& c "N M* ANTONII Maioragij Rcprchenfi onum libri duo, cocra Manum Nizolium Brixcllcnlem: In quibus muka Sc uaria difputantur,quas cum magnam m legendo iucundicatem, tum non mediocrem utilitatem afferrepoflunt» H V C ACCESSir RECVŠATIO O M# nim eorum,quoIij tam contumeliofam in me Antapologiam legiRi : quam fiatim exc!amaRi, noncalamo,fedrabie,nonatramcnto ,fed ueneno,non in membrana, [edin atra bili conferiptaab eofuiffe, Acmihi quidem cum gratijSima jlt,at _ 2 nis EP IS TO LA. msfmtentia difcefi.quod mikifane,cum in mltls ah}s rebus emtare poffet oratio mea,fy ad dicendi copiam inutile, &ad probandi mio* nemperquam difficilefuit.Sed auoniam Ule menimis infolenteracfine utrne Ciceromafligem appellarat,oftendere uolui, longe diligentius opera ciceronis d meleftafuijje, qudm ab eo,fu magnum ilmex C i ceronis operibusObjeruationum uolumen fuo nomine iampridem em- ferit.Accipe igitur,mi Ferdinande, doloris eius exit in menih cetateprudentidCSed quid bceccom- memoro,quce m dies m te funt & maiora illuftriora f Veniti, ue- ( v E P I S T O LA* ttiet alidutndo temp us illud,&illucefcet HU dtes, cum tu Reipub.no* firagubernacula tenens,cinitatem hanc uirtutum tuarum magnitudi- toto(quod aiunt)corpore,atij; omnibus unguiculis , tantpuam clientes tuos tihi tuendos ac defenden* dos exiflima, Vale. Quutata,ea ouoniam gr nouafunt, gr utilijsima,uehm at* tentiore animo perlegas. Ctetera qu<£ faciliorafunt , gr ideo fortajfe iucundiora,tuo arbitriopercur- raslicet.lterum ude. * 5 Capita t' f CAPI TA A'E R/VM/ OlVAE IN Primo libro probantur. t Nizolium in Antapologiafua,rarionum&argumentorumin- opia.ad conuicia atqj mendacia confugifTe. i Inimiciriaru auftorem fuifTe Nizolium: meip noti mea fpontc, fed calumni]S eius coačlum,ad icribendum uenifle. 3 Apertifsime Nizolium mentiri,quidicatoinnia mea fcriptama Jedidtorum effe plena. 4 In Antiparadoxis me non ex meo fenfu locutum fuifTe, fedex eorum opinione,qui ibi coIloquuntur:atq? ibidem meiniquifsimč Ciceromaftigem aNizolio uocari. 5 Confuetudinem effe Philofophorum 8£ oratorum,ut uel P cr a* lienas perfonas.uel per fuas aliqua uituperenr, &i eade etiam poft- ea laudent;quod impcritein meNizolius reprehendir. <5 Plane decipiNizolium.qui dicatAriftotelčnon ut pfitlofoplul, fed ut perfeftu o ra tore, a Cicerone diiferedi principe appellari. 7 Nulla ration e probatu aNizolio, quod propofuefat: oratores indifferendi ratione dialediids &philofophiseflelonge fuperio- rčs.-quod aperte felfum eife oftenditur. 8 Dialečiicamelfeoratorineceflariam,quodnimis infciteNizo« lius negat. Atq? ibidč Ciceronis locus illuftratus ex 111 . de Oratore, qucm Nizolius pefsime interpretatus fuerat. 9 Nugari Nizolium,qui dialečticam dicat ideo non effe difleretl di artem,quia difertos homines non effkiat. xo \ eram dialedticam non a bonis auftoribus uituperari,fed po- tiusuehementer Iaudarbcontra, quam fentit Nizolius. it Hocnoftro temporeueram illam antiquorum diaiečticamim. ueniri,quodinfolentifsime Nizoliusinficiatur. iz Philofophiam Academicam & Peripateticam adhuc integram atqj perfedlam extare,contraNizo!ii fententiam. 13 Quaefub Ariftotelisnomineleguntur opera,pleraqj fine dubita tioneAriftotelis efTe:quodinfcite Nizolius negat. 14 Nonfatis probatumaNizolio,paradoxaStoicorumeffeSocra* tiča: atqj ibidem fibiipfnm biscontradicere. 1; Socratemnon inconftantem fuifTe,m eum fingitNizolius.fedin eadem Tempermenteatqj fententiiconftitifle, licet contra aliorum opiniones in contrarias partes difputarct. CAPITA RERVH, OJTAB in S ecundo libroprobantur, v Nizolium & imprudentis & rnaleuolihominis officio funčturrt, in lufcipiendis contra me inimicicijs. * Ex tribus in Ciceronem collatis criminibus, unum tantum, quod crat omnium lcuifsimum, a Nizolio fumptum ad defenden- dum.necj? tamen defenfum, $ Nizolium omninoignorarequidcnthymemafit ,autquotmo dis dicatur:atq* ibi diftinfta enthymematis fignificata. 4 Imperfečtioncm cnthymcmatum non ad materia probabilem, led ad forma fyllogiftica refcrriicontra,quam fentiat Nizolius. 5 Enthymemahabereomnino eandem materiam quam fy!logi£. mus,& nunquam ex tribus enunciatis codem modofieri,quo perfe ctus fyIIogifmus;contra Nizolij fententiam. 6 Condufioneargumentationis fa:pius ab oratorib. in principio, quam in fineponi:quod imperiteNizolius fieri nunquam air. 7 Quod aitNizolius.inenthymcmatibus rhetoricis conclufio- nem ferčfemper defiderari, falfum effe omnino:cum nunquam ipia co ndufio dcfideretur, fed tantum altcra pracmiflarum ( ut uocant) &f*pius maior,quam minor. .8 Nizolium, cumde enthymemateIoqueretur,fibiipfum con# tradixiffe,& in duos infignes crrores incidifle. , 9 Non tantum abfurde, fed etiam perperam disffum dNizolid, materiam cnthymematum probabiliter condudere. 43 QuasreprelienditNizolius in Antiparadoxis noftrisuoces,8č locutiones tanquam non Iatinas.rečle a nobis efle pofitas. *, Nizolium non tantiim non Iatine, fed ne grammatici? quidcm loqucndi rationem nofle.&Tpenitus barbarum eflefcriptorem. m Iudicium Nizolrj de lacinis fcriptoribus penitus efie falfum, & .minime fequendum. 4, In difputando potius rationum mometa,quam ipfa uerba fpe- lum non itd Ciceronidne didum infedabor, quod ille pueriliter in me cum omni contitmclutfacittfed tot.K eius pdginds itd dtfcutiam, ut omnes ddmirentur,in co tdm incredibilemfuijfeimprudentidm:qui modbfccum ipfc pugr.et, modofalld* citer concludat,modb fenfd audorum perperdm interpretetur,modo imperite di fiingudt,modaommd confundat.Quin etiamplures locos ojlenddm,ubi impuden terfingdt,zr turpiftimi mentiatur. E t tuji uerusdmicuses,uii mibiaudorcffe, ut b.tc contrd me,uclpotius contrd ueritdtemferiptd. tdcedmi Agi mit to me.ts priudt.is iniuri.is,quM oblimfc, libenter foleo. PoieroV pati puhlicam tot prt r- fidntium utrorum,qui didledtcdm^pbilofophtči kadie profitentur, iamminid, quos feriptts [it,s Utzoltus tndigni lacerauiefcum diedt eos nihilpenim,auoidut Mile flt,dut honeRu,in Jcholis fuis docere,fed gdrrulos.incptos, er loquacts effei nequeuerdmboc tempore dialedicam (j pbilojbpbiam inueniri ,’fed ineptam tdntum O* gdrruldm difciplinarn. ImS Mero cominus congrejfus,eum aperti deji* pere,delirare,furercdcmonftrabo.Ouodcumfecero, tune ft uolet.paccmpetat , ant rejpondeattnibil enim recufabo. 1 nterea taceat,ncq- conciliatores arlitros bonordrios qu.trat,fed cxpedct publieum ignorantih fute pnrconium.Te Herci, mi Corr.ide,ita me De us bene amet,propter fummum ingtnium, {feruditionent tuam,uebementer amo. Venim illud d te contendo,ne buic noPtrtt conten*- tioni te immifce.it, priufqudm omnes eius leni Apni. M. D. XLVlll» M' ANTONII MAIORAGII REPREHENSIONV^ LIBER PRI M V S, contra Marium Nizolium Bnxcllcnfcm. * Nifvlium in Antdpologia fua,rationum & argumentom ino 'pia,ad cottidaatq ; mendada confugifJe.Caput i. G o uero iru' Nizoli, prudetiisime mo deftiišimecp uetule,nonmediocri cu^ mulor gaudio,tibicp etiam non uulga res eo nomme gradas ago, projpterea quod in eo quod m me proximepubli cafti,coruricqs taritum ac mendacif s re teftimonio tuo uenTsimum illud eiTe declarafti,quod ego ia a plurimis(ut in Apologia mea fcripfi) de te audiueramite ČČ natura maledicum etTe,5i iampridem etiam inifto maledicendi ftudio confenuiC- fe * Vercbar enim fane, 8č maiorem in modum pertime fcebam, ne fi naturam &C ingeniu tuum occultaiIes,mi- hicp contra conruetudincm tuam modeftereipodiflcs, bonfi ego uirum, qut' no procacitatis uitio,fed ueritatis grada,cotra me primo icripfiflet, reipondendo uiderer offendifle. Verum ideo mehac cura timorecp liberafti, qudd ufq? eo fcfe extulitatq? efferbuit natura: & uolun- tatis tuaeuitium,ut nullo modo id occultum habere po* tueris. Quicquid enim crat in te odij,quicquid ueneni id totum ad linguam &C ad dentes,tanquam uipera qup dam reuocafti:eocp atramenti loco ufus,omnia qup p er omne uit* tuae tempus, quo huic uni rei te ftuduifleo* ftendis, ex omni fcriptorum colluuione colligere potut fti,malcdida,unum in libru contra me congefsifti.Itacp fecuri fintlicetpofthacomnes aduerfarij tui, ludantfcri - a ptis ac p ti s aciocentur tecum fine ullo pmcadtatis tue timore, te fccure laceffant, tibi dem'que barbam etiam tuto uel* Iant: quia totum inme uirus taum effudifti. nihil enim, ut pcrfpicuum eft, tibi reliquum fccifti: in quo uel ma. gis hoftiliter in quenquam mentiri, uel impudčtius fin* gcre 3 uelatrocius debacchari pofthacunquam ualeas. necp qmTqua exiftimarepoteft 3 in alicuius hominis ma la mente, malocp animo 3 maiorem obtredrandi libidi* nem 3 atrociores contumelias, furiofiorem denicp dicaci tatcm uerfari 3 quam in pratclara illa fcilicct, religiofacp (ut tu uis) Antapologia tua,nonmanu,fed toto (quod aiunt) thylaco feminafti. Sed nihil mefefellltimprobi* tastua. fcieba nulla alia de caufa malediccntifsimis a te fcriptis me fuifle prouocatum, cum ego antea nulla in re tela?fi(Tem unqua, fed potius a te grauiter laefus fuif- lem: nifi ut haberes, quem infecfiari petulantiisime, 5 C inquem faruifsimam oris tui mephitim exhalarepof* les. Qug cum ego couicia tua iam multo ante tanquam e ipecula quadam, in me uentura proipexifiemr taltbus mc antidotis premuniueram,ut teterrimus quidem uer boru tuomm odor me circumfteterit, fed nihil omnino tamen offendere potuerit. Quare fi q U am in fpem forte ueneraSjpofle te aliquid ifta tua tam perdita fcribedi ra* tione contrame prohcere,eam omnem iam deponas li* cet.Bene enim habet, quod tu ipfcmihi per fumma im* prudentiam tuam 3 pratclara defenfionis meac fundame* ta iecifti. Non enim uereor 3 quin 2d atqui & iniqui om* nes, quicuncp tuam illam tam rabidam 2dlmportunam Antapologiam, folis mendacijs dC conuicijs undicp fca tentem, legerint 3 ftatim iudicent 3 te caufe tuae diffiden* tem, &C rationibus meis uidtum, cum non haberes quo te uerteres 3 tandem ad maledidia taquam ad faeram an choram C. 