceremoniarum religione affirmaret, in Carinthiam fefti-^'* natb profečtus, per Cunradum Gurcenlem antifiitem recepto ibidem ritu inaugurari fe fecit5 propč aberat, quin b Ducali eo faxo flib fepulchrali marmore conderetur, nili gravifiimum_» foorbum, quo correptus erat, fincerae ardentdsque populi preces depulifient. Stiborius culinae Praefečtus veneni praebiti in- Graviter fimulatus menfium aliquot carcere crimen non fuum luit 5 com--*^1' pertä innocentia calumniator caveae primum incluliis populöque exhibitus, poenam talionis inter vincula fiibire coačhis e fi. Ri- Difior^u Xa verius, quam bellum cum Eberhardo Wirtenbergico fuit, qubd quietem tantilper Anno XLIII. interpellavit. iEgre Eber-hardus ferebat a Conrado Scholldingae domino id oppidum cum forgko, Ehinga, & Berga Alberto venditum, armäque Conrado intulerat 5 cümque nihil admodum adversus eum proficeret Alberti Pars 1L	D	fup-
12	Albertus 11.
fnppetiis fufFultmn, in Auftriucorum ditionem illatus occupato oppido Merga agros etiam inter mutuos caedes evaflarat. Joai> nae Alberti uxoris, quae tum eas provincias prxfens regebat, & C aefaris opera, paci etiam foedus in decem annos ad jedrim dl.
At illam, quae domi aemulatione Walfeanorum, Sc Rofen-bergicorum Bohemiae procerum enata, grallatura latius princip1' bus etiam, populisque commiffis timebatur, difcordiam unoCa' roliMoraviae Reguli alloquio fedavit. In omne porrb periculum» unde quies publica damnum accipere poHet, intentus Ludo-vicum tingar orum Regem lapientilfimus princeps Anno XLV-edocet : cognitum fibi diuturno jam ulli, multos perfidiae alio' namque facinorum reos, quos aut ipfe e dido publico, aut fuiis poenae metus Auflria ejecifiet, in Hungariam irrepere5 fieri pof' fe, ut quemadmodum Carolo patri acciderat, ita Sc ipfiim dolis mendacilsve in perniciofas amicitiae flifpiciones adducant 3 genus id hominum die, qui nunquam dubitent, male conceptae inu» Principem irae, univerfae reipublicae damnis, litare 3 candorem i nivdsque meros prae fe ferre, revera non aliud, quam excitatis inter Reges difiidiis, impunem fcelerum licentiam turbarum be' Vienna a nefitio quaerere. Captus his amicitiae officiis Rex non modb, iit Ludovjco Albertus defiderärat, fpopondit eječlurum regno quantocyus, quotquot ejus generis intra Hungariam deprehendiffet 3 ne ve carolo a. deinceps furtim fe infinuarent nobiles viros ad regni confinia-? ^lre' collocaturum, qui accdlii arceant, captösve pro potdlate puniant 3 verum & ipfe Anno XLVII. Viennam ad falutandum-? Ducem acceflit. Eodem anno binos Caelares Vienna hofpi-tes excepit non mediocri Alberti gloria, cujus amicitiam coronata capita certatim ambiebant. Prior urbem fubiit VIII. Ka-lendas Vebruarij Carolus Joannis Regis Bohemiae filius cum Lu-dovicb genero flio , Anno fuperiore VI. Kalendas Decembres Bonnae Caefarea corona ornatus. Omnem ille lapidem moverat, ut abftrados a Bavaro Auftriacöque fadioni fuit affereret. At operam ille non minus, ac anno fuperiore Pontifex Clemens VL luferat, a quo per literas in partes eligendi propediem Cxfaris invitatus, adduci non potuit, ut datam amicitiae fidem abrumpe-itemaLu.vct.	Veritus haud dubie nihilominus Ludovicus Bavarus, ne
ßrebrui"^	^ transvcrfum ačtus animum mutaifet, vix iis Pofo-
fitur.nium digreffisfolicite advolat, etiam, atque etiam obteftatus, ne, quam jam inde a Friderici Pulchri morte pacem coluiflent, eo rerum articulo convulfam velit. Infiauratum denub fcedus fuiffe inde credibile eft, quod eodem tempore dato gemino diplomate gratiam Caefar referre voluiffe videatur. Altero cavit, ne ullibi civitatis jure donentur, quotquot reličta Auflria, mu-

fleris fui, quocl geßcrunt rationes non expofuißent. Altero Au-fltiacis fupremi per Allatiam judicis munus pro Cadare demandavit.
Ludovico eodem anno V. Idus Očtobres b vivis fublato, cvo- pri. catöque a quibusdam principum ad Imperium Eduardo Anglia ^ege Carolus dignitatis retinenda folicitus repetita ingrelfione^^'^^'^ Albertum tentandum putavit 3 iterum inAuftriam anno XL Vlil; e°ntendit. Oppidum Laha colloquio defignatumj neč abhorrebat jam a foedere Albertus Ludovici morte, amicitia religione exfolutus 3 amplas etiam Carolus conditiones afferebat, nihil de felici rei exitu anxius. Verum ad Conradi Hardeckij cau-
negotiatio omnis adhafit: cum Regis gratia, omnique di-flone exutum Albertus vellet, Carolus id fe commiflurum negant, nullo opera pretio colloquium folvere. Offenfum non mediocriter ea repuifä fe Cafar ferebat, fed iram haud diuturnam efie {iverunt nova pericula, utilisque cumprimis Alberti opera adversus alterum a mu lum Fridericum Mifcenfem, quem defti-flari ad Romanum folium fama vulgärat. Ergo menfe Majo ■Ducem Brunam evocat, iblque detentum diutius , magnifice-^fle habitum fu is demum partibus adjungit. Conventum eftin conditiones nuper ad oppidum Laha propolitas, fcilicet utrius-Sfle proles, ubi adoleverint, matrimonio jungerentur. Al~Cum 0 BERTus Carolo Romanorum Regi fidem, obfequitimque juraret3ro/o adversus quemcunque hohem (exceptis Bojaria principibus, ™JcrJ,cl~ Ludovici defunčti liberis) aflifferet. Viciffim Carolus vetera Au {fria privilegia literis luis VII. Kalendas Junij obmuniit. Ctim Verb dutium eam prarogativam conceßam eile Auffriacis Dux commonffraffet, ne extra Provincia fua limites ad profitendam clientelam adigi a quopiam poflent, in caflrum Seveldium pro-fečfi, alter foienne Sacramentum dixit, alter terras Imperij be-fleficio retinendas addixit, ačtis in tabulas Nonis Junij relatis. Jamque penitus conflietudine, Sc fapientiä Alberti devinčfus Carolus fecum Patavium in comitia deduxerat, aliis fuper alios Dvoribus cumulatum. Linčij in itinere literas Ludovici Calaris Auffriae juribus non aquiflimas antiquavit. Patavij ineunda Potifiimum concordia inter Cafarem, & Bavaros ratio tentata.
Ejus caufa arbitrum Carolus Albertum juffit. Sed exulcerato fitpra modum Ludovico Bojo, Brandeburgi Domino, exitu nego-fium caruit.
Multo illuffrius benevolentia documentum lata adversum Cdro//^. Enfacenfes fententia fuit, qui defunčto Ludovico, Auftriaco-/''^ rum dominio fe fe evolvere moliti, ut folius pofthac imperij di-^^T-honi redderentur, orabant. Carolus reječtis continub velut fe-kntia.
D 2	~	ditio-
14	dJlberm M
ditiofbrum precibus, & repetito Sacramento fidem jurari AlbeR' To juffit, & novis tabulis pignori eam urbem tradidit. Interlf' 6to Anno L. quem fupra nominavi Bertrando Patriarcha, difli' dium cum Aquilejenfi Ecclefia recruduit, multäque in Foro lio oppida intellecta ejus morte Albertus occupärat. Nullutft iterum hac in caufa amici officium defiderari Carolus pafius en' Viennam ipfe anno altero approperat, Nicolaum Fratrem fuuifl in Bertrandi locum fufiedtum aggreditur, alias ex aliis pacifici' tionis formulas procudit5 evincit denique, ut Albertus in duodecim annorum inducias confentirct, Nicolaus agrum Venza-nenfem cum caffio cognomine, Vippaco, FanoS.Michaelis,aliis' que olim beneficij nomine concedi fblitis Alberto attribueret« His quidem legibus tantö prolixius Albertus ffibfcripfit, quantö impenfius ejus opem fuperior ad Rhenum ditio flagitabat ab Tigurinis inhumaniter habita. Longo certe bello brevibus in Foro Julio difcordiis przelufam effi Res ita habuit.
Mi itet.	Joannes Comes Habfpurgicus patris itidem Joannis neceiU
vetid ori-	Xigurinis illatam ulcifci dudum meditatus ( fi bene originell
■”* refert Fuggerus) Tigurum Anno L. ipfo Divi Matthias fefio dif-fimulato cultu ffibiit, urbem, fi res ferret, furto belli occupaturus. Cives detečfa proditione non contenti alios cecidifie, alios cum Joanne compegifle in vincula, menfe Septembri Rappersvil' lam novam, fubinde & veterem evertunt 5 vallem Vegenfem, & Marchiam depopulantur. Albertum Joannis captivitas,Rudol-phi Godefridi, Comitum itidem Hablpurgicorum damna periculaque vehementer commoverant 5 amplius tabellio perculit-* nuncians Tigurinos, Uriorum, Suitiorum, Subfylvaniorum, & Lavernatum foederi accefiifie. Verebatur etenim, nb ierpents latius mali exempli contagio reliqua etiam oppida in hoc alylurn transgrefla jugum excuterent. Malo itaque k celeritate fačturus remedium exAufiria in Ergoviam contendit. Pontem Arui# Nonis Sextilibus ingrefio Legati Tigurinorum occurrunt fplendi-dis muneribus multöque verborum apparatu iram fopire conati« Duxbenignb habitos dimiftösq^ ad proximum Nobilium conventum caufam luam pluribus ačhirus adeffie jubet5 acri, qualis efle \ iratis Ixsfsque confiievit, facundia foedus ante fex annos ičtum» perfidb violatum, illata damna, incolas immaniter habitos exprobrat 3 ni occupata oppida, ablata civibus bona redderent» everfa inftaurarent, bellum denunciat. Legati alia velut jure fačta tuiti, alia elevant: bellum non odio, fed juftae defenfionis fiudio fufeeptum 3 irritatos ab Habfpurgicis vim repulifle veribs, quam intulifle 3 Rappersvillam receptaculum praedonum fuifle? excisa cafira reparare majus viribus fuis opus efie. Ergo cuiu
aequi
I
T)ux Styria VIIL	rf
j^N nihil impetratum iri Albertus videret, XVIII. Kalend. O&to-Altom ^ris undecim millia, qua peditum, qua equitum Figuro circum- ri^um ;11 dit, paucis poft horis, quam foederatorum iuppetiae urbem^0^^* |ntraßent. Elapfis aliquot diebus a Friderico Toggenburgico, p^erdego Rechbergio, Conrado Berenfelfa, & Bernatum Legats	^ cives flaturos fe,Ibciösque conditionibus, quas %qui
arbitri diclärint, pollicentur. Celebratus conventus elt ad Cam-Pnm Regium arbitrorum principe Regina Agnete Alberti Ibro-rei decretumque praeter ea, quae nuper Albertus poflulärat: Si/M^"c^ Snos Duci fubjcčtos civitate donädent, eo jure exuti cilentj nec^nciU' Pofthac recipere quemquam fas eilet5 controverfias legibus, non armis dirimerent 5 Lucernates ditioni Auftriacae fe reddant.
Duris lic^tconditionibus aut acquievere, aut.acquielcere fibulabant, evitandi belli dcliderio, 5c fexdecim, quos Albertus b Primis civibus detinebat, obfidum liberandorum cura adačti. Pacificationem poftmodum Habfpurgicis parum probatam, Tigurinorum foci) penitus execrabantur. Hi conditiones vel vi-dfis acerbas dicebant: illi libertatem Joanni fiipulatam oportuif-Pe querebantur. Horum precibus fiimulatus Albertus captum bpetens, cum non impeträfiet, obfides carcere concludi jubet.
Jam foederati non amplius de rupti foederis caula foliciti Glaro-Uam Aufiriacxditionis urbem, non admodum invitamfubigunt, foederique alligant. Aquenfem agrum populati, quatuor legio-Iterum Ues a Joanne Ellerbachio Alberti cubiculario addučtas fundunt.
Nihilo felicius altero Anno LH. Walterius Stadius fub prsdij ini-/«r. tium interfečlus pugnavit. Percursa dein Ergovia, vi acceptum Habfpurgi caftrum lacui vicinum Lucernates funditus diruunt. Tigurini Tugium ad deditionem compellunt. Interea Albertus Aufiria, qub anno fuperiore conclufse pacis fiducia, & con-jogi recens defunčfze ju fla perfbluturus abierat, iterum auditis Helvetiorum motibus revolarat^ jamque ad Campum Regium oonfederat, cum Tugij acribs ab hofiibus preffi ejus opem implorarunt. At ille, qubd caput rei petere decrevifiet, neglečtis corum precibus militem in expeditionem adversus Tigurinos fervandum cenfebat, certus expugnato Tiguro fponte Tugium ad obfequium rediturum. Serio tandem rem agendam fpecies^^o' erat. Miles, annona, obfidionales Machinae folicite compara-tae5 ne quis alibi hofiis obfidionem interpellaret, cum Ludovi-c/^ w co Bavaro, Brandenburgenfi Marchione , 8c Tyrolenfi Comite decennales inducias pangit, per quas de Carinthia litem movere ^qn liceret5 in totidem annos amicitiam, Sc mutuum auxilium a"b Amadeo Sabaudo ftipulatus, imminentem jam jam Tigurino-runni capitibus procellam fane non levem Ludovicus Marchio Pars II,	E	aver-
avertit, addučto rurfum in pacis coniiiia Alberto. Admotus fub medium Julij exercitus poit dies feptendecim abducitur, pU' blicatis per caftra induciis. Lucerna: ibbinde hxc concordiae capita utriusque partis confeniu feripta. T ugium, Glarona Au ftria-Etrecedit, cis, Rappersvilla Habipurgicis pofthac pareat 5 Lucdmates aliique tributa, cenfus, večtigalia veteri confiietudinependant5 e Ducis provinciis, oppidis, populis in foedus neminem annečtere liceat. His foederatiTiguri Kalendis Septembris, Albertus XVIII. Ka-lendas Očtobres ad pontem Arulae fiibfcripfere.
Illuium fibi mox altero anno conciliatores fenfere 5 etenim i cum Bucheimus pro Auilriaco praefečtus Glaronenfes, Tugiös-que appellaflet, ut e nupernae pacis legibus ejurato Tigurinorum fadere Alberto fidem obftringerent, id fibi fas efle praecisb negant, nondum per foederatorum fententiam juramenti religione folutis. Nihilo mitius Tigurini rdpondere nupera Bernatum-» Carola accefiione elati. Sed & Albertus interim vires fiias novis ar-frlm“™morum fociis foederibusque fundavit 5 quippe Carolus CaTaf vhnna iterum Viennae comitante Ludövico Bavaro Brandeburgiae Prin-moratur, cipe commoratus, ejüsque frater Joannes Alberto, Se filio Ru-dolpho jurata fide Idibus Marti j promiferant , viribus, opibus, fanguine, vita, haereditarias eorum Provincias, quas autpofii-derent. aut pofiefiim aliquando efient, defenfiiros, fi eadem ab fe praeflanda Se ipfi pollicerentur 5 fiipendia tamen is folveret, opetn ad- Cujus auxilio miles mereret. Audita itaque iterata Helvetio-'tieivlios rum defečfione ad Carolum menfe Maij intra ipfas Pcntccofies promittit, ferias in cafirum Weitra Albertus excurrit 5 vehementi oratione veteres, recentdsque, ä quibus nunquam foederati Helvetia populi ceflarent, injurias exponit, revocatlsque in memoriam padris, auxilia fibi praeftari flagitat. Annuit prolixi Ctefar, id vicifiim poftulans, ut Patavium fe afiedaretur, controverfias, qux fibi adhuc cum Bavaris intercederent, fuä prudentia com-pofiturus. Et probavere etiam Bavari arbitrum tefiatifiima^ fapientne laude latb notum. Confedo hic negotio Csefaf Helvetos ad dicendam coram fe caufam paratos efle jubet. Pofh quam Tigurinorum Legatos Conftantix audiiflet, Tigurum-# ipfe tertio nonas Očtobris fiibiens gravi oratione cives, ac fbcios Trußra officij commonet j at illi, etfi reipfa omne obfequij nomen averfa-Tigurinis nonnifi libertatem fpirarent, repofiiere nihilominus Caefari, fuade/.lU Imperio non Duci obfequentes fe fore; qua promiffie obedien-tix larva anfalfus, an falli non invitus Carolus, non adverterat, fponderi ab ipfis obfequium, non qubd Imperatorem Dominum vellent, fed hoftem nollent,timerdntque. Nec ulträ ad-ačhis aliud praeter inducias imperavit.
Anno
Dux Stjr'ue VHL	\j
Anno LIV. menfe Aprili Auftriac orum, credibile, querelis ^licitatus, rediens litis arbitrium fibi uni deferri poftulavit. Per-JJ^ifere fe nulla exceptione Auftriaci: eam conditionem oppo-iuere foederati, 11 Caftar luo chirographo caverit, fuam focie-^atem, privilegia, jura in quaeftionem nunquam vocanda. Olenius audaci poftulato Carolus, foedera ea, quxcommemoraft lent, privata authoritate, non annuente, non conlulto Oefare conftituta, iniqua, irrita, feditiofapronunciat5 illicontrk, cum alia defenlionis ratio non fuppeteret, legum imperialium fe rudes, faciendi duntaxat operis, & moliendi ibii peritos fateri, oble-^uium nihilominus recufire. Aliam ergo viam ingreftus occul-^ fibi a civibus tantum aeris lubminiftrari poftulat, quantum_9 Zr/lTme. JT^gio, Glaronae, ceterlsque controverfts oppidis redimendis retentat. lufficeret, ratus ea demum ratione, & tranquillitati, & foederatorum juribus confultum fore. Civibus facultatum tenuitatem eaufatis univerla ea tračfatio in pačta induciarum defiit. Id_® nundinationis confllium, nefcio unde? in confcientiam Alberti injignan. addučtum, incredibile, quanto ftomacho intellexerit. Ubi Ra- teAÜcrto. tisbonam Caefar menfe Junio adventaflet, ignominiolum libi, ht ajebant, mercatum in os exprobrans libera voce objecerat: nondum eb redabtum fuum aerarium , ut fubhaftatis provinciis locupletari opus haberet 3 tantum libi adhuc nummorum ad manus efte, qui coemendis Caroli terris abunde fufficiant. Devo-Uita illa loquentis libertate Caefar publico in confcftii nihilo feci-Us pro Alberto fcivit, cum reliquis principibus caufam ejus ju-ftam videri pronunciat, omnfque ope tuendam, fimul binis literis Xll. Kalendas quintiles ad Tigurinos expeditis, finem induciarum alteris, alteris bellum indicit. Initium Albertus fecit lignis rigurum ad Tigurinorum muros V. Kalendas Augufti jam tertium addu- tertiofm-<ftis: at cum intra primos dies Joannes Hablpurgicus in caftra de--^ latus Rappersvillam venalem abftuliifet, omilila tantilper obfi-dione IV. Nonas Sextiles ad reparandos loci muros reducit5 Jo-anni interea, donec pecuniam redderet, Hochenbergä alifsque pofteftionibus pignori traditis. Mox ubi Cacfaris principümque amicorum cohortes caftra ad Tigurum XIII. Kalendas Septem-bres fixifte cognorat, & ipfe rediit. Produčto in quartam ferb hebdomadem obfidio , inviolati adhucdum muri ftabant^ tempus omne levibus velitationibus, & aggerum maenibus protentorum oppugnatione contritum. Expeditionem multo armorum fitepitu, militum numero, impendiis , cxpecftatione maxima fufceptam Ducum fimultas, populorum, voluntattimque difli-to i litu do corrupit; nunc his nunc illis primum in acie locum per-^/Jf tinaci contentione depofcentibus. A ccefterat callida urbis fimulatio depačto in proalta turri Imperij vexillo obfequium profefto:
E 2	quo
iS	Alb er trn II.
quo artificio confecuti, ut versa in miferationem ira» obfdlbres foederati remifiius agerent, Csefare principibusque, ut urbem fidam, obfequentdmque ceteris Imperij civitatibus iit fociam afpicientibus. Et revera XVIII. Kalendas Očtobres cum Rudol-pho Palatino primus caftris Spiram versus exceflerat, eo exemplo , ceu audito e claflico receptus figno vafa ceterae cohortes auxiliaria; colligunt 5 poliremus figna Albertus revulfit, tributö-que in praefidia milite, & in Bucheimium translato Imperio cum Ludovico Marchione Pontem ad Arulam abiit Iponfalia intere liberos Mainhardum, & Margaritam innovaturi.
Votorum Romae cum Anna uxore Nonis Aprilis Anno LV. damnatum Carolum, amici nuper deferti curae vehementius pulpabant. In Germaniam redux, nihil antiquius habuit lite Al-vax cum bertum inter, & Tigurinos dirimenda, & proniora omnia mul-Tigunms, quam crediderat, reperit. Helveti ipfi in pacem inclinabant perpetuis a vicino Alberti exercitu incurfionibus fatigati 5 fed praecipue quingentorum Hungarorum turma a Bucheimio Februario Menfe addučta animos ignibus, tk fagittis infregit, quos ad inferendam non magis, quam evitandam cladem impigros fenfere toties, rarb videre, equorum velocitate ablatos citius, quam telum in avolantes emitterent. Agitata iterum Ratisbon# in frequentibus comitiis causa, eandem concordiae formulam, quam tertio abhinc anno Ludovicus produxerat, Caefar X. Kalendas Augufti dičtavit, laefae Majeflatis poenam, qui fecusfaxit, interminatus. Sine mora & exceptione Tigurini fuo, & fociorum nomine VIII. Kalendas Augufti in leges juravere. Ita moleftum bellum finiit, meliori haud dubib fuccefiu ab Alberto terminandum, fi, quemadmodum bonam caufam caeca jufiitia, ita caeca fortuna, aut dignofeeret, aut femper tueretur.
Tres non amplius vitae anni ab hac pace Alberto fupererant, itineribus, morbo, laboribus exhaufto. Itaque vicinam mortem citra dubium perfentifeens in tempora, quae fola fama vičturus erat, curas jam propius extendit, confiliis in id unum fere collatis, ut Domum, quam tot incrementis audiam ab fe relinqueret, nJut duraturis flabilimentis fulciret. Nondum in Aufiriam RatisbonS cumBa. reverfiis, mutuam armorum fbcietatem cum Stephano Bavaro menfe Septembri pacifeitur. Viennam delatum dignus fuä lapientia metus incefierat, ne quatuor filiorum numerus fratres aliquando collideret, dum minor defundti patris reverentia non-» arquh ambitionem cohiberet. Et huic quoque malo, quantum Legespra- licebat, praeverterat legibus hunc in modum praeferiptis: con-feribit /-cordiam fiimmo fiudio colerent, amore & reverentia, quae fratres & principes, Alberti nempe filios, & Auftriacam fiirpcm
dece-
‘DuxStyri# Vil L	19
deceret, fe complečlerentur , non matrimonij, non oficnfx ob-tentu Auftriä fecederent. Si quem his legibus non obtemperare contigerit, fratres ceteri adhibitis in confilium proceribus fa-*|10ra omni conatu perfuadeant 5 contumacem jnnčtis viribus redeant. Haec in fenatu lečta, poftquam fe obfervaturos juramen-to ordines fpopondißent, vige fima quinta Novembris tabulis confignavit.
Easdem leges magis enucleate expolitas filius Rudolphus fra-O«^ ßi-hibus praelcripfit, probatäsque proceribus XIV. Kalend. Septena-Anno LXIV. his fere verbis tulit. Mandato Patris curati Worein gerant 5 quid quid bonorum lingulis accefierit, commune expofuit. ^nnibus e fio. Majbr natu regendi authoritate anteeat, Rempu-bcam e juftitiae legibus adminiftret, beneficia conferat. Ille par-te fručfuum ampliore gaudeto, Iplendidiorc pompa utitor 5 te-Siliori ceteri, decenti tamen cenlu viefiitent. Nullus libi foli jura-bfidem, aut aliud quidpiam praefiari jubeat. Non fuo duntaxat arbitrio forum agat, jus dicat. Confiliarij communi lufiragio le-jfcntur; feniori tamen fas efio, quem libuerit, ad confilium adbibere. Si id caula gravior pofiulare videatur, idem clientelam jdiquorum nomine Caefari profiteatur, tabularium obtineat,trikota indicat, colligatque publicis ufibus eroganda. Provincialem praetores, urbium praelules, arcium praefečtos, nili alicubi Jpniorum fratrum quispiam praeefiet, defignet, cetera munia di-ipenfet^ neque tamen, nili fratres annuerint, fundos, urbes, ca-fita vendere, pignodve opponere loli integrum efio. Si leniorem eiorbo, aut quovis demum vitio regimini minus idoneum reddi Recidat, aetate propinquior gubernacula capefiat, reftitutocedat} bsdem honoris titulis utantur omnes. Matrimonia non ineant, fiili omnium liiffragiis probata. Allentatores, aularum fucos, ge-nus hominum difiblvendae concordiae natum, ne tolerent. Si fra-h’Um quispiam concordiam ruperit, ceteri Ordinum ope integra-j'e amicitiam latagant3 diffidenti pertinacius obedientiam popu-'bs fidčmque ne praeftato. His demum ipfe adjicit, vires ut °peramque omnem in commune conferant, donec a dedučta ad fifiigium Divi Stephani fabrica Canonicorum etiam Collegium Accedat.
Ut quoque filiis, Sc Provinciarum quieti ä vicina Hungaria Varia au caveret, confiitutum jam alias fuis legibus inter fe, & Regem Lu-^'>-dovicum foedus literis ad decimum usque it morte lua annum V. era' Uus Januarij Anno LVI.affirmavit3 ndve verbis duntaxat ablbl-videretur, mutuis continub officiis amicitiam coluere. Ifte li-fis? quam libi Margarita fenior Tyrolenfis ob dotem olim promifi intentärat, arbitrum Albertum delegerat: is viciffim in fW II.	F	Hun-
Moritur
Albirtut.
Ejus Liberi.
20	nAlberm IL
Hungariam profečhis controverfias fe inter, & Caelarem enatas difcutiendas Ludovico obtulit, nominatis quatuor ConiiliarH8
fuis^llricoWaldfejo^ermanoLandebergicOiAlberoneBucche1,
mio, & Ottone Meyflbvio , quibus plenam transigendi potelia-tem literis Jaurini XVI. Kalendas Februari) datis fecerat. Cum Nicolao Patriarcha Aquilejenli pacem ftabilire inchoärat, reddi' to Graecio Vindorum, & quibusdam immunitatibus, quas Carniam libi Praefui deberi contenderat. Cum Tigurinis opem PraefcčH Buecheimij foedus in quinque annos coaluit. At nufl' quam fibi uni, domufque fuae vacare diffufa virtutis exilhmatio linebat. Paucis ante mortem menfibus in Bavaria m profečtus, gemino pacis beneficio eam provinciam libi obftrinxit: alterae Epilcopum Salisburgenfem, & Stephanum Ducem mutuis c^' dibus, & incendiis aliquamdiu gralTatos compoluitj altera multo prae flabiliore Bavariam Ecclefix conciliavit. Siquidem, quod du dum per Legatos fuos impense flagitarat, hoc demum anno LVIII. a Pontifice obtinuit, utuniverla Bavaria, ferali fententia jam inXXX. annum notata, abfolveretur. Allerunt tamen alij» fačtam quidem nunc a Pontifice poteftatem Paulo Frilingenlj Epilcopo, & Petro Lambertino-Abbati, ut causa rite difcufsa poltulatis Alberti fiatisfacerent; fed id demum Anno LX. urgente coepta patris filio Rudolpho Monachij a Frilingenfi prsefii' tum. Atque hfc defiit Princeps non luae ditionis duntaxat, fed Europae commodis natus; quippe confečfis Patavij Margaritae filiae Iponfalibus Viennam cum menfe Junio rediiflet, lenta aegritudine conlumptus XIII. Kalendas Augufti obiit, delatus polhi-die Gemnicum; ibidem hodiedum marmoreo tumulo inclulus quiefcit.
Filios, quos e Joanna unica conjuge fufcepit, hoc ordine Steyererus refert. Primus in lucem editus elf Rudolphus Anno MCCCXXXIX. Kalendis Novembr. innumeris votis a caelo impetratus, poftquam annis quindecim Herile matrimonium^ pientiflimos conjuges afflixifiet. Fridericus primam lucem An. XLVII. alj^exit, qua die incertum. Ultra quindecim annos vitam vix extendit Anno LXII., IV. Idus Decembr. cxtindtus. Ca-tharinam Anno XLII. natam fuille laudatus author conjicit. Ea tenera adhuc aetate in Divae Clarae coenobium transgrefia Anno LXXXL, IV. Idus Januarij religiose finiit. Margaritae alterius filiae annus natalis aequb incertus: quadragelimus fextus fere fc-culi fuille putatur. Haec a patre adhuc vivente Mainhardo, iit diximus, delponfa matrimonium Anno LIX. iniit. Erat porrb Mainhardus e Ludovico Brandeburgico, Ludovici Bavari Gelaris filio, & Margarita Maultafchiä Tyrolis Comite genitus.
Main-

Mainhardo Idibus Januarij Anno LXIII. dcfunčto cum Joanne Henrico, quem Maultafchia repudiärat , fequente anno menfe Februario in manus convenit. Sterile ut) primum, ita i fi ud Mar-R^ritx matrimonium, & vix duorum annorum fuit3 quippe XIX. Kalendas Februari j Anno LXIV. vivere defiit, Brunae apnita. Tertiam quidam his filiam adjungunt Agnetem.
Sed quoniam veterum ejus aevi fcriptorum nemo, nec Ge-^nicenfes tabulae illius uspiam meminere5 luppofititium cerebri, calamique decepti partum Steyererus exiftimat, praefertim cum ptforis fufpicionem Authorum de ejus marito dilcordia meritb ejiciat, aliis Boleslaum Secundum Swidnicix, aliis Hernicum Secundum Javorij, Hernicum V. Ferreum Sagani Ducem aliis nominantibus. De reliquis duobus filiis Alberto, & Leopoldo Uxor, fio loco narraturi fumus. Mater omnium erat Joanna Ferre-Fina Comes, jfpečtatae virtutis fbemina, &quae cum marito pieta-fis ftudiis certaret. Ejus beneficentiam coenobium Thannenfe, Luciscellenfe plurimum experta. Runenfibus Anno XLV. VI. f'alendas Očfobris plenam poteftatem de iis, qui Monafierio f bječti, judicandi conceflit. Magnanima & mariti cumprimis fudiofa3 ipfa Avenionem anno eodem ad Pontificem legationem pto Alberto obiit, ex Ecclefiafticis per Styriam, & Carinthiam ^Undis decimam fručtuum partem poftulans 3 non impetrata tamen a Clemente VI. venia rediit. Nata efi Bafilex Anno MCCC. Supremam diem XVII. ante Kalendas Decembr. Anno Ll. habuit, membris poft abortum acerbe convulfis extindta.
Ad ejus denique laudes dixifle fufficiat, ab ALBF.RToid fapieptix principe fuifle amatam. Ludovicum Bav arum a Joanna veneno peremptum fcripfere aliqui cum Arempeckio 3 adjungit hic eti-^mFridericum, & Leopoldum Ottonis Hilaris filios: fed per injuriam impingi Joannae Pezius ofiendit.
Operose de Alberto litem fcriptores agitant, an in Epileo-plim Patavienfem elečhus aliquando Canonicorum fuffi’agiis fue-^J £.* fit. Claufiro-Neoburgenfe Chronicon calamo plerumque fido tavknfu conferiptum diferte affirmat, defunčfo Anno XIII. Bernardo Frambachio Epifcopo, divifos in geminam fačtionem canonicos, plurimos Gebhardo Waldfejo, paucos Alberto Aufiriaco tia-fam obtuli fle 3 Gebhardum fubinde ad Pontificem profečtum, iblque per biennium commoratum deccfiifie. Addit infuper_s Flafelbachius, Subdiaconi dignitate initiatum fuifle, fed mortuis peteris omnibus fratribus lege <1 Pontifice fblutum, matrimonium luiifle • Vienna Parochi munus obiifle feribit Schritovinus. Eadem ab his Recentiores mutuati affirmant. Nihil horum narratio Steyererum movet3 quin, quanta ea efi, inter fabellas re-
F 2	cen-
Alberti
virtutes.
Toleran-
tia,
22	Albertus II.
cenfet, ita differens: Albertum Saxonem ex Agnete Alberti Primi Caefaris forore genitum, jam Anno VIII. Viennae Parochum praduifle, Anno XX. inde ad Paflavienfis Epifcopatus dignitatem evečtum. Igitur, Ii Alberto Auftriacointer Vienncnfes Curiones locus aflignandus, ab eo ante annum feculi VIII. procuratam Ecclefiam dicere necelfe dt, quo tempore vix ingreflb8 pueritiam, annum aetatis IX. non excefferat. Hafelbachij narrationem male cohaerentem pugnantemque feipfa confici. Vivebant, ht ipfe fatetur, anno adhucdum XX. Alberti fratres Leopoldus, Henricus, Otto vegetae omnes, florentisque aetatis, & Otto quidem nonnifi Anno XXXIX. obiturus 5 quod igitur tum ftirpis emoriturae periculum, ob quod Albertus deferto ordine Ecclefiaftico ad nuptias provolaret, legis gratiam PontifeX faceret ? aut cur in tanto diferimine ad annum usque XXIV. uxorem ducere Albertus diftuliffet? vix etiam credibile, Geb-hardum e gente Waldfejorum tot nominibus obftridra Auftriacis adversus Albertum dignitatem pertinaciter tuiturum fuiffe; quin tacent omnino reliqui de difeordibus Elečtorum animis 5 Wald-fejos eundem gratiae gradum femper obtinuiffe apud Auffriacos variis documentis in comperto eft. Quöd fi tamen non omnem Clauftro - Neoburgenfi Chronico abrogare fidem libeat: illud verofimile dicere licebit. Albertum Saxonem 5c Gcbhardum Waldfejum a fu a quemque parte optatum diffidiis caufim pne-buiffe, authorem v erb Chronici nominum fimilitudine deceptum Albertum Auftriacum fuppofuiffe. Ita Steyererus. Hanfizius exiftimat, non effe, cur Clauftro-Neoburgenfe Chronicon probatae cetera fidei, & eo feculo conferiptum erroris damnetur: fieri potuiffe, ut eligeretur Albertus , abhorreret pars major ab immatura aetate 5 ne tamen irritarent Aufhfacos, e Waldfeja gente multum gratiofa Gcbhardum optarent 5 nčve illo defunčfo Albertum Auftriacum, aut alium fubrogarent, metum duorum^ Carfarum obftare potuiffe 3 Ludovicum quippe offenderant, fi Auftriacum nominarent: Fridericum Pulchrum, fi praeterirent, donec demum anno XX. conftitutis jam Alberti nuptiis PontifeX Albertum Saxonem, rogantibus Auftriacis, Epifcopum juberet.
Verum etfi Albertus non facris initiatus, necEpifcopus aliquando extiterit, quotquot tamen feriptores ejus meminere, ceu religiofiffimi Principis ideam expingunt. Corpore mifero adeb afflidtöquc tot annis cum effet, ut non manus movere, non grefi fum figere valeret, cibum alienis manibus miniftrari, lečtica femper circumferri opus haberet 5 nunquam tamen queri, aut gemere auditus, quin, quam cum Divinis voluntatibus conjunctionem vel inter eremi incolas prodigio propiorem gxiftimes, iis
fibi precibiis interdk^um fempcr voluit, quibus eo maloekpedi-^ k Deo-polhilatct. Praeter eas, quas ab Alberto ditioni Äu-driacae adjectas terras meminimus, plurima inSuevia, Tyrdli.,. BrisgoVia,-Hercinia, Alfatia qua pretio coemerat, qua libi de-ufta,L5e?|b aliis poifčfltL vindicärat; nunquam tamen habendi cu-Piditate fe abripi pallus, ita;augendae potentix ftudium inodera-hatur,, ut ne unquam quaelito operose juris colore manus in alie-^ immitteret. Magni animi* & genemfae Clementia heroum documentum Anno LVL edidit. Bafileam minorem pignore te-47me,z-d^nti alias ex aliis lites fuper utriusque civitatis juribus cives mo-tu' Vei'e: & rumor erat, foedus cum Helvetis percufliile.
, Fervebat tum maxime dilcordia, dum urbs XV. Kal. Nov. Rumpente igne fjede deformata infuper terrae motu conciderat. Advolant continuh inde locorum Praefečti, rem, iit rebantur,
^ultb gratiflimam .Alberto hunciaturi 5 hortantur: oppugna-foiicm urbis, quam nuper'dehinarat, nunc fufeiperet5 hratis" btb muris nitro ad vičforiam, Sc vindičtam viam patere5 occa-fionem divinitus oblatam elabi manibus ne fineret. Vultu Al-^ Rtus contra (unde animi magnitudinem legeres) ad majefhi-compofito: & a me vos barbarum adeo facinus, & abječtac dentis expediatis5 qui ignobifium ferarum more, miferis, terri-tls? ptoBratis ungues infigam ? Vidtorix, cujus pudeat, nunquam occauonem neglexifie poenitebit. Imb Verb urbem fiiam muni-‘lot, vires inftaurent, ubi.robur fuum nofiro eb-exaequaverint,ut ^ dignitate nofira fit eos hortes putare, tuip demum diipiciam, nUm arm.a expcdiafn. Ultro ariiirii excelfitäti induilit: e fylva bfercinia vicinisque pavis quadringentos agricolas ab fe in id opus ^ercede eoriduclosBafileerifibus mittit, Vicum Ferri dičfum at-^uc h Rheni ponte ad forum frumentarium porrečfum repurga-j"2 jubet. Alias cum Aurtriaci multos e fuperiore Germania in au- Confla». k verfari quererentur, non abfimili, quam Pater olim, refponfo.^' ne hifcere deinceps aufos compcfduit: non fe eorum murmure_s fovendum, ut vel canem advenam aberte pateretur5 principem fe erte, regere fcire, regi ab aulicis necxlidicifle, nec natum erte. jnfignem animi fortitudinem cum invalido licdt corpore con-Symto. l'-ndfam fymbolica'ipfe imagine cxpreflit. Vifebatur in ea arma-lum’ tus pede dextero terne infiftens, finiftro crure confračto, & grallo-rum uni innixo, fubječlis vocibus: Et hic virum agit.
. ^ Jurtithe cura multb maxima, comitate, populi animos miri-fice capiebat. Ipfe gertatoriä fella deportatus quotidie ferd fora, tribunalia obire, fi caufas extrahi audirtet, judices fevcrb corri-Pcre, infimae etiam conditionis homines alloqui, ut libere, quae bellent. expromerent: blandirtimis verbio animos addere. Ejus 'Pars-II.	G	inte-
24	adlberm
integritati judici j, fapientiae^ue nemo non Principum caufam fo' am credebat. Ipfum, licet natu minorem, fratrum tamen conii-liis adede femper Provinciales cupiebant, tum rečtč agendum-» tutM. rati, ubi citra ejus fententiam nil conclufum tuiflet. Morum por« rb fančtimoniam, infigni erga DEUM pietate, munificentia in pauperes, & facra loca alebaf, Divinis officiis adiduus aderat% mid:usque concinentium choris facra carmina alta voce profe-, quebatur. Nato pod tot derilis conjugii annos filio, immenfis gaudiis populus incedebat 5 Albertus tamen fpečtacula publica» choreas, & quae hujusmodi fumptuofae gratulationis officia, vetuit, alia laetitiae ligna edi non padus, quam quibus filium dnr gulare DEI beneficium ab fe agnofci teftaretur 3 fupplicationes» quarum ferib femper pars erat, indicere, vim magnam pecunias in aedes fäcras, &; pauperes erogare. Monaderio, quod cum-» Fratre Leopoldo Anno XXII. ab fe extruendum voverat, ut imminenti cum Ludovico Bavaro praelio felicem eventum exora-Condit ret, Gemnici Anno XXX., VIII. Kalend. Julij initium fecit. Bi-nis pbd annis Idibus Augudi primum fua manu lapidem in fun-damenta demidt 3 Carthuliendbus traditum pro co, quo in Divam Virginem dudiis ferebatur, S. Mari#, Thronum appellari imperavit. Regiis alioquin impendiis extručtum ditatümque, cum identidem novis fundis augere non defideret, ut adeb vel ipds Patribus nimia ea, effufäque liberalitas videretur, ferunt ab iisdem admonitum: munificentiae modum poneret, dbiabundfc profpečtum jam ede. At repofuide A LBERTum : acciperent dum ipdsdaretur, venturum aliquando tempus,quo aliis furiččhirum nihil edet. -
Otto fa.	Alberti Fratri, Ottoni, Cidercienfis familia Novomontanum
/er Noyo-in Styria Coenobium, honori quoque Divinae Virginis conditum, debet. Inchoatum cd Anno MCCCXXVII. quo Fridericus filius Ottoni natus ed, evocatique š S. Crucis religiod. Quo anno editus in lucem Otto, incertum: An. MCCCI. cum fratribus Hen-rico, & Mainhardo in vivis fuide condat. Anno fcculi XXXIX* Gneeio aeger Viennam deportatus, ibidem IV.Kal. Marti j obiit, ca-daverapudD. Augudini religiofos initio tumulatum, Novomon-tani lubinde luo tumulo intulere. Binas uxores habuit: Elifabe-thamSthephani Bavari filiam, quäAnnoXXX. extin&a, Annam -Joannis Regis Bohemise in torum induxit, An. XXXVIII. III. Nonas • Septembr. morituram. PraeterFridericnm jam nominatum ex prima conjuge fuperditem reliquit Leopoldum Anno XVIII. natum# LIterque eodem A nno fcculi XLIV. praematura morte abrepti» Fridericus III. Idus Decembr. Leopoldus IV. Idus Augudi. Sunt tamen, qui Friderici mortem ad Annum fequentem referunt.
RU'
«e,

• • ■











' j ?.
■

‘


" ' V V.X\y
x \ A	-.V,v\t
a
'-'V, V

a
/ ■

*$$( 2f
Rudolphus.
, Cognomento Magnanimus, ■
DUX STYRIjE IX.
Oeniterc Albertum non poterat orbitatis diuturnae obtento Rudolpho. Dignum is & cado, & tam diu rogato, munus fuit, quod magnitudine fua abunde penfavit, ii quid gratiae longior mora beneficio decoxit. Indoles illi, qualem fapiens Pater opta-re in Principe filio debebat, maximarum rerum gerendarum^
*am capax, quam avida. Germanorum Principum ornamenta a ^nis fucatfsque laudibus rite difcernens, pietatem & literas inti-^is curis complectebatur. Quantum his promovendis opurn^ Profuderit, vele Vienna fola lečtor fat aeftimat 3 pietatis alterum, hterarum alterum prariidium, prima iua decora urbs illa Rudol-debet. Nec diu prodere laudatiflimus Princeps diftulit, un-potifllmum immortalem fibi gloriam confečtam vellet. Vix icXtum ad decimum annum addiderat, jam inpulcrum Fundato-toris nomen, quod illi praeterea grati animi ergb fama adjecerat,
31'e occoepit. Divinae, ut ipfe in literis fu is ait, adversum fe beneficentiae memor, &fuorum exemplo incitatusk Patre poftula-r^t, ut conclave, in quo primos vitae annos exegerat, OO. SS. Kudolphm honoribus dicatum, in facellum verti admitteret. Delečtatus fultum liberali in Caelites filij ingenio fuöpte euntis, qub duCtum cofcga™ volebat, Albertus prolixC annuit. Mox ille omni conatu ad intra, 0l'dinandam ritb fabricam incumbere, ornamenta, iplendorem, Rnantum maximum pollet, accerlere, fundis, aere, annuisque J huCtibus locupletare, miniftrorum jufium numerum defignarej honori quietique eorum Cavere, fiatutis in illos poenis, qui incommodare aulint. Sančtorum Exuvias undique conquifitas eb inferre. Pontificem denique Innocentium VI. eb usque lolicita-donec Collegiatis, ht vocant, Ecclefiis accenfim poteftate Archiepilcopi Salisburgenlis, & Epifcopi Patavienfis eximeret.
vilum Papae elt egregios igniculos impensi fovendos 5 datis Avenione II. Kalend. Januarij Anno MCCCLVIII. ad Epicopos Gurcenfem, ScLavantinum, ac Abbatem Scotorum lite-r3s> quae Dux poftulärat, fieri imperat. Rudimeuta haec fuere principis , haud multbpbfi: majora molituri.
Ga	Dum
26	T^udolphur
Dum Fundatoris titulos domi, Magnanimi laudes alibi merebatur , Anno LV1I. menfc Septembris in liiperiorem Germaniam cum conjuge Catharina abiit 5 k Carolo IV*. Csefare, foccrOi per AHatiam juris dicundi praetor renunciatus, ab Patre Auftriac^ ditionis provincias ad Rhenum Gubernare vicaria potcflate jui-fus, ut fenlim ufu condocefactus ampliorem olim rempublicam Saeviam non tyro traCtarct. Sueviä, Alfatia, Rhenöque peragrato cor-ubique, & veterani Rečtoris noinen abftullt. Pratura ejus ftZT‘ primum Rhiafeldenfibus profuit, quorum agros Henricus Ho-henbergicus crebris excurfionibus infeflarat 5 hunc mox in jus citatum incuilo armorum metu reddere injufte ablata compulit.)
vi deinceps abftinere. Rappersvillam delato ref ertur, per Regis Joannis abfentiam in Anglia captivi Galliasa facinorofis, Duce Arnoldo de Servola,turbari, templa, monafteria, facrösDEQ homines indignis modis haberi, fpoliari, everti 5 inipfam adeo aulam Pontificis licentiam proditorum hominum graflari; appel-latösque jam fepius ab Innocentio Carolum Csefarem , Regeln 1 Joannem5 ipfe, quamvis non imploratus, ultro auxiliares turmas obtulit, quam voluntatem literis ad Ducem datis Innocen-Lacum tius dilaudavit. Eodem loco longiori tempore commoratus> in per egn. Q^f^wavit vicinam oppido Deiparae Eremum , magna populi gratiam peregrč affluentis religione coli, in quam cum acceffus nonnifi ponte in» per lacum interječtum pateret, nec leve, nec infrequens ab ven-tis, & fiučfibus periculum navigantes adibant. /Ergo peregrinorum commodo juxta, & fecuritati confidturus, dignum pietate fua, & magnificentia opus infiituit, totümque lacum, quantus Rappersvillä. Hurdam usque per duo pafluvm millia porrigitur, fublicio ponte conjungit, fublicam ipfe primam fua manu depangens. Neve publica iftluec commoditas ejus coenobij religio-fis fraudi efiet, quseftum b naulo facere folitis, tum k vcčtigalf quod pontem tranfituri pendere confueflent, omnes monafierio fubječfos immunes dixit, cum Rappersvillanam eorum domum publicis oneribus abfblvit.
■ De Patrü Fabricae pontis intento trifiifiimns de Patris obitu nuncius af-fertur. De ordinum tamen fide fecurus duos adhuc menfes re-”fertur. fHterat, donec rebus Provinciae rite conffitutis, totam Rappers-villanam ditionem quatuor, & fesqui librarum millibus ab agnatis Habfpurgicis emptam Aufiriaci juris feciflet. Alberto dein Audriaci Bucheimio provinciis impoflto in Aufiriam eodem Anno LVIll* Sr ^tetendit, indidffsque in diem X. Kalendas Decembr. comitiis) ipfe folio fubinde confidens, diademate, ac reliquo Ducis cultu confpicuus ordines AuRriae facramentum dicentes, in foro Ducali audiit 3 tum Palatina munia inter Proceres divifit, quae annQ
fequen*
T)ux Styria IX.	27
Ruente auxit, dičto fopremo Venatorum per Auflriam Praefero Friderico Kreüsbachio, additöque, quo munus cum dignitate fuflineret, oppido Rapotonis, quod deinceps mutato nomine Ja-gerburgum appellari voluit. A profana ad facram Rempubli- n.stepha. cam ornandam converfus,opus illud multb auguftißimum,quodni dudum animo infbrmärat, aggreditur Veterc D. Stephani Ec- HZ/*' cleljä folo aequari jufsä, primus ( quemadmodum ipfe literis XIX.
Julij cohflghärat eodem Anno LIX.) cum conjuge Catharina
V.	Idus Marti) ligonem in terram defixit, primum lapidem VII.
Idus Apriles in fundamenta celeberrimae Bafilicae collocavit, cui annus demum feculi ultimus faftigium imponet. Fallitur adeb j-UggeruS, five dum inchoati operis gloriam Alberto Patri attribuit, live dum manus a Rudolpho operi admotas grati animi er-poft obtentam Tyrolim affirmat.
Poftquam caeleflem opem libi infigitis operis molitione con- rxlus Ctiiailct, humanis praefidiis potentiam firmare infiituit. Pragae Primum Carolum Caefarem convenit, beneficiariam Provincia-rUm haereditatem poftulaturus. Sed luis metu lubfiftere non au-Uls ad Ludovicum Hungariae Regem Pofonium fe contulit 5 re-Uovatisibidem,in quas pater convenerat, IV. Nonas Auguffipa-btorum tabulis, reverfus in Aufiriam, haud multb pbft Salis-purgum abiit, quo jam fororem liram Margaretam, alteram_»
^em Margaretam Maultafchiam , Luodovicum Bavarum, &c Utriusque filium Mainhardum appulfos cognorat. Negotii ium-rua ifihaec erat: eječto, quod alias infinuavimus, Joanne Bohe-m0 Maultafchia Ludovicum Anno XLII. adfeivit: penfi nil habens infiičfam ä Pontifice anathematis poenam, matrimonio Uon fime fierili interea ufa, praeter ceteros Mainhardum filium^ edidit. Alberti primum, tum eb defunčto, Rudolphi precibus placatus Pontifex, potefiatem demum Ortolpho Salisburgenfi contulit, fi crimina detefiati, poenas etiam ab fe fufeeptum iri Iponderent, veniam ineundi matrimonii utrique Margarete, Mainhardo, & Ludovico faceret , quae cum praeftitifient Rudol-pho vade, & fidei fponfore, Monachi j IV. Nonas Septembres, Anathemate liberati, altera dic magna populi gratulatione, Lu-fe/h firo-dovicus cum Margareta Maultafchia, cum Auftxiaca Mainhar-dus Matrimonium, fecundum Ecclefiae ritus iniere. A Ludo-vico, Iponlb filio nonaginta, äRudolpho fororifexaginta fiore-norum millia in dotem attributa5. ipfe verb ä Maultaichia haeres 'Tyrolis feribi obtinuit, fi ipfam,aut filium fine liberis decedere eveniret.
Ceteras quoque Provincias lufiraturus menfe Januario An-[tl Stru no LX. in Styriam tranfiit, exceptöque fidei Sacramento,
Pars II.	H	pro-
28	• ^Rudolphur
num ex-probatis immunitatum tabulis, in Carinthiam-feftinavit, cujus Cltlt' aliqua oppida cum Friiaco, Villaco, Fano S. Viti palam obfequi-um detretiräße, in fide alia nutare audierat. Tumultus hos coi> citatos a Ludovico Patriarcha Aquilejenfi ob veteres de beneficiariis lites, attradtumque in focietatem Leopoldum Bambef-genfem argumento funt inducis, quas pridie Idus Martij ad S. Viti Dux cum ambobus pepigit ad VIII. Kalendas Januarij duraturas, ea lege, ut captivos qusvis pars liberos abire lineret. Non itaque, ut quidam Icripfere, evocati ab Alberto adhuc Sty-ris , Carinthisque proceres Viennae Facramentum Anno LV* dixere: jufli tum quidem ibidem adefle, non alio tamen fine convenerunt, quam ut tabulas, quibus dividi provincias k filiis vetabatur, ratas ipfi quoque haberent.
C<£f/iwf* Pacata hunc in modum provincia Caelarem Carolum denuo accefiit poftulata, qus anno luperiore grailantis luis periculum frofitetur. interpellärat, repetiturus, editäsque a Friderico I. anno MCLVl* tabulas exhibens, haud gravate obtinuit, n£, quod illis decernebatur , extra Andriam Imperij beneficia reciperet. Itaque^ circa idus Majas Scveldium, quo in loco Albertum nuper inau-gurärat, Cslar fe contulit, nec dies poft multos fratres in Cli-entelares poflefiiones immifit, literisque XII. Kalendas Junij datis beneficium muniit. Veteri jam inde a Friderico privilegio Auftris Ducibus ad haec inaugurationis folennia diverfo long^,ac aliis ritu venire licebat: ducali fcilicet habitu, Sc qualem aliks de-fcripfimus, pileo confpicuis, manum praeterea baculo inftručtis, & equo večtis vexillum, & gladius praeferebantur. Hujus tum prorogativae ufu magna parte abftinendum Rudolphus cenfifit, live qubd de hoc Caefari id cupienti gratificari voluifiet, live qubd abfentibus Imperii Elečtoribus, adftante duntaxat b primi ordinis principibus Ludovico Rege Hungariae minorem conventus celebritatem videret 3 nčve tamen ea modedia libi, filfisve fraudi fecutis temporibus edet, publicis tabulis XII. Kalend. Julii Imperator cavit. Ab his Znoymam profečH pluribus pro Provinciarum quiete difpofitis ad veterum legum formulam amicitiam dabilierunt.
Cant™.	Sed ut pertenui filo amicitiae vincula inter Principes texicon-
'ch cum fueVerurit, ea Ebcrhardi Wirtembergici caufa nonmultbpödru-Cafare o^pit. Comes hic Sueviae, & quibusdam Imperij urbibus profe-'wirum <^:us licentiam quidlibet faciendi fibi arrogärat, non cives modb hrgicu ‘ acerbidimis exactionibus, veCtigalibus, tcloniis exhauriebat, fed ipfb etiam aut connivente, aut tuente impune padim latrociniis, vi injuda regio premebatur, vocatusque Norimbergam k Caefa-re nihil admodum noxae in ea licentia agnofcere, nec condringe-
re
re Velle videbatur. Ruperto itaque Palatino mandatum, homi-116,11 armis ad officium compelleret 5 ne penitus fua ditione excu-feretur, Argentincnfis< Auguftani, <k Spireniis pnefülis preci-lls Carolus dedit. At Eberhardo in gratiam recepto, Rudol-I>Hor quod illi clam aut aperte faviflet, bellum minabatur, quod Hainen Dux tempore Eslingam ad Czefarem excurrens aProvin-ClIS ffiis averterat. Carb nihilominus eam pacem conffitifle Ru-^°lpho, quidam affirmant5 verum literze ab utröque iis diebus Sopitur. criptae, integratas amicitias citra ullam conditionem meminere.
^ub idem tempus fe fe cum Fratribus jure omni, quod in Bohe-^iam,Moraviam, ceteras regni Bohemize poiIeffiones,five dotis forias, live alio nomine obtinuiffet, fe abdicärat, donec e Ca- , [olo aut Joanne mares liberi fupereflent; literas infuper in tabu- utnt?%' brio fuo affiervatas, quibus jus hoc tueri aliquando pollet, redditurum pollicitus. Iisdem pene verbis Carolus & Frater ditioni ■otrftriacze Nonis Septembris renuntiarunt5 in amicitiae porrbfin-Cerae pignus, foedus fanXerunt 3 conlilio, viribus alter alteri adel-mutua ope ditiones Rias augere, tueri ffudezint; fi Bohemi-Moravi am, Polöniam hoffis invaferit, Rudolphus: fi Au-Itriarn, Styriam, Carinthiam, Carnioliam, Marchiam Slavo-^tcam, Portum Naonis, Carolus ad vim depellendam accurat, cb'bes, caftra, oppida, quae focius occupabit, Domino reffitu-cf Ipolia duntaxat illi, & captivos fervare liceat3 annonam vi-oiffim is, cujus caufa agitur, fubfidiariis cohortibus prüftet. Cze- cafarü in fitem comitatUs Norimbergam Rudolphus id etiam impetravit, Ducem Ot fidem obligaret: nullum ditionis Auftriacae ab fe inter aulicos Eenev0' ailt fervitium invito infeiöve Duce admittendum, non praefian-dum auxilium favorčmve, qui ačtionem Duci moverit, aut fe opprefium queftus fuerit. Judaeos ex Auftria profugos ^ohemia quöque, & Moraviä excludendos5 eo denique amici-Anno LXI. progreffi, ut nihil, nifi communi conlilio, ačhi-lQs, admiflb etiam in pačpa Wenceslao, Caroli filio, pollice-Nntur, non prolem in matrimonium, non nomen in foedus ali-Suod daturos, non expeditionem flifcepturos. Veteri Ducum Praerogativa nulli fas erat, ex Auftriacze gentis populo quempi-jlrn ad dicendam caufam in tribunal Imperij evocare, fi ve quod jyottvillae, five quod in aula Czefaris juri dicundo conffitutum. II-V SVoque privilegio ampliffimo Diplomate Caefar fubfcripfit.
lenti*.
Aliam praeterea conteftandae amicitiae occafionem Aquilejen-firim motus praebuere 5 quippe cum violatas ab ipfis inducias Cae-fponfore decennio cibhinc pndtss Rudolphus cjuci crctur^ [plus omnes Ecclefiae Aquilejenfi obnoxios III. Idus Auguffi ho-pronuntiavit. Interea jam militem Dux collegerat, jufttim-
H 2	que
Rudolph m
que praecedere, ipfe cum fratre Friderico confecutus exeunte Ai> gufto Goritiam cum quatuor millibus tenuit. Motlsque inde ad Expeditio Nonas Septembr. caftns, Manfanum, Butnum ad deditionem ad-egit j obtingenti alij plečtendis Glemonenllbus immifli, qu0' Hum/“'rum crimina non pauca fuere; quod Clufam munitiffimum Auftriacorum inter Alpes caftellum occupärint; VenzonenFs acerbe vexaverint; mercatoribus Auftriacis bona fua ademerint. Sociorum fortuna territi Utinenfes, & Ludo vicus Patriarcha , ut urbem fuam circumfideri videre, ad clementiam Ducis vertuntur: pacem fupplicibus, qualem ipfe, & Caefar dičtaret, Dux promittit; fed ea Ludovico anno altero Viennam profečt0 absque Caefaris , jam diffidentis, arbitrio in haec capita coaluit * Praelečtum quinquaginta armatis flipatum in Foro Julio tuenda provinciae, & juri dicendo Dux defignet; Patriarcha caftrum-* ab Rege Hungariae nominandum tradat, ffipendia perfolvat. Vindograecium, Loffium, ceteräque per Styriam, Carinthiarm Carnioliam, Marchiam Slavonicam, ac Charftenfe territorium oppida Aquilejenli Ecclefiae obnoxia in Auffiiacos conferat; Clufam, Manfanum, Haunbergam nuper Duci erepta recuperare ftudeat, recuperata reddat 5 damnum interea quingentis libris farciat; captivis abitus pateat; cetera mutua ope amicitiam-9 pofthac teftentur. Alter quoque hujus expeditionis infignis fru-čfus exffitit ardrior cum Mainhardo Goritieiifi Comite conjun-41 Duce bfio. Außriacos haeredes fu os, & Filiarum tutores inflituit, fi "Filiorum expers decederet, Sc Leopoldus Rudolphi Frater, Ca-fcritun- tharinam filiam uxorem optaret.
ftriaci. Eruperat inter Csefarem, & Auftriacos Anno EXII.bellum; nifi Pontificis fblertia adhucdum fub cineribus glifcens praefoca!-fet. Primae ejus fcintillae ex Hungaria emicuere. Tacito du-dum odio, unde concepto nefcio, Rex Ludovicus, & Carolus ndusRu-Caefir diffidebant; dubium, an erupturum edet, incendium-» afpera dicacitate Caefar ventilarat, Regis Matrem foeminam pa-pudicam calumniatus: excanduit Ludovicus, ut par erat, vemis Ca- ad injuriam matris ; nec mulier, conviti j fenfu pene infaniensffiam-ßirem. mjs 0leum adundere delinebat. Bellum continud apparat; Ru-Dolphum Principem, & vicinum, & amicum, 5c potentem crebris nuntiis ad jungenda arma excitat; at eum licet offenfum-» violandi foederis haud itk pridem percuffi pudor retinebat. Con-feniit tamen, etfi timidb primum'; ne tamen nihil Carolo tribuere videretur, falvam legem voluit, qua Caefari adversum-^ Hung-aros militanti viros duodecim fubmittere jubebatur. Au-cSHs fubinde diffidiis, ipfe & Mainhardus Tyrolenfis operam nullis conditionibus ligatam Ludovico LIngaro, Cafimiro Polono
Dux Styriae IX.	gr
^tima Februarii Pofouii addicunt. At Budx VI. Idus Martii in has leges jurarunt: Ipolia ex aequo dividerentur5 arma qui alte-r° invito poneret, perjurus haberetur. His quo Rudolphum ‘ttčtitis illigaret, Hungarus alia adjecit, videlicet: Veteres de h-1:nitibus controverfias očto arbitri communi approbatione , deli-Sendi poft bellum, finirent, fi quas novas oriri contingeret, pace jfidem non nifi compofita difcnterentur 5 Schwrzenbachium_» ^afirum Auftriaci fiui vendicarent 5 ob novae civitatis defenfio-neiTi pecuniam alias pačtam ne pofihac Reges Hungarix exige-rent, nec nomina ea de caufa pluribus jam annis fačla Aufiriaci ^xpungere cogerentur. Evanuere confilia fimul, ac futuri belli fonva ad Innocentium VI. Avenionem effluxit 5 mifius continub ^gidius Vicentinus Epifcopus, fcriptae^ue a Pontifice II. Kalen-^as Junii ad Auftriacum literae iram denique excufiere.
Annus LXIII. nobilem Auftriacis haereditatem obtulit, multi Pjici quidem jure cernendam, fed armis tandem vindicandam. hyrolim Anno fecnli XXXV. beneficiarii jure ä Lodovico Ba-v'aro collatam, Laureacenfi pacificatione anno altero Margari-^ permifiam, ab eodem rurlus, maribus Iliae fiirpis emortuis, Rudolpho Anno LIX. Monachii tranfcriptam fupr^ memini-JUus. Obierat hoc anno Meraniae Idibus Januarii Mainhardus bullis e Margarita Aufiriaca liberis fufceptis. Margarita Maul-hafchia defunčfi mater, & ipla ab Očtobri Anni LXI. vidua, regimen continub a morte filii aggrella novem e primoribus, quibuscum curas divideret, adfcilcit. Nec cunčtatus audito Mainhardi excefili Rudolphus per montes altis nivibus obfitos, inultöque gelu adftričtos Bolzanum VII. Kalendas Februar, eludatur, efficftque, ut infrequenti ordinum confefiu in Mona-penfem formulam denuo Margarita juraret: Tyrolis & quae in Bavaria juris fuieflent, cafirorum haeredem Auftriamfcriberetf procurationem tamen Provinciarum, fmbhlsque quoad viveret, fibi feponebat. III. Nonas Februarii in foedus quoque a Main-, bardo nuper Pofonii cum Ludovico, 5c Cafimiro Regibus ičtum defeendit. Rudolphus, etfi verba duntaxat fibi data aegerrimb ferret, quibus infuper parum fidendum cenfebat, non magis fcilicet, ac mobile inconfiansque foeminarum ingenium efle con-fuevit, firmis, fumma tamen in fpeciem voluntate fubfcribit^nfe feminam irritaret, recente iterum imperii guflu incenfam, & tantb acrius refiituram, quanto impenfius rogaretur, Tyroli. peu cui ad lummam votorum nil defuifiet, excedit 5 quamvis jam tum non multo pbfl: adoriendam denuo Margaritam fiatuif-fet. Nec in vanum cecidere conatus 5 multa, qua valebat, arte induftriäque negligenti fimilis, & velut aliud agens Margaritam eb impellit, ut Provinciarum procuratione fe abituram-* Pan II.	I	fpo-
32	v Rjtdolpbw
fpoponderit, modo ita ordinibus vidcretm:, ftatuiflentque, quam do, quibüsve conditionibus id factum oporteat. Adeö multis profuit calori ambitus nofle moderari. Intenditur certe ßepenu-mero frigidiore petitiohe benefaciendi ftudium : ubi contra Pa-tronum poteftatis fuae vel ipfo poftulantis ardore admonitum ve-hementior contentio ad negandum provocat, dum data generose repulsa tantum fere gloriae offerri intelligit, quantum ä collato beneficio confecuturus erat.
ortmes Coačto III. Idus Septembris fenatu Proceres citra moram pro cenfint rUDOlpho in hxc vcrba fcivere. Tyrolim omnem quamprimum 'ditionibus Auftriae Provinciis inferendam 5 caftra quaterna Grieflium. Am-trudendasbralliuiTi, Montem S. Martini, & Steinium iriTyroli: in Bava-ZYofy^rria Klingerium, Wailerburgum, Kuefifteinium, Kitzpuchlami as /Af,ir-Raherbergium Margarita retineret, unde aulam, familiam e di-ganta, gnitate fua fuflineret 5 quibus Dux auri libras Bernenfes ter mille audtarium adjicit. Si a morte Margaritae etiam in Boicas poffei-fiones immigrare libuerit, nomina ab ea fačfa diflblvere adipfiim pertineret. Rudolphus, qui, utprimum Margaritam flečti pof-fe audiit, in Tyrolim advolarat, non ad conditionem modb omnem'acceflit, fed nullis artibus, nullis officiis, quibus penitus feminam caperet, pepercit, plura, quam ffipulati ordines eflent, Margaritae addicens 5 ut adeb ipfa hanc Ducis adversum fe hu-Eas tra- manitatem publicis literis dilaudaret. Iisdem porro Meraniae fub At- medium Očfobris datis donationem fibi ratam primum, tum-® Duces Auririae cum nuru fua Margarita, non Tyrolis duntaxat, fed Boicae etiam ditionis haeredes, fcedusque fibi aeternum cum Auftriacis fore renunciavit. Facilč ordines in eam fententiam, quam ipfi nuper tulere, denuo fcivere, didtöque continub fa-cramento Principem falutärunt.
Peračtis ceremoniis Rudolphus ad ordinandam rempublicam oculos intendit: prima ei Tridentinae Ecclefiae cura, ä qua diutius Comites antea diffidebant 5 conventorum Leges XIV. Ka-lendas Očtobris feriptae fuere. Promifit Antifles, beneficia & Privilegia ab fua Ecclefia aliäs Comiti Tyrolis concedi fblita, fibi quoque deinceps rata futura. Arma, fi res popofeerit, Ru-KuMpim DOLPHO junčfurum, nifi Papa peteretur 5 fi quas controverfias fe inter & fubjcčfum populum nafei contigerit, amplexurum-® mw. Z fententiam, quam Dux Praetörve eis diärärit: munitiora loca-® non aliis, nifi qui Duci probati eidem fidem obligarint, crediturum. Probavit infuper, ut iidem h partibus Auffriacorum-® flarent, fi bellum ipfe moveret, eaddmquelege ceteri Ecclefiae Tridentinae Clientes tenerentur. Dux viciffim omnem Epifco-pi Alberti regionem adversum injurias hoffium fe tuiturum fpo-
T)ux Styrice /X	^
Pondit ) haud minore propeniione Petrus Curienfis clientclarem domitum Tyrolenfium ditionem contulit. His e fententia con-fečtis orarii rationes Rudolphus iiibduxit, cum peculatus reos ^osdam Proceres compendet, fevere reprehenfos ccnlibus, Sc ftiale ufurpatis fručdibus multavit. In Auftriam demum comi.^”^”» ^nte MargaritaMaultafchias & altera Margarita forore , uträA^^ ^Ue vidua, fe retulit. Tranfigendum adhuc fuperTyroli cumMarguri-öefare reflabat 5 implexum id non mediocri difficultate nego-^‘ hum initio videbatur, quod Llngarico foedere nuper graviter_s lrritatus eam vindičta: occafionem arrepturus avide credebatur 5 etfi enim ab armis nuper Rudolphus hortatu Pontificis abflinue-rit, non perinde Carolum placarat. Sed hunc quoque obicem Ltrbani X. infinita fblertia, & Boleslai Svidnicenfium Ducis dex-teritas fubmovit. Stabant jam accinčti ad pugnam in Mora viae ^reo». hnitibus Bohemorum, & Ungar orum exercitus, cum abutro-^^^* fiue Boleslaus fibi, & Cafimiro Poloniae Revi controverfiae ar-J^„.„ bitrium permitti impetravit. Conclufa cum Hungaro fub A nniv1^-IXIV. initium pace, pronior jam in generum Cadar, Brunaebenevole exceptum Tyrolis Ducem VI. Idus Februarii nominavit. fiiduo pbfl vetera de fiicceffione hereditaria conventa hinc Ca-c«w rolus Caefar, Wcnceslaus & Joannes Moravus, indeRudolphus,/^'^/«-Albertus, Leopoldus, & foror Margarita innovarunt. cet ut Luccemburgenfibns emortuis haereditatem eorum Auftriä-s^*»«. d: fi hi, & Regium Ludovici genus defecerit, viciflim Bohemi“OT* reli(flas Provincias occuparent5 fuis tamen Legibus quisqvepo-Pulus vivere permitteretur. Atque his paeflis praeter Eiecflores, Proceres Auflriae, Styriae, Sc Carinthiae VII. Kalendas Martii fiibfcripferc.
Nondum tamen tot Legum, foederum, juris repagulis Tyro» lis pofleffionem Rudolphus obmunierat, quin Duces Bavaria: Perrumpi poffe fperarent. Ludovicus quidem Romanus Bran» deburgix Dominus, & Otto frater, uterque Bavarus feriptis Bu-diffinse in Lufatia VIII. Idus Majas tabulis nihil fibi juris poflhac in Tyroiim efle voluerunt. Suum quoque Albertus III. Goriti-tofium Comes Mainhardo Tyrolenfi proavo natus Rudolpho detulerat. At Albertus alter Bojarix Dux cum Fratre Stepha-B.?ym no, hujus Filii, Stephanus Fridericus, & Joannes immani opi-^"^ mae hereditatis cupiditate deflagrabant, fpoliatos fe per fummam*,^,^ injuriam clam, palam lamentabantur ; haec infrequenti proce-rUm confeflu Landishuti celebrato exagerata oratione occinunt, bellum denique ut cerneretur, extundunt. NorimbePgenfis, ■^aflbvius, Schwarzenburgius, Orlamundanus, &SteiniusCo»
^Ties in partes Bavarorum fe dedere 5 PilgrinusPucheimius, Salis--	I 2	bur-
94	RudolpJms
burgenfis Antiftes Auftriacos amplexus, uti Bavariae propior, itil gravior finibus incubuit 5 quem ut a fpargendis ultro incendiis (magna liquidem pars regionis jam arferat) averterent,Muldor-fium oblidione cinxere ab Ulrico Weiflenekerio firenue in tertium Menfem defenfum, donec collečto interea milite Auftriaci Riedam aflilirent. Ejus oppidi amittendi metu ad propria tuenda revocati omilla propere oblidione in Rudolphum ducunt fpe freti, fore, ut manus confererent. AtRunoiPHUS, quod unum volebat, Muldorfium liberaiTe contentus audito Bavarorum adventu, & ipfe vala conclamari jullit, cladis tamen aliquid in re-ceptu paflum fcribunt quidam. Nihil non Ludovicus Rex Hun-frocuran- g^vix utrique genti amicus egerat, quo concordiam perfuaderet, vhoU%pex&r^ P1™11111 confecutus, ut in inducias a die ante Idus Septembr. Hmga-^nd IX.Kalend. Majas alterius anni confentirent. Cum cellatione na- armorum iram, & cupiditatem languefcere fmitra fperället, eas ad VIIL Kalend. Julii extendi multo labore obtinuit. His elapfis non ultro Bav ari cohiberi fe paili totis viribus in Tyrolim afpi-KfumptK rant: Rottenburgum Bavarici juris, & dotale Margaritae caltrmn “Ztintinnullo negotio patuit, referatis proditione Kundelspmggeri loco Tjrolim” prxfe&i portis. Rottemburgi cafum Kuifflteinium, Kitzpüchla fecuta, vallis Oenana prope omnis direpta, & Bavarorum lignis infella : Oenipontum & Hala dumtaxat holtem exclufere.
Vallem eadem celeritate, qua amiferant, Aultriacirecepere? Caltra tamen lupra nominata cum Schlosherga, Landeggio, & Matriano in manibus holtium relinqui oportuit praecipite jam in hyemem autumno. Dum refhnčtum jam mutuis damnis rixantium ardorem Ludovicus credidit, denuo operam lullt. Pacem iterato inculcanti id demum indulferunt, ut paucorum dierum fnducias, a Nonis Očtobris ad IX. Kalendas Maji ejus intercel-iloni dedille viderentur, quas alioquinhyems imperabat. Major jam erat ambientium cupiditas, quam ut frufirari fe ullis conditionibus lineret 5 praefertim cum laetis initiis felicis eventus augurium jam cepille fe pro certo haberent. Nihil tamen inde fegnius, ac illi novae ditioni, Ludovicus Pacificatoris, glo-Fax interr[x inhiabat, quam etiam Anno LXIX. obtinuit, uträque parte S^tot levium pugnarum, & ignobilium fere excurlionum (his vam. enim tota expeditio finiebatur) pertaesa: tertio itaque Kalendas Očtobr. his libi legibus quietem imperarunt. Tyrolenlem Comitatum omnem cum Cafiris Schlosberga, Landeggio, & Matriano Aultriacis refiatutumiri, ab Joanne Duce Catharinae Goritienfis fponfo jure omni, quod uxor in cum comitatum allatura videretur , cedendum. Ejus quippe haeredem non modb nupera Mainhardus Pater, fed & Filius Albertus Catharinae Frater Ru-
^ 1	dol
Dux Styria IX.	^
^olphum , VIII. Idus Jünias Anno LXV. renunciavit. Ab Au-firiacis centum fexdecim florenorum millia xrario Bavarico infe-^cnda 3 Schardingam, pignori ab Alberto Bavaro Anno LVI.ob lexaginta florenorum millia oppöfitam reddendam 5 ab iisdem^ tollenda nomina, obquxKuifHteinium,Kitzpüchla,aliaqueMar-garitx Seniori obnoxia 3 captivi remittendi. JrBecporrb, etfi non nifi quarto pofl: Rudolph 1 mortem anno evenerint, huc tamen, fluoniam ad idem bellum pertinerent, conjicienda putavimus, melius fačturos rati, fi majorem rerum geflarum, quam temporum rationem haberemus.
A Habebatur interea Annus LXV. Rudolpho fatalis: Vien-henfi urbi, nifi eum Mors Principis funeflaflet, inter candidifli-mos numerandus. Siquidem Dux vel inter belli curas ornan-
Auftriae intentus, hoc demum anno, quod dudum antea fla-tUerat, effecit. Praefagum mortis hucusque diflulifle confluito diceres , ut gemino pulcherrimo operi immoreretur. Alterum erat uJolphm illatum urbi Canonicorum Collegium, quod, quemadmodum narravimus, in Palatii faccllo initio collocatum, cum locus juflomnkorü anguftior videretur, ad ampliffimam Divi Stephani Bafilicam, noper ab fle coeptam tranflulit, alterum Academia fluit. Exta- V ^ ^at Viennae ludus liter arum multis jam retro annis apertus. Lo-L^ /«. cos ejus prope D. Stephani: quae initia, & quarum tum flcien->’to,v-fiarum tračtatio ufitata, incertum. Fridericum II. Anno ^CCXXXVII. quo pofl: edomitum Fridericum Bellicofum Viennae verfabatur, ejus authorem efle Lazius e diplomatis elicuifle fe putat. Verum ut Steyerero videtur, flat infeliciter.
o
Nunc verbRuDOLPHiis afiignatis prope FF.MinorumCoenobi-utn aedibus Academiam inftituit. Probavit Ducis confilium Pon-hfex Urbanus V. Divinam duntaxat fleientiam doceri tum vetuit,
Ld id quoque ab Urbano VI. Neapoli comorato AnnoLXXXIV.
X. Kalendas Martii Albertus Frater impetravit. Poftquam illu-JJtia haec immortalis nominis fundamenta Viennae jeciflet, in In-lubriam abiit mortem oppetiturus. Caufa itineris nova cum Ber-nabove Mediolanenfi Regulo affinitas, cujus Filiam Viridam fibi Leopoldus defponsärat, finitisque plane per eos dies nuptiarum ^adtatibus centum florenüm millia dotis nomine Pater, fponfle vctb maritus Labacum, Crainburgum, & Lithopolim affigna-rat. Fratris fubinde flocerum allocuturus Rudolphus Mediola-fturn multo procerum comitatu tetendit 5 ea in urbe non diu commoratus, ardenti febri corripitur3 paucorum dierum morbo ^d extrema redačbus VI. Kalendas Auguffi vitam pofuit. Ca- Medioia. daver ibidem in xde D. Joannis ad Concham didra depolitum: w,'wo,/-Pars II	K	nontur'
Ejiuitxor.
Hißorico-rum de morte l{e<-dolphi variti narratio.
g 6	Itydolphus
non multo pbft Viennam revečto moefta Conjux IV. Nonas Decembris jujfta perfolvit. Monumentum ejus & uxoris hodiedum ad D. Stephani juxta aram a Sančtiffimo Sacramento nuncupatam Vifitur 5 olla in medio cryptae pelle quadam , & panno aureo involuta, manus e fublimi porrečta, intento in haec verba digito : Hic jacet fundator, commonftrat.
Liberos nullos, - uxorem unicam ( nam duxille Maultafchi-am fomnium elf ) habuit Catharinam pietate, clementia, morum Elegantia multum commendatam. Pacis inter RudolphuMi Ludovicum Ungarum, & Caelarem Anno LXIV. plenb compoli-tae gloriam Principes ipli fuo tefhmonio Catharinae adlcriple' runt. Balilicam D. Stephani una cum Marito ornandam fufce-pit. Nata eil: Anno MCCCXLII. Patre Caroio IV. C^fare turn adhuc Marchione Moraviae, & Margarita Blania Matre Caroli Valelii filia5 matrimonium Anno LVII. cum Rudolpho Viennae, Menfe Julio praefente Caroio Caefare iniit. Decies fepties mille, & quingentis florenis, quos Pater in dotem aßignärat, Laham, Eggenburgum, & Greitlchenlfeinium Albertus Sapiens oppo-fuit,unde lingulis annis mille quinque florenos colligeret, ea tamen lege, ut relfituta ab Aulfriacis dote nihil juris in oppida Bo-hemis elTet, fi liberos Catharina non ederet. A morte Mariti oppidum S. Bertholdi ab Alberto focero extrudfum, incoluit«
VI.	Kalendas Majas Anno XCV. e vivis abiit juxta maritum tumulata. Qui alteris nuptiis innexam Ottoni Bavaro, Brandebur-gise pofi: Ludovicum Fratrem Domino, fcribunt, non meliori id fide alFerunt, ac qui Maultafchiam Rudolpho conjungunt.
Quaenam pnematurae mortis caufa Rudolpho extiterit, non eadem omnes narratione exponunt 5 morbo, ut diximus, alii, alii veneno haufto obiifle exifiimant. Hafelbachius itk refert« Potefiatcm, qua plurimum in daemones valeret, Clericorum quispiam jačfarat, periculi faciendi gratia Rudolphum fecum fyl-vam Viennenlem versus die quadam deduxit 3 ubi ad montem^ Gluttenhoffenium ventum efiet, circulöque fefc inclufifient, confufum murmur velut relponfa edentis genii audiri coeptum, tum multam fcintillarum vim per aerem apparuifle. Hic Ducem fraudis forte latentis fufpicio incefiit, obteffante nequicquarrt clerico, fefe circulo ejicit, locum praefiigiarum coram in/pedlu-rus. Deprehensa intra foveam vetula follium flatu prunas foli-citante in furias ačtus, ipfam cum impofiore culeo infutum in fluentem praecipitari veftigio imperat, nec tantilla temporis mora, qua fcelera expiaret, flagitanti impense clerico admif-sä. Mifer ejus cruditatis impatiens ad divinum tribunal provocat:
‘Dux Styr\£ /X	37
cat: rifu tum quidem adftantium excepta appellatio, altero ta-Jtien pbft Anno Rudolphus vivis excellit. Felix Malleolus retina ilium nobilem quendam virum extitilTe: alii non aquis mer-ftim, fed fecuri percullum affirmant 5 quae quidem varia adeb Scriptorum narratio, fed ante omnia nota Rudolphi pietasdubi-tiire non linit, fabulae quidpiam fubeße.
At calumnia ab eo, qui Chronicon Salisburgenfe liipple-\uMphi Vit, impačta fe fua atrocitate ipfam jugulat: Rudolphum ille_s jtiratum Clericorum hoftem nuncupat, quos diris exadrionibus cmtia. exhauferit, annua pro defundis ffiatäque facrificia impediille. Auditum non raro dixifie: II fecum Principes ceteri confpirä-rint, Eccleliafficis univerfim pellem detradurum 3 le Papam, fe Archiepifcopum eile. Mirum fane Principis ingenium, li, quos pelle Ilia exutos optabat, opimis tamem lacerdotiis, honoribus , apparatu veffium, qualem longb Iplendidillimum a Canonicis adD. Stephani adhiberi voluit, cumulärit. Qui verb piacularia facra damnaffet, quae pro fe, & Conjuge quotannis ad Cellas Marianas perpetrari ultimo vitae anno, III. Kalendas februarii imperavit ? Aliter de Rudolpho Haslbachius, a quo fere fequentia mutuati fumus 5 Ecclefiafficorum Patrem, quo non alter Divinum cultum ardentius promoverit, appellat. Sandorum Liplana multo ftudio conquifita , non vi, ht Salisburgenfis calumniatur , erepta, auro argentöque veffiri ante curarat, quam aris inierret; divino officio ipfe crebrb modico comitatu ffipatus nodurnis etiam horis adfuit, atque ut ritb decentdrque peragerentur, impense urgebat. Praeter Divi Stephani BaliMcam, Coenobium S. Auguffini religiofis Fürltenfeldx in Styria inferiore, alterumquc Judenburgi in Styria fuperiore condidit. Extra Viennam in fubnrbio ab Argilla dido viginti Viginibus, eDivae Clarae ordine alendis afceterium extruxit. At illud, ne Tureae obfeHae urbi inde incommodarent, Anno MDXXIX. funditus everfum ne ruderibus quidem hodie fe prodit.
Impavidum ejus animum Hafelbachius hoc argumento de-^onftrat 5 quod libi a viris authoritate gravibus relatum non—«mitM' fcmel te datur. Invitatus a Caefare Carolo Pragam Rudolphus ( annum filet ) fe contulerat, in intimum conclave dedudus Caefarem militum globo circumdatum offendit, rogatüsque, eccur fe accitum crederet ? cum fibi id ignoturh refpondiflet, Carolus fübjicit: captivum cuftodiri pofihac te jubeo, nb te_s °Pponnere aufis, teneris: ratus nempe inopinata denunciatione Percullum iri. At ille nec minis, nec armatorum, qui haud procul Rege condit erant, afpedu territus, ceu audito clafiico
K 2	defen-
g 8	Rudolphm
defenfionem momento parat5 non citius Carolus finierat, quatfl Rudolphi gladius fulferit, altera manu in vefiem ejus inječta» altera in ičtum fufpenfa, mucroneque in pečtus obverfö, antequam feriret, torvis oculis focerum alloquitur. Falleris Cx" far ! fi te Rudolpho vincula inječturum fperas 5 exanimem ante folutumque corpore, quam in cuftodia videris 5 prius ego hoc enfe latus tuum hauriam, alterümque dein funus non invitus tuo incumbam 5 fimul converfus ad milites, quos primum attonitos, nunc collečtis animis, Carolo opitulari velle confpe* xerat, vultu, unde fačfa verbis haud dubie refponfura intcllige-rent, minatur: eo momento, quo vel latum unguem, pedem loco moverint, fefe in vitalia Cxiaris enfem immerfururn' Ipfum adeb Carolum metus fere exanimärat, ut fifiere gradum praetorianos juberet, blandeque Ducem allocutus fatirum eX-cufaret, animumque fiium nequaquam verbis confentire, fi' mulatas minas fuifie 5 propofitum fibi duntaxat experiri, an in repentinis periculis fuus fibi gener conflaret. Sufpicio tarnen^1 erat Carolum Auflriam Transdanubianam hoc dolo extorquere conatum 5 fimul ad convivium fequentis diei invitat. At Ru-dolphus non pritis dimiflb e manibus, quam fecuritatem juratus addixiflet, Caelare, nihilo fere e Caroli, quam forte metu expreffam intelligebat, modeftia placatior 5 equidem fi virtutis edi ä me documentum adeb avide expediar as, cur intra conclave exceptum infidiis, tot armatis velut indagine cinčtum, non adversus vim, ut oportebat, munitum aggrederis ? Virtutis militaris arbiter apertus campus eft: prandere tecum non abnuo, at tu domi meae conviva prior efio, inde intelligam , 'k te nihil dolo malo adversum me hodie tentatum. Narrat ultra haec author: recepifle Caelarem le venturum 5 levero tamen mandato inhibuille , ne quis ligna carbondsve Äufiriae Duci venumi daretj k Rudolpho nihilo fecius coemptis nucum corticibus epulas regali luxu inltrudtas, ipfum verb clam omnibus noble concubia cum paucis Praga elaplum continuis itineribus ad Ludo-vicum Regem Hungarix properafle, ut eum injuriae vindicem fibi adjungeret. Carolum lubinde de inufitato ignis pabulo edo-<5tum , cum altera die, ut rei inlblentiam coram inlpiceret, ante horam prandii in Ducis aedes acceffifiet, ejus abfehtiä conllerna-tum literas in menfa reperifie, quibus ad lingulare certamen k Rudolpho provocabatur. Sed hujus fabellae fides penes Auto-rem efio. Simillimum quid Veronae inter Caelarem Fridericum II. & Fridericum Bellicolum Aufiriae Styriaeque Ducem accidific narratur ab aliis , unde mutuatus Hafelbachius ingeniolum focum ex Italia in Bohemiam tranfiulerit.
Latus
Latas ä Judicibus fententias curate ipfe perlegebat, atque fijuftitis ^atae fibi efient, dcpičto in utroque tabularum margine Cruciscura' figno, non nomen, ut mos ceteroquin obtinuit, fuum, fed has Voces: Hoc eft verum, fubjiciebat, ut fibi probari, quae fena-tui placuiflent, perfpedtäque efle magis diferte tefiaretur. Fatua eft, arcanas notas ipftim fuo dučtu ingeniöque excogitäfte, quibus graviora negotia cum abfcntibus confiiiariis commu-Uicärat, mandata ad Duces Pracfedtösque perfcripferat. Pro-fiindi ingenii acrimoniam, artium, quibus alii utilius fiepe, quam honeftius uti confueverunt, non indocilem, multus animisymia-candor exerrare non fivit^ id decus velut fibi proprium, fi Fug-/«»?, gerus bene divinat, vulpis imagine exprefliim voluit, cui fub-Lriptae voces legebantur : Infipiens fapientia. Ad liberalitatem dignam que fuis proavis magnificentiam fiiapte pronus, fplendida Pompa mirb capiebatur. Palatini Archi-Ducis titulum a Fride-* rieo I. Cxfare collatum primus ufurpafle , fignfsque, ac literis infrripfiflv- certum eft. Vultum ejus fic Hafelbachius expingit: fuifte latiore facie, bile crebrius fuftufa, nigra barba, fed rariore 5 oculis pauld majoribus, mediocri mento. Denique, nb, quo Rudolphi magnanimitatem fibi plene expreftifte videbatur, omittamus, ait: aut Anftriam elaturus ad fydera, aut in ruinam ačturus fuerat, fi vitam ultro produxiflet.
<*5K( 4° W*
ALBERTUS III.
Didus cum Trica.
DUX STYRIjE X.
Annat
natalis Albert i fr Leopoldi fratrum.
\Cfr Lio Anno Albertus, Fratdrque ejus LeOpoldus pi> mam lucem afpexerint, reperire nondum licuit-Annum feculi LXV. aetatis fibi decimum fextuiT ille : hic decimum quartum fuille te flatur literis XIX. Aprilis exaratis, queis WaidhofFenfem Ec' defiam Rudolphus Patavino Epifcopo pro Viennenfi ejus poteptati exempta tradidit 5 unde conficias , Albfrtum aut pofij* XIII. Kalendas Majas Anno Seculi XLIX. aut fcquehte ante eum diem editum. Leopoldum vero eodem dierum ordine aut anno LI. aut LII. natum. Ambos fratres altero ab obitu Rudolphi anno ad Caelarem clientelam, ut conjicere licet, profefluri abiere 5 liquidem diplomati Pragae a Carolo edito eo tempore fub' fcripti leguntur.
Vix annus effluxerat, quo reipublicae procurationem adiit) impensa Ecctefiae Patavienfi opera ipfa regiminis initia penč con-fecravit. Fatale jam difcordiis nomen Auftriacorum efic coeperat, a quo Albertus II. tot confečtis feliciter pacificationibus inclaruit, ut jam Auftriaco arbitro dirimi lites paflim diffidentes Lis inter optarent. Fervebat Anno LXVII. controverfia Albertum Ilf fr^u/bL Epifcopum inter & cives Patavienfes pertinaci utrinque fiudio PajflvL-agitata, nec finienda, nifi acie decerneretur, videbatur. Quin femabAl- pndium revera ad Haffhercellam commifium, & cruentam vi-fonitu™ dtoriamreportatam a Prafule Brufchius afierit: caufadiffidiieX-titit Alberti in tuendis juribus folertia. Impetrarat is non mo-db anno proxime elapfo Ecclefiam fu am in tutelam a Cxfare recipi, fed nunc etiam Ottonis III. diploma ratum haberi. Eo porro urbs, vicinumque territorium, Czefari alias obnoxium,Epi-fcopi potefiati fiibjiciebatur. Albertus jus luum perfecutus, jure jurando fibi fidem addici pofiulat^ hanc praerogativam fu-am efie Magiflratus civicus contendit. A verbis ad fcuta convolant , nec jam ditionem duntaxat Patavienfem, fed vicinam Aufidam armati percurfant ^ id praecipite furore confecuti, ut tanto citius Albertus ab Epifcopo imploratus in foedus ad D. Hip-
C/irLrt. Dir teil	G-rcrCij



