KRALJEVINA SRBA, HRVATA I SLOVENACA
UPRAVA ZA ZAŠTITU
Klasa 6 (6)
INDUSTRISKE SVOJINE
Izdan I Avgusta 1925
PATENTNI SPIS BR. 2999
Dr. Robert Hamburger, fabrikant i Dr. Stefan Kaesz, hemlčar, Freudenthal, Čehoslovačka.
Postupak za prethodno preradivanje melase u svrhu fabrikacije kvasa.
Prijava od 14 januara 1924.
Kod poznatih postupaka za čiščenje melase za proizvodnju stiskanog kvasa dobiva se doduše dostatno čista melasa, što ali ne sprečava, da iz ovakove melase proizvedeni stiskani kvas posjeduje često slabu boju i malu trajnost. Prestojeći postupak sastoji se od prethodnog prerađivanja melase, kojim se njezina uporabljivost za proizvodnju kvasa veoma podiže, i vodi do cilja takođe kod melasa, kod kojih su dosada poznate metode bile potpuno neuspješne, tako naročito takođe kod kolonijalnih melasa (melasa iz šećerne trstike).
U smislu izuma proizvede se u samoj melasi što moguće visoko disperzni koloidni sistem, na pr. iz oksidhidrata i postepeno se umanji disperzitetni i hidracioni stupanj ovih oborina, bilo dužim zagrijanjem, bilo dodatkom koagulirajućih ili kemijskim prevedenjem do krupnije, na vodi siromašnije, oborine vodećih dodataka, bilo pak pomoću skupne primjene ovih obiju mjera. Nakon staloženja oborine, otstrani se ona iz melase na poznati način (na pr. dekantacijom, filtracijom ili centrifugiranjem).
Najbolje se proizvedli ove oborine u ras-topini melase, koja se ima razbistriti na pr. dodatkom alkalisilikata k nakiseljenoj rasto-pini ili dodatkom aluminiumovih soli (kao aluminiumsulfat) i amoniaka. Kao dodaci, koji pospješuju prelaz koloidnih oborina u krupno disperzne sisteme služe na pr. kreč, barit, stroncian, magneziumov oksid (hidrat) ili slično, koje tvari se dodaju svrsishodno u nešto većoj množini, nego li odgovara količini oborenih hidrata. Pri tome se tvore je-
Važi od 1. juna 1924.
dinjenja, kao na pr. kalciumovi silikati odn. kalciumovi aluminati.
Kao izvedbeni primjeri navađaju se slijedeći:
1.	Melasa se razrijedi na ca 18° Balling-a, nakiseli do kiselinskog stepena ca 1.2 do 1.4 pro 100 cm3 mješavine, manje ili više zagrije i već prema njezinom svojstvu, doda joj se mijenjajuća množina ca dvostruko normalne alkalisilikatne rastopine. Tečnost se dobro promješa. Ispadne krupno pahuljičasta oborina, koja se nakon odgovarajućeg vremena u toplini lahko staloži na dnu. Kada je nastupilo potpuno razbistrenje, može se oduzeti čista melasina rastopina i biti dalje prerađivana prema običajnom postupku za stiskani kvasac.
2.	Melasa se razrijedi na ca 18° Ballinga, zagrije, doda se pri približno neutralnoj reakciji količina aluminiumovog sulfata, koja se ima svaki put odrediti, ca l°/o upotreb-Ijene melase; na to se doda odgovarajuća količina amoniaka. Tečnost se veoma dobro promiješa. Nastane krupno pahuljičasta oborina, koja se nakon odgovarajućeg vremena u toplini lahko staloži na dnu. Kada je nastupilo potpuno razbistrenje, može se oduzeti čista melasina rastopina.
3.	Melasa se prerađuje prema primjeru 1 ili 2. Nakon nastajanja pahuljičaste oborine pridoda se dostatna količina kreča.
Prema pretstojećem izumu očišćena i razbistrena melasa može se nadalje po volji načiniti kiselom ili alkaličnem, a ne da bi nastalo ponovno pomućenje.
Poznato je već za svrhe čišćenja vode, da
Din. 5.
se izazovu voluminozne oborine, koje pri ispadanju oslobode vodu od suspendiranih nečistoća, bilo to, da se samo obori koagu-lirajuća tvar, koja mikroorganizme povuče sa sobom kao lovna mreža; bilo to, da ove o-borine imaju služiti za začepljenje filterovih šupljika. Kod svih ovih postupaka ispoljuje voluminezna oborina kod niske temperature manje ili više samo mehaničko djelovanje. Čišćenje melase tvori ali neobičan koloidni kemički problem, time da je ovđe vjerovatno čećer adsorptivno vezan na koloidne nešećerne tvari. S ovog razloga nije takođe mogao voditi do cilja predlog, da se melasa razbistri sa bjelančevinom ili želatinom ili joj se dodaju glineni hidrati pod uvjetima, da ostanu bjelančevine netaknute, tako, da je mjesto toga bilo preporučeno, da se razrijeđena melasa u svrhu desodoriranja i oborenja tvari bjelančevine i organskih nečistoća i istovremenog invertiranja pri 70° C prerađuje sa a-launom i otstrani suvišni alaun i kreč iz melase, dakle poluči čišćenje kemički, za čime se je težilo takođe na drugi način. Nasuprot tome, izum se svijestno povraća na koloidno kemijsko područje: u solno bogatoj melasi izazvane promjene stanja koloidnih oborina za postepeno umanjenje stupnja disperzitete do nastajanja krupno disperznih sistema, ne polučuju nikako samo lakšu i potpuniju izlu-čivost ovih oborina već u prvom redu rasto-pljenje adsorpcionih jedinjenja.
Poznato je takođe, da se repin sok i melasa u svrhu dobivanja šećera čiste pomoću voluminoznih oborina oksihidrata, time da se ovim polaznim tvarima pri zagrijanju doda
hidrat siliciumove kiseline ili koloidalna glina ili da se hidrat siliciumove kiseline iz vodenog stakla dovede do izlučenja dodatkom kiseline. Kod čišćenja surovih sokova sa ko-loidalnom glinom spoznalo se je već kao prednosno, da se mješavina polako zagrije na 60—70°. Takođe su se kod zagrijanja ili kratkog zagrijanja repinih sokova sa hidratom siliciumove kiseline ili sa koloidalnom glinom dodale veoma male količine kreča, da se dobije šećerno-krečna rastopina. Nije se ali moglo predvidjeti, da će primjenom sličnih mjera za prethodno prerađivanje melase, određene za fabrikaciju kvasa, postići tako duboko zahvatajuće poboljšanje njezine sposobnosti za ovu svrhu. Takođe propisano polučenje koloidalnih promjena stanja, proizvedenih u samoj melasi, visokodisperznih sistema znači veliku razliku za željenu svrhu nasuprot vanjski sličnim postupcima u šećernoj industriji.
Patentni zahtev:
Postupak za prethodno prerađivanje melase za svrhe proizvodnje kvasa, naznačen time, što se u samoj melazi proizvede što moguće visoki disperzni koloidni sistem na pr. proizveden iz oksihidrata i postepeno u-manji stupanj disperziteta i hidratacije ovih oborina, bilo dužim zagrijanjem, bilo dodatkom koagulirajućih ili kemijskim prevedenjem do krupnije i na vodi siromašnije oborine vodećih dodataka, bilo konačno skupnom primjenom ovih obiju mjera.