'J C' 1 *** ^ o O e *)<+** c+hs<*>* eU**■ ■ choram confugifie. Qin's enim,cum aduerfarfum argU- mentis 5C rationibus euertere poteft, mauult ad con> mm aefcendere c’ nemo certe farne mentis. At tu, cum natura, &T uoluntate me a maledicftis abhorrere inteU ligeresrpartem hanc,utpote tibi (ecuriorem ad uincen* . dum,qiioniaineaplurimumteualereientis, arripuifti, 4^^ rn e ep no argumentis(utliteratum hominem decet)co- minus congreiTus, inuafiftufednonaliteratep degener aliejuis Moloflus, iub aluum cauda rcflexa, uehemen.- terep pauitans,eminus allatrafti: &C quod non tantum 4 literati hominis coniuetudine, ied etiam ab omni pror-> (us humanitate alienu eft, totamcndaciorum plauftra, quod res lpia declarabit,m me nefarie confinxifti.T u ui de quam bene non modo ifti a:tati,ied omnino homini conueniat,noniolum ei qui tibi amicus erat, improbifc fime maledicere,fed etiam in eum impudentiišime me, tiri. Ego certe pro ingenio atep confuctudine rrtea,ucri- tate ipfa, rcrum omniurn potentifsima,fretus,& nugas tuas omnes refellere,8č conuicrjs parccreconftititi, Inimicitiarum au£toremfmf?e Ni¥alium:med; non mea ftontefed calumntjs eius coactum,ad fcribendu uemffe , Caput 11 . P Rinc/pio orationishocoppono, quoniam tulim. da atep uipeream maliciam tua cum meofačto com paras,me Temper tecum uiriingenui atqj conftantis of. ficio funčTunvte uerd,quemadmodum oftendam,per^ fidiofi obtrečlatoris acleuiTsimi hominis. Vt enim vem ab initio repetam, dC omnes intelligant, quam dolofe mecum Temper egeris:exponambreuitcr originem&: amicitiarum et inimicitiarum noftrarum. Scptem (ut o - pinor)abhinc annos, cum inftabili(ede,atcp incerto do mialiOjConditionem quaaens,huc illuc uagareris,Me- a z diolanum ■M I i 7 - 4 . diolatiumirenifti:quo ego tempore,cum uix fextum rte ingeftmum annum attigiftem,artem oratoriam publice uocereccepera. Hic ego teprimo defadc quidem,fedi nonintus(quod aiunt)Sč in cutc cognouireum ipfe tua fponteme domum meamnon amico,fed,utpofteare ipfa declarafti , maximc frauduleto animo falutatumue niftes. Itacp dutftus ego q«adam opinione atep admira- tione tui,quoniam Obferuationes illas Tub tuo nomine editas, quas nondum ego uideram, maiorem in modu extollebas atep iadabasrte multfr obferuare coepi, atq? etiam uolumenillud Obferuationum Sc habendum mi hi in bibliotheca, &C legendum efte ceniiri.Qyin poftea temper, quamuis inter legendum intelligercm, te in cis confarcinandis necp avtem nccp iudicium ullu adhibuif fe,5C (quodpcius eft)multis ctiainlocis cumfalfa,tum abfurda atcpridicula mifcuiffeuideremrlaudabam ta- menftCidiumtuu^uodlicetingenio perquam exiguo, uel potius nullo, te praeditum oftenderes,tamen quan- tum facultas tua fercbat,feruir e communi utilitati ftudjs res. Atq? haec eo tempere de te ideo prredicabam, quia to tu eum laborefuifle tuu exiftimabam.nondum enim audicra,quod a multis poftea dodifsimis uiiis audiui, eas Obferuationes nontuas, fed ChriftophoriLongo lq,fummium,fuifle:qui nonut eas ederet,fedutCicero nis,cuius erat ftudiofifsimus,locos ad manum haberet, in ufum priuatum ac proprium fuum congeflerat: te ue ro poft eius mortem, cum in eas incidiffes, opere quafi tumultuario congeftas, nonnullis additis, immutatis, pluribusperperam(utalio inloco dicam)intcrpretatis, omnes tandem pro tuis edidifle.Cum hoc inquam,no- du audiuiflem, licct ingenium in te perexiguum efte ui derem: tamcnftudium tuum aliqualaude dignum efte ccnfebam. C «j t v \ cenfeba.Hac me fcmper mete fuifle, teftes funt omnes, quicunq? meču unquam de te locuti funt < fedmprimis duo um, mihi (uma necefšitudine coniuncfli,B arth o L.O m ae v S RICCIVS, cui plurimum noftri tempo risbongliteredebet, dC vin centivs m a g i v Omni uirtutu genere cumulatus philofophus. lu facile teftari poflunt, quam honorificos de tefermones apud cos,8č quam frequentes habuerim.Imo uerd quauis ab initio noftrae amidtiae grauiter a te lteiiis fuifiem, nemo tamen unquam ex me uerbum ullum de te,mTi hononV fieum audiuit: doneč tandem a te contumeliofis fcriptis prouocatus, uthonorem meum tuerer, tibircfpondcre coacftus fum. At tu interea mr probc quxd facisr’quomo do confundarmecum amicitiae xura confcruasADiCjdie fa - fum; (atis enim tegraues pcrfidicetute pcenas dedifle ■* a i putabam, putaba, cum tam turpiterab omnibus fepulfus fuifles, Qi.udr / poftquam Decilioncs meas in Calcagninu uidi* fti,meminifti'ne tc fumma commotum inuicha,quod te folum Ciceronis obferuatorem, tefolum latine loqui fcirc putabasdn me caninam ( quodaiunt) exercerefa* cundiam carpiffer' Profcr qua;fo,fi potes, quo pcccato, aut quo merite meo, tam aeriter, tam'que inique de fa* ma mea detrahere cc?peris?Qiiid editis in lucern Anti* paradoxis, in quibus exemplo docftifsimorum SC clavif fimoram hominum, qui hoc genere feribendi fefefre* quenter exercuemnt, me lufifte declarat epiftola,quam eis prcepofiri,'quce etiam ipia iocorum plena cit, quato* p ere in me dcbacchatus es^euino animum tuum inme hofhlcm patefecifti C quiste peftiferum inmeuiruse* uomentem non audiuitC V os uos appellOjUiri eruditif* fimi,quos egoprofingularibusatcpeximqs uirtutibus ueftrismaxime ueneror, atquefufpicio,P avle m a* n VTi,tecpo ctaviane s co te . Vos non fine tacdio(qux ueftra humanitas eft) firequentes in me Ni* zoli] latratus audiuiftis. Vos uolumen illud ueneni ple num uidiftis, aclegiftis, quod ad me,more fcilicet ami* corumac proborumhominum,nonfurentium inimi* Corum,prius mifit.uos teftes eftis,quibus me conuicijs, quo maledicendi genere, qualingureprocacitate, qua denique petulantia infečtetur. Quidhicfaciatuiringc* nuus & fortis f an quod tu Temper fecifti, p er Tummam ignauiam atro dente clanculum teremordeatf' an apud liunc et illum,exemplo tuo,tibi detrahatrminime uerot non eft hcec ingenui conftantiscj} uiri confuctudo. quin potius(utegofcci) tecum aperte congrcdiatur, puhlice te mentientem oftendat, tuam omnibus improbitatem patefaciat,farna &C exiftimationem Tuam a confceleratis calumnrjs v C calunfjs tuis tueatur ac dčfendat.te denicp taqtiam Her cules hydram contundat, neatrum lllud Iinguae ture ue nenum amplius m quenquam euomere pofšis. ludicet crgo bom' um, utr um tu perfidior m amfdtia triolanda, an ego hberahor m ca, quoad potu/, conferuandatutrCr tu leuior in malech'cenda,an ego fortior in refellendo. Apertijlime Ni^oltum menim,qui dieti cmmct mea [eri p ta maledičtorumefp plena. Caput 111* Q Vod autem maledidhonum tuarum excufatione alicjuam quter/s,dum eodem me crimine condem nas,certe facis,ut m haere ribi propter impudenriam tu am minus trafcar.quippe qui tam aperte,tamcp maleuo le menttaris, ut te omnes eruditi rideremerito pofšint* Ais enim, omma meaferipta referta effe maledičlistcu aperrifsime coftet, mencq; m quoridianis fennonibus, neqj urfcriptis cuiquam unquam maledixifle: quamuis ali'quos, quod mihi peccaffeuiderentur,multorabono ru cxeplo,me accufaffc no diffitear.Sedfortafietu(qug tua eftimperitia) adhucignoras, aliud eflemaledicere, aliud accufare. Accula rio (ut mquit Cie .) crim en defide rat,re ut definiat, homine ut nqtet,argumeto probet,te fte confirmet. MaledidHo uero niln'1 habet,ppofiti,prx ter cotumeha: qme li petularius iačht, ut in me nequif*> rime tu fecifti, conuiciumtfi facetius,urbanitas nomina tur. Quidergoeftf' Ais miril a me fcriptum hadlenus quod non fit maledicentiTsimum. at ego tibirefpodeo ’ te uel malidofe, uel imperite mentiri: malidofe, fi rem intelligis,& dedita opera tamen falfa m me comrieta ia- <5hs: imp erite uero,fi maledidrione ab accufatione non diftinguis. Dico igitur, me nemim unquam in feriptis meis maledridffe ..Mttto enim,me multa fcripfifle, qute tuadhuc ui d ere nonpotm'fti' 3 quonfam a menondum- edita / § editafunt:ut,Paraphrafimm quattfor Ariftot. deCce- lolibros, atcp ltcmindufdem philofophi duos de Ge* neratione&dnteritu,Librumde modo profkičndi m ftudij s, Librum de offido parentum SC liliorum, Duos libros de rifu oratorio SC urbano: Commentarios in li* brum dePcrfecflo oratore ad Brutum: Commentarios in Partitiones Ciceronis,atque in primum de Oratore: Commentarios in duos primos Georgicorum Virgi* lrj: pračtereaduodedm orationes diuerforum argumen torum,quibus nodum extremam manum addidi: Qua tuor prarfationes, nonnullacp alia opufcula nondu p er* fečla 3 in quib.omnibus no modo nullimaledico, quod nuquam fed, Ted necp quenquam accuio. V ideamus ea quxiuitenili quodam calorc, magis quam firmo iu* dido, lam a me funt in luce edita: qute tu omnia tanqua maledicentifsimauituperas, ut omnes maleuolentiam tuam agnofcant.Cum eflem adolefcentulus,ac pene pu er, orationem eam quam habueram in nuptijs Philippi Sacci,Senatus Mediolanefis principis, emifi: quam plu rimi uiri dočfiifimfiac tui loge difsimiles 3 ut ab adolefce te profečtam, ualde commendarunt: in qua prseter lau des ipfius principis,SC totius Senatus noftri 3 probare e* tiam conabar, feni homini ducedam uxorem e(Tc.quid igitur inillaorationefuit, quod maledicum appcllare pofsiSjCuminlaudationefuafionecptotauerfetbVides’ ne,ut primus foetus meus te uanum et mendaccm SC im probum efle conuiciatorem oftendatc* Nonitamulto p oft exercendi ftyli gratia, in aleatores dcclamauu qua orationem meam, cum no ideo fcripfiiTem ut ederetur, Francifcus Caluus,nimiusrerum mearu admirator,me tničiente,tvpis fuis publicauit.fed tamenhcec etiam ora tio te plane mentiri damitat: cum in ca nemim maledi* camjfed cam,(ed iuuentutem ah alea retrahere ftudeam, 5č detri menta, quaemde profkifcuntur, enumerem. Qirid fin Decifionibus contraCaIcagninum,quibus Ciceronem defendo,poteft'ne quifquam aIiquod maledičtionis no tare ueftigium ?Fuerim fortafle uehemens Calcagnini r epr