,




u:.:.'
.
.k
	-	
»V\v»	A v' <' v \ .	
	'•	,4 • X	. •	
		1
		


polyti Fanum, XVI. Očtobr. defcenderet, conditionibus civitati fane non Ixtis, quibus nempe iibi pacem Praefui nili e confiiio ^flenfuque fbciorum tračhandam interdixerat 5 a ducibus dimidia bonorum parte Cives fpoliari licebat, quo ßbi de damnis Hiatis fatisfacerent^ fi bello in longius tempus extradro haec non fufficerent, bonorum virorum aeftimatione plura conccfium iri fpondebatur. Arbitri porro Ulricus Comes Schaumbergicus, Eberhardus Waldfejtis Auftriae fuperioris Praefečtus, Se Eber-hardus Dachsbergicus jubebantur. Fregerat Auffriacae potentiae metus, Se propofitae a Caelare profcriptionis tabulae feroces Eaflavienlium fpiritus. Mifsa Viennam legatione omne litis arbitrium ad Albertum deferunt, fcriptfsque XVII. Decembris literis, quidquid Ducibus videretur, libi ratum fore promittunt) nil ab fe morae foturum, quin ad Divi Georgij diem faltem fi-foultatum finis exiflat. Operam praeterea daturos, ne unquam tutela Ducum indigni videantur 5 poftquam &: Epifcopus paratum in concordiam animum commonffraflet, has leges arbitri propofuere: pofitis continub armis cives ad obfequium redirent; decem librarum millia Praefuli numerarent; luo ipfos figillo uti Es deinceps eflet; Confoles Magiftratum foum fibi, fed rogato Epifcopi confenfo, crearent. Ne verri mota feditio illis impune abiret, tribus ut Hundius, & Brufchius, aut ut Shritovinus, triginta felibrarum millibus Epifcopo pendi juflis Caefar multavit ; ex hac difcordia fibi Auftriaci unicam Pacificatorum gloriam fepofuere. Altera, qux comitem Eggonem, 5c Friburgen-fes colliferat, lucri etiam aliquid attulit. Multa Eggo adversus ^ribur. Cives avare, & per vim egerat, atque cum ij fruftra Caelari teyZj*“ pius quefti, clam foedus cum Bafileenfibus, Brifacenfibus, Neo-dcce^//. Wgenfibus, & Bernatibus agitafient, nočfu tranfcenfis furtive inuris urbem occupare moliebatur; poftquam deterito ante diem confiiio, non tantum urbis irritus, fed amida etiam, quae urbi dominabatur, arce Burchaldio abfcedere coaritus fuiffet, non modica clade Endingam oblidentes rejecit. Ea pugna vicinorum Principum, Se Conftantienfis praefertim AntifHtis folicitudi-nem excitarat, ut ad reftinguendum, antequam fe ultro explicaret incendium, confeftim accurrerent. Apparuit inter ipfa_5 haritatuum initia coalituram nunquam bona fide Cives inter, & Comitem amicitiam. Decretum itaque: Eggo receptis duodecim florenorum millibus Friburgum Agnato Auftriaco cederet.
At enatam domi diflenfionem non fane e re Auftriae Fratres compofnerunt. Tacitis primum aemulationibus utriusque Ducis Aulici difTidebant, atque, quemadmodum evenire frequenter confpicimus, ut, quorum confiliis ordinare rempublicam_s
L 2
con-
42	Albertus III,
confiieverünt, eorum ftudiis perfaepe, & animos fuos imbui> mifeerlque principes patiuntur, inter ipfos adeö Duces fefe fimul' Primci tates innnuabant. Antequam vetus animorum conjunčtio dii-pJ°vi£ folveretur penitus, proceres quidam Authores Leopolde fiunt) CAuß™a. ut Fratre Viennae reličto tantifper in Ergoviam fecederet. Tuiu tarum in- Albertum , qui uti aetate provečtior, ita poteftate prior Provin-ur duos cjjs juxta legem hačtenus receptam praeerat, multis argumentis partitio, aggredi, ut cum fratre ditionem partiretur, poftulant. Id quidem legi Patris adverfari, at leges in reipublicae fidutem condii antiquari polle, & debere, ubi perniciolae eile coeperint. Ev erten-dae certe reipublicae machinam non efie adhuc validiorem inventam Fratrum Principum dilcordia 5 ne ea propediem admoveatur fe magnopere vereri. Praefocata efie in lemente mala, IIfu# quisque parti imperitet 3 accidendam quidem hac ratione Ungulorum potentiam, utriusque tamen minorem non fore. Satiiis profečtb efie partem decerpi, quaminteftinis tumultibus enervari totum, atterique. Perfuadent denique, ut Albertus Aufiriä* Styria, Carinthia vicinisque regionibus contentus Alfatiam, & quidquid in Suevia & Helvetia Aufiriacis paruit, Leopoldo attribueret 3 Tyrolenfem Comitatum velutin medio oppofitum^ communi pote fiate adminiftrandum fervarunt 3 quo verb anno idfačhim, mire variant feriptores: quidam in fexagefimum quintum, alii in fequentem referunt 3 at Hagenius quidquid provinciarum erat, aliquot annis ab Alberto adminifiratum affirmat. Anno LXVIII. Leopoldum Viennx commoratum holpitio exce-pifie Carolum Cafiarem incomperto efi, quippe ejus,&AlbrfTI nomen inferiptum diplomati legitur, quo vetera Ecclefiae Romanae jura Imperator,!!!. Idus Apriles Viennae falva efie integrä-que jufiit 3 itaque fi a di vilis Provinciis continub in luas, ütpaf-fim narrant, abiit, quinquennio abfuturus, ante annumLXVIlf nullam Duces divifionem fecere.
SecunJa Perruptis femel faluberrimae legis repagulis fecundb & tertib divifioi partitionis tračfatus relumuntur 3 miram fratris felicitatem, & ardentius pacis ftudium, cujus gratia nihil non amplečti videbatur, nupero eventu Leopoldus cognorat. Elapfis quinque annis de divifione expoftulat, aequabilem non fuifie 3 tot liberis, quos fulce-pifiet, b dignitate alendis non fufficere: Albertum, cui pauciores efient, minore cenlii vivere haud xgit polle. Accefsere & Procerum vota, qui regi ad tempus faltem a Leopoldo etiam-# Auftriam optabant. Graecium itaque Albertus le conferret, Styriam, Carinthiam cum adfitis provinciis gubernaturus. Nondum hic Variandi finis. Iterum Leopoldus prolium luarum numerum occinere, locupletiorem fe Patrem qukm Principem queri?
Dux Styria X,	43
T1’ Albertum fertilioribus Regionibus imperare,'qui tamen con-l^gio minime foecundo utens multitudine prolium non laboraret. Proceres etiam non multo pbffc pacificum iterum prse bellicofo,
Qualis Leopoldus erat. Principem refpicere 5 in judicium denuo nuperna conventa revocantur, partitionis formula recuditur ad-Jjltente p ne ferti m Meiffovio, & Liechtenfteinio, VII. Kalend.Očto-“res Anno LXXIX. tertib his legibus patrimonium Clauftro-Tertia Neoburgi herciscuntur : Styria, Garinthia, Carniolia, Mare hia Sindorum, Tyrolis, Valis Athefina, Alfatia, ditio Suevhe, Sc alia cum centum fiorenorum millibus Leopoldi fimto. Neo-^dium praeterea, Clamium, Schadwiennam , Neokirchium 1(lem obtineto j cafira verb oppignerata Starenbergam, Butte-, Terenbergum, Schwarzbergum, Guttenfteinium cum_s • ^traque Auftria, Styrenfi dynafiia, Ischlandia, Halla, Albertus recipito 5 eadem haeredum, donec fuperfint, quae nunc Patrum portio efto. A comitiis Albertus Viennam, in Sueviam Leopoldus difceflere.
Sartam quidem omnes integrämque fratrum concordiam optabant, quacunq; tamen arte potius animorum conjunbtionem reparari, quam diftračfis Provinciis voluifient: commutatum ferius in aliud non levius, quam fublatum hac medela malum ple-rique fentiebant. Certe ut quisque magis cordatus, ita minus probabat confilium tot funefiis exemplis damnatum, gnari, id Uiagnae ditioni in diverlös Dominos tributae evenire, quod grandi flumini in plures alveolos derivato. At nullum argumen- c*: tUm luculentius perniciem confilii demonftravit, quam qubd i& t)ft0ne '* imulus prolixe probant. Refert enim Hafelbachius: ubi libi ditium. Partitionis tabulas fua authoritate firmandas offerri Carolus Cae-far confpexiflet, attonitum, fimul infolente laetitia geffientem ex-elainäfle: Bonum fačtum fiiperi! quod tot annorum medita-fione procudi a nobis non potuit 3 id tandem hodie nos confecu-*os videmus 3 enervandae dudum, extenuandseque Auffriacorum potentiae fruftra ftuduimus : pro rima, quam quaefivimus, hia-htm ipfi immanem aperiunt. Non opus jam gladiis nec artibus, Poffquam filis fe pačHs ultro conficere occoeperunt. Sed cecinifie triumphum ante vičtoriam fecuta paulo pbft, & ea, quae vividus, tempora abunde loquntur, evigilante nempe pro ea gente, poi redituram poftliminio Imperii coronam defiinarat, Deo, ut Hncäis denuo Provinciis par tuendae dignitati potentia accederet.
Neque tamen nihil malorum interea in rem publicam inve- Aikrtiin elf, poffquam divifae Principu m vires minus timeri ccepif-£rnJJ'‘iom jpnt. Sunt qui latrocinia, & rapinas ea aetate pene in ufiim abiifleexJ>c 'tl°‘ feribant3 multam certe operam, magnämque temporis partem Fars II.	M	in
44	selber tus lil.
in exfcindendis graßatorum receptaculis Albertus pofuit. Ca-ftrum Schönbergium, & alterum Gruebium, nondum adeb» ut putärant, infirmum prima fenfere Albertum 5 inde ejusdem nominis Comes, hincPuecheimius Auftrix Dapifer vicinam regionem excurfionibus infeftam habuere. Acceptis deditione munitio* nibus, domini vitam deprecati veniam obtinuere, ceteri furca crimina luerunt. Recenfet cum aliis hanc expeditionem Hafel-bachius, at Ducem Leopoldum nominat. Non minus foedum tum facinus duorum b Styria Procerum fuit. Nuptias cum altera Conjuge Beatrice Friderici Norimbergenfis Burggravij Fili* IV. Martii Anno LXXV. inire Dux parärat invitato ad procuranda facra Alberto Patavienfi Antiftite.
Tendentem Viennam Otto, & HcnricusEhrnvelferi infidiis Mertas excipiunt, deportatum in Camerenfe cafirum integro anno cii-re^/Afiodiunt, infuper habito, quod per Salisburgenfem, & Patavi-cos tollit, enfem dicecefim promulgatum, anathemate. Exaggerärat infa-nam praedonum licentiam , tum Alberti annua fere in Pruffia commoratio, qub adversum populum Anno LXXVII. adhuc tum fuperftitionibus deditum copias deduxerat 5 tum negotiorum domefticorum moles, & transformandarum toties partitionum cura: quibus ubife explicuifiet, ad repurgandam iterum' regionem incubuit. Ferocior ceteris Hcnricus Schaumbergicus nfiferos colonos exagitabat 5 caflra fere quotquot ab Epifcopo Patavienfi pignore tenebat (tenebat porro non pauca ) in latibula facinoroforum verterat. Principi receptaculo Schaumbur-go milites Albertus Anno LXXXI. admorat, compulsümque ad rogandam veniam hominem adigit, ut quas Patavienfis Epi' fcopi arces poflideret, fe propediem reftituturum juraret, fed ea nempe fide, qualis a prxdone, 8c jamjam capiendo expedra-ri poterat 5 eadem arte Reinbertum Waldfejum, & Epifcopum delufos Anno LXXXVI. a Neunhaufio abduxit, Hochenfiauf-fium tamen Alberto, ferib perfidum hominem aggrefib. Anno XC. tradere coačhis fuit. Geminus Schaumburgico Wilhelmus Rorerus extitit, Lofenfteinio munitiflima ad Styram arce fretus. Nec jam plebi duntaxat gravis, fed exuta in Principem reverentia mifibs ad fe Goldekerum, & Velberium atque commeatu in-ftrudos vinculis oneravit. Impudente hominis audacia excan-defcens Albertus , ipfi ad obfidendum cafirum Anno LXXX-advolat 5 captümque exuri, folöque aequari jubet, Rorero procul dubio, rdfi fuga fibi confuluifiet, morte fcelera luituro. Canonicorum dillidium, & varia in deligendo Prxfule fiud.ia in alteram expeditionem eodem Anno Alberti arma traxerunt. Mortuo fuperiore Anno III. Februarii Joanne, iuficdöque in ejus
locuju
Dux Styria X.	4^
locum Hermano , Rupcrtum Ducem de Monte Urbanus VI.no-1;oinärat, ä Canonicorum quibusdam rogatus, quorum petitionem Duces Bavariae, Wenceslaus Bohemus, & Patavienfes Qi-Pataviu,n Vesfufbnebant^ at numerus major Georgio Hohenlojo cupiebat^ °^ldet' horum partes amplexus Albertus , Patavium k III. Kalend.Očtob. ad medium Novembris obfidet, caufäque Georgii non minus foli-cite interea apud Urbanum VI. propugnata obtinet, ut, Ruperto in Paderbornenfem Ecclefiam translato,Patavienfi praeficeretur.
Ad gravius fubinde bellum adversus foedum Principem^ ^Venceslaum Bohemum Caelarem ab elečtoribus fiimulatum moliti quidem, non patrare mors fivit. Dyfenteriä, quam immodica inter venandum concitatione fibi confcivifle creditus, La-^enburgi Anno MCCCXCV. IV. Kalendas Septembris fupre-mhm vixit, in Divi Stephani juxta Rudolphi fratris latus ad Ix-Vam collocatus eft inter veras populi lachrymas paflim per compita mitiflimum Principem deplorantis. Cum ad extrema fe de- Moritur. dučturn perfentifeeret, ipfe morientium myfteriis procurari po-ftulavit 5 Filium Albertum multo pondere cohortatus, ut cum Vicinis Principibus pacem, cum Patruelibus Germanitatem cole-ret, jufte clementdrque populum regeret, reliquum tempus componendis cum Deo vita: rationibus religiofitiimus Princeps impendit. Quo quidem pietatis ftudio nihil antiquius in omni vita Ejru fit. habuit: in more illi politum indies ante fblis ortum fe e firatopro-^* tipere, nec antb privati publiclque negotii quidquam flifcipere, quäm fblita pietatis exercitia obiiflbtj ubi divino Miffie facrificio Interfuiflet, tum demum nullo conditionis diferimine, qui Principis alloquium defiderarent, admittere ,* praeter preces bene longas horarum etiam Canonicarum penfum perfolvebat. Equeftri baltheo fub facratioris belli initia juxta receptum ilio aevo mo^m inauguratus in Pruffia, arma ipfii religionibus avitis confecravit.
R Waiden (ibus, qui Joannis Patavienfis, ut refert Brufchius, nimia indulgentia paflim fedes per eam dioecefim locarant, centenis plu-res Styrae concremari juffit, ne ejus fečfae peflis latius vulgaretur.
Caftrum Laxenburgicum jačtis circiter annum LXXVIII. t««»-hindamentis extruxit, translatlsque e Caftro Kallenbergenfi,^^ quod fenfim vetuftate defluxerat, fiatuis, adjedtöque vivario ad* Pompam juxta ac voluptatem exornärat. Situ loci & otii ejus hiavitate mire captus magna parte extra urbem degebat. At nihil illi in hac fblitudine arrififle mag)s crederes, qu|m quhd libe-tihs pietati fine interpellatoribus vacare liceret, adeÖ mu Itum _s temporis piis cum Deo confabulationibus tribuebat. LIt\plantarum cognitionem e Palladio, alifsque, quos affiduus lectitabat, egregiam collegerat, itä arte hac plurimum delectatus hortulum
M 2	ipfe
46	Albertus lih
ipfe manibus fuis colebat: literas univerfimomnes literatösquein Literara pretio, & deliciis habebat. Theologicae fcientiae Magiftros pri-amor. mus ipfe Viennam Anno LXXXIV. Henricum Langenfteinium» Halium & Henricum de Oyta evocavit, dilputantibus crebro in-Symfo. terfhit. Architečlonice, Toreutice, Statuariae, & Mathematice lum. praecipui afficiebatur. Aftrologiae Itudium amoremque luo iymbolo expreffiim voluille Fuggerus exiffimat: Ahrolabio fd' licet infcriptae voces legebantur. Ni alpicit, non alpicitur. Alpedtu erat liberali, & femper hilari, ut ex vultu nunquam-* non laetitiam legeres, quam mentis integrae candidaeque tranquillitas in frontem ebullire confuevit. Sermo illi moderatus, & gravis irae, fi quis alius, potens: effervelcentem haud facile videris j extorquere illi repetitis injuriis vindičtam oportuit: irritatus tamen doloris tenacior, & offenlae memoriam retinuiffie diutius quibusdam vifus. Nomen a Trica traxit, qubd implexum contof-tümque capillum, atque ex humero utrinque immiffiun in pedtus geltaret. Referunt aliqui apud Fuggerum, adfcititios eos crines» quos altera uxor libi praelcillos Marito donärit, atque in arce La-xenburgica lua adhuc aetate allervatos. Ordinem etiam a Trica nuncupatum inffituille quidam exiffimant.
Uxores.	Matrimonium bis iniit, Elilabethae Caroli IV. Caefaris filia An.
LXV1. in torum cooptata, viduum An. LXXIII. & fine liberis reli-ufori. quit. Nuptias alteras An. LXXV. cum Beatrice Friderici V.Burg-gravii Norimbergenfis filia initas non pauci improbabant, quali i minus pius extitillet in patruum, allumptain arčtilfimam vitae lo-cietatem fcemina, cujus proavus tantum momentum adLudovici Bavari adversus Fridericum Pulchrum vičtoriam attulifiet. Unicum ea Filium peperit,MCCCLXXVII. Albertum IV. Mirabilia Mundi dičtum. Juvat hic paucorum, qui luccellerant nepotes, feriem attexere, ut lub unum alpečtum compendio ponamus, quemadmodum iis extindtis llimma rerum, & Aultriacae potenti# robur olim in Styriae Ducum llirpe coalefcet. Una plures Alber-Hyotes. tus IV. proles ex Joanna Alberti itidem Ducis Bavariae, & Hol-landiae Comitis filia lullnlit: Margaritam Ludovico diviti Bava-ro nuptam, & Albertum V. Elilabethae unicae, Sigismundi Caefaris filiae, maritum: atque hic ille elt, qui redditum poltliminio Aultria-cisImperii diadema, in feros nepotes ad noltra usque tempora transmifit, uxoria haereditate regna Bohemiae, & Hungariae: Ele-člorum luffragiis, & loceri opera imperatoriam dignitatem Anno MCDXXXVIII. indeptus. Ejus filij Georgius, & Ladislaus Polthumus, ille orbi duntaxat offenlus: hic antequam Sponfö Magdalenae Caroli VII. Franciae Regis Filiae jungeretur Anno MCDLVIII. morte abreptus. Filiae totidem, Anna Wilhelmi Saxonis, & Elifabetha Cafimiri IV. Poloniae Regis uxor.
leo-

vi tw ^ r ;i
^	V 'i	V;
.................................
i te ••.	■	-■
;i‘v;	.


,*

/y
-	j.;*,	/■
*

vx

'V..:. X.
«
'V ‘ ( I
v t- .
'
, f
■ ■ ■
'V-
■v.
‘v !
I ■	■	• v		
} : _	■ .X	,		'
' • :; -	-		
i	. ■	/	-	V1."	■	-.s		
i	‘	> ,	" • ; * ..		'v. :
i !		-• i?:-- -■ /	
f ■	> L	• : ■ , ^	■S,4	- "h
! _ ■ ‘ . :	' i	■	;;	: , "■ ;r' • r -t> i	. - >v "v ; .	- V- '	V ■ ■ .	> H. : . <V ’
f ;


.. \ - <■ N. - .i I
'
• \

X ;
, v - ;	,
' C ■£■■ '-
■ . i, .* >	.	1
'S, *.

•' s.'--
' L. .
U-,
j
r% .s:


X. . N

, L. ■
leopoldus
hvbus.
DUX STYRIA XI.
T primum in patrimonii partitionem conventum H fuit, in fiiam ditionem ad Rhenum profcčfus Leopoldus Alfatiam barbare deformatam a praedonibus imsgR invenit 3 Angli ii erant, confečhi nuper inter fuum,
& Francis Regem pace, miflione donati deficiente ftipendio colledtam viginti annorum bello ferociam in populationes verterunt, percurfaque Franciä quadraginta millia in Alfa-ham AnnoLXV. infui i, pofl: regionem omnem exefam immen-vim pecuniae ä viris lytri nomine extorquebant, foeminae ptofiitutae pudicitiae pretio vitam libertatdmque redimere aut_s coačtae, aut permiflae, nullo tantae multitudini obflifere aufo. Carolus Caefar Avenione redux adventus fui terrore latrones exe-SF. Duces eorum Jacobus Homobonus, & alter Archipresby- AngU tei' Petracorienfis, fubinde comprehenfi, detradta vivis pelle di-^Wo”" §num flagitiis fupplicium tulerunt. A Leopoldo, quo aegre Hei- ‘ilntur ^etis faceret, evocatos fiiifie, impačtum a Stumpfio Auftriacisdtßtiam. non nili per calumniam ceteri omnes agno icunt. Decem pöit 'clunis rediere Harpyiae a Cauffinio, ut putabatur, in furta con-dudLe • is Agnete Auftriaca Leopoldi, Gloriae militum, Filia natus quarundam Ergoviae civitatum haeredem e dotalitiis Ma-tristabulisfe ferebat. Angli, Aremorici, Picardi tantri luben-bus fub figna convenerunt, quantri religiofihs timebant, nb nu-Per fpoliorum quidpiam fiiam diligentiam effugiflet: hos CaufFi-nius ipfe cum mille quingentis ha fiatis equitibus pofi qninque_» nebdomadas fequebatur. Spoliata prius oppida, villae, &r quid-finid miniis munitum, in poenam fcilicet egefiatis arfere 5 fer-rpm omnibus, & vincula intentata, nifi argentum aut aliud preritim repraefentarent. Leopoldus quidem mali imminentis prae-Lius in omnem partem animum versarat, ut tutam regionem_*> Ptaeftaret; fed fi vim vi repellere tentaret, LX. aut ut alii,
CXX. millibus paucae copiolae objiciendaein certam necem erant.
^aque, ut quod cupiditatem alliceret, miniis reperirent, populo admonito, ut fupellečHlem, quantam raptim pofiet, inmunitio-ParsIL	N	ra
48	Leopoldih
ra loca conferret, pagis non paucis faces fubdi juflit, ipfe dein cum Werdenbergico aliisque Brifaco fe continens, eo graviore dolore damna e muris fpečtavit, quo minus liofem inultus fefl' tire Princeps animi ardens affuevit. Quanti dilcefum fuum bar# bari hofpites venderent, ab affličHs civibus rogati, LX.fiorenO' rum millia, LX.pannos auro textos, totiddmque equos pofb1' lavere 5 ciim verb prudens metus extitiflet, non fervandam ab iis juratam modeftiae, & abirinentize fidem, qui altero facramen-to, & longo ufii in prodas authorati fuiflent, vifum efi: non cifci, prxfertim, cum praeter bufia, quibus caveretur, nihil iere luperefiet: & alioquin appareret, non multb pbfi: famem nullis conditionibus abitum imperaturam. Itaque res evenit: VIII.Ka-lendas Decembres in Ergoviam flečtuntur. H)c quoque exufia jam in holpitum gratiam regione, cum urgente annonae penuria divifis turmis incederent, ingens copia contrucidata ab agrefii-bus cladium fuarum dolorem aut metum ulcifcentibus.
vddkjr- Pofl:immania damnaLeopoldüs, ut generofa erat indole. & ch,l“rn ampliandi Patrimonii cupidus, calamitatem AHatiae prolata alibi Leopold* ditione anno iequente levavit, emptoque Pludentio, Sargantio, pretio Sc Sacro Monte ab Alberto Werdenbergico, comitatum infuper comparat. Veldkirchenfem Aufiriacis polfefiionibus inferuit, numeratisRu-dolpho Montfbrtio fenis fiipra triginta aureorum millibus. Amif fis tečtis, fbcfsque prope aberat, quin & Principem fuum Au-itriaca Alfatia aminifet 5 fbrt^ dolori b nuperis damnis hau fio medelam fačtums Leopoldus Brifaco Bafileam minorem fubBa» chi ferias abiit, quam in urbem Circenfes ludos Proceribus edixerat. Eam porrb pignori Joannes Epifcopus Bafileenfis bello curo civibus implicitus Leopoldo armorum fbcio AnnoLXX. tradidit, donec triginta aureorum nummum millia redhiberet, quos in id bellum Dux profuderat 5 dudum ea pačba cives urebant, nunc verb obječta per ludorum apparatum invifie dominationis imago trifiem memoriam acerbius renovabat, cum Aufiriacnin tot armatis ftipatum volitare per urbem confpicerent, non alio, Bafiiwpe. qu^m navatas adversum fe operas pretio comparatam. Accidit TcLZus fortb, ut in conferta fpečtatorum turba alios excuflis calcibus adit. equi ferirent, alii difiilientium hafiilium fragminibus perfiringe- | rentuiq quasfitum diu tacitis odiis colorem e pauculorum fangui-ne, plagisque avidb colligunt. Arma conclamant, datöque^> asre Campano ad feditionem figno lymphatorum more per fora dilcurrunt. Leopoldus fido valentdque equo Rhenum trajiciens furentum manus evafit, reliquos aut periculi horrore attonitos, aut ignoratione fecuros fua mora efferate plebi objecit^ obvios equites famulösque trucidant, in domorum latibula dilapfos ef
fračfis
tradis foribus ad caedem extrahunt, nullä Magiftratüs dehor-fantis, minantis ve reverentia 5 donec Conful /poponderit, fifer-rum ipfi abftinerent, ab fe equites ad unum omnes quotquot captos adduxißent, carceri mancipandos. Hac arte Rudolphup tiabipurgicus, Hohenlojus, Montfortius, aliique fervati, non iongo tempore carceres pro afylo habuere, quibus poft tumultum compofitum honorifice dimifiis authores feditionis poenas dederunt.
Haec inter compendii b ditione Veneta faciendi fpes affulgebat.
Eam Leopoldus fuopte ingenio amplioris Imperii cupidus tan-Jb ardentius arripuit, quantb recentiori memoria tenebat, fferile bellum bis in Rempublicam fufceptum. Primum Alberti aufpiciis pnmum Anno LXVIII. geftum. Occafionem Tergeffinorum /editio prae-buit 5 jure, an injuria? večtigalium acerbitate exafperati, intcrem- Tn^ßi-Pto qu^ftoriae, quae ad portum excubabat, navis praefecto, ii-”" mo' ?na etiam Veneta e publicis aedibus non absque ignominia detur- tum‘ bärunt 3 cum eb jam progreffos fe remittente intemperie conipi-cerent, unde pedem fe impunfc relaturos fperare non poffent,
Jpfa coeptorum infolentia in audaciam obfirmati tumultuarium bellum non fegnius profequuntur, qu^im ardentius inchoarant. yalido Carnorum praefidio urbem muniunt terra marique c lau fi, bide a Creffi Molini caffris , hinc a Dominici Michaelij Claffe fem ftrenue aliquamdiu gerunt. At chm novae quotidie copiae jn caftra clafsdmque fiiccederent, veteribus etiam Ducibus Paulus Lauredanus, & Thadaeus Juffinianus fuffečti effent, acres cum primis, & notae virtutis tribuni, contračtiora jam omnia_s °bfeffis efle coepere continente dierum nodtitimque labore exhau-Eis: fed ne tum quidem ad officium rediere. Defperata urbis defenfione ab Auffriacis opem efflagitant, fe fortunäsque dedunt, e Venetorum modb poteffate exirent: Albertus & fuppli-cum legatione, & fpe potiundae urbis percommodae, cum fum-
celeritate opus eile intelligeret, raptis fecum decem equitum tuillibus peditumque manu non exigua Venetos adoritur 3 eo-ddmque, quo venerat impetu, revulfis vallis in hoftium ftatio-Uem fe penetrat, ebsque haud dubič caffris exuerat, jam fugaema-^'s, quam pugnat? fblicitos, nili fiaorum periculum trepidationčm-ffue confpicatus Juffinianus clafliarios a Lauredano fubfidio ad-Vocaffet,ii properi navibus in caftra delati non infultantium modb impetum fuftinent, fed & extra valla ejiciunt. Tentato fub-lnde fepius aditu, cum caftra perrumpendi fjaes omnis evanuiff &0 Tereeftinis cum hoffe pacifci juffis militem abduxit. Alias ^ Ludo vico Huneariae Regi fex annorum bello Dalmatiam petenti vires Auftriaci junxere.
N 2
Nunc
Alterum ä Nmiic vci'b Leopoldum Fnincifcus Carrarius Patavii Domi'
Leopolda. nus infeiifus Venetis oftentato Tarvilio in rempubiicam concita-rat. Ona haec erat, quae crefcere alioquin cupientem non difficulter indcaret 3 atque ii, quod referunt quidam, verum e it, con-ceflam Tarvifinam Marchiam ab Imperio Henrico Goritienfii quam cum tueri adversus vim Venetorum fe defperaret, jus omne in Leopoldum tranftulifle, titulo, cur eam libi aflertum armis iret, non carebat. Reličto itaque Rheno cum quatuor equitum millibus in Tarvifinum agrum tendit, viciniam omnem depopulatus oppidum corona cingit. Veneti inexpedrato bello obruti velut in extremo difcrimine tumultuarios delečtus haberi maxima celeritate imperant, obtentis que ab Eftenfi Ferrari# Principe auxiliis in Marchiam advolant, pro vičtoria habituri,fi tantifper progrefliones Germanorum lifterent,donec juftus exercitus conn aretur. Non expehtandum in tanta fu orum paucitate hoftem Leopoldus cenfebat, unde animis confternatis rediere. Germanos Mercatus causa Venedis degentes, publicatis eorum bonis in vincula compingunt, collatöque in Jacobum Caballum armorum imperio bellum in Auftriam decernunt. Egrefli Tar-vifio agris late evallatis, munitlsque aliquot oppidis fubačtis Feltrium oblident. Nihil contra Leopoldus eo tumultu, & fuo-rum damnis excitatus morari, copias ampliores undique contrahere , & continuatis itineribus in hohem felhnare, conferendi pradii avidus. At hohes notam Ducis fortitudinem veriti, nč inviti in pugnam extraherentur, de ejus conhliis edodi jam Tar-vifium versus fe receperant, cum in Forum Juliumadventähet.
Exarlit ad vacuae regionis conlpedum Dux, vidoriam,quam animo praeceperat, cum hohe e manibus elapfam indignatus 5116 faltem integri in hra latibula fe reconderent, denuo emerfuri, eodem curfu abeuntium vehigiis infihit extremum agmen carpturus. Per iter admonetur a fijis turri Baldinae juxta viam collocatae praefidium a Caballo injedum, e qua reditus intercludi, difficilior certe reddi pollet; ea res hohibus in tutiora evadendi /jxa-tium dedita quippe mutato confilio ad eam munitionem tantifper rehitum. Expugnata turri praehdiarii ad unum omnes ir# Ducis immolati fociorum metum fugamque luerunt. Atque^
7 h>c rixantium ardor refedit, induciis a Ludovico Rege Hunga-riae in biennium procuratis. Id faltem commodi ex eo bello elicuit , qubd Veneti deinceps formidandum Leopoldum didicerint; quin ultra hunc metum fručtus non contemnendus extite-rat, nifi eum hbi ipfe intervertihet.
Imminebat per id tempus gravihima tcmpehas Venetis, & qua falvam rempubiicam non extulerant, nifi Genuenfes con-
ditio-


ditionum afperitate viros fortes ad defperationem adegiilent. hi-Seribus foederati Ludovicus Hungarus, Francifcus Carrarius nunquam Venetis bona fide amicus, & Patriarcha Aquilejeniis Kon parum infuper negotii exhibebant. Ne Auftriacos captandi per eam opportunitatem Tarvifii cupiditas foederi affer er et, mul-tus metus urgebat: itaque ut potentium adeb fociorum fpem ho- pida i.oo-ftibus praeciderent, Legatis in Germaniam miffis, Leopoldo farvifium, Bcllunum, Seravallam, & caftrum D. Vičtoris,runt' ^trumque Cenadium, & Italiae ea parte clauftra offerunt.
Leopoldus amplum donum promptius amplexus, qu^m_^ Gonitantius tuitus, extemplo e fidiflimis quosdam expedit, qui populos iibi recens fubjeAos in fua verba adigerent, attributis aliquot militum turmis, queis Francifcum Carrari um infeftis lignis per Marchiam volitantem tantifper cohiberent, donec ipfe compefcendum hominis furorem majorem exercitum fcribe-ret. Suffecerant quidem prarmiflae copiae tuendo adversum ho-ftium adultus Tarvido, non itidem agris adversus populationes; quare Ducem, profečtioncm acceleraret, iteratis nuneiis ftimu-lant: decem interea peditum cquitiamque millia properatis de-lečtibus coegerat, quos ipfe deducendos fufcepit. Fixis primum ad Corregianum caftris mos aliquamdiu continet, donec de mo- • tibus hodium certiora referrentur, aut praelium, quod unice ave- . bat, Carrarius fortč offerret. Cum fruffra aliquot dierum mo- < tas fpe ea traxidet, invedigandum, cogendumque ad certamen ftatuit. Qua tendere Patavienfes exploratorum indicio cpgnorat, rario i>a. Flos explicatis ordinibus, ut exprobratam quadam convitii fpe-tavisnfi cie fbcordiam hodi excuteret, incedere jubet. At non is erat CoTnite°' Carrarius, qui diis rationibus congruere cenferet, uno praelio litem dirimi.
Perfpečfo dudum ejus ingenio non condituram tandem_$ Leopoldo patientiam, excedurum haud dubie regione nörat, qui bella acria, quvtm diuturna malit. Taedio fcmel vičhim ab« fentdmque fpoliari facilius pode ; trahendo bellum, tutius cer-tiüsque tenuari aerarium, quam pugnä Germanum exercitum» Quod futurum erat, praefagiit. Ut Leopoldus id unum agere_s Lodern vidit ,■ ne unquam fui Copiam faceret, circumduci ultro impatiens, traječfo Anaxo Tarvidum aučfo praeddio, inve-^fäque annona amplius drmafle fat habuit, inddque in Germaniam peflimo, ut podmodum eventus comprobavit, condlio fe retulit. Multorum certe lententia fuit Tarvidum, & Forum_s Julium omne fubjugaturum fuide, d tantillum reddere in animum inducere potuidet; d oppida 'k Carrario munita, arces opportunis locis excitatas, quas deječtas oportuit, non dnb noxa_^ fyrs II	Q	per-
pertranfiiflet 5 opus iftud quam maxime neceilafium, tam mi-nimb arduum illi futurum fuille, qui decem Legionariorum millia , quadringentos equeftri dignitate conlpicuos fub lignis nu-meraflet. Carrarius fane hofHurn incuria melius, quam illi fuis viribus uli, quanto libi commodo integrae ex Munitiones dient# dilapfo holte mox oltendit, e quibus identidem procurrens nunc agros urebat, nunc Aultriacorum agmina carpferat^ li major vis ingrueret tutum receptum ex arces omni parte pandebant? arcftx contra undique res Germanorum.
Imminutus quotidianis velitationibus miles non in eruptiones duntaxat, fed Rationes xgre mffecerat 5 paucorum, qui fuper-erant, vires ammösque fames inmper tenuarat 5 nec malis remedium facere jam pronum, militem, & commeatum e Germani? fubmittere negotium" erat non levis periculi, & maximorum^ Runptuum, quos rationes xrarij vix tolerarant. Ni porro id fieret, everfa propediem levi impulfu ominis per Marchiam Au-Tarviß- Rriacorum dominatio erat. Hxc denique, & riunciati ex Helve-tia motus impulere Leopoldum, ut quam tueri diutius non pof-rario per- fet, pretio hoRi concelfuTi, quam libi nullo fručbu ereptam^ foiutopn. Provinciam mallet. Pronior prxter opinionem Carrarius pro Uo inL Tarvifio, & vicina ditione odoginta, pro Corneliano, Seravalia, Opitergio, Cordignano, Motra, aliisque adfitis locis centum Ducalium nummum millia perfolvit.
Antequam ad bellum Helveticum fe accingeret, in Hun-. .... . gariam abiit, nuptias, quas nuper vivente Ludovico Rege inter liberos fiids pepigerat, Vidux afienfu Rabiliturus. ReduX gravi -in itinere morbo correptus Grxcii non pauco tempore Populatio, manibus pedibüsque captus decubuit. Rempublicam deinde^ *st rhm ma^s 1 qtixper abfentiam, ut Ren folet, Principum, & mutatis inbifa. toties per intervalla Dominis invaluerant, levare aggreflus, graf fatores magno numero Styriam percurfantes undique conquiri fecit. Damnorum plurimum Wilhelmus ScherRenbergius dia-fiat 3 gens ea in Styria tum erat opibus, clientelis & vetu fix nobilitatis prxrogativa nulli fecunda, Marburgo, Trevenio, Billich-grazio, LandtroRio, plurimis aliis ad Dravi ripam imperitabat» Facultatum amplitudine elata, Aufirix Carinthixque Principes non raro armis laceffierat. Nihilo reverentior in Ducem Wilhelmus infuper habitis, queis viarum fecuritati cavebat, edidit veteri licentia prxdas agebat. Qiiem contemptum non ferens Leopoldus, e cafiro Scherffenbergico, unde agros infefios habebat, extradum, bonisque multatum Marburgi collocavit, fup-peditatis in dies, unde vitam toleraret, alimentis 3 cafirum tamen non multb pbR alter Scherfienbergicus itidem Wilhelmus furto
reče-
Dux Styrw XL
recepit, interempto, qui id pro Duce obtinebat, Ramugero j gentem fobinde univ edam Ducum juilu in Styriam iupcriorcm,
^ Auftriam fupra Onafum translatam Lazius aderit.
Per Helvetiam res in dies in pejus ruere. Quadriennio jam Beit; mu tacito murmure fe prodebat tempeftas, unde erupturam ali-veti(i Quando majore fragore haud ex vano conjiceres 3 exacuebantur lndies mutuis injuriis,- & alternis cladibus odia nili alterutrius Partis internecione non explenda. Hac licet intra vditationes Ic-Viores conditerint, fulgetra tamen inde emicabant, quae colli fis terib armis fecuta anno LXXXVI. fulmina dcnundarent. Cm-Wae difcordiae caufam, ut cujusque calamum partium ductium pubuit, hi in Andriacos, in Hei v etos illi conjiciunt: Rimo, & Fuggerus mediam viam ingredi, nec hos unice abfolvendos, ndc illos folum damnandos exidimant. Quemadmodum accidere frequentius confuevit, ut quas qui queritur fe priorem padum_» mjurias, innocentem non invenerint, aut fi nOninvenerint, repna fecerint, laefo ultionis modum non tenente. Vetus, jam •
/nde, quo in libertatem fe Helveti ademere, Dominosinter, & populum fervebat aemulatio: his Dominorum perinde ac fervi-hitis nomen exofis, illis hedernos fervos fibi exaequari non ferentibus. Vitio praeterea Helvetis dabatur: commune perduellium afylum erexide 3 malae caufae Patronos nufpiam certius, fi nam intra eorum ditionem reperiri 3 precarib dominari, qds-finis vicinos fundos teneret, fi officii populum commoneret, fi deličti poenam repofeeret, fi večtigalia fe verius a detrečbahtibus ^Xigeret. Fugam, qui modedidimb egerint, foedusque minari, ahos moliri, multos tranfirc. Atque hos non foveri modb re-tinerique 3 tacitis etiam hortantibus nunciis, literis confirmari perditorum hominum audaciam, fblicitari ad foedus, feu meliore nomine ad defečHonem 3 fubfidium feditiofis non promitti tanthm,fed & exhiberi3 nil penfi habere, jure, an injuria cujus-fi[nam crefcant 3 coalitam perduellione Rem publicam excitatis Pydim {editionibus fu dentatum, auctum, dabilitum ire. Suis pariter narvis prariečtos Leopoldi etiam laborare tum rumor ferebat.
Agros Foederatorum identidem infedis fiunis ignibusque incursä-rant. Si nova irarum caufa deerat, fit illa vifa, qubd fačta fe-peffione dominii fines aredarint. Eos, qui adhuc in fide perdabant, Irnmenfis exabtionibus exhauferant 3 Cives in mancipiorum ferb conditionem redigebant, ut quanto a libertatis commodis ma-remoti, tantb minus ad ejus gudum felix vicinorum exem-Plfim alliceret, quafi vero atrocior fames appetentiam ciborum adimere confueviffet. In Leopoldo nihil admodum noxx agno-^cunt3 fi quam contraxit, ea extiterit, qubd verbis reprehen-'	O 2	. difie
^4	Leopoldu*.
diile contentus, in Miniftros feverius non animadverterit. Rererf Arenpeckius, fubodoratum fortalle ar c eri ab luo alloquio eosi qui querelas expolituri venillent, obteftatuir^gravibus verbiß Aulicos fuifle, neminem ut polthac repellerent 5 cbm illi )^ Hum eile Praefedrorum rigorem, aures quiritanti plebi non pr^' bendas, provocari, fi audiantur, lamentantis audaciam, ingererent; refpondifle, prxfagire libi animum, ut una fecum in immania-* * damna aliquando praecipitent, fedquae, ut optimus Princeps putabat, addebätque, deploraturi non erant. Illatas porro ultro d-tröque clades, quae internecionem antecelfere , paucis comple-demur.
inhia. Rudolphus Comes Kyburgicus Anno LXXXII. Soloduruiu nodu intercipere tentarat, Canonico, cui hortus fuus muro vicinus opportunum proditioni locum obtulerat, operam fuam pollicito. Evanuit quidem deteda pribs machinatio, nihilominus Bernates clientum diferimen ulcilci certi, clam militem parant? coepti belli invidiam ut ab fe amolirentur, Legatos ad LeopoL-Dum expediunt; ejus Praeledos cum Rudolpho confpirafie expo-itulant, vitio fibi dari non polle, fi fociorum, clientum que cau-fam luam laciant, injuriam vindicent 5 quid Dux fentiret, face-rčve conftituillet, renunciet: ad ejus rationes fua confilia temperaturos. Ad quae pacate Leopoldu s: fatis le meminifie pado-rum, qux plerisque Helvetorum oppidis Auftriacosinnederentj nil hollile fijo julfu patratum. Si tranfigi citra arma non polfit, jus fuum, ut liberet, perfequerentur. Relponlum hoc egu claffi-cum audiere legati. Nova praeterea poli tentatum Solodurum irritamenta accefierant.
Ad Tunam 8c Arbergam nodurna aggreliione Anfiriaci» etfi fruftra, alpirav erant. Berchtoldus defundo fratre Rudolpho poflelfionum juxtit, ac odiorum haeres agros usftularat. In vicem Tigurini, Šc Glaronenfes Rappersvillam in idum delti-nant, nundinarum, quae tum agebantur, celeritate tegendas infi-dias rati. Tigurini Mercaturam ibidem facere foliti, alii mercatores mentiti frequentes urbem lubeunt, arma pro mercibus exprompturi. Glaronenfes in vicinis ad pomoeria latibulis lignum irruptionis expedare jubentur. At ubi Rappersvillani advocato Gmninga Henrico Geslero Auftriaco Praefedo, & dilpofitis per Rationes excubiis, fraudem fibiintelledam fignificarant, innoxii dilabuntur. Burgdorffium Ergo viae oppidum fiibinde aperta vi aggrelli cum fruftra ellent, Grunenbergam, & vicinas aliquot arces , addadis in fiia verba civibus, capiunt. Pace poftmodum-# cum Kyburgenfibus fada, &: Burgdorffium a Comite pro quadraginta aureorum millibus traditum occuparunt. Ad Roten-
bur-
T)ux Styr'ue XU	ff
burgum Lucernatibus felicius infidis edlere. EgrefTis forte feflo dedicationis die ad fnburbanum templum cum Hermanno Gru-üenbergico civibus, in urbem irruunt, occlufisque, ne in auxili-üm aditus Praefečho pateret, foribus, arcem muris exuunt, fb£ &mque ruderibus explent. Cives quosdam proditionis confci-fuifle ex iis, quae non multb pbffc fecuta, proclive e it opinari. Pignoris nomine Wolhulium, & Rottenburgum Torbergenfis,
^ Gruhenbergicus obtinebant, h quibus haberi durius pridem^ fibi Cives vifi Lucernatum opem efflagitant, more hi iuo con-hnub in clientela, & fide fua fupplices dte pronunciant. Ejus confilii authores ceu feditionis reos in furcam Torbergenfis e^e-rat, Lucernatum verb temeritatem nunc in agros illatus , nunc ^ias oblidens multis incommodis caitigärat. livelut, quibus ad caufie aequitatem nil jam amplius deeflet, jure ( fi iuperis placet) fiio nuper uiis, nunc latus , collebta militum manu Rottenburgum revolant, arcem utcunque reititutam funditus exscindunt, muros oppidi, nt praefidio poithac hoiti eifent, proruunt. Ab his Entlibuchum, Sempacum foederi adferiptum^ Leopolda civitate donant, Reicherfejo pradidium injiciunt.	Fervente^,™frg0~
hunc in modum difeordia Leopoldus morbo levatus in Ergo-viam advenerat, amico, ht iperabat, colloquio animos delinitu-rUs. Ergovia redux ex itinere ad Tigurinos invifit, a quibus honorifice exceptus Rappersvillam iplendido comitatu deducitur.	Rogatus hic a Suittenfium legatis večtigaf, quod iter per
Suum terkorium ad Infubres facientibus pendi confveverat, remitteret , poftulatis liberaliter annuit, quo libi voluntates eorum atčtius adjungeret. Priusquam in Auftriam difcefiifiet, fuos extremum allocutus nervofa oratione: cum Tigurinis amicitiam colerent, vicinique nomen fančtifilme haberent, hortatur, feve-re imperans, etiam atque etiam caverent, ne qua abipfis diflen-honis origo exifteret. Sed nempe intra exulceratum jam animum offenfarum abunde fponte nafeitur^ fruftraodii caufas fub-moveris, quas aliunde offerri non expedtat.
Vix Auftriam Dux tenuit, cum noyisin dies injuriis, qua-mm partem narravimus, Praefedti, amici, föcii fc lacefii que-rUntur. Ergo ad bellum, quod evitari non poterat, ferib animum adjicit, militum deledtus per provincias edicit. Nobilium Plerösque fufpedta Helvetorum incrementa fuüsque metus ibeios Scripferat, multos ipfe conciliat. Franconiae, Suevixque civifa-Jcs quaspiam recens in foedus transgreflas integrata amicitia ab Fldvetorum partibus dextere abftrahit j Rhenanae nulla arte fe_s '^Velli fufiinebant. • Quod anni LXXXVI., idem expeditionis initium fuit. Media hyeme propius hoftem itum eft, irarum aeftu Pars IU	P	0	bru-
Richenfs-jum expugnat.
Rhenanos auxiliarios cadit.
Bellum
Helvetis
indicit.
brumae faevitiam mitigante. Nondum indičto bello Auflriaco-rum claffica e vicino foederati audiere. Richenfejum oppidum Lucernatum praefidio munitum primum calentis militis furorem fiiftinuit 5 paucorum dierum obfidione expugnatum direptumque, artit, b praeßdiariis ducenti interfcčH, prolatäque ad innoxios caede, infantum, & mulierum fanguine compita difiuxere} ignis alios abfumpfit, alii fugam moliti extra portas, ab excubante equitatu in vicinum lacum adačti, aquis periere. Maj en-burgi pariter, quod foederati recens occupatum milite firma-rant, pnefidium aftu hunc in modum imminutum: pauculos urbi adequitare Dux imperärat, atque, quod expedrabat, obtinuit 5 erumpunt e portis praelidiarii, tergöque fugientium, ignorato fugae artificio, haerentes in paratas infidias praecipitant. Rediere odoginta capitibus pauciores. Majoris ad rei iumam momenti vidoria erat de auxiliariis, quas Rhenanae Civitates fub-miferant, Helvetorum copiis reportata. Eas jam viam ingref-fas, ut Tigurinis, Bcrnenfibus, Solodurenfibus, & Tugianis fe conjungerent, Leopoido , nunciatum, medium fele in Alfatia interjicit, viäque praecepta, adadösque ad praelium odingentos equites concidit: ut adeo jam toto bello moles Helvetiae uni incumberet, Suevis, ut in hiatum fuccederent fruftra rogatis, & nova cupi Leopoldo pada excufmtibus.
Poflhaec, velut integra adhuc pace ada fuiflent, bellum ä Leopoldo foederatis denunciatur, jubetürque celeritate nuncius uti, nb hac clade attonitis otium refpirandi a metu indulgere-tur 5 idem focii, Wirtenbergici, Veringenfes , Lupodunenfes, Hohenbergici agunt 5 atque, ut alioquin perculfis fbnnidinem . aggerarent, fingulos feciales alios, poti: alios expediunt. Duas fupra vicenas modico temporis inter vallo porredas Helvetis epiftolas Stumpfius recenfet, fuccedentibus fibi ordine legatis. Imperiales Suevize urbes partes medias fecutae, quantb majori ftrepitu bellum gerendum prae foribus luis cernerent) tantb contentius pacem obtrudebant, non ignarae, vicinos, etfi non belli, damnorum taipen participes fieri. Arte non modica opus erat, ut jalterft inducias a Februarii fine ad Maji medium extorquerent: etfinec iis fua fides admodum firma conftite-rit, quin quotidianis velitationibus interpolarentur 5 rixarum-» adeb ufit pars utraque odia alere vifa, nb eä mora torpefeerent« Exeunte induciarum tempore primi in campo Lucernates apparuere, W olhufium per murorum ruinas vi ingreffi, Kapfenbergum vidoriae primae adjiciunt, pulföque inde Torembergico, Ergovi-am percurfatis villis oppidisque exurunt. Tigurini focii incerti adhuc, qub figna Aufiriaci verterent, militem tuendo Sempa-chio (intra Lucernatum ditionem hodiefitum eft) injiciunt, ex'
even-
Dux Stjritf XL
' eventu confilia moderaturi. Ad id oppidum primam belli fortunam experiri Leopoldo vifum: opprimi pofle prius, ac oppugnari Helveti inteliigerent, fpes erat. Richcnfejum nuper levi negotio fubačhun fiduciam affirmabat, fore, ut impetu captum vim nori expcctaret. Qiiod fi res e fententia caderet, praeter receptum oppidum, mille fexccntis (is praefidiariorum nu-Uierus erat) Helvetorum copias imminuebat. Admoto ad fines bello, laetisque aufpiciis hoftem confiernarat. Seu explorato itinere, feu proditoris opera in Ducis propofitum penetrarunt Tigurini j itaque cum fauces Montium prxtergrefius in Sempacenfem agrumIX.Julii emergeret, tendentem ex adverfo foederatorum eXercitum confpicit, urbi nondum obfefiae fuppetias laturum.
fdaefit tantifper ad improvifum hoff is confpedrum, & quid ^ Sem-decreti caperet, dubius, in militari fenatu raptim confulitur 5 in^'^T' hoftem rečta eundum una fere omnium fententia erat. Non au- nJcZvl gendam receptu vilis plebeculae audaciam 5 Nobilium famam_j, »»<«** nomenque, quod alioquin agrefti huic turbae jam nimium viluerit, hac fugae fpecie penitus profligari. Haec dicentibus, unus Joannes Hafenbergius canae fpedrarietjue virtutis juxrä ac prudentiae obftitit: ne e cultu armorum nafcendfve conditione militem aeftiment: numerum, torofos*lacertosafpicerent, nonalium »hoftem fnperiorem facilius evadere, quam quem contempferis. Terram moliri afluetos,a robore non deftitui, faevituros in corpora, efto faveret etiam belli peritioribus alea, ac poftquammactandis paucis, vires armäque ipfi hebetarint, tum demum illos diuturniori labore pares defeflis vičtoribus nihilo fecius triumphaturos 3 de apimis eorum non efle, cur dubitent: quis enim animofior, quam cui mori perfuafum eft. At cui perfuafum non fit, qui pro libertate arma induerit? Rifere circumflantes, ij nempe, quibus non noti adhuc hoftis contemptus, pefiimus ge-nerofi confilii author, juventutis calorem exauxerat 5 Joannes Ochfenfteinius ante alios: non tu Hafenbergi, tutiora, ht jačtas, prae temerariis, fed timidiora prae generofis habes. Nomen pro-fečtb tuum toto pečtore moribüsque haufifti. Nb ex te vires no-flras animösquc metire. Suo illi fe malo hodie huc advenifIL-s fentient. Tum ad Leopoldum versus: ex hoc Sylveftrium agre-fiiümque,manipulo non injucundam hodie coenam extruemus (fed nempe non cnenaturis) aftbs, anlixos, ht libuerit, tibifub Vefperum exhibebimus.
Mox equis, quod contento itinere fatigati, & campus ini-Vugna ni quior, ad farcinas cum famulorum calonumque turba di-5"^cf Tiflis, in hoftem procurrunt,Hafenbergij vaticinio fidemfačlu-An' ri. Nondum ullo ex Auftriacis laefo fexaginta Helvetorum fter-
- P 2	nun-
5*8	Leopoldu!
nuntur. Vicerant, fi quemadmodum eo fucceffu animi, itaVt-res creviilent. At dum Helveti mira pervicacia pugnam extra? hunt, audaciffimus quisque duratorum multo ulu in labores ho-ftium impetum non fuftinere, quidam fola laflitudine, aefhu loricae pondere vičfi occumbere: ceteri languere, pugnam fen-fim remittere, equos ffuftra refpečtare aut repetere 5 quippe con-fpečto Dominorum periculo, fideles fime famuli, una fecum jw menta fuga abftukrant. Tum enim verb nobilioris Germani#
. Cannas adSempacum afpiceres: via inter primos ordines fačta ih lapfi Helveti enfibus, haftis, ludibus, prout quemque furor aut cgeftas armarat, miferandam firagem circumierunt: nobiliilimi quique pecorum ritu, elifii fufiibus fronte temporibus ve proftra-ti. Multi lapidum grandine, quos fundis excuflös ^ vicinis montibus agricolae depluebant, exanimati. Leopoldum retineri non potuifie, quin inter primos pugnam confereret, fcribunt aliqui, ali} verb perfuaderi fe pafliim, ut eventum praelii in tutiorem locum tantifper digreflus praeftolaretur. At ubi conftratam cadaveribus non paucis arenam, dominari fere toto campo jam Helvetos, ceteros fuorum retrocedere viderat, ira juxta, Sc dolore percitus equo delilit. Per fidutem fuam fuorumque circumflantes orant, obtelfantur, ne in certam nec§m vitam projiceret 5 fervaret fe in vindictam melioribus olim aufpiciis rediturus, quando res jam eb reciderint, ut confecuturum haud aliud appareret, qudm ut luo6 etiam funere Helvetorum enfes nobilitaret. Ille contra: non mihi vita tanti eft, quam dedecore fervandam putem. Tot virorum caedem inultam, & otiofum afpicere nec pium, nec genero-fum; malo, jacentis exanimisque frontem , quam tergum viventis profugi que afpiciant. De interfečto gaudeant, formidati hoftis laudem retulero. Nunquam rufticae turbae concedam, ut imminutam mea folum fuga fiiam vičtoriam doleant. Ibo enimvero, & fi Deo ita vifum, charorum capitum cadaveribus incumbam. Id faltjem aflequi non defpero, fore ut fimiles vičto-rias plures hoftis non optet.
Simul dixerat, fimul inturbatae aciei fronte confliterat, inque medios hoftium cuneos, qua confertiflime prxlium ciebant, indutus, latera, ora hafta fodiebat. Eodem reffitutam momento pugnam unus fere ipfe aliquamdiu fufiinuit, donec eadem cum ceteris clade involutus perierit. Martinus Cruflius hunc in mo-OcddUur dum Leopoldi caedem enarrat. Eum viribus prae laflitudine aefld-Leopoidus que defečtum concidi fle, <1V erna Suitenfi forte obferv atum, cum is eladio locum vulneri intra loricam rimaretur, ad mentem rc-diifle, atque quis eflet, indicafle^ audito ejus nomine barbarum hominem refcčtis, quibus thorax committebatur, loris Principem interemifle. Cum inquifitum fubinde a Bernatibus in cxdis
au-
Dux Styria XL	yy
^ithorem eilet, illdque, utqui infigne facinus paträflet, gloriatus prodidiflet,praemii loco, fupplicio affečtum. Vetuiße certe Hcl-vetos, ne quis vitx Ducis vim afferret, Arempeckius affirmat5 adeb Leopoldi virtus, probitasque vel hoffibus amata. Helve-ffirum ducenti, ex Auftriacis duo Gregariorum millia interempti.
^ulti inter fugiendum devolutis e monte praegrandibus faxis obtriti. Tribus diebus in loco pugnae foederati rcffitere; quarta die chorum imulis indultum herorum cadavera difquirere. Leopoldi in Ml<mer,a-Prima feric repertum, vultu totöque corpore multis vulneribus concifo Königsfeldam detulerunt. Eadem in Ecclelia duo Principes, očto Comites, čBurgundis fexdecirn, unoplures eTyro-lenlibus, & viginti feptem alii conditi. Praeter hos, CLXXX. in diverfi fepulchra afportatos Rhoo, Fuggerus numerant. Reli-qua trecenta, fex & quinquaginta nobilium cadavera eodem, quo pugnatum eff, loco in unam foffiim conječta^ monumenti vi-ee Ecclelia luper tumulum erečta. Indučtam hac clade plurium Annorum folitudinem in aulas Principum Arenpeckius aflerit.
^Ixor Leopoldi Virida Bernabovis aut Barnabonis Mediolanenlis,
^ Beatricis Scali^erx filia Anno LXV. in torum adfcita. E qua fe-ptem liberi fuperffites defunčto fuere.
Wilhelmus Affabilis, Leopoldus Superbus, Catharinae e Phi- Leopoldi lippo AudaceBurgundiae Duce genitaeconjux AnnoMCDXI. ex-hndfus. Erneflus Ferreus, Friclericus k vacua pera dičtus, dučfca Poft Elifabetham Ruperti PalatiniRegis Romanorum Filiam, Anna Brunfvicenfi Duce Sigismundi Tyrolis Comitis pgter, e vivis abiit ■An.XXXIX. feculi decimi quinti. Elifabetha Elenrico Goritienfl defponfa ante nuptias diem clauflf. Margaritam Joahes Caroli IV.
Filius Moraviae Dominus confortem adlegit. Catharinae maritum quidam attribuunt Conradum Burggravmm Magdeburg!cum 3 at Fuggerus, & Rhoo verius exiffimat caelibem obiifle, Virginibus ad F)ivae Clarae Viennae praefečtam. Probi Nomen, quo vocabulo ea ^tate prseItantem militiae virum ornare Germani confueverunt, illi Funa attribuit, f}zmbolo ipfe infculpfit. Vifebantur in eo clauffra Symto-iUontium, geminarum manuum conatu in militares vias aperta 5 lum‘ Teanum indicabat inferiptio: Virtuti nil invium. Haec inter conti-Uentia belli ftudia malo tamen, nimirü ab heroibus etiam nonfem-Per alieno laborafle Leopoldum Hafelbachius alifq^ comem orant, iu Imperiali Sueviae praefečtura, quam An. LXXIX. a Wenceslao Gaefare quadraginta aureorum millibus in pignus obtinuit, commorato philtrum porrečtum, unde mulierem quampiam impo-tente amore deperierit 5 extitilfe verö tantam infanae potionis pe-ftem,utvelut rerum omnium ceterarumincurius, nonfe, non animum multo tempore ab ejus feminae forma avelli pateretur.
Pars II.	-Q_	WIL-
WILHELMUS
Affabilis.
DUX STYRIJE XII.
_ On unam fortunae injuriam Wilhelmus Anno |j LXXXVI. cxhaufit, Patris, Sponfae, regni, triufri b adeö chariffimarum rerum jačtura intra paucos ' menfes graviflimč affličtus, ut vix fatis expediret, priüsne Filii, an Sponti, an Principis partes dolendd expleret. Et patris quidein jačtura cum violentae mortis acerbitate: altera cum ini igni ignominia conjunčta fenlum doloris id immenium exalperare poterant. Mamma Polonis creatum. B geminis Filiabus, quarum altera natu Major Maria Sigismundo, CarolilV. Caefaris filio, delponfa,alteram Hedwigem Lirdovicuš WilheU Poloniae, & Hungariae Dominus Wilhelmo deifinarat: Illam fce-mw De- ptrum Ungariae, hanc Polonize marito fuo allaturam. Ne ea pačta aliquando irritarentur, multiplici curaLeopoldus caverat, Ludovid ordinum remi i primb confenfu flabilita, fubindc publicis literis fiiv mata. Ambas Fuggems exhibet 5 alteras XVIII. menfis Auguiti KiäRegü Anno MCCCLXXIV. Erenbergae ä Leopoldo datas, adjedhu? fiiu. conditione,ut focer foceri ditionem. & generi patrimonium tueretur 5 alteras ab eodem XXIX. menfis Julii, Anno LXXXV. Budae, quam in urbem vetera padra cum Elifabetha viduainnovatu-rus excurrerat, confcriptas, queis ducenta florenum millia afferenda ä Filio pollicetur. Ultra haec Wilhelmum in aula regis educandum Ludovico commifit, ut in tenera adhuc aetate, alter ex alterius genio mores ad fimilitudinem effingeret. Viciffim Hedwigem aetate jam paululum progrefiam aliquot annis Vienna inffituendam Ducibus Pater credidit. Cum morti proximus Anno LXXXII. filias fupremum allocuturus Hedwigem revocaf fet, Wilhelmum fponram comitatum multa honoris fignifica-tione accepit, egerätque cum ordinibus, ut quod in votis effe Auftriacis cognorat, Maria Polonis concefsä Hedwigem Reginam optarent 5 at illis eum honorem a natu majore avelli non pallis Ipern faltem alterius Regni Hedwigi legavit XII. Septembris extindus.
Nec diu magni Regis xmta Poloni difiulerant: mitti ad le-j>
Hedwigem altero a morte Ludovici anno poftulant, fequente ^
Ma-
i
V '

■■-


t





‘Dux Styrice XIL	61
Matre Elißibetha impetrant, illa , lit erat naturae illecebris affa-bm inftručla, ac rara vultus fpecic, fermone, totöque corporis habitu ad capiendos animos mirifice fačta, voluntates libi Proce-rurn facile devinxerat, ut imponi foeminam folio, & corona inaugurari paterentur. Uni Wilhelmo fponfe forma fraudi fuit. Jagellonem Lithuaniae Principem, dudum amore Regni aegrum, fama infuper formotiflimae Reginae fauciärat. Eapropter gemi-pos fratres, qui Hedwige m fibi ambirent, in Poloniam ablegat, jubdtque cum univerfo fenatu ampliffimis conditionibus, cum Angulis grandibus promiffis depacifci, Regiis muneribus Hed-^igcm captare. Expugnati non admodum operose proceres Uon xqub facile Reginam ad deditionem impulere. Eft quippe Ornorum fere, & odiorum conditio^ eadem. Uti his, qui primi tribuerint, nihil tenacius, ita illi, fi in rude adhuc, & experspe-^w/-clus defcenderint, ipfa fensüs fui novitate fefe altius infinuant.f^;^; Haerebat tenera adhuc aetate intimis medullis hauftus amor	'okt
Helmi, quem, fi cum Jagellone componeret, nihil erat, quodw* Hifio amaret. Staturae modicum , moribus barbarum , vultu deformi rumor expingebat, facris Chriftianis nondum infhtutum ln comperto erat. Wilhelmum oris venuftas, mores placidi, digna Regio faftigio corporis habitudo, & dulcifiima a teneris confjetudo comendärat. Vetera itaque Hedwigis pačta, &da-toin Auftriaco fidem obtendere, quam violare fibi jam tantbpro-H’ofius, quantö evečta altius eflet. Proceres contrk: nonefle, cUr violatx fidei infamiam formidet, infirmum omne pačhim inter impuberes: Reginam praeterea fe meminiflet, cui amare praeterquam regno fas non effet. Si Wilhelmo nuberet, liberos Spidern Regdmque daturam rei publicae: fi Jagelloni, novam Regno ditionem, & quo, fi pietatem fuam in confilio adhibere^
Velit, nihil habere antiquius debeat, ipfum Maritum Religioni-bus noftris parituram 5 inferendam ab fe Poloniae Lithuaniam, ejuranda idola Jagellonem pollicitum. Wilhelmi Provincias, & longe politas, & minus amplas, & nunquam Regno acceffuras.
Hlam adhuc refiitantemanMatris authoritatedimoveritfententia Pofiint, experiri fiatuunt. Pofiquam e miliis in Hungariam nuliciis, Elifabetham fuis confiliis acceffiiTe audierant, nihil morati regnum, & fponfam Jagelloni addicunt.
Morbo Wilhelmus tenebatur, cum, quod Poloni cuderent, inundaretur 5 fponfae jam magis, quam vitae fblicitus nondum confirmata valetudine in iter fe conjicit, fplendidum, numero-sümque equitum comitatum trahens. Cracoviae in urbem, non itidem in arcem a Proceribus admiflus: ad D. Francifci divertit. Hxarfere mutuo afpedtu vchementihs arinofi igniculi. Hed-
/ Q__2	wigis
62	Wilhelm w
wigis quotidie ex arce ad fponfum fuum commeare, choreas agere, omnisqüe generis laetitiae figna edere, nuptias vel invitis Regni ordinibus apparare. Igitur cum nullo hortatu, blanditiis» minis averti poße cernerent, conclavi inclufam arce exire prohibent 5 nihilominus illa revulsa fera elabebatur, nili Demetrius Gorayus regni Thefaurarius, cum facundia, tum reverenti violentia egreflam,dignitatlsq; Regiae admonitam, retinuiflet. Per-fpečta Procerum obffinatione Wilhelmus nil ultra tentandum^ ratus, occultis itineribus lefe imminenti a rivali periculo fubdu-c^* Thefiuris, quos fecum attulerat, ne properanti moram in-Toniaabit. jicerent, Gnevollii Daveliciifidei creditis: fed quos illeinligni perfidia in luos ufus verterat. Paucis polt Wilhelmi abitum diebus Jagcllo adfuit, facröque fonte ablutus, Uladislai nomen accepit-Sunt, qui referant Wilhelmum rite matrimonio Hedwigi jun-čfum, jullum a Pontifice caulam dicere, conftanter detrečtalfe» dicere folitum: infra dignitatem Archi-Ducis Auftriz eile, pro levi inconllantdque muliercula litem cuipiam intentare. Ratis-que inde Jagcllonis nuptias Papae fiulle; quid fidei adhibenduin» Lečlor arbitretur. Errare Hafelbachium palam elf, dum pro Jagellone Iciville Bonifacium IX. alferit. Urbano VI. uno poli mortem Hedwigis, fcilicet MCCCLXXXIX. fubrogatum. Wilhelmum usque poli fponfie obitum diltulifie nuptias in comperto ef-
Sponfae regnique irrito funelta Patris caedes eodem anno lautum Patrimonium obtulit, quod tamen non adiit, ditione omni in Patruum Albertum cum Trica dičtum translata 5 lite-ras Hafelbachius recitat fena IV. ante D. Colomanum feu očtav» Očtobris hunc in modum confcriptas: le cum Fratribus in pote-Ailerto Rate Patrui, dum is viveret, futurum5 nulli attingere rempubli-cam fas fore; Provinciarum commodis unus profpiceret: denn-frovm- ptiis Nepotibus provideret. Si e vivis abiret, Wilhelmus aut eiarum qujsqujs Agnatorum lenior, & Ducibus & Provinciis non divila potellate praeellet. Si Albertus Junior IV. e jus ve haeredes partem repeterent, ordinibus, reliquisque fratribus incumberet, ab eo ambientem confilio deducere, diffidentes placare. Opera denique fruftra confumptä praeter Auflxiam, quam Albertus IIl- 1 polfederat, nihil ultra reciperet. Defunčto Alberto III. ht conventum erat, Wilhelmus gubernacula etiam Aufhiae fufeepit? perllitit concordia, quamdiu inter focios Imperii durare confue-vit. Hiavit non multbpofi: ea Ducum confortio; dum quivi5 nimirum fervire fecrederet, nili conforti imperaret5 itaque altet non rarb alterius ačfa refigere, latas leges oppofitis mandatis elidere, quem hic Aulicorum odillet, ille fovere. Inde fuis quoque limultatibus collifi proceres. Nobilitas Aulfriaca ab Alberto.'
Dux Styria XII.	63 .
to* a Wilhelmo Viennenfes cives Auftriz, Styrise, Carinthix-
proceres faciebant. Hic aetatis praerogativa, ille jure por-tionis haereditariae fe potiorem ferebat^ Mec levia, nec parva id ■Ducum diffidium, ut fieri necefie eft, mala in rempublicam in-^exit, & graviora, ni quiefceret, minabatur. Sed ea tum Alberti iter Anno fors MCCCXCVII. in Palaeftinam fufceptnm, tum Uova conventa autfopierunt, aut confanarunt. Acquievit Wil-Ufxmus , ut pari potefiate patruelis Auftriam adminiftraret. Ille "verö, utfe dcfunčto juxta veterem confuetudinem penes fenio-tem omnis procuratio relinqueretur.
Poffc reditum č Syria domi litigare non vacavit, aut bello ^flentis, aut belli metu fufpenlis, aut nuptiarum apparatu occupatis. His quidem Wilhelmus Joannam Caroli Dyrrachi-Ui, Parvi ( de pace aliis appellatur ) Regis Hungarite filiam.» tibi fociavit, quam Bertholdus Epifcopus Frifingenfis, Andreas Drillenbergae Curio, & Nicolaus Vorlauffius Viennenfis Civis Anno MCDII. magnifica pompa Viennam deduxere. Laba-cUm fponfe obviam progrefium, eaddmque in urbe Nuptias ■Celebrafle, quidam referunt. Doti non pauciores ter centum.» florenum millibus dixifle Joannam ferunt. Bellum aut eodem, m fequente anno fratris causa Sigismundns Rex Hungarise micabatur. Wenceslaum evertendae reipublicx, & pietati natum ivences-tirincipem, Imperio Elečtores Anno MCD. Francofurti exuc-laus tant) Bohemi regno etiam depulfiim cupiebant. Confilium Si-gismundo Wenceslai Fratre , & Jodoco Moravo patrueli fu\-capus. cientibus. Manus igitur ad Beraunam inopinatb injiciunt. Vineum in Turrim nigram arcis Pragenlis compingunt 5 verum.» omni cuftodiae intra regni fines diffifi, quod Anno XCIV. muliercula: opera, & lintris beneficio, e curiae Pragenfis carceribus clapfum meminifient, Przibenizium, hinc Crumlovium, poflre-nnb Viennam deportant. Sed quae erat miferi ceteroquin Principis in eludenda cuftodum folertia felicitas, hic quoque excubias fefellit. Qua arte exitum fibi confecerit, variant fcriptores. Dubravius narrat in turrim paucis confciis detrufum 5 oblatam tiibinde a Pifcatore fericeum funiculum, quo e feneftra demiflus parato jam lembo in adverfam Danubii ripam evafit. Alii memorant haud procul aula cuftodiae femefiri mandatum, cum fratres vix longa die conciliandos appareret, mifertos Wenceslai Duces rigorem carceris non nihil laxafle, dedifsčque,ut urbem, vicinos campos animi causa obambularet, qua ille indulgentia ufus profugerit, exceptüsque k JoanneLiechtenfieinio, qui cum infimem L. Sagittarios invicinp occultärat, Nicolfpurgum, hinc Pra-gam pervenerit5 in viginti quatuor hebdomadas, in quadraginta Pars II.	R	alii.
64	Wilhelmm
alii, alii in duodecim fupra annum Vicnnenfem Wenceslai 'carce* rem extendunt. Ut res fe habuerit, dolo certe dimillum fulpica-tus Sigismundus quadraginta iliorum millia Auftrize minabatur» Wmw- bt primum hyemis iaevities remiferit. Eximendis e furentis ani' hifiig* of. m • fufpicionibus Albertus,Leopoldus,& Erneftus ad Sigismundum sighmun. excurrunt, felices faiie conciliatores, Iit qui non libi pacem mO' dtu. db, fed ipem novi Regni nepotibus etiam referrent. Quippe Si' gismundus Auftriacorum amicitiam toties fibi utilem expertus» ut ultra verborum officia gratias referret, Albertum regni Hum gariae, jundtarumque ditionum haeredem dixit, fi non genito fi' lio fibi mors contingeret. Filiabus modo, quse fliper effient, di' gnas natalibus nuptias pararet, fingulis e centum aureorum mil' Concilia, libus dotem conficeret. Cumque eadem olim ab fe Jodoco Pa' Au' trueli promiffa meminiflet, eas literas novis tabulis antiquavit» hlndes Imperialis Vicarii figno munitis. Pacis vero leges fuere, libi pet Regni Hu. Bohemiam, & Moraviam bellum facienti Aufiriaci fcxcentosha' ^r(iadl' flatos fubmitterent, quos ante fex menfes non evocarent. Pr£' dones coercerent.
Liberandae fidei opportunitatem mox Moravia obtulit, quam Procopii, & Jodoci Barbati, defignati Caefaris fratrum, M archio' num diffiidium dudum mifcebat. QuerebaturProcopius angufli' us, ac oportebat, fibi Patrimonium obvenifie: iniquam divifio' Moravi nem ut Frater refcinderet, poftulat. Jodoco ad eas querelas pii prd/iones moto, e fkcinoroforum hominum colluvie exercitum conflat, ad-‘alTu- jundrlsque Ducibus Alberto Vettavio, & Henrico Dürnteuffelio ftriacis. de Geifpizio Moraviam omnem naviter emungunt, eäque depa' fla populationes in Auftriam proferunt. Colle(5litium militem in latronum manipulosLIlricus Dachsbergicus, & FridericusWald' fejus fiepius eduxere, everslsque hinc & inde latibulis carpi, non tamen exfcindi quatuor annorum fpatio faex potuit 5 ubi occupa' tä Znoymä protervius infultare coepiffent, a latrunculis toties prO' vocari indignatus Albertus flirpitus malum evellere ftatuit, redi' tu in urbem fibi jurejurando interdičlo, nifi dignas de furibus poß' nas fumpfiffet. At Ducum imperitia fačlum, ut fedecim milii' um exercitus nullo operae pretio urbi in fextam hebdomadem af' fideret. Alia quidem continub obfidionis facies erat, poftquam in caftra Sigismundus auxilio veniflet^ verum, ut tum quidem fufpicio ferebat, paratus in omne flagitium Procopius, dum fe-* imparem hofti vidiffiet, ad proditorum artes confugit, parum Apertus folicitus, foedifiimo flagitio. an virtute hoftem amoliretur. Ve' iv.Mon- nen0 utrumq, aggreditur, Sigismundus mox fblicitato pharmacis ventriculo malum evomuit. Albertus Clauflro-Neoburgum fbluta obfidione delatus XXV. Augufl. Anno MCDIV. dyfen-teriae fuccubuit.	1 Mors
Dux Styri# XIL	6f
Mors Alberti ad unum Wilhelm um Provinciarum regimen wuhti-tierum devolvit, ßmulAlbertum quintum impuberem in ejus tu-mus f,e* ^lam commifit. At ultoris partes non ille duntaxat, fed & Jo- ^/“0;. x> Qocus Marchio fibi impolitas putavit. Hic quidem non multö pbft Znoymä flagitiolbs hoftes expulit 5 ille vcrb caltro Weiter-ichlagio, quod dolo praedones interceperant, expugnato, quotquot intra muros comprehenderat, in furcam egit 5 pluribus fub-mde caftris exuti, cum nufpiam tutos fefe DürnteufFelius, Henri-cUs de Nova Domo, & Vettavius cernerent, obfequentes pofthac fe fore jurejurando pollicentur. Nec venia modb, fed & ablatis fundis liipplices. julto equidem, fi ab eventu metiri virtutem liceat, dementior Wilhelmus donavit. Mox enim Vettavius be-Ueficii immemor eodem Anno MCDV. nodurno furto Droflcn-<lorffio urbe potitus, arcem alflire coeperat. Suftinuit vim Zacharias Haderems impiger animi Centurio. donec mißaeä Wil-Uelmo colonorum militumque fuppetiae obfidione, Sc urbe hohem dejicerent. Vettavius alieno habitu fugam molitus eorum Uranibus, quibus plurimum nocuit, interiit5 agnitum quippe ru-hici triginta fex vulneribus difcerpferunt.
Amotis uno latere Bohemis, ScMoravis, alteroHungari fuc- jttm }n edlere, lesqui altero menfe quam impune, tam impigre Auftri-Hunga.
^tn depraedati. Inter maxima damna, quae dederant, illud fere funejfißlmum, qubd Ducem cum Rege prope commiferant. Cohortes aliquot militum in palantes, iiilque fecuros Wilhelmus hnmiferat, qui caelis paucis provedi ulterius cum e receptaculis diverfis plures extrahunt, tum fexaginta Niliderii captos Viennam ad fupplicium de iis fumendum perducunt. Pependere ali j, aliis vitam emere indultum, alii inter compedes nuperam celeritatem luere coadi. Coxit ea popularium poena acerbillime Un-gavos. Auftriacos audaciae Sigismundo acculant, qui fines regni ingreffi, alienae dominationi lubječtos adversus jus fäsque_$ comprehenderint, quaeftioni fubjecerint, atroci fententia damnä-ßnt: vim non tam iis miferis, quam Regis authoritati illatam videri 5 ignominiam toti genti illatam nili armis expiari non poße.
Pronis auribus querelas Sigismundus excepit, alioquinWiLHELMO °b conjugium cum Joanna infenllis, quae Reginae Hungariae titulum, trißes nimirum Paterni Regni reliquias ufurpabat. Wilhelmus tacitb bellum apparari intelligens, e velhgio Bertholdum frilingenfem, GeorgiumPallavienlem Epilcopos, Reimbertum Waldlejum, Ottonem Meyflbvium aulx Praefedum, Maydbur-gicum Marefchallum, Antonium Viennenfem Praepofitum, & Ottenßeinerum Polonium ablegat, quibus fe Dux Ernellus adjunxit, fačbi rationem reddituros. Perßabat nihilominus obfir-
R 2	mato
mato in bellum animo Sigismundus 5 quidquid illi aut elevando* aut tuendo fačto afferrent, acerba oratione illatam Regno injuri' am exaggerabat; tum animofior ceteris Waldfejus: feu Rex fi' mulatis minis bellum fpires, feu decreveris, nihil ad terroreiru Concilia, nofh’um agis. Falleris, fi legationem hanc Wilhelmo extortain ^mundus a timore exiffimas, fufcitati ab fe belli invidiam, non tuam po-offmjus. tentiam irämve metuit 5 quieti publicae, innocentum plurimoruiU vitae, non fuae folicitudini confultum cupit5 fi tamen tantus tibi amor bellandi eft, non defraudabimus genium tuum. Meis, non fane locupletiflimi,impendiis mille tibi hoffes anni fpatio alam j de quanto numero militum hic praefentes, de quanto alii mukd me copiofiores tibi gratificaturi fint,conjice. Detumuiffe hac loquentis libertate fpiritus continub patuit, quöd, digreffis prae indignatione ceteris, Ottenfteinerum, & Praepofitum Hungari retinuere, trans-adtumque eo eft, ut bello interea fufpenfo ad conficiendam pn-ccm Legati Pofonium redirent.
Pacare Auftriam, non itidem pacata diu frui Wilhelmo licuit. Ab equo, cui infederat, cum addučtis fortius habenis refupi-naflet, oppreflus eodem Anno MCDVI. pridie Idus Julii expiravit* poftquam triginta quatuor vitae annos expleffet. Ferunt Leonem, quem cicurem ab fe redditum domi fuae aluerat, una cum catulo inter lugubres ejulatus ad feretrum proffratos avelli inde non po-tuifle: cum cadaver ad Divi Stephani efferretur, vi, nč fequeren-tur.conclufos, cibum omnem, donec fame perirent, refpuifie. Oc-cafionem ea res fymbolo Wilhelmo attributo praebuit. Leonem id praefert tumbae incubantem lubjunčfo lemmate: Ars vincit naturam. Nomen fanš affabilis non immerito inditum, vel hinc conficies, qui belluarum ferocifiimae manfuetudinem afflavit. Praefečfum vt Wenceslao Caelare fuifle aliquando Germaniae Lazius apud Rhoo teffatur. Joanna Vidua poff conjugium fferile in Italiam menfeNovembri fe retulit. Anno XIV. ab obitu Ladislai fratris regnum Neapolis indepta, cum Jacobo Borbonio, Marchiae comite altero anno in manus convenit, quo repudiato inconffans animi foemina pari levitate, qua maritum, haeredes exautoravit 5 nam cum nullum peperiflet, Alphonfum Arrago-nem primum, dein Ludovicum Andegavenfem adoptavit. Diem Anno feculi XXXV« claufit.
MorsWil. hdmi.
Symbo-
lum.
Uxor.
ER-
I
»( 6y )SIS
Ernestus
Ferreus.
DUX STYRIA XIII.
mm
m
Efunčto Wilhelmo cbm fuperftites Fratres, & in-DM(nt tegram concordiam vellent, & fervari ab fe polič provinci. delperarent, II penčs unum omne, aut communeas Leo?o/’ penes omnes regimen eilet, Patris exemplum prae^^T'
_________ Avi Proavique legibus fecuti divills potibs terris, Fridericus
^Uam animis imperare ftatuerunt. Leopoldo Burgovia,Brisgo-via, Alfatia, Ergovia, Suevia, quaeque Rheno Helvetlsque vici-decreta. Ernestus tertio loco genitus Styriam, Carinthiam, ceteräsque Aultriae interioris Provincias, Fridericus natu minimus Tyrolim creverunt. Non ideo tamen fomes omnis difcor-^iarum fubmotus 5 adeb res humana induftria artdque major elt, lßter pares natalibus dilpariles honores, 8c fraterna amicitia jura confervare. Leopoldum, ut qui ceteros aetate anteiret, regenda Alberti V. Juventuti Auftriaci profecerant, ilddmque IV. Idus Augufti jurarunt. Id genus honoris Ubi quoque deberi, dividendum tutelae munus non minus ac patrimonium reliqui duo contendebant: rie Icilicet vel alieno nomine latius Frater impe- Erncßl(S ^aret 5 Fridericus quidem non tam Ubi, quam Ernesto eam pro- Tutelam rogativam effličtim cupienti ambiebat. Foco adhucdum dubie Aßerti. calenti impigre Proceres pabula miniffrabant, quorum alios V'm?kt' Leopoldo, Friderico alios aemulorum odium, Ipdsque opprimendi, aut primae admilBonis defiderium, quam ab aliis praeceptam alibi delperallent, adfcripferat 5 quibus apud neutrum majoris compendii fpes fe obtulinet, utdrque dilplicebat 5 paucis reipu-Wicae rationes ante privatos habentibus. Sopitam ad tempus coiitroverliam Leopoldi facilitate, limt, qui referunt 5 fedquo de-OiUm pačto id fačtum, variant: alii Ungulos alternis menfibus, alii utrumque cqmmuni potehate, nullo temporis difcrimine tu-telam gefliRe, arbitrantur. Lazius infuper quadraginta aureo-rtun millia in Ungulos annos Leopoldo decreta aflerit. Non coa-luifle tamen populi Rudia eNeoRadienfium fačto conjicias. Nam Ernesto , cum fub autumnum anni ejusdem in Styriam tenderet, Orbisque hofpitio accipi expecRaret, portas cives occlufere 5 mul-tUm deinde ordinibus defudandum fuit, nč generofo nimium ad-FarsII.	S
ver-
Morävi popitim. tur Au~
firiam.
Inteßin! m'itm in dußria.
versumLeopoldum ftudio Ernesti arma ad muros fuos accerfc' rent. Vero fimillimum eft, illatum aliunde bellum domefticis turbis inducias imperäfle.
Etenim Moravi nondum obliterato praedarum, quas fepitf5 antehac egerunt, guftu illedri denuo Duce Sockelio redierant, Patriae recenti feditione exhaufbe penuriam Auftriae opibus levaturi. Populationes non aliter ac bellum ^ militari dilciplina au-fpicatiLahae oppido primum infidiantur, quo applicitis nodu fca-lis tranfcenlb, e]uotidie deinceps onufti praedis in fpoliarium liiuiTi revertebantur. Aučtus indies facinoroforum acceflione numerus eb excreverat, ut eam latronum coloniam fu is iane ingratiis dedučtam exfcindere, nili jufto exercitu, Leopoldus defperaret: quamquam & is demum fruftra fuerit, emerdque receptum, qu1 invitis extorqueri non poterat, a volentibus oporteret. Sexcentos in eam expeditionem e Styria Ernefhis Lobingerius, & Cafparus Saurekerus veterani centuriones adduxere. Pri' mo aßultu parum aberat, quin oppidum caperetur, effračba^ jam a Weichardo Polheimio porta, magna hoffium partem e muris depulfa 5 at cum inclamanti fuppetias Polheimio nemo ferret 5 ingruenti multitudini impar & ille recedere coa-čtus, & fpe expugnandae urbis evoluti, Berchtoldus Frifingen-fis, & Comes Montfbrtius obfidionem folvere. Addidit ea debilitatis confeffio Sockelio animos, ut jam in campo congredi auderet. In Styros, quos ad fines excubare Frifingenfis jufierat, in-vedtus, paucis caelis pleros que cum multis Auftriae nobilibus comprehenfos cupiditate lytri fervarat. Acceptis triginta^ ( quinquaginta numerant alii) aureorum millibus, captivos cum oppido Laha rcffituit. Stipulatum infiiper Leopoldum a Sockelio, & affine ejus Sidlizio opem, fi fubigendae Auftrise, quam eripere haeredi Alberto meditatus fuerit, opus eä foret, fcriptorum aliqui fufpicantur.
Cum aere etiam pacem domefticam abfiulifle Moravi vif funt, adeb celeriter ad lacerandam fuis moribus rempublicam confilia, animösque Aufiriaci flexerunt. Objiciebant Leopol; do ij etiam, qui in tutelam nuper Albertum impuberem fuis fuf-fragiis dederant, Tutoris munere abuti 3 circumfcripto fubdolb Haerede , Auflviae dominationi imminere 3 exadta praeter morem a praecipuis Viennae civibus, & Ecclefiafficis večtigalia non reipublicae commodis impendi, fed privatis lucris apponi. ER' nestus & eo rumore, & Clientum Iliorum, praecipue Friderid Waldfeji literis excitus Viennam properat compendii quidquain eis ex turbis-eliciturus. Nihil hačtenus praeter Duces plebs expe-čtaratj ubi eos načta, jam aperte in fačliones fuas fecedere, cum
parem
‘DuxStyr'ue XIIL	69
Parentibus filü, fratres, agnati inter feie collidi, ut adeo e foro in privata tečba Ernesti, & Leopoldi diffidia immigrärint. Leo-Poldum Viennenfium fratrfsque metus Neoftadium abftulerat,
S.uem aflečtatus Bertholdus Frifingenfis aurv Cancellarius convocatos Enfisdorffium, Comitem Maydeburgicum, aliösqj Nobiles 111 fide confirmat. Ernesto Fridericus, & Reimbertus Waldfejus cum pleris que Auftriar Proceribus adhadit. Vienna a fe diffide-nat, Magiitratus pro Ernesto, pro altero inferioris conditionis nives Sc opifices pugnabant. Georgium Patavienfem Bertholdi °dium, & clientum ferocia a Leopoldo alienärat, a quorum_9 naanibus non profana, non facra intadra. Eckcnburgum, Drofen-^orffium, Laham, qubd Erneftina e fient, inhumaniter habita : Coenobium S. Crucis, Campililiorum, Gottwicenfe, Medlicenfe, wetlenfe pari rabie expilata. Caufa furoris ad infaniam usque audi anathema in eos, ipfumqueBertholdum, etfiprefib nomine, publici tumultus fi minus authorem, fautorem certe ä Georgio Patavienfi libratum. Regionis demum tutelam, facrarum Praecipue tedium, Reimbertus W aldfejus Aufirix fuperioris Prxfe-^Us in fe recepit, repreflbque furentium impetu Welfium, Lau-reacum, Gemundam aliäque oppidula eripuit: mutuis cxdibus fatigatos miferatio tandem Patrix cepit, ut ad colloquium venire Clauftro - Neoburgum Anno MCDVIII. litigantes mfiinerent-».^^ Dilatis tantifper dilcordiis Viennam Leopoldus, Ernestus Gvx-“mu ut' dum fub Saturnalium tempus repetiit.
Profiratam Leopoldi fortunam mors Friderici Waldfeji ut- x cunque erexit, qui non multb pbft nitrato pulvere , quem infima domus parte reconditum per fervi incuriam illapfa cum conclavi fcintilla corripuit, in auras ejedus interiit. Hoc fulcro fub-dudo pene Ernesti fačtio corruerat. Tam plebe, quam multis Nobilibus adverfas partes amplexis, Reimbertus unus in fide_«. Perftitit. Nec in hoc rerum articulo Ernestus fibi deerat, rele-d:o continub Viennam itinere, nutantes iua prxfentia confirmate aggreditur. At ubi novos tumultus imminere Provinciales mtelligunt, Neofiadiiprimum, confumptäque hic operä ad D. Dyppoliti Fanum alterum conventum edicunt, quo fine frndu diflbluto, affedum jam pacis negotium penitus intempeftivo Vindidx fiudio Leopoldus disjecit. Accefierat ad id colloquium mhis Viennenfis nomine Conradus Vorlauffius Confli 1, Joannes ^qkius, Henricus Unterhimellius, Nicolaus Fluflartus civium primores. Reduces etfi publico commeatu infirudi cxfb Flnfatio Infidiis reliqui excipiuntur 5 mutatöque ter carcere libertatem_s duobus florenum millibus xgre obtinuere. Nondum hac poena Leopoldi ira relederatj majus fupplicium meditanti brevi fe oc-
S 2	cafio
yo	Emeflus
cafio ingeffit. Reverfus Viennam partem murorum dirui, & viarum capita catenis claufa aperiri poftulärat: utrumque fe čturum feiiatus negavit, quae repu Ha, fed magis plebis querela miferos in exitium egerunt. Populum revera fociorum cxdes» quos nuperis tumultibus capitis Magiftratus damnärat, premebat: longe tamen divertis querelis illi ad vindičtam tibi viam-* muniunt. Immanibus večtigalibus alimentorum, vinipraeprimis» pretium exaggeratum queruntur, peculatus fenatum accufant. Nulla jam defenfio , precesve propinquorum prae damnatis patrocinabantur. Vorlauffius, Rockius, Conradus Rampelsdorffi-us, Rudolphus Angerfeldius cum tribus aliis cervices ftcuri iub-jicere VII. Julii jubentur.
Incredibile, quantam id fiipplicium non domi duntaxat, fed & foris Leopoldo invidiam connarit. Inftaurant Conjurati foedus, Reimbertus Waldfejus adfcito in focietatem Rofenbergico palam in armis erat, feditiofis vocibus, & apparatibus villae, op-Now^wr-pida paffim pertirepebant. Sockolium cum Joanne Maydebur-hpofithDu £*co Leopoldus adv očarat, Hiberius Polonus, praedarum causa ttl "in11 Autiriam pervagabatur, potens in Hungaria Dynatia. Hunc amicit;, quidem Stubenbergicus a cervicibus civium avertit. At nb in^ a™nt™Ae' triftiores nuperis tumultus respublica revolveretur, uniLiech-tenfteinii Tridentini Epifcopi, nuper Viennentis Praepofiti foler-tiae debebatur: procerum ille domos concurfare, imminentia mala ob oculos ponere, pacem perfuadere denique3 itaque communi confilio duodecim arbitri deliguntur, quorum lententia; ti ac qui e fc ere alteruter Ducum recufaret, fe hoftem Sigismundus Oefar arbitrorum Princeps minabatur 3 ante omnia Frifingentis cxetie Auftria, & munere jubetur. Tum hae leges An.MCDlX-fcribuntur: Leopoldus Neoftadium fecederet3 in ejus tutela Albertus perfeveraret 3 Ernesti cura deinceps etiet, diffidentes ordines conciliare3 pacem ipfe coleret 3 &: fi ad domandos pervicaces opus etiet, vires fratri conjungeret. Quibus peračHs Leopoldus reličfo Neoftadio, Ernestus Eggen furto, potitis fimulta-tibus inter feftivas populi acclamationes Viennae fe reddiderunt. Mcnfe Majo allata a Sigismundo Caefare pacificationis capita, queis ab utroque probatis, Alberto Principi, Leopoldo &Ernesto tutoribus facramentum Cives dixerunt. Fratres ad adventum^ Friderici Viennae commodati, antequam in fuam quisque Provinciam abiret, thefauroš ab Abavis longo annorum intervallo collečtos aequabili partitione cum Alberto divifere. Turbarum denique nervos plene incidit confecuta Anno MCDXf Mors Leopoldi, & Alberti maturareipublicae gerendae aetas. Refert tamen Hafelbachius Ernestum, & Fridericum, Alberti jam
rebus
Dux Styria* XIl /.	yi
rebus impoliti regimen prensäfFe 3 at poftquam hoftiliter agere ccepilFent, a Waidfejo tiohemomm ope aut territos, aut reprei-iram in Waldfeji per Styriam bona vertiiie.
Ernestom, quem cumLeopokio tuteix praerogativa, cum altero Fratre Friderico ejus ^alamitas commifit. Origo difcor* ca fuit. E Conftantienfi concilio, quod Anno MCDXIV. dirimendae trium Pontificum cauße celebratum , chm aemuli Be-^cdičius, & Gregorius adefle detrcčbarent, fe clam Joannes fub-duxerat, operam, aut ingenium verius hunc in modum commodante Friderico. Equeftres ludos ad Civitatis pomoeria adornavit, ad quos, cum ex urbe Civium multitudo afflueret, tur-immiffljs equiforiis habitu cuftodes fefellit. Odoratus qui-^J^ dem id confllium Caefar tum Joannem, tum Fridericum dchor-/caßT tatus erat. Sed impulit cumprimis Ducem, qubd ejus fidei^ eo*«-Joannes, antequam Confiantiam venire in animum induceret ,lr°ri%°~r ^e commififfet, tum, qubd ipfe fe ab Epifcopis Confflantienfi/ Curienfi, Tridentino ubi infenfis graviter accufandum, nec vigorem facile abiturum praevideret. Intcllcčfa Pontificis fuga Caefar Fridericum, qubd ad diem evocatus vadimonium dcferuif-^et, hoftem reipublicae Majefiatis reum pronuntiat: poteftatem Occupandi-ditionem ejus, cui liberet, facit. Helvctos, ut in_9 Partem praedae venirent, invitat, foederis, quod in quinquaginta anos cum Aufiriacis pepigerant, religione fblutos authoritate con-rilij dičlritans. Omni itaque parte arma expediuntur, inter hoff es Oomen profitentur, non ii duntaxat, quos veteres offenfae alie-oärant, fed amici, & multis ceteroquin nominibus Auflriacaegen-fi obftričti, Nelienburgicus , Montfortius , Werdenbergicus, 'Coggenburgicns, cum fexcentis aliis. Dignum hi ornnes iniini-ritiä fuä Fridericum cenfebant. Cum illi non decflet, quod auferant, & nihil haberet, quod impune rapi non poflet: concilii tamen Sententiam obtendebant. Et erat fane, cur utilis non minus hoffls Hunc videretur, ac nuper amicus5 fiquidem amplifiimum Leopoldi Fratris Patrimonium a morte ejus adierat. Torrentis in-ftar diverfifiimi hohes in Provincias efFufi anno nondum circumdo, quantum Auftriacis paruit, Fubigunt. Ernestus , ne Frater-na ditio alienis duntaxat prxda fieret, ad legenda fpoliain Tyro-T^o/7^ lim aut evocatus k civibus, aut certb non invitis receptus ad-°ff‘z^f' Volata.
Fridericus jam nihil pr^fidii in armis fk amicis cernens,con-filio demum Ludo vici Palatini affinis fui fc permifit, ebque Sc ßurggravio Norimbergenfi comitatus Conflantiam ad Cadarcm rcdit, qub fevere increpitus Papam reducere, omnes Provincias Imperatori tradere, aut veniam defperare j ubetur. In utram-ParsII.	T	que
*]2	Ernefltis
que conditionem defcendit 5 Milli in Tyroiim Legati non multo 'pbfl;, quam cives fidem obligäßent Ernesto, tempore literas attulere,quibus Ordines ad obtemperandum poithac Imperatori Fride-ricus hortabatur. Multo ftomacho Legatorum adventum ER" nestus audiit. Ad fe vocatos excedere continub finibus, & re-nunciare Sigismundo jubet: fatiari dudum ejus cupiditatem Helvetia: Sueviaeque oppidis debuiffe: plus fatis utiliter Caelari fuum fratrem jampeccafle, optare certe polle, nblimiles rei defint deinceps. Nili Ernestum jufto diutius praeceps fententia latuiflet* effečhtim haud dubie fuille, ne delidd modum vindičta adeb excederet. Si Fridericus deliquit, ab eo poenas repeteret: cur illas ad univerfam Auftriacorum gentem extendiflet. Se non minus ac fratrem Leopoldo Probo genitum: non polle alterutri m patrimonio exui, quin uterque fpolictur. Qubd li vero & rilham ab-ellent, quid tandem piaculi, involalle in Ipolia, quae cuique expolita Cadar volebat ? Ergoviam, SeTurgoviam Sigismundi munificentia inlideri ab Helvetis. Sibi omnino deliberatum valle Attefina, & Tyroli non decedere. Norit Imperator, vetus eile incolarum privilegium: fe ad obftringendam cuipiam fidem jure adigi ä nemine polle, nili cui cahrumTyrolis pareat; li tanta illi Regionis cupido, veniret; fed id ferro, non mandato expugnandum putaret; libi curae futurum, ne indignum CAfare hohem ab fe oblideri queratur; Sigismundum, etli liberum Ernestirefpon-fum pupugerit, devorandum tamen ab eo putabat, quem animo ferreum, mandatis nunquam: montibus claufum, non nili poh longum forte tempus, armis edomandum prolpiciebat.
Tridtrhm	At Fridericus id fačtum Fratris nec probandum, nec diflimu-
cLimcm ]anc(um omnino putavit. Pejore loco res fuas in Tyroli flare non eUpfut in polle ipfc exiflimabat, ut quam ä Caefare, quam fratre cccupa-Tyrdim tam maluiflet. Pcliimo revera Conflantiae flabant. Urgebat ven,L " identidem Tridentinus Cxfarem Patrčsque, ut vindičtam infifle-rent. Ergo & fuae Tyrolis folicitus, &ne quid,fi in hoftium po-teflatemaneret, gravius in fe flatueretur veritus, clam fefe Conflantia proripit (Arenpeckii opinio efl: capitis anquifitum fuille, fed precibus Principum in caliro ad Rhenum inclufbm annuos carceres fubiille, b quibus abierit, excubiis aere corruptis) fed jam Tyrolim non mag'is ferb liiam, ac Sueviam reperit. Ordinibus Ernestum fecutis plebs tantummodo, & Civitates quaepiam Fridericum agnofeebant; coram his proinde de Fratris injuriis expollulare, cujus pariim decora ambitione vel in fundis fuis /ht-exulet: fidem eorum obteflari. Anno fequente MCDXVL /re inigat. Rudovicus Palatinus, & Eberhardus Neuhaufius Salisburgenfis Antifles integrandae amicitiae munus in fe recepere, poflquam-^
Fra-
T)ux Styria XIIL	73
patres Auftriacos Udalrico Brixinenfi condliäjdent, recuperato ilii Cancellarii munere. Cum verb negotium inter Ernestum, Fridcricum minus procederet, Merani, atque hic line fru^ d:u folutis altera Oeniponti comitia indicuntur 5 ante quae_<i Udalricus Brixinenlls Ernesti, quam Friderici itudiollor clam €ulum proceres allocutus in haec pačta pertrahit. In proximo conventu nullius praeterquam ordinum arbitrio litem dirimi paterentur} qui fententiae intercederet, holtis" Patriae haberetur} quinque praeterea fummi arbitri, delečtibini lingulis Conliliarii ^djunčti} haec conlcio Ernesto, at ignaro Friderico ačta, fimui '«ic in ejus conlcientiam perferrentur , literis in omnem partem^ dilpertis fe circumventum queritur, deceptos ab Udalrico, qui in foedus concefiiUent, perluali, quod utriusqueFratris confenlu iniretur. Vicillim Ernestus conjuratos in propofito obfirmare} vim res vergebat. Quippe plebs Fridericum reltitui pertinaci Itudio pohulabat, a quo multb mitius fe habitam, quäm ab Ernesti Praifečtis meminerat. Iplis demum Ducibus civile-» ZrneflM bellum detePatis reddita fub anni exitum Tyroli in Styriam Er-Nestus retrocePit. Atque hic ille eP, quem, qubd pbP amißbs Caefaris fententia Provincias ad incitas redačtus videretur, Fridericum cum vacua pera dixere} quod convitium, ut oPenta-tis divitiis retunderet, famofo Oeniponti tečto ducenta aureorum millia illevit.
Vicit interea ConPantiae Tridentinus, publicfsque templorum foribus prolcriptum Friderici nomen pendebat. Indignatus Fridetkm Ernestus toties in vetus ulcus ungues defigi, mille fecum equi-fCCÄ”^. tes, & numerofam peditum manum ConPantiam abripit, juf-^. *' fisque in propinquum prafiolari ceteris, centum equitum cohorte Pipatus rečta ad Caefarem tendit. In os illi injuPam fen-tentiam exprobrat. Venditas ab ipfo ruPicae plebi ( Helve-tos intelligebat) florentiPimas Provincias, futurum haud dubič,
Ut agricolis poPhac ferviant Principes, Caefärque profečtus in bellum equitum comitiva careat, nifi nobiles volones e colonis,
& ab aratro accerfat. Loquentis libertas, armatorum comi-caßri tum numerus, & fama, quae oPenfbs Tridentino Venetos opi-concilia-tulaturosAuPriacis vulgabat, Sigismundum impulit, ut Frideri-/Är’ cuminpriPinum dignitatis reponeret. Jačturam tamen ditionum non modicam fubiit} nam alias urbes Caefar imperialibus accen-fuit, alias pignori elocavit. Quas Helveti ad Arulam occupabant, nunquam rediere.
Sed' antequam Friderici infortunium, ortiamque inde Fra- Emefli trumdiPidium ennarraremus, Ernesti in PalaePinamiter dičtum oportuit, fi temporis ordinem fervare libuifiet 5 folitae ejus aevi aJ imm'
T 2	pie-
pietati indulgens, Anno XII. poftquam Conjugem Margaritam Boguslai V. Pomcranix Ducis Filiam Sigismundi Caelaris materteram , amiliilet, in iter fe dedit. Nomina Nobilium, qui Ducem ad invifendum Servatoris fepulchrum comitati, Auguftus Filius Fridericus fua manu memoriae prodidit. Comentariis his in Caelare a Bibliotheca aflervatis nomen Diarii indidit. In Ccllen-hs porro itineris diario hunc in modum ä Lambecio refertur. Catalogus eorum, qui cummeo Domino, & Parente ad fan-mmind čtum fepulchrum Equites creati funt: Comes Paulus Forchten-fteinius, Leopoldus Kreigius, RudolphusLiechtenfteinius, Al-“rum Do- bertus Neibergius , Ulricus Stubenbergicus, Henricus Potten-minicrea. dorffius, Wolfgangus Drauuerus, Wilhelmus Zelkingius, Jo-“cumEr“ annes Ebcrftorffius, Ulricus Wilhelmus Smaurerus, Ulricus V el-neßo. berus, Joannes Sweinwarterus, Joannes Spaurius, Ulricus Star-kenbergerus, Francifcus Strafkiverus, GeorgiusFürftenvelderus, Joannes Launius, Wolfgangus Jörgerus, Colom annus Windifch-grazzerus, Joannes Zinidus, Ulricus Wigffelius , Wolfgangus Jörgerus , Conradus Nempfius, Joannes Sweinpeckius, Cafpa-rus PelkendoifFerus, Ulricus Langius.
ittr in Altero anno redux Budam fub ipfum tempus comitiorum ad Ee§em Sigismundum divertit, quo haud ita pridem Albertus Dux Auftriae, Caefäris gener, concefferat. Offenfum Ernesti apparatu Sigismundum Hafclbachius meminit, quod manipulos terentium imagines phaleris intextas equi geflarent, Albert6-que conciliatore opus fuifle. Inter confabulandum cum eximiam Cimburgis fpeciem miris laudibus extolli faepius a principibus au-diiilet*, puellas amore tačfus, non ante tamen in torum poftulare voluit, quam ipfe corkm, qukm vera referrentur, exploraflet. in taloni- Nata Cimburgis erat Ziemovito Mafläviae Duce, & Alexandra am'	Iliadislai Jagellonis Polonias Regis filiä, ideöque paucis ex nuptiae
probabantur , qui Wilhelme affabili illatam a pucllx avo, injuriam nondum concoxerant 5 fed veniam mereri Ernesto facik vifus eff avus, qui neptem haberet, qux mereretur amari, vehe-mentiore flamina juftx irx ardorem obruente: paucis vix comitibus, veffdque aliena latens Cracoviam, ubi puella educabatur, fubiit. Ingenium, mores, formam Virginis ignara adhucdum fux fortunx fponsä obfervat j poftquam fatis deprehendi flet famam, ut alias fblet, eundo non crevifle, fe,fulque itineris con-CjTtCm ^um E egi manifeftat. Pronis auribus excepta ab Llladislaope-zltrgi™' titio, novfsque fponfis nuptiale feftum in aula fua, profocer fu-perbiffima pompa adornavit 5 felicibus aufpiciis, & bono certe-# genio dučhishoc cumCimburgeConjugium Ernestus iniit, concors xque ac foecundum. Hxredes illa Provinciis, marito fimul
immor-
Dux Styritf XIIh	yy
immortalem propagatoris gloriam pepcrit. Extindra Equidem Alberti in Auftria, & Friderici in Tyroli progenie, fuos ab Anno MCDXL. Imperium Csßires, Principes Auftria foecunditati Cim-burgis, Styrixqne Ducis debet. Prominente nonnihil labio fuifle Fuggerus teftatur, cujus indicio feri nepotes Cunburgim Matrem fiiam fuifle fateantur. Pensäfle adeb Auflriacis , quidquid Wii-helmo avus eripuit, neptis non fine fcenore cenferi potuit, quae Pro uno regno tot tantorum Regnorum haeredes fertili finii reddidit 5 quippe ea Cimburgi felicitas obtigit, ut non modb gentem Auftriacam per ter centum annos propagatam in noflra tempora, ceu nova mater immitteret 5 fed & eos Principes Europae bono daret, quorum vel fingulos Ungulis regnis emifle nimium videri non debeat.
Fridericum dičhim Pacificum, pofimodum Caefarem, dum u.w; t Oeniponti cum Marito, ut diximus, verfaretur, An.MCDXV. cimburgi Xl Kalcndas Očtobres primo partu edidit 5 ceteri ejus liberi fue-^^'* re Albertus VI. dičtus Prodigus, Anno feculiXVIU. natus, mortem Viennae oppetiit Anno LXIII. III. Nonas Decembres. Uxorem habuit Mathildem Ludovici Palatini filiam, alterius Ludo-vici Wirtembergici viduam» Erneflus, Rudolphus, Leopol-dus, Alexandra, Anna puberes annos non attigere. Margarita FridericumII. Placidum, Saxoniae Ducem Anno MCDXXXI.Ca-tharina Carolum Marchionem Badenfem Anno XLVI. načfa. lila Anno LXXXVI. očtavo Idus Februarii, haec Anno XCIII. Undecima Septembr. fupremum vixit5 utraque Maternae faecum ditatis aemula, alteros flirpis authores futim quaque maritum_g fecit: Margaritae in dotem očfo fupra vicena, Catharinae tricena aureorum millia aflignata Fuggerus aflerit.
Quatuor, antequam moreretur, annis pii belli adversum_isigUwun. Hnflitas & Wicleffitas focius, Sigismundo Caelari fuppetias cum jh Alberto Ernestus tulit, quamquam omnis ea expeditio intra,/, conatus duntaxat fleterit, qubd Pragaefuae, quam expugnatum ibat, parcitum Sigismundus vellet5 Anno demumMCDXXIV. dies X. menfis Junii fuprema illi illuxit. VifceraMuraeponti, ubi Moritur. eum obiifle credibile, ante aram Principem defofla: Cadaver^» marmoreae tumbae inclufiim, ad dextramfacrariiRunenfisEccle-fiae vilitur. Xenodochium S. Spiritus honoribus ab Udalrico Greifleneclcero Judenburgi erečtum, non modo authoritate_j> fua flabilivit, literis Neoftadii Anno XX. Nono Kalcndas quinti les datis, fed & cenfu auxit. Divi Lamberti coenobio eodem Anno XIV. quo Styriae Privilegia, XVIII. Januarii rata habuit, facerdotium Pyberenfe prope Voitfpergam adjecit, ea.lege, ut quatuor temporum feriis piacularia facra pro Defunčtis Äuflria-Pars IL	U	cis
^ 6	Erneßus
cis obirent, Ungulis verb diebus rem divinam fblenni ritu ma^ gnx Matris honori facerent 5 quod fe curaturum RudolphuS Abbas recepit. Symbolum ejus Cornuta Luna, & verba: Nunquam eadem. Bononiae literis operam dedit; uti equefrri difci-plina, & militari arte probB inftitutus, itää pugnis non admodum abhorrebat, vultu ipfb, quid Martium fpirans, & habitudine corporis laboribus par. Nihilominus tamen comis, & mi* ra fuavitate fermonem a ip er gere gnarus. Subnigra illi facies, & icintillantes oculi. Ferrei illi nomen a valida corporis compage, animique robore adhadit. Nihil illi viribus concefllffe Cim-burgis fertur, ut quse digitorum nifu juglandes, Sc avellanas nuces elilerit, clavos ferreos in parietes fblius manus adminiculo adegerit. A morte mariti totam fe pietatis exercitiis conie* cravit. Cum Cellas Marianas in Auftria htas peteret, Cam-pililii morbo proftrata Anno MCDXX1X. ibidem
obiit, quiescitque.


mm 77)«
F R I D E R I C U S
Pacificus.
DUX STYRIvE XIV.
Acifici nomen Fridericö additum nifi quis a pacis deßderio fliidiöv e deduxerit ? non erir* cur a pacis ufu derivet , adcö paucos ^ aut venus nullos in omni ejus vita annos reperias, quibus ceflatum ab armis eilet. Si exteri hoites deerant, agnatorum invidiae, populi perduellio Optimo Principifuavem tflum quietis guftum invidebant» Diuturnum Friderici Regi-i^en, geßäque eo compendio referemus-, ut nec omifiiTe Omnino» nec in vadam Imperii hiftoriam evagari latius videammq men" o-res indituti nodri non ede de Caefanbus, ied Scyriae Ducibus nar-^tionem texere.
Annum aetatis decimum nondum aulpicato mors Patris hae- Trikrtü ^ditatem provinciarum obtulit. Tutelam ejus» donec adole-rA!f<>r» peret» Patruus gedit Fridericus Tyrolis Dominus» Extantad hunc diem ejus tabulae» quibus XIX. Novembris» Annofeculi decimi quinti» XXIV. immunitates Styriae probavit» Annum jiatis vicefimum, feculi tricefimo quinto ingredus» bpotedate fuo dučtu deinceps rempublicam gubernaturus.
» & multorum annorum» quod cortfecutUm erat» Jugimini caeledem opem conciliaret» altero mox anno confccn-hs Tergcdi navibus, V» Idus fextiles in Orientem vela fecit* In Cyprum appudus» Equedrem dignitatem cüm multa Nobilium corona adeptus ed i rem ipfe in parte Commentariorum flipra Remorata» his verbis annotavit» Anno XXXVI. pridie Divi Canrentii č Terg-edino portu folvi. Sabbato ante diem Domini-herfrM* pam fcdnvn Nafcentis Virginis fecutam» equedri dignitate me_9 ^litiavit Dominus Albertus Ncipergius» xtatis meae Anno XXL domina diorum Comitum hunc in modum refert. Syllabus eo-pUm, qui mccum inaugurati» vedri: PrimbMartinus Pifolf de T^ergedo» Comes Eberhardus Kirchbergiuš junior» Cömes «ernardus SchaumbergiuS» Albertus Ncipergius fecit me creare* peorgius Puchamius, Joannes Ncipergius» Leutoklus Stuben» bergius, Joannes Kunrlngius, Otto Stubenbergius, Paulus
Us-	Pot-
y utoris exiit ^ ’-lt didicillimo
y8	Friderkm
Pottendorffius, Joannes Puechaimius, Berchtoldus Lofienftd' itineris nius, Wilhelmus Pernekius, Joannes Starenbergius, Ludo-ficu. vicus Ekertzavius , Ulricus Polhaimius , Wolfgangus Winde* nius. His fubjungit: Barones praefcripti. Ceteros dučta Linea difcretos hoc ordine enumerat. Joannes LIngnadius auke Mare' fchaUus, Wolfartus Fuxius de Fuxberga, Burchardus Ellerba-chius , Gamaretus Silberbergerus, Henricus Enzerftorfferus» Ulricus Saurerus Senior, Georgius Fuxius de Fuxberga, Ludo* vicus Ratenftainius, Andreas Holenekerus, Nicolaus PolloD' zius, Triftramus Teufenpechkius, Vitus Wolkenfteinerusi Leopoldus Traunerus , Georgius Apphaltererus, Leonardu5 Harracherus, Fridericus Tunnerus, Bernardus Tehenfteinerus» Ulricus Flcdennizerus, Joannes Waldftcinerus, Georgius Schaf' nommelius, Joannes Saurerus, Pancratius Vinkchfchadius> Haidenricus Zebingerius, Wilhelmus Albenius , Sigismundu5 Windiichgrezerus, Wilhelmus Reifpergerus, Antonius Holen* ekerus, Fridericus Lugafterus, Georgius Stainreuterns, Joanne5 Lampoldinerus, Leonardus Vilfekkerus, Sigismundus Kirpef' gerus, Joannes Greiflenekerus.
Defunčto fub Annum MCDXXXIX. VI. Kalen. Novembr« Alberto II. Caefare, concordibus Elecftorum fuftragiis, anni ft' quentis die Februari j fecunda, ut ipfe memoriae prodidit, Im pe' Eligitur rator renunciatur. Neoftadij agentem mifti ab Eletirorum coi* jmpera. jegi0 Legati convenere. Ille inexpedtato nuncio , non admodum laetus deliberandi fpatium, an e re fu a ea dignitas videretur? poftulat. Neque tamen ignavia, &praepofterum otii ftudium, ftej caufae multb graviflimae ambiguum reddiderunt. Incumbebat ift uni immenfa curarum moles; nam poft elatum nuper Frid eri' cum Tyrolenfem, fufeeptamque Filii Sigismundi tutelam , ili# ad eum Provinciae redierant; Albertus Caefir fupremis tabuü5 Tutorem pariter, fi Conjux hia marem gigneret, cum Alberto Fratre: fi filiam, haeredes ambos juftit. Eae liter« mox ab Al' berti morte, in Berchtoldftorfenfi ordinum confeflu recitatae5 Albertus Frater a prima jam aetate eam viam ingreftus erat, ut non modo nihil in eo praefidii reponendum cerneret, fed lucrum putare deberet, fi non turbaret 5 č Bohemia & Hungaria Rege fu° orbatis tumultus animo non vane praecipiebat. Nec ante dieiU Divo Georgiq facrum oblatam fibi dignitatem admifit.
taiuiai	Fridcrico his curis occupato,Elifabetha Alberti vidua XXlf*
Poßhumi Februarii Ladislaum Pofthumum parit, breve Albertin« ftirpi5 jripit! folatium, diuturnam Friderici bellorum materiam pullulantibu5 vel inter cunas jam difeordiis; nam cum mater ipfi filium ab ft utero geri malignb admodum fperaret, Uladislaum Jagellom5
Po- I