eh enfor, 5C adol eičen tiae feruor m e p aul o acriorem reddiderit: nondum enim fcptimum acuigefimum an- num explera,cum id opus confcripfi:nullis ramen eum conuicijs, nullis maledičhs ira exagitaui } urtu prarclare cenior &C magiftermorumme infečlatus es.nonbelua, nonbeftiam, non fycophantam.,non nebulonem, non temulentum, non ebrium, non uecordem, non attoni^ tum,non fanaticum,non Oreftc infaniorem, nonbala^ tronem,non BoIanum,non ipurcifsimum 3 non afinum, non turpilšimum 3 nonfceIeratum appellaui, no multis denicp ali) s minime ferendis contumelijs affeci: quibus tu uerecunde frilicet modeftecp uetule,cum nullas te ra tionesbaberefentires,inmeutinonerubuifti. Scripfi deinde Antiparadoxa: qua: te ideo excruciant, no quia quifquam in eis Ciceroni maledicat,cum modeftifsime fegerant adoIefcentes,qui ibi loquuntur,Ienitercp Cice ronemaccuient, magisadeo utrne ad reipondendunt prouocent,quamutdeCiceronismaieftate quicquam detrahat,quod uel caeco perfpicuum eft: fed qui a uideš in eis, quam ingeniofe multa diTputentur, hoc te male habet, hoc te dies nocftescp diuexat, hoc denicp facit ut tnuidiadiTrumparis. Ecceautemannofuperiore infe* natu Mediolanenfi, de mutatione nominis caufam du xi: qux oratio mea eft in manibus 3 8d quam te lcgifte cer to fcio. quid eft lgitur, quod in ea tanquam maledicum pofsis reprehendere, cum tota uerfetur in defenfione mafnifi fortafle, quia fidem aduerfanjs atqj accufatori.. b bus ta fotis mcis, ut me defendam, abrogarc contendo, putaš idcomemaledicum appellari potre.quodfiitaeft,non tantum artis oratoria: te prorfus ignarum effe,fed etiam omni iudicio carere,perfpicuum eft. Emifi tandem,in* iurt)s 8C maledičlionibus tuis coačlus, Apologiam eon trate:quapromeritis in me tuis, tecu egiquam lenifsi* me.necp ullum mihi dubium eft,fi quis eam cum refpon fione tua comparare uoluerit, etiam fi mihi eflfet inimi* cus,quin ftatim iudicet, mefortem quidem 8č acrem in difputando,fedmodeftum 8č lenem in accuiandotte ue to cum in metiendo uehementer impudentem, tum in maledicendo magnopere contumacem. Sed,his qug funt extra caufam pr;etermi(šis,ita decreui tecum mana conierere, non ut inordinatum ordinem fcriptoru tuo* rumfequar, fed ut ea primo difputem, quae mihi SCefle grauiora per fefe,8č lcgentibus utiliora atq? iucundiora foreuidentur.Itacp prius ea quae de oratoribus, dialečri cis,8>č philofophis, non tantum indočte, fed etiam par* tim falfo,partim contumeliofe fcripfifti, quantum facul tas mea tulcrit,accurate tradabo:deinde etiam altjs eri* jninibus tuis figillatim refpodebo:fi prius docuero, me Ciceroni Temper amieum fui{Te,3č iniquifsime Cicero* maftigem a te appellatum. In Antiptr tarionem fufcepifle: QC ea lufione mca experm uoluifle, quid pofsit horainum cotradicendi cupidorum lmpro^ ba loquacitasr Ouidfcum me Callicli, qui apud Pia* tonem philofophiam improbat, SčThrafvmacho atcp Glauconi,quiapudeundem Platonem lumdam danv nant,hac in re comparo: non' ne fentis importune cornri ciator,quanti Ciceronem faciam: cum eum nonmagis tiere accufari pofle affirmem, quam philofophiam , auc iufticiamf' Ouidr^uod Simonidis prarceptum mefe* L cutum dico,qui iubebat ut in omnibus rebus Iudamus, ' r nihil aute ierio agamus C potufne magis declarare, me /'^ no ierio Ciceronem impugnafleCOuid ea collatio, qua fignifico me no minus peccare, fi Ciceronis rationes fal fas efle čredam,quam eos qui uel animum eflemortale, uel nullum e (Te deum putant f quod tu cum uel non in^ telligeres, uel te non intelligcre fimulares: ais haec non pofle fimul ftare,ut rationes Ciceronis falfas čredam, 8C xi©nexmeo feniu foribam. Quodcumtibi conceflero, tu etiam illud mihi concedas necefle eibfi Ciceronis ra*- tiones ueras efle čredo, me non ex meo fonfo locutum«, fed in Antiparadoxis ubicuncp me Ioquentem facio, Ci ceronem iniufteaccuiari dico: quac res aperte declarat, ea non ex meo ieniu dicfla fuifle. Ouidc^uod ineade epiftola eos occulte mordeo,qui ueteribus contradice- re ftudent, quacrunt^ per aliorum ruinam emergerec’ quod tu cum dare pofsis intelligere, cur a me dičlu fin maligne tamen conaris in me detorquere. Quid de* nicp r'quodin extrema epiftolje parte ledorcs admo* neo,ne quis temere Ciceronem a me refelli potuifle ere datrSuntne h are in ea epiftola,an non funt r Si no funt, uerc me acatfasj& tufte contra me certamen fufcepiftt: b 2 fifunC fi* > , 1 3 _ M fi funt,ut omfies uidere p o (funt, quo te ftomine appella bimus^uanumdncndacemdnalignum f’ haec omniale- mora funt tuis in me meritis.temerariftf'inuerecunduc’ furiofamdie h se c quidem fatis naturae atque uoluntatis tuše maliciam indicant. unummihi nomen fufficere ui- detur,quod omnia reliqua comprehendattfi te maxime inuidum efle dixero»Namfi quis diligenter aduertere uoluerit j nihil aliud fuifle caufae rcperiet, cur in me tam fuiiofe dehacchatus fueris, nifi quod inuidia pvofedus mei cruciaris. Vides cnimmepamo temporis fpado id aliqua cx parte ailecutu, quod tu toto uitae tuae curricu- lo nulta ex parteunquam a(Tequi potuiftftutCkerone, fi non perfecfle imitari^ at talcem adumbrare quodamo- do pofsim.Quod ipfum cum omnibus notum efle pof. fit,8č tu plane intclligasroccultumhabere nonpotuifti. Nam me,quicquidboni habeo,fcribis a Cicerone didi- cifle. quod fane libentifsime fateor, &C prše mefero, &C omnibus laetidjsincedo, cum hoc abinimico dicifen- tio. quin eti a hacin re tibi gratias ingentes ago,eo quo d illud tacere uel nolueris,uel non potueris, quod per tan tas inuidiae tenebras tamen agnouifti: me a Cicerone mco multa bona didiriffe. _Quodautem meingratu, 8£ Ciceromafiigem uocas,no minus, quam in alrjs om< nibus quse contra me fcribis, te improbe mentiri dico. non enim commemorabo, me, cum iam feptem annos publice doceam,nullum unquam alium audorem,poft annum primum,quo yirgiltj Georgi ca dcclaraui,prae> ter Ciceronem aggrefium fuifle.non dicam, iam quater a me publice,quam fieri potuit accuratifsime, Cicerone fuiflfe laudatum, fcmpercp uariato dicendi genere: pri* md, cum eius orationes eilem interpretaturus, deindc cum eiufdem T opica, tum cum libros de Oratore, po* ftremo c - ftrcmo anno prtefenti ctim Partitioftcs interpretari ccz* pi: qu£E prcefationes in inuidiam tuamapud meferuan^ tur.non dicam,nullam eflelečhonem meam, m qua no iuuenes ad Ciceronis lecffionem, &C imitationem exci- tem.non dicam, in Decffiombus quod fuerit memn de Cicerone iudiciurmubi poft praifationem, m qua diui^ nis eum orno laudibus, uerba haec cum a!iquorum ob- fenfione pofai: Ego non aliunde iudico, quam ab uno Cicerone,latini fčrmonis candorem a tq? elegantia com parari poffe. Haec,inquam, omnia praetereo, quibus iatis declaratur,quanti Ciceronem faciam, iemper qj fe^ cerim. Vofo «t fpfa Antiparadoxa, propter quae me CiV ceromaftigem a ufus es appcllare, teiugulent: primd, quiain cis fatis doceo me Ciceroms efle maxime ftudio lum,8č eius nominis amantifsimum: demde,quod etia multis inloris eum magnoperelaudo. Nam m praefiu tione,grauifsimum Ciceroms nomen efle dicotlibro fc^ cundo,Romana linguae parentem nomino: libro ter^ tio,deum meu uocare non dubito. ubi ctiam haec uerba funt: Magnu Ciceronis ingeniu, magna dodlrina,ma^ gna induftria.fič paulo poft: Qj.ran.tus lile orator ubicpc’ quam eloques, quam grauis t quam uehemens f quant fuauisrOtrid^udd eum no modo Latinis,fed etia Gre cis omnib. ant ep onor'Hpccine tibi uideturciusefle ; .qui Ciceronem damnet C heccine funt Ciceromaftigis trav badSed eum, inquis, in difputando Platone atepArifto tele facis inferiorem.quid tum poftea d Fitne iniuria C i cerom,cum id deillo dicitur, quod ipfe fua fpontc pluri bus in locis confiteturCSed de hacre copiofius infra fuo loco» Nuncmihi fatiseft oftendifle, me necpexfem tentia mea locutum in Antiparadoxis, cum ubicp decla tem, quae dicuntur ab illis adolefcentibus , non tantum b i in Cu Ns S . 1 * 1 ' 14 in Ciceronem,quantum in me, CicefOtiis amator em di d:necft merito, fed potius iniquifsime Ciceromagifti, gem,ate,meappellari: cumubicp Ciceronem fufpicia, uenererdrmter.laudemjtueri a c dcfendere contendam, Confuetudmm effe philofophorum groratorum, ut ud per alienas perfonas,nd per fuas ali^ua uitupe' rent,& cadem e tim poftea laudenti qnod imperite ittme Nifoliut reprehendit, Cap. V, A Tuer6 ) inquis, nonconuenit prius offendere,ut poftea dcfcndas: nec$ decet per alienam perfona quicquam uituperare,quod deinde tu per tuam laudes. Cum quo tandem hacchomo imperitiišime tediiputa- re credisfnefds tibi mecum rem efle > qui paucis annis multo plura, quam tutotouitae tuactempore legerim, audierim^nnotarimrnam tua fcripta 5 pratter Cicerone, quem nunquam intellexifti, te unumDiogenem Laer- tium, QC demcntem illumTrapezuntium legifie deda- rant: praeterea neminem. Measuero lucubratiunculas cum omnes alias, tum ea praecipue, quae tu uituperas, Antiparadoxa, fi quis paulo diligentius legat, fatis in- telbget,non paruam in fe rerum & uerborum uarietate, dodrinamcBContinere. Qjjidergo eft rdicohancanti- quifsimam ruifle 8čGra;corum 8čLatinorum confae- tudinem, ut exercendi ingcntj gratia, ueritatiscp inda- g a pdx,de rebus omnibus inutrancp partem difputaret: -•> - f* g i quae fibi uiderentur,modo laudarent, modo uitupc- •/ rarent^uodadebclarum&pcrfpicuumeft.utferepro- batione non egeat.Qiiifquis enim apud Graecos Plato- nem, apud nos Ciceronem legit, is profedo te infigni- terdelirare,facilč poteft intelligere.Quotenim res, 8 C quam praedare modo perunam perfonam uituperan- tur apitd Plafonem ,modo per alfam laudanturfDam- nat in Gorgta Calli'cles 5 quantfs eloquentieumbus po- teft,omniiim fngenuarum artium procreatricem plulo- (bphiamrateamnon itamulto poft defcndft Socrates. Iufticfain librfs de Republfca, Thrafymachus &C G!au- co quafi