I
Poloni Filium ad Corönam Proceres invitabant. Nato fubinde Ladislao, atque poit iy. Menfes Divi Stephani iniignibus indu-[o, in Hungariam nihilominus Llladislaus Novatorum haud du-oje literis ftimulatus afpiravit. Ejus adventus fama confternata hlifabetha unk cum Filio in Auftriam fe recepit, ablata fecum,
^uam dextero honorarix puellze furto aftüque fiibduxerat, Regni poronä. Cum Hungari rebus Uladislaum Polomim imponerent, hohemi quoque coačfis regni comitiis de Rege eligendo delibe-rant. Albertum Bavarum primum deiignant 3 at eum cum_r integritas, tum Friderici literx, monentis, fas non fuifle ordinibus Regem optare vivente Alberti filio, intra xqui limites continuere: Friderigus ipfe oblatam Regni tutelam relpuit, fa-ps fupdrque fe curis oneratum excufans; Prxfedtos, quos vellent, crearent: libi Ladislai educandi curam feponere. Quo re« Iponfo dimiffi Bohemi in Ptafconem , & Meinhardum , illöque Polt paucos Menfes extindto in Georgium Podiebradium Prorcgis PotelPatem conferunt, qui an veneno, an iua morte fublato Mainhardo, unus demum regni gubernacula capcffivit; unicam itaque e Nepotis hxrcditate Auttriam curarum Iliarum partem die Friderigus fufhnuit 5 Anno XLII. Aquisgranum profedtus XVII. Menfis Junii, folennes ritus obeunte Colonienfi, Imperii 01-^^"' namenta recepit. Peragrata Svevia, Ergoviä, Helvetia AufbianV repetiit, quam magnopere affličhm Alberti Fratris turbido ingenio offendit.
Is dudum fe mifero modici xris cenfu afperflim, fratrem^, Lyaeum contra innatare opibus & potentix queffus, vi fibi amplius pa- pfXToi trimonium conficere parabat. Opportune fe ad confilia grafhi-M^/ ri pofle ratus,Friderico Aquisgrani abfente, copias tumultuario deledu feriptas Labaco circumfuderat, ab tllrico Cillejx Co-Uiite adjutus5 acrius, ac voluiffet, putafietque, prxfidiarii refii-tere^ appulfis denique ex Aufixia flipetiis non fine clade rejedus caffra, machinäsque omnes vičloribus reliquit. Bellum hock Carniolia depulfum, in populationes demum velut fedimentum Auftrix malo defiit.
Etenim fxx illa hominum clade di/perfa figna etiam inopis Ducis deferuerat, k quo xs fperare non audebat, nifi pro ftipen-diis praedas haberet 5 illataquc in Aufidam ad Cxfaris usque reditum grafiabatur. Friderigus malo finem hunc in modum im-pofuit. Alberto Fratre, ut in Sveviam ad fexennium fecederet, perfvafo, feptuaginta Coronatorum millia (tantum hbi ab Alberto deberi contendebat) repraefentavit; fuifle hoc An. XLIIL Grxcii Fridericum b literis XXVI. Decembris exaratis confiat, ejuibus Styris vetera fua jurafalva efie jubet. Leges alias Codi-ParsIL	X	ci
go	Fridericm
ci privilegiorum Styriae infertas VI. Novembris biennio pbft Viennae tulit. Sub idem tempus bellum Helveti intulere: injuriam illi ducebant, quöd metuere Fridericum incepiflent, quJ BtUum Tigurinos a foedere abftračtos libi adjunxerit 5 Kyburgenfe.m eti-2S Hd‘ am comitatum iisdem dedentibus recuperant 3 per Helvetiam nuper adeb fui fecurus iter fecerit, ut immunitates eorum fibi ratas fore negarit, nifi ablata nuper Friderico reddiderint. Crebris ultro citröque illatis cladibus, trium annorum f]3atio certatum eft. Vicerantque Helveti Imperii Principibus otiose vilk' f rum incendia Ipečtantibus, nifi auxiliares a Carolo Galliae Rege copias Caefar impetraflet 3 at Ludovicus Delphinus non fat fideliter focii munere funttus, pro petitis quinque millibus triginta infudit3 cseslsque ad Bafileam foederatis figna in Alfatiam, & Imperii urbes convertit, donec urgente Friderico a Patre in^ Gallias redire juberetur. Alteropbft Anno, XLVI. nimirum, Li> dovici Palatini opera pax refiituta. Nunc ad Ladislaum innocentem bellorum fomitem revertimur.
Bobemi Eum, ut diximus, a Friderico detentum Anno XLIV. fibi gariu' tradi GeorgiusPodiebradius mifia legatione poftularat, idem Jo-disiamn annes Corvinus Hunniades anno alteroProrexHungariae, poft cae-tradi te- fum Varnenfi clade Uladislaum, contendit 3 facram infuper coronam reddi pofiulans. Pars utraque apud fe educari Regem, ut mores gentis imbiberet, animum populi fibi conciliaret, imminentes turbas fua pradentia comprimeret, falubrius reipublicae dičti-tabant. Utrisque refponfum d Caefare: fux curx a Matre impuberem regem gravibus de caufis commifliim, e reipublicae falute non videri Ladislaum nondum matura aetate in regnum mittere. Si» quodipfi agnofcerent, perniciofa multorum confilia formidanda, nihil pronius futurum , qukm ut Regis juventute pro fua quisq? libidine abutatur, unde convelli flatum reipublicae necefle fit. Di-ftulere iram Bohemi3 ab Hungaris continub bellum decretum. Hungd-'^ Auflriam omnem, quanta Hamburgo ad SemeringicumpateO YAu^hm Duce Renaldo Rozgonio duodecim millium populabundo exer-irruptio. citu emetiuntur. Neofladium, cui fe Caefar incluferat, fruflra affiliunt, vagaturi diutius, nifi frigus in patria hybernaretrufif-fet3 Fridericus his damnis cautior, ne imparatum deinceps obruerent, indičto Radkerfpurgum Anno XLVI. conventu, fla-tuit, ut fi quid pofthac Llngari Ladislai causa obturbarent, non nobiles folhm, ut ante fačtum, arma caperent, fed e colonis etiam miles cogeretur. Idem confilium amplexi Auflriaci fuain regionem dučlore UlricoEitzingero, Joanne Bucheimio, Chri-ftophoro Lichtenfleinio a latronum reliquiis repurgarunt, receptaculis fpoliomin excifis, reis ad furcam abreptis. Quae verb
magis
Dux Stjr'ue XIV.	8r
^agis munita vim majorem cxpedrarent, fcripto b Provincialibus exercitu, acceptisque ä Caefäre feptingentis equitibus Udal-ticus Ciilejenils fubjugavit.
Iter, quod Roma parari a Caelare audierant, denuo Bohe- De»«o i udorum, & Hungarorum proLadislao Rudia inflammavit. Ab F[jj™ his mifli Ladislaus Paloczius Propalatinus, Epiibopi Strigonien- 'faiaum ' lis, Vacienfis, Varadinenfls, jaurincnlis 5 at illis Ulricus Rofen- poftuiant, bergius, Szdenko Sterenbergius vetera poflulata recantant. Lln-\ garis repofltum a Friderico , propofitum fibi effle Ladislaum_s Romam deducere5 nullam ab fe moram futuram, quin reducem haberent. Simili reflponflo eadem Auflriacorum poflulata re j ečta. Bohemi cum non fine minis urgerent, jufli proximis comitiis Cadaris voluntatem excipere 5 Proceres Benescovi^ ( namPragae tunc lues fxviebat) congregatos /Encas Sylvius pro Caefare allocutus nervofa oratione commonftravit, nullo dolo malo nepotem ab Imperatore retineri: confultum duntaxat incolumitati Regni velle, tot inter illuftres viros, quibus Bohemia abundat, plurimos effle , qui juventutem Regis moderari mereantur: ne-hinein non futurum, qui non alteri eam dignitatem collatam_s iniquis oculis afpiceret. Adhaec exhauftum regni aerarium, in-Rruendae Principis aulae vix adhucdum fuffečturum. Deliniti co fermone Proceres aquievere. Hoc obice utcunque remoto Schaumbergicum Seniorem, Georgi um Pucheimium, Sigismun-durn Eberftorffium, & Cunradum Eizingerum Auftriae proficit 5 ipfe exennte Očtobri Menfe, Anno MCDLL Neofladio Graeci-Um, hinc X1IL Kalendas Januarii Romam movet.
Florentiae de adventu Eleonore Sponfle, quam nuper per Frid&icm Legatos a Patre Eduardo, Lufitaniae Rege, petierat, edodrus,
Senis eam, Ladislao Pofthumo, Alberto Fratre, magna Nobili-a Uin, 8c militum Corona flipatus excipit, Romamque dedučtam procurante confuetas Ceremonias fummo Pontifice Nicolao V. ad XVI. Martii in D. Petri Bafilica Matrimonio fibi copulavit. Roftquam Imperii diadema cum conjuge decima nona fufcepif-fent, creatis ad Pontem Adriani tercentum cum Alberto Fratre cum ea Lquitibus Neapolim abiere, quo Eleonore avunculus Alphon-CO?0,M~ his ad agenda nuptiarum fefla invitärat. Sed diu quietis efle non ur‘ licuit 5 nunciatum non multb pbfi Roma Ungaros, & praecipue Auftriacos corrupto inftrudrore Nicolao Grottendorffio, in fugae confilium Ladislaum attraxifle; dolumque cariturum fucceflii nonfuifle, nifi JEneas Epifcopus a Papa admonitus fefe objecifflet.
Relibta proinde Neapoli conjuge Romam primum, aflumptöcjue ibidem Ladislao Venetias approperat, ubi, poflquam Conjux ^ppulfa efflet in Styriam, Judenburgum tedendit. Diffinčtb h)c
X 2	per-
§2	Fridericus
perniciofas Außriacomm molitiones intelligit: ut illi, dum abef-iet, congregatis comitiis, etfi antea fevere vetitis, denegandum) nili Ladislaus tutoris poteßate eximeretur, obfequium ßatuifTent: monetürque, ut ßrudras ä perduellibus infidias-caveret. QB1' bus tamen Fridericus : nihil ab fe eorum furori caufac praebitum) nec omnem adeo fidem exuiile Audriacos videri. Perfpečtum fibi eile: unum Ladislaum peti5 fi res popofcerit, haud gravati fe id pomum Eridos projecturum in medium 5 acuendam haud dubič ejus afpečtu, invidiäque fic famem,ut fefe Aufiriaci, Um gari, Bohemi ipfos conficerent.
NMi. Neofiadium XIX. Augufii Anno MCDLII. ingrefium
um redit, gati conjuratorum praefiolabantur 5 urgebant praeprimis Ulricns Cillejenfis, & alter Ulricus Eizingerus, uterque fpe amplioris fortunae fub immaturi Ladislai regimine dučtus. FridfricuS) cui non minor honoris ac pacis cura, indignum ratus, fi minis extortum ab fe pupillum gloriaretur, populum redire ad fuos ju' bet, exped-ardque, quid fibi decernere liberet. At magis iH1 jam in perduellionem animos obfirmärant, quäm ut moras tO' lerarent 5 remittuntur extemplo pro Legatis feciales : excidii# Frtdericum gubernaculis5 fe pofthacfuo arbitratu viärvros^ beb lum denique denunciant. A Ludovico Bavaro oblata in pignus Aufirix parte pecunias milio Comite Schaumbergico ftipulaiv tur: Moravos, Bohemos, Hungaros exciunt: decem dierum^ obfidione Orthium validum cafirum expugnant 5 fimulato dein Leithapontum itinere improvifi ad Neofiadium cafira figunt) Imperatrice vix tantum ipatii načta, quo ie Leobium reciperet«
otfde/ar	Sedecim millia in exercitu numerabant. Soli Viennenfes quin-
dconjura-quies mille, duöque immanis magnitudinis tormenta eduxere) ducentos equites , očtingentos pedites Rofenbergicus b Bohemi3 fociarat. His quingenti Moravi accefsere, Hungaromm nemo aderat. Fridericus admonitis jam alicis de periculo fuo Styris, & Carinthis, Albertöque Fratre, quamor equitum, totidem peditum millia Neofiadium accerfierat. Ut primum in urbis con-fpečtum venere, atrox pugna conieritur, extra portas urbis C#-farei hofiem opperiebantur, ingruente majore numero, Sc clade a tormentis edita cedere compulfi, dum fefe intra mcenia^ certatim conjiciunt, infecuti terga conjurati portis imminebant« Unus Andreas Paumkircherus ( adeb reliquis timor mentein alienärat) objectu corporis, armorumque ruentes fufiinuit, nfc turmcefudentium immifii eodem ardore urbem caperent, donec confiernatis pudor, & temerariae propemodum virtutis exem- ^ pium novas iras, animösque fufficeret. A fuga reverfis in pu- 1 gnam nulla jam vis hoftium par fuit. Jam jam vitfiores portis, &
Dux Styria XIV- 8?
jpe potiundae per impetum urbis deječtos in caflra repellunt. Nec j^oftes fortunam pofthac tentare auli ad lentam obfidionem con-jj'ia flexere. Intellečto Friderici difcrimine Podiebradius cum bdečim millibus iter ingreditur certam conjuratis, nili pacem_s ^aturäflent, cladem allaturus 5 at nondum appropinquärat, ctim Componendam propediem controverfiam rumor nunciäflet; re-Pragam itinere, ne tamen nihil Friderici hoftibus damni cteaflet, Rofenbergici fundos evallat.
Pacis porrb arbitri Carolus Badenfis, Sigismundus Wolker-^g*-dorifius eo anno Salisburgenfi Mitra ornatus leges has utrique_$
Parti fcripfere : Fridericus Ladislaum e tutela dimiflum Au-w. driacis traderet 5 nemo, quem Cxfar ante legiflet, fenatumoderetur 5 nifi eodem conlcio nihil in republica innovaretur 5 La-La,lisla,ts dislaus fub Ulrici Cillejenfis potefiate Berchtoldftorffium in-^Lr7* coleret, nec Viennam fi-ibiret, nec rempublicam attingeret, do-tiec Caefari vifum publicis in comitiis potefiatem illi concedere, doftquam utriusque aflenfu receptae tabulae, lllricus Neofladio exercitum, Ladislaum Berchtoldftorffium X. Septembris abduxit. Verum quid ea fide infirmius, quam ad pacifcendum coacto dederis? Auftriaci nullum jam deličtum rati, verbis ludere Principem, poflquam armis petiifient: Ladislaum Viennam de-dučtum X. Novembr. Ducem falutant. Caefari advershs padla Neoftadienfia agi per Legatos in Comitiis queflo ferociter abCil-lejenfi refponfiim: Vičlori a vičlo leges nullas praeferibi 5 Ladis-laum praeter fas detentum fui fle 5 nifi illi liberando pacifci fibi Hec opus, nec animum fuifle. Ad pacis perficiendae negotium nihilominus curae adječtae, fed ad quam pervenire non potuit, dum Ladislaus viveret. Auftriaci levibus momentis dučti Caelarem hereditati nepotis fui imminere fufpicabantur: Fridericus caftra quaedam per Hungariam Auftriamque detenta, & Coronam redditurum fe negabat, nifi maxima pecuniae fumma redhiberetur tutelae nomine debita. Ubi confečtum non femel ne-Rotium credebatur, fpes omnis variis de caufis repentd evanuit, Cillejenfi Comite gnaviter alios ex aliis nodos texente, quos non facild expedirent. Nunc infatiabilem Friderici avaritiam nimi- cum nm poflulantis criminabantur5 alias, cum expugnata An. LUh^’L Conflantinopoli fingulis Provinciarum fymbolam pecuniariam vtrfi*. hnperäflet, iniqua divifione plus ab Auftria,quam tolerarepoflit, eXačtum objiciebant. His Sc Sigismundus Tyrolenfis acceffit, ablatos fibi impuberi a Tutore Friderico uniones gemäsq; que-Hus, Albertus Frater, quod mirere, nulli labori pepercit, quo has fpinas evelleret; permovit adeb Ladislaum, & Fridericum, caufie arbitrium fe ejus voluntati permifluros fponderent. Flo-ParsII,	Y	rentem
84	Friderkus
rente m fpem pacis in herba oppreilere Comites Sigismundos, & Joahes Poffingii, Hernicus LiechtenfteiniusNicolfpurgicus, Lldal' ricus Stubenbergicus, Bertholdus Emerbachius, AndreasPauna-kircherus, quos, ubi Cxßir Auftriam Styriämque infefbs armlS percurrere cognorat, omnem eam tračtationem momento ab' rumpit. Ladislaus contra arma corripit, Leitapontum, Pefen-bergum, Rabenfteinium , Weitenekum, Klingebergum, Sty' ram ad deditionem compellit: Guttenfteinium multo fanguine expugnat. Poftquam belli facem Ulricus Cillejenfis a LadislaO Corviiio in Hungaria caefus fecum tumulo intulit, propius de* rhum ad pacem perventum eft. Allata ab Eizingeroe Bohem# milfo concordiae capita non modö Caefar probarat, fed nuptiis Mm Ladislai interfuturus fe fere ad iter accinxeiat, ac ut nihil in re-iuiai. bus humanis fincerum eft, e medio genialium gaudiorum-appa' ratu Ladislaus annos duo de viginti duntaxat natus repentino morbo Anno MCDLVIII. XNIil. Novembr. extinguitnr. Ve* nenum bibifle fufpicio fuit. Atque hic fpem quietis morte alterius partam alterius mors fuccidit.
Prodefle tamen Auftriacis , quos vivus toties incursarari mors Udalricum Cillejenfem coegit 5 generis fui poftremus comitatum fecundum vetera pačba vel invitus Friderico tranfcri-pfit. Inquietos tamen hominis manes in uxorem viduam Georgii Serviar Reguli Filiam inf grafte crederes. Caefo, quod diximus, Anno EVI. Ulrico, cum ftnb liberis obiiftet, non unus Cillejae, & Comitatus Ortemburgici hereditatem captabat. Ladislaus Rex affinitate jus tuebatur. Joannes Goritienfis, nefcio quas Scriniis tabulas eruerat. FridfRicus fe jure potiorem ferebat5 nč quis tempore prior irreperet, altero mox Anno Graecium, & Gllejenfis hinc CilLjam ducentorum equitum turma ftipatus adiit 5 No-comitatus atJ obftringendam fibi fidem evočarat, nil praeterea verba eediL aC' obmoventibus aemulis. Vidua Ladislai fautores Cunradum> quendam Holzem m praeprimis concitat. Flagitium, quod narraturi fumus, nemine aufo, Joannes Vitobitius b Bohcmia oriundus in fe recepit. Vetus is militiae erat, & fidus quondam^ Lldalrici tribunus, multarum in ea regione pofteffionum Dominus. Nec hominem, a quo fibi negotium exhiberi probe pofte cognorat, FRmERicus neglexerat5 ea propter praeter magnam^ pecuniae vim Baronis Steinbergii dignitate in Carinthia auxerat. Viciftlm ejus ope Cillejenfem arcem poteftatis fuae fine armis fecit 5 at dum venalem hominem fibi penitus devinxifte putaret, ille fundorum in Hungaria follicitus, Ladislaum, quem offen-fum fuo fačto audierat, memorabili obfequio delinire aggreditur. Invitatus ab Holtzero očtingentorum equitum cohortem
Dax Styrice XIF.	8f
ex audaciflimis conflatam in arce fna Grebenenfi armat 5 inddq? filenti itinere ingreflüs in urbem per portam Sanno fluvio vicinam irrepit. Faverunt proditori nočturnae tenebrae, fed cum_s.
Primis Friderici fiducia, qui, ut antiqui ipfe candoris erat, ita ceteros ex fua natura fingens metiensque in animum inducere non potuit, ut, quamvis admonitus, crederet, id genus fceleris pt'ofidfci ab homine tot nominibus fibi obaerato pofle. Intra cMejafri: nmen aulae fere pedem nočte concubia jam fixerat, cum fecurus Ini adhuc Fridericus dormiret 3 excitatus a fuis de fomno aegre Um adit. Per averfam partem fefe in arcem, Cillejam fuperiorem dičfam, ejicit. Ferunt Fridericum id Angulari Divi Maximiliani, ejus Urbis Tutelaris beneficio in acceptis retulifle, eöq; Sandri illius nomen Rrati animi ergb filio indidifle. Praeter vitam libertatdmque efferre quidpiam celeritas, & propinquitas hoftis vetuit. Supellex °mnis,aerarium, ferinia. Imperiale Agnum, equi in proditoris manus venere. Epifcopo GurcenA, & Joanni Georgio Ungnadio Vincula inječhi. Fridericus očfo diebus intra arcem obfeflus, donec metus adventantium- copiarum, quas propere Caefar excierat, praedones profligant.
Graviores multb tumultus, quam nunc evaferat, Frideri-cum in Auflria, & a vicinis Regnis expebtabant, quae Ladislai Morte, rečtore vacua. Dominos quaerebant, quaerebantürque. Bohemiam Albertus, & Sigismundus Auftriaci, Guilielmus Sa-Xo, CaAmirus Polonus, Gallus , & Fridericus CasAir prenfa-bant, quamquam hic non tam Abi, quam Fratri aut Patrueli illud ambire fat prodiderit, cum oblatam refpuerit, & Anno LIX. Georgium Podiebradium Brunae pridie Kalend. Sextiles inaugurä-rit. Ungarorum pars Authore Syllagio Mathiam Corvinum no- coronam mina rat, Nicolai Villakii fadzio Fridericum praeoptabant, abtls-^™ que Neoftadii comitiis non Regem modo, A Nicolao Lankman-no fides, falutarunt3 fed & Coronam, quam adhuc apud fe a(-fervärat, impofuere. Qux res ffimulo Mathiae fuit, ut tantb„ contentihs facrum pignus. Ane quo pro inAta genti Religione vix Regem agnofeere Hungari confueverunt, repeteret. Paflus re-pulfam Siponem Magnum imittit. Cui Udalricum Graweneg-gerum Cxlar oppofuit 3 ad Kernerdum Caftri Ferrei oppidum_s congrefli ,xvičtores Germani evafere, non multb pbfl: ab eodem Simone Sigismundi Georgiani Comitis copiis aučto vincendi. Atque intra has clades ira confedit, Mathia exiflimante^ ^ haud paulo facilius per Legatos, quam Duces Coronam obten-n"/^ turum. Et vero proniorem jam reperit Fridericum Varadincn-fis Epifcopus 3 quippe in inducias illico confenAt: coronam, quod attinet, refpondit: ejus causä fe bello ßepius appetitum, maxi-
Y 2	mis
86	Fridericm
mis impendiis Ladislaum fuftentäfie j fi fatisdaretur , fine mora pignus redditum iri 5 fed non nifi Anno LXIII. induciae in pacem defiere. Simul Corona očloginta aureorum millibus redempta ad Hungaros redit.
Auftriae dominationi Albertus, & Sigismundus, ille Frater Friderici, hic Patruelis, inhiabant, & Albertus quidem nonh' dignam putabat, quam civili fanguine, & fraterno bello afTep tum pertinaciter iret. Fridericus jus fiium avita Lege, quae di' vidi Provincias, aut alteri, quam feniori fubjici vetabat: ogge' rebat ille, eam legem, fi quod aliquando pondus habuifTet, fexa' ginta fere annorum exemplis videri abolitam 5 Fridfricum Im' perii aliarümque Provinciarum opibus abunde locupletem , cu# ris plus fatis difkntum 5 Auftriae vicinorum Regum injuriis eX' pofitx Principem neceffarium, qui pradens,&: alia curarum mO' le expeditus invigilet. Bellum forenfe non finfc verborum acerbi' täte decertatum paulb pbft arma excepere. Non al&s ferb dett' rior Auftrix conditio: caedibus, fpoliis, civium fnppliciis faevi' tum e ft. Et quali evertendae Patriae fe cives fiiftečturos defpe' rarent, exterorum arma in ruinam accita,* fruftra malo congref' flbus Regum vicinorum, Principum, Papae authoritate obviam itum. Alternis rixis comitia interpellabantur 5 nec prius vO' luntatem nocendi Albertus pofuit, quam mors Anno LXIII. po-teflatem ademiflet.
Prima Comitia Viennae coačta, ifsque ftatutum,nifi in coti* cordiam Fratres redirent, neutrum in Palatium immittendum» Exacerbatus ea lege Albertus ad Rhenum copias paraturus abiti auditöque in urbem admiflum Fridericum, celeri itinere reve* čtus, mille quingentos equites per effračtas portas Viennae im jicit. Ludovici tamen Palatini, aut quod aliis placet, Provim darum induftriä ab armis temperatum eft. Convenere in hatf pacta An.MCDLVIII. XXVIII. Junii Fratres: Alberto fuperiof ‘Auftria pareret, cui anno fequente Styrenfem Comitatum FrI' derigus adjunxit 5 Inferiorem Caefar obtineret 5 fiiperiorem & rinthiam fibi Sigismundus Tyrolenfis vendicaret 5 communem omnibus juramentum Viennenfes dicerent 5 in Palatio fuarfl quisque domus partem fbrtiretur; triennio , ht Cufpinianus addit, ex his legibus viverent. Non diu inquies Alberti animus pacis otium tulit. Redačto per infidias in cuftodiam Ulrico Ei' zingero, nuper Friderici partes amplexo, fratrum ceterorum^ Stephani, Oswaldi, Sigismundi, tum & Regis Bohemix arm^ in fe concitat: e certa ruina conciliatore Caefare feliciter exiit.
Beneficium hoc etfi non minore titulo ad Auftriacos pertineret, a quorum cervicibus pbft tot gladios Fridericus averterat*
Dux StjriiC XIV,	87
poft breve tamen tempus obliti feditiofos conventus Stokeravise primum, dein Geliedorffi agitant, querelas libello comprehenfas in hunc modum porrigunt: monetam minus probam a Caelare cufam, invedramque eo vitio rerum penuriam 5 infuetis teloniis gravari regionem 3 oppidum Orthium e Provincia decerptum, nullo jure Fraunovero fuifle conceflum 5 nili quantocyus mederetur , in alterius poteftatem fe daturos. Eadem Rex Bohemise ab Eizingero concitatus petebat, minabatur. Cum e fua fen-tentia refponfum non obtinuiHent, Wolffersdorffii congredi, querelarum capita templorum foribus affigunt. Gefar faciliorem ffibinde fe exhibens Viennenfes permovit, ut fidem denuo jurarent, poft modicum tempus violaturi.
Interea Albertus compofita cum Helvetis Conflandae pace Lincium advenit accerfitus a Proceribus, bellöque Fratri, qnbd fegniter Auftriam adminiffiaret, iniqua partitione fe circumve-niflet,indičto, Tulnam, Ipfium, aliäque oppida expugnat5 militem Viennae admovet: urbem ftrenue defendentibus Udalrico Gravenekero,. Andrea Paumkirchero , & Joanne Gifcra, qui haud ita pridem cum tercentum Graecio miffus a Caefare Eysdorf-fium adultu ceperat. At nihil in hoc rerum articulo omidtBcd^r/«* farion Cardinalis, Papse Legatus, quo furentem placaret; ille ve-rb auxiliariis LIngarorum, & Bavari copiis ferocior, acrihs indies ; indabat. Plus Georgii Bohemi minae valuere. Dimidb itaque exercitu ad conventicula diverds locis celebrata curas retulit, in quibus gnaviter ab omnibus curatum, neReipublicae mala confanarentur. Tertio Tulnse colloquio Comitia Viennse habenda_»
Anno EXII, edicuntur; fub quorum initium feditiod extradrum e curia Confulem Prennerum turri includunt. Ejus facinoris farna commotus Fridericus quaternis equitum Styrorum millibus ftipatus Grsecio in Andriam tetendit; negato urbis ingredu ad D. Marci tantifper confedit. Repulfae, quam dederant, pod triduum indignitatem detetiati ipd cives portas venienti cum exercitu referarunt. Styros fubinde Csefar remiferat, ne quid fufpi-cionis urbi afflaret. Sat magna haec tumultuandi caufa iis vifa, ehm timeri princeps dedidet.
Sed q^o furendi libidini colorem inducerent, Caelarem adeunt, ut milites aliquot dve redhibito pretio, feu vi ab agris diis averteret, qui dipendia tum ab ipfo, tum a Fratre non folutsu«, caudati, praedas agebant; excufata aerarij inopia fex aureorum millia fe collaturum promittit, tantundem ipd adderent; chm, vel numum ut defperaret, reponerent, nemine prohibente praedones gradati, vinum ( vindemiae tempus erat ) urbi inferendum intercipiebant. Ea machina Alberti fačlio ad efferandam plebem Vars II,	Z	infh
38	Fridericm
infigniter utitur 5 Holzerus omnium nomine obfequium renunci* at; qui a Friderico faciebant, in cuftodiam dati, bonisque exuti-Tum vim arci, quam Cxfar cum uxore inhabitärat, admovent. Ducentos admodum apud fe viros plerösque NobilesFrI' vhnn<& dericus habebat. Fratres Wertenbergicos, Pöflingium, Buchei-°f Serk ut miu!n > Wilhelmum Saurauerum, Georgium T eufFenbachium» emut aj-ösque ^ miiitari difciplina agere, urbdsque tueri gnaros: ut vim imperitae multitudinis non magnopere obfeffi metuerent, fi non fames fe fenflm infinuaflet 5 quanquam & non poff multos dies in feditioforum caftra Albertus advenerit, praegrandibus duobus, quxadvexerat, tormentis, & multa belli peritia formidandus. Op-portunb obfeflbrum animos erexit Vičtorinus Georgii Podiebra-dii Regis filius fuppetias a patre miflus , malum a Bohemis de-nuncians, quisquis in Caefarem arma induiflet. Secutus cum-* očto millibus Georgius, cui Styri acceflerant, cum Alberto transegit, ut liberum abire Fratrem finerct. Neque tamen deinceps aut odia pofita, aut caedes , rapinaeque per Aufidam omifise. Albertus ab Imperii ordinibus adnitente Caefare aqua, & igni: a Pontifice facrorum ufu interdičtus, ter, quater de pace coačtis comitiis,recufisitentidem formulis, appellatus, induci non potn-Moritur ut alteri, qukm morti Pacificatoris gloriam concederet. Jam Aikrtus. ^ indindrat Caefar, ut omnem Aufidam traderet, fi quot annis certam pecunia? fummam reciperet 5 nihilominus bellum-* ille parabat. At fiibito morbo profiratus curis fratrem, malis Aufidam Anno LXIII. IV. Nonas Decembres liberavit. Vien-nenfes, etfi tardius, fupplices, eä tamen, qua erat clementia C$-far, veniam meruere. Sigismundus ultro facramento, quo fibi Viennenfes obfiringebantur, abfolvit, omndque in Aufidam jus Imperatori concefiit. Vicifiim Friderici opera anathematis vinculo exemptus, quo & Pio II. irretitus ab Anno L. vixerat 1 qubd Nicolaum Cufanum Brixinenfem Epifcopum in carceres compegifiet.
Triderhm	Sančtiorem belli materiam poftharc Pontifex fuggeflit, hinc
H^nhrid Turcas, inde Georgium Bohe miae Regein oftentans, quem Anno in Bobe- LXVI. & Sacrorum communione , 8c regno motum pronuncia-rat, qubd infuper habitis Bafileenfis Concilij decretis, Huflitis etiam faveret. Nb morem Pontifici.gereret, Provinciae nonduiu compofitae, & Imperij ordines ab utroque bello averfi obfiitere? quantum tamen per eam temporum iniquitatem praeftare licuit? non omifit, Regi Hungariae id bellum fufcepturo auxilia pollicitus. Pacata Superioris Aufidae Provincia Anno LXVIII. voti? I quod Viennae obfefilis nuncupärat, reus Romam fecundb abiit-Komm In fextum decimum diem ibidem commoratus, iterum res do-
Dux Styria XIV. 89
male habentes reperit. Nuper ex Urbe reverfum Auflrise,
^unc Styriae motus expeti:ärunt 5 rnultö tamen acerbius horum,
^uäm illorum rumor aures everberavit, quod excitata ab iis,
^ui tot bellis virtutem, tot vitae periculis tidem fuam teflatam feciflent. Joannes Stubenbergicus, Andreas Paumkircherus,	ia
Joannes Pöffingius, Nicolaus Liechtenfteinius, Andreas Grein-eggerus dilata in longum tempus üipendia, cum nunquam^e exprimerent, ulterioris morae pertaefi, eodem tempore miflo Graecium ad Prad'edros Caelaris tabellione Te hohes deinceps fore flUnciant; fimul pagos villäsque confociato furore diripiunt. Te-Miltque ea licentia omnium, donec extra Provinciam Caefar veraretur: poftquam finibus appropinquare audierant, Liechten-heinius, & Stubenbergicus adfaniora confiliaverfi, abječtis pro-pere armis gratiam Principis occupare feftinarunt; in Foro Julio hipplices, Clagenfurti fačtorum veniam impetrarunt. Paum-kircherum (an Carinthum? utHafelbachius, an Carniolum?ut Valvafotius appellat) fua Nemefis in extremum fupplicium re-fervavit 5 is enim 8c meritorum confcientia tumidus, & viribus ftolide fidens in annum usque LXXi. furias advershs Cxfarem,» circumtulit, habiturus pcenae, quem aeris debitorem nolebat^ repetitis velitationibus fračtus, arcibüsque non paucis multatus Clementiam diu contemptam implorat, commeatum dari & diem dici poftulat, qua defečtionis fuae rationem redderet. Annuit Caefar Graecii tum agens, jufTdmque VIII. Kalendas Majas adefle rnanš altero in frequenti Senatu audit 5 quaeflione in multam diem extračta, memor,publicae fecuritatis tefleramnon nifiad vc-fpertinum xris Campani fbnum valituram, extendi orat 5 Deliberato opus efie, ä Cxfare refpofum. Paumkircherus, quo artificiofa mora collinearet, non difficulter aflecutus, ubi inclinata jam die nullum ad fe Senatus confultum perferretur, ex arce decurrens admiflo equo urbe evolat. Jam jam extimam adMu-tam portam exituro aes Campanum infbnat. Clauduntur mo- Audms mento ab excubiis fores: ille redire juxta ac exire vetitus infimis precibus vitam deprecari, fexaginta florenum millia, & quidquki Arcium poffideret offerre : quibus nempe fcelere fuo dudum exciderat. Vim nullam preces metu extortae habuere 5 accito, qui animam procuraret, facerdote, eodem, quo captus erat, loco cervicem praebere carnifici jubetur. Una fupplicio affečtum fuifle Andream Greineggerum, paris flagitii reum, Carinthiae Annales teffantur. Nondum ab his ruinis Styria refpirärat, cum Tur- runa in pae binis pbft annis cladem clade cumularant. Evocati a Crupa Stym' m Croatia Comite adversus aemulum Frangipanium, in Carinthi-excurrere 5 cieföque Georgio Gera, &-Leonardo Rauberio,
Slui temerč quater mille, & trecentos in Barbaros eduxerant, per
Z 2	Gil-
po	Fridericm
Cillejenfem comitatum iter relegerant, iterum Anno LXXXIV. eandem hofpitii.gratiam in Carinthia, & Carniolia reddituri. Secunda haec irruptio erat, quippe jam Anno MCDLXIX. iri Vii> dorum Marchiam fe infuderant, utraque vice quam a belluis eX-pečtes, crudelitatem exemerunt.
Difcordia Diuturno, quod cum Rege Hungariae confecutum eft, bel-cumCaro- 10, occafioncm non modicam turbae hae Styriacae, 8c Turearum l0mZ~ irruptiones praebuere: antequam tamen erumperet, res cum Ca-rolo Burgundo fuit. Caefare Anno XIII. Treviris agente filiam fu am Mariam Maximiliano in matrimonium promiferat, quoniam vero, ut erat honoris immodice appetens, veterem Regni titulum Burgundiae fuae reffitutum flagrantiffime cupiebat. Diarii' tatem Regiam, & Vicariam per Imperium poteftatem fibi concC' di viciffim pofiularat. Caefar, ne padras jam Filio nuptias everteret, initio annuenti in fpeciem quam neganti propior, dubio re-fponfo fpem eam producere jubet, donec liberi matrimonium^ perfecifient 5 inflabat contra Carolus, prior ut focer conditionem expleret. Nec jam de repulfa anxius ( adeb illum fu a ambitio fecurum reddiderat, regalia ornamenta, & duplex folium inEc-clefia apparat. Metentem Epiicopum, a quo ungeretur, defignat? deprehenfus hic praeter opinionem Caefar, fuaepoteflatis non effci excufat 5 expedrandum Imperii Senatus arbitrium i neve DuX ultro fatigaret, clam Treviris fe fubducit. Exinde in omneiru vindicandae ignominiae occafionem intentus, brevi Coloniae repe-rit. Exaudrorato Ruperto Bavaro Canonici Hermanum Rallum fubrogärant: ä Colonienfibus Fridericus flabat. Carolus fufeepta Ruperti causa Novefium Ubiorum oppidum obfidet. Semel vidrus, dein videor adnitente Alexandro Forolivienfi Epi-icopo, & Pontificis Legato, amicitiam cum Caefire & nuptiarum paeda inflau rat, fuäsque Provincias, fi nulla alia prole audus decederet, genero ad licit. Nunc, cujus meminimus, bellum Hun-garicum perfequamur.
Simultatum inter utrumque Principem Semina jam Anno LXVIII. jad:a erant, quo Mathiam in Bohemum incitärat, ju-ftam pecuniae vim, & mille Equites pollicitus. Utriüsque pro-Trimi miffi fid. m liberare accifae facultates vetabant. Mifium fibi mili' Tbk u‘n-tem, r,on itidem nummos , aegre ferens Mathias, copias reje-garu Rege cerat, nunciari jubens, nullum manuum ferrlve ufum militiae f' Mi cau- ^rc, belli nempe anima, die. Labefadam hac offenfaaini-J*' citiam mors Podiebradii Anno LXXI. XXII.Martii defundi
nitus proflravit. Regno nuper authoritate Papae, & Procerum quorundam confenfu fibi oblato Mathias imminebat. Caefar» qui e re fua non rebatur amicum dubium, vicinümque tantis viribus»
Dux Styrice XIV.	91
tibus, & fublimes hominis ipiritus delicato adeh pabulo augeri, cbm pro fe, filiöve fceptrum fruftra peteret, llladislaie Cahmi-ro Rege Poioniae geniti ambitum fulciebat. Et vičtor ex Comitiis adolefcens quindecim annorum, eodem anno, VII.Kalend.
Junii abierat. Haec Mathiam torquebant. Fridericus objece-Uit: qubd Rex fuperbiae, ambitionisque modum non teneret j Tureas in Interiorem Auftriam pellexerit 3 feditiofbs Styrorum tumultus fua authoritate foverit 3 Paumkircherum clientibus ac-cenfuerit 3 inconfultu fuo Regis Bohemiae titulum ufurparit.
Bello initium Anno LXXVII. datum, quo Llladislaus Fride-bp//äw ^ico Foederatus cum očto millibus Viennam advenerat, Bohemiae primum. ^{Ignibus a Caelare ornandus. Haec enimverb in confpeVm Hun-gariae fieri intolerandum convitium ratus Mathias, pofiquam Bo-Bemi, etli non obtenta miflione, dilapfl fenfim dient, viginti millibus Auftriam obruit. Trautmanftorffio, Hamburgo, Neo-burgo, Tulna, Corneoburgo qua vi, quä deditione occupatis, agrum intra Viennam, & Neoftadium diffufum omni damnorum genere afficiunt 3 fed cumprimis Rafciani toti Auftriae Barbarae licentiae veffigia imprdlere. Crembfium, Sc Steinam plus, quam duos menfes, machinis nequicquam verberant3 Viennam, etfi modico praefidio cufioditam, oppugnare non aufi, eminus cingunt, Danubio etiam, ne quid annonae afferri pollet, navibus faenato. Caefarem iffia Lincii, qub fe Crembiio , loco diffi-fus, receperat, aeris militisque defečtus otiofiim fpečfarc coegerat, quidquid Viennenfes, nifi fami medelam afferret, fe deditionem fačturos minarentur : nec praeter pacem remedium_<> apparebat, quae eodem Anno XXI. Decembris in has leges Paot cum promulgata. Locis, quae obfefla teneret, militem Rex remo-Mathia Veret, oppida capta redderet, poflquam centum aureorum_s Millia Caefar, aut ejus pecuniae cautionem exhibuiflet* Nihil tamen adversus pacem fibi Mathias agere vifus, chm Bernardo Archiepifcopo Salisburgenfi, medio tempore,armatus affifleret3 res ita habuit: facerdotium, quod fui juris Canonicorum Collegium contendebat, Praefui difpensärat: tum praeter morem collocato ad dexteram fuam Chiemenfi Antiffite, inferiori loco confidere Canonicorum Prsepofitumjuflerat 3 utroque fačto irritatus Stubenbergicus ( Praepolitus erat) querelas haud dubie plures ad Caefarem defert. Ačtore jam Muravii defunčto evocatus ad dicendam caufamBernardus dignitate cedere jubetur, atque cum lentendae non acquiefcerct, annuis fmčdbus (poliatur. Ne porro in Caefaris manus Interioris Aufidae poffeffiones devenirent, Mathiae milite fuo occupandas offert. Nihil ille cnnčtatus Peto- Kulenf Vio, Rainae, Frifaco, Gmundae praefidiarios Anno LXXIX. injicit. "7/^ Pars II.	A a	Hac
Pttoe de-nuo tmtk tii,fedfru-ftra.
Aufiria <\b Vhtva-rh fubigi
iur.
Hac clarigatione pnemifla altero anno in ditionem Frideri^ involat. Radkerfpurgum opera Legati Thomve Tarcise afTuP fubigit, Auftriam infuper populatus. Fürftenfeldam Styrix uf' bem fex fuorum millibus urget j fepties aflilientes LIngari frU' ftra fiiere: očtavhm regrefiis urbem Cives permifere, fob' ditis, antequam fugerent, ignibus. Arx fame ad deditio* nem , praefidiarii ad juramentum, ne arma deinceps contra-* Mathiam ferrent, adačti. Rafciani e veteri difciplina vilb$ Graecium ufque fcrutati funt. Belli caufas has Rex edit* De* bitionem pecuniae ex nuperna ffipulatione 5 opprellum nullo jo* re Salisburgenfem 3 receptum in clientelam, & hofpitiunv Joannem Strigonienfem Archiepifcopum , qui hatud itk pri' dem non modico auro argentöqne onuftus in Caelaris tutelarfl fe dederat ( Borfinius ait: Mathiae Zagrabite degenti nunciatuiR iuiffe k Friderico in Prukenfem agrum quingentos equites pr^* datum immiflbs. Hinc vices redditurum , Styriam ingreflurm dum Marburgum ob fideret, ^ Caffarcllo Legato Apoffolico, & Caefaris oratoribus, ut recederet permotum )ut res habeat: Fri* dericus non fegniter fe ad profeqnendum bellum comparavit« CCC. fagittarios Ulmenfes, &c Nordlingenfes fubmifere: Imperii Ordines Norimbergte XV. millia auxiliariorum decreverant. Prf mi Saxones, Bradenburgici , Sc Norinbergenfes advenere 5 in Styria e Provinciis hereditariis IV. millia peditum, duo equitum confluxerant 3 quibus equites quingenti, pedites mille a Celare jungendi. Andreas Weisbriachius, poffquam cum Wolzkonc Bohemo Auftriam populatus eflet, ž predone denuo miles fa-dius, duo millia Cefaris lignis adlcripfit 3 imminebat praeteret Ungaroa Turea periculum, nihilo tamen is inde meticulofiori fuadentibus pacem identidem oggerebat: Bellum Lingaris necefl farium, libi longe glorioliftimum, qui duobus Caefaribus unius regni potentiam uno eodemque tempore objiceret. Sola Beatrix Arragonia uxor Virum eb adducere potuit, ut belli conlilia-* omifturum fe fponderet, li Caefar refidua quinquaginta millia perfolveret: ad Joannem profugum pacis fručtus non pertineret.
Evitatum hac ratione bellum erat, li Fridericum quiefeere Joannes iiviflet, k quo perfuafus Neuer lingam Styriae arcem-> tentare Pottendorffium jubet. Sed ab accurentibus SopronioTo-betfchio, & Hohenbergico mald multatus, obfidioilales etiam machinas am i lit. Majoribus viribus dein res agi coepta 3 altero in Styriam miflb, alterum exercitum hofti Crefar in Auftria op-poftiit. Caeli quidem ad Leythaepontum Anno LXXX1I. lineari, vires tamen continub collegere. Omnem Auftriam Ham-burgo Schadwiennam usque intra V. Annos edomant. Corneu-
bur-
Dux Styri# XIV.	93
Wirgo feptem menfium labore fubačbo Fridericus Vienna Neo-^tdnim , hinc Graecium, & Oenipontum denique abiit, filii Maximiliani difficili bello inpliciti magis folicitus. Vienna pbft dpintum obfidionis menfem, Kalendis Junii An. MCDLXXXV. ^ičtorem hoftem admifit 5 die XXIV. facramentum dixit. Ferunt Fridericum urbi auxilium, & annonam petenti refpondifle: fa-,ricm & ipfi deguffiirent, ad quam fe nuper haud ita pridem_* Perduelles adegiflent. Neoftadium fcptimo, poftquam cingi coe-Piflet, menfe,lX. Auguffi, AnnoLXXXVI. jugum recepit. MiF fus in Auftriam Albertus Saxonis Dux cum ačtum agere fe videret, adhibitis in confilium Joanne WülfFensdorffio, Andrea Raubero, Schonbergico , Rogendorffio, Stubenbergico odo Ricnfium inducias padus receffit. Leges erant: Auflria Ma-yffonVar thiae effiet, ad veteres dominos ab ejus morte reditura 5 ad pacem ^men faciendam emolliri animi non potuere, qudd fcptingen- c^fariri. tis aureorum millibus k fe redimi occupatam Provinciam Mathi-^inm' as pofceret; ille tanti Andriam non putaret, quam alioquin Re-Ris tot morbis attriti vicina mors redituram fine pretio paulo pbft spondebat. Et fpem eventus comprobavit, quippe Nonis Aprils Anno XC. Mathias Viennae obiit, quam odo fupra bicnni-l)m mcnfes incoluit. Pace tandem in Auftria, & Germaniare-ftituta diem quoque Lincii Fridericus XIII. Kalendas Septembr.
Anno XCIII. claufit. Evafifle jam mortis difcrimen videbatur, pUod a facro igne adierat, tibia bis ferro refedä 5 at ciim pridie '^fliimptae in c^los Virginis jejunam diem egiflet, pepones odo-kos fub vefperum abfumpfifle fcribunt. Inde folutae alvi vitio ticcubuit. Cadaver ingenti pompa Viennam fecundo Danubio Sepditur. devedum, communis interea Auftriacorum Principum tumu-ks recepit; vifcera Lindum fervavit. Septima Decembris ju-Ra illi a Filio inufitata magnificentia ad D. Stephani perfolu-fa. E Styria Provinciae nomine aderant Joannes Sauravius Vexillum, Fridericus Stubenbergicus Galeam, Henricus Pru-Rhenkius fcutum ferens. Maufoleum fibi Fridericus viginti Antequam moreretur annis fuperbo opere ftruere occoeperat , in ^Uod, poftquam Filius moli coronidem plus qukm quadragies Nile aureorum impendio impofuiflet, Patris exuvias Kalendis Novembribus Anno MDXIII. tranftulit.
Leonora prima Conjuge Anno LXVII. III. Septembris de-F^n« fpndä nullis deinceps nuptiis fe illigavit. Sufccpit ex ea Maximi-^"* lianum Neoftadii Anno MCDLIX. XXII. Martii editum. Cu« ^egundem Patris ingratiis Alberto IV. Bavaro Anno LXXXVIL Nptam 5 eam Fridericus Auftria ab Hungaris infefsa in Tyro*
Rtn deduxerat: Oeniponti relidam Bavarus a Sigismundo Ty-
Aa 2	rolen-
rolenfi fubminiftratä in bellum Venetum pecunia eblanditus erat» fidtis fimul literis velut a Friderico fcriptis, puellae illudens» quibus Patri probari matrimonium fignificaret. Ne dolum af' mis vindicaret C^efar , tum Maximilianus Filius interceflerat» tum Sigismundus antiquatis, queis Tyrolim doti dixit, tabuli5 iratum placavit. Cunegundis defunčto, Anno MDVIII. conjV' ge Monachii Monafterium ingrefla, eximia probitatis fama A® no XX. finiit. Chrifiophorus primo loco natus, Joannes, He' lena immaturo fato obiere, cum Matre Neofiadii in Cifterciefl' Symh. fiUm coenobio, ad fančbe Trinitatis fepulti. Symbolum ejus1 lum' explicatus fupra menfam liber, cui infiftentem capulo gladiuin» extentum brachium retinet, fubječtis his vocibus. Hic regit» ille tuetur.
Statura mediocritatem excedebat. Habitudo corporis ve' geta illi, optimlsque viribus5 Majcftatem, quam toto vultu, in' ceflu, frontisque compofitione fpirabat, placida frontis ferenita' te, comlque afpečhi mire temperare ndrat 5 excellenti memoria peracre ingenium natura in illo conjunxit. Ipfe cibi vinlqu5 modicus, frugalem vitam unicb & in aliis amabat. Chm viniufuitf fufcipiendx prolis causa medici Eleonorx fuafiflent, per eosdem illi renunciavit, herilem fe Conjugem, quam vino deditam mal' imago, le; amandam, fi vinum oderit. iEris tamen tenacior, & pacis fiudiofior vifiis nonnullis, ut qui jufio crebribs citiüsque fami' liari illo dičto, inter Reipublicx damna, quae armis averti pote' rant, dolorem levärit: Rerum irrecuperabilium fumma felicitas e fi: oblivio. In hortorum prxterea apparatum gemmas, pretio' fa vala, veteres nummos magnam pecunix vim profudit 5 Re* rum facrarum, & Religionis avitx cura Friderico maxima. Bafi leam ex itinere divertens perfiiaderi non potuit, ut Felicem V; Antipapam publici alloqueretur, aut honores exhiberi Pontifici folitos deferret; omnem movit lapidem, ut tandem paxEcch' fix rediret. Grxcii, cum Divi VEgidii Ecclefiam angufiiorei^ cerneret, hanc, qux hodiedum vifitur, everfa veteri . Anno MCDL. excitare coepit, feptenni labore perfecit. Labacum^ Anno ejusdem feculi LXI. Neoftadium LXX. Viennam LXX% Epilcopatu ornavit. AnnoLXVIII. ordinem Divi Georgii infii' tuit, e Sacerdotibus, & Equitibus conflatum: munus eorum iti Tureas pugnare. Milleftadium illis attributum, Benedičtinis aliÖ translatis 3 federn Neofiadii Magifier ordinis fixerat. Primus ean1 dignitatem obtinuit Joannes Sibenhirterus aulx pincerna, huic Wolfgangus Brandnerus, demum Joannes Geymannus fuffe' <fius, Principum titulis omnes infignes, multarum per hxredita' rias Provincias poflefiionum divites. Nec ultra horum fere xta#
teiti
tem duravit,temporum, quae in res facras Lutherus armärat, injuria proftratus. Infigne illorum crux rubea vexillo candido intexta: cuifimilem veftem Sabbatho, &Feftis Deiparae induerant. Leopoldo Marchioni Auftriae Divorum honores decerni impetravit ab Innocentio Vili. Anno LXXXV. VI. Januarii.
Ceteras Friderici Virtutes e dičtis conjicias. Quae Scriptores literis non immeritb contignanda putarunt 5 ejusmodi fuere. Nihil melius in hac vita homini potie contingere, quam bonum Dia«, exitum. Optandum, ut Contiliarii ingrefluri Curiam ante fores fimulationem, & ditilmulationem deponerent. Severis Principibus extimefcendammortem5 cum mitiorem, qukm fe ipfosprae-buitient, expečtare judicem non auderent. Neque tiultis delectari fe potie, neque fuperbis efle amicum. Malle fc febri teneri, quam faltationi operam dare. Rogatus, quos prae ceteris diligeret ? repofuit: qui me non magis, qukm Deum timent. Neleio a quibus confilio luggefto: e republica videri, tiimpuberemLa-dislaum tolleret 3 torvum tuens luadentes increpuit: ergo me opulentum magis Regem, quam pium, quam jutium cupitis ? at ego bonum nomen cunctis divitiis antepono. Cum jačtae in Caelarem calumniae accufari quospiam auditiet, ille vultu placido: an ne-Icitis Principes quafi tignum ad fagittam expofitos etie ? turres fulmina feriunt, praetereunt tečta humilia 3 bene nobifeum agitur , fi verbis tantum impetimur. Mendico de tenuiori fiipe con-querenti,qui tamen Imperatoris frater etiet, eodem patre Adamo genitus: tantundem ut a ceteris fratribus exigeret, repofuit, & Caelare locupletiorem futurum. Alias cum Florentiae commoranti Cosmi Medicati opes multum aulici dilaudarent, FRiDERicusad eos: Sc quantum putatis ille convitiorum devorärit,antequam_<> has fibi fortunas paraverit. Titulum Archi - Ducis ,aRudolpho 1V. Magnanimo haberi in ufu coeptum, literis Neoftadii VI, Januarii Anno LUI. datis firmavit, jubens Autiriam deinceps Archidu-catum appellari, j^dificia, vafa argentea ( quemadmodum ipfe in diario hac fe teflera ufum fatetur) unde Friderigi eile fcires, quinque vocales infcripfit} quid porrb iis fignificatum voluifi fet, fic eodem loco exprimit: Auftriae Eft Imperare
Orbi Univerfo.
ÜBK 96 )Ssiž
MAXIMILIANUS
DUX STYRIvE XV.
Entis haärenus progreffionibus ad magnitudinem fuam ferpere Auftria videri poterat: Sc fecutnraß
1
liani in erigenda Auftria felicitiu.
fortunae augurio, quam rebus ditior3 Maximilian! vcr^ mduftria effedrum, ut veiut faltu ad fupre-. ^	, n—^ mum potentiae fäftigium emicaret. Sane fi quam
Fridencus Pater nimio quietis ftudio jačturam fecerit, pacis artibus Filius fatis fupčrque penfavit. Inermis haud paulö plura? MaM- quam majores armis confecuti. Princeps amandi multb pruden-tiffimus fic connubia ad potentiae rationes temperare norat, ut non modö genus ultra fuam aetatem, fed ultra veteres fines dominationem eorum beneficio proferret. Primum ipfe hac arte Germaniae fuae Belgium continuavit, adlečta uxore, quae fibi Hxre-des. Haeredibus eas Provincias pareret. Monftratam k Patre-viam feliciter ingreffi Nepotes, & Filius, e thalamis ad folium profiliere: ampliora jam meditato Maximiliano , curantdque, ut lingulis uxores obtingerent, quae pro flammeo purpuram, coronas pro annulis pronubis afferrent. Hac blanda viHungariam, Bohe-miam, Hifpaniam, non invitas in retia fortunatus amor coegit? quamquam, quae fine bello parta, ferro invidtöque animo tueri poftmodum oportuerit, quando ipfa crefcendi facilitas imulorum invidiam amplius concitabat. Et fenfit continub Maximi-i.ianus, dotis uxoriae magnam partem lites efie, rudimenta militiae inter ipfa nuptiarum fefta ponere coačtus.
Bellum in	Defponfam, ht diximus, Mariam Caroli Audacis Burgundi, eX
Belgio, {fabella Caroli I. Ducis Borbonii Filia haeredem unicam habebat, quam Patre adNancejum An. LXXVI. Nonis Januarii cxfb, anno mox altero XIIL Kalendas Septembr. in torum induxit. E Provinciis a Carolo reličtis nulla ferb erat, quam non fuam Ludo-vicusXI. Rex Franciae jam putaret 3 alias clientelae jure fibi obnoxias, alias du dum donatas, alias e regno decerptas, omnes denique ob perduellionis crimen, a Carolo non femel admifium, ad fe devolutas contendebat. Pronum erat occupare omnia, fi Maria Delphino Carolo VIII. nuberet. At five illa hoc connubium averfata, ut quidam fcribunt3 five Rex ipfe abhorreret, qudd Maria viri dudum potens, Filius contra vix annos pubertatis attigerat 3 antequam nupthe cum Maximiliano perficerentur,
utram-


vt
■: y,
dt n
,d:
■



w
■ <
■
f-












,
■






••fli-v.. V.





..
T)ux Styr'ue XF.	97
utramqueBurgnndiam, Atrebatum, Ipras, Tornacum fobigit: Gandavenfes in Mariam concitat. Has injurias ulturus Maximi-tiANus mox ä nuptiis o6to millia in Gallos educit, pluribus fubin-de augendus. Poft loca aliquot capta, 8c alternae fortunae velitationes, majoribus viribus, dum Teruanum Maximilianus oblideret, Anno LXXIX. ad Giunegatum dimicatum eft 5 Galli etfi Poft fex horarum pugnam in fugam compulfi, vičtoriam tamen incruentam non conceftere: tredecim millibus Auftriacorum condfis. Inde quietem tantilper ä Gallo načfcus, ad extinguendas, ftuibus Belgium lacerabatur, fačfiones arma convertit: rdsque Propediem ad pacem fpečtabant, Gallo jam nuper ab aegritudine ^Uain inducias flexo} ciim funeftus .Conjugis obitus iioiiMaximi-Liani duntaxat domum, fed & rempublicamconturbavit. Quae inter venandum equo exculfa, cum laefum femur detegi medico Uon ferret, verecundiae quam vitae amandor, V.Kalendas Apriles Anno LXXXH. deceflit, trium jam liberorum Mater: Primus Brugis editus Philippus Anno LXXVIIh Nono Kalendas Julii. Moritur Margarita Anno LXXX. Bruxellis, X. Januarii} ibidem natus 3nno altero II. Septembris Francifcus, eodem extinäzus eft VII. Ka- ximiUa-lendas Januarii.	tlL
Elata Maximiliani ConjuxLudovico GalliarumRegi: Liberi turbandi materiem Ordinibus Flandriae praebuere. Hi quidem procurationem Reipublicae, & tutelam fibi vendicare conati in Poteftatem Liberos redegerant. Ille oppidis aliis captis tentatis aliis in propofito Belgas firmarat.. Opportunum turbulentis confiliis acciderat, qubd tum ob caelum a Guilielmo Marchano Ludovi-cUm Borbonium Epifcopum bello cum Leodienfibus implicitus Archidux non aeque ita copias, ht curas dividere poflet. Suo itaque arbitrio foedus in has praecipue leges cum Gallo ineunt: Margarita Ducis Filia Delphino nuberet. Dos ejus Burgundia, Artefia, pluräquealia forent. Philippus in Ordinum duntaxat Poteftate, donec Ephebos excederet, permaneret. Uterque fo-cer pačta rata jurejurando haberet. Haec feu Hesdini, feu Atre-tati invito MAXiMiLiANoadta, probare nihilominus necefle fuit, chm novum negotium Ultraječtenfes faceflerent. Miflaque Margarita in Gallias eft, nunquam Delphini Uxor, & brevis ad-niodum pacis pignus futura. Mortuo Ludovico Rege difeordiae fecruduere; donecFlandri partim cladibus domiti, partim Gallo-rUm pertaefi ad Brabantinos, Hollandos, Selandosque accederent, flui dudum Maximilianum legitimum liberorum tutorem agnoscebant.
Valuere faltem eb induciae hae verihs, qiAm pax , ut belli curis ad fpeciem vacuo efle tantifper liceret} donec Comitia^
Bb 2	Fran-
62	Alaximilianut
Francofurti finirent, qnae Pater Fridericus eligendo Romanoriifl-1 Regi indixerat. Huc quoque divifores Galli fe infinuarant^ aU' ri, fed magis pollicitorum prodigi curiam percurfant, quo Ele* čtorum ftudia a Maximiliano averterent. Friderici tamen carv dor^ & filii dexteritas praepollebat: quibus unicč artibus animos Maximi, fuffragatorum praepararunt. Maximilianus decimo tertio Ka' Kom«™* Icndas Martij anni LXXXVI. Rex falutatus Aquisgrani, tertio rum eligi- Idus Aprilis ornamenta novae dignitatis induit: Gallus interea> tur' cum caeco, aureöque Marte Francofurti fruftra pugnaflet, palati figna per Belgium circumferebat 5 nec advershm lenocinia Gal' lica fides Flandris confiitit. Brugis primbm Maximilianum tinent, progrefsumque ad fedandos tumultus in forum, corrip1' unt, atque in aedes ejus cuftodiae defignatas compingunt minati) non inde exiturum , nili pacem cum Gallo iniviflet. Ratione5 inluper adminiltratae pecuniae reddi poflulabant, quas in Germa* Brugu a niam elatas, aut fulpicabantur, aut fulpicari fingebant. Indi* civi bin gnillimum facinus deteflati Pontifex, Fridericus Caelar, ceterfqu6 tinefur. Principes: ille diras, hic arma intentant. Poltquam elaphs no* vem menlibus, appropinquare Fridericum Imperatorem cuwj exercitu audiflent, non auli vim a Patre expeärare, certis con* ditionibus liberum dimittunt, quas inter erat, ut iple injuriae ob* litus a Patre etiam vindičtam deprecaretur. Nihilominus Gan* davum Caefar cinxit 5 fed cum Gallorum praefidio praeter opinio* nem munitum reperifiet,loluta polt paucos dies oblidione recef* fit. Abeuntem Patrem non multb pbft fecutus Maximilianus» armorum per Belgium imperium in Albertum Saxonem contu* lit, in Aufiriam ipfe approperans 5 ubi rei bene gerendae occafi* onem mors Regis Mathiae anno XC. obtulit. Undecimo Kalen* das Septembris Viennam appulfus ingenti gaudio civium accipi' tur. Arcem, quam Hungari infidebant, inter primos ipfe ag* grefliis, atque adverfo pcčtore faucius, honeftifiimi vulneri5 Aufiriam praemium, cafiro in deditionem accepto, tulit. Viennae exern* recurrat. pium imitata Neofiadium, Leitepontum, Claufiro -Neoburgurt1 fefe ejus arbitrio permisere. Paucula, quae reflabant, differen* da putabat, donec ab expeditione, quam animo informirat) ex Hungaria rediiflet. Id Regnum non uno titulo fuum ducebat? non adeb concordibus luflragiis elečtus nuper erat LlladislaUS Rex Bohemiae 5 quin Procerum aliqui Maximiliano faverent-* E veteribus porrb pačfis evincebat, non tam fe nunc praeteritum) quam cum injuria eječtum; in hanc quippe conditionem, ante* quam coronam reciperet, Mathias delccnderat, ut fi absqitf haerede legitimo b vivis abiret, Regnum aut Fridericus, aut Fi* inUunga- pus indipilceretur. Non latebat aut jus, aut indignatio Maximi* liani Uladislaum: eapropter non modb in ejus per Auflriam^
pro*
Dux Stjr'ue XV,	99
ProgreiIionibus connivebat, fatis ducens, fi ab Hungaria fe vi- mmfufä-ftor abffineret, fed honorifica legatione poftulärat, ut neccffitu- tif-^inis,quae illi fecum intercederet, memor,Regis titulo quiete frui pateretur, quibus contra Maximilianus, nihil fe adversumagna-honis leges admifiurum, etfi regnum conventorum religione fibi traditum armis quaereret: propofitum fibi firmumque efie illud ^nava diflimulatione non omittere 5 adfuturas e Germania, & Colonia copias, quibus haud infeliciter executurum confilia fe operet. Eo refponfo dimiflbs Legatos cum exercitu confequi-tür. Venienti fe Albertus Uladislai frater, & ipfe ad Regnum, pt rumor ferebat, vocatus, cum Vitellio Vefprimienfi Epifcopo jungit. Expugnato Sopronio, & Sabariä, Albam Regalem im-petu capit, praefidiariis CivibusSuevorum ardore exterritis. Ab his Budam dcfiinarat, nifi orta ob dilata fiipendia in caftris fedi- » tio Auftriam repetere compuliilet^ nonnihil tamen compendii co in receptu facetum Hamburgo ex itinere recuperato. Nec Pax cum abeunti Uladislaus inffitit, ne irritatum acerbius a pace alienaret, pUie anno fccuto ex hac formula compofita: Uladislao fine pro-le mortuo Haeredes Auftriaci funto^ fumptus in bellum fačtos centum aureorum millibus Uladislaus penfato^ titulus Regis utripu e communis efio; munia regni,, praecipue Palatini aliorümque alter fine altero ne difpenfato.
Cum Gallis quoque eodem anno, aut ut Fuggerus afierit Componi-anno praecedente XXXI. Očtobris apud Turonos depačtum elf. ViaV™ Flandris in gratiam receptis, hae leges dičfatae: ut Maximiliano negotium. kgitimo Tutori parerent 5 intra trium annorum fpatium tercen-tum fiorenorum millia perfolverent 3 captivi permutarentur 5 Rex Galliae refciflb, fi quod percufierat, cum ordinibus Flandriae St Brabantiae foedere, author ipfis colendae pacis pofthac exifie-ret. Philippum Clivenfem fubinde, adhuc per Belgium tumultuari aufum Albertus Saxo eadem felicitate, qua nuper abfente Maxi miliano Flandros, in ordinem redegit. Verhm qui pacem iffiam a bello diftingueres, qua fpolia fanb opima detrahere Carolus licere putabat, nifi amicum illi nihilominusMaximilianum, fed magis amicam utilitatem dixeris?
Filiam fuam Francifcus Dux Britanniae Maximiliano promi-ferat, eäque fi potiretur, quoniam haeres propior deerat, Armo-ricam fiii juris faciebat. Mortuo nuper Duce eam Sponfbribus Annam Arauficano, & Wolfgango Bolheimio ad Redonas in uxorem^ afiumpferat, ritüque ea aetate ufitato Arauficanus pro Maximi- cwL liano maritus loricatus ipfe lečto fuo admorat. Et credibile, ni-VI,L hil his pačfis intercefilirum fiiifie Gallum, fi doti nubere pofie, quin Annx fperaffet. At amifiae nuper ignava, ut pafTim Calli Fars II,	Cc	crimi-.
100	Ataximilianus
criminantur, Patris ceflationeBurgundiae ignominiam, cumulare jačtura Armoricae regio nomini probrofum vifum, & nimia in amicum benignitas tantam dotem concedere, quam eriperem poflet. Itaque profeärurae ad Maximilianum Annae honoris fpe' cie ducentos equites ( quos pofhilatos fecuritatis causa ab fponfa memorant alii) Ducibus Borbonio, & Aurelianenfi fubmittit 7 diflimulato tantifper confilio, ubi ad pontem quempiam ventum • eilet, mandata Regis expromunt, flentem, renitentdmque Tu-ronas ad Rcgorn Anno XCI. perducunt. Quantum ea ignominia Maximilianum pupugerit, proclive efl: conjicere, & multb quidem poftmodum acerbius, qubd ultionis modum non expediret, cum folicitati in arma Imperii ordines, alienos a bello Gallico animos praefeferrent. Militem nullum, pecuniarum dunta-, 9 xat fubfidium, illüdque tenue exiculpfit, quo demum & ipfcuti abnuit, &irae, & amoris aeftu feniim remittente 5 nam & Anna interea in nuptias cum Carolo confenferat, & pacificatione Syl-vanečtenfi Galli Margaritam Auftriacam cum Comitatu Burgundiae Carolefio , Artcfio, aliisque reddidere, fer vato, quem Ludovicus occuparat. Ducatu Burgundiae.
Altera ex altera doloris materies Maximiliano fubnafce-batur, amiflam, ut diximus, cum lauta dote conjugem, jačtura amantiflimi Patris Friderici biennio pöfl: excepit. Curanti Viennae funus Patris, Carnioliam, Carinthiam, & Styriae partem Petovio vicinam Turearum ignibus iterum ardere nuncia-tum: nam & anno fiiperiore easdem Provincias evaflarunt. Et tunc quidem Georgius Herberfteinius cum Rudolpho Keven-hillero rem feliciter geffere. Turearum agmen quindecim captivorum Styrorum millibus grave aflecuti animosč in Barbaros irruunt pugnae initio. Tureae uti multitudine fuperiores, itit propiores vičtoriae fuere 5 commodhm fnb ipfum praelii aefl:um_f rim*- accidit, qubd captivi folutis vinculis in terga Turearum invade-rent, feptem millibus vulneratis, praedäque recepta decem mil-inuftio. lia hoftium cecidere. At nunc anni fuperioris cladem rependerunt Hungaris, & Croatis, qui ä populatione reduces, antequam Germani in pugnam venirent, temerč aggrefli, quinque fuorum millia amiferunt. Tardius quidem ad vičtoriam, ad ulcifcendam tamen cladem maturb, ut Rhoo ait, Maximilianus cum quindecim millibus adfuit, obrutlsque praeter opinionem Barbaris fpolia extorfit.
Maximi. Intentum reprimendis Tureis illinc iterum Geldria, hinc Ita-ciTr/l;" exPe<^:at)at: iHam Carolus ceu hsereditatem repetens turbis cclam Ga~ mifcebat. haec occupata ä Gallo Neapoli ejusdem Regis metu labo-kacti fiu* rabat 5 fed ante hscc vidui tori Maximiliano cura. In quem prihs
ac'
Ttux Styri<e XF.	ior
?c in caftra ie daret, Oeniponti Blancam Mariam XVI. Martii jpduxit. Erat Maria Galeacii Mari« Ducis Mediolanenlis filia,
^ praeter egregiam vultus fpeciem in dotem centum aureorum_s j^Hlia, mundumque muliebrem ducentis millibus «flimatum a ^truo Ludovico Sfortiaafferebat, magno in inflantia bella fub-^dio futuram.
Menfe inter genialia gaudia exadto Geldri« rebus profpe-fturus difceflit 5 eam Provinciam extindla veterum comitum_9 ^rpe Arnoldus Eymontius ufurpärat, excluföque filio Adolpho
Carolo Burgundo ceffit, aut vendidit 3 nepos verb Arnoldi ^rolus a Gallo fultus juxta ac flimulatus patrimonium armis, fW alibi diflineretur C«far, repetitum ibat, & vero etiam pel-^dlis in fuas partes civibus dominabatur. Opportun^ hominem Egredi in hoc tempus Maximilianus diflulerat, quo caufam_s ejus Carolus VIII. deflituit, Neapolitano bello occupatus. Cumae/inV»-^ulla jam fervand« Provinci«, nili ü Vičtoris clementia fpes af-/^ «k-liilgeret, Geldrienfis Maximiliano caflraad Neomagum metan-^ d liipplex fe fidit, & adhibita Blanc« opera clientelari dono fibi ^eldriam concedi orat. Reječtus ad quatuor Elečtomm arbi-trium, causa quidem tunc cecidit, poli plures tamen annos no-vhs ideritidem turbas ciens, id beneficii extorfit, ä morte fua_» Addendum.
Pod fobačlam feliciter Geldriam in Philippum filium jam ^eipublic« maturum Belgarum regimen trandulit. Wormati-
ad curandas res Imperii profečtus, multa falubnter in comi-dis (anxit. Inter coetera: Tribunal Imperii ( Cameram vocita-knt) jam anno LXXHI. informatum a Patre, dabilivit 3 Ludo-^icum Sfortiam Mediolanenfem Ducem, Wirtenberg« Eber-hardum Barbatum dixit. Hinc Audriam revifens, congrefsüs-^/^ ^eVienn« cum Philippo filio, ambo Oenipontum AnnoXCVI./’#^-^biere, quo mors Ducis Sigismundi pridie Nonas Martias extin-”ewa ^ ^li evocärat: is enim liberorum expes feptem ab hinc annis Ty-roliin, omneque a Friderico Patre reličbum patrimonium Ma-pMiLiANO addixerat 3 breve otium domedicis datum geminum bellum, neutrum profpere gedum abrupit: in primum Italiae Reguli, & Pontifex Alexander VI. invitärant, luccedu Caroli Vili, territi, a quo levi negotio nuper Regno Neapolitano Ferdi-^andus exutus. Adventanti obviam venere Legatus Pontificias, & Ludovicus Sfortia, atque qubd Rex Galli« jam Italia de-ceflidet, ut iter in Pedemontium dečleret, redituris fors Francis,
^ivam ihterclufurus, orant: fed Itali« Reguli, nec debitamb condentis pecuniam, nec militem minidrabant. Ea occafione fo-BeI/“m krter in rem fuam ufus Sfortia perfuadet, ut quando his vmbmltdl,CHn1'
Cc 2	Sabau-
102	Adaximikamis
Sabaudus abftrahi ä Gallo non pollet, in Florentinos eidem ft6' "deri innexos arma verteret. Pilas occupandi Ipes Sfortiae erat» qux- urbs haud itä pridem jugo Hetrufcorum excußö in liberta' tem fefe afleruity &; veteres Dominos identidem infeflos patieba' tur. Maximilianus vanx expeditionis ignominiam magnopere veritus, ne nihil in Italia egiUe diceretur, haud aegrfc Sfortiae CoO' liliis aquievit. Liburnum munitum oppidum, portumque ciO' git, fed alieno adeo tempore, ut dilperlae tempeltate trireme5’ enečtifrigore milites, confumpto aere, famäque annorum Gef' maniam repetere cogerent.
Alterum Helvetis illatum nihilo benignius fortuna relpexitj Id ä Maximiliano foederatis indičtum 5 crimini illis datum, quba Curienles, Grifones, Engadinenles in foedusadlciverint, id quod hi U vicinia Tyrolis protečli acerbius habiti ultro poftulärant: wm!*' qubd appellati a Calare, ut tinderi, quod Suevi advershm lua' perii hohes coierant, nomina darent, pecunias in communem conferrent, tum tolerandis univcrlim lümptibus, tum confef' vando Imperii tribunali rec&ns erečto, utrumque abnuerent' Ferocius, quam diutius bellatum elt. Decies & ter intra menh5 non amplius decem manus conleruere, eventu plerumque ftriacis infelici. Relhtuta eodem Anno XC1X. pax Ludovib Mediolanenfis opus fuit, cujus magnopere intererat Carfaremf eo tempore bello vacuum eile 5 neque tamen qua* fperärat, auxi' lia confecutus, poh amilTum Ducatum in Gallico carcere vitan1 conclufit.
Nafdtur Inter turbulentas bellorum tempehates ferenior Annus fe' Uroiusv. cllp pohremus illuxit, quem ortu fuo Magnus Monarch^ Carolus Gandavi XXIV. Martii editus colluhravit. Idem anno5 Goritienfem Comitatum plenb titulis Auhriacorum inferuitLeO' nardo Comitum podremo vivis erepto. Et Ludovicns Mediob' ni recens fubačti anxius amicitiam Germaniae ambiebat, qu# quidem ante finem belli Bavarici non convenit, ab armis tamei1 interea temperatum eft. Hoc porrb bellum č tefiamento Geof' giiinferioris Bavariae Ducis enatum, quo haeredemElifabethaiT1 filiam Ruperti Palatini conjugem fcripferat 5 Albertus contra» & Wolfgangus fuperioris Bavariae reguli injufias tabulas apu^ "Rtiium Caelarem querebantur. Spoliari fe non pofie , quibus veteri lavari. Eges Provinciam dijudicarent. Itaque cumRupertus nulliscoH' ditionibus fecum tranfigi pateretur, unä cum Patre Philippo Eb' dfore proferibitur , ditio ä Caefare , Lldalrico Wirtenbergenfi’ Guilielmo Haflb, Friderico Brandeburgico invaditur^ caefis,^131 Palatino fuppetias ierunt, Bohemis; poffeflione omni Rupertu5 dej icitur, paulb pbfi cum uxore aegritudine animi extindtus. Pfi'
Dux Styriß XPt	103
%püs Pater, ubi jam totam belli molem ilbi incumbere cerne-rtt) fupplex fačbus, veniam obtinuit.
Aditer, quod dudum Romam meditabatur, ferib animum ^nno MDVII. Maximilianus adjecit : quem in finem potifii-^hm Senatum Imperii Confiantiae coegerat. Decreta illi ad Rel!u™ Pompam, & tutelam očto equitum, viginti duo peditum, cen-^nmvZ tllm & viginti florenorum millia, bellumque Venetis , qubdmtü. baiifitum armato concefiuros negaffent, indičtum. Sed & Pontificem Julium, etfi nuper vehementer Maxim ili anum pnefen-
adversus Gallorum machinationes optället, tamen nuncRe-£e digreflo, metus a tanto militum Germanorum 'apparatu in-ctllit, eo ut fe liberaret, id comminifcitur: Per Legatum ligni- , ficat5 quandoquidem animo prolpiceret, fine multo fanguinc_s f'Omam Regem petere non polle, hinc Venetis, alibi Gallis vias Elidentibus. Itineri proinde parceret, Imperatoriam , quam imperator Pofiulaturns veniret dignitatem, abfenti ab fe tribuipofECardi- ^Z'Tro. palium Collegio vilum, hanc proinde ab Legato reciperet; nec mulgatJ, Lm Regis duntaxat, led Imperatoris Romani deinceps nomen, haud fecus ac Romae corona redimitus, ufurparet. Qu^ Trienti audiens non aegre ab itineris confilio recellit, vindid ae de_B fene is fumendae cupidior. Publicis itaque ceremoniis X. Februarii Anno VIII. inauguratus, mox in Venetos movit. A Cse-Ereis vallisCaduria cum arce, Bofcum in agroTridentino, alia-^Ue oppida in Tarvifino expugnata 5 at cum majores copias Ma-^im ili anus contračturus in Germaniam rediiflet, recuperatum a Venetis Cadmium, eiddmque vičtoriae Portus Naonis, Goritia, Vergehn m a Liviano Duce adjeda. Damnorum utrinque faturis de triennalibus induciis egere, quibus chm Geldrienfem^ Eclulum Galli, neglečtum Veneti vellent, & feorfim pacilceren-tUr, magnam apud Ludovicum XIII. ofFenlam lubiere. Unde inducit. humanem in Venetos Pontifex Julius tempefiatem concivit, qua Hon alias facile foedior Reipublicae incubuit.
Etenim chm aliorum viribus Ariminum, Faventiam, alia» qtie a Venetis occupata loca ditioni liiae vindicare Iperaret, Lu-dovicum primum Maximiliano conciliat, tum in fcedus Game» racenle utrum que Anno IX. pertrahit, cui & ipfe cum Ferdi-nando Arragone liiblcripferat. Ne in fe cudi malum ante diem Veneti odorarentur, fama in vulgus e compofito diditur de Gei- *" drienfi tračlari. Leges fuere: bellum gerendum fodatis viribus E Venetos, qui vicinorum fpoliis creviflent, qui principum_ß a^rina toties morarentur, qub.minhs in Chrifiiani nominis hoftes * itent. Itaque fociorum quivis lira recuperet, his recuperatis alteri prarfib fit. Maximilianus, ne induciarum religionem vio-fars II	Dd	lalfe
tos.
recuperant.
lalle videretur, poliremus, & imploratus a Pontifice, vim ad< moveat, Defenloris Eccleliae munus hae ratione expleturus ve' nus, quam holtis. Bellum aulpieatus ell Julius contorto in W Murriß. netos Ecclefiaftico fulmine. Cui Rex Galliae pondus addidip 'inveni vf?diti millibus trans alpes edučHs, caesis que ad Adduam hoff' bus, uno vidi oriae curfu Caravalium, Bergomum, Cremonam^ fubigit, & qui longe maximus pugnae frudius extitit, aniiT°s Venetorum eb prolrernit, ut Continentis Imperio fe abdicare decernerent. Igitur Patavium, Verona, Vincentia, Goritia, Ter-geftum MaximiLiano venienti patuere, fociis reliquis urbes ali^ Quin Antonius Julhniahus Orator ad Gelarem miflus fummait1 rei ad illius Clementiam arbitriumque detulille fertur. At quoniam per leges federis pacifci non licebat, & Ludovico Rcg1 Galliae, nifi redadlis in pote Ratem Venetiis defiliere non lubereti rejedui denique ab fe ipfis Reipublicae patrocinium exigunt, quod aliunde delperare jubebantur. Patavium au diis e delperation2 Vemti animis recuperant, iterümque ob felium tuentur. Eadem fef' citate in Vincendam, Feltrium civitatem Aufidae nuper ereptam remigrant, Germanis contra Utinum, & Gradifca ceifere. Gallo lubinde Venetis conciliato, Ferdinando A n agone, & Julio Pontifice refilientibus a federe, retro ferri citatis palfibus rc’S Germanorum coeperant. Atque eb amplius, pofiquam Fran-cifcus I. Ludovici Succefibr Mediolanum pullo Maximiliano Sfortia intrafiet. Reddita itaque Venetis Verona, & induciae pbf odio annorum bellum Anno XVII. conceflae, quas trecentis aureorum millibus emere julli. Durante adhucdum bello Veneto, exercitu Mediolanum Cadar vallavit3 at id in Francifd Regis potefiate, ne delibatum quidem relinqui oportuit, Helve-torumfiagitio, qui in .populares, & non exhibitis antea fiipcn-diis praelium detredlabänt. Ad Teruanam vero ingens momentum ad vidloriam Henrico Anglo adversus Ludovicum XII. pugna, quam vocabant Calcaria, attulit.
finio. Verum durna finibus bellum removeretur, aliud intra vife-rumfidt. i<a §t;yrj£e gra{parj eodem anno coepit, quod a caula , unde ortum, ab authoribus fuis lingua vernacula, vetera jura, dicebatur. A Vindiš porrb rufiicis conflata fe ditio. Eos primum ffa fievitie in rabiem adtos Praefedli, 8c Dynafiae chm aliquorum-» jfijpplicio reprimere furentium temeritatem tentäflent,vehernen-1 tius irritarunt. Non pauciores odloginta millibus ad Rainarn» rufiicis plerlque, militaribus armis pauci infirudti intra paucos dies conftitere, mifslsque tum ad Prcefedlos, tum ad Caefarein Auguftam Vindelicorum Nunciis fe fe haberi pofihac mitius ^ Dominis, novis legibus non adftringi, obrulve exadtionibus
flagi'
Tnduciä tum Venetis.
fi agitant. Caefar vultu ad miferationem compofito, benigne Nuncium aufcultans referre jubet 5 ii politis armis quietos fe domi fuae continerent, fe Przefeärorum injurias pofthac praeftare : animadveriurum ferib in eos, qui fecus faxint. Hoc refponfo feditiofi laeti juxta, atque audaciores, in Nobiles velut Caelaris lententia damnatos impetum faciunt, deprehenibs Ipoliant, ludibriis exagitant, nec paucos exquiiito etiam mortis genere trucidant 5 arces demoliuntur j in coenobia adeb infanum furorem exerunt. Rainam fpečfatae virtutis centurio Kis Marcus obtinebat 5 defperata oppidi defeniione inječtis antea in aedes fiammis in arcem fe cum VI. equitibus abdidit 5 h)c quoque efferatae multitudini impar referatis ultro portis, aut honcftam mortem non inultus oppetere, aut fi fortuna faveret, per medios hoftium cuneos via ferro, audaciaque aperta decernit. Adverterat for-tafle id confilinm ob fe flores rufficos, fublicasque dolosš fcin-dunt, ut modica fui parte cohaerentes oculos primum intuenti-tim, v effigia dein egreffbmm fallerent. Ignarus fraudis Kis Marens animose erumpit, vix pontis medium cum luis emenfus, in fiibječtam foliam effunditur, ab accurrentibus extemplo rufficis fudibus clavisque omnes interfečfi. Tres menfes vilis plebeculae intemperies Caelaris clementiamlufit, tandem tentatis fruffra aliis remediis, nifi milio fanguine furorem tumultuantibus eximi non polle vifbm; in eam Provinciam delečtus SigismundusDietrich-fteinius Carinthiae Praefes , levi negotio ad obfequium rebelles compulit. T raje Ho ad Petovium Dravo, caffra, quae ad Rainam fixerant, fub Septembris finem aggreflus, fegniter repugnantes fundit, diffipätque, ingens numerus e fuga retratims, paffim ex arboribus ad terrorem ceterorum catervatim pependere. Cum his ad reffim res omnis feditioforum planiffime rediit.
Tot bellorum mole preflo vacabat nihilominus maximae mentis Principi in longa tempora curas extendere, nec minus pnefentium ac futuri foiers foedus cum Uladisiao LIngariae, & Fratre ejus Sigismundo Poloniae Regibus Anno XV. inffaurat, quo ad fundandam Auftriae potentiam nihil accomodatius menti Deus injecerit. Ambobus Regibus in Auffriam delatis Maximilianus ad quintum a Vienna lapidem occurrit, fimul urbem pompa non antehac visa ingredi 5 aliquot diebus laetitiae datis feria agi coepta. Pecima ante Kalendas Auguffi arčtiffima amicitiae fundamenta jabta, poftquam Bohemiae, & HungariaeReges ad hanc diem ex Auffriacorum foedere nunquam abirent. Regibus Sigismundo Polonix, & Uladisiao Hungariae, & Bohemiae in aula cum liberis
coronam us. Hinc poff-
Ludovico & Anna praefentibus, Annae Caefar auream impofuit, ipfe viciffim florenti ferto a regia puella donat
Dd 2
io6	AUximilianm
poftqnam ad Divi Stephani ventum, Anna fponfbre Avo Maxi-miliano, nepotum alterntri Carolo, aut Ferdinando promiila. Maria itidem Caefaris Neptis praefens ipfa Ludovicum fibi defpon-dit. Atque eo die Ferdinandus Annae maritus ad utriusque Re-sponfäia gni coronam fibi viam communiit. His e fententia confečtis , & imer Lila- coronam imperii genero fuo affirmare Fatagebat. Proniorem ini' ^lai . tio in Ferdinandum, qnbd Carolum haereditate Matris fiit 1ocl> pletem cerneret, a propofito confiliarii abduxere, qui xquad charis Imperatorem hofti, quam Fratri fatihs ducebant, dim everten' nectes. (jam libertatem Germaniae e Francifci Galliamm Regis molitioni' bus non vane conjicerent, nifi ä potente Caefare fufientaretur. Neque tamen illa, quae Patri ejus, felicitas Maximilia^o obtigit ut nepotem Caefarem vivens confpiceret} fpoponderant tarnen Augufiae Elečtores, rationem ab fe Caroli prae ceteris habendam' Hae ultimae Maximi Principis curae fuere, quibus an de Am firia, an de Imperio melitis meritus, ii definiant, qui honorem coronae, cum exhauffis pro Germaniae, Regnorümque incolumitate laboribus ad libellam contulerint. Oeniponti, qub loluto Augufiano congrefiu divertit, febricula tentatus, fecundo Ocno in Auftriam fe deportari curärat, caeli mutatione aut itineris be* neficio difcutiendum morbum ratus. Welfae, cum malum intendi perfentifceret, fubffitit, accitöque Fribnrgo Georgio Carthm fiano, quo olim ad facras confeffiones utebatur, ad extremunv iter rite animam comparat, cujus quidem curam non tum prf mum m animam demifit. Quatuor fere abhinc annis, cum Oeniponti arcem, quam in ufum commodiorem infimi fecerat, Ar-chitečtum ab idea aberräfie'adverteret, ad Mathaeum cubicularium converfiis: maligne enimverb hi mentem meam afiecuti funt, domum aliam haud paulb aptiorem fabricari curabo5 & mox tumbam apparari jufiit; fed qubd illa repagulis ferreis fe-rfsque affabre folertdrque munita, Aulicos confilium fefellit.fu-Mors3/ii-fpicatos arcanum eä thefaurum cufiodiri. Ad extrema dedučtus ximiha. om[ff0 Caefaris nomine, Maximiliani duntaxat li Georgio compellari voluit. Circumflantes lacrymantesque Proceres ipfej1 animose hortatus, cur ejus obitu commoverentur, rogabat, quem mortalem ndffent ? Tum ultimam iis voluntatem aperuit, ta-bnllsque mandavit. Inter cetera haec fieri praecipiens 5 Magi-flratusnb innovaretur, donec nepotum quisquam in Provincias adveniret 7 corpus detegi, aut vifcera eximi defunčlo vetuit verecundiae. quam omni vita mirificb colebat, fiudio. Juffittamen» ä curatoribus funeris capillos refečbos, evulfösqne dentes in cce- , meterio defodi, prunis inječHs: cadaver integram diem proflaret. Dein flagellatum viva calce infperfum, teläque obvolutum, ferico panno vefliretur, inclufümque ei quam diximus
tum-
‘DuxStyri# XV.
^mbse Neoftadium in arcis facellum deferretur. Id porrb fub ara Principe Divo Georgio facra fic demitti in terram voluit, ut Sa-Ccrdos ad aram faciens pečtori, cordique iniifteret. Ita ad fu-Premum halitum mentis compos, inter mortales efle defiit pri-die Idus Januarii Anno MDXIX.
Morienti non altera conjux, non natus ex alterutra filius, jjna <b primo connubio filia Margarita fuperfies fuit. Blanca qui-^eiTi fecunda uxor Kalendis Januarii MDXI. fupremum Oeni- ubtri. Ponti vixit, Stambfenfi Ducum tumulo condita. Philippum_s porgis Anno MDVI. XXV.Septembr. in fiore aetatis brevis mor-decoxit. Hic dučha anno MCDXCVI. XXL Očtobris Jo-annä Ferdinandi Catholici Arragoniae, 5c Ifabellae Caftellae filiä ^gnum Socrus fuae anno feculi V. adiit. Margareta a Carolo Galliae Rege dimifia Anno XCVII. Joanni Ferdinandi itidem Catholici filio nupfit. Pofl: quintum menfem viro orbata in torum ^hiliberti II. Sabaudiae Ducis An. MDI. tranfiit. Sed hunc quo-^Ue Conjugem pofl quatuor annos mors infelici uxori invidit.
Vidua Belgium defunčto Fratre Philippo pro nepotibus tres ferb jhpra vicennos annos gubernavit, donec Mechliniae MDXXX. ‘•Decembris, vitam concluderet. Philippi liberi omnes adhuc-dtim vivebant: quinque porrofufceperat, Eleonoram, Mariam, Catharinam pofthuiriam. Mares binos, Carolum, quem alias Memoravimus, & Ferdinandum Anno MDIII. X. Martii Compluti in lucem editum, ad quos omnis hzereditas rediit. Caro-lus quidem educatus in Belgio, ejusdem regimen Kalendis Januarii Anno MDXV. fufcepit: unde in Hi/panias Anno XVIII. pro-fečtus Vallifoleti VII. Februarii regiam coronam obtinuit 5 Ferdi-nandus verb, qui juventutem apud avum maternum egerat, ad-Večto in regnum Fratre ad Belgas abiit.
In Symbolum Maximilianus ufus fertur rota contexta ex en- Symb* hbus, cui defuper Imperii pomum immineat, punico fubtus af-/ww* fixo, & lemmate addito. Per tot difcrimina. Ab aliis illi cor lauri foliis infertum cum his vocibus attribuitur: In manu DEI, Regis e fi. Nummis verb frequenter imprimere confueverat: Tene Menfuram, & refpice finem. Corpus ejus robufium , valens, Multique exercitatione in labores duratum , flatura media, capillus , colörque fubniger, oculi caefii, naius aquilinus, vultus., Medius majeftatem fpirans. In annum xtatis nonum penb mu- ttabituk his, hebetioris etiam ingenii futurum Pater metuebat 5 fed an-c<”fom‘-num duodecimum egreflus omnem Iblicitudinem Friderico ab-fterfit. Inexplebilis illi fciendi, virtutis, verxque laudis cupiditas , & fi parem ingenio Magiftrum načfus fit, quantum dignitate , tantum fcientia luo aevo eruditos anteierat. Saepius Sin eri deMagiftro fuo Petro, Neofiadienfi pofimodum Epifco-
FarsIL
Ee
po
io8	Maximilianur
po auditus eft, dicerdque: qubd captiofas Dialecticorum arg# tias inculcare contentus, rei fummam neglexerit 5 ii etiamnuM viveret, futurum certe, ut inftitutum ab fe Principem pesnite' ret, habiturum ßquidem minervale, cui alterum ßmile non^» Literatu optaret. Literas, Literatösque impense fovebat, quorum fre-amor. quenti confuetudine inititutionis fiiae damna itä pcnfävit, ut de arcanis etiam fublimiorum fcientiarum non indifertd difputaret« Linguas Latinam, Gallicam, Italicam luculenter, & ad Vene-res ufquc tenebat. Maximiliani dučtu, curäque honor elfej multö amplior per Germaniam literis, eruditisque coepit 5 ejus hortatu veteres icriptores e pulveribus eruti, & tineis fiibdudty Hiitoria prae primis delečtari vifus, quo gentis fuae originem, ge' ftäque penitus perdifeeret 5 Jacobum Manlium Friburgenfem^ Confiliarium, & Ladislaum Suntheimium Viennenfem Canoni' cum in Germaniae, Italiae, Galliae Bibliothecas fuis impendiis mi' fit. Exempli utilitas, & authoris dignitas aliorum continub di' ligentiam excitavit: quin ipfum etiam commentarios ab fe con-Militia feriptos reliquifle Cufpinianus prodit. Animi robore, militiae ar» teritia. tjbus totä Europa inclaruit. Librandis tormentis, tendendis af' cubus cum peritiflimis, & qui quaeflumhac arte facerent, certa' bat. Non illo alter equum infilire levius, aut flečtere promptiiiSi peritius torquere haftam, aut gladium vibrare, locum, quem vul' neri defignäßet, certihs ferire. E ludis, pugnisque equeftribus immenfam famam collegit. Claudium Battreum Gallum late ce' leb rem non find convitio gentem Germanicam provocare aufuin lancea, enfdque congrefiiis jam Carfar proftravit. Leges militibus confcribi, typis que vulgari mandavit. Legiones in fuas cohortes tribuit, &fuum, qui hodiedum viget, militaribus muniis ordinem conftituit. Si otium načtus eflet, militarem fortitudinem in'
- " ter ^Itus venando alebat, utrobiq; periculorum contemptu, audacia? ferd propior, nifi ars & animi virtus fecurum vičtoriae redidif fet. Ferunt infecutum dorcadas in ea fe montium praecipitia induii-fe, unde pedem referre ope amplius humana non pofiet. Pofi triduum verb ignotum rufiicano habitu puellum viamfamenti, de< fperantfq^ reditum monftrafle, qui ubi MAxiMiLiANUMintuto col-locaffet, evanuerit. Profufie tamen liberalitatis nonnulli arguuntf jufiamque inde parfimoniam Patris tuetur, qui parce adeb aes filio ' tum alias, tum ad nuptias profečto fubminifiravit, iit ad venientem centum florenum millia fponfa praemiferit, ne infra dignitatem comitatus fplendidüsq; Belgium ingrederetur. Peculatum etiam minus feverd coercuifie arbitrantur alii, unde qumunquam in republica defunt, major ignavorum fucorum numerus aerarium de-ubrali- paftusfit. Monitus non rarb a fidis Aulicis, modum liberalitatipo-neret, refpondere folebat: Aufiriacos haud paulb plus compendii munificentia, quam parfimonia alios facere confuevifie.	CA"






.
1
'
-■i'' • ' ‘






,
' ^





.
,

S' '




' ^ «v •
,

.