deteftatur: at eoru opimonem poftea Socrates fefdlit,Qpfdf’ quodHomerus apud eudemPlatonem, modo de ciuitate relegatur, modo fiimmfs ad cčelu lau- dfbus extollftur ? Quid C apud Ciceronem, quo fnge- nfo,quanta dicendi fa cukate Lucullus Academicos in- fepo. nendum exikiment.Ego autem cum illis fcntio,qui ui, dum a CiceroneDemokhcnem cotcndunt. At tuno fdo quo egurgukio, nokro tcmpore nouus cenfor e. mergis, qui Arikotele e philofophiai umbraculis in fo- le &C puluere educas, §C eu in eloqučtia Ciceroni anto c z ponas; P- ponas: quo fdlicct,te au&ore, maior Cicefoms Iaus ap pareat,linOn philofopho ,fed oratore m difTerendira> tione uideatur inferior.Quid ego tibi facfa Nizoli, fi ta ofeitanter, tamcp difloluteres tuas traclas, utab omni¬ bus merico rideripofsisTut quam fufcepifti caufam,per iumrnam im prudentia prodaš ? ut dum unum Cicero* nis digitulum tutari uis,tu i pfe patronus eius, totum illi caputimminuasfEgo certe,quantum inmeeft,non pa tiar quoquam oratore Ciceronem inferiore uideri. Di- coigitur,atq*itadico,utomnes literatos audireuelim, te piane men tiri, qui dicas Cicerone Ariftoteli non tan quam phtloibpho,fedtanquamoratori,diiputandi pal mam concedere.atcp hoc oppono, magui qm'dem Ari- ffotelem a Cicerone fr eri, fe d nunquam ut oratorem,ue rum Temper ut philofophum, in differendi ratione Tub- tilem SC copiofum.Poflumus'ne magis diilentire f non opinor. Quid ergo C quem huius noftrac controuerfiar arbitrum eligemusTEgo quidem (uide quantum caufe tncxfida)te hac inreiudiceutiuolo: te ipfo iudiceuiiv cam neccffc cft 3 etiam 11 tibi ilia difrumpatur. Sed quod ; . > 'ad hoc propofitum attinet,apud Ciceronem duo plulo fophorum generafuiiTe reper/o:quoru alij folebant om : nem orationis ornatu contemnere, quales fuerunt Stot ci,de quibus tertio de Oratore Craffus ita ait: Accedit, quod orationis etiam genus habent fortafie Tub tile, SC certe acutum,fed ut in oratore exile,inufitatu, abhorres ab auribus iTulgi,obfcurum, mane, ieiunum. Alij uero graues,coptofi,5L ornati indicendo efie uolucriit, qua^ Academici, Pcripateticicp Temper exiftimati funt: ' qui quamuis orationis aureafluminafunderent,non ta meninoratorumnumero funt habiti: fedillam potius diflerendi Tubtilitatem rationemcp non a rhctoricis pre c ep tis, r% ti €eptis,fed ab ipfa philofophia ,bonai‘n omftfum artiuffl procreatriceiumpierut.quod ianemultis mlocisoften ditipfeCicero,fedapertifsimetertio de Oratore, quem tu lotum, ficutifoles omnia, negligentiTsime percum- fti.ubifunt h are uerba:Sin aliquis extiteritaliquando, qui Ariftotelio more de omnibus rebus in utramcp fen tentiam pofsit dicere, dC in omni caufa duas contrarias orationes precep tis illius cognitis explicare,authoc Ar cefila? modo & Carneadis contra cmne quod propofi- tum fit,dillčrat, quicp ad cam rationem adiungathunc rhetoricu ufum moremcp, exercitationemqj dicenditis Tit uerus,is p erfečlus,is folus orator. Audis ne hoc Io CO Nfeoli rationem illam m utram q? partem difteredi* quce propria fu it Platonis, Sc Ariflotclis, eteterorumep Peripateticorum, ST Academicorum, ab ufarhetorico leparari?ientiVnceum perfedum oratorem efle,non quf tantum Ariftotelio more de omnib.rebus in utracjj fententfam pofsit dicere,fed qui ad eam rationem, rhe- torieum etiam uium adiunxeritr' Nam qutero a te, quaj fitillaratio,quam abufurhetoricofeparat hocloco Ci, cero^nonneilla eft,quam in dialečricis tradit Ariftote lesfnon illa, quam nifi fumat a Philofopliis orator, ex^ celi ere nullo modo potcftcScd Ariftoteles,inquis,per* fečtus eft orator. Quid fi doceo ex Ciceronis fententia non modo non efleperfetftum oratorem Ariftotelcm 5 fed ne oratorem guidemr^uidfi doceo,plane ab orato* rum collcgio raj d atqj deturbari, fententia Ciceronis AriftotelemCcjuid dices r 1 an non te tanquam ineptum rabulam turpifsimeuidum fatebere ? Propofueratin Bruto Ciccro,Grecos qui excelluerunt,& Latinos om nes oratores recefere. Grarcos igit primo numerat,qua in partenulla penitus Ariftotelis mentione facit: certe c j non 21 non fine flagitio pf£termi{Iuru$ 3 fi(citiod tu fingis) cum perfedum oratorem exiftima(Tet,im6 uero ait, Socrate 8C philofophos aHos,ab oratoru genere abhorrere. cuin enimLeontini Gorgie 3 Thrafymachi Chalcedomj 3 Pro tagorae Abderitae, Pr/odid Chrj,Hippiap Elaei mentio> nem feciflet.additbaecucrbatlis oppofaitfefe Socrates, qui fabtilitate c^uadam difputandi 3 refellere eorum infti tuta (blebafaerbis. huius ex uberrimis fermonibus ex> dterunt dodifsimi uiri:primumqj tum philofophia, no illa de natura, qua> fuerat antiquior, fed haec in qua de bonis rebus, &C malis, decp hominum uita 5 C moribus patetico < patetieo more tracftata, oratorem perficerenohpotcft: cer tč Arifto teles, Peripateticorum princeps, quamuis magnam dicendi rationem habeat, non poteiit orator cfle perfeeftus: mio uero,tefte Cfcerone, ne orator qui- dem eft, Nam m co libro qui Orator mfcribi tur, plane aboratorum collegto Platoncm Sč Arifto tel em ieiun- git,cum ita inquit:Caeterarum enim rerum quaefantm oratore,partem ah'qua fibi quifq; uendicat: dtcendi au- tem,id efteloqucndi, maxima uis foli h uic conceditur: quanquam enim dC philofophi quidam ornate locuci font(fi qmde dC Theophraftus dririmtate loquendino- men inuenit, Arifto teles Hberatem ipium laceišiuit, St Xenophont/s uoce ivlu/as quafi locutas ferunt: 6č longe omnium quicanqj fcripferunt,aut locuti fttnt, ex Citit dicendi copia, 8č grauitateprinceps Plato ) tamen h or um oratio neq? neruos,neq; aculeos oratorios aefo- renfes liabet .bC quae fequuntur.multis enim uerbis phi lofophos ab oratoribus diftinguit, Sedquid exem- plis opus eifreum hoc aperte conftet,Jiunquam ut ora- totem, fe d utphilofophum in dicendo grauem 8C poli- *um,Ariftotelem a Cicerone laudari/ Quq magisim- d enda eft improbitas tua, qui tam p eripicue m entiri au- deas.Nam illiipftloci quos tu citas,contra te faciuntmt paulo poft audies.Quum enim Ariftoteles in omni phi loibphitegenere uerfaretur,nihil fibi prattermittendum efie cenfebat,quod uel ad rerum cognitionem,uel ad fer tnonis elegantiam pertineret. Itacg non, ut quidam altj pliilofophi 3 pemtus eloqucntiam contempfit:fed(utait Ciccro libro Rhetoricorum fecudo)nonnulIamrheto- ticae quoqj artis fibi curam aflumpfit, Qiiare firam do- cendi rationem ita diftribuit, utmatutina temporare¬ bus obfcuriSjSC ab ipfa natuta inuolutis impenderct,ho c 4 ris ue« risuerdpomertdialits diTcipulos fuos indoccndi prae> ceptis exerceret.acprimo quidcm diTputationcs fuas rhetoricas a caufis forcnfibus SC ciuiKbus adinancm fer monis elegantiam tranftulit ,uttantum caqua:adelox cimoncm attinent,adolefcentibus traderet.poftea ucro cum florcre Ifocratem nobilitatc difdpulorumuideret, quadainuidia atcp aemulatione dud: us, lnutauitrepeiv te totam formam difciplinae illius fuaz, quainrhetorids exercitationibus antea utifolebat.Dequo lta Qiu'ntfx lianus libro terno: Nam SC Ifocratis prteftantifsimi idtpuli fucrunt m omni ftudiorum genere: eocp iam fe- niore ( odauum enim 8č ncmagefimum impfeuit an^ num) pomeridianis ičholfs Ariftoteles praeciperearte oratoriam caepit,noto qm'demillo(uttraditur)uerfuex Philodetafrcquenterufas , A’/^ov mttrmv , Kad iomoot-rfiv iZv A iyuv. Haec quidemita de Ariftoteletraduntur.Scd fi quaeras a Cicerone,uter praeftantior fuerit orator, Ari ftoteles'nc,anIfocratcs c' ftatim refpondcat, ne compa» jandum quidem Ariftotelem in oratoria facultate,cum libcrate: fiquidem Ariftoteles haec prajcepta rhetorica tnore quodam philofophico tradauit, atcp ea caufa tan tum, ut rerum cognitionem cum orationis exercitatio> ne coniungeret. Ifocrates uero, totus in dicendi eratftu dio SC praeceptione occupatus:quodlibro de Inuentio^ ne fecundo tradit Cicero, Sed locum obrjcis ex tertio de Oratore , ubi Craflus dodo oratori palma dat.quid autem hoc ad propofitum noftrumr Efficiturne hac de caufa,ut Ariftoteles dodus fit oratordnon'ne aduertis, quidibi Crafllis difputet c* uult enim rerum dodrinam cum fumma eloquentia coniungitutperfedus ille ora» ’ tor fiat, qui neq? unquam fuit,nec£ futurus eft. Compre liendebat enim arnrno Crafllis, id quod etia in Oratore ad Brtf * v * C^J adBmtumCicero facitjimaginetn quandam fiimma: perfecftionis inhomine:cuinccp ad intelh'gendum,necp ad diccndum quicquam deeflet,qui fapientia do quen- tise coniundam haberet: Si ei fiue orator, fiue philofiv phusdiceretur, palmam efle dandam dicit.itaqjuerba dla pofin't:Quorum fi alterum fit optandu, malim equi dem mdifertam prudentiam,quam ftultitiam loquace. fin quxn'mus,quidunum exccllat ex omnibus, docfto oratori palma danda cft. Vides'ne, fi leparantur rerum cognitio.,2čeloquentia } longepra:ftantiorem fore re^ rum cognitionemcdi uerd connmgantur, docftum ora>- forcm,hoc eft,philofbphum oratorem ( ut etiam tu ih- ferprctaris)excellcrer'icd qua decaula excellitr’non cer te propter dicendi copiam,quae a cognitione rerum fe- parata,ftuItitialoquax appellatur.fed propter lpfam re rum docftrinam, Si propter moderatricem rerum om- niumfapientiam. Quodautemhodocoiubes,utat* tendam, a philofophis eloquentiam contemmmon ui- deo,quid hocad caufam faciat.Qui'd enim refert,quod ah'qui philofophi contemnant eloqucntiam, Si orato^ res fieri nolintrtdcirco'ne urnces, eos in diflerendi iub> tilitate efle oratoribus mferiores f Sed de hacre nondu cft dicendi tempus. uolo enim prius ei loco relponde- re,quo fcribft Cicero,fblitum Ariftotelem,nonad phf. lofophorum morem tenuiter diflerendi, fed ad copiam rhetorum, mutraq?partem adoldčcntes exercere:qui fane locus fententiam mcam non modo no impugnat, fed etiam uehementcr corroborat.Concedo enim,Aril ftotelem in dicendo reliquis philofophis longe copio> fiorem 8č acutiorem fuiflcjfcd tanquam oratorem a Cu eerone diflerendi principom appelhri, non concedo. nam fi ita eflet,etiam oratorum princeps ab eodem Cu d ccrone cer one diceretur: qtiod tantum abeft a ueritate, ut eunt (qucmadmodum fupr a docui) in oratoru numero C u četo no habeat.tu uero tam pinguem habes intcllečlu, ut Ciceronis uerbanointelligas:quippequi exiftimes, de Ariftotele philofopho dičtum illud a Ciceronc fuiC- fe,cum difputationes (uas ad inanem fermonis elcgatv tiam tranftuli flfet. qua in re fatis ofcitationem tuammk rari non poflum,qui tantarum rerum repugnantia non aducrtas.Namfiphilofophi (quodais) omne eloquen tiam contemnunt, quomodo iuas difputationes a diru anem fermonis elegantiam transfcruntfRepugnant e^ nim haec omnino: negligere prorius eloquentiam, S C tantum fermonis elegantiam qua:rere. quam fi repu.* gnan tiam non uideš, nihil penitus uideš. Diiče igitur, quantis in tenebris uerfere:ut tandem aliquando deijs rebus quas non intelligis,gam're definas. Ariftoteles enim fuas difputationes in duas fcholas diuiferatrmatu tinas,&pomeridianas.inmatutinis fcholis dereru au gnitione difputabat,8d eaftudiofe omnia quaephiloftu phum intelligere decet,pertra quam dixi ct^ouiitimh, tem p us exer- cendar dabaHn Lycio matutinum: nec ad eamqueiv quam temere admittebat, nifi quorum ante ingenmm, S>C erudittonis elementa 5 atq? in difcendo ftudium,labo remq5cxpIoraflet.iIlas uero tfbfteixi*r eodemmlocoue *pcn faricbat,cascpiiulgo itfuenibus fine deledtu da-- bat: atq; eum tAnKivov ■m&TruTvv appellabat, lllum alteru fiipra t6>3wov: utroq? enim tepore ambulans difterebat, Haec Gellius. Cum igitur in rhetoricis prteceptis ado- lefčentes exercere ccepiffet Ariftoteles, eis primb tan- turfl elocutionis praecepta tradebat,2^ ea quar ad fermo nis elegantfam fpetftare uidereturrpoftea uero liber a tis gloria motus,ca’feras etia rhetoricve partes, hoc eft, in* uentionem, dC difpofitione oratoriam,amplecfti ccepit, QC iuuenes ad forenfies caufas praeparare. Hoc eft igitur quod ait Craflus, Ariftotelem fuas difputationes prk mo adinanem fermonis elegantiam tranftuKffe: neqj de matutims, hoc eft de philofcphicis diTputationibus mtelligit(ut tu fortafle falfd iomnias)fed de pomeridia nis,quib.rhetorica p recepta docebat.quarenolipofi> hac tam ofcitanter,quos non intelligis, Iocos interpret tari uelle. Quod autem efle morem Philofophorum, ut tenuiter diflerant,ait Cicero:nonuideo, curhoc a te uitio philofophis detur,fi contracftius 5C prefstus difle* rant, quam oratores: cum prtefertim philofophnatio- num momenta potius, quam uerborum copiam qua> rant: & non cum populo, fed cum eruditis difpu. tent; oratores autem uulgares fepius opinio- nes fequantur, & imperij muh titudimplacereftu* deant, d 2 NuIIa L. I Ntuk rauoneprobatm d N'i£oho,quod temere propofnerat , omo* res in dijferendi ratione dialečlicis <& pbilofophis e(Je longe [uperiores:quod apertefalfm ejfe ojren- ditur. Caput V lh, V Enio nune eo,quo me fine caufa,contraqj iiolim* tatem mcatn, tam ftudiofe, tamčp cupide uocas: perinde quafi aliquid habeas,quod autreconditum fit» autfirmuadiftam falfamopinionetua coprobandam. proponis enim anogater fane atq$temere,te probaturS oratores in diflerendi ratione nonfolum nonefle infe* riores dialečlicis 5C philofophis ,fed etiam Ion ge jfupe* riores.deinde c um ad lurius propofitionis trne proba.. tionem tibi ueniendum elt,meras tantum nugas, -dC Si* culis(quod aiunt)gerris uajiiorcs inmediumadducis: ncqi ullum prorius eiuimodi argumetumhabes, quod medioaiteriftud propofitum tuum affirmare,aut fu» ftentare pofsit. Primo enim Platonem & Ariftotelem, quoniam eos diiTerendi principes Fulde perlpicuu eft,a philofophoiumnumero conaris abducere, &C oratori. bus aggregare:quod quam imperite, quamqj inepte fa cias,iatis a me iam fuperi . i C ' v !8 39 ge funt excellentiores. O' miram,8č aananp&fubtb lem contra philofophos difputatidftem tuam Nizol/, quae uel Chryfippum ipfum amnium m ditTerendo Tub tilifsimujli reuiuifcat 5 facile perterrefacere pofsit. Quid aisforatores funt inratione diflerendi philofophis fu- periorcs.ita aisr'qua de cauia quarfb f cjuoniam orato- fes diferti uocantunphilofophi uero non diferti, fed era dici,S<: dodi nommantur. Audfo.qu/d tum pofteafpo- tes'nehoc idem altjs aliquibus rationibus confirmarec' Non,inquis:nam hoc eft uallum meum, haec turris,hic cumculus,hoctormentum, hrearies:hoc denicjj totum tnftmmentumbellicum,quod ego pro oratoribus con- tra philofophos apparauhfi fuo fenomine oratores de- fendat,^ philofophos euertat.Sed quid facies, fi tuo te gladfo iugularofiacebis (ut opinor) mtfr&Mtov , quod did fblet.Dfco igitur, iftud argumentum tuum,a nomi ne iumptum,quod ( ut alias diximus) omniumleuifsi- tnum eft,multo magis pro philofophis , quam pro ora- toribus facere:atqj oftendere,philofophos effe oratori- bus in diiTerendiratione fuperiores. Nam oratores di- ' fertitantum uocantur,eoquodpopulariter diilerant: philofophiuerd, dodi S^eruditi, propterea qudd do> dle 8 C emdite diflerant.Potes ne dicere,hoc no efle con fcdarium c' quis negare audeat, longe fubtilius 5 C acu- tiuseos diilerere poife de omni re propofita, qui dodi fint,8£ eruditi,quam qui populariter tatum diferti fintf an adeo cralfus QC pinguis es, ut qux ex oratore Cicero nis uerba citafti, non uideas aperte contra fententiam tuam facerer^uid enim ait Cicerof'Ita,inquit,&: dodis e!oquentia popularis, &C difertis elegans dodrina de- foit.Hacigitur ratione necp philofophos,nes$ oratores peifede eloquentesfuiifc demoftrat, dodis cnim 5 hoc d 3 eft fcft philofophis,eIoquentiam popularen! adimit,do- tilius,quam ab oratoribus difputari.Quidr'qubd in ex>- ordio librorum de Oratore tradit, nihil quod ad diile^ rendi rationem attinet, a philofophis fuiife praetermiC fomreum ita ibribit: Necg enim te fugit, laudandarum arrium omnium procreatricem quandam SC quafi pa- i rentem,eam quam 0iAooccpiccvGrxci uocant, ab hotni- nibus dotfhišimis iudicarian qua difficile eft enumera- re,quot uiri quantafcientia,quantacp infuisftudrjsua- rietate 5 C copia fuerint: qui non aliqua in re una fepara- ' timelaborarintjfedomnia quaecunqj eifent,ucl fden- 1 tiče perueftigatiorie^uel diiferendi ratione comprehen- s derint.Quidf’quodaitin eodem exordio 5 maximumin dicendo uitium efle, a uulgari genere orationis, ateft a confuetudine communis fenfus abhorrerefutne fubtf> liter quidcm,etiam fi fciat,diflererepofsit orator, nifi in maximum incidcrc uitium netit.\ erum ut hunenoduij quam fieri poteft, breuiter SC accurate diifoluamus: ib lud a nobis primo propofitum ligcum dicimus philofo phos oratoribus in diilerendo fuperiores eife nos non de illis oratoribus aut philofophis intelligere 5 , qui tam tum intelligentia 8C cogitatione perfečhhnguntur, re uero ipfanunquam fuerunt, neq? eife poflunt, quire- rum omnium maxtmarum fcientiam coprehcnderinf, lomnemfapientiam cumomni dicendicopia copm . larint: . i c\b larint: fed de illis, qui philofophor Um 2d dratoram nd- mine cdmmuniter appellantur:quales fuerunt e plrilo- fophis, Plato, Xenophon, Ariftoteles, Xenocrates, Theophraftus:ex oratoribus,Ifocrates,Demofthenes, Lyfias,Demadcs,Aelchines.nam quamuis Čd lili philo fophi nonnullam eloquentue curam habuerint,& hi o- ratores aliquam philoibphia: operam dederint, ut in di cendo copiofiores elIent:non tamen ideo fequetur, ut autilli philofophi (qucmadmodum tu exifthnas ) in o- moram numerum cooptari debeant, aut hi oratores in philofophorum.Quod fi aliquis exi£fcerepoflet, qui omnem philofophorum docfirinam cum perfecftaelo- quentia comprehenderet,quocUVI. Antoilius illedifer tus uix Deo conceflum efte dicebannon eft dubium, quinis unus ex omnibus plurimu excelleret, fiuefum- jnus phiIofophus,fiue omni laudum genere cumulatus č/atoi; diceretur: atque huic fine dubitatione(quod ait Crafius)palmadandaeflet,Verumquianemo tališ un v ; /'■ quamfuit,necpfortairefutmusefttillamformam } fiue "" idxam perfecfti oratoris aut philofophi relinquamust gd ex rjs qui philofophi ,dč qui oratores nominantur, ui deamus utri tandem fintin diflercndi ratione luperid- res, Acprimd quidem,neinuocabulum aliquacadat ambiguitasjuidendum eft, quid apud Ciceronemdif- ferendi ratio fignificet. Dico lgitur, a Cicerone triplice M differendi rationem ponhunam, preflam &C fubtilern, J ~ /Sirm k -4 1 ... »t a . . 