.
i -r. :
'«V
"‘ v <	• :	v


;
;r ,
S8ES( 109 )S1S
CAROLUS V.
Imperator.
DUX STYRUE XVI.
Egebat in Hifpania Carolus , cum avi morte amplas ad Orientem plagas Occidenti fuo conjunčtas,
& delatum eodem adhuc Anno XXVIII. Junii ab Elečtoribus Imperium intelligeret 5 nec ante annum fecutum, quo Aquisgrani XXIII. Oärobris coronandus erat, in Germaniam trajecit. In Belgio Ferdinandus agebat. Hereditatis amplitudo, utriusque longius fcjundi ab-fentia curas Caroli intendebat, ne quid Respublica eo interregno detrimenti caperet. Et revera turbabant non mediocriter Auftriaci, innovato, contra quam Maximilianus vetuiflet, Ma-giftratu. Ea res cumprimis impulit, ut fidem a Civibus exige-te maturarent. Quoniam verb neutri per fe adire Provincias Vacabat,admoniti funt amborum nomine Aufirie Ordines, co-tam Legatis obfequium ad diem XX. Januarii Anno MDXX. profiterentur. Cum iisdem mandatis ad Styros nomina Legato-tum perlata: Fuere ii Calimirus, Marchio Brandeburgicus, Jo-^f/^ annes Jacobus Baro de Mörfperg, & BefFort Alfatiae Inferioris^ i//, ^fečtus, Georgius Dapifer de Waltpurg, Simon dePfiert.	naU
Interea & ad Carolum a Provinciis decem Proceres expediti 5 e Styria legationem obiere Sigismundus Eques Herberfieinius, Joannes HofFmannus de Gruenbichl. Confcenfb Neapoli navigio tertia Novembris Barcinonem tenuere. Intellečlo e Nun-^jm«», ciis adventu, ii, quos Csefar defignärat, obviam venicntibus^J^-Progrelli in aulam deduxerunt, fextä Novembris ad principis loquium admifii, očtava in arcano fenatu, quem dari libi ante^%« biduum exorarant, poftulata Provinciae, & Legationis fummam^* expofuere. Haec, uti narravimus, Legati XIX. Novembris in Styriam perlcripfermit, ceteräque legationis ačta perfecuti figni-ficärunt. Ad XXV. Novembris reiponfum praefiolatos, multa cum Caefaris Cancellario pertračtalle, non citius tamen, necali-tid, quaiTii quod literis fuis inclufiffent, impetrare potuifle: parare jam in Provinciam reditum, & ante Nafcentis Domini fefia citra dubium vela fačhiros. Reiponfum porrb a Carolo latino
Ee 2	idio-
no	Carolus VI
idiomate redditum ejusmodi erat: gratum fibi Legatorum adventum accidifle 5 cdočtum ab iis perfpicue, quae a Divi Maximilia-ni avi fui obitu comitiis, praefertim Muraepontanis decreta. Non effe quidem, cur ea fine optimo, fid^que integra acta dubitet3 verum fupremi Senatus ab Avo fuo inftituti authoritatem infringi , k regimine excludi non oportuifle 5 his jura regalia, Principum bona curare incubuifie5 majorem in modum fibi difplicere, quhd eam poteftatem a Praefečtis Provinciarum ufurpatam intelligat* quaeftionem fe, ubi in Provincias tranfire licuerit, ulterius eo de negotio habiturum. Quoniam verb ad anni alterius Ver in Hi-fpania refiftere cogeretur, nec Ferdinande excedere Belgio integrum eilet, Magiftratum ab fe conffitutum, qui fuprema pote-fiate Provinciis univerfis prxefiet, facramentum ab Ordinibus dicendum autipfe exciperet, aut alium in id muneris fubrogaret# Legatis bona Caefaris venia difcedere licere 5 reverfi in Provinciam ordines reverentias adversus eum, quem dixifiet Magiftra-tum, commonerent, a quo vetera fua jura integra, illaesäque-> fervanda ne dubitarent 3 fi quid tamen ab iis perperam decerni contingeret, ab fe omni ftudio, & prolixa voluntate emendatum iri. Denique, cum Legati haud dubie tempori in Styria adfutu-ri non effent, refponfum hoc Principis cum reliquis mandatis celeri tabellioni perferendum committerent.
Comitk Haec in comitiis, ad quae, ut juffi erant, vigefima Januarii Gr*«/, Proceres affluxere, cum Legatorum literis recitata , non mediocrem folicitudinem animi injecere, nb fors ordinum finem in dubium Princeps vocafiet. Eadem die, eoddmque in confefiu, qui interca Rempublicam procurabant, Magiflratum abdicarunt, atque, fi quid minus č re Provincias egifie viderentur, redargui» fadtortimque rationem exigi petiere. Is porrb his ferč capitibus conflabat. Praefečturam Sigismundus Baro Dietrichfleinius gef-ferat: in partem curarum venire juffiLeonardusHarrachius Pr^-tor Styrias Petovio Prasfečtus, Georgius Herberfleinius Eques, Balthafar Gleinizerus Vice-Dominus Leibnizenfis, Chriflopho-rus Rachnizius Prasfečtus Voitfpergenfis, Wolfgangus Sauravius, Magifira- & Mathias Harrerus Conful Grascenfis. Si quod gravioris mo-iZritem menti negotiumtračlandum occurreret, in confilium prxterea^ rport[1 adhibebantur Chriftophorus Epifcopus & Princeps Labacenfis, Seccovienfis Ecclefiae Adminiflrator", Valentinus, & Joannes, ille ad Sančli Lamberti, hic Runas Abbates, Georgius Comes Montefortius, Eberhardus Dominus Polheimius, Cafparus Dominus Stubenbergius, Joannes Reichenburgius Rainenfis Prasfečtus, Wilhelmus Schrottius, Rupertus Welzerus, Erasmus Sauravius Styrias Marefchallus, Thomas Mosheimius, Chrifiopho-
rus
% Mindorffius, Bernard us Stadlems, Ladislaus Rattmanftorf-Achatius Schrottius, Georgius Triebencckius, Bernardus feufFenbachius, & Bernardus Herzenkrafftius. Hi omnes tan-^per curia egredi juili, mox revocati, ab univerfo Senatu benč ^delitdrque geftse Reipublicae teftimonium, lauddmque abftulere.
Secutis diebus cetera, quae ex ufu videbantur, decreta. XXIV. Januarii demum Legatos Caefareos, quos, ne ad praeferiptam di-^ adeßent, viarum, &: tempeßatis afperitas hucusque remorantur, appropinquare urbi nunciatum. Venturis obviam pro-Sigismundus Dietrichfteinius fupremus Praefes cum La-ncenfi Antiftite, Lambertino Abbate, Georgio Comite Mont-Jortio, Georgio Stubenbergio, Georgio Herberfteinio, Philippo Trautmanftorffio, Chriftophoro Rachnizio, Wolftgango Sau-ravio, Achatio Mötnizio, Bernardo TeufFenbachio, aliorüm-ßae comitatu, & tercentorum equitum turma Pipatus. Cafi-Legato-niirum verb, praeter eos, quos diximus, Dux Luneburgicus,rurnjrt-pCirtenbergicus, & cum Hennebergico frequens Comitum, bilium que corona aflečtabatur. Ubi arcem Goeftingenfem jam pi’aetergrefli in confpečtum venere, Sigismundus eleganti oratione falutationis officia complexus ajebat, optäffe fe quidem , ut coram Principes intueri licuiflet, tantae tamen legationis afpečtu non poffe non vota fu a fruffräta aequo animo ferre, daturum fe neterösque operam, ut nihil obfequiorum, fideique defiderent.
His Mörfpergius pro Legatis Orator paria verborum officia reddidit, hanc in fe Ordinum benevolentiam non jfegniter Caelari, < ^ratrlque ejus dilaudaturos pollicitus. Hinc iter inter amicas confabulationes profecuti, inclinato jam in nočtem die urbem_9 fobierunt. Pone moenia očHngentorum peditum Legio, quos id munus Senatus Graecenfis conduxerat, opperiebatur, fplen-didum numerofi comitatus aučtarium per urbem futuri. Pars Praeibat, pars fequebatur, gradu omnes compofito, comptlsque %nis inffručti. Longus funalium ordo progredientibus immitius in multam nočfem diem extraxerat. Forum infuper , & plateae, per quas ad hofpitium Legati procefferant, feffivis lucernarum ignibus collucebant.
Altera itidem dies comitialis erat. Miffi ad Legatos Valen-tinus Abbas, Georgius Montefortius, Cafparus Stubenbergius,'1 tc>a' Joannes Reichenburgins, Georgius Herberffeinius, Ladislaus tiattmanfforffius, & Wolffgangus Sauravius, qui verba faciente ^filhelmo Schrottio congregatos Ordines nunciarent, tempüsq;,
SiUo in Senatum accedere ipfis luberet, exquirerent. Cum fe continuö adfore refpondiflent, eorundem, & equitum comitiva cinčH in Curiam devehuntur. Ad limen Supremus Praefedms,
Pars II.	Ff	&
112	C ar oohit V*
Sc Labacenfis Antiftes falutationis ofKciis funčH, in Comitia & ducunt. Confidentibus loco principe Legatis fubfellia ad utrui^' que latus Hofpites occupabant. Circumdantes Proceres Wak' burgius allocutus, adventus primum caulam expofuit 3 ab Ls quina; Principum, &Magifirattis tabula; lečta;, tenor fingularurn fequens erat: primis Barcinone IV. Očtobris MDXIX. editis» Carolus Caefar fupremum per Provincias haereditarias Magifh'3' tum inftituit. Alteras hic Magiftratus VII. Jannarij loco non eX' preflb dabat, quibus collatam ab fe in Cafimirum, ceterösque^ Legatorum authoritatem teftabatur. Tertiis Fcrdinandus Ar' chidux Augufto Fratri erigendi ejusmodi tribunalis utriusque nO' mine poteftatem fecit. Eae Brnxellis XII. Julij fignatae. Al# a Carolo Barcinone XXVI. Julij exaratae , nominato Magifira* tui jus exigendi a Provinciis juris jurandi fiveperfe, live per alio5 tribuebant. Qua: verb a Caefare eodem loco IV. Očtobris fcfi' ptae, id ä Styria praedari XX, Januarii jubebant. Podremae h' dručtionem mandatäque Legatis a Magidratu data continebant-His praeterea abfentiam fuam excufabat, non vacare fibi fcilicet per molem negotiorum fingulas Provincias obire. Opera prae' terea Legatorum fe uti coačtum, quod Carolus eodem die omnes Provinciarum Ordines Sacramento rogari judifiet. His porrö & Csefare diferte injunčhum, nb a privilegiorum Styrix formula vel latum unguem recederent.
Excepit Waltburgii fermonem Labacenfis Epifcopus, ii1 potedate fore Ordines Styria; tedatus, liquidem nihil adversum immunitates aedum iri confidat 3 petere tamen pro recepto more , ut Styriae Prxles, Praetor, ceterlque emolumentis Principum fpeciatim jurati ea lege folvantur, ne metu quodam religionis condričti in iis, quae e Provinciae commodis judicärint, minus libere fententiam cum ceteris dicere audeant. Annuerunt Legati, domumque eadem, qua venere, comitiva repetierunt. Ordinum Communi dein fudragio ii viginti quatuor, quos fupremo Praefi-IZicßl'tü di adjunedos memoravimus, letdi, judique , di fp i cerent, qua fropofiu, parte privilegiis imminere periculum pode videretur, certäqu6 capita, quibus caveri opus ede putärint, in tabulas referrent3 & relata haec lunt; Veteri jure Styria; Ordines in nomen Princip# facramento adigi non pode, nifiipfe comitiis praefens, immunitatibus Provinciae nunquam incommodaturum fe ante juräriti jdque ad eam diem k lingulis Ducibus obfervatum 3 Nolle fe quidem his anxie inhaerere, probe fibi notum Augudum Caefarem* Fratrdmque Serenidimum, quo minus adedent , amplioribus curis praepediri 3 fe verb in Clementidimos Principes ea rev erentia ferri, ut non gravate Vicarios etiam praeter morem admittant?
elTe
Dux Styri<e XVL
efle tarnen, quae viciffima Legatis praeftari oporteat. Primb; jusju-randum, quale Duces folerent, ipli priores dicerent. Secundö: id
fe amborum Princip um nomine dičtum, non ipli duntaxat lite-ris fateantur 5 fed& uterque Princeps ratum agnolcat. Teftes rei tabulas ligno Caelaris, Ducisque munitas ante Divi Martini diem fe impetraturos Legati polliceantur. Tertib: tum Principes, tum Legati peculiaribus quisque literis declarent, Ordines nulla legis, jurlsve neceffitate adačtos, Iponte, volentdsque, inluper habita ictere immunitate, coram Legatis fidem abfentibus Ducibus ob-ferinxiire,necid deinceps Provinciae juribus fraudi fore. Quartb: cautum quidem eile, ne privilegiorum confirmatio ultra bime-ftre differretur i contentos tamen fore, fi ea ante Divi Georgii feftum a fupremo tribunali, a Ducibus ante Divi Martini afferrentur. Eodem tempore ab iisdem tabulae mittantur, queis, hili ipfi in Provinciam acccflerint, fpondeant, de clientelaribus Ordinum pofielfionibus nihil immutatum , infiauratumque iri; quae ut obtineantur, Legati fe curaturos recipiant. Literarum Paulo ante le diarum exempla, antequam Ordines Iaeram entum dicerent, traderentur, dein verb autographa ipfa Tabulario Provinciae pofthac aflervanda inferantur.
His rite transačtis conlfitutisque die Dominica, Januarii po-Ordhm Ifrema, pro Maximiliano Caelare parentalia facra obiere. Kalen-f^J2 •7"' dis Februarii una ante meridiem hora denub in Curiam, inde inra aulam itum elf^ in quam moniti ä Valentino Abbate, ceteris que, quos nuper miflbs recenfuimus, dedudllque hora tertia Legati Conceflerunt. Prior prolocutus e folio Waltburgius in eandem fententiam, qua in curia, differebat. Refponfum breviter ufi-tatis verbis a fupremo Styriae Praefide,tum pradečfa ab eodemLe-^atis, ä Waltburgio ordinibus formula5 in quam cum utrique_s jürallent, Waltburgius gratiis Ordinibus didris, Prae fide m, Praeto-rdmque eodem, quo nuper exempti erant, facramento iterumte-fieri pronunciavit.
• I
Sed literae ex Hilpaniis allatae adhuc folicitos habebant. Ea- Supremi propter lupremus Styriae Praefes nondum conventum dillblvi paf -fes, hac oratione ad Legatos innocentiam tuebatur: non potuifiomh. fe fe, Ordindsque acerbiori fulmine, ac quod nuperis literis Au-gulfifiimus Caefar vibrafiet, percelli: in iis non obfcura offenfo-rum Principum indicia legi. Malevolorum nempb criminationibus fe in iufpicionem addučfos, ut qui interregni tempore mala fide rempublicam tračfafient, clandelfinum foedus agitärint, Senatus Vicarii authoritatem elevare, aut extinguere contenderint 5 in aerarium Principis violentis manibus involarint 5 quae quidem fi benigne audiretur, fic amoliturum fe Iperet, utferu-
Ff 2	puli
puli nihil in cujusquam animo deinceps infideat; ačta poftmo-dum pod Maximiliani mortem ennarrare lic orfus: fc ab Angu-ftoCaefare, qua Lincii, qua Wcilli agente, ternis literis in aulam accerfitum, in iter fe dedide, ad arcem diam Vinckendeinam ex obviis dbiNunciis acerbidimum Optimi Csefaris funus intelle-xifle : eo in rerum articulo, nihil ab fe confultius fieri pode pu-tafle, quam fi continub Graecium iterrefledteret, ubi coadtalm-peratoris judii comitia tum habebantur, comrnunicatöque cuip Proceribus confido decerneret, quae ad incolumitatem Reipubli-cae, confervandam Principis integram, falvamq; haereditatem pertinere viderentur. Omnium porrb fuffi’agiis Prxfedturam fibi ad hoc tempus prorogatam, permidinn fuo arbitrio confiliario-rum deledtum^ judumque prxcipue profpicere, nequa damna imminens in fine bellum a Turea Provinciis daret. Addučturn fe quidem Provincialium precibus honorem admifide j ex eorum tamen numero ad traedanda negotia adfeivide, quos ante Principibus a confiliis fu i de meminerat 5 quin fecundis Comitiis pe-tiide, impetradeque, ut alios quatuor fupra viginti adhibere liceret, qui de gravioris momenti negotiis fecum arbitrarentur. Eodem porrb conventu b Proceribus defignatos quosdam, qui cum reliquarum Provinciarum Legatis ad libelli Oenipontani ab Augudo dkdati praeferiptum in commune conferrent, de mittendis ad Principes Legatis datuerent, avertendis belli periculis,da-biliendae paci opportuna media fuggererent: ačht verb omnia, cum veteri, qui Neodadii agebat, fenatu communicata.
Suprema Principum jura nec a fe, nec ab aliis delibata, his argumentis tuebatur. In clientelam neminem ab Ordinibus rece-ptum, in nullum gladio, aut poena capitis hadrenus animadver-lum , tercentum oneratos vinculis adhuc carceribus detineri j non exercitum, non venandi jura attrečtade. Confirmatam-» fibi quidem paulo pod Maximiliani obitum ab Augudo Car olo dignitatem, nihilo tamen fecius juditium fervade, nec forum, nifi propiora mandata afferrentur, aperire decrevifie; qubd aerarium Principis, ejüsqueprocuratores ab fe tuendosputärint; inde enim verb laudem potius fperäde, quam odenfam metuide: id duntaxat fibi fuifie propofitum, ut plurium cura opes Ducum cudodirentur; nihil ejus pecuniae in ufus Provincia aver-fum: Minidrorum dipendia inde extradra fexcentis, 8c quinquaginta Rhencnfibus definiri5 fi male impenfi viderentur, & hos momento redhibendos. Qubd verb veteris tribunalis authorita-tem antiquare tentädent, ejus machinationis nemini uni m mentem venide, nifi ipfe folus ejus criminis reus agatur, qui non fi-nbdiferimine, alia ejus fenatüs mandata receperit, rejecerit alia*
At

At meminiire fe peculiaribus Augufti literis procurationem Sty-rix fibi demandatam, jufTümque Provincialium, & veterum^ Confiliariomm opera uti: nb veftigium quidem in iis deprehendi, unde Styriae Praefečtum dičti tribunalis authoritati quis fub-ječhum conjiciat. Efie praeterea ad manus fcriptas ab eodem Se-^atu literas, queis teflatum faciunt, quidquid demum jatirarent Auftriaci, nunquam tamen adversus fe quidpiam machinatos" Styriae Ordines, aut aliorum machinationes probäße. His di-Quatuor-Viros obteftabatur, quandoquidem relata ab fe ve-ßflima, cur dubitarent, non effet, nb iniquis pofthac delationibus aures praeberent, fatagerbntque, penitus Principibus, &fu-Premo Magiftratui perfuadere, Ordines palmari calumnia laefos ^Unquam obfequii curam, nunquam fidelitatis ftudium Provincialibus defuifle.
Probari fibi focilsque dičta repofuit Waltburgius, fcripto tradi pofiulans Principibus, Sc Magiftratui exhibenda. Ab his iacrum Ambrofii carmen in Bafilica Divi iEgidii cantatum. Seriis epuke, 8c choreae ä Provinciae Praefečto magnifico apparatu in aula inflručhe fuccefiere. Legati fplendidis lautiis donati, quo tempore urbe excefiTerint, ačta, unde haec mutuati fumus, non Meminere. Cetera, quae pro libertate Germaniae,Majeftate Imperii , incolumitate religionis, fumma quaeque Maximus Carolus patravit, quoniam dominatione Styriae jam in Fratrem translata gefierat, periequi alienum ä noftro inftituto cenfemus.
mm us)«
FERDINANDUS
Imperator.
DUX STYRIA XVII.
I Nnus forte, Sc unus altdrve menfis, poftquam Of' dines in fidem Carolus recepiflet, abierat, cbmel’ cui aliquando ceiliirus erat Imperium, Styriamcufl1 reliquis Inferioris Aufidae Provinciis poflidendasi*1'
___________tegro jure concederet. Imperium magnitudi^6
propemodum fua laborans, Sc rarus, quo Fratrem complečteb^ tur, amor in id confilium impulerunt. Anno itaque MDX^'' Styriae dominationem capturus Graecium XXL Julii FerdinanpüS lubiit. Venienti obviam effufi Nobiles fuperbo praeter morem l11' xu accepere. Cetera ad veteris inftituti normam peračta: Led# primbm in Comitiis Carolitabulae, queisintegrum ProvinciaruH1 Terdinan- dominium Fratri addixerat. Tum ab Duce, & demum ab Ordid' dm£i<ebusfolenne jusjurandum verbis ritd conceptis, prolatum, fed qu3 vemadit. die, incertum. Immunitates Provinciae a Duce fua authoritate roboratas eodem anno, VI. Idus Odrobres, repedo.
Sed Principem,Patre,Matre,alteröque avo Regibus, alteri Caefare editum, uti major fortuna debebatur, itk amplior expe' čtabat. Quanquam non aliunde certiora , quam ex unius FeR' dinandi infigni virtute fecutae felicitatis auguria capi potuerint,^ qui aetate illa corruptifiima, non folbm ipfe avitae pietati, & reli' gionibus fidem fervarit, fed totis viribus, etfi non omninb felici' ter per Germaniam collabentem fuftentarit. Nec diu Deus di' ftulit pios Principis conatus duplici regno munerari 5 ad utrniti' que Uxor Anna Uladislai Regis Hungariae, & Bohemiae Filia, qua^ fibi anno XXL V. Maii defponsärat, jus attulit 5 in poflefiioneti1 verb funefiifiima Hungariae clades immifit, qua anno XXVI. SO' lymannus florentifiimum Regnum penitus propb evertit. Pod11' lärat Barbarus pacem ab Hungaris, veritus, n£, pofiquam Rb0' dum edpuifiet Equitibus, metus totius Europae potentiam in tomannos colligeret. Ludovicus Rex annum vigefimum nonduiti egrelliis, uti juventae calore prxfervidus , ita temerariis confit19 patens, ab iis denique abduci fuftinuit, qui rejicienda Turcaruti1 poftulata fuafifient. Efferatus eä repulsa Solymanus tercentuiti millibus Flungadam inundat. Jačba femel non fat prudenter ale3’
curas
C/i	Uic i"clf iTctilpsit“ drcvcii .
t
curas faltem ad bellum aptb gerendum Rex vertit, miflis in omnem partem Nunciis auxiliarem militem follicitans, Spiram, ubi tum pro Fratre Ferdin.^kdus in Comitiis curabat, Thomas Nadasdius expeditus 5 at praeceps Tomorzeus falubriter coepta intempeftivo ardore abrupit, invito, relučtantčgue Rege viginti ferb (tantilla rnanus convenerat) millia in hoftem ad Mohazium educit. Petiere omnes ceu devotae morti vičtimae. Regem equus lerro quidem hoftium eripuit 5 fed infelici lapfu rdupinatum in paludem, fuffbcatümque tumulavit.
Defunčto finb liberis Ludovico propinquior haeres Anna fotore, Ferdinandi conjuge non fupererat, quanquam non u&orio duntaxat nomine3 fed e veterum pactorum legibus utrumque_s fceptrum Ferdinandus repofcebat: cum cantum femel atque ite-tUm fuiflet, nb a detunčtis ftirpis regiae maribus ad alterum, quam Auftriacum ea deferretur. Bohcmiae quidem coronam nemine tefragante Anno fequente XXIV. Februarii Pragae obtinuit5 im-^^M pendiis haud paulb majoribus, & annorum plurium bello Hunga-ria conftitit. Divifi in geminam fačtionem LIngari, pars in Joanne m Zapoliam, feu Comitem Scepufienfem, Tranfylvaniae Dominum ferebantur 5 Maria Vidua cum Stephano Bathorio Palatino . aliisque Fratri Ferdinando Rudebat. Praepotuere initio Sce-pufienfis partes, praefertim, cum facro diademate inaugurari im- * petraffet, eo ferb tempore, quo eadem excaufa in BohemiaFerdinandus morabatur. Alterius Regni opibus jam aučto non admodum difficile fuit alterum adjicere, & rivalem confirmata nondum pote fulte imperantem folio excutere. Simul ac ex Bohemia redierat, ad faciendum bellum inHungaria fe comparat, Joanne ad ejus famam adeb exterrito, ut nec Budae moenibus falutem fu-am credere auderet. Eä fine fanguine potitus Ferdinandus, xmu-E'Hu>)£a' lum ad Tockainum (nam huc is confugerat) fundit, fugatque;r,*‘ e jedlo extra fines hoffe coronam fibi XXVIII. Očtobris Anno MDXXVII. imponit. Sed vires Joannis, non itidem fpem regnique defiderium acciderat, qui defperato k Patria praffidio, aulas Regum tum per fe, tum per Legatos obit. Pontificis, Angli. Poloni, Galli opem implorat, iniquum ufurpatorem Ferdinandum criminatur; nullibi tamen prae fidium, verba alibi, apud plerosq; rifum, & cavillos auferebat. AdSolymannum ergo femper malae caufae patronum fe applicat. Adeb abječlae conditionis efl animus,
Ut nullius mancipium efle erubefeat, poflquam ambitionis efle occoepit 5 in barbarorum fervitutem conceflurum, annuumque tributum pollicitus: fi regnum nempe precarium ejus ope indipifea-tur. Nihil offerri Solymanno gratius potuit, omnem dudum Europam, dominandi libidine, complexo.
Gg 2
Libe-
n 8	Ferdinandu!
scepufim- Liberavit altero anno fidem Barbarus, ut majore fenore fub* inde violaret. Budam ceu per otium lubigit, etfi non fu a virtute?
Z7ca(U.m fed fedo Prxfidiariorum flagitio, metu etenim, ne fuffoflum cuniculis cafirum in auras ejiceretur, correpti feditiofis vocibus deditionem ab arcis Praefečto Thoma Nadasdio efflagitant, atque, ut ingentis erat animi, fpedratxque virtutisTribunus, renitentem catenis conftridrum carceri includunt 5 & demum nullo obturbante proditionem abfolvunt. Neque tamen a Vičtore gratiam, quam fperabant, iniere, vel Barbaris iplisfoedam adeb hoffls perfidiam magis deteftatis, quam vidtoriam fuam amantibus. Nadasdius cefek Solymannomultis laudibus cumulatus, libertatem virtute meruit. RetračH e via proditores, ignaviam fupplicio capitis expiarunt. AdBudx cadentis famam omnis late regio contremuit! Strigonium, vicinacque fluvio munitiones terrore magis, qu^m armis fubačtzc deditionem fecere. Pofl: haec nil jam veritus So-lymannus monftrare, quam non amicorum commodis arma circumferre Tureae confuevcrint, Danubio omni imperitans, ca-flxa ad Viennae muros anno XXIX. fub exitum Septembris collocat. Si pauculos, qui in Hungaria, & per iter interierant, demas, bis centena millia urbem claudebant. Stationem Solymannus non procul a Divi Marci Fano fixit. Papilionum ordinem, fbr-„ mämque,hodiedum hortus, nova fabrica dictus, exhibet, quem Rudolphus II. multis turribus, ambulacris, fepimentis ornatum^ in eam formam apta rat.
Afuo Vi- Numerus hofflum follicitudincm Viennenfium juxta, ac ani-mos auxerat. Imbelli turba exefle jufla, eversisque, ne in rem fuam hoftes verterent, fuburbiis, adversus vim fefe folerter ob-muniunt. At inftar omnium Gubernator urbis Philippus Rheni Palatinus erat, inulitatae virtutis Dux, & tam inflictus vinci, qua m indocilis terreri. Solymannus five, qubd properandi fiudio obfi-dionales machinas non adduxerit, live qubd cuniculis majus ab fe operic pretium fieri pofle fperaret; his fere unice obfeflbs urgebat: Et verb ceffit tandem feliciter id caecae oppugnationis genus, etfi alias toties a Praefidiariis elufum 5 ut, dum obfefli in affilientes alibi hofies pugnarent,repentb nudata muris terga, fimul eni-fbs per ruinas Tureas intra valla volitare confpicerent. Perierat urbs, nifi collapfis moenibus animos exemplo fuo Philippus fu-fientäflet. Reječbi ea die tanta clade Barbari, ut inviti poftridie, & non nifi extremi fupplicii ä Solymanno intentato metu redierint» Verum cum denuo averfo, ut ajunt,Machomete pugnarent, nui, Iis minis pofthac emoveri fe pafli funt. Ad hanc in metu obfft nationem appropinquantis b Germania exercitus fama accedebat-cujus partem Comitiis Spirenfibus decretam Fridcricus Palatinus-
aliain
DuxStwU XVII.	H9
ali‘cim Ferdinandus , ipsdque Caefar cum Fratre dnčbabant. Itaq? nec fuornm virtuti jam fidere, nec horum vim expeclare aufbs, ftigienti limiiis, obiidionem Solymannus deierit, barbara jačFa-^/yr bone, qua metum nempe tegeret, fepropediemcuminajoreexer-° citu adfliturum minatus. Non diuturna, acerrima tamen oppugnatio fuit. Intra dierum viginti fpatium vicies integra acie äflultum. Occubuere fexaginta Turearum millia , quibus totidem captivorum Chriftianorum capitibus fuperfhtes belluae parentarunt. Tanto fanguine Zapolite fletit, ut coronatus fer-Viret.
JufTerat quidem illum reversus Budam Tyrannus Regalibus ornamentis initiari; Ludo vicum Grittum tamen nefarium Apo-ftatam addidit, cujus confiliis ni morem gereret, nomen etiam poft pote flat em Regis amitteret. Singulariter Grittus curare_j> jullus, ne unquam Joanni cum Ferdinando conveniret. Fortu-Ose fuit, qubd Grittus jam pcen:e maturus, cum E meri cum Ci-bdcum Varadinenfem Epifčopum Tranfylvanite Gubernatorem dolo fuRulifIet,ab ejusdem agnato non multo pbft perierit: Quo bdčbatore liberatus Scepufienfis mox cum Ferdinando hunc mPi,xcutfi iUodum transegit: utRex uterque appellaretur, retineret quis-^J"^' Sue, quod poflidebat, a morte Joannis inferior etiam Hungaria ad Auftriacos rediret. Pacem, etli cum jačtura quidem conjun-cbam, tantb lubentius amplexus cRFerdinandus , quantb magis Caefar Fratrem urgebat, ut turbatae tum ä Luthero Germaniae operam luam navaret: eum que in finem poftquam ipfe Bono-nfe a Clemente VII. anno XXX. Imperiali diademate ornatus fuiflet, altero mox anno V. Januarii Colonia; Regem Romanorum Mimn-eligi, & Aquisgrani undecima ejusdem menfis Januarii coronari ciirärat. Unus Elečtor Saxo Joannes, ceteriejue Proteftantesmmdi^u non invitationem modbneglexerant; fed Se Comitiis, elečtionf-tur'
obnunciabant: nec ante triennium , & certis conditionibus deliniti Regem agnituri. Hac dignitate in labores authora-Lis Germaniam obibat. Comitiis pro Fratre bellis nunquam»» non diflento przefidebat. Nunc privatim alloqui, nunc alias ex aliis pacificationum formulas fingere, refingere, omnem machinam admovere, ut pacem Germaniae jam Orthodoxum parce dentientis, citra religionum avitarum injuriam redderet. Incredibile, quantum taediorum optimo Principi devorandum, quan-htin moleftiarum exhauriendum, atque, quod multb acerbifii-naum, gratia laboribus fumma fide fufeeptis reddita, quae minimb debuit. Cum, ne totum peflumiret, quaepiam injuria tempo« rnm coačtus, Proteftantibus admitteret; indulgentiorem haereti-cis, faventdmque criminabantur, ipsümque adeb Pontificem,
Pars II.	Hh	pefeio.
120	Ferdinandu?
nefcio; qua diffidentia afflarunt. Ex hoc Euripo in alias iteruöl procellas Hungaria evocavit.
Regnum id Joannes & morte (iia FerdinaKdo addixerat, fenio confečtus,liberorum expers, & viduus3 atfive luis, five aliorum Rimulis incitatus, uxorem non multb pölt ducens Ifabellam Sigis-Heiiumti. mundi PoloniaeRegis filiam, Stephanum ex eafufceperat, quem lu-Tum^soi. Prcmis tabulis haeredem Icriptum in tutelam Pro-Regi Petro Ve* manno?' chio, & Joanni Martinu lio V aradinenli Epilcopo tradidit. Mortuo fub Annum MDXL. maritoIläbellaä Ferdinando metuens tertium Tutorem Solymannum evocat. Et verb nec vanus is metus erat: Ferdinandus quippe, praeterquam qubd nulla conditione nuperna pačta libi eam quoque Regni partem tribuerent, permub ti Procerum ad eam vindicandam invitabant. Tentata prirmim promilfis femina, olfentatus pro filioComitatus Scepufienlis,ciim illa morarum caufas alias ex aliis fereret 3 Leonardus Felfius cum exercitu immiflus Vicegradum, Vacium, Peftinum, Belgradum fubjugat, demum in Budam nuper fruftra tentatam vires iterum convertit. Ei urbi cum filio in cunis adhuc coronato, Ilabella fe inclufit. Deditionem jamjam parantem auxiliares Turearum copiae in libertatem, aut verius fervitutem afieru ere. Intellečta Rio-rum vičtoria, b veRigio Solymannus advolat, immifslsque intra muros Ipecie luRrandae urbis, militibus, Reginam cum filioLip' pam fecedere jubet, Budamque Turcise Hungaricx metropolim conflituit3 eandem fortunam lubindeTemesvarinum fubiit: utri-usque recuperatio ultra feculum, illius quidem in magni Leopoldi, hujus in gloriam Caroli non minoris filii relervata. Senii® jam Ifabella regni cupidine ante inlaniens clientelam Turearum nihil a mancipatu difierre, cum FerdiNAndo pacifcitur, traditis-que Regni infignibus Regem fatetur. Exacerbatus his tračh-tibus Solymannus feptuaginta millibus Agriam, irrito tamen cO' natu alfilit.
Rebus malb adeb habentibus tum per Provincias delečtus haberi Ferdinandus imperat, tum celebrandis Spirae, & Ratisbon# •Comitiis, ut bellum Dučtore Brandeburgico, copiaeque decernantur, evincit, nec contemnendum operae pretium fieri poterat, h numero fervor refpondifiet. E Sola Styria quinque peditum, totidem equitum millia Joannes Ltngnadius in eam expeditionem af-inarat. Coepta PeRini oppugnatio, paulb pofl omifla, & ne deinceps Solymanno via ad ulteriores vičtorias non pateret 3 Germa-fw. ni in Iliam quisque patriam remearunt. Conventum liibind6 cum Ifabella, ut Tranlylvaniam cederet* Id quoque compendi" um celeritate lua Turea difcullit3 duris adeb conditionibus o&° annorum inducias exlculpere necefie Rex habuit.
QU*
Dux Styria XVII.	m
Quse cum SmalcaldiCi foederis Principibus Joanne Friderico-p«^ ai Saxone, & Philippo Haflb Carolum Cxfarem difcordiae commi--fere, nec bello vacuum efle Ferdinandum fivere. In praelio ad5^* Muhlbergam juxta Albim,Ducis fimul,ac militis munia cx^quo obivit. Caelo, captöqne Saxone mox vičtorem exercitum ab arena in Bohemiam traduxit* Offenderant ii Regem, qubd, ne-fcio, cujus religione foederis obtenta, arma fociare in Saxonem»# recusarint. Proniora, quam fperabat, omnia, & fupplices ad apertas Pragae portas cives reperit. Sumpto de authoribus capitali fupplicio, id poenae repetitum a ceteris, ut foeditate flagitii tantb amplifts cruciarentur, quantb luculentius e prompta venia agnofcerent, qukm in Clementem Principem peccäflent»#:
Nčve deinceps aut irritamenta, aut praefidia feditiofis ad manus eflent, privilegiorum quorundam, foederumque tabulas concerpi, abduci inftrumenta bellica in arcem mandat.
Hic quidem recentis vičtoriae fručtus fuit 5 fed quae poftmo-dum in captivitatem pene vičtorem cum Fratre dedit, id quod hac ratione accidit. Capto eä pugna Duce Saxoniae, impar jam Philippus Halius ultrb in potelfatem fe Caefaris dedit, quem Ipe Ilia falfum, carcerique addičhim, Carolus, ut dimitteret, nullis Principum precibus adduci potuit 5 eam repulfam fuam injuriam Mauritius Elcčhov Saxoniae ducebat, ut qui deditionis author Jfo-cio extiterit. Vindičtae dudbm animo informatae occafionem»»/« Tyro/i
Magdeburgenfes , repudiato famolb illo libello, Interim dičt:o,/,e”^M^
Anno LIL obtulere : in hos liquidem Mauritius ducere juflus, miniis a Verlis repente lignis Augullam invadit, magnlsque itineribus Mauritio. in Tyrolim illatus, ad Oenipontem, ubi tum Caefar cum Fratre de pace confultabat, adeb improvifus adhitit, ut aegit ambo fe fe nodis beneficio per alpes Villacum in Carinthia ejicerent. Pacem etiam iniquitas temporum Carolo extorlit. A loco, quo PaxPaflk. primum Anno LIL agitari coepta, Pallavienlis appellata, bilita demum triennio pbft in Auguftanis Comitiis, vulgatä-que VII. Kalendas Odobres fuit. Aliquam eä quidem quietem Germaniae Ferdinandus procurärat 5 at fimul implacabilem Pontificis iram in fe concitavit, aegrfc ferentis, religionis negotia tradafie Principem, Augultanxconfelfioni indultam libertatem, Ecclefiafiicornm bonorum, quae ante eam pacificationem nfurpaflent, polfellionem heterodoxis firmatam.
Ipfiim porrb hunc annum prodigiolae virtutis exemplo Carolus Csefar illultravit, in Fratrem Imperio, ceteris titulis in Filium translatis. Abdicationis tabulas VII. Idus Septembris Ze» AMtca-burgi in Zelandia fcriptas per Guilielmum Nafiovium Araufica-^°”f* num Principem, Sigismundum Seldium, & Wolffgangum Hal-
Hh 2	lerum
122	Ferdinandus
hm Ek- lenim ad feptemviros miferat, fed qme nec his, multöque Bomini ^^ Pontifici probabantur, Ferdinando tamen non admodum_3 commoto; acquievere tamen Elečtores Francoiurti ad Moenum ejus, voluntati Anno L. XXIV. Februarii, & pridie Idus Martii Fw-Imperatorem Ferdinandum falutarunt. At Paulus IV. Pontifex Hfcx. inexpugnabili decreto aures petitioni ejusmodi obftruxerat, abdicationem juxta Caroli, & Fratris elečtionem irritam in Cardinalium Collegio pronunciärat: nec Pontifex ä coepto femel pro-polito recefiit 5 dque Anno LIX. XV. Kalendas Septembris immortuus, proniori in Caelaris poftulata Pio IV. caqfam terminandam reliquit.
Confopitis,ut licuit, Germaniae turbis, cbm fe Ferdinandus lenio, curisque exhaufium fiaudexitu procul abefle cerneret, in id incubuit, ne ä morte lua* fcilfii Ordinum ftudia in novas procellas Imperium furriperent, quod confecuturum non aliter fe Maximi, fperabat, quam fi vivus etiamntim fuccefiorem confpiceret. Et vT* ^'evicit: nam Anno LXII. XX. Septembris Filium Maximilianum Bo hem ia t Pragz Bohemi, pridie Kalendas Decembres Germani Francoiurti, Bom.ino- altero Anno VI. Idus Septembris Pofonii Hungari Reoem Ilium r“\coronarunt. Hujus voti damnatus vitae, immenslsq?je labori-mmr. bus finem, febri non diuturna confumptus, Viennae impofuit. anno feculi LXIV. VIII. Kalendas Sextiles. Defunčtum Bohemi XX. Augufti lummo honore Regum tumulo Pragae intulere. Mors fer. PrxfagiilTc mortis tempus vifus: nam periculi imminentis admo-dimndi. nitus confianter negabat ante Divi Jacobi diem, pofiremam affuturam. Infignem Maximiliani Avi demilfionem imitatus etiam auxerat, cum pofirem is vitae diebus ä nemine alio nomine. Virtutes, quam Ferdinandi appellari tulerit. Graflante late per eam aetatem morum licentia, & proculcata pallim pietate adeb iple vitae innocentiam in le tuitus credebatur, ut eam toto vitae tempore nulla graviori noxa inquinant. Qui orthodoxae religionis negotia curafle frigidius, aut non fat fideliter promovifle criminabantur; aut ex iis fuere, qui impietatis genus exifiimant, membri jačtura corporis falutem redimere, aut fane ä calumniae nota non fe fatis expedient. Si, quantis laboribus, impendiis, periculis inftauran-dam, confervandämque fufeeperit? oggeras; pauca delibabimus. Pafiavienfem Pacem non rejecit; at largiter illacrymatus Principom optimus fubfcripfit, qubd eb jam Novatorum vires excreverint, ut religionum veterum integritas, nili luis damnis jam ali, conferrarlque non pofiet. Non inutiles Societatis Jesu conatus advershm fcelera & haerefes (fit haec beneficii memoria, etfi mulfbm impar; hofiimenti tamenIpecies quaedam beneficen-tifiimo Caefari) audierat: mox anno LI. Viennam mitti a D.
Ignatiopoftulavit, tum animos facris, tum ingenia fcientiis procuraturos. Triennio fere in Divi Dominici Cc^nobio commoratos ad Carmelitarum aedem, nunc Domum Proreilbrum dičtam deduxit. Pragae Collegium cum Academia erexit5 eadem inur-. be Archi - Epifcopatum feculo amplius fepuitum aučfis cenfibus fufcitavit 5 aperiendis Boleslaviae fcholis de fuo aerario fumptus defignavit. De amore Juftitiae fatis fit dixifie: fine adulatione Juftum audiifle, & citra jačtationem familiari eo lemmate ufum: Fiat Juftitia, aut pereat Mundus. Ars conciliandi animos, qua mirb valebat, alia quam candor animi, & placidiflimi mores non fuere. In Ferdinandi Avi gratiam adeo fe infinuafle memorant 5 ut confečtis Burgenfi in urbe tabulis Haeredem dixerit 3 quas tamen mutärit veritus, ne aut aemulatio Fratres collideret, aut e juventute Principis Proceres anfam turbandi arri-
Annam uxorem, quam unicam habuit, AnnoMDXLVII.
VI. Kalendas Septembres ex infelici partu amifit, & Praga condidit. Quindecim, quos ex ea fufiulit, liberorum nomina fuere, uberi Maximilianus Anno XLVII. editus, dičtus II. Caefar. Ferdi-nandus Tyrolis Dominus, Carolus Styriae Dux a Patre renun-ciatus. Elifibetha Sigismundo Regi Poloniae, Anna Alberto V. Bavaro, Maria Wilhelmo Juliacenfi, Barbara Alphonfo II. Fer-rarienfi Duci, Joanna Francifco Florentino, Eleonora Wilhelmo Mantuano, Catharina Francifco itidem Mantuano, dein Sigismundo Augufto Polono uxores datar. Magdalena, & Hele-^ na Hflllx SančHoris vitae infiitutum amplexae, quarum vefii-
perent.
ad tumulum tranfierunt.
HISTORIE
DUCUM
STYRIA
PARS TERTIA.



.


*
»
f
i
*

'I
I

, ■'






CAROLUS II.
DUX STYRIvE XVIII.
iPcris hujusce noftri tertiam partem j aufpicari iubet ab Carolo Duce, qui hoc^f I nomine Styriam rexit, fecundo, multarum, j| milgnarrimque virtutum Principe: tum qnbd, quos Imperium Romanum deinceps habuit,
& habiturum porro, quae nos Ipes tenet, fern-per eft, Caefares Carolo uni tanquam ftirpis hujus tertio conditori, atque parenti, magna Styriae nofte gloria, debetq tum qubd hoc noftrae adversus principem de univer-fo ordine noftro optime meritum pietatis, & grati animi publicum monumentum, quando aliud non poflumus, extare aequum duximus. Filiorum trium, quos Ferdi nandus Gefar ex Anna Uiadislai Hungariae, Bohemiaeque Regis filia fufhlit, quique virilem attigere aetatem, poliremus fuit. Parens cum propinquantem mortem longe animo antš prolpiceret, Maximiliano Imperij faccelTore fumma principum omnium voluntate dičto, Ferdi nando filiorum alteri Tyrolim, & quae ad Rhenum funt, Au-firiacas ditiones: Carolo Styriam Carnioliae junčtam atque Ca-rinthiae. Comitatum item Goritienfem, ceteräsquc Adriatico adjacentes mari Provincias addixit. FIoc poftremum operum Ferdinande fuit, non multo inde pbfi vita fundto. Haereditatem paternam ut cerneret Carolus , Graecium profečtus ordines omnes obfequentes habuit, jurejurando adftričfa fide. Haec ad XII. Kalendas Apriles anni MDLXIV. ačta funt j idem fub-inde &c ab aliis Provinciis fačtum. Erat aetas illi tum vivida in-primis, atque florens (nondum ultra annum XXXIV, vivendo proceflerat) longč lup ra aetatem virtus: indoles mentis laeta, & quae fpem affirmaret maximarum rerum minime dubiam. Ad haec acceffit prudentia, ulu rerum non longo illo quidem, led ParsIIL	A	fre-
2	C ^olm Ih
frequenti edočta. Adolefcenti praecipuas Hiipaniae, Galliae, Ita-liaeque aulas luftranti Philippus II. Hilpaniarum Rex acerrimo ingenio Princeps tantum tribuerat, ut jam tum altiffimb fe in illius animum peneträrit. Reducem Auguftus Parens Regnorum, Provinciarumque Auftriacarum comitiis non femel praeelie juflit? unöque antea, quam Styrix fufcepiffet falces, anno Pofbnij adfuit ingenti Procerum ex omni Carinthia, Carnioliaque affluentium Pipatus comitatu, quando Maximiliano fratri jam Romanorum, Bohemia^ue Regi tertia quoque Hungariae Regni corona ad ječta eft.
st^riA in- His tot ornamentis clarus ad Reipublicae moderanda guber-fatxfta- nacula Princeps accelfit, dignus plane, qui ditionumplurima-tKS' rum tam amplo dominatu gauderet. Sed eratStyriae per id tempus affličtac, ac nimio plus dehifcentis Ratus mifer imprimis, atque infelix: turbarum caula, quae nunquam non fokt, hae re fis, quae vicinis quibusdam in exitium impulfis regionibus, etiam in Styriam fe noftram infuderat. Juvat mali, quod ingentibus fubinde curis mentem Principis Optimi fatigavit, initia,progref-fus paulb altius repetere , narratione defumpta e fidifflmis commentariis Georgij Stobaei Praeflilis Lavantinenfis, qui geParum rerum magna pars ipfe fuit. Chriftianorum facrorum religio, quam multis retro aetatibus Styria fufeeperat, ad Lutherum usque inviolata fibi confhtit 5 8c conditura deinceps erat, fiper^s nunc licuiflet. At enim fparfis illis facibus, quibus plurimahau-PaRegna, Germania penS univerfa conflagravit, pronum erat teterrimi ejus incendij fcintillas quasdam & in Styriam inferri, Provinciam uti finitimam reliquis, ita mercimoniorum focicta-te junčtam. Morum licentia, quhm dici poflit, major: novandi cfflraenis libertas : abfentia deinde Principum, quos Imperij moles, & imminentes alibi Religioni haud paulb graviores clades intentos habebant: denique nonnullorum, it quibus exordia malorum oppreffla opportebat, feu ignavia, feu intempefhvus metus fecere, ut incrementum paulatim acciperent no vitia facra, & licere fibi quisque exifhmaret, quod tam multi, & paliim am-plcčterentur. Sed nihil erat Catholicae rei infertum magis, & exitiabile, quam qubd optimates non paucos, e orum que, qui Reipublicae gubernacula inter primos adminirtrabant, animos illius peftis contagio pertineret. Itaque triumphare jam luce palam fečtae aučtores: qui veturtiflimis facris addičti manerent» acerbe pafsim traduci, ac opprimi: fpoliari aedes hierae, atque in profanos adhiberi cultus : eo planfc res loco cfle, quae praefentis Principis opem depofeerent.	Ferdinandus Caefiir periculi ma-
gnitudinem edočtus ab iis, qui in fide perrtiterant, mox artutu-
rurn
Dux Styria XVIII.	3
nim fe pollicetur, interca gravi edičlo Proceres cohibet, ne quid ultra novatum irent. Atque iit incenfo Divina; promovendas rei ftudio tenebatur, reftinčtums malum haud dubie fuerat, nili remedia parantem praematura mors fuiluliiTct.
Ergb ejus repreflae licentiae gloria penes Carolum ftetit, nonoo/i paternarum magis ditionum, quam pietatis haeredem. Mirumco”>” cft, quam fibi ejus, aetate adhuc teneri, mentem homines illi^ boni adjungere, quibus artibusfentiendi quidvis libertatem eblandiri molirentur 5 quae cum minus e lententia cederent, graviusq; aliquid metuendum a Principe videretur, quippe qui, quam iit averlb ab novatoribus animo , principio mox non obfcuris indiciis palam fecilTet, Provinciarum omnium ordines (jam enim_s potiores horum labes afflaverat) repulluri vim , ii qua forte ingrueret, fancito inter fe foedere defeniionemparant: iimuletiam non fe antea Principi fidem obligaturos decernunt, quhm de_s religionis libertate cavillet. Nec verb timidč i Ita, & velut ex infidiis agitabantur, led in luce, atque oculis omnium, quo terrorem latius fpargerent. Adelt interea dičtus inaugurationi dies: h)c illi proferre dogmata hia 5 eadem ut authoritate Ducis itabi-lirentur, bene longo fcripto dcpofcerc 5 Carolo idfe fačturum negante, acrius etiam initare. Longius ire coepit contentio, cum indignatus Princeps leges libi ab fuis ferri, & jam diuturnioris altercationis impatiens fever a fronte: qux iltharc, malum! inquit, Veltra e It cunčtatio inexpedtata Proceres? debitam ut mihi Domino fidem jurejurando adltringatis , id nunc demum agimus: fi quid novatumcupitis, ad eos referte, pends quos lacrarum rerum imperium eile non ignoratis ipli. At me veltra ifta, quae adhibetis, terriculamenta nequaquam commovent, neque ab obfirmato in vetultis facris impetraturi eltis unquam, ut aučtor Vobis novarum religionum fiam. Tantum ea Principis vox con-ftantiae, & gravitatis plena ad praefcntium animos valuit, ut la-cramentum omnes dicerent. Ita jam oblequentes načtus Provinciarum optimates, ut Reipublicae vulnera perfanaret, legem fci-fcit: una deinceps avita culta religione nb quid novi ritus inducere aliquis quispiam auderet: quae ablata per vim dicatis DEO hominibus eflent, reftituerentur: Miniltellis, quorum plena_s> erant omnia, hominum generi ad ciendos populi motus nato, non modb Styria, fed univerfis Provinciis interdidhim eflet. Quibus nihil profečtb neque landtius, neque etiam futurum la-lubrius erat, fi perinde ut leges ferre, ita pronum foret perditorum hominum fraenare licentiam. At enim, ut, quäm nihil timeret, teftatum redderet Carolus, altero mox anno Truberum, nelcio quem? verfipellem hominem, e Catholicis cafiris adLuthcrana
A 2	trans-
4	Carolus II.
transfugam, & illis in regionibus impietatis magiftrum, qubd ab erroribus difleminandis deliftere, etiam monitus, nollet, exilio mulčtavit, peftilentibus ejus igni addičtis libris 5 etfi multos haberet, ut illa erant tempora, & aučhoritatis magnae interceflbres. Neque adduci unquam potuit, ut quem illi ipii triennio pbft Ra-tisbona accerliverant, praeconem admitteret, iaepius dicere auditus : Ullam fibi vitae quietam partem, nifi corruptoribus iftis verbi divini, honefladsque profligatis, ehe haud pojde.
i» Turea» Haec cum domi geruntur, for)s nihilo res quietiores fuere»
heUum. Solymannus Turearum Imperator, is qui circumlatis per Hun-gariam vičtricibus lignis non femel Europam univerfam in metum dedit, exercitum robore non minus praeftantem, qu^im numero Sygetho admoverat, eratque metus, ne vaftitatem per adjacentes provincias circumferret. Annus tum labebatur fecu-li 1 extus, & fexagefimus, quo tempore Carolus Dux Polonij aberat, comitia, magna illic Hungarorum Procerum celebritate acta, Cxfaris Maximiliani nomine, atque auctoritate moderatus. Re intellecta continuo advolans collocatis intra Dravum, & Muram caftris, partem exercitus Florelio Baroni TurrianO committit, qui Bofhiam ferro, & igne popularetur: ipfe rapto in omnem partem milite ita hoftium excurliones fraenat, ut provincias luas ab omni damno immunes praeftaret, fufo etiam, fuga tö que hofbli millium aliquot equitatu. Neque jfegnius res ab Ducibus geritur: Turrianus, Megifero telte, adVI.Kalendas Očtobres parva manu exercitum Turearum, quem Bolhienfis Pr^fcčturae Gubernator ipfe dučtarat, longe numero fuperiorerri profligat 7 cum jam ant^ Chriftophorus Ungnadius Slavoni^ imminentes hoftes aggreltiis, quatuor eorum millibus caelis, ca-ptfsque, acie luperalfet. Biennio pblt ad Hilpanienfem aulam ab Caefare fratre legatus ablterfo, quem ex Ifabellae conjugis morte Philippus Rex hauferat, dolore, alteras cum Anna Imperatoris Maximiliani II. filia nuptias fiabilivit: Belgio quoque-» procuraturus pacem, quod in mandatis habuerat, nifi longihs jam procellifiet malum, quäm ut medicinam admitteret5 animi certe vigor, prudentiäque Caroli lingularis Caefari aequfc, ac Regi probata elt.
Collegium Sed ad domefiica referamus gradum. Sancita nuper legeaf-
Gractnf» flibtis Catholicorum rebus polfe fe ferre opem credebat optimus
eondu. princeps. & futurum id lani fuerat, nili opinionum novarum^» magiftri, qubd fe numero Ici rent, atque viribus prteflare, ferociores indi es remedia in pejus vertifient. Itaque nihil propibs aberat, quam ut in praeceps Catholica res iret, nili Reipublic# clavum princeps Aultriacus teneret, ilia videlicet gente fatus, cui
nun-
I
Dux Styria XVIIL	f
nunquam non infra pietatem regna, atque imperia funt. Grx-cium Regionis caput: quam propinqua oculis Ducis, tam a motibus aberat. In principe urbis templo divina res initio negligen-tcr fatis adminiffrari 3 extindto pbft curione altum de re divina^ iilentium, Scfolitudo, cum peililentia dogmata alibi paflim de cathedris non perfunčtorie fpargerentur. Graecio fubinde in ceteras provinciae partes malum manabat. Nihil triftius Carolo erat, quam habere eos adeo fui diffimiles, in quos dominatum teneret. Haec agenti 3 foliciteque diu circumfpečbanti in mentem denique venit Societatis Jesu opera uti. Ejus trigefimo ante anno conditae non inutiles tum per Germaniam labores memorabantur, juventutis praefertim ad virtutem , & iiteras infti-tlitio 3 cujus fručtus ad ceteras omnes aetates ut plurimum pertineret. Incenfum alioquin Principis animum vehementius impulit Alberti Ducis Boj orum gravis cohortatio, nulla facilius re graflantem pedem cohibitum iri (quä erat in ordinem noftrum benevolentia) affirmantis, atque 11 domicilia, quam poffint_® multa datuerentur. Accerdti jam antea Graecium nonnulli erant, qui pro concione ad populum dicerent. Excitari fubinde coeptae hominibus notiris aedes amplae, urgente operas, ac fum-ptus omnes munificentiffime praedante Duce. Etfi pediferis per urbem,& illi adjacentes agros, vulgatis morbis, tantos tamen tam brevi tempore progredus fecere, ut non fendm exaedificata fabrica, fed repente extitide videri podet, jämque tertio fupra_<> feptuagedmumanno, qui annus nobis Graecij natalised, ineam, qux Orienti obvertitur, partem focij duodecim numero immi-grarint. Collegio eadem Ducis aucdoritate tertio decimo pbd anno, feculi fexto, & očfogcdmo Academia adječtaed, ut ex his veluti binis propugnaculis adversus fidei hodes rem Catholicam tueremur. Cui quidem piidlmae Caroli Principis voluntati quam eventus refponderit, aliorum edo arbitrium 3 nobis ida commemorare hoc loco vidim ed, ut hanc qualem qualem Patenti, atque Principi optimo gratiam referremus, extardtque animi nodri tedimonium publicum. At dationem hanc nodram adeb tatis ominibus a Carolo Duce coeptam Ferdinandu s II. multis partibus au dii orem reddidit. Ceteri, qui deinceps confecuti funt. Imperatores ad Carolum usque Monarch am, nonmodb folitä fua foverunt clementia, verum etiam plurimis, maximis-que beneficiis decorarunt. Porrb videant poderi, quibus initia, progredus, fua omnia debeant.
Subinde a nidicorum imbelli cetera turba tumultuatum edA-^j Februario menfe tertij, &feptuagefimi anni magno numero coa-^J"' 6i (vicena feffi milliaMegiferiannales habent) fumptis armis Pars III.	B	fidem
fidem renunciant: eorum pars in Slavoniam impetum facere, pars Carnioliam, ceteri Styriam inferiorem populando incur-fimt. Seditionis hujusce caufam non reperi 5 hserefim fuifie ut credam, illorum temporum conditio facit. Etfi autem terroris plus, quam detrimenti illatum eflq non omnino tamen res periculo cani it: nam qubd multorum a Catholicis ficris averforum exulcerati affent adversus Principem animi, metuendum erat, ne, fi & ipfi confilia, atque arma fociarent, eo evaderet res, unde exitus, ni fi anceps, non daretur. Celeritate opus erat, ne tantilla mora invalefceret malum. Neque confiliis defuit Carolus, ut erat animo cxcelfo, & in arduos quoslibet cafus prxfcn-ti^ celeriter inftituto delečtu mifla militaris manus perduellium incompofitas, Sc belli imperitas turmas Herberfieinio Duce profligat: capti tumultuum authores, in quos levere animadver-lum eft, ut paucorum poena ad ceterorum animos pertineret. Sic opprefia feditio, gravis alioquin futura, in quam fe cunque partem fortuna daret, & exitiabilis.
Oft avus fupra feptuagefimum annus curarum, fi quisquam alius, Carolo ferax fuit. Praecipuus k Tureis metus erat, perpetuum illis temporibus malum. Latrocinantium magis more, quam jufio armorum certamine Provinciarum fines infefios alias habebant: modö bellum parare dicebantur, Croatize ftragem Conventus illaturi. Auxere belli terrorem Styrize, ceterarümque Provin-^ontT ciarum optimates nonnulli Luthero addičti, opibus, clientelis potentes. Principio anni comitia Murzepontum indixerat Princeps, oppidum Styriae Superioris haud inelegans, a praeterfluente Mura cognominatum. Huc ubi frequentes adveniflent, fiimma rerum traftandarum capita Dux ( quoniam praeito & ipfe aderat) feripta exhibet, fimul verbis ampliffimis hortatur: ad haec fola, quippe quae praefentem Patriae opem fibi depofeerent, aliarum rerum ad tempus fepofitis curis, mentem cogitationdmque adverterent: una confiliorum celeritate cladem anteverti polle. Hic illi, quos antea dicebam, Proceres imperata fe fačturos, palam recipere : clam toti eile in ftabilienda fačtione Ilia, & nova fulcienda dočtrina tempus exigere 5 immoderatius nempe ferebant Ducis in Catholica re tuenda conltantiam, quze nili expugnaretur, nunquam le emerluros haud difficile intelligebant. Con-R«'digt-fnltationis hic demum exitus fuit: nequaquam polle fe ante, quam animorum, fidelque fuze fecuritati confultum eilet, Patrizs commodis providere 3 fi Auguftanze confellionis liberam ipfis potefiatem faceret Princeps, tum denique obfequentes futuros fe, ac profpečfuros, ne quid Respublica detrimenti acciperet. Ad hzec cum breviter Carolus : pofiulata Ordinum nihil commune
Dux Styria XV1IL	7
rnune cum Reipublicae rationibus, qusc una coetus cogendi fuiR fet caufa, habere 5 de religione alias ačium iri, repofuilfct, etiam eX iplis non deerant, quibus aequa Ducis refponlio videretur.
Ceteri in propofito pernitebant. Itaque, ut fere fit, nonpotio-rUm, fed plurium fententia Valuit. Hic verb dignam fe vocem Carolus protulit 5 nam cum ad concedendam religionum liber- cw/ pr0 tatem vehementius etiam, quam Principis majeftatem deceret perurgeretur, gravi vultu, acfermone ufiis, quam ejus ferebat 0^^” mdoles, commotiore: itäne verb, inquit, veitne vos itudere_s conicientix , meam ut ex adverfo conicientiam noxa omnium, quae cogitari poliunt, graviilima aitribtum eatis: neque animum Dbit, Patriae me, acceptaeque a Majoribus religionis eo ipfomomento proditorem fore, quo veitne vobis libertatem concefie-to? porrb quem ejus rei vel hoiti ilio aučtorem eile non pudeat ?
Ego verb iuperos omnes mihi faventes precor, tantum ut k me fcelus avertant. Catholicis facris a puero innutritus fum 5 Fidem DEO juratam, cujus aufpiciis Chriilianus orbis hačtenus iletit, irnmensum crevit Auguita Auftriae Domus, non jačturae, non cruciatus, non mors ipfa ex animo evellet meo, idque adeb co-Dm profiteor. Vos ne deinceps ab invito contendite, quod in-.M-. dulgere religio vetat. Vicerat Carolus, ii ratione agendum fo-fet. Sed nihil aequi, bonfque, quod impetrari ab obftinatis pof- bus. fet, iperandum erat5 contra querelis, & infanis tumultuantium clamoribus perfirepere omnia 5 paffim de conventu folvendo, etfi nulla re ačta, tračhari: jämque audiebantur nonnullorum^ arma, & caedes minitantium haud obicune voces. Imminebat praeterea ab Tureis bellum, cui gerendo imparem fe Dux ^ ni fi fubfidiaria Provincialium accepta ope ( quam illi tamen negata dogmatum Iliorum libertate nunquam collatum a fe iri palamus denunciaverant) non ignorabat. Ita cum jam non aliter retineri in fide nobiles viderentur polle, ndque devitari multitudinis irritatae etiam ad Chriftiani Nominis hofiem ( id quod non fe-inel jačtabatur ) aperta defebbio , cedere aliquantum indubius eII. Graecium, & Judenburgum Styriae, Carinthiae Clagenfur-him, Labacum Carnioliae, primi nominis civitates quatuor dičlze, in quibus Augultanae Confelfionis exercendx potellas fieret.
Ceterum ut haec extorta verius, Principi optimo fuifie, qiiam admifia, plane omnes perljpicercnt, itk temperata concel-fio elh ut nb ad aliarum urbium, oppidorumque incolas perti-, neret, quibus videlicet nefas efiet a vetufiis facris defeifeere. Penatoribus Catholicae pietatis ne quis gravis efie pergeret: neu fe convitiis vicilfim lacefierent 5 neminem denique unum ad luas partes traducere Miniflelli auderent. Adverla tamen pars latis
B 2	ma-
8	Carolus 1L
magnum operae pretium etiam fic videbatur fibi fecifle. Neque deerant, qui multo auro redemptam poteftatem eam in vulgus ja-drarent. Hoc rumore deceptum affirmare haud dubito fcripto» rem non neminem, qui libertatem religionis Murxponti centenis aliquot emptam ( extortam verius dicere debebat ) florcnüm Rhenenfium millibus memoriae prodidit. Id, ut rear, facit Ca-roli vita cetera infons, ac ejusmodi labis expers, quando praeferti m ex illorum temporum fcriptoribus hujusce rei au dor em habeo neminem. Ego, li quid pretio adum eft, in aulicos potius difperfum credidero, quibus non femper fidillimis Dux utebatur. Ad Graecenfes interea,incertum,quo audore? rumor allabitur: Muraeponti Catholicam rem in dif crimine ver fari 5 Heterodoxis non pauca concefla efle, quae cum ejus emolumentis admodum male congruerent. Hos ubi defefpargi fermones Princeps accepit, continuo Pradules, ceterösque, qui Graecij eflent, Catholicos de flatu rerum per literas edocet, amicb etiam queflus, id ipfis de fe in mentem venire unquam potuifle^ fecuros tum efle jubet: crederent, commoda omnia , vitam ipfam poflhabitum iri a Duce Fidei fanditati 5 Religionis a Majoribus acceptae defen-forem, uti hadenus extitiflet, ita futurum femper acerrimum. Adeb ille, quemadmodum alio in genere olim Julius Caefar, ne in fufpicionem unquam adduci fe patiebatur, quafi caufx dete-inMgen. nori fi veret. Neque fane datam fidem fefellit 5 nam ctim indul-1iä' gentiä nihil jam agi, fed in pejus eunda abire cerneret, majores-que tumultus fieri, revocatis, quae invitus antea, & graviorum tantum malorum metu conccflerat, intentiore etiam cura in promovendam Catholicam Religionem incumbens, Graecenfes cives, atque fenatum haereticorum templorum aditu prohibet; re-ludantem initio Confulem in cuflodiam dat, muldatümque, m imperata faceret, Provinciis omnibus exefle jubet. E jedi Miniftellorum non pauci: Labaci exauthoratis, qui minus red^ fentirent, novi, ilque probi cives in fenatum adledi funt. Idem Hartbergae, idem alibi faditatum. Voluminum pefte infedo-rum millia multa flammis abfiimpta. Haec non uno loco, nec eodem tempore gefla, in eundem tamen annum conjicere placuit, quo.confpedius effetin rem Catholicam ftudium Principis.
Sed jam, quae in Tureas hoc anno gefla funt, paucis exc-quamur. Hi, ut antea dixi, bellum parantes Croatiae finibus Expeditio incumbebant. Non ceflandum ratus Dux, inflituto partim eX tnTurcas. Legi0nariis, partim ex limitaneo milite deledu decies mille equites, peditdsque hofli opponit Georgio Khevenhillero Duce, Corinthiae tum Praefedo. Praeflb etiam aderat Princeps ipfe: Lu-dovicus item, atque ChriftophorUs LIngnadij, Bartholomaus
Khc-
Dux Styria XVIIL	9
Khevenhillems, Chriftophorus Auerfpergius, Achatius Turria-nus, Godefridus Breunerus, Chriftophorns Herberfteinius, Ma-Ximilianus cum Sebaftiano Lambergij, alifque magno numero, primse omnes nobilitatis proceres. Expeditio non perinde exitu laeta, ut initio fuit. Ereptae hofti munitae aliquot arces, in his Oltrovizium, Czasma, brevi tamen receptae 5 Bufinium, quöd magnus numerus praefidiariorum i nefiet, fruftra tentatum eft: commeatus inopia, vulgati per exercitum morbi ( autumnus erat) quibus proftrata dimidia fere militum pars concidebat: ho-fiium denique vires, qui fuppetiis autid quatuor ferb fupra triginta millia in cafiris habebant, ulteriori progrefiüi obfiitere. Re-dutfio milite in hyberna feceflum eft. Carolus miliis Pragam ad Caefiirem, qui promifla fubfidia ( centum quadraginta fiore-norum Rhenenfium millia annuatim fexennio integro pendenda Imperij Ordines addixerant ) impetrarent. Ne quid per hye-mem fortuita irruptione damni acciperetur, aditus omnes Provinciarum, qua Croatiam, & Segnienftum fines fpcčhmt, ob-ftrui mandat. Altero pbfi anno rurfiis cum hofte.fine apparatu tamen majoris belli, certamen erat 5 aequo etiam campo collatis fi-gnis pugnatum reperio : bini hoftium Duces noftros longe numero inferiores ad Coranam amnem aggrefti de fideratis fuorum nongentis in fugam conjedti firnt. Quies inde a Tureis aliquamdiu fuit. Ei fiabiliendae urbem Carolus ad confluentes Coranae, ac Colapis extruit, vallo, operibusque munitam 5 fumptibus fufientandis Carinthi centena florenorum millia, quinquagena Carnioli, ducenta Styri dedere. Urbs a Principis nomine Caroloftadium dičhi eft. Initia ejus ad hunc annum, nonum & feptuagefimum, Francifcus Chriftophorns Khevenhille-rus in iis, quos de Ferdinande II. fcripfit, annalibus refert. Idem Confilium Bellicum, Francifco Poppendorffio primo Praefide, fuperiore anno inftitutum refert.
Hxc interCarolo Duci, ac Ferdinando FratriTyrolenfiumCumve-Dynaftze controverfiae nefeio quid? de Provinciarum limitibus^ "«■ cum Venetorum Republica interceflit: arbitrum utrique Rudol-^0^1'' phum Caefarem deligunt 5 fed cum Segnienfibus, ftrenuae bello genti, mari interdidrum Veneti vellent, Carfar ^ refua negaretef-fe, crevit difeordia aliquando in apertum bellum eruptura. Sty-riae hoc tempore Praefečhim lego Georgium Herberfteinium, cujus decefibr Joannes Scherffenbergicus očtogefimo feculi anno vitä excefiit. Infequente anno Carolus Dux ad RudoIphum_$ Imperatorem Pragam, atque altero rurfiis Auguftam Vindclico-rum, qub convenire Principes Cafiar jufierat, cum Maria con-juge acceffit. Utriusque fufeepti itineris caufa fuit, qubd fub-ßarsIII.	C	fidij
/
iidij quidpiam fperaret tuendis adversus hoftiles Turearum incur-fiones ditionum fuarum limitibus impetrari ab Imperij Ordinibus pode 5 quippe cujus etiam bono illae Provinciae armarentur. Res feliciter geita cd ,providentiam Ducis affirmante eventu, cüm biennio phit, quarto fiipra očtogefimum anno, bellum redintegratum ell:. Multiplices eo bello relatae vičtoriae. Principio ftatim Tunaru anni velitationis quidpiam luit: furcarum millia quatuor a du-dades, centis equitibus non line clade reječta 5 Dux iple füorum manu ftipatus Likaenfem agrum depopulatus ferro, igne vadat. Dena fubinde barbarorum millia, terrore ac drage longfc, latdque per Carnioliam circumlato, cum in Croatiam praeda graves re-diident, Jofephus Turrianus Comes ad Sluinam oppidum ag-gredus praelio vicit 5 quater millibus intefečtis ceteri fugati, praeda omnis erepta 5 Chridianorum captiv orum non pauci in libertatem aderti. Septimo Kalend.Novembr. dimicatum ed. Val-vaforius bina praelia memorat: decem primb deleta hodium millia 5 rurfus deinde, cum in Motfchillana valle infedis armis concurreretur, bis mille caeds multa Chridianorum millia fervitute exempta. Ego Khevenhillerum fequor, fidum inprimis feri-ptorem, qui femel pugnatum fuide, ceteräque , ut retulimus, narrat. Acceptam cladem aequo praeter morem animo Amura-thes tulit, qubd violata induciarum fide fuos irruptionem ten-täfie diceret. Iis hoc anno Rudolphum inter 5c Amurathem Imperatores redauratis nihil deinceps bellorum Carolo cum_» Tureis fuit.
Eo folutum metu nulla jam magis cura folicitum habuit, atque Styriae ad avita facra ex integro traducendae. Id ut vehementius etiam perurgeret, Novatores ipfi fecere, qui jam nec vitia fua pati, nec remedia videbantur pode. Difficile dičhi ed, qub illi temeritatis procederint. Seccovienfis atque Gurcenfis Antidites, quibus Confiliariis Carolus maxime utebatur, paf-d«v vHa fim ludibrio habiti, non femel vitae periculum adiere, parümque SST/ abluit, quin in Principem ipfum violentas manus perduelles in-Htureticu. jiccreiit. Accidit forte, ut, cum haud procul Judenburgo venationi operam daret, Minidellus, nefeioquis? Ducis judu in carcerem datus nunciaretur. Hic vero fremere plebs rudica, fum-ptis, quae haereticus furor fubminidrabat, armis extrema omnia minitari; fuidetque haud dubie tetrum ea die peračlum facinus, nid is ipfe, qui captus dicebatur, gravioris mali metu advolans praeco. & rumorem fuide odendens, concitatam multitudinem fedädet. Sed haec nequaquam frangere animum Principis poterant; neque adeb perficiendae, quam moliebatur, rei omnis aberat fpes, fi vita ffippeteret. Jam Fürdenfelda, jamHartber-
ga»
Dux Stjritf XVHL	n
ga, pertinaces ante, redierant: Grxcium Regionis caputpr$ci-puepetebatur: &c h)c praeterquam quöd praecipui quidam Magistratus e Catholicis eflent, Senatorum ab noitris facris alienorum £gre quarta denique pars Superabat.
Haec agentem e rebus humanis inopina fuftulit mors: mortis caufa, quae vivendi unica fuerat, tuendae fidei ftudium. Rem Uti gefta eft, perfequamur. Nonagefimo feculi anno, quipo-Gr^' ftremus Carolo fiiit, in Auftriam conceßcrat, qub & curis le-1“™“1' Varet tantifpcr animum, & valetudinem fupra modum affiičtam thermis Mannerftorftenfibus reftauraret. Abiturus, quod fe-dtarios numero pollere , 8c viribus non ignoraret, Magiftratus Urbis iteratö, & graviter monet: viderent etiam, atque etiam, uč quid abfente fe labis Religio Catholica acciperet: civitatero_js omnem lufharent, & fi qui civium fpretis mandatis Lutherana facra adire deprehenfi cflent, acerbis coercerentur poenis, jube-rcntdrque fevere omnes aut Catholico ritu vivere, aut civitate evefle. Sciifere vulnus, qui adverfae fačtionis erant, Sc velut imminentem jugulo gladium averfiiri literis primum, querelis, ac precibus abfentem fatigare : legem adeo fibi infeftam ut antiquatam vellet 5 in id nobilium quorundam patrocinium adhibere 5 mox, cum infententiaperflare Ducem nunciaretur, coactis clam coetibus confilia haudquaquam Reipublicae falutaria^, inire 5 res proximb tumultum fuit. Iisdem forte diebus opulenti cnjusdam civis filius, quöd Heterodoxorum ludum fpretis imperiis ( nam & id lege cautum erat ) adiiflet, mnltäque in Caro-UiM indigna homo audax emoveret, in cuflodiam abreptus eff.
Id enim demum fecit, ut clandeftina feditio in apertum erumpe-ret. Quingentis plures armati forum urbis incurfantes velutiad praelium fe expediunt: apparebätque omne diferimen adeffe, nihil cuiquam fančtum, non publici fore, non privati juris.
Primo aflultui Curia, in qua carceres publici: alteri Jeflii-tarum, äquibus Principem intransverfum agi (quid enim homines illi non peccant?) jačtabatur, domicilium defhnatum eft.
Huic tempeftati chm fe Judex, ferente paucorum militum fup-Petias Confiile, obtuliflet, expertus eft parum tutam ä fnrenti-Ws äuthoritatem fine viribus eflc. Male enim mulčtatus domo fua ejicitur, adolefcente vinčto in libertatem afferto. Nec jam foro fe tumultus continet, fed paflim totam urbem pervadit.
Nox infefta maxime erat. Ne dehinata perficerentur, caelum obfhtit. Vehemens repentö imber coortus, excuffumque tanto ftagore fulmen, ut fe fiamma undique involutos crederent im-pij. torpore ac metu perculfos domumfe abdere compulit, fcele-I’atis fračtis confiliis.
12	Carolus Ih
Carolus u-	Hxc nunciatä in Auftriam, mirum eft, qukm dölerent^
tnsmori ^nc^P1 Optimo. Nondum finierant dies, quos curando corpo-tur. "ri e Medicorum fententia datos oportebat. Verum doloris acerbi fenfus eo nuntio acceptus altilis in animum pcnetrarat, quam ut moras admitteret. Valetudine infuper habita, cum Liberis, Conjuge fe in viam dat: fatis falvum le credens, fi Respublica falva eilet. Contentione itineris morbus, nondum plane depul-fus, recruduit. Cellas MARIAnas , ad quas e via divertere, Magnam Matrem falutaturus, in Auftria conftituerat, Nonis Jliliis attigit. Epulo facro refečtus, aeger licčt, perfuaderi fibi paf-fus non eft, quin pro concione dicentem audiret, & rem.divinam ad aras operanti facerdoti tertium intereflet. Abeunte in pejus morbo, pofiera luce profečtione indičta Muraepontum le-čtica deportatus, inde fecundo Mura Grxcium appellens, tertio ab adventu die extindtus e fi:: is erat fextus Iduum Juliarum,quen^ • diem domus noftrae annales habent. Nunquam clarior Principis virtus, qukm in obitu extitit. Acerbos morbi dolores vultu tulit, quo cunčta folebat, intrepido 5 non circumflantes liberi: non conjugis unicfe fein per amatae, atque uterum ferentis po-ftremus afpedtus decerpere quidpiam de fortitudine / animi potuere. Caelo uni intentus, qub tot merita vivens praemiferat, id tantum doluit, quod Catholicam rem non ex integro reftitutam relinqueret. Plane mors talis fuit, qualis ceteram vitam deceret. Menfem unum, 8c quatuor dies fiipra quinquaginta annos vivendo exegit: meritis, quam aetate gravior. DcfunčH cadaver magna pompa Seccoviam dedudtum Maufblseo, quod magnifico opere vivens ibidem ipfe fibi extruxerat, XII. Kal. Novcmbr. illatum eft: cor, vifceräque Aulicum templum poit principem aram condita hodiedum tenet.
Ejw ma- Quadragefimus feculi annus natalis Carolo fuit. Vienna trimoni- m\^s^ jam tum Augufta, tertio Junij die recens natum excepit« Adolefcentiam egreflum de Matrimonio cum Elifabetha Britania? Regina findendo egifle, Wirtenbergico Duce interprete,Kheven-hillerus gravis author affirmat. Allatae ex Anglia matrimonij leges: ne quid immunitatum, religionum in Anglia immutaretur? munia omnia Reipublicae, facrarümque rerum adminiflratio penes Anglos eflent5 neque Regina, nec liberi alib unquam abducerentur 5 ab illius morte navigia, apparatus bellicus, cetera fu-pelle)£ ne auferretur, & quae fiint hujuscemodi plura alia. Quse praeterquam qubd e dignitate Ducis non eflent, facili apparebat, quemadmodum Philippo Hifpaniae, Sc Erico Sueciae Regibus, verba a muliere dari, quae connubio jungi aut non pofiet, aut nollet. Hac Ipe deječto aliquanto pbft tempore, affinitatecurn
Alberto Bavariae Duce junära, filia illius Maria in manus con- ubni. venit: digna tali marito conjux, qux deinde ad annum usque millefimuin fexcentefimum atque očtavum fuperfies Carolo Vixit, iančtimoniae exemplar vivum, & cui haud dubie plurimum etiam fervata per Styriam Religio vera debet. Matrimonium Viennae fecvh anno primo & feptuagefimo Kalendis Septembribus , Maximiliano Imperatore praeiente, magna pompa peračtum efi, de quo, fančHusne, an felicius fuerit, haud facile dixero. Quindecim liberorum pater effečtus, Filias očto, quaternos reliquit fuperftites filios, praefianti omnes pietate ac Virtute celebratos.
Ex his Maximilianus Erneftus, fubinde Ordinis Teutonici creatus Magifter, vita excellit anno fupra millefimum fexcen-tefimum decimo fexto. Leopoldus Praefui primum Epifcopa-tus Argentinenfem, & Patavienfem fumma cum laude rexit 5 quibus afientiente Pontifice abdicatis, adfcitä in conjugem_s Claudia Ferdinandi Florentinorum Ducis filia, mortem oppetiit fecundo & trigefimo feculi ejusdem anno, rebus pro Catholica fide geftis clariffimus, vulgb Principum Gemma ditims. Leopoldum očtennio ante, quarto nimirum fupra vicefimum_e praccefierat Carolus Pofthumus, magnarum laudum Prxful, Epifcopatu Brixiae, & Vratislaviae gefto infignis. Ferdinandus denique is, qui ad ditiones paternas Imperium Romanum adjecit.
Jam virtutis Rudium, Carolo Duci tenella adhuc aetate in- virtuus. fiillatum, ad extremum usque vividum, atque ardens ftetit.
Pietas in DEUM Auftricao digna Principe. Non rarb fe in templum aulicum abdens, folo arbitro Caelo, plures orando horas extraxit, eo animi fenfu, quem exundantes in lachrymas oculi non obfcure praeferrent: ficros ritus a majoribus acceptos tanta conflantia , tanto ardore coluit, ut admirationi vel hofti-bus ipfis effet. Praecipua poft DEUM , Divinamque Matrem in D. Petrum Apoflolum pietate fuit: ejus honoribus datum, nt, cum literae, quibus domicilium Societati noftrae ftatuerat, datae Novembri menfe fuiflent, tamen annuam hujüsce rei memoriam celebrari, & conditoris fibi honores haberi III. Kalend.
Julias, dičto ApoRolorumPrincipi facra die, voluerit.
Nimis longum foret ire per lingula. iEqui, rebKque tena-ciflimus ita feveritatem clementia temperare, ac lenitate noverat, ut haec una Auftriacum Principem facere, ni reperillet,potuerit. Etiam offenfus placari nullo negotio poterat, nili DEI, Peligionfsque causa fortem, atque invičhum fe praebere necelTe Vars III,	D	habe-
14	Carolus /Z.
haberet. Equeftrium ludorum , ceterarümque, quae Principem deceant, artium peritiflimus, linguarum plurium gnarus: literarum , hiftoriae prxfertim, amans literatos impense fovit: belli artium tam fciens, quam pacis amans 5 coniilio tamen erat, manuque promptus, ubi id ita Reipublicae commoda expolcere videbantur.
Haec erant animi ornamenta 5 nec difpar corporis habitus: candida frons, morum haud abfimilis: rubentes genae labiäque: flavefeentes crines: flatura magno animo par. Cibi, potusque ad rigorem temperans fuit. Gravitas vultus comitate mixta, quä amaretur juxtk k bonis, ac ab improbis timeretur. Magnificentiae fuae monumenta Graecenfibus fpečtanda non pauca reliquit ? in his arx firmitatem, & eam, quä hodie vifitur, amplitudinem : urbs ipfa foflas, maenia, cetera, quibus fepta eft, munimenta Carolo magnam partem debet. Caroiofladium k Principe aedificatum fupra meminimus. Huic eidem Conditori fuo Auguftinianorum coenobium D. Paulo facratum quot annis ju-fla perfolvit. Tot rebus geflis, tantfsque virtutibus clarus Princeps, nulla re tamen clarior fuit 5 qukm qubd Ferdinandum filium reliquit.
FER-
'j-Aj-— .J —i - .^-i, rC-=r-t-j~=—,
__ •^-i_A^w4 E'’, .^v.*
' ;X r- ■	!IT! • :	/ " ".' y
b nimiurn di&cte Z>£o!cui mi/iiat Jbifier. Vüyi&bm IMMI
M «lil:! i'
<^WA ^11
^Büüliis
C/irLrt. Jlicfc// •.rcit/nj’tf~ C^rcvci; .
/
'' •
/


♦

X
X
X
#
;< -	- >	* x'
' V .	•	• v v. - X ' s
/
FERDINANDÜS II.
očtavo, öc feptuagefimo VII. Idus Julias Graecii natus. Imperio nondum maturus erat, cum Parens vita decederet; tarnend, dum pubertatem attingeret, patrimonium incolume manfit. TantilpertutelaRudolphi Caelaris Styriae res, avitarumque di-ditionum Hetere. Is ab exceflu Caroli Ducis , veteribus Provinciarum diplomate IJabilitis juribus Erneftum Fratrem ; hoc deinde ad Belgicae Provincias gubernandas biennio pbft evocato, Maximilianum alterum Fratrem, cognatos Ferdinando Principes , Reipublicae cuftodes dedit, quo tempore Maximilianus Schrattenbachius Joanni Montfortio iuflečtus fupremum Styriae Praefečtum agebat.
Anno XCII. & qui deinceps confecuti fiint, rebus domi ut- Tuna cunque pacatis, gravis aliunde metus fuit. Amurathes Otho-mannici Nominis Imperator, pace cum Perlis junčta, cum nihil cnatiam jam, quod ab externo hohe metueret, edet, certum habebat ru-pta induciarum fide arma in Chrifiianos transferre. Bosniae Prae-fečhis numerofo in Croatiam infufo milite Radovicio oppido proditione potitus, Wihaczium, latb Regioni illi imperitantem urbem, paucorum dierum obfidione expugnat. Flis jam progrefi fionibus laetus Sifciam, Colapim inter, Sc Savum flumina fitam,
Vallo, operibusque egregie munitam arcem, continenti dierum aliquot b vicenis & quatuor machinis bellicis verberatione oppugnat 5 defendentium ardor, Praefečti cumprimis fides, indu-ftriae junčta, fecere, utnequidquam fremens delufas fpes dias barbarus coepto abfiflere cogeretur. Mutuis deinde cladibus ačtum ed. Bosniae Gubernator Petrinia arce propter Colapim excitata agro omni, qui dičto amne, ac Savo continetur, vaditatem infert. Styrorum ducenti, qui minus cautb rem gerebant, ab hode oppredl ad unum omnes interiere. Styriam, ceteräsque
DUX STYRIAE XIX.
D 2 .
Au-
i6	Ferdinandu? II.
Auftriae Interioris Provincias in difcrimine vqfari, nemo erat» quin inteiligeret: qua ratione hofHum furor averteretur, non_i> perinde in promptu erat. Turearum in caftris centum, & fexa-ginta millia armatorum cenferi rumor ferebat: Canifiam belli praemium peti 5 quä expugnata adjacentes omnes ditiones incur-fioni hoftili patebant. Ingens terror, ut in re inopinata, cunčfo-chriflta- rum animos occupat. Coačhus ad Caroloftadium miles non ad-Sr m°dum numeroilisj cui fuprema poteflate praefečfus Erncftus Archidux cum non multb pbft in caltra ipfe adveniflet, foeda tamen clades accepta eft. Hoftis adječto ad numerum , quo longe praeftabat, dolo, oftentata Iliorum non magna manu ceteros abdit, quöd fpes eßet, contempta hac paucitate noßros fiducia elatos, incautösque opprimi poße. Ita plane res Accidit: temere, negligenterque cunčhi agentes repentč Turcx adorti xgre colligendi fe fpatium dedere. Nulla jam Ipes, nifi in armis erat, undique inflantibus hoflibus 5 itaque revocatis k primo tumultu animis atrox utrinque fuit certamen, & ( quod in tam_j> paucis mirere ) aliquamdiu anceps : quaternis horis pugnatum eft. Ad extremum multitudine obruti verius, quam luperati funt5 ingens Chriftianorum ftrages edita : Khevenhillerus xgvb očloginta e pradio evafifle memorat 5 cladis fama, ac terrore omnes late Provincias peragravit. Ceterum ea minime beta vi-Minime čforia barbaris fuit. Ad duodecim millia cecidifle quidam feri-Opfere 3 multos fuifle, ut credam, argumento eft, quod nihil deinceps hoc anno ab iis tentatum reperio. Si aliquantb ampliores Chriftianis copiae fuiflent, triumphum longč omnium pulcherrimum de hoflibus vičtis ačturi erant: nemo certe inultus cecidit. Cumque Ducum nonnulli periculi magnitudine vi&i pugna jam excefliflent ( cujus ipfi ignaviae commeritas poflea poenas dederunt) immota tamen acies ftetit.
TuKca ad Haec ad V. Kalend. Očtobr. XCII. anni gefta lunt 3 infequens, Stfdam etfl timoris multum initio haberet, eventu tamen laetior fuit. Bofl vich. nix antea memoratus Praefečtus triginta millium exercitum trahens, Sifciae obfidionem, qua fe noftrorum virtute nuper depul-fum nondum concoxerat, incunte Junio menfe fumma vi, ac furore inflaurat. Sexaginta non amplius Germani pnefidio inerant: ceteri tumultuario delečtu feripta incolarum regionis ejusdem turma: exigua manus, quae ut fuflinere aliquanto tempore impetum poflet hoftis, luperare non poterat. Ad haec paucorum dierum continenti labore, magna murorum parte tormentis de jedla, Barbaros ab ingreflu arcis prohiberi, fl vim infel-rent ( neque hanc dilaturi jam ultra erant) a tam paucis apparebat nequaquam pofle: quae res ab obfeflis nunciata, accelerare
demum
Dux Styria XIX,	17
demum fuppetias coegit. Quina non amplihs millia erant5 tantum tamen animi fuit, ut cum hoife tot nominibus liiperiore__9 ferro decerneremon dubitarent. Praecipua eo praelio virtus eminuit Andreae Auerfpergii, & Ruperti Eggenbergii prae flantium Ducum ( Carolofladio ille, hic Zagrabiae Praefeäus fubfidiarias cohortes adduxerant) militum animos qua cohortatione , qua exemplo accendentium : minimeque dubia Chriflianorum vi-čtoria fuit. Hoflium potior pars, & exercitus flos internecione deleti: nec pauciores, cum fe in praecipitem fugam darent, Co-lapis flumen haufit. Cecidere barbarorum ad očtodecim millia: in his Bofhiae, quem dixi, Gubernator, & e prima nobilitate^ non pauci5 apparatus bellicus, praeda omnis generis ingens, in caffris reperta, vičtorum fuere. Clariorem vičloriam fecit, qubd noflrorum non ultra centum defiderati funt. Haec ita, ut dixi, gefla efle Khevenhillerus narrat 5 at domeflici noflri illorum^» temporum annales femel, atque iterum praelio decertatum,pro-fpero femper eventu, fuifle, duodena primum hoflium millia, feptena deinde caefa affirmant. Amurathes acceptam cladem-» edočlus, furore amens, RudolphoImperatori eo adhuc anno bellum indixit, perinde ut fi nihil huc usque a Tureis paci adver-fum ačtum fuiflet 5 Sifcia quoque altero pbft menfe iterata_» obfidione in hoflium denique manus venit. Atque hoc initium ejus belli fuit, quo deinceps non femel vexata efl Styria j etfi non rarb intra metum res fleterit.
Quartus & nonagefimus feculi annus 'nihilo ceteris quieti- retrhia or, inter arma rurfus exabtus efl. Inflituto per provincias mili-^^j-tum delečtu ad vicena millia cenfa funt: pracflb in caflris ade-jj^ rat Maximilianus Archidux, rerum fummam adminiflratums^ hunc fecuti e prima nobilitate non pauci: Wolfgangus, atque Sigismundus Herberfleinii, Wolfgangus item Scharffenbergicus, Georgius Kollonitfchius, aliique. Ludovicus Scharffenbergicus Styris fupremo jure praefečtus; Fridericus verb Trautmanflorffius Confilio Bellico Praefes datus. Qui ab hoflili incurfu patriam^ tuerentur, Sigismundus Eybeswaldius, Joannes, Sc Wolfgangus Sauravii, A damus denique Trautmanflorffius delečli ffint. Expeditionis caput erat Petrinia, biennio ante, ut dixi, abhofle excitata munitiffima arx, Sc e qua tutus in omnem circk regionem infultus pateret. Acriter initio defenfam, feptimo demum oppugnationis die Barbari, fubjedro igne,deferuere; munitiones, nb receptaculo in poflerum hofli eflent, fblo aequatae funt. Velitationum deinde plus, quam belli fuit, hoflium omni vi in Hun-gariam incumbente: qub non multbpbfl Maximilianus quoque k Rudolpho Caefare accerfitus venit. Mahometes III. per id tem-Fars III,	E	pus
e
pus Imperium Orientis gerebat, Amurathi Parenti vita funčto iuccdfor datus, nota vir crudelitate : is bello gloriam quaditu-rus, fexto fupra nonagefimum anno trecentorum millium exercitu in Hungariam, & Croatiam infufo, adjacentes omnes Provincias territabat. Agria expugnata praelio primum vičtus, Chriftiano fubinde milite veluti a perpetrata vičtoria ad agendas praedas difcurrente, prxter fpem viAor extitit, foeda clade illa-?urc& ta. Feliciore exitu res ad Petriniam gefta eft. Arcis ejus muni-^ones biennio ante dirutas diximus. Barbari deinde, qubd op-frsiio fu- portunum rebus fuis loci fitum viderent, non multb pbft redu-prati. ccs multis operibus fepferant 5 exturbati licet ab Eggenbergio, prohiberi tamen non poterant, quin majoribus hoc anno#ddu-čfis copiis acerrimam oppugnationem molirentur. Accurrere mox Sigismundus Herberfteinius, & Georgius Lankovizius: ille Sclavoniae , hic tuendis Croatix finibus pracfečfus. Pradio inito, primo fiatim concurfu haud majore momento fu fi hofies funt, quam ad Agriam vicerant 5 fugae tamen aliquanto plus,, quam cxdium fuit. Omnium opinio erat, vičforiam non humano ullo praefidio, fed Divina ope partam; qubdtam paucis adversus tam multos pugnandum eflet. Centena fuifle Turearum millia, noftrorum non amplius quinquies mille memorati fiiperius domeftici annales habent 5 magnum certe hofiium numerum fuifie Khevenhillerus fatetur.
Terdimn- Haec inter Ferdinandus Dux Ingolftadio, qub quinquennio nes^s fera-ant^ > vivo adhuc Parente Carolo, literarnm causa difcefierat, Grx-mentum cium redit. Septimum fupra denos aetatis annos exegerat, ani-dkunt. mi, pietatisque fuae jam tum luculenta indicia praebens. Nihil jam erat, quin gubernandas ditiones paternas fufeiperet Ferdinandus 3 Styriae Proceres quipiam religionibus novis addičfi moras nečtebant. Suam illam veterem confcientiae urgentes li-bertattm, obfequentes fe antea Principi futuros negabant, quam huic profpečtum eflet. Veris his adjiciebantur rumores falfi, incertum, quo authore in vulgus fparfi : alium aliunde Principem adverfae fačtionis accitum iri 3 quae chm nihil tamen in animum Ferdinandi viderent polle, conflantia illius vičti imperata denique fecere, pridie Idus Decembres XCVI. anni ( huc enim usque contentio proceflerat) facramento dičto clientelam pro-feffi. Anni fubinde infequentis exordio Carniotiae, Carinthiae-que ordines obfequentes načtus Clagenfurti primum ad V. Ka-lend. Februar., Idibus deinde Februariis Labaci folenni ritu inauguratus efl. Pragam inde profečtum ad Rudolphum Imperatorem Philippus II. Hifpaniarum Rex aureo vellere honoris ergb donavit.
Odia-
Dux Styria XIX.	jy
Očtavus fupra nonagefimum annus Catholica rei, f] quis-Ejus^re. quam alius, Styriae ipii multb erat futurus laetiflimus, quxformanrla Ferdinandi mens, eadem & ceterorum fuiflet. Jam diu ani-Z’Ifik. mum Principis inftaurandae religionis gravis cura inceilerat, neque pauca erant, quae incitatum per fele gloriae Divinae vindicandae fiudio vehementius etiam inflammarent. Lutheranae fcdirae authoresSnajora in dies furoris, impietatisque fliae indicia faciebant. Optimates non pauci novarum opinionum fctiratores clancularia cum Imperii quibusdam Ordinibus Legatis mifFis con-filia mifcere, non rarbin coetus coire ferebantur: quae, ut celata maxime vellent, animum Ferdinandi figacem latere non poterant: erätque metus, ne, fi aliunde quidpiam affulgeret fpci, quam flrudiose adeo hadrenus quaefiflent, Religionis libertatem Vi extorquerent. Adhaec morum, ut in laxata difciplina, ingens corruptela, quippe qui jam magis, magisque habebantur in dies5 ita, cum nova femper ad fedrariorum caflrra acceffio fieret, periculum impendebat, ne aliquando vetufia ficra in his ditionibus turbulenti homines oppreflum irent, fi, quod brevi apparebat futurum, temeritati eorum potentia refponderet: longius haud dubie malum proceflerat, atque ut indulgenti« locus eflet. Accedebant agreftium hominum tumultus in Aufiria nuper orti 5 ecquid- autem tam pronum, quam ut labis ejus contagio aliqua ad vicinam etiam Styriam pertineret, nifi, unde tot animorum orirentur diflenfioncs , fentiendi licentia non reprimeretur tantum, fed omnino extirparetur P neque novum id videri debere, quod jam diu in Aufiria Cacfiir Rudolphus cum Mathia Fratre moliretur: Carolus ipfe Ferdinandi Parens, fi vitam Deus induififlet, fatfiurus erat. H«c cum ita apud animum reputäf-fet Dux, Rudolpho primum Imperatori Prag« aperta, Hifpa-niarum deinde Regi Philippo per literas nuntiat. Utrique confli vm probatum efi: videret modo pro fapientia fiia, ut id tumultu , quam poflet, minimo fieret, ne quid fortafie detrimenti majoris Religio vera acciperet. Et verb erant multa haud dubie, qu« Ferdinandi mentem alib flečherent, fi humanis rationibus «fiimarentur. Nam qui tam feroci in Principem clementem animo, non rarb etiam illius Majefiate fpreta, fuiflent ha-Crenus, quid fačhuros par fit credere, ubi fevere animadvertentem in fe, fuäsque opiniones habituri eflent? potentia pr«terea Procerum, multis magnfsque foederibus,atque affinitatibus fiabi-lita, fota jam cogenda Ferdinandi Imperio nequaquam videbatur pofle. Sed apte omnia ab Tureis periculum erat, quorum arma huc evafiffient, ut, nifi maturata ope, pr«fens omnibus Provinciis pernicies immineret: neque profcčhb tamen auxilii quidpiam fperandum ab iis fiiperefie, qui, fi optio daretur,Tur-
E 2	carum
20	Ferdinandu* lL
carum fe malle dominatu premi, quam Imperium Ferdinandi pati, aliquando palam edicere non dubitallent. Jam illi ipfb quos in confilium Dux adhibebat, etfi injcčtam a Deo mentem omnes fentirent, pars differendum negotium, dum opportunitas fe major daret, rati5 pars lenitate agendum, &: congreflibus publicis cenfebant. Neque deerant etiam , qui moras pertxff pericula elevarent. Itaque vicit demum conflantia Principis, & animus ille Cado fretus, ac quidvis perpeti eligens prae, quamus tot illatas Deo injurias patienter ferre. Romam deinde profectus ad Clementem VIII. Pontificem Maximum, atque inde Lau-retanam Divae Virginis ^Edem prodigiis claram invifens voti etiam adječta religione confiituit, vel fi vitae difcrimen, Provincia-rtimque omnium jaCtura adeunda foret, abačturum fee Carnio-lia, Carinthia, Styria fečfas, feCtarumque Magifiros. Ita animo obfirmatus cumprimum domum redi flet, initium dat operi, quo haud facile aliud illuftrius unquam orbis vidit, Catholicae rei difficillimis temporibus reffituendae.
Gr&cio Graecium Regionis caput praecipue petebatur, unde, quem-
Minijui- admodumpeffis, ita & medela ad ceteras Provinciae partes quam
los ejicit.	permanaret: opinione laetius cunčta ceflere. iEdes
non procul Mura fluvio, Graecenfium in urbe quondam ab Ja-cobo Eggenbergio excitatas, Miniffellis trigefirno ante anno Sty-riae optimates quidam novorum dogmatum fečhttores addixerant, ignaro, atque adeb abfentein Hifpaniis Carolo Duce Ferdinandi Parente. Hoc illis Gymnaflum deinceps literarum fuit: haec velut impietatis arx, e qua Catholicam Religionem oppugnarent : hinc eggrefli errorum Dočtores non raro Styriam totam pcrcurfabant, humana, Divinäque omnia permifcentes. Itaque ut malorum hunc omnium fontem obflrueret Ferdinandu s Dux, fancitaIdibus Septembr. lege Styriae Praefcčfo (istum» Khevenhillero tefle, Sigismundus Fridericus Herberfleinius erat) in mandatis dat, Miniflellorum omnem gregem non modo Gymnafio memorato, quod ad id tempus nulla Principis auctoritate tenuiflent, exturbaret5 verum etiam urbe, ceterarum-que flbi fubditarum Provinciarum finibus intra quartum decimum diem depelleret: nulli deinceps fas e flet eb pedem inferre. Etfi autem principio cunCtarentur illi tam commoda fibi Ratione decedere3 tamen cum mandata iteraflet Princeps, capitis etiam adjeCtä, nifi obtemperarent, poenä,IV. demum Kalend. OCtobr. (juvat enim tam praeclari facinoris diem ipfam cognofcere) Grx-cio exceflere. Domicilium, quod dixi, cum adjunCta omnium SanCtorum honoribus dein confecratä aede, iis ereptum, tertio fupra millefimum fexcentefimum anno Divae Clarae facris Virginibus
Dux Styria XIX.	21
ginibus Monachio evocatis, a Serenifiima Ferdinandi Matre, novi Parthenonis Fundatrice, attributum e fi.
Hoc initium inftaurandae Religionis Ferdinando fuit. Sub- Catboua inde ad ceteras quoque Styria partes porrečtz curae: exefle ubi-^%'°* 'que juiii peltiferarum opinionum Magiitri j templa, paroeciae-que Catholicis Sacerdotibus reffitutae, facrarum rerum impiis erepta adminiffratione 5 reparata Sančforum imagines 5 refhm-ratae arae 3 vetufti velut ex intervallo revocati ritus. Hoc Schlad-mingae, hoc Rottenmanii, totäque A nah valle : hoc deinde_9 Mahrburgi, Petovix, Rackerlpurgi, Celejx, primis Styrix oppidis, fačHtatum. Eječtis fenatu Conililaribus Heterodoxis probi, atque Catholici Cives in fupplementum ledri. Neque verb hic ifetit Ferdinandi ardor3 legem prxterea adjicit: alia prxter-quam Catholica facra profiteri ne cuiquam fäs eilet5 hxc qui amplečti nollet, non prohiberi, quin domicilium iibi ac fedes alibi quxreret3 ii cui de Nobilitate remanere animus eilet, is interdictum iibi Augufianx Confeiiionis publico ritu nofiet^.
Hxc ad id tempus per Styriam geiia. Atque ut illud etiam addam : prxclari adeb operis adminiftri Ferdinando fuere: Andreas Herberfiorffius impiger vir, prxftantlque non minus prudentia, quam pietate: par quibuslibet fidei causa fufcipiendis periculis, qui poilea gubernandx iuperiori Auitrix a Ferdinando prxfedtus fuit 3 Joannes item Abbas Admonteniis, aliique 3 fed inprimis Martinus Prcnnerus Seccovienfium Prxfi.il, ob indefefi ium in traducendis ad Catholica facra Heterodoxis Rudium vul-gb Apoitolus nominatus: digni omnes, quorum nomina in Annalibus Styrix vivant. Aliquanto plus negotij apud Carinthos ^ Carin^ fuit: videbatürque initio res ad arma fpečfarc; fed intellečfa de-mum Optimi Ducis mente, atque adeb Deo inprimis, qui hanc tia. Duci mentem injecerat, obfiinatorum animos mitigante, exitum res habuit multb, quam fjpes eilet, feliciorem. Carinthorum exemplo excitati Carnioli: nihil jam j&ipfiinorx fecere, quinae obfequentes. fe Ferdinando prxberent. Ex his deinde initiis adeb Ixtos habuit progrefius vera Religio, ut, cum ante prxter Familiam Ducis vix pauci quidam Divina my fler ia Catholico ritu in his Provinciis fufeepiflent, eorum non multb pbfi: uno die ad quadraginta millia cenfa fint. Jam quod prodigio fimile videatur: hxc tot tantaque eo tempore coepta, quo vicefimum^® aetatis annum non admodum excederet Princeps: . adjacentes quxdam Provincix intefiinis motibus concuterentur: extrema ferš pernicies a barbaris hofi:bus immineret: nulla;cuipiam illata vi, nulla comota /editione plebis, nullius fufö fahguine, ad exitum perducta funt: luculento ad Principes documento, quantb in Pars III.	F	vera
ožfedct.
Irrito conatu.
vera pietate Praefidij plus ad Reipublicae tranquillitatem, quum in humana ulla fapientia infit. At Ferdinand us cum tam feliciter fibi ifta videret cecidifle, aegre lachrymastenuit, gaudii teftes, quo immenfo ex refhtuta poftliminio Religione animus perfrue» batur. Itaque cum fexcentefimo fupra millefimum anno, V. Idus Augufii Graecenfi in urbe extra portam, quae Žt D. Paulo nomen habet, ad radicem montis dena peltiferorum librorum millia flammis dediflet, eodem loco altera mox die prima condendo PP. Capucinorum Coenobio, Templöque fundamenta jecit, ut id perenne velut extaret profligatae impietatis trophaeum.
Haec inter domi tutae fatis res ab externo hofte Joannis Sigismundi Herberfteinii, Sc Sigismundi Friderici Trautrnanfiorffii, tuendis adversus Barbaros Sclavoniae finibus Praefe<5torum, egregia opera, atque virtute fuere. Annus deinde a millefimo fexcentefimo primus armatum Principem vidit: Canifiam arte, ac natura munitam Hungariae urbem, fuperiore anno foeda Praefidia-rii militis defperatione, atque ignavia proditam, Tureae in deditionem accepere: hoc mrms anno, qubd eä captä non Styria modo, fed adfitae omnes regiones hofti paterent, obfefia efi. Ferdinandus ipfe Dux ardore incenius belli facri, fufceptöque pro more vexillo in caftra cum Maximiliano fratre profečtus, Septembri menfe expeditioni non perinde aufpicatae, ut arduse, initium dedit. Przeftb ibidem aderant Vincentius Mantuae Dux, Francifcus item Aldobrandinus, & Joannes Medicaeus: Hetru-fcarum ifte, Legionum alter Pontificarium Dučtores cum auxiliariis Italorum ad duodecies mille copiis5 Madrufius deinde, fex Germanorum peditum millibus Hifpanorum impendio addučtis praefečtus. Očto & vicena millia fiib fignis cenLbantur : lečtus fere miles, & fi de Germanis ferino, longo ufu firmatus. Ad V. Idus Septembr. exercitus ante urbem conftitit. Acriter primum coepta oppugnatio, Ferdinando nihil omittente eorum, quae adjumento militi pollent efle, & inter prima pericula fe offerente : erätque fpes prope certa urbis expugnandae. Res aliter longe evenit. Nam non facile alias ante infefhus Barbari reftite-re. Neque deerant alia, quae obfidionem difficilem redderent: aemulatio primum honoris, ut inter nationes moribus, ingenio difiimiles 5 & quse inde confequitur, non magis animorum, quiim confiliorum diflenfio. Adhaec Paluflris circum urbem tellus, quam late refiagnans Sala amnis, ac tum maxime continuis imbribus aučtus efficit, a propiori acceflu militem prohibens, non parbm negotij oblidentibus faceflebat. Eorum deine, qui operibus praefečti fuerant, feu inertia, feu infeitia accidit, ut, cum in ferum autumnum extratira eflet obfidio, nihil tamen magnopere
Dux Styria XIX»	2}
pere perficeretur, quo aggredio fieret. Imbres deinde nive mixti, & intoleranda vis frigoris & homines multos, & jumenta abfiimpfit. Tria millia hominum interiide gelu enečta Khe-venhillerus fcribit. Ita cum jam non in hohes tantiim pugnandum, fed cum extrema rerum edet difficultate condičtandum, foluta demum obfidio. Ceterhm FeRDINAndus confedione omnium eam laudem adeptus eft, & ftrenui militis, & egregii Imperatoris partes explefie. Iis, qui conlecuti funt, annis nihil ab hac parte in Tureas memoratu dignum: binas tantum DCII. DCV. anno repredas irruptiones, datis ultro, citröque damnis repe-rio. Earum una cum Rackerfpurgum usque ferro, & igne graffati Tureae fuident, injuriam illatam Praffidiarii Caroloftadienfes egregie ulti fimt. Pacis deinde aliquid cum Barbaris fuit, fed, ht femper alias, fbllicitae: dum omnem denique metum induciae Vicennales Rudolphum inter, & Achmetem Imperatores fex-centefimo fexto anno pačtx abftergerent.
Očtavus fupra fexcentefimum annus funeftus initio Duci, Mari* mox etiam laetus extitit. Graccio abfens Ferdinandus Caefaris ^^atcT loco Ratisbonae comitia gubernabat, cum Mariam Parentemino- moritur. pinato morbo prodratam in extremo diferimine verfari accepit.
Etfi citatis equis Graecium advolaret, mortuam reperit. Nonum & vicefimum Aprilis diem vitae fupremum habuit 5 majorine Filij dolore, an virtutum in omnium animis reličta admiratione, haud fdcilb dixero. Rarae fuit fknčtimoniae Princeps, fijpra foeminam fortis. Pietate adversus Deum incenfa vitam agebat cxlcfti, quam humanae propiorem. Vetuftorum Sacrorum amor quam fibi in intimis fenfibus inhaereret, non femel palam profeffii ed: multb fe quidvis perpeti malle, defertäque_s aula obfitam fquallore, ac aerumnis vitam ducere affirmans, quitm, quod his adverfarctur, admittere 5 Carolus certfc Dux ferv dtx Religionis partem bene magnam Conjugi huic fuae tribuere non dubitavit. In fe unam jejuniis, fi agellis dura, & afpera, benigna in ceteros omnes fiiit. Nulla fere per Styriam, Car-nioliam, Carinthiam aedes Deo dicata, quam non manibus ipla fuis ornafiet: munificentiae ejus non pauca figna ad Bavariam, Tyrolim, Poloniam, & Hungariam quoque pertinuere. Ordinem nodrum ut amärit5 quot, quantfsque beneficiis auxerit, nulla dies b poderorum memoria eximet. Divae Clarae facris virginibus terna, Mediolani, Pofonij, Graeci j coenobia condidit: huic etiam fe ipfkm datura, fi permitteretur. Quod viventi non licuit, morienti jam negari non potuit: nuncupatis ritfc votis illarum Virginum ritu, ac vede, illartimque in aede fepulta ed.
5	Tota Principis vita, riim pietas edet, non potuit non fandrb
F 2	mori.
mori. Monachi j LI. elapii feculi anno Bavarise Duce Alberto hujusce nominis V. atque Anna Auftriacä, Parentibus nata, fe-ptem & quinquaginta annos vivendo explevit. Non defuere plura, graviäquc indicia mox ab exceflu caelo receptam fui fle, Quanquam Argumentum hujusce rei nullum certius efle potefl» quam vita Principis optimse, flngularfsquc virtus: digna certe? quae non Styriae folum,' fed omnium gentium annalibus celebre-jerdinan. tur. Moerore m ex obitu Matris ortum abflerfit FerdinandusFü dtiu.Na. pus Julio menfe natus, futurus aliquando paternorum Regnorum? U & Imperii haeres.
Belli re- Quinto decimo fupra millefimum fexcentefimnm anno Ve-netiori- llet;j Perdinando bellum fecere 5 caufa belli quaefita magis, quam data : cujus femina quaedam vivente Carolo Duce enata alias diximus. Llskochii,Liburnici finus accolae, flrenua bello gens, fed inquieta, & Piraticae dedita, dum infefli Tureis jam olim mare percurfant, haud Fatis femper religiose arma, manüsque ab Venetorum Republica abflinuifle vili funt; ad haec vetera odia novae deinde , recentdsque injuriae acceflerant, irritandis penitus animis opportunae. Ocultiora praeterea alia Khevenhillerus me-. . morat. Adriaticum mare, cujus dominam fc Respublica illa jam diu ferret, infeflum ab Uskochiis reddi vitio dabatur: neque dubium erat coercendis Venetorum ea parte molitionibus maxime omnium idoneos eosdem efle. Id, chm aegre illi ferrent? > neque conatibus fuis oblifli a gente haud numerofa admodum# nec opibus firma paterentur , non femel hominum genus adeb libi infenfum ab Rudolpho Imperatore , fub cujus dominatu - erant, adjacentibus mari ditionibus exigi poflulabant. Intelli-gebat Caefar, id e refuanon efle, cum praefertim non inutilem bello adversus Tureas operam gentis experiretur, metuendüm-que eflet, ne irritati fe ad Barbaros illos non fine magno Chri-flianae rei incommodo, applicarent. Itaque ab incurfionibusab-flinere in poflemm juflos, maris tamen ufu prohibendos non_* cenfuit. Hinc Venetorum etiam in Auflriacos ir$. Excitata fubinde Palma, munitiflima arce ( quod impedire magis nou poterat Cadar, Turcico bello implicitus, quam non volebat) quum jam ab ea fe parte tutos Veneti przeflitiflent, non obfcu-rb incrementum accepit diflenfio. Nec ab injuriis temperatum eft. DCI. anno FWeochios ulturi, impetu armatorum in Ferdinandi Ducis ditiones fačto , ducentorum millium aureorum nummum damnum dedere. Nec infequentium annorum melior conditio fuit. Ita concitatis jam diu animis,haud dubie res ad arma fpečfabat: id,ut ne ante hunc annum fieret, Ferdjnandus prohibuit, pacis, ut femper, amans. Ceterum majoribus fert -	'	animis?
Dux Styriat XIX,	2f
atiimis, quam damnis certatum eft. Veneti illato ant^, quam indicerent, bello. Comitatus Goritienfis quibusdam interceptis locis late arma circumferunt. Sequenti anno Gradifcae obfidione bis mille fuorum amiflis pulfi, Tergefto terra marique fmltra_» tentato, Luzinum denique occupant. Illuftris hoc bello memoranda venit Adami Trautmanftorffii virtus , quem Ducem copiis fuis Ferdinandus praefecerat. In omnem rei bene gerendae oc-cafionem intentus non raro parva fuorum militum manu hoftem numero fuperiorem fudit: ad extremum hodili globo caput tra-ječtus magno omnium dolore occubuit. Gim utrinque par fere belli fortuna eilet, OHunae Dux Pro-Rex Neapolitanus arma ad Adriatici maris oras circumferens, Venerisque infedus, fuperiorem Ferdinandum effecit. Bello ad Anni XVII. finem extradro, induciae prijhhm ad III. Idus Novembr. pačf^ 5 Kalendis deinde Februariis anni infequentis, Hifpaniarum Rege arbitro, concordia in hunc fere modum flabilita efl: quae ablata per bellum utrinque fuiflent, reff i tuerentur: reprefla LIskochiorum ferocia, Se-gnienfes Germanum militem praefidio acciperent, qui Piratarum incurfiones fraenaret. Brietius accuratus cetera fcriptor haec pau-lö aliter narrat: Uskochios, cum infolentius omnia agerent, Ferdinando jubente armis petitos, tentatäque in Styriam irruptione egregii reprefibs die 5 Venetum bellum aliunde ortum_9 fumpfifle refert. At nos andrerem fequi maluimus Annalium Ferdinandt nobiliffiinum conditorem Klievenhillerum Comitem, qui rebus gdlis magnam partem interfuit, tumque ad Hi-fpanienfem aulam a Mathia Imperatore Legatus, pacificatoris munus fumma induffria geffit.
Sed jam majori dignus Imperio Ferdinandus erat, Regno-Fcrdi™»^ namque trium coronis, quas tribus deinceps annis adeptus efl. Duodecimo feculi annoRudolpho Imperatore fine liberis vita fundo Mathias frater fuccefierat, jam Bohemiat, Hungarixque Rex: qui cum & ipfe ingravefcentibus morbis, anmsque procreandae prolis nullam jam fjaem haberet, metus erat, ne, fi non opinantem mors oppreffifiet, gravifiimi per Germaniam, &Bohemiammotus exifierent. In Ferdinandum Principem, ut virtutum fama, fic aetate florentem plerique mentem, oculösque adverterant: in his principem locum Maximilianus tenebat Caelaris Frater 5 fed multorum tamen in Leopoldum Ferdinandi Fratrem proniora.« ferebantur ftudia. Et jam olim ab his in transversum adus Ru-dolphus prope erat, ut negledo Mathia Fratre Leopoldum Bo-hemiae, atque Imperii fuccefiorem diceret. Quo fado nemo erat rerum tam imperitus, quin videret, fucceitionum jura, le-gčsque ab Auftriacis hadenus ufitata magnam labem accipere.
Pars III.	G	Res
26	Ferdinandih 1L
Res tum aliter cecidit 5 at Mathia deinde Imperatore alias ex aliis moras ab iisdem, quando aliud non pollent, nečti haud dubifc apparebat. Ergo ut Reipublicse ex hac mora periclitanti pneffo Maximilianus adeflet, abdicato, quod habebat, fuccedendi jure (idem, ut ab Alberto Belgii Principe fieret, jam ante curaverat ) Mathiam denique perpulit, ut Ffrdinandum feptimo fu-pra decimum feculi anno , Junio menfe Bohemiae R egem diceret, tertio deinde Kalend. Julias ( quem diem Domicilij noftri itHu*. annales habent) Pragae fblenni ritu inauguratum. Altero pö# gma. ann0 ad Bohemiae Regnum Kalendis Quintilibus Hungariae quoque Corona adjecta eit 5 dum ab exceflu Mathia: Romanum denique Imperium, fed oppido qukm turbatum, gubernandum-j fufciperet. Itaque jam hinc nobis de Ferdinando, & iis, qui confecuti funt, Imperatoribus maximis, ftričte tanien, acvelut compendio agendum erit. Neque enim res tot, ac tantas per Europam bene, felicitdrque geftas unius an^uftiae libri comple-dri valeant: & fi difflifa in alienis, & extra Styriam adis narratione utamur, non Provinciae unius alicujus, fed Germaniae Hi-ftoriam feribere videamur, quod longd vires fliperat; quando prsefertim non defuerunt hačtenus, nec in poflerum defuturi funt alii, a quibus ifha copiofius referantur.
initium Jam primum omnium exordium belli, quo deinde univerfa pene Germania conflagravit, k Bohemk extitit. Optimates mi«. quidam Bohemi novarum opinionum fedatores, qubd nonnullorum templorum, quae fui moliebantur , ftruduram exequi prohiberentur,'privilegia fibi infirmari caufati, populo ad afle-rendam libertatem vocato, feditionis audores extitere. Oda-vo decimo anno Guilielmus Slawata, Ja ros laus Martinizius Comites, Regiorum Adminiffrorum , qui Catholicis Sacris favebant, praecipui, cum Philippo Fabricio ( is tum Confilio Regio it fecretis erat ) ex arcis feneftra in praeceps dati, Divina tamen ope fervati funt. Quod inhumanum, ac barbarum facinus ciim viderent feditiofl excufare fe Caefari haudquaquam pofle» bellum fummo ftudio apparant3 jainque Flenricus Matthaeus^» Turrianus perduellium Dux, atque Princeps augere indies copias ferebatur, & ad jufti exercitus modum accrevifle; Cxfar^ pace ffuftra tentafa coepit & ipfe arma circumfpicere. Deledu inftituto miffjs primhm Henricus Tampierius Comes, bello Veneto nuper eximie probatus Dux, qui Bohemiae fines oblideret? Carolus deinde Longevallius Buquoji Comes: huic adjunda^ ab Alberto Belgarum Principe odona peditum, equitumque millia, Caefarei exercitus robur. Tricena fere millia hofles Tur-riano, ac Fjneflp.Mansfeldio Ducibus flib'fignis habebant: peripres haud dubie res Bohemorum erant.	At
Dux Styria XIX.	27
At qui fccutus e ft annus nonus, ac decimus Ferdinan- in Ferdi. dum, Catholicämque rem non per Bohemiam modo," fcd vcrn‘Wr,um Auftriam quoque, ac Provincias ceteras in extremum pene dticn-Z/J“e men conjecit. Imperatore Mathia, poftquam Imperium Ro-exurant. manum lexennio gubernaflet, Viennae ad XIII. Kalend. Apriles extinčto, novi undique Ferdinando hoftes exorti funt. Bohe-mia, Budovitio dempto, totaferč perduellium erat. Acceflere his Lufätii, Silelii, Moravi, vicinae, cognatxqueProvincix; Au-ftriacorum quoque non paucos feditionis ejus contagio afflaverat. Jamque occupatis Mora viae praecipuis oppidis fpes Turria-no injecta eft Viennae urbis cum Ferdinando Rege in poteftatem0^“ redigendae: cum praefertim confiliorum fiiorum participes de civibus ipfis multos haberet. Itaque infufo in Auftriam fex millium exercitu, repente ad Viennae moenia confifflt. Nunquam antea anguftiores res Ferdinando fuere j tamen conflitit fibi animus ille intrepidus, rebusque cunčtis major, & prope certus Divini affuturi auxilii. Ferunt Regem eo tempore deprehen-ftim, cum in conclavi fuo ante Servatoris cruce fixi effigiem humi pronus, dejedtüsque jaceret, Bartholomaeo Villerioe Societate Jesu, quo ad expiandum animum utebatur, commodum advenienti minime dubie affirmafle: brevi affore Deum. His adjicitur aliud humano auguftius, & multorum fermonibus celebratum : Chriftum e cruce pendentem Ferdinando locutum, fecurumque periculorum jufiifle. Quod etfi pro explorato afferre fe pofle neget rerum ejus geftarum fcriptor Guilielmus La-mormainus 5 cetera tamen Principis vita fecit, ut haberi pro Vero pollet. Fidem eventus fecit. Nam cum nihil jam fpei Frater fuper in humanis rebus videretur efle, San-Telierius quingentis^”^*
• gravis armaturae equitibus ffipatus non opinantibus hoffibusVien- xadv“7it. nam ingreditur. Quae res magno feditiofis terrori fuit: Turrianus quoque non multb pbft oblidendae urbis omiffo confilio Bohemiam fugienti fimilis repetiit.
Hxc inter gravius aliquid parturientes Bohemi, abdicatoFER- Friderhi dinando Rege, Imperium infuper Romanum ab Aufiriacis alib^'^ amoliri parabant. Nec alienus ab his confiliis erat Fridericus Eledror Palatinus Proteftantium Foederatorum per Germaniam caput, feu Ferdinando privatim Religionis causa, infenfiis, feu jam tum majus quid piam animo agitaret. Eadem biennio ante cum Jacobo Britanniae Rege pertractata : Caefaream dignitatem Lotharingiae Duci per Legatos ä Fridericp fuilTe oblatam Kheven-hillerus aučtor eft. Rejecit hominem vanum lapiens Dux, magno fiise adv ersus Auftriacos fidei argüm ento profeffus: in id potitis omni fe adnixurum ope, nl quem fibi affentientemunquam
Gz	habe-
haberet. Ceterum ea Palatini mens, etii temeraria ac praeceps» incitamento Principibus Elečtoribus luit, utne Imperium gubev-ferdimn. natore deftitutum diutius paterentur. Ferdinandum Regeme dus crea Francofuiti ad V. Kalend. Septembres magno omnes confenfu tur imps~ |mperatorem Caelarem jubent: quinto deinde Idus Septembr. Auguiti iniigmbus de more ornant. JSJec rndericus iple diiien-fit. Caelum prodigiis affuit: Joanni Suicardo Moguntino An-tiftiti, notx fančtimoniae Principi, Germaniae dolenti vices, & quo in dilcrimine Catholica res verfaretur, apud animum cogitanti ferunt Dei Parentem conlpicuam fe praebuifie, animös-que addentem: fortiter conffantdrque ageret, nec metueret Imperii coronam Ff.rdinando deferre. Id iple poltea accidifle libi Lamormaino noltro, gravis audior, teffatus eft.
Pa/aimus	Bohemorum interim animos novi Regis, qui Ferdjnando ex-
BobemU ančlorato luccederet, deligendi cura verlabat. Nemo erat, quem rt' Friderico Palatino praeferrent: tantumque valuit in animum Prin-eligitur, cipis, iiiibi relinqueretur, non mali ambitio coeca, ut oblatum tumultuario confenfu Regnum haud relpuendum libi cenferet. Junčta cum Jacobo Britanniae Rege affinitas : favor & Rudia Batavorum : Proteffantium foederatorum vires: Elifabethae deinde conjugis, impares natalibus fuis nuptias quer entis, acres objurgationes uxorium hominem impulere, ut in exitium fe volens pru-ddnsque indueret. Sed propinquum Friderico, 8c praefens auxilium adferebat Gabriel Bethlehemus Tranlylvaniae Princeps, perduellibus foederatus. Is Hungaria turbinis inftar peragrata, patentibus ubique portis acceptus, ad Viennae usque moenia, accedente etiam Turriano, exercitumterrorem tulit: Polonium inde regreflus, abdicato contra jus fäsque Caelare, Hungari# Regis nomen dignitatdmque lumplit.
cantho. Alius infuper Caefari parabatur hoffis, foederati Germania fies qui > Proteftantes: mitius fcilicet interitum fu um latura erat Germania, fi ab Germanis periret. Hi Rotenburgi primum ad Tuba-ram, Norimbergae deinde coadto coetu bellum le pro Bohemorum defenfione minabantur fačturos, nili Caelar Bavarüsque Catholicarum partium Dux intermilfis delečfibus arma ponerent. Ita cum raperetur tlngaria k TranfyIvano: Bohemia, Si-lelia, Moravia k Palatino: nutarent Auftrii : cunčlaretur Hi' fpania : omnia infida, atque infefia efient, paucis tantum Catholicorum in fide perflantibus, pland pro vičfo alpiciebatur^ Ffrdinandus , oriebatürque bellum anceps, quo non facili gravius aliud fuperior ulla vidit aetas, aut acrioribus fludiis ge-ftum.
Ibiix Styri£ XIX,	29
Cxfar dividendos hoftes, quöcum paucioribus res eilet, fa-M*«'«® pienter ratus, pačtis cum Bethlehemo iemedribusinduciis, foe-^f0^*" deratorum Proteftantium animos mitigat: ita in tinum fere Palatinum belli tempefhis incubuit. Aderant huic Anglorum, &: Batavorum auxiliares copiae, Ungari item equites a Bethlehemo mifli, cum Germanorum Principibus nonnullis. Caelari ab Hi-fpanis, Polonis milia fublidia : ejusdem partes Georgius Saxo, Lutheranus licet, fecutus. Exercitui univerfo Dux, atque Imperator Maximilianus Bavariae Elečtor praefuit. Is redačta primum in ordinem Auftria, Bohemiam deinde infefto exercitu petit : Buquojo Caefa reis que copiis fuas junčturus. Bifleca vi expugnata, cum aliunde Saxo Lufatiam premeret, Praga belli caput petenda decernitur. Rem odorati hoftes celeritate, quanta maxima pollent, ufi praevertunt, Albo monte, ac Palatio Regio, cui a ftella nomen eft, occupato: jämque vallo, ac operibus communiri coeptis caffris difficiliorem noftris aggreffionem fa-čhiri erant, nifi opus perficere prohiberentur. Ergo altera,^ mox ab adventu die acie dimicatum eft. Atrox aliquandiu pu-^J ^ gna, atque anceps fuit, quippe cum pro Imperio utrinque de-^ST* certaretur, effintque in partibus falfa, ac fincera Religio3 ad cx-™ncitur-tremum vičtoria penes Cxfareos fietit. Ita unius hora! fpatio exercitus maximus fufus, fugatusque perduellionis commeritas poenas dedit. Sena ferd hofiium millia cecidilfc Khevenhillerus memorat3 alij aučtiorem numerum tradunt. Caefareorum ducentis non multo plures defiderati: Signorum pedeftrium, eque-ftriumque, apparatus bellici, curruum, impedimentorum magnus numerus captus. Haud parhm ardoris militi noftro addi-difle vifa elf DEI Mater, cujus injuriam ( in effigiem ejus ab haeretico homine oculis mutilatam nuper forte inciderant) ut vindicatum irent, gravi fermone cohortatus eft Religiofus e Car-melitano Ordine Sacerdos Dominicus Sechus, gente Hiipanus.
Haec ad annum vicefimum gefia, infigni ad memoriam die. Sextus Idus Novembres erat, isipfe, quotum Sacerdotes Catholicis Sacris operantes folenne illud decantabant: Reddite, quaelunt Caelaris, Caefari; & quae funt Dei, Deo. Vidrorix fru6tus,quo haud alias laetior, extitit. Dedita mox Praga urbs, quae fine fan-guine multo vinci non poterat3 Moravia, Silefia, Lufatia cum Bohemia fere tota in poteftatem vidoris Caefitris redadae. Fri-dericus intelleda fuorum clade Vratislaviam primb, inde, cum deferife ab omnibus jam Provinciis videret, nequidquam fuo-rum fluxam fidem incufans, ad Brandeburgicum Marchionem profugit, modica fjae reparandi belli. Omnibus fortunis exutum, profcriptumque tertio, & vicefimo anno Caefar, coadis Ratis-fars IIL	H	bonae
go	Ferd'mandm II,
bonae Comitiis, Septemvirorum Collegio ejecit, dignitate ea in Maximilianum Bavarix Ducem collata.
Bellum His ita geflis ab Hungaria periculum erat. Bethlehemus -^^-haud latis ex fide induciarum hačtenus egerat: ferebatur que Trlmfyi. Ferdinandi vitam aliquando, clim haud procul Vienna venatio-vam. ni operam daret, infidiis petiille. Cum nihil agi apud hominem regnandi avidum tračhitione pacis ultra videretur pofie, bellum decernitur, Ixtis primum aulj^iciis geftum, interceptis Pofonio, Altenburgo, Tyrnavia, Neutra. Amplioris vidtorix lpem_? unius viri mors importuna abrupit. Buquojus expeditionis DuX Uyvarini obfidionem urgens, ab erumpente holte circumventus interiit, rerum bene geltarum gloria inclytus, & non vita, qudm morte illultrior. Cafum Ducis velut lecuta belli fortuna in_s Bethlehemum rurlus inclinat, č Tranlylvania novo cum exercitu emergentem. Sed is expugnata Tyrnavia, Hungarix quibusdam Dynaltis fulis, fugatfsque, ac Moraviä demum in fello agmine incurfata,cum imminui luos quotidianis acceptis damnis videret, principio fequentis anni, fecundi fupra vicefimum, bellum pace finivit 5 quam abrupturus ipfe tamen altero mox anno eilet: Hungarix Regno , atque infignibus abftinere jullus, nonnullas ä Cxlare in Hungaria, & Silelia ditiones accepit,Principis Imperii adječta dignitate. Rebus ita pacatis Ferdinandus coaddo Hungarorum Procerum coetu Sopronium venit, ibidčm-que Eleonora Conjux, quam paulb ante fibi matrimonio junxerat , folenni ritu inaugurata elt.
Miins/ei- At in Germania etiam nunc bellum fervebat. Palatini, re-diu> hila- bus delperatis nuper in Hollandiam profugi, caufiunChriltianus oTrZmia Danix Rex cum Jacobo Britanno literis, legatisque tuendarru* fußentat. fulccperant: Mansfeldius, etfi labentem, armis in Bohemia primum, atque inde, quod res luas minhs firmas videret, digref-fus, altero & vicefimo anno inPalatinatu, xgrd licet, lullenta-bat. Circumventus aliquando a Cxfareanis, cum vi non pofi fet, dolo ullis in Franconiam, Allatiamque elapfus elt. Ad hunc alius Cxfari holtis accefiit: Chriltianus Brunlvicenfis Dux, ingenio, ac xtate ferocior, imbutüsque a puero apud Batavos mi-litix rudimentis, & obltinatus Friderico Bohemix fceptrum af ferere. Per Saxoniam, Weltphaliämque colledta haud contemnenda manu evalurus in Franconiam ad Mansfeldium erat: hxc tentantem Anholtinus Comes Jacobus in Weltphaliamre-jicit. Subinde etiam Fridericus in Palatinatum luum mutata velle per Galliam reveritis bellum inltaurat, varia aliquamdiu for-TiiiiuM tunä geltum. Mansfeldius vidtorem initioTillium acie luperat. vincit. Ignominix plus, quiim damni acceptum elt 5 fed hanc qualem
qua-
Dux Styr'ue XIX.	gr
qualem cladem egregie paucis pöft diebus ultuseftTillius, memo- tWm ratu dignam de GeorgioFriderico Marchione Durlacenfi vidtori- fe^CQ°~ am confecutus. Jam diu Palatini caufam mente complexushZifim' Marchio, hoc denique anno ( fecundus erat fupra vicefimum) ferro defendendam fufccpit. Odtonas peditum legiones, equitum turmas očto & vicenas fub hgnis habebat. His Wimphe-nam usque progreflum Tillius, etfi numero inferior elfet, aggref-lus, acri non minus, quam diuturno praelio profligat: capta eft omnis generis praeda ingens 5 Durlacenfis ipfe cum equitum parte ad Mansfeldium profugit. Huic vičtoriae alteram item illu- & *run-ftriorem adjecit Tillius de Brunfvicenfi Duce Chrifliano. derbornenfi, acMonafterienfi ditionibus omni genere cladium de- ade fupe. Vaffatis, Paderborna infuper potitus Dux, dum in Palatinatum, utrAt-fe Mansfeldio jungeret, iter convertit, magno flio maloadHcech-ftium oppidum in vičtorem Tillium incidens, memorabili praelio fufus e ft. Khevenhillerus duodecim fere millia amifla refert. Palatinus tot acceptis cladibus fračtus, AngliaeDaniaequeRegum fiaadentium pacem, de qua Bruxellis tum agebatur, accedente hortatu, politis demum armis ad Hollandbs revcrfns eft. Ita clarum jam viilgb haberi coeptum Tilii nomen, cui fub extremum annum nobile additamentum acceffit Heidelberga capta, Pala- feeri/le^ tinatüs caput, cum ampliflima praeda5 quam omnem tamen_» exjurat. Una fuperavit Palatinae aulae Bibliotheca, Germaniae totius celeberrima, quippe ex omnibus ferb illius Coenobiis conflata, Gregorio XV. Pontifici Maximo dono miffa. Brunfuicenfis, atque Mans-feldius aliquandiu incerti, quid agerent, ad foederatos Belgii Ordines fe adjunxere. At Brunfuicenfem inde reverfum Tillius Ejulem infequente anno, collatis prope Stadloum lignis, ita attrivit, ut vJf°^d reftaurare deinde exercitum aegre poflet. Peditatus fere omnis /0ÄOT. caefus ( fena hoflimn millia eo praelio cecidifle fxpb laudatum_s Khevenhillerum authorem habeo) apparatus bellicus cum LXXXV. militaribus lignis captus. Brunfuicenfis, & hunc fe-cutus Mansfeldius in Hollandiam profugi, diu, qub evafiflent, fu/penfam Germaniam reliquere. Debellatum erat: nifi aliunde novi, qui minime debuere, Calari hoftes cxiflercnt. Juvat rei hujusce, quae Germaniam pene univerfam in exitium dedit, originem paulb altius repetere.
Vicefimo fecundo feculi anno, cum perpetratum Bohemi- Prhdpts cum bellum eflet, ad inflauranda Catholica Sacra mentem adji-9«^ ciens Ferdinandus , opinionum novarum buccinatores Bohe-^r'm* miae Regno depullum ibat. A rdorem illum injecerat Principi Optimo juris jurandi religio lacrofančfa, qua fe anno ante, cum ad Divam Gellenfem invififlet, obftrinxerat: tranquillitatis deinde
H 2	publi«
^2	Ferdinanda Ih
publicx amor, quippe cui infefti homines illi eflent, fimulatä ad tempus mode hia irrepentes in vulgi gratiam vanis perfualioni-bus, unde majori motu exurgerent. Sed hos tamen premi aegre ferens Saxoniae Dux, Proteftantium facris addičtus, eječtorum eaufam omni ope tuendam fufcepit. Quod amici cetera Principis preces non audiiflet Caefar, invidiam libi apud ceteros etiam Imperii Ordines, qui diverfarum religionum erant, concitavit. Tertio & vicefimo anno. Comitiis Ratisbonae celebratis, Caefar Bavariae Duci Maximiliano Eledroris dignitatem, Friderico Palatino profcripto, adjudicat. Dignus erat Dux, cujus illuftribus in Rempublicam Germanam meritis id honoris, ac praerogativae concederethr 5 at Elečtor Saxoniae, Brandeburgicus, Brunfvi-cenlis Duces, aliique multi Principes non dubitabant palam obniti, qubd ea re Palatino omnem gratiae locum obftrui cernerent. Saxoni, ac Brandeburgo, ut id aequiori animo ferrent, Darmftadii Regulus Ludovicus, a Ferdinando Imperatore miflus, perfuafit. Reliquorum, qubd Friderico Ruderent, concitatio-jW«rres animi erant. Ita foedus demum enafcitur Reipublicae, Caefa-tunt.	pe(j inprimis Catholica: Religioni pene exitiabile. Foederis
audror Britanniae Rex Jacobus, Friderico Genero fuo in Germaniam reducendo opportunam fore Hifpanorum amicitiam ratus, Carolum filium Walliae Principem Philippi IV. Regis Hifpania-rum Sorori Mariae Annae matrimonio jungere nitebatur. Ea fpe evolutus, injuriaeque, ht interpretabatur, ex repulfii accepta impatiens amicitiam Philippo palam renunciat: ac jam Aufiria-co Nomini univerfo infenfus, bello in Caelarem, Regdmque decreto , foedus init cum Galliae Rege Ludovico, Saubaudiae item Duce, ac Venetis: foederis praecipua lex, injufiiörne, an foedior? huc pertinebat, ut Ferdihandum Imperatorem inječto belli terrore ad Fridericum perduellem loco luo reftituendum foederati urgerent. Acceflere non multb pbfi Daniae, Sueciaedjue Reges, Flollandi, & quotquot de Proteftantibus Germaniae Principibus aučtam e tot vitiroriis potentiam Ferdinandi invifam habebant. Daniae Rex, qubd nuper admodum Brunfvicenfi, ac Brandeburgo, liberisque quibusdam civitatibus arma alio nomine, revera in Caefar em, fociafiet, geftiebat ultro in hujus communionem belli venire5 Hollandorum concitati adversus Ferdinandum animi erant, qubd occupata ab iisdem in Imperio bona Deo dicata refhtui, alidque parum grata per legatum petiillet 5 quid Sabau-dum, Venetos, Gallum impulerit, Catholicos Principes, ut fe ProteRantibus jungerent, etfi alia in fpeciem praetexerentur, haud difficilis conječtura efl: vulgb certd id illis foedus probro dabatur.
His
His ad annum XXIV. ačtis, Daniae Rex Chriftianus, etfi DnnU pacem adhuc limularet, prior bellum molitus e ft. Saxonix In-ferioris Proceribus in unum ccetum coačtis perfuaferat, ut co-r-nftrt“m piarum, quas inftituto deletftu Icripturi ellent, totiüsque illius ditionis Dux, atque caput deligeretur 5 Caelari deinde novam_» eam, & ad hunc diem inftietam Regibus externis praefecturam miranti reipondet: nihil, quod metuendum haberet, eflej juftam iblum adversus cos, qui vim inferrent, defenfionem parari. Cum aliquamdiu jure difceptaretur, irrito, ut fere folet, eventu, res demum manu, ac ferro geri coepta eft. Danix Regi ad primum belli rumorem Mansfeldius, ac Brunfvicenfis, peditatus ille Britannici, hic equitatus Gallici Duces ab Jacobo Britannix Rege dicti, cum duodecim millibus in auxilium properarunt. Sexa-ginta millium hoftilis exercitus erat, in tres partes divifus^ binas regere jufti Mansfeldius, ac Brunfvicenfis, tertiam Rex ipfe Til-lio ad Vifurgim oppofuit. Ferdinandus Cxfar ad eas copias, quibus Tillius prxerat, alias infuper adjecit, Alberto Wallen-fteinio Dučtore, qui deinceps rebus geftis tota Germania incla-refcet. Omnia fumma ratione, confiliöque ačta, fortuna etiam belli fecuta eft. Non prxlio tantum fufi hoftes, fed caftris quoque exuti. Wallenfteinius prior Aprili menfe Mansfeldium non opi-nantem aggreftus prope Deftaviam memoranda clade confecit, peditatu fere omni cxfb, aut intercepto: urgerdque vičtum an-ßeimo; tea non deftitit, quam in Hungariam profiigiftct 5 ubi non mul-tb pbft morbo extinftus, magno patriam malo, ac majore etiam metu liberavit. Res fucceftu tam profpero ä Wallenfteinio gefta Tilliana caftra ad xmulandum decus accendit. Ofnabrugä, Got-tingä, Mindä receptis Tillius majus aliquid audendum ratus, rerum fummam certamine experiri decreverat. Abhorrentem a pugna Regem biduo toto infecutus apud Lutheram arcem tan- u0 Vinci. dem in manibus habuit. Prxlium fuit, quale inter fidentes fibi-met ambos exercitus, veteri alterum gloria, alterum numero, ac Viribus elatum. Tantäque vis irruentium Danorum fiiit, ut bis cedere noftros, etiam pene defertis tormentis, cogerent. Sed hi redintegrata virtute undique omnes connixi, hoftem demum_9 avertunt 5 nec deinde Cxfareanorum vis fuftineri potuit. Equitatu in fugam ačfo, pedites omnes exfi, captive: pauci cum equitatu , & Rege ipfo per fylvas, & occulta callium Guelpherbytum evafere. Pugnatum eft VI. Kalend. Septemb. Anni XXVI. Vi-dtorix fručfus fuere Steinbruccum, Verda, Hannovera, Rottenburgum 5 fed inprimis Udalricus Frideričus Brunfvicenfis Dux (Chriftianus enim hoc eodem anno diem obierat) ScGeorgius Luneburgenfis ad Cxfareas partes adjunčti.
Bet kieke-	Hxc foris -gcfta.- Nec pacatiores multb res in Hungariä* Au-
™:i*/triS firiäque ipia fuere. Bethlehemus rurfus in armis erat, inquieti agu,ce animi vir, & nullius neque ad Deum, neque ad homines fidei? Bis inflauratapace, bis abrupta, etiam cum vinceretur, infeftus tamen Hungariae imminebat. Etfi autem non tam bellum gerentis, quam repentino impetu agros incurfantis fpeciem pnebe-ret j metuendum nihilominus erat, ne ad bellum faciendum-» Tureas, quorum auxiliaribus copiis juvabatur, impelleret. Sed brevi omnis a Bethlehemo vanuit metus. Anno XXVI. armis fračtus a Wallenfleinio, pacem denique petiit, meliori deinceps* quam hačtenus , fide lervandam. Inducias quoque altero pbft anno cum Tureis pepigit Caefar, Iplendidis utriusque partis legationibus firmatas.
Bußici in
tumultu- non armorum vi magis
antes.
Vix pacata Hungaria novus Ferdinando hoftis exoritur,
quam numero, rapina, incendiis metuendus. Rufiicorum ingens multitudo fumptis armis, Stephano Fadingerip duce, Aufiriam omnem, quae ultra Onafum efi, terrore, ac tumultu complebat, pulchro in fpeciem nomine^ tuendorum Sacrorum. Caefar, qubd refiituendae Catholicae Religionis confilium adeo bellb jam olim in Styria : nuper admodum, extindta rebellione, in Bohemia cecidifie adverteret, Mi-niftellos per Aufiriam quoque fparfos exagitandos fufeepit: fan-cita lege paucorum dierum fpatio exefle jufii. Id verb teli inftar omnibus vifum^ multitudo praefertim imperita, quaeLutherum jam pridem imbiberat, ut efi quarumcunque opinionum femel in animum demifiarum fiolide tenax, fuos eripi fibi magifiros aegre ferens, initio queri, mox etiam palam feceflionem minari. Nihil his motus Caefar, fed, quod res erat, falutem ipfbrum quaeri profeflus, acriter decreto infiat: neque fegnius imperata urget Herberfiorfiius Comes, Auftriae fuperiori praefečtus,impiger vir, Catholiaeque rei fiudiofifiimus. Ergo illi furore amentes pafiim ad-arma decurrere. Jam ad dena millia fere convenerant j qui numerus brevi, latius emanante fama, in imfnenfurfi aučFus: LXXX. millia quidam fuifie exiftimant. Herberftorf fio non fine clade repulfo, multitudine fu a ferociores nihil jamJ timebant, qubd timeri fe crederent. Expilata Coenobia: Nobilium quorundam direptae arces : facra, profanäque infano ritu conculcata. Catholicorum maxime rebus infefii erant: ut appareret, haerefim efie, quae ipfos armäfiet. Welfio, Styra,Lam-Lindum bachio, Eberfpergä in potefiatem redačtis, Lincium, Aufiriam frußrao^ fuperiprk caput, aggreffi obfidione tentant. Inerant urbi Ordf-fidmt. nes Patriae fern omnes , tum Herberftorffius Gubernator eum-» praefidio valido quidem, fed longe impari tantae oblidentium mul-
titu-
i
Dm Spyr'ue XIX.	yj
titudini,belli arte yaleret. Ceterum dum incom-polite cunčta agunt , ajifcjüe alios impediunt: dum imperitia Tua nova indies ab obfdJis damna accipiunt, amiifo infupcr Duee^ Fadingerio: & jam impetus quoque, quo fblo ruftica plebs' valet , e diuturna mora languefcit, oblidendi conlilio dmillb ad priora fe latrocinia transtulere. Rebus ita conMutis fupefveni-ens non multb polt Godefridus Pappcnheimius Comes, clarum^J^^. jam tum bello nomen, cum fex millibus militum, adjunčtlsque:^r. libiLöbelio,acBreünero Tribunis, incompolitosadEnerdingam primum aggrefEis nullo negotio vincit 5 mox traječto Danubio fugientes infecutus, cum in exitu annus effet, binis iterum prx- j • -o Jiis ita profligat, ut interfečtis ferqcilfimis quibusque, reliqui fe clementiae vidroris, permitterent 5 pauci tantbm confcientia fcelerum veniam delperantes fuga fe abripuere. Non defuerunt; „	>
qui exiffimarent de nobilitate multos perduellibus clam f a ville 5 Caefir quae Itione abftinuit, fortč ne conlpečtior poena illultraret culpam facile in exemplum ituram.
Haec ad annum XXVI. in Auftria, medio Danici belli ardo- Vaniubi-re, ačta. Nec infequentis difpar fortuna fuit. Dani Silelia pii-J^™/e mum,qub fe paulb ante, a Wallenlteinio profligati, e fuga receperant , non linč clade depulit5 praecipui deinde nominis urbes tres Nienburgum, Northemium , Guelpherbytum ad deditionem coačtae 5 harum famam fecutae aliae plures Glückltadium,
Stada, Krempena, Roltochium5 Rex ipfe utut bellum inltau-rare lumma ope niteretur, Tillio ac Wallenlteinio vires jungentibus, in Holfatiam, Jutlandiämque fu am reječtus clt. -Itaque fatis jam fortunae inconltantiam edočtus, Holfatiä ipsa,
Cherfonefo Cimbrica debellatis, nova infupcr ad Wolgalturm? accepta clade, omnibus delperatis rebus, očtavo denique lupra Vicefimum anno pacem bello praehabuit. Jam ante Cadar arma ^ perolus, Lubeccam Principes convenire juflerat^ lex tqtqs men- 'wa' fes conlultatio tenuit, dum anni demum lequentis principio pax in hunc modum finiretur: Hollatiae Ducis praerogativa contentus Rex ab Germania fe reliqua abltineret: reltitutis, quibus alios exuiflet, fua ipfe vjcilfimreciperet, ütne quid tamen Impera-,tori de veteri in Holfatiam , Stormariam, & Ditmariiam jure decederet.
Chm in ea parte, in qua Tillius, & Wallenlteinius erant,^iium ■ea fortuna elfet, aliam in partem terror ingruerat. Italia ex obi^™'**’ tu Vincentii Ducis Mantuani armis turbata. Exeunte feptimo fupra vicefimum anno fine liberis vita exceflerat: fucceflore di-čto, quem proxima cognatione attingebat, Carolo Duce Ni-Vernenfi. Iniquum id Hilpani rati mox bellum parant , Sabam
I 2	do,
Mnntuci tiXgtl,
Sopitur,
Ongo Sue tici belli.
do, atque Imperatore Ferdinando pene invito in armorum focie-tatem pertračtis. Nivernenfis, quöd ab Gallia fpes affulgeret, Caefari, Imperiöque, in cujus clientela Mantua eff, ditionem luam acceptam ferre neglexerat: id illi vitio datum. Cum appareret, Ducem, nili armis ad obfequium cogi haudquaquam_» pofle, junčta cum Danis pace Caefar bellum in Italiam transfert. XXIX. anno vicena millia, lečhis miles, inftituto per Helvetios, Rhxtiamque itinere, Mantuanum agrum torrentis indar ante inundant, quam advenire fama nuntiaflet. Rambaldus Collaltus Comes exercitui fuprema cum poteftate praefuit. Venienti Germano prona omnia erant. Mantua magni inter Italicas nominis, & antiquae opulentiae urbs oblidere aufa, acri, ac diuturna oppugnatione frafta, altero pbd anno vičtori militi in praedam cef Iit. Pax deinde lecuta ed, in quam Caelari, Galliaeque Regi Ra-tisbonae convenit: opportuno plane conlilio, quöd jam tum_s> atrox in Germaniam e Septentrione tempedas incumberet. Pacis leges fuere: Mantuae, ac Montisferrati ditiones Carolus Dux Nivernenfis, veniamäCaelare precatus, reciperet5 Sabaudus,cui plura a Gallis adempta erant, in integrum reditueretur 5 Galliae Rex ne ullam unquam Audriacorum hodibus praedaret opem: talem vicilfim fe Cselar Gallis praeberet. Haec tum ita fancita, fequenti demum anno firmata funt.
Bellum inde Suecicum fequitur, a Gudapho Adolpho Succis RegeXXX. annofeculi coeptum, Germaniae funedimmum, & haudlcio, an maxime memorabile omnium, quae multis retro aetatibus geda funt. Nam neque fortiores inter fe gentes contulerunt arma: neque his ipfis tantum unquam irarum, aut pertinaciae fuit 5 quando illis, victoriarum praemium, immenfae accef furae erant opes: his extrema, fi vincerentur, pernicies imminebat 5 certabatürque utrinque pro Religione, quibus nulla funt acriora dudia. Adhaec Duces non fui tantum, fed omnium temporum praedantidimi haud ignotas belli artes inter fe, fed expertas aliis conferebant bellis. Et adeb varia armorum fortuna, an-cfpsque Mars fuit, ut, fi pauca praelia demas, fere femper neutri parti vičtoria laeta admodum fuerit. Jam volenti bellum, caufie belli non deerant. Praecipuae numerabantur : Polonos nupero bello a Caefare commeatu, magno legionum numero adjutos» fpe ad extremum fafta, Germania fuperata viftrices copias in Sueciam ipfam traječhim iri5 Balthici maris imperium, quod apud Sneciae Re^es haffenus fuerit, contra jus, fasque ä Wallen-fteinio quaeri; Stralefundam amicam Regi urbem obfeflam, ac tantum non ad excrema compulfam 5 Regios demum Legatos Danica pacificatione nullä dia causa exclufbs. Haec in vulgus fparfa:
reve-
Dux Styria XIX,	37
reverk aliud fuberat. Caefar Ferdinandus , omnibus per Imperium debellatis hoftibus, veteri fuo de inftauranda Catholica Religione conliiio acrioribus multo, quam antea, ftudiis infüRbat. Eječtis nuper opinionum novarum Magiflris, alia infuper lata_j, lege, omnes, qui diverfa a Catholicis Sacra fečtarentur, aut ad V etudam fe Religionem referre, aut, ii obftinati eile pergerent, alib demigrare jubet. Id cum per Styriam primb, Carinthiam, atque Carnioliam: per Bohemiam deinde, atque Mora viam: denique per Auftriam, & avitas ceteras ditiones opinione laetiorem exitum habuiflet, majus aliquid animo complečtens Princeps Optimus Germaniae univerfae falutem refpiciebat. At non perinde id expeditum negotium fuit, ut in avitis Provinciis 5 pro-pterea qubd neque eadem ipfi in Germaniam reliquam, atque in ihas, authoritas , neque par caufa efiet. Ex Imperii legibus agi placuit, ac inprimis ad pacis illius religiofae normam: quamLXX. ante annis, Carolo V. Caefare, Auguftae Vindelicorum, omnium aflenfli, confli tutam rejicere nemo auderet. Ergo reflituenda in integrum, quae Catholicis pofl id tempus erepta, Proteflantes fi-bi vendicäflent, erant: idque adeb Ferdinandus XXIX. anno publica per Imperium lege edixit. Difficile dičlu eft, quam ea res Proteflantium omne nomen pupugerit, quorum multi erant opimis his foliis, quam patrimonio ditiores. Saxo inprimis, &: Brandenburgicus Elcčlores acerrime obnitebantur. Caefar immotus in fententia perflitit. Hoc irarum, & odii quoddam Veluti femen fuit^ inde turbatis omnium animis fpe, metuque, jam denub in fačtiones abibat Germania. Acceffit aliud malum: numerus militum, in immenfum aučtus a Wallenfteinio ( centenis millibus haud pauciores erant) militaris adhaec difcipliiix neglečtus, & quae inde exiliere folent, querelamtin materies 5 minuendum plerique cenfebant 5 nec defuere,qui crederent, Fer-dinandum id agere, ut opprefEs Proteflantibus, omniiirp libertati periculum flrueret: quanta id quidem injuria Principis Optimi, nemo pon videt. Itaque Germaniam providi illi homines ajebant defenfbre opus habere 5 nec, qui Guflavo praeferri p,oh fet, Principem ullum efle. Jam ille antea fibi animos Germanorum paraverat, non modb eorundem communione facrorum; fcd multb magis, qubd perfugium his praeberet, qui ReligicSnis caufa fblum vertebant. Quidni autem, cum tam prona cunčta haberet, bellum decerneret Rex, htin aetate florente, avidus gloriae, &: ad jedla nuper ad Imperium paternum Livonia, Bom£ fiaeque parte tumidus: quique nulla potiore caufa cum Polono pacem fanciverit-, quam qubd jam diu Germaniae inhiaret ? haec agitantem animo flimulabant Regum, Principumque multorum legationes, folicitantium ad faciendum Ferdinando bellum, |6c. Pars III.	*	K	qubd
38	Ferdinandu i /Z.
qubd nimio plus, quam fatis tutum Europae eilet, res Auftria-ca crefcere videretur, focia arma offerentium.
Guflavnt Itaque tanta rei bene gerendae fpe incitatus, illečtus ad haec r^Gem^. Gallico auro, Germaniam armis invadendam magno Procerum niam m- fuorum coiifcnfü decernit. Initia ffatim belli fe, quam cogitari jkit, poteff, laetiflima dabant. Rugia, & Ufedomia Infulis interceptis exercitum omnem in Pomeraniam trajicit. . Jam non in maritimos modb agros confpečtu primum claffis, dein tumultu egredientium militum in terram, pavor terrörque pervenerat, fed in ipfas urbes. Exercitus Caefaris quantb viribus, atque^s numero militum exercitu Regio fuperior, tanto Dux ipfe Rege inferior erat. Torquatus de Comitibus natione Italus praeerat, fenio feffus, & haud fane par Regis juventae, atque authoritati: quippe cui neque, ut Regem infulis egreflurum Pomeraniae aditu prohiberet, confilinm , neque animus fuerit. At Guffavus Stetinum admiflus, Principem Regionis urbem, quam federn^ belli delegerat, adječto in foedus HafJiae Regulo, Stargardiam, Wolgaftum, Garcium , Griffenhagam, magna ubique ufus felicitate , nullo ferč negotio capit.
Uftr mi. Haec inter Caefar, Comitiis Ratisbonae ačtis, imperium mi-Utum litare Wallenfteinio ablatum, in quem plurimorum odia exarfe-CtfZe rant, Tillio confert, juffitiäque caufae fretus, ac nb nihil Proce-domt. rum precibus detulifle videretur, numerum legionum imminuit. Decies mille facramento foluti, Suecica magnam partem figna fe-cuti funt. Id hoff ile confilium, & ab Auffriaco Nomini inimicis Ferdinando inječfum fuifle, multa funt, quae perfuadeant. Certb Khevenhillerus, rerum per id tempus geffarum haud fanb ignarus fcriptor, unum aliquem refert, praecipui nominis dignitate facra confpicuum, hanc opprimendae Augufbe Gentis commodilli-mam rationem iniifle, ut hinc ad urgendam acerrime facrorum bonorum reditutionem, inde ad exautorandum militem, nimio jam plus licentia fua moleftum, Caefar induceretur^ neque enim hunc dubitabat abreptum iri cooriturä inde procella. Dei Opt. Max. nutu fačtum, ut res intra periculum flaret.
Proteflan. Annus XXXI. Ferdinando, ii ullus antb, infelix : Sneciae veZi™' rebus felix. laetüsque fuit. Principio ffatim anni Ludovicus Gal-Liffi*. lix Rex, Guflavi partes amplexus, eosdem fibicum illo hofles, amicbsque futuros ičto foedere fancit: jämque, Pomeraniä tota ferb fubačta, moles belli in Marchiam incumbebat. Francofiir-tum nobilis, infignisque opulentiae urbs, ad Oderam flta, prima ffatim aggreffione capitur. Nihil jam erat, quod vičtoris Regis impetum ferret. Sed aliunde gravior pene metus k Proteffanti-
Dux Styr'ue XIX.	gg
^us Germaniae Principibus extitit: Saxone authore, coačto Lipfia: coetu, armorum focietatcm inierant, inftitutfque mox per omnes Provincias militum delečtus. Id edi fuae, fuorumque faluti £eri pro more conteflarentur 5 tamen qubd nec exemplo probabili fieret, & imminerent undique bellorum novi motus, non poterat non intelligere Caeßir, alib pertinere. Et verb jam fatis conflabat, amicitiam Suecicam ambitiosb a nonnullis quxfitam : ütne arma quoque conjungerent, Ducem defuifle 5 Saxo tum quidem dubius velut in utramque partem nutabat. Ceterum ubi fe armis a Tillio peti, occupatämque accepit Lipfiam, Gufta-Vo palam acceflit, junčtis etiam copiis. Id verb inaufpicatum utfienfts Tillio accidit. Aderat in caflri^appenheimius Comes, vetus, &cltuUs' multarum palmarum Dux, qui, qubd exercitus hoflium nondum junčtos exiflimaret, opprimi Saxonem pofle ratus, Tillium ante Urgere non deftitit, quam rerum fummam in certamen committere decreviflet. Acre, diüque anceps praelium erat, ut propius periculum fuerint, qui vicerunt. Ad extremum, ctim nullum neque fbrtiflimi Imperatoris, neque flrenui militis Tillius omiflfl let munus, vičtoriam hofti cedere cogitur. VII. Idus Septembr. pugnatum efl. Cecidere Utrinque ad novem millia, Succorum non multi, de Saxonibus plures: Caefareprum damnum maxi-tnum extitit5 praedae tantum fuit, quantum eile ex praedivite, & nunquam vičto exercitu potuit. Tillius colledtis cladis reliquiis ad Vifurgim primb, inde ad tuendos Auflriae, & Bavaria fines contendit. Atque haec illa efl funefta ad Lipfiam clades, quae omnem retrb vičtoriarum fručtum uno velut momento Catholicis abflulit. At non vincere magis Rex noverat, quam vibto-häuti. Francofurtö, Herbipoli, Bamberga, Moguntiä, primi nominis urbibus, uno velut ardore fubačiis, quidquid Germaniae cis Rhenum fuit, in fpolium ceflit, non magis armatorum^ terrore, ac metu, qukm qubd plerique Religionis, ac libertatis Icilicet vindicem complečterentur : his anno infequente Suevia, Bavariäque acceflit, cum jam antea Saxo Pragä, ac dein Egra finb fmguine interceptis, Bohemiae multb maximam partem fii-am feciflet.
Eo rerum flatu, fimulque univerla Proteflantium leceflione miien-territus Caefar, tot hoftibus impare Tillio, Wallenfteinium ad^”^. militare imperium revocat, novo feribendo exercitui praefutu-^/J^ tum. Tricena hominum millia trium non amplius menfium_?«/«r. ftatio fubfignis cenfafunt, folä fere nominis ejusdem fama exciti.
Cum his Bohemiam aggrefliis, aliquanto etiam facilius recepit, quam priore anno amifla efl. Tillius Guflavum Hornium Sue-TiMus tu eorum haud ignobilem Ducem Bamberga ejicit, magna illata_V^;
K 2	cladej occumbit.
40	Ferdinandm II.
clade 5 fcd quam mox unius Tillii mors refarciret. Is Guftavum e Suevia in Bavariam irrupturum Lyci fluminis traječhi prohibiturus haud procul Reinä oppido, ripas ejus infederat 5 ibi acri coorto certamine, dum fe in mediam dimicationem infert, gravi accepto vulnere, & fliorum animos turbavit, & ferociores ho-ftes fecit 5 neque acie tamen ante excellit, quam vires deficerent. Ingolfladium delatus paucis pbfl diebus occubuit: Bellica laude clariflimus Dux, & omnium confellione tantus, ut nemo illi ea aetate aut magnitudine rerum geflarum , aut fama apud Puzna ad fummos juxtk ac infimos par eilet. Subinde Se ad Norimbergam pugnatum efl. Ad eam urbem uterque exercitus confidebat. Caefareani, qubd paulb antea Wg,llenfl:einius caftra cum Elečto-re Bavariae conjunxillet, numero fuperiores Ipcciem obfefii Regis praebebant 5 id ille aegre lerens audax facinus aggreditur, & nec eventu probatum: cum detrečtari pugnam ä Wallenfleinio cerneret, munimenta cafirorum vi expugnare contendit. Praelium erat anceps, lummäque vi & Duces hortabantur, & milites pugnabant, multis ex utraque parte cadentibus 5 fed aliquan-tb tamen major Succorum clades erat: tümque primum Germania credidit, vinci Guftavum polle.
Et Ad Lu-	Aliquamdiu inde mutuis velitationibus ačtum 5 ad extremum
v.nam. jmpetus belli in Saxoniam rurfus defedit. Huc progreflum Wal-lenftcinium, amico Duci opem laturus Rex, quanta maxima poterat, celeritate confequitur. Duodena non amplius millia_» cum Wallenfteinio in caftris erant: Pappenheimius enim aberat j ceterum illo, qubd pugnandum fibi cum Rege videret, properb revocato Luzenam ducit. Ibi inftručfa utrinque acie Idibus Novembribus praelium coepit cruentum inprimis, Regique ipfi fata-Cadn Gu-le. Is dum nutantes fuos voce, exemplöque ad pugnandum-» ^™l hfU hortatur, brachium glande traječtus, cum emanante largiter sulcL* fanguine, aegrb jam fefe equo fuftentans, aberränsque k fuis lon-gius, in cohortem Caefareanorum incidiftet, binis adhuc vulpe-ribus confečtus interiit. Ceterum ea Regis mors, per exercitum ftatim vulgata, nihil Succos conterruit, tantöque impetu inCae-fareos itum , ut jam labafcere videretur acies, quidquid contrk Wallenfteinius obniteretur, fugärtique multi fpečfarent. Ita laborantibus in tempore affuit Pappenheimius 5 atque, hoc prima ftatim aggreffione fecundhm femur lethali vulnere laucio, Očfa-vius Piccolomineus, quinque amiftis equis, fepties tentata irru^ ptione, fex acceptis vulneribus, intrepide intermedios hoftes ad finem usque perfiftens. Novem millia c^fa feruntur. Obftinatb pugnantes nebula primum, nox deinde diremit, incertämque adhuc vičtoriam Wallenfteinius hofti adjudicavit, quando non exj
pedrata
Ttux Styria XIX,	41
pcčtata luce, reličtis machinis bellicis7 campo exccfllt. Quan-quam omni vidroria laetior mors accidiflc videri poteft Regis, Germaniae tam infefti. H%c ad annum fecundum fupra trigefimum gefta 5 memorabilis certe fuit Guftavi Regis, Tillii, Se Pappenhei-mii, maximorum trium fui temporis heroum, ex hac vita exceflu.
Hos infecutus Fridericus Palatinus, ille tot bellorum aučtor, & Germaniae funus, Moguntiae Novembrimenfe extindus eft.
Caefo apud Luzenam Rege , cum fublatum partium eilet Miß™ caput, Se utriusque fortunae mutuo experimento brevi optata_$ G*r™a-pax reditura videretur, res contra accidit, Oxennirna, Suecica-f(,w/we rum rerum fecundo poff Regem arbitro, cum fiiperioris Germa- conditio. niae Proteflantibus Heilbrunnae ardius in bellum loedus affirmante.	Mi fer a erat per id tempus Germaniae facies, cujus omnes
penč Provincias hoffilis quispiam exercitus obtineret: S ve viam, Alfatiämque Guftavus Hornius: Bcrnardns Dux Vinarienfis Palati natum , atque Bavariam : Georgius Luneburgi Dux cum_s Dodone Kniphufio Wcftphaliam , & , quae ad Viflirgim ffint, ditiones: Saxoniae Eledor Lufatiam, Sileliamque incurfionibus filis infertas haberent. Ac jam Galli quoque , accepta a Trevi-renli EledorePhilippo Chrirtophoro Ehrenbreitfteinä, validifli-ma ad Rhenum arce, Treviri occupata, Rheno appropinquabant. Porrb ad rerum fiimmam XXXIII. anno nihil admodum adum eft. Occupata a Wallenrteinio Silefia5 Bavarus, Suecis per hyemem ditione fiia ejedis, Sc jam recuperatis aliquot Sue-viae locis, Auguftae imminens Hornium ad Danubium fuperat. AdHameliam contra Caefareanosfundit, fugätque Kniphufius.
Annus XXXIV. vidis, caesfsque ad Nordlingam hoftibus Noniim. clarus fuit. Wallenfteinio, quhd cum horte confilia mifcuirtedi-^ vi‘ ceretur, interfedo, fupremam'rei militaris praefeduram Ferdi-^0/,<,‘ na.ndus fufeepit Hungariae, Bohemiaeque Rex, Caefiris Filius.
Cum novo Duce etiam belli fortuna vertit. Ferdinandus, Ratis-bonä, quam fuperiore anno Vinarienfis ceperat, expugnata, Nordlingam Sueviae urbem valido Succorumprxfidio firmatam obfi-dione cinxerat. Prarftb aderat illi jundis copiis Ferdinandus alter Hifpaniarum Princeps, Carfaris ex Margarita fbrore nepos, regendo Belgio dertinatus. Ibi dum in amicae urbis auxilium hortes approperant, brevi res huc progrerta ert, ut belli fummauni-verfo certamini permitteretur. Cxfareorum tria flipra decem_s equitum millia, vicena peditum erant: hortium decies mille pedites, equitum fedecim millia. Praelium, ut quod maximb unquam, pari fpe, & utrinque aequis prope viribus commirtum eft. Vinarienfis dextrum hortium cornu. Hornius finirtrum regebat: clari ambo Duces, & vincere aftueti. Suecis ferociam augebant Pars III,	L	novae
42	Ferdirumdiu IL
novx res gefe, & per hos annos geminatae vičtoriae: Germanos contra parta jam oiim decora, Scper tot annos continuatae vičh> riae accendebant. Aliquamdiu jam pugnatum 5 atrox undique caedes: fuga ab nulla dum parte erat, donec omni denique vi adnitentibus noftris holdes pedem referrent. Trepidantibus jam, aliunde quoque terror inječdus eff. Munimentum Caefa-reani obtii^bant editiore loco : id cuniculo fuhrutum cum occu-paflent Succi, confultb cedentibus noftris, fiibječdo infra, &in-cenfo Sulphureo pulvere, momento in fublime cum omnibus fbperftantibus excutitur 5 late patuit ea ftrages: tümque plane inclinari hoftilis acies5 tum capi, occidiSuecus. Duodecim millia hoftium in acie ca’fa feruntur, capta fex millia, atque hos inter Hornius ipfe Dux, cum praecipuis quibusque Tribunis, LXXX. praeterea majoribus machinis, CCC. utriusque generis fignis. Ingens certe damnum acceptum , atque inter paucas memoratam cladem fuifle, <k haud dubie Lipfienfi parem vindi-cdmque Succi ipfi fatebantur. Vičdoribus aperta omnia fuere: Bavaria, Francoma, A Matia, Suevia. Herbipolis, Heidelberga, Augufta, aliaeque pene omnes in eo tračlu urbes vi, aut voluntate ad obfequium rediere.
ln Styria Hxc inter nec Styria ab armis immunis fuit. AnnoXXXV. tumui- Plebs ruftica Cilejx, nefeio qua intemperie concitata in feditionem Tufiicü “ eruP^* Undique armati in Dominos, Inferiorem pnrcipue Sty-riam in terrorem dabant. Res proxime periculum erat, nifi auxilio advolans cum Balthafare Gallero , Sc Mariano Tribunis, Schwarzenbergius Comes, tuendis Sclavonix finibus tum pras-pofitus, immiflb in tumultuantes milite, procellam fedaffet.
Saxonia Sed jam cetera exequamur. Vičfis ad Nordlingam Succis, EietJor ad CC£p-lt aliquando Germania fefe refpicere, vidforixque ejus fm-pitTn- Ffus longb pulcherrimus extitit Saxo Caelari redditus, & Germa-dit. nix Regnum Ferdinando III. delatum. Du dum huc Cxfar mentem adjecerat, aegre indubius, ut adversus Principem, cetera libi amicum, arma fumeret: pax biennio ante tentataPragae demum ad tertium decimum Kalend. Junias Anni XXXV. conclufa efl. Accedere foederi Brandeburgenfis, Luneburgicus, Pomeraniae Duces, aliique non pauci: folo ferb inter Imperii Proceres Wil-Ferdinan. helmo Hafltae Regulo in amicitia Suecica perfiflente. Rebus itä tomant compofltis Caefltr curis, aetatdque fračlus Ratisbonam Principes rum^ex. evocat, de flicceflbre deligendo confultaturos. Jam rebus ge-flis, & profligatis nuper fortiflimis hoftibus, reflitutäque flbi Germania clarus erat Ferdinandns Ca*faris Filius : cui cum neque fe quisquam, nec fačtionis fnx alium quendam praeferre auderet, ad unum omnes Ferdinando Germaniae Imperium defe-
ren-
rendum decernunt. Ergo ad XL Kalend. Januarias XXXVI. anni Romanorum Regem jubent, III. deinde Januarias Regni m-iignibus ornandum.
Hoc poftremum operum CaefariFerdinando fuit: inde, curn Ferdinan. in pejus abiret valetudo, Viennam reverfus octavo, poftquam ad- IwPe-vcniflet,die (XV.Kal.Mart. erat anni fupra trigefimum feptimi)	m°‘
vita excellit, perinde ut II nullam jam vivendi caufam haberet, qui Germaniae Imperatorem dederat libi Iimillimum. Nonum & quinquagefimum annum itatis vivendo attigerat. Maximarum Eim vir-virtutum Princeps, fed Jnprimis tuendae Catholicae Fidei ftudio/ms' longe omnium, qui ante fuerunt, Imperatorum clari!Iimus. Saepe Voce, Repe feripto te flatus eft, omnibus fe Provinciis, Regnisque multo renuntiare malle, quam committere, ut ullam fe vivo labem Religio Catholica acciperet 5 nec fane defunt, qui illo ejus ardore, ac opera centies centena hominum millia anovitiis opinionibus ad vetu fla Sacra tradučta exifliment. Summa in omnes, etiam hohes, facilitate, cum pene univerfam Europam fibi adver-fantem haberet, palam edixit, neminem unum in orbe terrarum die, cui malč vellet 5 ut jam in v ulgus obtineret: gratia apud Calarem praevalere, qui gravius ofFcndiffet. Singulare quidpiam conflantia Principis habuit. Eo tempore, quo poftNordlingen-fem vičtoriam de pace cum Saxonix Eledore agebat, etfinon ignoraret, quantum rebus fuis momenti ex ejus amicitia Principis accederet, nunquam tamen adduci potuit, ut Religionis libertatem, quam is deprecabatur, avitis ditionibus filis permitteret. Hungarize coronam ä Bethlehemo, Bohemiae a Palatino fibi ereptas eodem animo tulit, quo ceteri accipiunt 3 ut adeo experiri Cx-lum videretur voluifle, quid excelfa virtus poffit in folio collocata. Nemo facile omnium ex AuflriacaDomo Imperatorum plu-res, graviordsque hohes pahusehj quos ille tamen omnes aut patientia vicit, aut armis fregit. Nec dubitabat Bethlehemus ahere-re: difficile, ac plenum periculi opus aggredi, qui Ferdinando ad-Verfaretur. Munificentia, Clementiäq; ejusmodi fuere,ut ex hac Mumfi. fola Czefarem nofceres. Quo in Ordinem nohrum animo fuerit,cenua' prope pudet dicere 3 adeb longe, &prasterita omnia, & futura merita exceflit. Viennenhs, Sc Pragenfis Profefforum Domus, Vien-nenfe item ad S. Annae, Leobienfe, Labacenfe, Clagenfurtenfe, Goritienfe, Kutenbergenfe, Litomericenfe, ac Glogovienfe Domicilia nohra Ferdinandum Conditorem habent 3 Viennenfe,Lin-
cenfe, Pahavienfe, Tergehinum, Styrenfe, Zagrabienfe, acprae-primis Graecenfe hoc nohrum Collegium atque Academiam adeb auxit, ut alter ejus Conditor, atque Parens dici ex vero poffit. Jam pietate in Deum tanta erat Ferdinandus , ut hic tantum ab illa fua perpetua animi moderatione receffihe videretur, fi excedere
L 2	mo-
44	Ferdinandu* II.
modum in colendo Deo tenuitas humana poflet. Nihil unquam tam praeter opinionem, atque arduum accidit, quod illam unice Cado intentam mentem a fiducia fu a pollet dejicere. Et verb qukm ftudiose res Ferdinandi Deus curaret, pene dicam, prodigiis o(tendere vifus eft. Omnium certb conflans fuit opinio: non alio magis vulnere in Luzenfi pugna interi ille Gu(tavumRegem,qtiam quod Ferdinandi virtus inflixerit: notäruntque non pauci, eodem fere tempore infeftum Ferdinando Regem in acie cecidifle, quo ille publicam fupplicationem comitatus pias ad Deum preces fudiflet. Tam luculenta virtus admirationi omnibus erat, tu It q; una omnium vox, quo die Viennae mortem oppetiit, occubuiffe Caelarem, cui parem lančtimonia, integritate, clementia luperior ulla aetas non viderit. Amurathes ipfe, Othomannici nominis Imperator, Ferdinandi funus publico apparatu Conftantinopoli palfus eft celebrari 3 nec aegrč tulit funebri pompae fceptra, coronasque adhiberi, majeflatis infignia.
HaMus	Atque ut illud etiam adjiciamus: flatura nec immodica, nec
corporti. pUfq$ erat. Exporredra frons: candidi, facildsque inores, gravitate temperati: totius corporis habitus laborum, quos in Imperii ad-miniflratione graviffimos habuit, mire patiens. Venatione ad firmandam hac exercitatione valetudinem: Mufica ad fe vocandi m a curis animum nonnunquam ufus efi.
Sepultura, Demortui cadaver Grxcium magna pompa translatum, in Maufbleo, quod ipfe fibi quarto decimo feculi anno magnifico opere excita rat, conditum jacet 3 cor Principis Optimi auro inclu-fumad D. Clarae facras Virgines delatum, Maternis cineribus ap-pofitum efl. Sexcentefimo anno Graecii Conjugem primum adfci-ufori. vit Mariam Annam, Guilielmi Bavariae Ducis filiam. Ex hac liberos fex, mares &:feminas aequo numero (uflulit: Joannem Ca-rolum, Ferdinandum Erneflum, Leopoldum Guilielmum. Chri-ftinam, Mariam Annam, Czciliam Renatam. Ex his prior Maxi-miliano Bavariae Eledori: poflerior Uladislao Poloniae Regi matrimonio junda 3 Chrifiina eodem, quo nata efi, die vivere defiit. Carolum, DCV. (upra millefimum anno natum, mors praematura extinxit anno undevigefimo, eidem Graecenfl cum Parentibus Maufoleo illatum. Ferdinandum Imperii (ucceflbrem deinde dicemus. Leopoldus Guilielmus (andiörnePraefui, an praeflantior edet belli Imperator, dubium reliquit. XIV.feculi hujusce anno natus, EXII, vitam pofiiit. Matrimonium alterum cum Eleonora Mantuae Ducis Vincentii Filia Oeniponti XXII. anno jundum efb poftquam fexennio ant^Maria Anna mortem oppetiiflet. Nulla ex hoc matrimonio foboles extitit. Ceterum maximarum atnb# virtutum Principes erant, digna: plane, quas Ferdinandus amaret. Eleonora ad annum usqueLV. fupereftes vixit.
fer*
Cfa-Lrt. Uirt-Ct/ .rTlUpsi/- G-fCVCji ■
,
-