1 , qux eadem Dialedica diciturtalteram, eruditam 8c co piofam,qua: rhetorica philofophorum, QC elegans do- <- 4- . drinauocatur:tertiam, popularem, ^hominum opi- nionibus accommodatam, quae rhetorica forenfis, SC popularis cloquentia nuncupatur. quae mea diuifio,Ci- ceronis eft audoritate comprobanda , qui fecundo de Finibus A i & Uv' Finibas ita fcribit: Rhetorice igit nos mauis,quam dia lecfticedifputarec' quafiuero perpctuaoratiorhetorum folum,nonetiam philofopborum fit.Zenonishoceft Stoid ,omnem uimloquendi,utiamante Ariftoteles, in duas tributam efle partes, dicereirhetoricam palma?, dialecticam pugno fimilem efle dicebat:quodlatiuslo querenturrhetores, dialečh'ciu?ro comprefsius. oble» quar igitur uoluntati tua?,dicaincp,fi potero,rhetorice: fed hac rhetorica philofophorum,no noftra illa forenfi, quam necefle eft,cum populariter loquatur, efle inter» dum paulo hebetiorem, Hadenus Cicero.quo inloco profecfto uideš, mfi penitus caecus es, uera efle diuificv nem noftram.Nam prim o ponitur dialečhca, quac CO- prefsms diflerat:deinde rhetorica philofopborum, q U g erudite quidem,ficuti dialečtica,fed latius 8č copiofius Ioquatur: poftremo rhetorica forenfis, qua?popularfs ,, . &C paulo hebetior fit. Qine cum ita fint, inprima atque /a/ * 3 * n ^cunda diflerendi ratione, dico philofophos orattv P dbuseflelongefuperiores:intertiauero,eofdemphiIo fophos oratoribus ideo cedere, no quia fuperiores efle no facile pofsint,fi fcin ea exerceant, fed quod eam co* temnant,atq? indigna homine fapiente iudicent. Ac de prim a quidem no dubiu eft, quin philofophis oratores cedant,acpra?cipue Stoids, qui dialedici uocan> . tur:quorumacumenmultisin locis admiratur Cicero. lit in Bruto: Omnes fere Stoici prudentifsimi funt in dif ferendo,idčp arte faciunt. Et paulo (uperius de Rutilio dixerat:PanptijauditorpropeperfedusinStoicis,quo rum peracutum, SC artis plenum orationis genus eft, fed tamen exile,nec fatis populari aflenfioniaccommo datum. Horum igitur dialečlicorum acumen oratores non agnofcut.itaq? fecundo de Oratorc,M, Antonius, Stoico^ ■> ( Stoicorum liane difciplinam, tattquatn ab doquentia populari abhorrente,improbat: Videsnc, mquit, Dio genem fuiffe,qui diceret, artem fetradere benedifferen di,8č uera ac falfa drjudicandi, quam uerbo Graeco eftot- Atx7iHHi/ appellaretdEt quae fequuntur, muka cotra Stol- COs » De fecunda differendi ratfone tecu mihi tota con trouerfia eft, quae mulds nommibus a Cicerone appel- latur.modo enim rhetorica philofophorum dicitur, ut fecundo de Finibus:modo fubtilitas differendi, ut pri- mo de Oratore:modo diligens ratto differendi, ut im- tio Topicorumunodo elegans docffrma, ut m Oratore ad Brutum: modo ratfo de omnibus rebus m utramqj fententiam dicendi, ut terno de Oratore. Sed quocucp modo appelIetur,dico, in ea Ionge oratoribus antecel- lerephilofophos.primd, quiaphilofophi fuerunt eius 2 učtores, 8 č lnuentores: deinde, quia Cicero. quo au- čfore ambo nitimur, non oratores, fed philofophos in hac ratfone differendi principes agnofcit.ut tertio de Oratore:Quorum princeps,inquit,Socratesfuit:is qui omnium eruditorum teftimonio,totiuscR iudicio Gre¬ da:, cum prudentia^ acumine,^ ucnuitate,&:fubtili- tate,tumuerdeIoquentia,uarietate,copia,quam fe cun que m partem dediilet,omnium fuit facile princeps.ini tio Topicorum; Cum omnis ratio diligens differendi duas habeat partes, unam inueniendi, alteram iudi- candi: utrfufque princeps ( ut mihi quidem uidetur) Ariftotelesfuit. Primo de Oratore Craffus: Sed Time audierit, inquit, quoniam philofophia in tres partes eft diftributa, in natura- obfcufftatem y in differendi fubtilitatem, in uitam atqucmores: duo illa relinqua- mus, id'que largiamur inertias noftne: tertium uero, quod Temper oratoris fuit, nifitenebimus,nihil ora- e tori, # tori,in qno magmi s eflfc poisit, relmqtrcmtis. SecitncTo dcOratore,M.Antonius: Carneadisucro uisincrediV bilis illa dicendi,Sč uarietas perquam cflet optanda no bis,quinullaunquamin illis fuis difputationibusrem defendit,q«am non probarit:nullaoppugnauit, quam noneucrterit. Harcelhlla Peripatcticorum SC Acadc- micorum drflercndi ratio,cuius gloriam philofopiiis Cicero non inuitus concedit. At,tnquis,Cicero nullo modo pati uult- ut orator philofopho fuccumbere dica tur:&fi fuccumbat,dicitillum qui uincit, non philofo^ phum cile,ied oratorem meliorem. Imo uero nuiquam hoc Cicero cxfentcntia fua dicit, fedubiq? dillerendi iubtilitatcm pbilofbphis ateribuit.uerumtcrtio deOra tore,Catulus Crafsi quodammodo fcntcntiam copro- bans,qm oratori fumma omnia tribuebat,c6ntraPlato nemaudet infurgcre, qui Leontino Gorgta patrono, fcripfit oratorem phtlofopho fuccubuiffe: atqj ait, aut nunquam fuiffe uidum a Socrate Gorgiam, &C illum Platonis fermonem non effc uerumrautTi uidus fuit,e* Joquetioremfuifle&difertiorem Socratem.quodqui^ dem hadenus admitti poteft.Sed id quod fequitur,to* tum eft Crafsi' auribus datum, quandoait:Et ( uttuap> pcllas ) copiofior &C melior orator. Gdncedi enimpo.- tcft, Gorgia Leontino bocratem cloquenriorem 86df* fertiorem firifle: fed ideo tamen non fequitur, eundem oratorem fuiile mehdremrcum prarfertim ipfe Socrates maxime femper oratorcs infedatus fuerit, ut apud Pia* tonemmultis in locis uidere licet: & iftam popularem eloquentiam,qua una quicunque fuerunt inoratorum numero, femper pratftiterunt, magnopei c contempfe^ rit.uttertio de OratoreCraflus:Inuenti funt,quicum ipfi dodana 5C ingenijs abundarent, a rc autem ciuili, QC a negocifs anirm' quodam tud/cio abhofferentrhafic dicendi exercitatf©nem exagitarent,atcp cotemnerent, quorum prfnceps Socrates fmr.Quidr'qubd prime de OratoreM. Antonius aperte contra hancCatuli len- tentfam aft,Socratem nullam alfam ob culpaluffie con.- dcmnatum,nffi propter dfcendf infeitiamr' qufa icilicct abifta oratorfa dfcendf ratione femper abhorruit: atep fta fn fudfcfo capftfs pro (e fpfe dixit,ut non fupplex ant feus,fed itt magffter aut domfnus ufderetur efle fudfctr. qufn etfam cum ef fcrfptam oratfonem dilertflšimus o- rator LyffasartuIfflet,qiTarn,ffef ufderetur, edffceret, ut ea pro fe in fudfcfo uteretur: nori muf cus legit, Sc coni/ modefčrfptam efle drxft,fed mquft: Vt ff mfhf calceos, Sicyonfos attulffles,no uterer, quaufs eflenthabfIes,SC aptf adpede,qufano dTentuirfksdic flla ovatfone dffer ta libi &C oratorfa ufderf,forte ufrflem no ufderf. Non fgft habftus eft unqua orator Socrates, fiqufdeLyftas eifcrfpfftoratione,qua profeiniudirio uteretur.quod. profedo non feciifet, ff inoratorum numero Socrates fuiifet.Omd ergofSocrates non fuft,eloquensr'no cer- te,ff aut de popularf eIoquentfa uerba facfamus, aut de lila perfeda eloquentfe forma, quae anfmo atep fntellf- gentfa comprehendf poteft,Sč fnnullo unquam homf- nerepertafuit. dequaIoqufturfnexordio Ifbrorum de Oratore Cf cer o, cum fta aif: Acmea quidem fententfa nemo poterft e(Te omnf laude cumulatus orator, niff e- rit omnfum rerum magnarum atep artium fcicntfa con- fecutus: &C quam anfmo ufdebat M. Antonius prirno de Oratore,cum fta dfxit: Tumčp ego haceademopi- nfone addudus,fcrfpfi etfam fllud fn hbello,quf me im prudente 3i inuito excfdft,&: peruenft in manus homf- nuni; Difertos me cognofle nonnullos , eloquentem e t adhuc adhuc nemfncmi quod eum ftatuebam diTertiim, qui poffec fatis acuteatcp dilucideapud mediocres homk nes,excommuniquadam hominum opinionedicere: eloquentem uero,qui mirabilius SC magnificentius au- gere podeč atc$ omare qua£ uellet,omnescp omniutn rerum qu ro,ubi de Academicis SC Peripateticis loquitur: Nam utStoicorum aftričtior eftoratio,aliquantocp conmu ueris,neceflarqs J medio čaren e 3 tibusj tibits,ct caufis condufionis:quontam (ut in Oratote a d Brutu ait Ciccro) docendi caufa,no capiendi loquutur* Quanto igitur propria communibus, uera falfi s,necck faria probabilibus,cofe runt:quorum primu,quodadačbonesattinct,demon* ftratiuum: alteru, quod ad opiniones, deliberatiuum: tcrtium,quodadiudicia,iudiciale nominarunt.quibus in rebus omnibus cafus Sc fortuna dominatur:quofit, utderjs nulla prorius habertfčientiapoišit. Atuero phi lofophus rerum cauias, ČC immutabilem ato? aeternam feriem, ordinemcp naturac perferutatur, 8č ea qux a ca* iusfominaecp temeritate penitus difiuncfafunt,quzecjs perpetuafunt,atq? conftantta,neq$ ullo modo aliter fefe haberepo(Iunt:quorum omnium rationes ita differen* do explicat, ut non homo loqui, fed ueritas ipfa uerba facereuideatur.Ex quo perfpicuum eft,quantum orato riphilofophus anteceliat. Qiiid,ltadperfonarumcon tentionem ucniamusr uelim enimmilri dicas,utrum a* cutiorem in difleredoputes,Ifocratem'ne, an Platone:* Demofthcne,anAriftotele?Lyfia,anChryfippuri3qui de non arbitror te adeo ftupidu erfe, ut hos oratores ll* lis plulofophis in difleredo praeponendos effecenfcas. Fuerit enim lfocrates in dicedo iucfidifsimus, fuerit in Demofthene mirificauis orationis, fuerit in Lyfia ma* gna dicendi fubttlitas:no certe tame quifqua fane men tis, Ifocrate Platoni, DemoilhenemAriftoteli, Lyfiam Chrynppo,indifferendifubtilitate prxtulerit:cum pre fertim de rebus omnibus diuinis atej humanis,& de ijs c-V* , . , 19 qite longe abivnperitoru imelltgetia fenfucp difiunda lunr,philofophiloqaatur, oratores ucfo particulatan- tum quanda philofophikdialedicatcp compledantur. Eft enim oratoria facultas ( ut in primo de Jnuentione •Cicero docet)ciuiHs fcientiae pars. quod ab Ariftotele, primo Ethicorum fumptum eft. quin idem Ariftotelcs Rhetoncoru ad Theodede libro plimo,hanc artrficicv fam eIoquentia,quam thetorica uocant,quafi propagu nem quanda dialedicte,-3£ ciuilis fcientie didtefle.cu^ ius ucrba libet ad(cribere:& ti avpAcavj -nv f irroetHM 21) 7 ra, fitupvir 77 7w[Ax. Eft,.inquif > particulaDialedica?,&. imago quxdam. Rurfus alibi: ŽAnSi! ŽS7l/,077 H f HTVeUiH OVymTiU t 7t 777? 0llUS ibidem Ciceronis locus ilIuflratHS, a nem Nifolius peRime interpretatus fue* 4 m. C uput VIII. P O terat huic qugftioni Cicero fatisfecifle uideri, qui multis inlocis aperte fatetur oratori neceflariam cfi fe dialedicam:nifi temeritas atque importunitas tua,e* dam quae perfpicua funt,8č certa,uocaret in dubiu. nun quam tam en ifto odio tuo facies, quin ipfa quodammo do perfe ueritas elucefcat. Acmihi quidem libethoclo co quacdam argumenta mea, atq* adeo uerba ipfa ponc jre,quibus in pr^fatione Partitionu Ciceronis ufus fum, cum in illud opus commentaria fcriberem:quoniam ad hac quxftione foluenda mire faciunt. Sicigitur ibifoi- pfi:Nam cumomnes artes quaeadhumanitatem perti- nent,audore magiftro Cicerone,quoddam habeant commune uinculum, & quafi cognatione quadam in* terfe contineantur: tu illa:praecipue duxqux politam SC probabilem orationem efficere docent,itaconiun* &x fant SC connexce inter fe, ut uix alteram queas ab al tera fcparare. qua de caufa fadum eft, ut grauifsimi au- dores c .^'3 »Jlofes forma tantum,afq?(utita dicam)habitu differr« adialecfhca rhetorica exiftimarint.NamZenoilIe,qui inuentor St princeps Stokomm fuk (quemadmodum apud vdceronem St m Oratore, St in fectmdo de Fini- t>us Iegiinus ) manu demonftrare lolebaf, quid intcr bas artes intereflfet.nam cum compreflerat digitos,pu- gnumcp fecerat,diale uerum falfurnnc fit, f 2 iudice^ .44 1 j iudicetirr,qui'd cfficiatur e quoque 3 quod cu/que eonfe- quens fk^uodcB contrariumicumcp ambiguemulta di cantur,quo modo quidq? eorum diuidi, e^planaric^o* porteat.Haec(mquit Cicero ) tenenda funt oratovi, fe- peenimoccurrut.fed quiaiuafponte fqualidiora funt, adlnbendus erit in his explicandis quidam orationis nitor. Hanc ego fcientiam,ex Ciceronis fententia,dico oratori efle neceflariarmfuieilla Platonica fit, fiue Ari- ftotelica,fiue Stoica,ftue aliorum guorundam philoftv phorum.nihil enim hoc ad propofitum noftrum facit. Verum, ais, haeceft Platonis &£ Ariftotelis oratorum dialedica, non philofophoruni, Imo uero totius erro** ris tui caufa haec eft,quod non aduertifti , ubiqj a Gice^ rone duas has preclaras fctcntias ita difhngui 2c iepara rijUt alia fit dialedica que contradius loquatur,alia uis oratoria qua£latius difterat: & fi quam attribuitphilo- fophis eloquentiam 5 ut Platoni, Xenophonti, Ariftote li,Theophrafto, non idpropter eorum dialedicam fa* cerc:fcdquia ftudium ctiam rhetoricce, quodfuperius docuimus, complexi funt. Qiiod autem dialedicam hanc ueram fiue Platonicam, fiue Ariftotelicam a rhe* toricadiftinguatCiccro,multisinlocis uideri poteft. ut in Partitionibus.Sunt autem alix quafi miniftne co- mitescpfapienti- rior eft atef latior,&: ad motus animorum, uulgicp fem fus accommodatior.InAcadcmicis queftiombus:Pbft argumentis,8C quafirerum notis utebantujr ad proban dum, C - \*c t d« m,6č a d concludendum id quod explanati uoIebSt: in qua tradebatur omnis dialedica difciplina, id eft, o- rationis ratione condulae: huic quafi cx altera parte, o- ratoria uis dicendi adhibebatur , explicatrix oratio- nis perpetug, adperfuadendum accommodatac. In Ci¬ tatom Atqj etiam ante hunc Ariftoteles principio artis rhetoricae dictt,illam artem quafi ex altera parte relpon dere dialedica?: ut hoc uidehcct di fferant inter le, qud d htec ratio dicendilatiorfit,ilIa loquendi contradior. Clariisimeuerd 8čapertilšimeprimo deLegibus: Atqj haic onima quafilepimento aliquo uallabit, difterendi ratione,ueri &C falfi iudicio, fcicntia, &d ar te quadam in- telligendi qind quamcj? rem iequamr, 8d quid fit cuicp contrariumrcumcp fe ad ciuilem focietatem natum fcn- ferit, non folum illa iubtili diiputatione fibi utendum putabit/ed etiam fufa latius perpetua oratione, qua rc- gatpopulos. 8čqutefequuntur. Vides(utopinor)ab oratoriafacultatedialedicamfepararirut nonided lau dentui' in difterendi ratione,fubtilicp dilputatione Pla- to 5C Ariftoteles,quia fiierintoratores, led quiadiale- dicatn perceperat. At (inquis) Ariftoteles, tefte Cice- rone,diuerfis temporibus duas diuerlas docuit dialedi cas. At ego dico,te hocloco plufquam aniliter delirare, magnamcp Ciceroni iniuriam facere, qui quod abfur- difsimum eft,uel ipfo auditu,perfpicuecp falfum ilh'at- tribuas.Dico etiam,te Ciceronis fenfum non intellige- re,neq; fatis quid dicas aduertere.Quid aisrduas diale- dicas docuit Ariftotelesdjuas tandem C alteram, qu^ inanem fermonis elegantjam con tinebat: al teram, quce ad rhetoru morem ornate & copiofe in utramcp par- tem diflerebat. Pro deum atrp hominum fidem, quan- tam hocloco prae tefcrs ignorantiamdpiantam mentis f 3 cxd* JL.u i 4 * . tacitatef^uafttas lttgcntj tenebras? quos rifus putas te dočlis hominib.exdta{Te, tua ifta taabfur da, ta rudi,ta tidtcula,ta deniq? falfa dialečlicaru Ariftotelis diuifio- nefVidi equide,nec fine magna delečtatione uidi.,pei> quafuauiter ridentes duos erudirifsimos homines, mi- hiqj magna necefsitu djne com'urufi:os,Očtauianu Fer- raria,Sč Annibale Cruceiu,cu omnib.maledičbis inqui nata,8č foetidailla Antapologia tuam legendo percinv reret,& adhunclocSperueniffent. Starim enim ridens OcTauianus exclamamt:Pro fumme Iuppiter,quid hoc liommis eftcuel potius no hominis,fed moftrir' hiccine cft lile Nizoliusjtam audax,ta impudes, ta temerarius, qui noftri teporis philofophos QC dialečheos tantopere intuperatr'qui nos garmlos S C ineptos appellat f qui ut ex hoc loco peripicue uidcri poteft,tarisignoratix tene bris opprimit,utnefdatadhucquid diale&icafitr*qua fine ullararione 3 fine iudicio infedat c' Quae cum dixif- febrifuminindignatione uertit, SC e manib.uolumeil- lud tuu proiedt,necp ultra quicqualegere uoluit, quin etia multis uerbis me hortatus eft,ne tam ineptis tam« furilibus rationib.tuis quicquarefpondere,qute lualpo te dočlis hommib.imperiria tua oftendant. Quod ego certe feriffem/i putaflem fore,ut in eruditoru tantu ma nus ineptifsimus ille liber tuus perueniret, qui fine du- bitatione tuainfulfitate omnes ridebur.&tlto libetius feciflem,quoniaeodefere teporeliterasa sebastia- NO c o RR A D o ,uiro dočfifsimo, 8č mei amantifsimo accepi,quibus mehortabat,uttibiparcere:credo, quia uir acutus uidebat, quatus mihi pateret in te dicedi ca- pus,8č tc amicu fuu dolebat omnib. a me deridendum propinari. Verum quia ta temere uolume omniu difci- plinaru inane 7 & omniu cotumeliaru plenuedidifti,qd omnes c M« (l ©mnes Sčperiti&dmpentiiegere pofl*uttt:noIufpatf.,iif nugationes tue falfte quemqua paulo indodiore deci- piat.Dico igit tehoclocoadeo rude 8čhebeteefte,ut lacile quodlibet Arcadicum germe exuperes: qui duas cas efle dialedicas Ariftotelis^fedas, quaru neutra eft dialedica: &C ea prorfus confiroias, que diftinguenda fant. Seduideamus tandeiftas duas dialedicas.Priore ea efte diris,quam docebat Ariftoteles,cum difputatio nesfuasa caufis forenfib. 5C ciuilib. adinane fermonis clegantia traftuliflet. O' noua fiCinufitata dialedicam, qug tantummane fermonis elegantia fequar. Vbihoc, qu^fo te,fomniafti,dialedicam fequi ibmonis elegan^ tia?quts hoc tradtt aučlor? quis te hoc docuitf’quis uil^ quam antehac audiuitflmo uel puero perfpicuumeft, omnes qui dialedicorumore diiputat, omne pene fer¬ monis elegatia r efpuer e, & prefle, contrade, breuitercg foqui, nequeuerborum elegantiam,fedrationum mo- meta cofiderare.Tuuero uis,Ariftotelis dialedicaina* ne tantu fermonis elegantiaqu£rere.O' craflum hotni- ne.no enimfacerepoflum, quinfepius exclame,cuita te uidea audoru fenfa peruertererNoifta eftars diale- dica,uetule mi difertifsime arq? acutifšime, neqt fiibti- lis dtflerediratio,que fermonis inanem, hoc eft fola ele gantia querit:uerurhetoricgpars, qux Elocutio dicit 2 uam in difputationib.fuis pomcridianis docebat Ari! oteles: dC nihil de caufis forenfibus agebat,prius čfj Ifo cratis gloria moueret. Quod aute adiugis, ifta, q U afin- xifti, dialedica ad more philofophoru tenuiter QC ieiu- ne difterere:miru $ pueriliter nugeris. Quid ais mirifi- ce difputator,& nouaru dialedicaru cxcogitatorf’ifta tua dialedica tantum clegantiam fermonis fequitur 3 S£ ieiune tcnuitercp differitr'qua ratione htecfimul ftare poflimt fEuigila oKca*o,S< cogitationem hominis ad pundum pim&am temp oris fufcipe.Poteft' nc fcietia a!iquatan- tum fermonis elegantia fequi, 8č tenuiter ac ieiune dif- ferere^Sit hoc fortafle inhomine uitiu: in fcientia quo- modo effe poteftfHaec,fi nefcis,a te diftinguenda funt, quae tuidern ex diaerfjjiods fampta, tamtrnpcrite co- pulafti.Cajteri philofč^piii tenuiter 8C ieiune diflerebat, non Ariftoteles.hic enim difcipulos (iiosin thefi,hoc eftin queftione infinita,uel(ut Cicero appellat) propo fito,uel confaltationemon adcajterorum philofopho- rum motem tenuiter diilerendi 3 fed ad copiam rhetoru, ut ornatius &C uberius dicerent, exetcebat. Hsec lgitur Utraqj exercitatio,quas tu dialcčbcas appellas, ad rhe- toricam artem pertmet. Nam primd non cauias foren- fes in pomeridianis quceftionibus tracflare docebat Ari ftoteles,fed tantum fermonis elegantiam. poftea com> motus Iiocratis gloria,co 2 pic etiam hancrhetoricaspar- tem quaecaufasforenfes tracfht, aggredi. Tuuero uis hanc alteram efle dialečticam, quam doceret Ariftote- leSjCum ad copiam rhetorum copiofe dC ornate de om¬ nibus rebus in contrarias partes di flerendi pratcepta da bat. Certenefcioquacte laruat exagitent,ut taminfa- no more contra omnium auetorum fentetiam gamaš* Quis enim unquam dixit 3 dialečticos copiofe QC orna¬ te de omnibus rebus dicere^Ouis non intelligit, copia &ornatum non dialedicorum 3 fedrhetorum eflepro- prium f Qtiis non uidet, hoc quod de Ariftotele didu eft,aCieerone nonadeius dialeebcas difputationes, quibus matutinis temporibus utebatur 3 fed ad rhetori- cas &C oratorias pertinere,quas pomeridianis horis cx- ercebatdam tandem lgitur define blaterare, cum tuam imperitiam aperteuideas:Sčfatere 3 te Amafanij & Ra- birij fimile efle,qui nihil delinias, nihil diftmguas 3 nihil apte ■■ —— f 7 C V>c aut enim,cognitis dialedicae praeceptis,in fubtiIiter,do cle,8čerudite difputandonos exercemus: SC uerboru atcp elegantiae cura negleda,rcs tantum ipfas, ratio- num momenta ponderamus: atcp itafit,utorationo- ftjra minime diferta uideatur. autilla dialedicae pracce- pta trahimus inufunToratorium,& copiofius atcj? orna tius tradamus, SC demq? ad uulgi ienfus popularemcp cognitionem accommodamus: atcghoc modo diierti euadimus.Hecigiturdifertonimappellano tota ab cx- erdtationeatcp ufa pendet,non autem ab ipfa difleren- dl arte.. Qjjo fit,ut argumentum illud tuum nulhus fic ponderisrDialedica nonfac/t homines diicrtos: ergo non eftars bene differendi. quoniam (lit dixi) dialecfii— cis praeceptis duobus modis uti pofliimus: ud centra- dius,adphilofopHorummoran :uelIatiusj ad morem ihetorum,hoc eft,adhibitis oratorijs ornamentis. quod in fiiis operibus aIiquo modo Peripatetia' faciebant, quorum m dodrina atq* praeceptis ( ut m Bruto aitCi- cero) differendi ratio coniungitur cum fuauitate diccn- di,& copia.funt enim hac duae fcientiae quafi iorores SC german.T 3 diale colendum cenfet. in Philebo, dialecfiicam eilč donum Dei affirmat.in Sophifta, dialedicum opus