■
/r

' 'V





-
-



i

i
v A
?•	: i \	^v '.v


\',i v*-
>*
\ v-v v. ./•


«* 4f Sl*
FERDINANDIIS III.
Imperator.
DUX STYRIiE XX.
5K^5S@Erdinandi II. optatifTimi Principis mors intempe-Fe^w» ftiva, flagrantibus adhuc bellis, funefta Reipublicse^^ Al	univerße acciderat 5 nifi publicum dolorem abftcr-
■ Parenti

füTet fucceflor Filius Ferdinandus III. non paterna-rum magis ditionum, quam virtutum, gloriaeque40y/‘ hx res: & penes quem pacatx pofl: annorum triginta intemperiem Germanix laus immortalis futura eilet. Acie vičto ad Nor rili nga m hohe, redintegrata Gxfarem inter, atque SaxonixEledro-rem amicitia, nemo erat, quin Suecos Germania aliquando tandem exadtum iri fperaret. Neque id longe admodum aberat. Septimo flipra tricefimum anno Hatzfeldius, Gallaflius, Gchle-nius Cxfarei Duces Bannierium, atque Vrangelium in Pomera-niam usque perfecuti, Ufedomiam Infulam, qux inter primas Suecicä illa procella haufta perierat, capiunt: Sueci in extremum maris Baltici angulum re jedri, xgre jam fe tribus oppidis Anclamio, Stetino, & Stralefunda fuftentant. At inclinantes Gaffl Sut' hoftium res Ludovicus erexit hujusce nominis XIII. Gallix Rex, L'cer-feu verius is, qui Ludovicum regebat, Armandus Richelius pri- mania fu-mx admifiionis Mini fler, callido quidem, fed haudfcio, an pro-babili fatis ad pofteros confilio in Germania fovens, quos in Gallia flbi opprimendos putabat. Sancito, quod alias diximus, foedere, et fi hortes Germaniae, Cxfarlsque Galli eflent, nondum fe pro hoftibus palam gerebant: auro, Sc velut ex infidiis aliquamdiu actum, dum e domerticis demum turbis evoluti, aperte armis rem gererent. Pertračto in partes fuas Philippo Chrirtopho-ro Trevirenfium Prxrtile, Augurtam Trevirorum valido prxfidio firmant, provifuri, quod Gallicus Aučtor fcribit, pro more fuo, ne quid Prxfiil aSueco, aut Cxfare damni acciperet. Philippo-burgum deinde validiffimam ad Rhenum arcem, quam pauld antb Sueci diuturna obfidione expugnärant, loci fitu capti natura, operibüsque munitirtimi, pecunia emptam belli federn conrti-tunnt: nihil jam morx erat, quin abrupta pace, fociatlsque cum horte rtudiis, Cxfari, ac Hifpanis bellum denunciarent. NeutriAc ^ parti faris Ixtum initium belli fuit. Galli Philippoburgo Trevi-f™/^' FarsIIL	M	rlsque^/«»/.
46	Ferdinandih lih
risque cječti: eorundem agmen, quod Bernardo Vinarienfi jun-čtum, adlitas Rheni ditiones hoftiliter incursärat, a Gallafiio Cae-fareoDucemale mulčtatum, amiflis machinis bellicis, vulneribus, quam Ipoliis gravius rediit 5 Gallahius contra Burgundiam invadens fame, ac penuria rerum tantam cladem accepit, quantam illaturi Galli non fuerant. Ceterum in Hifpanos potior belli tempe-ftas incubuit 5 in Germania biennio fere tumultuolis hinc, atque illinc excurlionibus invicem nihil didru fatis dignum ahium eft.
cafareani	Očtavo Sc trigcfimo anno vičli Cacfareani, vihtordsque fuere.
^nar^en^s adjunäa fibi Gallorum non contemnenda manuRhe-priZ'm. nofeldam litu, operibusque praevalidam obUdione cinxerat. Exciti urbis periculo Savellius Werthius, Enckenfortius, Sperreuterus, &Fürflenbergius, experti cetera Duces, fufisGallis, & trans Rhenum rejehtis, Vinarienfem ab obhdione depellunt qui-VebiJe dem* fed is quatriduo pöfl negligentius ab re bene gefla agentes repente adortus, turpi clade affecit. Magnus caelorum numerus fuit: Duces omnes cum Tribunorum praecipuis capti. Vičlori-am, etfi non incruentam hofti, clariorem fecit deditum mox, & ■ expugnatum pari celeritate Friburgum, urbdsque aliae non pau-SueeiBri-cx. Brifacum non armorum vi, fed extrema fame coahlum, ßcum ca- jn exitu annus eilet, in deditionem venit, longfc munitiffi-ma ad Rhenum urbs, cum qua cecidifle una Germaniae fortuna videri potuit. Nihil non egere noftri, ut obfeffae occurrerent: Vinarienfis virtus, 8c Guebriantij Gallici Ducis felicitas praevaluere. Praeda ingens fuit 5 machinae bellicae majores ducentis Dum n. plures: ut vel hinc urbis magnitudinem nofcas. Vinarienfis mrknfis hoc immortali edito opere, velut munere fuo perfunhtus, altero pbfl anno Neoburgi Alfatiae civitate peffe afflatus diem extremum obiit: rebus geftis longč fupra aetatem clarus ( quintum^ fupra trigefimum annum vitae paulum exceflerat ) magnitudine animi, felicitate, bellicis aliis laudibus inter fummos Imperatores annumerandus. Extrema voluntate Brifaci fibi tumulum_«. flatu it: ut idem & fortitudinis praemium effet, & gloriae monumentum. Vinarienfis miles Duce orbatus, dičto Regi fa-cramcnto, in Gallicana caflra tradučlus efl 5 Gallorum etiam, quod magis illi agebant, cum Friburgo , &: Burgundiae nonnullis locis Brifacum fuit, iisdem Weffphalica dein pace adjudicatum. Haud nihil ambigam, graviörne häc una jačtura clades toto bello accepta fit 5 quando liberum jam hinc Gallis erat, Germaniam, quandocunque id libuiffet, armis impetere.
Succedit Vinarienfis morte in pejus abibant Sveciae res: collabentes ei Joannes Bannierius fuflentavit. Is uno anno tribus praeliis vi-htor, cum non paucas Caefareas legiones , capto etiam Salifio
Du-
Dux Styria XX, -
Duce, concidiflet, Saxoniam, Thuringiam, Mißiiam, Bohe-miämque omnem percurfans, Pragx ipli copias admovet, non magis Zpc potiundae urbis, quam ut vičboriam oftentaret. Wxc inter pacis quasdam conditiones offert, fed quales victis vičto-res folent: injuriarum ut obliteratä memoria in eum locum cun-<5ta reponerentur, quo ante hoc coeptum bellum fcculi anno XVII. fuerant, quod nihil aliud erat, quam Germaniam in novas turbas committere. Facile apparebat, pacem , nifi armis, Cafariis obtineri non pofle 5 itaque inffitutis , quanta nunquam antea_$ contentione, novis delečtibus, quidquid praeterea veteranorum Leopolda militum per Auitriam, Styriam, ceteräsque hereditarias ditio- c^arU nes, erat in Bohemiam convenire jufiit: His omnibusFerdtnan- fr"ur' dus Cefar fummo imperio Leopoldum Guilielmum Fratrem^ praefecit; adjunčto, quem e Belgio exciverat, Očtavio Picco-lomineo, note jam fortitudinis Duce. Brevi intellečtum eff, quanti ad belli fortunam referat preffantem militi imperare Ducem. Leopoldus dubio adhuc vere exdiybernis movens Svecos non magna vi Bohemia fere omni depulfos, recedentdsque in_6 Mifiiiam primb, mox in Thuringiam Erfordiam ufque infequi-tur, oppreffa etiam equitatus parte ad tutandum fupremum_» agmen reličta. Rediit mox Bannierius Gallicis, Haflicis, Lu-neburgicis copiis aučhis, fed quod notis utrinque artibus certarent Duces, fugiendumque fibi praelii difcrimen ambo cenferent, nulla alia memorabili geffa re anni XL. aeffas extradra eft.
Is, qui fecutus eft annus, annus Bannierio fatalis fuit. Pala- *«»*’"*• tinatum fuperiorem, Franconiam, Sueviamque depopulatus re-pente ad ipflus Ratisbonae muros copias promovet, ubi tum Cx»ducit. far cum Imperii Principibus de Republica confultabat. Ingens, litin re inopinata, terror: eräntque multi, qui crederent urbem intercipi potuifle, fi omiflis populationibus univerfi exercitus viribus res gereretur; Caefaris, Imperiique fortuna eam hofii mentem injecit, ut populari, quam vincere mallet. Hic omifiam č manibus vičtoriam nova alibi calamitas excepit: Schlangius cum equitatus Suecici flore iniquo loco ^ Piccolomineo, & Mercyo deprehendis, itäque circumventus eft, ut fe cum omnibus fuis ( non minus quatuor millia erant) dedere cogeretur. Bannierius ipfe intellečta clade fugienti fimilis in Mifniam recedens, prementibus undique hoftibus, aegrb evaferat, a&ilmque erat de^i Suecico in Germania Nomine, fi fortuna uti fuä Caefareani novifi fent. Bannierius haud irä multo pbft e morbo, quem in fuga_» Dorßetu contraxerat, Halberftadii ad XIII.Kalend. Junii obiit, fucceflore, qui rem militarem adminiftraret, dido, abfente licet, Leonardo deßnuT Dorftenfohnio. Id tanti viri de Leonardo judicium probavere uasui-
M 2	poftea
4.8	Ferdinandu! III.
eica min. p o fl: e a. Siiecix Senatores, ac multb ipfe magis rebus praeclare ge-ftis affirmavit. Secundo fopra quadrageftmum anno reličta Sue-ciä Germaniam petiit. Jam antea Köningsmarcidus Succorum Lufatiam, pariter Dux Cadäreanos omni prope Saxonia ejecerat. Dorften-Morlvl. ibhnius mox ab adventu, luftrato exercitu, rečto itinere perSaxo-amoccu- niamin Lufatiam, ac deinSilefiam perrumpens, Glogoviam ma-fat‘ jorem, regionis caput, tanta vi oppugnare adortus eft, ut uno, atque eodem die caperetur. Inde cum, Francifco Alberto Lauen-burgico Duce, qui cum feptenis millibus Cadareanorum occurrerat, fiifo fugatöque, tota prope Silefta flibačta in ditionem eilet, in Mora viam vertit iter 5 Olomucium, quae princeps eft Moraviae urbs, minora item oppida non pauca, alia vi, alia deditione occupat: perpopulata demum omni Moraviä, Sileftä-Fugnt ad que, & praefidiis firmata, in Saxoniam redux Lipfiam fatalem_*> Lipfiam C^f^reanis urbem corona cingit. Excivit ea res Leopoldum iZfelix. Guilielmum Archi-Ducem, & Očtavium Piccolomineum, ut contračHs, quidquid uipiam virium effiet, in hoftem ire decernerent. Dorftenfohnius cbm primum noftros adventare audi flet, omiflaurbe venientibus obviam procedens nulla fačta mora fuos in aciem educit, pugnandfque copiam facit. Eodem prope loco, quo ante decennium Guftavus Rex Tillium profligärat, paribus animis, nec multo dilpari fortuna inter infeftas utrinque^ acies concurfum eft. Czefareani magna vi, ac virtute coorti, cum aliquoties Suecos loco pepuliflent, ad extremum vicftiipfi, & loco pulli hofti vičtoriam cefsere. Equitatu fugam pnecipi-tante,pedites pleriquc omnes cum magno numero impedimentorum, apparatüque omni caftrenfi in hoftium poteftatem venere. Vičtoriam auxit Lipfia paucorum dierum oppugnatione lubačta. Atque haec eft pugna Liplienfis, alteri illi cladi nobilitate prope par; etfi illis, quae poft pugnam accidere, levior; quia ab hofte ceffiatum eft. Leopoldum infelix praelii exitus adebpupugit, ut feverb in eos, qui defuiffent muneri fuo, animadverteret. Ma-telottiana legio tota, qubd haud dubi£ initium fugae ab ipfapro-fedrum eflet, veteri more decimata: Matelottus Legionis Tribu-Gucbri- nus Pragae capite plexus eft. Ceterum acerbior ea clades accidit, mtm qubd jam antč apud Ubios in agro Kempenfi adversus Guebrian-v'Üxvi. tium Gallicum Ducem res infeliciter gefta effiet: ceciderenoftro-5f« Ufa. rum duo millia: ter mille capti cum Lambojo dučtore, & mili-reanit taribus fignis CXLVI.
Moritur. Minime diuturna Guebriantio vičtoriae ejus laetitia fuit, anno XLIII. Rotevillam oppugnans minoris machinae globo ičhis, capta urbe vičtor, e vulnere periit, multis verisque laudibus k Gallis luis cohoneftatus; fed quas omnes una illa laus fuperat,
qubd
Dux Styria XX.	49
qubd Germanos non femel in metum dederit. Mortem Ducis inopinata exercitus clades fecuta eft: difperfbs, vagösque prope Tutlingam Gallos Joannes Werthius adeb accurate omnes velut indagine cinxit, ut penb antea, quam id fenfißent, captos teneret.
Paucis admodum fuga elapfis, ceteri omnes fummi infimlquc, pecuniae adhaec, & apparatus bellici magna vis in poteflatem vičto-rum venere. Nec laetiora Gallis fuere aufpicia infequentis anni.
Ad Friburgum Brisgoviae urbem caftris probe munitis confiden-^™. tes noftros aggrefli Anguinius, & Turenius Duces magna fuo-gum JZ rum flrage depulfi funt: ^fex fere millia cecidere. Acris fuit pu-^ gna, 8c praeter morem Gallorum pertinax, qubd fe numero praevalere fcirent 5 duo enim, & vicena millia cenfebantur: ac nifl multitudine fuperaflent noftros, haud dubie fummae rerum di-ferimen adituri erant. Reparato fubinde exercitu przcipui nominis urbes Wormatiam , Spiram, Moguntiam, &, qux una cla- ■ dem refarciit, Philippoburgum cepere.
Dum haec ad Rhenum aguntur, novum aliunde bellum_6M-m exortum ab Georgio Ragotzio Tranfylvaniae Regulo. ViolatamäIolcum Caefare Hungariae libertatem (tot bellorum ad Hungaros incitamentum) nefeio unde caufatus, arma fumpferat, ferebaturquc LXX.fnorum millibus Caflbviam fuperioris Hungariae urbem in-vafiflc. Eum impetum hoftium brevi repreflit Bucheimii Co-Brevi mitis luculenta virtus 5 is effuse vaffantes cum Cadarei exercitus^**7* parte, ac fida Hnngarorum manu aggrefliis,numero licet mtiltb inferior, mulcfatösque ad petendam anno fequente pacem adegit: tantum ad vičforiam momenti prae quibusvis viribus habet fortitudo Ducis junbla prudentiae. Haud difficile pacem roganti indulfit Caefar fefllis bellorum,	in novam eam, qua: ab Sue»
cia imminebat, tempeffatem intentus.
Dorffenfbhnius a profligatis Danis, quibus arma intulerat, quadragefimo quarto exennte anno in Germaniam redux, omni^K/^JJj vi inffaurato bello,peffem non jam Moraviae, Silefiaeque modb^re» fedipfi, fi poflet, Auffriae inferre aggreditur: jämque oppreflb, quem venienti Mathias Gallaffius objecerat, peditatu, Bohe-miae inferebat flgna. Ferdinandus Carfir ad famam redintegrati belli Pragam profedzus, Melchiorem Hatzfeldium Comitem jubet in hoftes propere exercitum ducere. Didro paruit Comes, magnisq^ itineribus Jankovium, ubi tum copiar Suecorum erant, progrellus, mox laceffito hoffe in aciem flios educit 5 nec detre-čfavit certamen Droffenfohnius, pedibus licčt arger lečfica per exercitum circumferri (tanta inerat animo vis) opus haberet. Februario rrienfe XLV. anni concurfiim eff, & utrinque atroci-r ter; nam cum ab fole orto in multum diei praelium extendiflcnt,
Pars III.	N	diu
yo	Ferdinandu* III.
diu neutro inclinata acies fbtit: integri, reccntdsque ä feflls pugnam accipiunt, nihilque neque apud Duces, neque apud milites remittitur ä fummo certamine animi 5 ad extremum fortuna in hodes vertit. Peditum praecipua drages fuit5 magno numero czefi, nec minus quatuor millia cum Hatzfeidio Duce, ac primoribus Tribunorum vivi inpotedatem hoftium venere : equi-Fopuldtio. tatüs major pars, rebus defperatis, fuga caedem praecepit. Dor-nestnAu- fl;enfohriius tam infigni vičlroria haudquaquam fegniter ufus, ra-qutpro. ptim percuriata Moravia, arma ad Danubium ufque protulit, frn expugnatis etiam Crembdo, & Steina non ignobilibus Au-driae oppidis, quae hodiedum indicia exhibent non pauca Sve-cicae humanitatis. Ingens terroro mnium animos occupat 5 ipsč-que adeb Caeiar Ferdinandum , & Leopoldum Filios fecurita-tis causa Gradum mifit: magna id quidem Academia nodra felicitate, cui id honoris ambo Principes habuere, ut ejusdem_s alumnis nomina fua adjungi paterentur. Tam lato rerum fuc-cedu ad Brunam demum Moravia totius munitidimum propugnaculum impetus vičtoris adhafit: longa illic , difficilfsque oppugnatio, & podremo irrita f .iit, fatisque condat, plus ibi militum, quam d juda acie dimicatum foret, Dordenfohnio pe-riide; adeb incertis, levibüsque fape momentis armorum fortu- z na vertitur.
Remittente deinde belli furore aliquandiu paribus ferfc animis, paribusque damnis certatum ed, alternante, ut fit, fortuna. Gallfad Mergentheimium vičti ä Mercyo, Bavarorum_D dučtore: ad Allersheimium redintegrato pralio vincunt, Mercyo Vrangeii inter primos cadente. Carolus Gudavus Vrangelius, qucm_j9 wnDuI, Dordenfohnius, abdicato imperio militari, fuccedbrem acceperat, Dorjien.' chm Lindaviam urbem ineunte Anno XLVII. difficili oppugna-fohnüfuc- tione trimedri fpatio nequidquam fiitigadet, Tgram infpedran-te Cafareano exercitu multo licet fanguinc, ac labore expugnat. Bohemia deinde ä Melandro F)uce eječtus, altero pbd anno vidror, totam fere, qua intra Oenum ed , Bavariam ar-Sutd p™- mis ad deditionem cogit. Eoddmq; tempore Köningsmarckius, Prägend arce cum ea urbis parte, quam Parvam Pragam vocant, celeritate, ac dolo occupata, ne fein Veterem quoque, ac Novam Urbem eodem inpetu penetraret, Coloredi, & quihuicau-xilio venit, Bucheimii Comitum egregia fortitudine prohibetur. Ea fpe opprimenda urbis dejedus ad oppugnandam animum flexit. Acris, & diuturna oppugnatio, fed longe infra obfefibrum virtutem fuit, adnitentium omni ope ad abolendam hac fua in Calarem fide fuperioribus annis haudam labem. Attulit his demum malis optatum finem promulgata Novembri menfe Germani-
rnaniae pax: miro plane eventu, nt unde primordia fua fum-pfidet bellum, ibidem & confenefceret.
Cum jam diu Cseßir ad reffinguenda armorum incendia_$ Pax iveft. mentem adverteret3 Coloniae primtim, dein Lubecae, poidremö^//w-8c Hamburgi multis ante annis de pace tradrari coeptum dt, partim profpero exitu. Quadragefimo feculi anno Ratisbonam profedus Imperii Ordinibus evocatis id egerat, ut ftabilitis,quae jam olim Religionis causa Auguftae Vindelicorum fancitae eflent, legibus, aliquando tandem funefto bello finis imponeretur. Jäm-que deledae Monafterium, 8c Osnabruga Wefiphaliae civitates erant, ad quas Principum Oratores itat ut o die adefient: is dies odavus Kalendas Apriles XL1I. anni, ac fiibinde quintus Idus Julias tertii fupra quad rage fimum anni fuerat. Ut ne ferib ftatim res ageretur, Julius Mazarinus moram injecerat, quiRi-chelii locb nuper vita fiindi Galliae res adminiitrabat. Initaura-to cum Suecis f udere, Provincias iniuper , quibus bellum ab utrisque faciendum eflet, copiarumque numerum iupremus i pie belli Imperator decernit: nec jam praeterita iolum itipendia nondum fbluta Suecis numerat, ied nova etiam quadringentorum millium florenum Rhenenfium in fingulos annos paciicitur. Itaque jam velut redintegratis itudiis ab utrisque ad arma decurtem e it. Ad haec novus repente ab Eledore Ba varix Maximi-liano metus acceffit. Is ad Succorum, Gallorumque promiila haud plane furdus fadis induciis a communi Germanix cauta, quam tot annis, tantäque fua gloria defenderat hadenus, diicefi fionem fecit: nihllque propius abfuit, atque ut arma in Gelarem ferret. Sed cum padis conditionibus egregij illi pacificatores minime itarent, 8c imperiofius adhxc, velut qui jam debella fient, omnia agerent, xgreferens delufum fe ab hoitibusDux, abruptis mox induciis, Cxfarife, fiblque refiituit. Hxc inter nunquam tamen per tuos, quos Monaiterium, atque Osnabru-gam legar at. Oratores de pace agere deititit Cxiar 3 erant hi Ma-ximilianus Trautmanftorifius Comes, iupremus aulx Prxfedus, Joannes Ludovicus Comes Nafibvius, 8c JoannesMaximilianus Comes Lambergius, digni omnes, quorum nomina poiteri legant. Itaque poit exhauitos quinquennii integri labores, ac tardi a , ad IX. Kalend. Novembr. XLVIII. anni in pacem denique tot optatam votis convenit. <Pomerania fere tota cum adjacentibus quibusdam ad mare Balthicum locis, 8c ea, qux Antiftiti Bremenfi paruerat hadenus, ditione in Suecos translata: Prote-fbmtibus permifia non pauca, qux Catholicorum antea Prxfu-lum fuerant: Alfatia Gallis ceffit, navatx fociis Suecis operx praemium. Atque hic exitus belli fuit Germaniae univerfae, ac
N 2	prae-
praeprimis Religionis Catholicae funeftiflimi: minus fortafle fetus, quam nonnulli optäflentj fed Reipublicae neceflarius: & futurus haud dubie fetior, fi paria pietati fiiae Ferdinandus quorundam Principum ftudia načfcus eflet: nunc dum vanus ab Aufiriacis metus eft, pene opprefiapcr Germaniam jacuit vera Religio.
styrh A Politis armis C^efar, quod reliquum vitae erat, in vulneri-^^-busReipubfe omni cura perfanandis exegit: tranquillöque_9 ncnatur. otj0? atque aurea pace perimebantur omnes Provinciae, nili qubd aliquando Styria Turearum metu perculfa efi. Septena admodum millia, Coranam flumen transgrefla, in adjacentes ditiones impetum fecerant 3 graves praeda, eöque impeditiore^» agmine incedentes aggreflus Georgius Frangipanius Comes, qui tum abfentis Herwar di Auerlpergii loco tuendis finibus piserat, funefiam eis populationem fecit : multis hoftium caefis, praedae pars bene magna recepta eft. Ita fua Styrfe tranquillitas rediit.
Terdinan. dm IV. Rex Romanorum.
Haec inter de fucceftbre dicendo Filio gravis cura Ferdinan-dum Caelarem tenuit. Edičto Comitiis die Principes Ratisbo-nam exciverat 3 omnium obverfi erant oculi, animique in Ferdi-nandum Caelaris Filium, vivida ut cum maxime juventa ( vice-fimum aetatis annum nondum exceflerat) & multo etiam magis matura jam tum ad regendum florentem indole. Itaque pridie Kalend. Junias tertii & quinquagefimi anni Auguftae Vindelicorum, ubi iniere fuffragia, Elečtorcs ad unum omnes Ferdinan-dum Regem jubent, Ratisbonae deinde ad XIV. Kalend. Juliasfo-lenni ritu inauguratum 3 cum jam anteaXLVI. feculi anno Bohe-mfe, ac XLVII. Hungariae coronis infignitus fuiflet. Debebatur plane id Parentis Optimi maximis in Germaniam ftudiis: Sc is erat Ferdinandus, qui imperare dignus eflet, vel fi parentem Imperatorem non habuiflet'3 ad ingentis ccite incrementa gloria, totius que rei Chriftianae publicae felicitatem adolefccre credeba-Moritur. tur. Verum brevi Ipes Europae omnes Principis mors immatura evertit 3 Viennam enim b Comitiis Ratisbonenfibus LIV. anno redux quadragefimo ab adventu die morbillis , Auftriacis fatali morbo, tentatus, ad VII. Idus Julias ingenti omnium lučhi ex-tinčfus eft, cum lex menfes lupra XX. annos vivendo expleflet. Mira fuit in Deiparentem pietate, tantöque morum candore, ac integritate, vulgb ut Angelus diceretur. Tam innocentem^» Principem orbi, opinor Caelum invidit 3 feu verius jam tum aeterno Divinae Mentis confilio regendae Germaniae defignabatur Leo-poldus Ferdinandi Frater, qui deinceps rebus maximis geftis tortum orbem nominis fui fama impleret. Et jam Hungarfe, Bo-hemiaeque coronis infignem, ut Romanorum etiam Regem primo
Lhix Styr'ue XX.
mo quoque tempore faceret, Ferdinandus Parens miffis adEIe-čtores Legatis operam dederat. Neque multum negotii fore apparebat, fi telam pertexere licuiflet.
Haec molientem Caefaremmors oppreffit, incredibili Provin- Terdimn. ciarum omnium dolore, juftifiimum aeque Principem, ac Opti-^i;^ara mum Patrem multis, veris que lachrymis deplorantium. Očtavo^ flipra millefimum fexcentefimum anno adIIL Idus Julias in lucem editus Graecii: IV.Nonas Apriles quinquagefimi feptimi Vicnnx vita excefTit, aetatis Anno XLIX. Imperii Romani XX. Tot rebus ty* vir. Reipublicae causa geftis clarus, clarior etiam omnibus, quaePrin-ttiZe;‘ cipem deceant, virtutibus fuit. Religio, Pietas, Clementia, Ju-ftitia, animi Magnitudo, nihil non tanto Caefare dignum. Sacramenti ejus, quod Auguftiffimum Religio noflra habet, praecipuus cultor cxtitit, pietate ä Majoribus hauffa, cui m caffris quidem detračfum quidpiam voluit. Quo tempore Ratisbonam_9 acerrima, & cruenta admodum oppugnatione urgebat, publicum, folenndmque cultum, quem očtonis diebus Divino huic Myfterio Catholici impendimus, inftitutis ritb fiipplicationibus, armatas inter legiones peregit. Praecipuus illi in Divam Virginem amor: huic Regna,'Coronas, & Sceptra dicata voluit: hanc exercituum morum Ducem, atque Dominam dicere in more habuit : illibato hujus Conceptui folidum ex aere coloffuin Viennae1 cumfiatuiilet, voti infuper religione fe adftrinxit ad ejus feftam diem folerini ritu, etiam praemiflo jejunio, celebrandam. Vetu-florum SaCTorum ftudiofiiTimus coeptam A Ferdinando Parente.«, inflau ratione iu urgere ante non deftitit, quam ad optatum exitum perduxiffet. Quod quidem Rudium fuum Europa folum contineri minime pafliis, ad extremos Afjae, Sinammque fines protulit, bene magna attributa pecuniae fumma, quae Catholicte illic promovendae rei impenderetur. Tam diuturno cum Gallis, Suecfsque bello exercitus, tam varios inter eventus nunquam de conflantia animi dejici potuit, aequam, iniquämque fortunam.» eodem vultu excipiens. Cum ad Nordiingam inter praelii xffum excuflus e machina bellica globus lateri Ferdinandi adhaerentem nefeio quem difcerpflHet, tanto diferimine, perinde tit fi ad alium pertineret, nihil commotus, eodem loco perfeveravit. hEqui, redHque tenaciffimus, jufiitiae tamen rigorem fic temperare novit clementia, ut neque virtutes efie miferas, neque felicia vitia pateretur: eum fuppliciis modum fiatuenS, quem Deus fulminum, ut ferirent quam paucifiimos, terrerent plurimos. Jam ingenium illi acre, & exquifitum, magnammque rerum capax. Eloquentia heroae, quam comptae propior: & quae.«, non rarb praefentes Comitiis Principes in admirationem dederit,
. Pars III.	O	etiam
Cotijugu fr li Uri.
etiam cum diverfis linguis egiffet. Scientiarum omnium propb ex xquo amans fuit, atque intelligens.
Ternas ordine Conjuges habuit: Mariam Hifpaniarum Re* gis Philippi, III. Mariam item Leopoldinam, Leopoldi V.Tyrolen-fium Principis 5 ac Eleonoram Caroli II. Mantuae Ducis Filias. Mariam XXXI. anno Bohemiae, Hungariaeque adhucdum Rex conjugii fibi foedere copulavit: brevi ftirps quoque virilis ex novo matrimonio fuit Fcrdinandus Romanorum Rex hujufce nominis IV. Seculi Anno XXXIII. ac Leopoldus Ignatius XL. anno natus: de quo pofthac dicendum nobis erit5 filia item Maria Anna, quam deinde Philippus IV. Hifpaniae Rex thalami fociam adfcivit 5 ternae alix proles Philippus Auguftus, Maximilianus Thomas, & Maria immatura aetate fliblatae funt. E Maria Leopoldina Carolum Jofephum Filium fuftulit, breve Augufiae Gentis folatium5 nono enim, & quadragefimo feculi anno natus, LXIV. anno, jam Patavienfi facra Infula clarus, b corpore demigravit. Eleonora Mantuana quatuor liberorum mater efi fečta eft. Ex his Therefia Maria altero ftatim vitae anno ex-tinčta 5 Eleonora Maria fuperftes Poloniae primum Regi Cori-buto, Carolo deinde Lotharingiae Duci, illi tot vičtoriis claro Heroi in manus convenit 5 Mariam Annam Philippus Palatinus Comes, ac Elečtor Neoburgenfis Conjugem habuit. Ferdi-nandus Jofephus eodem, quo Augufius Parens occubuit, anno natus, caducus flos, infequentc anno mortis falce demeflus aruit.
LEO-

(’/tJ-Lr?. JDirPcf/	G-farcif •
vbrvr--- -v
~.i ''ž

.
' ■- ---------------------------- : ' ■ " -
v	•	---- .

■
.
- . ■- :
-	■	.	:■	.	:i -
äF"

.

. •* a? t ,	y."


; V
> ^ =

»r-- i
- .
1 -
U-'

■ v,	.	'	-	fj',. -
'i ■ \
■ i: -	. -
ct? r: .■ ; '' V3%;	. ".. -s‘ :;c	:
it ’
..v- /	■	■'/■.
- .
, ■

■
J >
• ’ f"
r-ii
'J-
ii’.
3Č--
, I/:’

.
N r

■St


:: .-':kx;^G "	vi
// -t'
' ri::	•
.
. -v?	.
%
'

,
, Z-,	‘	^
. ; u :»3i
f4--
r. is,;
■ '
'
.	.	; .	'v
*r '	'
"
. f .. ;V >	■?f' v <; v L
v. •4 V'
'1



,
'
-• #
ps
i ■	---------
‘-'.v : ?	'
■ , /’, “■1
ir
"•
L’~....-V • -
:'>'k 6,
'
V'* :■
■ - “4,	'	'	1 .
"	. - '• v	;

4i
■
;
'' M ~ ’
mrn Tr )ü<*>
LEOPOLDU SI.
IMPERATOR.
Cognomento Magnus,
DUX STYRIjE XXL
| Eopoldum Germaniae indulfiffe videtur Deus» utinM^s uno deinceps fummi, ac Verč Chriftiani Principis^ llL formam, atque fpeciem omnem expreflam orbis videret. DiuturnitateRegni, bellorum, vičtoria-^f
__ rümque magnitudine validiffimis duobus ab Occi»
dente, atque Oriente Sole hoftibus, repreflb altero, altero fu-perato licčt clarus, longč tamen iis, quae lapientem, & magnum Principem illuftrare poflint, clariflimus ornamentis virtutum.» fuit 5 his ille potius laudibus, quäm rebus aliis bello, ac pace getiis Magni cognomentum aflecutus videri poteft: luculento ad ceteros omnes Reges exemplo, quibus, quämque innocuis artibus ad veram, & immortalem gloriam enitendum eflet. Annorum feptem, & quadraginta, quos Imperio Romano gubernando impendit, pauci admodum erant, quibus non tiringen-da in hoties arma eßent. E Polonicis, Danicfsque procellis pri-mbm Tranfylvanicae, mox Turcicae, veluti tradito tibi filo, enatae funt. Ab his Gallica tria, Turcictimque, Hungaricum extitere bella5 nemo tamen etiam hotiium fuit, qui Leopoldum fidei violatae arcetierct: adeb longč fupra invidiam erant mode-tiia, temperantia, xquitas Principis. Hilce virtutibus commeritum illum fuitie haud dubič cenleam, ut periclitanti mani-feftum femper Numen adetieti neque profžčtb Imperatorum fa-cilč ullus unquam fuerit, qui č tam advertis rebus perinde laetos exitus habuiflet.
In lucem editus eti Leopoldus Viennae, Germanicarum ur-s/*Nit» bium Principe» Divis Primo, & Feliciano auipicatis nominibus?<,/,f‘ facro die, V. Iduum Juniamm, fecüli fupra decimum feptimi anno qnadragefimo. iEtatis quintum, decimum agens an-ffr num a Ferdinandi Fratris excellu coadris Polonium Comitiis»|,r,<81 quantä non facilč antč frequentia, Rex elečtus, & vetutiis riti-^’”,1ll< bus coronatus eti 5 infequente anno Bohemi Regem inaugurarunt.
Ejusdem T Equidem 6aeßirem etiam Leopoldum poß fc rcli&ymsEer-in caß- dmandus' pro fua apud Germaniae Principes authoritate erat, ni-rem eie-	propera morte iis conatibus Filii demum anfpiciis, ac
virtute obtinendum fuiHet, qfuod ab Augufto Parente ipfi obtigerat. Tanti moles negotij juveni non plus feptepadecim annos nato, adversus vim aemulorum maximam omnibus pene prali-diis deftituto, incubuit. Mirum eft, quibus lenociniis, atque artibus certaverit Gallia, ut id laftigii a Leopoldo , atque adeb omni AuftriacorumTamilia amoliretur -5- Germaniae certe ipll haud facile unquam aliks aut neceflaria magis fiiit Auffria, aut invifa. Qui mitioribus in Auguftam Gentem animis erant, Leo-^ poldo Gmlielmo Archi-Duci, Patruo Teopoldi, Imperium^de-latum ibantp ferebantürque etiam confilii ejus vel authores, vel participes Galli, excitandae fors Patruum inter, ac Nepotem fi-multatiq qua nihil tum Aufidae rebus evenire trifiihs poterat. Verum Princeps Optimus adeb fenfu nullo, ambitionis tangebatur, ut non dubitaret integerrima fide, quae agerentur, ad Leopoldum referre omnia, fuisque ipfe confiliis enervare ; temperantiae laude, cui parem pauca fbrtafie fecula dederint. Itactim irritae hoftium omnes cecidifltnt artes, očtavo fupra decimum Julii die, LVIIL anni Elečtores Imperatorem Leopoldum confalu-tant, atque ipfis demum Augufti Calendis diadema folenni ritu imponunt: tantb majori omnium gratulatione, quantb propius aberat, ut Germaniae hoftibus Germani ipfi obfecundarent.
toionis	Primas Leopoldi curas obtritae pene Poloniae flatus mifer, at-
Z7raßrt que afPiičtus in fe avertit. Nobile id Regnum Carolus Gufiavus Succos, e Bipontino Duce Sueciae Rex LV. anno armis opprefierat, adfci-to in foedus Rakoczio Tranfylvaniae Principe. Cafimirus, qui tum rerum in Polonia potiebatur, ad primum belli terrorem in Sjiefiam fuga primum elapfus eft 5 multis deinde, magnfsque^ fuorum precibus, cum jam prima belli fortuna Succum deftituifi fet, in Regni curas irtračtus Ferdinandum III. Imperatorem in armorum focietatcm vocaverat. Et verb defperatis Polonorum rebus praefib adfutnrus erat Cafiir^ fed molientem bellum fuftu-lit mors, fervatlque Regniilluftre decus Leopoldo filio reličtum efi. Is fiifcepta Reipublicae cura nihil potius habuit, quam ut amico Regi auxilium ferret. Sedecim Germanorum delečta millia, Hatzfeldio fummi Ducis locum tenente, principio ejus aefla--F . tis in Poloniam dedučta, eječtis cum Ragoczio Tranfylvanis Cracoviam non magna vi expugnant. Altero fubinde anno, applicante fe ad Polonorum amicitiam Brandeburgi Duce, qui fe Suecis ante adjunxerat, Thorunium Sufia Caefareus Dux acri, ugnatione ad faciendam deditionem cogit 5 itarefii-,
tuta
oc. ardua opp •. -
T)ux Styria XXL	yj
tuta fibi Polonia. Et jam bellum in Pomeraniam, hoftilem di- uti tionem, translaturus Montecuculus erat, cum repente conlilia öant* Ducis alio flexit allatus e Dania nuntius: Regno a Suecis perni-^' dem imminere. Fridericus Danke Rex Polonis opitulaturus Guitavum armis petierat. Id ille xgre ferens, defertä, e qua nihil jam fperaret, Polonia, belli molem in Daniam transfert, tanta ulus celeritate, ut fex non amplius merilium fpatio Regnum ad extrema deduceret, parte ejus majore, & meliore, inffituta Rofchildiae pacificatione, Friderico Regi extorta5 mox abrupta pace atrocilis, quam unquam ante, Daniam armis incurfat, Rege ipfo Friderico cum familia tota Haffhix arde obfeflb. Laboranti urbi tanto promptioribus animis opem tulit Carfareus miles, quantd id Leopoldo futurum honorificcntihs erat 3 fi alterum jam Regem felicibus armis ab exitio fervaret. Montecuculus odavo & quinquagefimo anno in Alfenam Infulam transgreR fus Sunderburgum, & Nordburgum caftella expugnat. Sequenti Vere, profligata Fioniar potiundar fpe trino allultu nequidquam tentatae, relida Danis copiarum parte, in Pomeraniam redit: aut aefhite una fubadurus Provinciam illam totam, fi Guflavus caeco hoftis perdendi aeflu abreptus eam negligeret^ aut periculi certe omnem metum Haffhia dcpulfurus, fi Pomeraniae causa Sueci exercitum divififlent. Res e fententia ceflit: Pomerania ma-• gnam partem aStahrenbergio, Sufa, Montecuculo fubada, dum interea Batavi Caefareanis jundi Fioniam Infulam, depulfis magna caede Suecis, expugnant. Ita cafligata inquieti Regis ferocia: quem cum non multo pbft feu aegritudo animi e Fionica clade hau fla, feu alius quispiam fuftuliflet morbus, pax demuiru non dubia luce promicare coepit. Ejus leges Olivae anno feculi LX. fancitae: arbitri Batavorum, Anglorum, Galliaeque Oratores fuere. Q^ae adempta Polonis fuerant, agente praecipue Leopoldo, reftituta: ingenti Caefaris hujus gloria, qui nondum exado altero Imperiffui anno binos jam Reges penb ab interitu vindicarit.
Haec for>s gefla; nec minhs laetus, aufpicatusque Graecio, c^ri atque adebStyrix univerfae Leopoldi Caefaris adventu hic annus fuit. Venientem quidquid Nobilium Styrienfium erat, Ordinčs«"''”^^ que omnes obviam progrefli, feftiva gratulatione excipiunt, orante ceterorum nomine Styriae Marefchallo Georgio Chriftia-no Sau ravio Comite. Ad VIII. Kal. Julias frequentiffimo comitatu urbem ingrefliis eft Leopoi dus, auxitque pompam Carolus Mantu % Dux, qui falutatä Eleonora Sorore, Ferdinandi III. Caefaris Vidua, Judenburgo per eos dies Muraepontum advenerat, ingredientem Caelarem afledatus. Jam quid feflorum ignium Fars I1L	p	fuc'
f 8	Leopoldu* /.
fuerit j quid triumphalium portarum 5 qu$ Ipečtaculomm pom» pa, atque fblennitas^ laetitiam denique illius diei, totiusque magnificentiam apparatus nimis longum foret diferibere : ad exteros deportata magno certe plaulu, & admiratione accepta funt. styriaOr- jfp deinde Nonas Julias Provinciae Ordines folenne Fidei facra-mentum dixere. Idem fubinde per alias quoque Interioris Aufidae mantum Provincias fačdtatum. juvat honoris ergb eorum nomina re-dkunt. cenfere, penes quos tum haereditaria Styriae munia fuere: Geor-gium Chriftianum Sauravium Comitem Styriae Marefchallum^» antea diximus. Georgius Fridericus Merspergius, Joannes Er-nefius Windifchgrazius, Georgius Andreas Wurmprandtius Barones, ille Aula:, alter Stabulo, poftremus Culinae prae fi ČH. A Cubiculis erat Joannes Chriftianus Eggenbergius Princeps. Francifcus Bernardus Comes LIrfchenböckius Bacilliferi: Stiu-čtoris menfie Maximilianus Schrottenbachius: Falconum Ma-giftri WolfFgangus Maximilianus Baro Eybeswaldius: Wolfi-gangus Stubenbergius Comes Pincernae: Julius denique Comes Hardteggius Dapiferi partes egere. Joannes Thonhaufenius Comes fiipremi Venationum Praefečti: Rei argentariae demum Cuftodis munere Joannes Comes Rattalius infignes fuere. Eg-genbergici, Thonhaufenii, Hardteggii, & Stubenbergici abfen-tium vices alii obiere. Styriae univerfie eodem tempore fupremo jure Fridericus Sigismundus Comes Trautmanfiorffius praefuit.
Origo Mi Haec inter bellum Hungariae imminebat funefium principio. Turda atque anceps. Tranfylvani reječto Barczajo, quem Tureae Principem juflerant, Janum Keminium delegere 5 fremente lae-fam Imperii fui majeftatatem Maihomete Ottomanorum Imperai-tore. Keminius, qubd Barbarorum armis petendu?n fe nonne-fciret, nec aliunde quidpiam affulgeret fpei, fe, Tranfylvaniam totam Leopoldo permittit. Non erat equidem, ut Keminii causa, qui inconfulto Czfare Principatum adierat, quidquam fufei-peretur 5 fed neque Turearum arbitrio Tranfylvania relinqui poterat. Jam illi Caranfcbia, Jenata, Lugofio occupatis, Vara-dinum quoque LX. feculi anno ad deditionem coegerant; quid m autem Tranfylvania: tantopraefidio nudatae, atque adebHungariae demum in potefiatem redigendae inhiaturi efient, quarum e turbh ipfos jam vetus cupiditas tangeret ? Itaque bello juvandus Kemi-nius decernitur. LXI. anno ad Comaromium quindecim millia profotia. convenere, Montecuculo delečto expeditionis Duce. Haud/a-fis aequam fe belli fortuna noftris praebuit: id quod antb profpe-xerat Montecuculus, cum reličto Danubio Tranfylvaniam petere juberetur. Qubd attritus itinere longinquo miles , vulgati per exercitum efient morbi , hoftis ad haec omni fiudio praelium
fibi
‘Dux Styrue XXL	yy
fibi defugiendum cenferet, nihil magnopere ad rerum fummam agi potuit 5 illud tamen operae pretium fačtum, qubd Hungaria fuperiore depulfi Barbari, prohibitique font, neTranlyIvaniam fu am facerent, Provinciae ejus clauftris,& Claudiopoli ipfa prae-fidio occupatis. Claudiopolim etiam altero pbfl: anno adversus oppugnantes Tureas magna gloria fuä Redanus Gubernator defendit. Subinde induciae promulgatae j fed quae in atrocius demum bellum delinerent.
Non abhorrebat a. pace Leopoldus Caefar : tum qubd Ke- Tureauli. minius a Michaele Abaffio aemulo, quem Tureae Principem di-J"''^“ xerant, profligatus, in praelio ceciderat, Optimatumque T ranfyl- ^ce vanorum pars multo maxima ad Michaelem fpečtaret 5 tum_s qubd iidem ipfi liberatores fuos Germanos limis oculis intuerentur. Nec invifa Tureis pacis tračtatio feu erat revera, feu fi-mulabatur efle^ qubd e re iua ducerent ea ludificatione Ghriflia-norum animos confopiri. Caefar Gocfium T emesvarinum legä-rat: jämque in pacis leges conventum fuerat, jam fignätx eaedem ad utramque Aulam perferebantur 5 chm repente, padzis omni- Reljum bus rejebtis,fumma vi hofles bellum parant. Quibus celeriterinjerunt-nunciatis, incredibile, quantum Viennae trepidatum fit: vclut non in Thracia procul bellum, fed ad ipfos muros adfifteret. Ne imparatam Hungariam bellum offenderet, coačtus nuper Polonium k Leopoldo Procerum Plungarorum coetus 5 ut nihil denique ageretur, Proteflantium intemperies fecit. Haec ad annum fecundum, & fexagefimum adra. LXIII. anno Ratisbonam in-dičtis Comitiis, quibus Guidobaldus Thunius Salisburgenfium__«
Anti fies praefuit, cum ab Imperii Principibus fena auxiliarium^^“’' militum millia addičta fuiflent, quaterna demum millia XXII. u»/, Odrobris, ad hyberna fcilicet, venere; vcluti non jam Uyvari-num expugnaretur, fed e Calpiis primum faucibus hofiis emergeret. Caefareus miles haud admodum numerofus, etfi veteranus , & non rarb per Daniam, Poloniam, Pomeraniam vi-d:or. Superiorem Hungariam feptem Legionibus Heifterus 5 Moraviam Sufa modico milite tuebatur. Gualtcro Leslaeo fido,
&	notae fortitudinis militi, Sclavoniae tum Gubernatori, Styriae falus commifia, quam tribus equitum millibus , Comitisque^
Zrinii copiis tegeret. Fridcricus Comes Trautmanftorffius feptem Provincialium millia Fürfienfeldam, Petovium, Rakel-fpurgum adduxerat. Traunio Comiti cum Auftriae nobilibus ad Morava amnis ripas excubandum j ^ divifo tot partibus exercitu Montecuculo fex non amplius millia fuperabant. His tantillis copiis CXL. millium hoflilis exercitus fuftinendus, reprimen-däque fuit Barbarorum ferocia, nulla alia conditione pacem fieri
P 2	pofle
6o	Leopoldu* L
pofle frementium, nifi, admilio in Tranfylvanix totius poffeflio-nem Abaffio, tricenorum etiam millium aureorum nummum tributum annuum penderetur.
Turea Jam verb initia belli fe, quam cogitari poteft, funeftiflima Tr°rfrc™° dabant: Uyvarini Gubernatore Forgaczio, qui fe trajicientiDa-u ° nubium hofti non magna fuorum manu, fortiter magis, quam fapienter ad Barcanum objecerat, profligato, Moravise, ac Silefix Uyvari- agri magna hominum , pecorümque (frage a Barbaris incurfa-- ca' ti: Uyvarinum denique ipfum XL. fere dierum acri verberatione, ac multb magis feditioforum quorundam amentia militum captum elf. Id oppidum, occupato k Tureis Strigonio Rudol-phus II. Imperator communierat, Moraviar , atque Aultriar adversus Barbarorum incurfiones pradidio futurum : quo graviori ex hac jačtura terrore non Germania folum perculfa elf, fed Principes omnes, quibus Chriltiani Nominis dignitas, quam_s Aulfriaci imminutio potior eilet. Neque multb pblt Nitria, Novogradum, Leva, munitar cetera arces , Praefečforum feu ignavia, feu perfidia prardanti verius holfi, qu^im oppugnanti cefi sere. Schüttam Infulam, quae caput rerum, falutlsque publicae erat, ut fervaret Montecuculus, Zrinium cum eo, quem ipfe, & Styrienfes Ordines fcripferant, milite accivit.
Leopoidus Nec ultra quidquam hoc anno a Tureis tentatum elf j fed iutereji jnfequentis tamen fortuna folicitos omnium animos tenebat. Cae-kISI- far, quod coepta Imperii Comitia cavillos inter, & falfidia flne-nenfitus, re cerneret, excitandis Principum animis Ratisbonam ipfe exordio hujus anni profečfus, impetra rat, ut equitum očto,peditum quadraginta millia adversus holfes decernerentur5 etli non nifi quindena deniq; millia, & circumfcripta admodum potelfate affuere : adjunčfahis ab Ludovico XIV. Galliae Rege quaterna peditum,bina equitum millia, quos opportune confopita, quaeipficum Alexandro VII. Pontifice intercefierat, fimultate, Colignius Dux ex Italia, ftipendiis Regiis militaturos, adduceret. Alexander Pontifex, praeterquam quod fepties centena aureorum millia egregia liberalitate in lactum bellum transmilerat, potelfatem infiiper__«. fecit, haud paulb plus b facris fundis per haereditaria Regna cogendi. Supremus belli Imperator Montecuculus delečfus, expertae fortitudinis Dux, cujus anno fuperiore ingens ea laus fue-Expeditio rat, quod tantillas copias.a tam numerofb holte intačfas lerväf-veniis^' det. Primus, qui hoff i arma inferret, Zrinius fuit ardens animi Tureas, vir, immensäque gloriae cupiditate quodvis otium pro ignavia habens. Januario menle, rigente licet hyeme, transmiflo Mura Brefeniczam. non invalidum oppidum, deditione capit,* ignobilioribus praeterea oppidis non paucis exuitis: Quinque Ecclefia-
rum
rum Civitate primo fere impetu, refugientibus in arcem Tureis, expugnata, ac direpta, ad ipfum usque Eflekini pontem pro ve- Afcty»* dius: caefis, fugatlsque, qui caftella, turrdsquepontis infide-baut, hofiibus, nobile opus, & Europa tota famigeratum paucas XHU' intra horas ignibus concremat. Nobili incendio clarus, & jam ampliora mente complexus Zrinius de Canifia ipfa tentanda cogitationem fufeepit. E fi: id ad Croatiae, Styriaeque fines haud procul Mune, ac Dravi confluente litum oppidum, tutandis iis regionibus a Maximiliano II. Imperatore, poltquam Sigethum__9 Solymannus invaliflet, latx paludi, ac profundae impolitum. Magno Styrise bono futuram eam Caniliae expugnationem nemo erat, qui dubitaret 5 fcd apparatu haud paulb majori opus efie/^T0^' belli peritiores omnes adeb pervidebant, ut jam tum minus pro-iperum exitum praefagirent. At pervincente omnia Ziinio, cum potellatem praeterea obtinuiflet, quanta pollet fubfidia č Styria contrahendi, exeunte Aprili urbs oblideri ccepta clt: fena aderant Cxfareanorum millia Strozzio Duce 3 quaterna Hunga-rorum millia Zrinius, terna Imperialium copiarum Holachius junxerant. Difficilis erat oppugnatio, ftatimque initio patuit, quantum opus, quam non sequis viribus fufeeptum e flet 3 ex-truendi per invias, lubricäsque vernis imbribus paludes tormentorum lüggeftus: eruptiones creberrimae Barbarorum, quibus non rarb magni temporis labor momento corrumpebatur: cafira praeterea neque tuto latis loco, nec perite munita 3 adhaecobli-dioni folvendx XL. millium hoftilis exercitus magno Vezirio Duce propinquare nuntiabatur. Itaque uno reclamante Zrinio, Ka-lendis Junii fignum receptui datum: magno rei Chriltianae damno majori periculoStyriae, ad cujus finesa Danubio bellum fevoca-tum elfet.
Abfoluta Canifiae obfidione Vezirius Infulam Neo - Zrinio strozzii ^ vicinam occupandam fibi conftituit. Hanc longiorem, quam latiorem Mune, atque ignobilis rivi confluentes efficiunt, eo etiam nomine commodam, qubd facilis inde in Infulam Muraemajorem, Sclavoniam, Styriam trajedrus aperiretur. Et jam ho-ftium multi in eam evalerant 3 itaque Strozzius, qui fummam rei in ejus loci defenfione litam haud nefeiebat, tanto ardore in obltantes Barbaros per medias aquas invehitur, ut exadlos munimentis, etfi acerrime repugnarent, ad tria feih millia internecione deleret. Vičtoriae illius laetitiam inopinata turbavit Stroz-£/»zon. ziicaedes, librata e fuperiore loco glande plumbea, aut quod alii volunt, foluto per incuriam gregarii cujuspiam militis felopo ex-tinčli. Strenuus fuit bello Dux, & quem fublatum non magis doleret Caefar, quam ob egregiam in quosvis charitatem milites Fars III	Q_,	omnes
Turea omnes deplorarent. Hac Ipe deječtus Vezirius ad Neo-Zrinii op-Nso.Zri. pUgnandam arcem ducit. Excitatum id nuper a NicolaoZrinio 7«“pZt°C' propter Muram praefidium ad incurfiones tutb inde in agrum^ Canifienfem proterendas. Etfi loco fitum incommodo, & imperite munitum, egregia militum virtute, atque imprimis Vangu-rii nobilis Galli, bellicorumque operum peritiflimi ftudio in vice-iimum usque diem magno rei Chriftianse commodo hoftem fu-fHnuit; ddertum anoftris Barbari, intellečto, quantum temporis quam inutiliter impendiflent, folo aequarunt, ne dedecoris ilii monumentum extaret.
Fugm ad Inde cum Murae traječhu nequidquam faepihs tentato prohi-s' Gott- berentur, ad Arrabonem impetus belli omnis defedit. Sexagin-hanhm. ta Barbarorum millia erant, ledtus, & veteranus miles, praeter calonum, & tyronum faecem innumeram. Chriftianorum in_*> exercitu millia triginta non amplius cenfebantur 5 fed quod caput rei erat, Duces lečtitlimi, & par unus omnibus Dux Mon-tecuculus. Is paulo ante Gallorum, & Imperialium militum fup-petiis aučtus, haud procul S. Gotthardo Arrabone transmiflb, ca-ftris locum delegerat 5 ibi cum hoftes in advertam fluminis ripam evadere omni vi niterentur, res ad praelium denique rediit: e cujus keto, finiftröve eventu non unius alicu jus Provinciae, fedHun-gariae, ac Germaniae totius fere falus penderet. Dexterum cornu Caefareanae duodecim faciebant legiones: in iiniftro Galli erant: mediam aciem illae, quas ex Imperio Leopoldus Marchio Badenfis recens advexerat, copiae obtinebant. Incredibile dičtu eft, quanta ferocia Barbari depugnarint 5 mediae aciei praecipua flrages fuit: novus plerique miles erant, & tumultuario deledtu feriptus; qui cum longibs paulö provečti premi fe undique cernerent , non ferentes fcilicet hoftis nunquam antea vifi confpe-dfum, nec fufhnendte pares impreffioni nullo pudore fugam fpe-dfare 3 pbft ubi periculum ingravefeebat, proječtis certatim armis vitam a Barbaris deprecari. Plerfsque, quo erant fupplicum habitu, & in genua abječtis defečfa capita. Etiam in ceteros terror manabat. Reffituta utcunque acie acrior utrinque pugna_» exurgit. Sex omnino horis dubio Marte certatum: illis, ne vincerentur 3 his, ut vincerent, extrema quxque molientibus. Audacia, numerus, locus Barbaris favent: virtute noffri fuperantj nec prius tamen inclinata res eft,quam univerfus exercitus in certamen committeretur. Prima fhitim aggrefiione depulfi hofles in fugam fe denique conjecere. Bis mille Arrabone, dum multi fimul trajicere tentant, haufti 3 plures in acie interfečfi. Montecucu-lus ipfe in commentariis feriptum reliquit, XVI. millia interiifle. Armorum auro, gemmis infignium : pecuniae: aliarum rerum
ingens
Dux Styria XXL
intens praeda collečta. Ipfis Äugufti Kalendis Anni LXIV. pugnatum eft. Viäroriae nuntius eb laetior accidit, quö major_> omnes e primae pugna; calamitate metus inceilerat. Dici fatis non po teil, quantum Styria totä ad infelicis praelii primum rumorem ab iis fparfum, quos principio mox e pugna timor abftule-rat, trepidatum fit. Viae momento omnes fugientium agminibus conjuges, liberösque in editiflimas fecum alpes raptantium ftipatae 5 fic ut diu deinde vičtoria; fama prae rumore cladis fidem non reperiret. Etfi metuendi adhucdum Barbari effent, ut quo-rumtriginta eqitum millia praelium integri, vacuiquefpečfaf- “ras‘ fent 5 tamen eo tam infelici pugnae eventu animis fračti ferociam pofuere: cum praefertim ab Sufa Duce paucis antb diebus ad Le-vam quoque res feliciter gefta effet, očto hofiium millibus inter-fečtis. Pacis inječfa ^ Vezirio ipfo mentione, brevi bellum finitum eft: magna Styriae felicitate, pofiliminio demum č tam gravi periculo, & gravioris etiam metu emergentis. Sancitae in vi-. cenos annos induciae, altero pbfl anno, miflis utrinque fplendidis ^ufeonfir-legationibus affirmatae. Eo muneri a Lfopoldo Gualterus Co- mata. mes Leslaeus delečtus eft, belli vir, pacisque artibus clarus,Styriae noftrae decus, in qua jam diu religionis causa b Scotia pius exui, amplis comparatis ditionibus federn fixerat.
A triffi fu binde cafu nobilem Leopoldus haereditatem cre- rtopoUm Vit. Sigismundus Francifcus Tyrolenfium Princeps, is, qui Ca-rolo Ferdinando Fratri nuper elato in avita jura fuccefferat, Pro- ttm cer-vinciae ejus, & Tyrolenfis Aufiriacorum ffirpis unica fpes, in ipfb nit> adolefcentiae fiore, nuptiarumque cum Sulzbacenfi Principe apparatu feculi LXV. anno extindtus eft: Cadar, ut ditionis ejus pofieflionem adiret, Oenipontum profečtus VI. Nonas Očtobres O dines omnes, dido fidei facramento , obfequentes habuit: eXquifita per id iter, Rcgiäque pompä ä Salisburgenfium Anti-flite acceptus. LXVI. anno adfcitä in Conjugem, quam diu an~ deffinatam Sponfam habebat, Margarita Hilpaniarum Regis Philippi IV. filia, ingentes una fj^es Auftriae attulit, quod Philippo non nifi unicus filius Carolus effet, Isque adeb invalido corpore , ut jam tum haeredem nullum daturus provideretur: & ab hujus exceffu in Regnorum Hifpanienfium fpem Margarita veniret_s.
Sed ab his laetis rerum ordo ad triffia evocat. LXX. feculi or& turj anno bellum in Hungaria geftum eft, civilčne, an fociale, haud i» facile dixero: paucorum conjuratorum fcelere ortum. Hujusce Buri&ma' conjurationis, quoniam omnium, qux multis annis deinceps in Hungariam confecuta funt, malorum unica ferb origo extitit, lu-bet initia, progreflum, finem pertexere. Vefielenius Pro-Rex
Q^2	tur-
64	Lcopoldus Z.
turbaram author, jam diu in id intentus, ut Hungaria omni miles Germanus depelleretur, Francifcum Rakozium, Zriniüm-que, Georgii Rakozii, & Nicolai Zrinii nuper memoratorum filios, in focietatem facinoris pertraxerat, opibus ambos, & amplifiimis clientelis infignes: illum adhaec juventa fuä, Majorum recordatione ardentem5 hunc, praeterquam quod natura praefervidus eilet, negato, quod petierat, Pro - Regis Croatiae munere aegrum. His deinde Nadaftius, Frangipani-us, & Erasmus Tättenbachius Comites acceßere, fuis quique animi morbis in exitium ačti. Tättenbachius inter illuftres Scyriae Proceres nobilitate, opibus nulli fere fecundus, praeter amplos ibidem fundos locum quoque in facratiore Styrorum conß-lio obtinebat, magnificus idem, & in pompas, luxumquc prodigus : quo fe opportunum magis praebebat, utofientatä a Zrinio Cillejae Provincia perampla, & fertili, in eundem cum ceteris vorticem abriperetur. Vefelenio mitiore, quam flagitiahominis Anjami commeruillent, morte fu blato Zrinius, conjurationis Princeps, c^rem cceptis gnaviter inftitit. Satis confiat, Leopoldo, cum LXVI. ^'"^"anno Schot^riennam ad falutandam Sponfam excurreret, abdito * ‘ in arcem Pottendorffenfem milite, inudias fimčfas: neque aliud faluti fuifle, quam quod paulum tantum moratus, iter ante relegeret, quam infidise inter arbufia, quibus ea regio tegitur, locarentur. Foedius illud, & prope fupra fidem, quod authores ipfi poftmodum falfi funt, veneno ačtum fuifie. Reperta in aulico fonte gallorum, canum, felliumque cadavera,facculus item atro-cilfimo toxico fartus. Et perierat omnis cum Czefare ipfo familia, nili ex odore tetro, ac mutato e cadaverum fanie aquce colore indicium extitifiet. Itaque cum haec vana evaderent, adapertum bellum confilia retulere. Praecipua Zrinio cura, ut munitam quampiam arcem in poteftate haberet. Caroloftadii praefectura magnarum opum, atque authoritatis, a morte Auerlpergii Comitis vacabat j hic ille nihil intentatum relinquere, ut urbem rebus fu is tam opportunam confequeretur. Verum Caefar nb in fufpečtae fidei hominem praeter civilem Croatiae adminifirationem bellicam quoque congereret, Herberfieinium Comitem, multi meriti,, ac virtutis Virum, loci Gubernatorem edicit. Id nimi-jiTurcürum injuriam Zrinius interpretatus, difficile didtu efi, quam_» acerb^ tulerit. Nec jam verebantur nefarii homines TurcasChri-fetunt.	]sj01T1inis hofies in armorum focietatem vocare. Vezirius
etfi initio affiiturum fe cum exercitu addixifiet: li Hungariae Regnum, Styriam, Croatiam Turearum Imperatori eädem, quä Tranfylvani Principes fiibefient, ratione večtigales redderent j pofiea tamen feu fceleris atrocitate commotus, feti quod attritae bello CretenfiImperii Ottomanici vires dient, negatis auxiliis, ut de re tota Caefar edoceretur, effecit.	Cete-
Dux Styr 'ue XXL	6?
Ceterum clanculum hačtenus vagata feditio, fub Annum co^-LXVH. nequaquam timide foras erupit. Frangepanii audax im-"0 7W primis facinus erat. Regias primum naves commeatum, arma-^^J que Petriniam inferentes diripit: Caroloftadium deinde, irrito quidem eventu, tentat; cum interea SuperiorisHungariae Proceres quidam coitione fačhi Caflbviae, ad očto equitum, quaterna peditum millia, numerum potius, ignobilemque fecem, quam exercitum collečtum tenerent. Apertiora hsec erant, quam ut tegi jam ultra poflent. Zrinius hsrc inter, quo vim^ flečteret, anceps,ingentiStyriamtotam, Graeciumque imprimis terrore replet. Nec periculum aberat: Tättenbachius enim per Gruium eos dies Cranichsfeldam excurrens ad occupandum per infidiaspte"ftaer Graecium ffimulaverat5 id haud difficile fačlu videri, qubd mu-dmUilus. ris nunc, quam viris firmius effet: ageret tantum, uteretur fenis Turearum millibus, quos Bofhienfis mittendos fpoponderat; parte velut ad Caroloftadii obfidionem raptata, qub haud dubie, advolaturae Caefareae legiones eflent, ceteros nočhurno per montium an frači us itinere Graecium duceret : affuturum fe in tempore , editisque tumultibus occulta propter Saurauiorum Comitum affies via evafurum in arcem; unde obverfisin fubječtamurbem tormentis fignumZrinio ederetur, quaterna Turearum millia in perturbatos, & anxios periculo cives immittendi. Hanc nobi-liflimae, ac pulcherrimae urbi fatalem impius civis ftragem paraverat, nifi Deus confiliis obffitifiet. Cumulatis primum indiciis protračla in lucem conjuratio, ad extremum Turearum cunčla-tione everfa eft. Tättenbachius omnium primus ä familiarium/^^0in quopiam, fido alias homine, quem furti infimulatum in publi-^S^ cos carceres dari juflerat, proditus, captivüsque in arcem tradu-thores m-člus effi Excufia domus, ferinia, literar. Reperta arma, c\uxpmntHr' infiruendis fex hominum millibus fatis eflent. Rogatus, quid iis voluiflet, fine ambagibus exeeranda confilia cum gemitu confitetur. Frangipanium, ceterösque, ne laterent, fuus quemque furor, ac liter arin apertum protulere.
Apparebat jam, nifi ferro malum curari haud pofle. Itaq; immifliis diverfas in partes miles brevi perduelles edomuit. Span-kavius Dux oppofitus Zrinio, Cfakatornä invalida arce acri verberatione ad deditionem coačla, paucis diebus ceteras etiam arces expugnat; Zrinius, 8c Frangipanius fuga elapfi, cum aliquan-diu miferi, rerumque omnium nudi per fylvas errarent, ä Kerio Comite Viennam dedučti funt. Eadem plane velocitate ä Spor-kio veteri jam , multartimque palmarum Duce cum Ragoczio debellatum effi Erumpentem quoque in agroLiptovienfi, atq;
Arvenfi ( huc enim fe perduellium multi retulerant) flammam fars I1L	R	oppref-
66	Leopoldu* L
oppreilit Heifterus, is qui Ragoczium alterum clarißimis visoriis jugulabit. Mur anu m, avita VefTelenix gentis arx, iitu inexpugnabilis, quam VelTelenia vidua, nihilo conjuge melior, obtinebat, ut dederetur, Carolus Lotharingus Princeps effecit5 repertae hic omnis generis literae confpirantium intima conlilia detexere, Hoc maxime indicio convičtus Nadafhus, & in exitium 2/ fuppii. datus eft. Haec ad Annum LXX. pleraque ačta. Altero pbfl ««tor " ann0 fupplicia in perduelles decreta funt. Ragoczii juventuti ut indulgentem fe Leopoldus praeberet, Mater effecit , fidaCaefari foemina, & cujus maxime opera , qubd Mongatfino validiflima arce conjuratos, atque adeb filium ipfum prohibuiffet, effečtum eff, ne infanabilis evaderet rebellio. Et dignum fe venia obtenta Ragoczius quamprimum offendit, dum fiios jubet ab armis difcedere '7 arces omnes , Mongatfinum ipfum Germano militi permittit. At conjuratorum Principes ceteros Tättenbachium, Frangipanium, Xadaftium, Zrinium, etfi nemo eflet, qui non graviora morte fupplicia commeritos diceret, xgreadduci potuit elementk Gcfar, ut morti addiceret: adeb longe atrocitas injuriarum in-U^ru’ fra clementiam Principis fuit. Ad exteras quoque Academias Ingolftadienfem, Tubingenfem, Lipfienfem, Spirenfe item Tribunal delata causa una omnium voce capitis poena in tam atroci-um fcelerum reos pronunciabatur. Nec defuere, qui gravisno-xx religionem Leopoldo injicerent, fi paucorum vitam Reipu-blicx univerfx, qux in diferimen vocaretur, faluti prxponeret. Fixe permovere Cxfirem, illachrymantem pene, ut fententix demum fubfcriberet. Triffibus ceremoniis nobilitatis gradu exuti, pridie KalendasMajas Viennae Nadafhus: Zrinius, & Frangi-panius Neoftadii capita fecuri fubjecere 5 Tättenbachii fupplici-um, qubd Brunfuicenfem inter, & Brandeburgicum Duces de Reinfteinenfi ipfius ditione nefeio quid difeeptationis effet, dilatum 5 hoc tamen anno & ipfe Grxcii finiit. Mortem non perinde , iit ceteri, fortiter tulit 5 fedrudes inter vociferationes, & deliquia animi humi fe volutans, repetitis ičtibus laniatus verius, quam obtruncatus eft. Atque hunc exitum funefti illi habuere perduellionis Quatuor-viri, in quem fua fe ambitione, ht ferb fit, induere. At Hungariam nihilo minus pluribus deinceps annis feditioforum hominum intemperies in tranfuerfum egit.
Margari- Anno LXXIII. Ixtum Grxcio fpečfaculum, prxfens itemm Talcid! Leopoldus Cxfarfuit: Margarita Conjux nočfc, qu$ decimum mors. Januarii diem antecedit, mortem obierat, rarx indolis, virtutumque fimilitudine unice Leopoldo chara. Etfi animum Cx-faris profundus eo cafu moeror haberet5 tamen, qubd Germanicae Auffriacorum ftirpis unus tum fupereffet, haud protelandas
fpes
Dux Styria XXL	67
/pes Auftriae, ac Europae ratus, Claudiam Felicitatem, CaroloFer-dinando Tyrolcnfium Principe natam, fpon/am delegit, non ve-nuftate oris minus, quäin propriis bonis, ingenio, linguarum peritia, virtutum omniumapparatu tanto Caelare dignam. Oeni- c*ra™ ponti primum Dietrichfteinius Princeps Sponlalia Caeßiris no-mine init, Facris operante Tridentino Antiftite5 venientem_epuGra. Sponlam Caelar Grarcii praeftolatus, nuptialia facra in D.iEgidii Qi^k’ Templo ad XV. Octobris diem obiit: folennia deinde nuptiarum mi'*' fecundo ab urbe lapide peračta in Eggenbergicorum Principnm arce magnificentißima. Nihil omiflum, quod ad dignam ho-fpite magnificentiam, ad tantae /plendorem celebritatis faceret:
Urbs ipfa triduo toto feltivis ignibus collucebat. Veltibulo arcis meifioriae causa infcriptum lemma numerum anni complexum etiamnum extat: Jve Claudia Imperatrix,
Atque ifihaec quoniam ex parte Styriamcontingebant,pau-lb curatius pertračhire viliim eft: ceterorum non nifi fumma de-£l^£ inceps capita afferemus. Batavis Ludovicus Galliae Rex, adfeitoinfert, in fcedus Carolo Rege Britanniae, Superiore anno, fecundo fu-pra feptuagefimum feculi, bellum intulerat fiineftum, atque.» exitiabile: urbes, arcdsque munitae quadragenis plures unovelut ardore fubačta;, Batavos in extremum diferimen conjecerant. Siicccflu isetus Rex altero pbff anno totam fere Allatiam, Trevi-^?f^”* ros occupat. Tam abhorrenti fačto nelcio quae belli jura praete-^£/#;”" xebantur. Apparebat brevi DičtatoremGermaniae fore Ludovi-cum, nifi armis prohiberetur. His impulfus denique Caelar bellum fufeepit necelfirium magis, quam utile. Vario eventu getium eft. LXXIV. anno ad Sinzhemium aequo Marte collata ligna: adHolzhemium tantum non vicere Caelareani 5 iidem nonnulla accepta ad Colmariam, ac Müllhufium clade Allaticis hy-bernis depulli. LXXV. annus Gallis infauftus extitit: Turenio praecipuo Gallorum Duce, Sc multorum lententia leculi lui Principe luiperatore tormenti pila ftrato, Galli le recipientes malb mulčtati: T re virorum urbs a Foederatis recepta 5 ad hanc lequen-te anno Lotharingus Philippoburgum adjecit, eodem, quo ante annos tres, & triginta ab Gallis fuerat, die captum. Haec inter Neomagi de pace adrum : nec abhorrebant Galli, qui poti Batavos captos, delinitos Anglos, propb qualem ipfi cuperent, manibus tenebant. Etft obniteretur Leopoldus, quippe qui intel-fa* ligerct,enihil hac pacificatione, ut tum res erant, exitialius effe;ma^nits' prohibere non potuit, quin obtrulam libi a Gallo Hilpani, Ba-tavfque amplečterentur: ab his ad IV. Idus Augufti, očtavi fcptuagelimi anni firmata eft: Batavos ad XV. Kalend. Odobr. fecutiHifpani. Detiitutus his foederatis Cxfar Nonis denique
R 2	Fc-
68	Leopoldu* I.
Februarii LXXIX. anni paci per Legatos fliblcripfit. Ejus leges ad Weflphalicae pacis modum informatae : Friburgum, de quo controVediae caput, Caefar de patrimonio fuo detračlum, quam Philippoburgum Reipublicae eripi maluit.
jofephi Haec inter triftia Leopoldum velut oborta lux recreavit Jofe-Caßruor. Archi-Dux LXXVIII. anno ex Eleonora Magdalena Neo-burgica, quam ab exceflu Claudiae Felicitatis biennio ante Caefar fibi defponderat, procreatus. Tantb fujt efFufius gaudium, quan-tb diuturniore • expetiratione defiderla Auftriae fulpenderat cae-
hi^erh Pax deinde, bellümne cum Gallia fuerit, haud facile dixero: turbanu- nullo certe bello plus detrimenti acceptum tft. Odtava fere Germaniae pars fine fanguine, fine armis inaudita antea ratione in Galliae fervitutem abrepta. Rei novae monftrofa etiam excogi-Argenti- tata nomina Reunioimm, Dependentiarum, Conpenfationum, & TanuCCU‘ Funt ejuscemodi ridicula alia. His acccffit aubtarium grande Argentina, Septembri menfe primi & octogefimi anni proditione capta, quae Magnum videlicet Ludovicum efficeret. Bello perfequendas injurias nemo erat, qui dubitaret. Jämque id agebat Caefar inito Luxenburgi cum quibusdam Germaniae Principi-ufar in* bus foedere: chm tempeftas ab Oriente incumbens confilia in ducias pjungariam fiexit. Itaque infiituta pacis tračtatione, anno de-mum LXXXIV. adXV. Kalend.Septemb. (huc enim usque res extradta e It) fancitis induciis Argentina, cum iis omnibus, quae ad Kalend. Augufli LXXXI. anni Rex occupäflet, in vicenos annos permifla eflq nunquam videlicet deinceps reddenda.
Ma Nunc in Hungariam oculos reflečtamus. Refedtis liebt ca-^TKrbi P^ibus , palpitabat adhucdum per omnes infauffi Regni partes % Tecru. diffiafa feditio, haud parum aučta Miniflelloruminfanis vocibus, defiunt, ad reflituenda,quae Catholicis ipfi eripuerant, templa adigi fcinique ferentium 3 dum in Turcicum demum bellum pro more delineret. LXXIV. anno viginti hominum millia bTibifcana regione coorta, Eperiefino expugnato, latrociniis, incendiis, caedibus replent omnia. Nihilo pacatiores infequentes anni fuere: adjungente fe perduellibus Abaffio Tranfylvaniae Principe, affluentibus b Polonia copiis 3 Turearum etiam favor in dies prolixior. Neque femel ab his turbis Styriae quoque periculum fuit. LXXVI. anno aggreftium hominum bina millia ( nam Sc populans idem furor corripuerat) Dučtoribus feditiofis in Provinciam irrupturi haud procul Legradino a Bathiano Comite indagine cinčti, au-thoribus in crucem ačtis, ad aratra funt remiffl. Infequente anno Canifienfium Turearum millia fex magnum Styrise malum portabant,
Dux Styria XXL
tabant, nifi Czakatomenfes Croatx aßumpta rufticorum hominum multitudine eam nubem dijlipäjüent. Erat malum imme- rd^Uof^ dicabiie, apparcbatque, nili ferro, ignique adhibito, nihil un-aioJorum quam pro lanis fačturos, cum prarfertim novus perduellioni RCJrinc,?:: cederet DuxTökelius, ille Ungariae fuae Sertorius, univ er 11 acclamatione exercitus Princeps, Imperatörque confalutatus. Is fup-plementis Tranfylvanicis audtus očtavi & feptuagelimi anni seftate, quantum nemo ante, vicena facile hominum millia fub fignis habuit. Etli Carfar Sopronii primum, dein Tyrnaviz,acc^re rurfiis Anno LXXXI., Sopronium excitis Proceribus,pacem mul-{7j/^" tis modis tentahet, nihil $qui, bonique ab impiis impetrari po-re/ tuit. Tökelius huc amentiae demum prolabitur, ut coačtoCal-foviae, quam urbem fuperiore anno ceperat, conventu fe, Regnum totum Barbaris dederet: Regios viciffim honores, infigniäq; auferret j quibus illi tam laetis aufpiciis incitati, qubd Hungarise penitus opprimendae Ipes affulgeret, ruptis demum induciis omni vi arma parant. Atque hoc exordium luit belli ejus gravidiini, quod per XVI. annos cum Tureis geftum, Audriae rebus anceps initio, atque exitiofum: podremb Caefari,Hungariaeipfi, Rei toti publicae Chriltianae eventu laetillimum extitit.
LXXXIII. anno, inlhtutis Imperio toto Ottomanno delečti-/« lel/um bus, quantum nunquam inde aMahometis II. ac Solymanniaevo, Barbarorum fub fignis fuit: ducenta ac triginta millia lečti mili-A/?M"M/* tis cenfebantur: adhaec exercitus alter foliorum, fabrum, calonum trium, & quinquaginta- millium. Accedere Tartarorum_5 millia XIV. praeter Valachorum, Moldavorum , Tranlylvanorum, Ungarorum numerola agmina. Longe numero inferiores Chridiani. Cenfu inito očtoginta cum Cadareorum, tum Sociorum millia conventura Ipecies erat. Caelareanorum non nifi tria ac triginta millia cenfebantur5 tamen his, quod mirere,tantum animi, ac virtutis fuit, ut adversus innumerabilium hodi-um multo maximam vim Germaniae lalutem non exiguo tempore tutarentur. Supremum belli Imperatorem Caefar Carolum V. Lotharingiäe Ducem jufiit, qui jam rebus gedis illudris, immen-fam ex hoc bello nomini luo gloriam peperit; Schulzius adMo-raviae ac Silefiae fines: Herberdeinius CarolodadiiGubernator ad Muram excubare judi. Vienna belli caput a Barbaris peteba-rz^j tur^ Ad hujus moenia pridie Iduum Juliarum tot millium grave agmen confedit. Rudigerus Stahrenbergius Comes urbi praefuit, ‘ cujus invitda fortitudine, atque indudriä magnam partem invi-čbum hoc Chridiani Orbis propugnaculum detit. Acerrima fuit oppugnatio, qualis expebtari poterat a Barbaris virium fuarum confcientia dolidč ferocibus, &: vincereobdinatis: jämque inal-ParsIIL	S	terum
termn extrahebatur menfem. Etfi non facile nofbis bellis urbs ulla majori alacritate defenfa fit 5 ad extremum tamen cum viribus etiam animi collabebantur. Et erant caulae timendi graves admodum, ac multae: vulgati per urbem morbi, fuetum diuturnis obfidionibus malum : propugnacula foedum in modum hiantia : miles adeb imminutus, ut aegre in ftationes lufficeret 5 con-uhra- trä ipfo labore incitatior hofiis. Ita cum proxime periculum res eifet, auxiliares denique foederatorum copiae Caefareanis junčtae f'liüata fe in confpečtum dant. Adfuere in caftris praeter Lotharin^iae: cUde. Ducem Joannes III. Poloniae Rex cum Jacobo natu majore filio; Maximilianus Bavariae, Joannes Saxoniae Elečlores 5 Ludovi-cus, dcHermannus Badenfes, aliique magno numero aevi fui cla-rifiimi Duces5 quatuoritem, & Sexaginta militum millia. Atque hi lunt, quibus falutem fuam Vienna debet. Pugna nequaquam remilla fuit, & facilis, quod Icriplere quidam, ftd diuturna, atque, ht cum delperatis, cruenta 5 dum ad extremum Germani militis virtus, Polonorum ardori junčla. Barbarorum pertinaciam frangeret. Ceterhm dies affličlzae Urbi, Chri-ftiano orbi toti, fi paucos demas , laetifiimus , duodecimus Septembris fiiit. Caefar ipfe Viennam properans exquifitis verbis grates rependit Regi, qui belli causa tam fančba, tali fucceflu, tantum gloriae fiiae cumulum addiderit. Cecidere hoftium tota ea oppugnatione ad LXX. millia5 ex obfelfis VII. millia ferrum : morbus haud paulö plures fufiulit. Pr$dae tantum fiiit, quantum explendae avaritiae magni exercitus abunde fufficeret. Atque ut illud etiam adjiciamus: Stahrenbergius virtutis ergb aureo Vellere donatus ^ Kara Muftapha (hoc Vezirio nomen erat) fblitum Tureis infaufhe expeditionis praemium, laqueum tulit_r. cude! Ita profligatus hofiis aliam rurfus ad Barcanum cladem accepit: e quatuordecim equitum millibus, peditum duodecim, tria non simi'. , amplius millia evafifle feruntur 5 Danubius plures, quam fer-num. mm haufit. V1L Idus Očtobres pugnatum efi: fuftque omnino illuftris vičforia, ftu pugnanUum, feu oaeforum numerum, vir-tutdmque fpečtes. Eodem impetu Barcanum, & Strigonium capta.
LXXXIV. anni profpera initio expeditio infaufium denique exitum habuit: ut firnt belli aeque, ac fortunae alterni cafus. Foederi Lfopoldum inter, ac PoloniarRegem fancito hoc demum anno Veneti quoque accefierant:jämque caefis ad Vaciam,atque iterum ad Anfchebeggam Tureis omnium animos ingens expu-Bud& op- g-nandx Budae fpes ceperat. Aliter longe res cecidit. XV. Ka-firrUaU° lendas Sextiles coepta oppugnatio : XIV. Kalendas Novembres foluta eflq Lotharingi morbus, numerus militum jufto minor, Sc
quae
Dux Styria XXL	*j\
quae nunquam non exercitibus funeftae folcnt accidere, fimulta-tes Ducum finitiri eventüs caufkfuere. Ingens clades accepta: ac pene quemadmodum ad Vienna: muros fračhiOttomanici vis Imperii, itk ad Budenfem fcopulum Chriftiani exercitus felicita-tas, f ama, robur adha^flt. At enim praebentis anni, fi qua: fuit, labem egregie infequens annus abiterfit. Caefa ad Strigonium Anni duodecim fere hoftium millia. Uyvarinum, nequicquam obni- rfXXnV' tentibus Barbaris vi expugnatum 5 accifae a Schulzio perduellb/S^ um res, captis Eperiefino, &: fuperioris Hungariae Principe Urbe CaroiiAr. Caffovia^ &, quod his omnibus fuit laetius, editus in lucem Ca~ rolus Archidux, Auguftae Gentis fpes altera, & aliquando Magno Parente Major futurus Filius. Rebus infuper ab Herberftei-nio Caroloftadii Gubernatore, acLeslaeo feliciter geftis: cremato ab hoc Effekini ponte, oppido ipfo direpto, regio omnis in_s terrorem data. His tot claris vičtoriis Anno LXXXVI. Buda Buia ex-accefllt Urbs, tertio demum cruento afliiltu capta, oppugnatio-ne ad pofteros memorabili, & cui parem pauci fbrtafle annales habent: tanta fuit Barbarorum, illud Imperii fui Ottomanici propugnaculum.defendentium feu ferocia, feu virtus5 tot heroum ßmguine illi alteri veiut Byzantio litandum fuit. Vičtoria: nuntius tanta per Europam ketitise fignificatione exceptus, ve-luti ea non tam Leopoldi Cxfaris, quam Chriftiani orbis propria eflet.
Nimis lotigum foret ire per fingula, ac prseter.operis propofi-tam brevitatem 5 quando nullus fere deinceps fuit annus vičto-ria vacuus. Septimo fupra očfogefimum anno, coibatis ad Mo- Turea ad hazinum tignis, duodecim fere Barbarorum millia ( vicena fcri-^oZ,'n'/"
eiv	y	e e	X	YlHYYl Cficiif
pfere alii ) interfedra: praeda omnis generis ingens capta, cgre-gidque vindicata clades, quam Chriftiano Nomini olim Soly-mannus eodem loco intulit, Hungariae Rege Ludovico, acHun-garicae totius Nobilitatis flore fublato. Očtavo & očtogetimo fi j ti rurfus in Bosnia hoties : Belgradum, extrema licet Turearum rabie defenderetur, Maximi liani Bavariae Ducis invičta fortitudine expugnatum. Totalere cum Ellekino Scia v onia, T ran-fylvania, Servia, Bosnia Cxfari afferta 5 quibus undenonagefi-mo anno Ludovicus Badenfis, ille jam tot de hoffe relatis triumphis clarus, bis iterum pugna vičtor Albaniae bene magnam partem adjecit. Fuitque tanta bello itio Leopoldi felicitas, ut fe-ptennio non integro quinquagenis plures urbes, arcdsque validas imperio fiio fubjiceret 5 in his praeter memoratas praecipuae: Sege-dinum, Claudiopolis, Alba-Regalis, Mongatfinum denique,atque Canitia fuere diuturna ambae obfidione coačtae. Tot inter clades aufi tamen funt aliquando perduellium quidam Caefareo
S 2	in
72	Leopoldiu L
in Hungaria iuperiore militi perniciem machinari: adeb minus laboris habet urbes, quam animos vincere. Sed patuere infidiae, deted:6sque Caraffa, cui militare per eas Regiones imperium_s erat, commerito fupplicio affecit.
Gaitm C&- Tam laetis rerum fucceflibus moram injecit Ludovicus Gal-^ ^ex’ mag^s > quam pio bello Leopoldum Caefarem pe-fert. tens. Bellum tantb antea providens Caefar LXXXV1. anno foedere fe cum Batavis, & Imperii quibusdam Ordinibus illigärat. Id inter belli caufas Ludovicus recenfuit. Očtavo fupra odoge-limum anno armis initium datum efl:: Galli Offenburgo, Spira, Moguntiä, Treviris, Heidelberga, aliis multis occupatis urbibus , tum demum, novi Feciales, bellum indicunt. Philippobur-gum paucorum dierum obfidione expugnant. Ceteris deinceps annis praecipua armorum vi in Batavos, Anglos, Hifpanos (nam & his bellum indixerat Rex ) incumbente 5 nihilo tamen mitihs Germania habita eff Heidelberga in cineres ačta: rapinis, incendiis, caedibus foedum in modum, nec militariter fatis faevi-Faxty. tumi ]\jec ante XCVII. annum ab armis difceflum eff Ryswi-ci fancita pax5 cui ad XIII. Kalend. Očtobr. Foederati ceteri fub-Icripfere: Caefar Kalendis Očtobribus accefft. Gallia Rheno demum finita, quod dudum ederat Ludovicus: Argentinae jačtu-ram reddita Philippurgum, Brifacum, Friburgum refarcierunt, aut certe vifa fimt refarcire.
Quis hoc Haec inter dubia belli adversus Tureas, ac fere adverfis, rwl qu^m profperis propiora eventa fuere. XC. annofeculi Belgrado Mifuc- Turcae, nequaquam pari tantae urbi labore, potiti funt. Vulgb adeb cejfutfue. proditionem interceflifie creditum: erätque metus, ne tam fecundis initiis ferociores, majora compendia facerent. Ita colla-bentes res erexit Ludovicus Badenfis, Carolo Lotharingo Suc-5r«me aJ cefibi’ datus 5 is XCI. anno ad Salankemenum caftris exutos ho-Res memoranda clade attrivit. Vicenis millibus plures eo praelio interne, cccidifie feruntur: in his Vezirius ipfe cum praecipuis ferč Barba-donepene rorum Ducibus 5 machinae bellicae centum & quinquaginta no-vlradi- vem captae 5 omnis generis praeda ingens vičfori militi ceffit. Al-num ca» tero pbft anno Varadinum Majus, illud Hungariae propugnacu-lum, cujus olim jačfura orbem Chrifiianum adeb perculit, difficili, ac diuturna obfidione abHeiftero preffum,in deditionem denique venit. Nec deinde ullum fatis dignum memoratu operae pretium fačhim ; qubd ad Rhenum periculi plus, quam ad Sa-Fuona	aut Tibifcum Caefiri immineret. Bis tantum collata fi-
Lugoßum.gna; ad Lugofium XCV. anno Veteranus Dux, poftquam integro fer^ die paucis fiiorum maximam hoffium multitudinem^» fuffnuiffet, folo demum numero vičtus, fortiter pugnas in acie
inter-
interfečtus cft. Periere fena hoftium millia 5 quidam ad duodenum numerum augent: major ceitč vičtorum , quam vincentium gloria fuit. XCVI. anno ad Temefiam dimicantes nox di- Et ad Te. remit. Anceps pugna, & utrique parti cruenta fuit , ttimque ™s™ri. Heislerus cecidit, non una illata Barbaris clade notus5 Cxiarea-nuw' norum ut confpečtius damnum eilet, illud fecit, qubd exercitus ad exiguum admodum numerum defiuxiflet: non fedis, ac exhauitum corpus etiam leviter punčtum gravi faepe dolore afficitur. Et jam confenefcere belli fortuna videri poterat, redie-räntque Barbaris animi, cum infequente denique anno ad Zen-tam ab Eugenio Duce immani clade fračti , ac debellati iunt.Cum rur-Cecidit haud dubie flos militiae Turcicae. Vicenis millibus plu-res ferrum: dena fere millia Tibifcus haufit. Illuftrior vičtoriaS^r" fuit: qubd fpečhmte Muftapha Imperatore, acnequidqnam fre-^ Zen-mente,parta: noftrorumnon ultra quadringentos defideratifunt/<,w‘ Hoc initium vincendi Eugenio fuit, hoc velut rudimentum bellica illius gloriae, quae deinceps tantis aučtibus crevit, ut netno antea Ducum aut plures, aut ampliores de hoffe triumphos tulerit. Biennio fere pbft Carlovicii vicenorum , & quinque an- ^Carh. norum induciae pabtae. Hungaria fere tota, Sclavonia, Tran-™"”^’ fylvania, Croatiae pars victoriarum praemium fuere: immortali Leopoldi Caefaris gloria, & felicitate, Barbaris ditiones eas pauculos intra annos extorquentis, quas ipfi aegre ducentorum pro-pb annorum fpatio occupäflent.
Pax inde fuit, fed ut alias femper, belli metu fufpenfa , & caroii u. qux in atrox revera bellum delineret.. Septingentefimo fupra__, millefimum anno ipfis Kalendis Novembribus vita functus Carolus II. Hifpaniarum Rex, Auftriacx apud Hifpanos Gentis poftremus. Ampliffimas Caroii ditiones ea morte ad Leopol-dum Caefarem haereditario jure devenifle, nemo aequus erat rerum arbiter, qui dubitaret. Quas chm Philippo Andegavenfi Non/m/ Duci, Ludovici XIV. Regis Nepoti aflertum Galli irent, bellum exortum eff, quo haud fcio, an inter Chriffianas gentes ullum G^°iori-unquam foederibus , expugnationibus urbium , fanguinolentis0 pugnis, cladibus victoriisque, mira denique eventuum diverfi-tate memoratu magis dignum geftum fit. Itaque chm mox ab exceffu Caroii Regis in Mediolanenfem, ac Belgii ditiones , velut relictas pofleffiones Galli involaIfent, Italia prima belli fedes delečta eft. Huc per invias antea militi alpes delapfusEugeniusMemora. Sabaudiar Dux Gallos ad Carpium primb, mox ad Clarium perat 5 altero pbft anno, fecundo & feptingentefimo , Villare-/«?«/«-gium Gallorum Ducem infpectantibus, ac nequidquam obni-^^-tentibus hoffibus Cremona captum abducit: tantum non Urbe ?ars III	T	ipfa
LtopolHus Carolum filium Hijpania Regem dicit.
Celeberrimam ad Höcbfla-dium de Gallis vi-Boriam reportat.
Obitat
Leopoldi.
Ejusdem
virtutes.
ipßi in poteftatem reda&a. Subinde, & ad Luceriam cruento praelio dimicatum, Caefareanis vičtoribus. Nec feliciores multo in Germania Galli: expugnatum ab Jo/epho Romanorum_s Rege Landavium , Urbs vallo , operibus que munitifiima» Itaque pertračtis infuper anno fuperiore in armorum focietatem Batavis, Anglis, ac Borujfliae Rege magnum in dies robur, ac firmamentum ad Caefareas partes adjiciebatur. Et jam DCCIIL anno Loepoldus Caefar Filiorum alterum Carolum Hifpania-rum Regem dixerat, per immenfos terrarum, mariumque_i) tračtus armis debita fibi jura vindicaturum. Hos tam laetos rerum focceflus inopinata abruperunt Bavarici belli initia. Imminebat Germaniae toti periculum : Ba varis quidquid e fi: Munitionum ad Danubii ripas Ulma Patavium usque obtinentibus 5 penetrante fe in intima Germaniae vifcera Gallo 5 Hungaria, ela-pfb nuper b Neoftadienfi carcere Ragoczio, novis motibus agitata 3 perduellium manipulis Viennae ipfius Moenia incurfare aufis. Haud facile alias angufliore loco Aufiriacae res erant 3 neque dejici tamen de fu a illa invidia magnitudine animi Caefar potuit. Et brevi rebus afflidtis affuit Deus. DCCIV. anno ab Eugenio, & Marlbomghio ad VI. Nonas Julias Nolano in Monte primlim fnperati hoftes 3 Idibus deinde Augufti, cum ad Höchftadium in-feftis fignis univerfi exercitus concurriflent, internecione penb deleti funt. Cecidere XVIH. ferč Millia ferro, & aquis haufia3 tria fupra decem Millia cum Talardo Duce, abječtis armis, vi-čtorum clementiae fe permifere. Qui minimum cenfent, vicena Millia hoftium c^fa captäque fcribunt. Funeffifiimam fibi eam pugnam accidifle Galli ipfi fatentur : omnium certš confeffione tanta fiiit, ut a multis retro aetatibus nullam inter Chriftianos reperire fit aeque cruentam, & attrita altera parte infignem. Vi-dforiae tam illuffris pares frudfus fuere : Bavaria tota Leopoldo aflerta 3 Landavium, Treviris, urbes aliae munitifiimae receptx 3 rejedtis trans Rhenum Gallis expurgata ab hoffe Germania. Auxit laetitiam res in Hungaria quoque ab Heiffero profpere gefia. Bis cum numerofo admodum hoffe pugnatum eft. Junio primum menfe 3 iterum ad Tyrnaviam exeunte anno 3 feptimus Kalendas Januarias fuit. XL. hic tumultuantium millia cenfe-bantur, Berczenio dudtore. Utroque praelio magna clade fufi, fugatfque funt, adhaesltque vidfis adeb coecus Ducis hujufce_s metus, ut unius faepe Heifteri nomen inffar juffi exercitus eflet.
His tot relatis de tam diverfo hoffe vidtoriis clarus Leopol-Dus Caefar quinto feculi anno, V. Maijdie, aetatis quinto pariter, Sf fexagefimo. Imperii fupra quadragefimum feptimo fatis conceflit. Magnus bello, ac pace Princeps, & qui, quemad-
ino-
Dux Srnice XXL	*jy
modum regendi diuturnitate plerosque, ita virtutum illuftrium, quae tantum Principem - deceant, ornamentis propemodum omnes , qui Romano Imperio antea praefuerunt, Caefares Ion-gißimb fuperavit: neque Ilios tantum Germaniae Carolos, Ot-tones, Henricos, Lotharios , Sc Fridericos, fed his aliquid majus in fe uno reftituerit. Pietate in DEUM, ac fuperos lingulari erat, & quae vel Barbaros iplbs juratösque ficrorum Chriflia- Vetas. norum holtes non femelin Ituporem dederit, cum, vifo infup-plicationibus publicis Caefare , minime mirandum ede dičtita-rent , Ii tam pius Caelar tam pronum in vota Ilia Caelum haberet. Domum fuam quemadmodum una praecipue Religionen fundavit ad perennitatem 5 ita minorem eam fačturus erat, II ampliorem etiam, quam fecit, Domum DEI facere potuidet.
Cum Ferdinandus II. Regnis le omnibus multö malle decedere, indruclümque fcipione dipem quaerere profiteretur, quam,quae Catholicae Religioni probrofii edent, admittere5 etiam hunc abjecturum le cum vita, & finguine Leopoldus in Comitiis Ratis-bonenfibus aliquando palam edixit, fi id ita Religionis caufa ferret. Et vero tedes pietatis hujus funt /Edes Iaerae očtingentis fere plures, quas in Hungaria avitae Religioni*redituit, non paucis etiam, quae dirutae erant, indauratis 5 datutae per omnes fere Provincias arae5 Divinae Triadi lacer Colodiis, eleganti, ac magnifico opere Viennae, alii alibi excitati. Ad Marianas Cellas , celebre inter Styrorum alpes Divinae Matris templum no-ntim profečtus, nunquam non amplidlmis donis dium in Divam Virginem animum tedatum fecit: etiamnum hodie, ut cetera taceam, odaeum facrum pulcherrimi operis cratibus Leopoldi Augudi liberalitate praedručtum vifitur. Hujus ille Virginis patrocinio arma, Provincias, populos: huic gravidimo-rum negotiorum exitum commendabat , fere femper felicem. Jam virtutes ceterae Leopoldi nihilo erant pietate inferiores.
Nullum fuit hominum genus, ad quod munificentia Caela- Munifi* ris non pertineret. De plerisque Europae Regibus ita meritus ed,ceK/,/r* ut pauci fint, qui non falutem illi, aut grande quod beneficium in acceptis ferrent. Provinciarum lecuritati extrudtaLeopoldo-polis, Jaurinum, Edekinum, Petrovaradinum,Aradinumpropugnaculis cinčta : Graecenfis Urbis indaurata ex parte Moenia. Quod Augudo Roma, hoc Leopoldo Vienna debet. Munimentorum robore, Iplendore aedium, opibus illo Imperatore immensum aučta. Atque ut^hoc etiam grati animi ergb commemoremus : Ordini nodro mirti fe benevolum femper praebuit, plurimis maximfsque beneficiis collaris j neque alibi nobis adve.rstis aemulorum injurias perfugium, quam apud
T 2	‘	Caefa-
*-j6	Leopoldus 1.
LHeraru Gefarem tutius fuit. Scientias qukm amaret, binae, quas <wior. condidit, Academiae Oenipontana, & Wratislavienfis: altera item virorum eruditorum, quae ab Leopoldo nomen habet, focietas multis magnisque privilegiis aučta teftatum faciunt^. Sed nulla re illuftriores literas reddidit, quam quod iisdem in_D animo fuo locum reliquerit. Latinam itk condidicit, non ut prompte modb, fed vel cum eruditis venufte loqueretur. Poetica, & Oratoria non leviter tinčhus, Hiftoriam omnem , Regiam nempe difciplinam, brevi tempore percurrit. Legum doctrina, Mathematicis difciplinis, civili inprimis, & militari Ar-chitečtonica, mire capiebatur, ut adeb Germanum hunc Caelarem Romanus ille nec gladii, nec calami gloria fbperärit. Neque tamen hac literarum contentione vis animi enervata eft, qui jam tum Regiam quandam Majeftatem Ipiraret. Et verb hae fit aliquando in Leopoldi etiamnum Infantis obtutu defixus Legatus quispiam Turcicus 3 auguftum efle quid in oculis , ac fronte Rtgendi fafihs, quod immania Ottomannis damna praefagiret. Quibus artts' potiffimum artibus in gubernandis populis uteretur, fymbolum exhibet, quod ipfe fibi delegerat: dcfignabatur videlicet fcep-trum & gladius, ac utrique vigil incubans oculus3 his adječtum lemma : Confilio, & Induftria. Confilii certb tanta fuit acrimonia atque vis, quanta efle debuit illi, qui Orientem atque.» Occidentem mente complexus, artes utriusque, & tantum non conjuratas opes, velut in fcopulum impačtas, confregerit. Hoc ille Confilio fuo Induftria; admirabili, ac Divina; propb fapien-tix juntiro effecit, ut, chm triumphafle fe hoftes crederent, re-pentč vičhos teneret 5 fcederäque adverslim fe inita,' non femel in hoftes fuos obverteret: reftituturus etiam veteres Germania limites, semulorümque alterum Europa omni depulfurus, fi eadem fuiflet fociis mens atque conflantia, eadem in pacificationibus fides 3 aut paulbm ipfi vitae fuperfuiflet. In deligendis rerum fuarum adminiftris praecipua Leopoldi fagacitas erat felicitati junčta : ut aptiflimi plerumque eflent, quos ipfe optaflet; haud facile certb ullus antea Imperatorum fuit, qui ^qub belli ac pacis aitibus praeftantes , tämque multos haberet. Invidius illi i cupiditatibus animus, ac propfc rigidae innocentiae fuit, in quam Anitum nec invidiae ipfi quidquam liceret. Tot annorum, quos Reipu-KmbuioLgubernandae dedit, pauci erant bellorum expertes 3 d tot rtmotw* tamen bellis, nullum nifi poftremum indixit: fi indicere bellum eft, ereptis contra jus fäsque pofleflionibus, quae nifi armis extorqueri non poflint, hoftem dejicere. Qua moderatione animi, fi ceteri omnes Principes eflent, nae felix fit ChriftianaRespublica, bellorum omnium fublata causa. Leopoldus certb his modeftiae, temperantiae, fidei teftatiflimis laudibus non Germanorum
norum Principum tantum, fcd exterorum etiam Regum animos ita conciliavit, ut neminem fbrtafle Cxfamm obfervantiä, & benevolentia majore profecuta iit Europa. Ut adeb Magni cognomentum non illi adulatio ulla humana, ied tanto Caelare dignae virtutes: ingentia de Germania univeria, de humano genere, de Religione merita adjecerint.
Ternae Leopoldo fuere Conjuges: Therefia, Claudia, Eleo-Co^v«, nora. E Matrimonio primo una vitalis fuit Maria Antonia Ar-^M,r4 chi-Dux, LXXXV. anno Bavariae Elečtori Maximiliano in ma- . gnasfpes defponfa 5 Ferdinandus Wcnceslaus altero, poftquam natus eilet, anno: binae ali^ proles mox ab ortu extinčtae iunt. Claudia binarum prolium Mater effečlra^ fed quibus perbrevis pariter vita eilet. Eleonora Magdalena Neoburgi Dux Leopoldo LXXVI. anno, quarto decimo Decembris die, Paiiavii de-iponiata e it, fuitque Matrimonium illud non Germaniae tantbm, fed Europae toti auipicatiilimum, procreatis Jofepho, 8c Carolo Imperatoribus Maximis: His accefsere odronae aliae proles: e quibus ternae fup er itites: Maria Eliiabetha LXXX. anno nata, quae, dum haec feribimus, Belgium pro Carolo Auguito Monarcha gubernat5 lingularis prudentiae ac moderationis Princeps. Maria Anna LXXXIII. anno nata, quae deinde. VIII. Seculi hujus anno Joanni V. LuffaniaeRegi in Matrimonium collocata eit. Maria denique Magdalena anno iupra očtogeiimum nono in lucem edita: vivunt hodiedum omnes, non magis Paternis, quam propriis virtutum laudibus inilgnes. At Eleonora Imperatrix Leo-poido Conjugi ad annum usque vicefimum feculi iuperites,
XIX. Januarii die mortem oppetiit, aetatis annis LXV. exadtis: vivum abfolutümque virtutum omnium exemplar, & quÄ fančtiorem Principem nec prifea illa fecula
dederint.
tl
ParsIIL
*H( 78 yw*
J Ö S E P H U S I.
Imperator.
DUX STYRIjE XXII.
Mperinm Josepho Cxfari non diuturnum illud quidem, fed rebus geftis, vidtoriammque numero, & amplitudine memorandum imprimis, atque au-fpicatiilimum fuit. Accepto gravi ad Höchftadi-um vulnere, etfi nutare Gallia: res viderentur 5 nondum tamen ita profligata Regni opulentiflimi fortuna erat, Bavaric« quin fubinde vires refumeret, In Belgium praecipui, atque Ita-turia, jjam arrnorurn furor incubuit. Tametfi initio, & in Germania,
atque ad ipfos pene Auftriae limites bellum, feu verius belli jpe-cies erat. Glifcens aliquanto jam tempore per Bavariam feditio quinto fupra feptingentefimum anno in apertam demum flamam erupit: plebs ruftica, nefeio quam ereptam fibi libertatem cau-fata, arma corripit 5 tumultu repleri omnia: volitare Provincii tota perduellium figna^ & jam Burchnfia, Braunoduno, Schar-dingä, oppidis aliis repentina incurfione captis, apparatu !nde_» militari, belliefsque Machinis aučti pene ad jufti militis modum excreverant. Hoc fucceflu rerum ferociores, cum in exitu annus eflet, Monacliium obfidione cingunt. Omnia per iram, atque tumultum ačtaj neque multb etiam pbfl: obfeflar urbi auxilio Cxfareus adfuit miles. Itk cum jam fe undique premi agre-ites, & belli artium rudes turba: viderent, ne primhm quidem impetum fuftinuere, momentöque in fugam ačti bellico omni penitus apparatu exuti funt. Seditionis reliquiae ä Kriechbaumio altero opprejfa. pbft anno oppreflie. Is receptis, quae defecerant, oppidisfumul-tuantes, promiflisab Elečtore auxiliis deftitutos, ita omnes attrivit, ut in lucro ponerent, quibus falvis ad aratra reverti con-tigiflet.
Haec in Bavaria ad annum fextum & feptingentefimum ačta. Idem in Belgio, Hifpania, atque Italia Josepho, Sc CaroloAu-guflis Fratribus felix, fi quisquam alius, aufpicatüsquefuit. Eje-člo liebt anno fnperiore aggeribus fuishofte, quibus fein Braban-tia obvalla rat, nihil dum ad rerum fummam geftum fuerat: nec adhuc diferimenfecerat fortuna belli, qu^ datura vires eflet; at
hoc,

,, ,V/
WWA^SWAX 'V»A

DuxStyr'ue XXIh	^
hoc, quem diximus, anno Marlborughii felicitate, atque fortitudine exercitu Gallorumflorentißimo profligato, inCxfaremac Foederatos vidoria denique inclinavit. Ad Judoniam X.Kalend.
Junias dimicatum eft, Brabantix oppidum exigui antea nominis;'”* Ta(le' led ab hujus eventu pugnx ad pofteros memorandum. Infeftilfi-rS mis animis concurrere uterque exercitus, veterisxqufc ac recen-W(iW tis glonxxmulatione accenfi; extradöque in feram nodem CGi\^udoni‘ tamine, magna Gallorum edita Strages; quinquies mille capti /"*' in poteftatem redadis eodem impetu caftris, impedimenta, bellicus omnis apparatus Foederatis ceffit. Sunt qui ad XVIII. millia hoftibus eo die periifle feribant. Illuftris certe vidoria fuit, f™-non magis exforum hominum clade, quam qubd Belgii nobilif-6^ fima portio Carolo Regi fuo aflerta eft. Lovanium, Antverpia, Bruxellx, Mechlinia Brabantix: Gandavum, Brugx, Aldenarda’ Cortracum Flandrix magnam partem validiftimx urbes, defer-tx a Gallis, nullo certamine fubadx; Oftenda xgit alias ab Am-(brolio Spinola poft annorum trium obfidionem coada, tridui non amplius oppugnatione in deditionem venit; Teneramunda, & Menina paucorum pariter dierum labore captis.
Hxc nuntiata Viennam tantb accepta funt Ixtioribus animis, quantb res in Hifpania quoque ab infauftis initiis feliciorem exi- 0^nmt tum nadx funt. Barcinone Urbe terra marique cinda, Carolus^™* ipfe Rexobfeflus ab hoftibus tenebatur: 8c infpem venerant Galli. fore, ut parem Papienfi vicem redderent. Dei Opt. Max. nutu evenit, utne id illis confilium ^ fententia’caderet. Incredibili primtim Car oli fortitudine, fixderatx fubinde Clafiis adventu hoftes ad IV. Idus Majas, ingenti accepta clade, ab obfidione de-pulfi funt; ftetltque invida Urbs: longfc illuftriftimum futura^# aliquot pbft annis incorruptx in Principem fidei monumentum.
Ab hac vidoria Carolus Madritum usque felicibus armis pro-greffus eft, Arragoniis quoque in fidem adadis: quod jam anno fuperiore Catalauni,	Valentini prxftiterant.
Belgas, Hifpanösque fecuta Infubria, atque altero pbft anno Neapolis. Infubrix munitiflimas arces ab exceffu Caroli II. Hi-fpaniarum Regis Galli invaferant; bis fubinde ad Carpium, & Clarium fuperati, quinto fk feptingentefimo anno ad Caflanum prx-lio rurfiis decertant. Acerrima pugna fuit, & vidoribus quoq; Cxfareanis cruenta; hoftes ut cladem mitius ferrent, fibi vido-riam adferipsere. Jamque animis elati, chm prxfertim anni VI. initio auxiliares copias, longb numero inferiores, č Germania_» miflas ad Calcinatum fudiftent, in fpem opprimendi cum Augu-fta Taurinorum Sabaudix Ducis v enerant. Quatuor ipfos men-fesobfidio tenuit, eäque minimfc fegnis; hinc fpes, hinc dcfpera-
LI 2	- tio
8o	fofephw /,
tio animos irritat: Gallis, cepifle jam fe Urbem, ßpaululhm ad-nitantur, credentibus5 Daunio contra urbis propugnatore, cre-fcentibus in dies magis periculis, etiam intendente curas, &: ubi plurimum laboris ac trepidationis erat, inter primos fe offerente» Gti/i ad Septimo demum Idus Septembres & falutem obfeffis, & hoffi per-’nuZ'vi n^ciem Eugenius attulit. Is traječto, nequidquam obnitentibus ° Gallis, Pado, adjundtfsqne, quas Sabaudusfcripferat, copiis,ho-ftilia ipia Caffra adoritur. Vallo operibusque egregič munita^» erant: & quod vičtisfpei nihil relinqueretur, acerrimus eratrefi-ffentium impetus 5 fed neque Dux Duci par, nec ad extremum Germani militis robur Gallus tulit. Itaque fuperato vallo, expugnantur denique caffra : undique fterni, capique hoftes, nec ante nočtem fugiendi aut cxdendi finis fačfus. XXX. Gallorum millia eo pndioatque oppugnatione feimnturcecidiffe^ captivorum feptena fere millia fuere: hos inter CCC. variorum Ordinum Duces. Qui exercitui hoffili praefuere Imperatores Aure-relianenfis Dux , & Marffnius, ambo faucii: hic etiam altero ä pugna die Taurini ex accepto vulnere mortem oppetiit. Ingens praeda militi ceffit: Bellicae Machinae ducentis plures captae. Vi-fod ^ in- čtoriae tam illuffris aučtarium longe nobiliffimum fuere Longo-fu£na	munitiffimae urbes, magno numero vi aut voluntate in po-
fe un ux. te^atem rec(ačl:ae5 prafidiarius in his miles omnis dedititius fuit. Sunt quiGallorum ea una aeff ate in Italia ad quinquaginta millia cae-fa captäve fcribant. Fračtis hoc uno praelio viribus, nequaquam aliquid ultra, tantopemm fiiarum periculo, in Italia tentandum fibi putarunt hoff es 5 ac infequente demum anno initis ad III. Ka-lend. Martias pačtis Mediolanenfi arce ( Urbs enim moxkTauri-nenfipugna vičtores laeta voEnsque acceperat) Cremona, Mi-randula, Mantua, ceterlsque, quae reliqua ipfis erant, locis excellere. Atque adeö magno fuo malo didicit Ludovicus XIV. quod ceteri fere omnes ab Carolo VIII. Reges experti funt, Infubri-ca bella initio Gallis, quam exitu laetiora efle.
Neapoli-	Neapolim inde verfo bello, opinione proniora cunčta fuere.'
M*«»*it»-]sJeapolis Urbs Regni Princeps mox ab adventu Guirici Daunii Tupat 05"Comitis Caefarife, CARoröque Regi permittere: fecutae hujus Vaunm. exemplum reliquae omnes Urbes: Cajeta vim experiri aufa, afiul-tu capta eff. His anno demum očtavo Sardinia, atqu e Minorica Infulae acceflere.
Hungari- Sed jam ab intervallo tanto in Hungariae campos revertamur, cUumui vei e0 nomine fan^ quam infelices, quodnnnquaim non triftisfe-ditio eff, feu vincat, feu vincatur. Inde ä fufeepto Imperio pacis curam nunquam intermiferat Caefar 5 Viennae primhm, faepius deinde Tyrnaviae, arbitris Angliß Hollandlsque tentata, nunquam
coa-
T>ux Styrice XXI h	8l
coaluit. Nec in uno aliquo tanthm Hungariae tračtu incendium fxvütj fed in omnem fe partem flamma dabat. Ragoczius Tu-multmintium erat caput, isque palilm fepro TranfyivaniaePrincipe gerebat. Addidere animos urbes munitae non paucae, quas pradidio obtinebat5 ex his in adjacentes circum regiones igni, 8c ferro ačtum: neque femel furialibus hisce flammis Auftriae, Styriaeque fines arfere. Ingentia data damna 5 etli non minora ■ faepe accepta funt. Quinto feculi anno XL. hoflium millia Leo-poldopolis obfidione pulfa fundit, fugatque Herbevillius Caefa- Le^Jida reanorum Dučtor, bellico omni apparatu capto. Eosdem tri-^//OT ennio pbfl: ad Trenchinium Heiflerus pene internecione delet5 fena millia in acie cecidere : noftrorum paulo ducentis plures. Et ad ‘ Non defuere, qui ad Turearum Imperatoris opem confugerent^ rre”c6/-fed renuebat ille auxilio adefle in Regem fuum arma ferentibus, atque adeo, miflb quamprimum nuntio, Caelarem, quid ačtum fecum eilet, edocuit. Et ab Gallia quoque verborum, quam_* rei plus affluebat. Ita cum nec filis, nec externis viribus jam flare pofient 5 tamen armis non abflinebant. Adeb vel infeliciter defenfum libertatis nomen (nam rem ipfi peflumdabant) placebat: & eä causa vinci malebant, quam non tentare vičtoriam. Apparebat bello non ante finem fačturos, qniim exuti iis, quas adhuc tenebant, munitionibus eflent. Itaque nono fupra feptin-Muttü gentefimum anno bis profligatis non paucae ab Heiflero ademptae Hungariae inferioris urbes. His accefsere altero anno Leutfcho-f^,Äy* via, Eperiefinum, Scepufium, Agria, Sc quod rei caput erat, Uyvarinum, vallo operibüsque munitiflimum, menfium očto obfidione captum. Undecimo ad extremum anno Caflbvia, quae una fere fupererat, in deditionem fubačla cfl. Ita fracti de- de. mum tumultuantium animi: paxque tanto pbfl: invervalloHun-mum gariae reftituta efl 5 admiflorum gratia omnibus, qui redirent, fačta qubduti nollet Ragoczius, in Poloniam paucis comitantibus abiit: ceteri fidem Josepho facramenti religione adflrinxe-re. Haec etfi magnam partem Caefaris jam demortui nomine ačla furit; tamen, quod mirere, etiam intellečla morte fua^s pačlionibus fides conflitit.
Hxc inter parum profperam fe fortuna belli in Germania^;* prxbuit. Septimo fupra feptingenteflmum anno Villarius traje-Gerwrt*« čto Rheno Franconiam, Sueviamque, nemine obfiflente, po-{^^ pnlatur. Mercyus decem & feptem Gallorum turmis prope/^. Hercyniam fylvam difllpatis, biennio pbfl, dum Burgundiam tentat, majori clade afficitur. Neque aliud quidquam, feuceff fantibus Ducibus noffris, feu qubd vis omnis belli verfa in Belgium effet, memoratu fatis dignum in Germania geflum efl.
Pars III.	X	Bei-
Fviderati ad Aide, nardam viftores.
Infulas
F/andria
urbent)
Belgium haec inter nunquam non laetum Josepho Caefariexti-tit. Junčtis ibi viribus animlsque bellum geilere Eugenius ac Marlborughius, iummi non noftrae tantum, fed omnium attatum Duces. VIII. anno ad Aldenardam XI. Julii die pugnatum eft, vičtis pro more Gallis. Praeter magnum caelorum numerum^ feptena millia capta. Clarior vičtoria fuit5 qubd ipečEantibus Burgundiae ac Bituricenfi Ducibus parta eft. Infefta inde in Ar-teiiam usque, hoftilem Provinciam Flandriae vicinam, illata fi-gna. Idibus demum Augufti Infulae obftdione cindtae, urbs operibus praefidiöque validimma. Nihil non egere Galli, ut ab hac velut arce rerum iuarum Foederatos averterent: irrito femper conatu 5 Bruxellarum oppugnatio non fere citius ab hofte coepta, quäm adventante foederati exercitus parte reličtis caftris, & apparatus militaris non exigua vi omifla eft. Secuta non multbpbft Infularum deditio. Gandavum, rigente licčt hyeme, decimo Et Torna- oblidionis die: Brugae nulla adhibita vi: & infequente annoTor-«kT Ca^t' nacum, urbs inter Europae munitiffimas, acri magis quam diuturna oppugnatione coačta Caefari fe dedidere. Itk inclinantem Cruenta hoftium fortunam novum, illüdquc gravius perculit malum: en Hano. conferta propter Malplaquetum Harmoniae oppidum pugna, utrique parti cruenta , fed multb Gallis funeftimma. III. Idus Se-ptembr. noni fupra feptingentefimum anni triplici vallo munitos aggrefti finit Foederati. Magno irarum certamine gefta res, ut non cum Gallis toties vičHs, fed cum aliqua nova gente videretur dimicatio efte. Diu anceps praelium fuit, atque adeb ad ultimum pene laboris ac periculi ventum eft 5 dum vičta dcnique_» pertinacia infolitä hoftium perrumperetur. Sex ftipra vicena millia utrinque cccidifte nonnulli fcribunt. Vičtoriam ä Fcederatis ftetifle, & reličta hoftilium tormentorum bene magna pars, & non multb pbft capti HannoniaeMontes indicio fuere, & vififunt Galli ipfifateri, obfeftae urbi, Hannoniae Principi, fuppetias venire nequaquam aufi.
nia pugna.
Tot cladibus attriti fentiebant hoftes imminere ferrum jugulo luo, brevlque libi in Gallia fu a de Regno dimicandum fore 5 chm Vuncum, praefertim altero pbft anno perruptis aggeribus Foederati Du acum: "Bethuniam deinde, Fanum S. Venantii, Ariam Artefiae urbes quadam uno velut vičtoriae aeftu expugnäftent. Itaque d'e pace agi coe-anno uno ptum5 fed quod nondum pro vičta fe gereret Gallia, nihil per-'tionem' ačtum eft. Ceterum ingens ea res Ludovico Regi compendium veniunt, attulit, & quo majus, ne fi pax quidem, ht tum res erant, pa-Ludovi' trata eflet, habiturus fuerat, inječta videlicet Foederatorum quo-Eexdepa- rundam animis aureae pacis cupiditate. Jam tum certe in Ance agere gha feceftionis ejus initia jaciebantur, quae deinde Foederatorum incipit. &	.	res
Zte Styria XXII.	83
res tantbm non afflixit: Anglis rerumperitioribusnunquain_s probata e ft.
Cum haec maxime agerentur, Josephus Caeiar morbillis op-j^ preflus, in ipfo aetatis flore, incredibili omnium dolore ac ludtu ctjarü extremum vixit, aetatis tertio & trigefimo anno, Imperii fexto nondum exaäris. Quintus decimus dies Kalendas Majas undecimi fupra feptingentefimum anni Caefari fatalis fuit. In lucem editus eft fexta & vigefima Julii LXXVIII. anno feculi XVII. Sa- EjusNata-cro fonte luflratus Josephi nomen accepit, neque Auguflae Do-/f;-muifuae, nec Europae Principibus ceteris antea ulitatum. Leo-poldus Parens triennio ante ceremonia maxima Divo huic ad Cx-leflem aulam Patrono fe, Gentem, Provincias fuas in clientelam dicärat 5 huic adeb mafculae prolis tam expedtatum partum 111 acceptis ferebat, dignümque vifum eft, ut in Patroni nomen Cliens tranfiret. Ncfcio quid divinationum praebuit, qubd infans inferto in os digito, comminantis fpeciem in partu praefetulit, ni-fl jam tum fortd hoftibus fe metuendum oftenderit. LXXXVII. Coromtur anno V. Idus Decembr. Pofonii Hungariae corona infignitus eft. r^Hun~ Memoratu dignum, qubd Regnum illud hereditario nomine cre-^^* vit, veteri fcilicet pactionum jure, ad quod nova Auguftus Parens belli jura adjecerat. Iisdem comitiis omnium fententia antiquata eft licentiäne dicam, an libertas, ab Andrea II. Hungaris data, in Regem arma ferendi, k quo decerptum quidquam de privilegiis fuis exiftimarent. Anno XC. fubinde Magno Parenti Et Koma„ fucceflbr datus Francofurti ad VII. Kalend. Februarias fblenni ritu »orum. inauguratus eft. Imperium Romanum ab Leopoldi exceflu, clarus jam reportatis de hofte triumphis adiit: Landavio bis expugnato, quod adeb munierant hoftes, ut nulli ceflurum ipfi jačta-rent. Nono fupra nonagefimum anno Conjux adfcita Wilhcl- Efmdem mina Amalia Joannis Friderici Hannovers Ducis Filia, quae, Co7w dum hxc fcribimus, etiamnum vivit pietatis operibus addičtifli-ma. Ternae ex hoc matrimonio extitere proles: Leopoldus Jo- Et uberi. fephus DCC. anno in maximas Europae fpes natus, altero pbft magno omnium lučtu extindtus eft. Maria Jofepha nonum & nonagefimum feculi fuperioris, Maria item Amalia alterum, feptingentefimum annum natales habuere. Ambae fuperftites, haec Bavariae Elečtori Carolo Alberto 5 illa Friderico Augufto haereditario Saxoniae Principi matrimonio junčtae.
Ceterum fupremam moriendi neceffitatem Josephus , etfi yirtutvu florente adhuc aetate, & in ipfo vičtoriarum curfu invičta tulit conflantia: clementem fibi haud dubie fperare Deum faepius di-čtitans, qubd 5c ipfo clementem fomper fe omnibus fuis praebuift fet. Maximarum virtutum Princeps fuit. Nihilo his inferio-
X 2	res
res cetera? animi dotes, dignae plane tanto Imperatore, & quas aequb amarent fubditi populi, quam formidarent hoftes. Admirabilis praecipui erat ingenii vis, atque perfpicacia: qua haud facile dixero, an pares multos Principes Europa habuerit. Nemo fortafle Imperatorum fuerit, qui tam multas atque illuftres tam paucis annis vičtorias reportärit j & quod rarb admodum^ humanis rebus contingit; perpetua ad extremum usque felicitate ufiis vita decedit.
\ Cceptum 't Jofephi obitu vulnus ütne perfentifceret Europa, ■L*' CAROLUS fecit Imperii Augufti fucceflor. Hujus res bello ac pace pneclare gefhis, quibus jam nunc Majores fuos omnes aequat, erit haud dubiš, qui aliquando luculento opere defcri-bat. Nobis temerarium vifum ed: Tanti Csefaris vitam, qui fama Nominis fui, geftarumque rerum gloria Orbem implet, pauculis quibusdam foliis complečti. Ad haec, quoniam praeienti fcribimus, metuendum erat, ne adulatio videretur, quod veritas efi. Unum illud precamur, Deus ut hunc Orbi Caefarem Maximum quam longidimč incolumem, atque adeb , d id humanarum rerum conditio ferat, immortalem fervet.
FINIS.
I
.



S’

\

/1
\
\



s

V-	•	•
■














-





'yß

-
'


<*






'







' 1

(

,)






f1



	•	m V'			. . ,
	'				
					
		.		■	



.
' ">

■

*



'







1








.




.















■


• -	• N -
-


.



' 1
,