ait,non ab teri comienire,quam pure legitimeep philoibphanti. QuidAriftotelesprimoTopicorumdnonnedialedbu : cam aitutilem efle ad exercitationem >ad congreiTum, adphilofophiaj cognitionem , atcjj etiam adprima inu tim artiumomniu cagnofcendac' Quid Iamblichus phb lofophus ad Dexippum fcribens,non'ne taniopere dia levicam admiratur,ut eam non ab alio quam a Deo re> pertam fuifle, 8>Č hominibus traditadicatf cuius etiam uerba libet adfcribere: Im as uhuS&siijrv&TuMfMt-riv J)xteKfiKHv,K 9 d xtc'ntzx{ji>].ti& «fSpzratf.Quid C ide adSo- patrum fcribens,non'ne plane declarat,nullum efte ge> j nus artis,nullum fcientix,cui maximenon fit utilis dia- ledicae cognitiofOpid ergo f tam ne eris audax,utiftu Ariftonem Chium nefcio quem, dialečticorum uitupe ratorem,Platonis,&T Arifto teliš, & Iamblichi audorita. ti antcponasfperindequafi non fit in cuiuftg poteftate resomnium pracdariTsimas uituperare: ac noninhoc plericp decipiantur,qui propter hominum uitia putent etiam res ipfasimprobandasefle. Quot enim fuerunt qui popularem eloquentiam ideodeteftarentur, qu0 - siiam(ut ait Scaeuola)plura detrimenta publids rebus quam adiumenta perhomines eloquentifsimos fiierut importataf Verum (ut ait Cor. Gallus) no res in uitiu, kd malefadacad«nt,Quauts igitur aliqui fortafle dial h a ledici h~ ledict reperi3tur,qmfubtilitates & argutias tantumad decipiendum uenenturr’ no ideo tamen dialedica ipfa, fed illud dialedicorum uitium crit improbandum. At ex Latim's,Comifictj audoritatem ex libro fecundo ad Hcrennium, in medium adducis, qui praecepta dia> ledicorum non modo non eflc adiumcnto oratori, fed etiam maximoimpedimento exiftimat,8č infantiacgar rulam difciplinamappčllat.fitita iane.Verum dicas mi hi uelim,utrius maioreaudoritate efle cefeas,iftius'ne Corninctf, an Ciceronis, qui pluribus in'ločiš diate. dicam fummis in ccdum efFert Iaudibusr' certe nifi pla. ne defipis, ncguaquam eurn Cicerom' antefcrrc aude. bistcum pratlertim omnes uideamus, quam incompofii te; ac pene dixerimiuueniliter,in illis quatuorfuis de Rhetorica libris multa congefierit. in quibuslicetali. qua cfTe non negem,quae uatdefint addlefcentibus uti. lia: tamen omnis elegantioris dodrinae feimperitum o. ftendit,cnmmultamale definiat ,aliqua non rede par. tiatur,plurima parumacuteatqj accurate tradet. quod fanemeumnon eft,fed hominum longe dodiorum iu. dicium, Adde quod ifte Gornificius, in ipfa dicendi ra. tioneab optimo dicendimagiftro Cicerone diffentie. bat,quod ipfeCicero ad eumfcribens,libro Epiftola. rum duodecimohisuerbis oftendit: Sed proxiniefcri. pfi de Optimo genere dicendi, in quo farpe fufpicatus fum te a iudicio noftro,fic fdlicet ut dodum hominem l' anomndodo,paululumdifsidcre.huictulibromaxt. meuelim ex animo,fi minus gratie caufa;fuiffragere.Dt camtuis,uteum,fi uelint,defcribant,ad teqjmittant.pu to enim, etiamfi remminus probabis, tamen in ifta io. litudine, quicquid a me profedum fit, iucundum tib* fore. Infequenti uero epiftola quodammodo eurn io. cofe - t‘ *» ~ ti cofe im’def 5 cum magnum oratorem appeHet:Qyod ex tremum, inquit, fuit in ea epiftola, quam a te proxime accepi,adid primum relpondebo.animaduerti enim hocuos magnos oratores facere nonnunquam. Noti poterat igitur Comificius dearte dicendi retfie fentire, fiquidem a Ciceronediflentiebat, quofir,utmu!to mi¬ nus in alij s ičientrjs, quas non profi tebatur,reči epoC fet iudicare. Sed ais,au fallendi ftudio fua ar’ gumenta gumeftta conftituit, & tune fophiftica uocatur, quar nunqua aut uere aut probabiliter, Ted tantum fallaciter concludit,& quodamodopueriles (ut aitCornificius) opiniones confedatur.. Quare quoties a dodis uiris dialedicauituperatur 3 nondeillaueri Sčfalfi difcepta- trice, quae difciplinarum omniumoderatrix,8č quafi re gina eft, SC magna in rebus omnibus nobis lucc adfer- re folet:fed de ifta fallaci SC captio(a 3 quam fophifticatn appellantjintelligere debemus. quod etiaErafmusin- nuit,in eo quem tu citaftiloco,cum aitrAnilli danarint uniuerfam dialedica., alrj uiderint. illud experimentis, copertumliabeo, nullos magis aberrare a uero, quam qui fuperui tiole in h o c ftudioru genere funt uerfati. Nonigitur omnes dialedici a uero aberrant, fed qui inj eafciientiafuperftitiofeuerfantur. At qui cafty SC rdi* giofe dialedica ampleduntur,ij folentubere SC copio- ftim ex eafrudureportare. Sed aistLudouicus Viues dialedica improbat.Imo uero liocfalfum eft, cum pul- cherrimu organu appellet.uerum homo defidiofus ni* miam Ariftotelis diligcntiaaccu(at,qui adeo iubtiliter dialedica: praecepta tradiderit,ut laboriofius fit (quod ifte ait) inftrumentu intelliger e, quam ufum.quod qui- dem omnibus difdplinis accidit, ut facilius ufum earu, quamrationeintelligamuš. Sed quod ait idem Viues, id Ariftotelis organu parum eiTeutile, fplendidementi tur,necp ei ullo modo crcdendu eft:cum toteruditifsi- mi uiti fint, qui aliter cenfeant, quorit longe maior eft audoritas, quamiftiusHifpanitui.P U tas ne Alexan- drum Aphrodifienfem,Hammoniu 5 Philoponu, Sim- plicium,Magentirium,plurimosalios, qui in cos Ari¬ ftotelis Iibroscomentaria feripferunt, id faduros fdif* ft/i dialedicaminutilčnrefteputauiflent^aniftius Vi- uis ' o ^ '44 vtš audoritatem onim um eorum phflofophorum au- dioritatf anteponendam efle ccnfebis f' Qiiare ne dixe- ris pofthacunquamamphus,mi uetule 3 totam dialečri- cam a dočrifšftms homimbus uituperarbhocdedecet, hocnon efthoncftum ,.uttam turpiter mentiaris; cum aperte contrate clametPlato, dicat Ariftoteles, mfur- gat Cicero,bonx denicp audores omnes te plane men- tiri,darauoceteftentur. Atfortafle d£ccs:Ego delfta, quam Burleus,£č Paulus V enctus,8c cseteri eriis faring homines trachmt,di'alecfh'ca intelligornon autem dc li¬ la antfqua, qua: laudatur a bonfs atidoribus. At ego dico,tehatcitaconfundere, utmaximc ridiculus efle ui dearis.Quodfitantum dehac ( uttiiappellas) Burlea- na,fentis,nonnetamen, fi qmdhabes hominfs, etiam te infigriiter delirare, fčntire potes c 1 cur enim ad nnpu- gnandam Burlet dialetfhcam, Ariftonfs Chfj, St Cor- nificrj aučloritatem dtasfan illi fortafle diuinarut,Bur- leum^Paulum Vcnetum aliquando(utita dfcam) nafdturos, St tanto ante dialedicam eorum ftnproba- runt^anputasineisammam Merlimfaifle, quar geni- turam iftoru dialedicoru lllis decIararetfQi«d ad ifta s abisineptiasfnonnetfbilonge honeftmseflet, aperte eonffteri, tenefcire quid rmhirefpondeas, quam lftos Mgandros,£čambages qua’rere,qug nihil tam en tuam caufam adiuuent, Sc tuam mfdtiam pr o dan tr qui mo¬ do duos Ariftoteles ftngas,unum oratorem,alteru phi- lofophumtmodd duas dtalcčricas comimfcaris, quaru neutra fit dialedica,unam que doceatfermonis elegan dam, altera qux copiofe St ornate difleranmodo quav ras, carinam apudamiquos dialedicam improbarint: modo pro argumentom meoru refutatione, mihi Bur¬ kam nefdo qucipobiedes;modo Ciceronedicas,cum t diale- JL • i - dialedhcam laudaret, non de Burki' dialečHca fčnfiflet quafi uero quifqua fit adco ftupi dus, ac tui fimilis, qui Ciceroncm firitle uatem ac diuinum exiftimet, ut de no ftri temporis dialecfhcisiftis barbaris aliquid praedicere potuerit. Sed iam fotis declaratum eft, dtalečticam 8C benc differcndiartem, 8C oratori neccflariam efle, dC a bonis aurtoribus maximelaudari. Rcftat igiturutdo^ ccamus,ueram dialecflicam hacnoftra tempeftate repe viri , quod tu nimis mfolentcr negare aufus es: 5C in ea plurimos eruditifsimos uiros excellere, quodfequenti capite luce claiius oftendemus. Ho C tioflro tem pore ueram illam amiquorum dialeEticim iMenin,<[Uodmfolentifime Ni^-ohus infi* ciatur . Caput XI. I Am tandem lgitur aggrediar ad eam ftulritue faro* risqj trn' pattem euertendam, in qua nimium pctulan ter ac proterue contra phflolophos omnes atq? dialekt cosnoftritemporisjiftatua putidifsima linguadebac* chatus es. quippe qui nullo deterritus pudore,nulla tot infignium uirorum reuerentia, qui facrofančtos illos philofophiae dialečboecp fontesin publicisgymm(iis quam ficri potefl: diligentifsime iuucnibus apcriunt:au fus es confcelcrate dicere, mhil aliud eos in fcholis fuis, quam garrire 8č obftrepere:neq* ueram dialetf ica,neq? philofophiam agnofcere,redloquacem tantum QC gar* rulam & prorfus inutilem difciplinarn. Pro deum atq? homtnum fidem,quod hoc portcntumrquod monftru in ultimas terras exportandum, 8C cmnino uiuum mor tuumčp mačtandumCtotiapietiisimi uiri, tam ingcnio* fi,tam acutijtam pcrfpicaces, tam etudi«, ram ucritatis amatores,quinoftro temporcPatauipqui Bononiae, qui Pifis, quiFerraria?j qiuTicini, quiin totakalia,to* • I ’ \ c funt garrulffunt Ioquaces, nihil bonfnthil ueri, nihil honefti prorfus aut intelligunt,aut docent r' Qufd agit/s ciuitatum rečlores ac principes.r’ cur tanto ftipen dio dialechcos philafophoscp puhlice conducitisr cur iflis SC ad opes, dC ad dignitate tanta pracrrua proponi- tisfcur eos dC honoratis, 8C charos habetis, qui aucftore nefcio quo Nizolio tenebrione,exhara produ fimum hoc officiu meum:qui mihi etiam certatim gra* tias agent, quod ego,qnamuis nec{; dialečlica, necp phi lofophiam puhlice profitear, tua tamen in eos maledi- cfta refutarim, Hanc igitur totam difputationčin tria capita diftribuam.Primum enim aperte demonftrabo, ueram illam, quam tantoperelaudat Cicero ,ueterum diale ue difleredi fubtilitas,tefte Cicerone, duas habeat par> tes,unaminueniendi,alteraiudicadi:utramqj dico per> feeftam hacnoftra tempeftate partem inueniri.Nam ars inueniedi,qaae ad ufum podor, dC ordine naturae prior, diligenter a Cicerone tračhtaeft,ut dehactunullo mo do dubitare debeas.licet enim aliquifint,quibusin hac par te Cicero non plane fatisfacit; tamen ribi tam egre> gio Ci ceronis patrono,turpifsimu elfet dicere, fci entia hanca Cicerone non perfeefte traditamfuifle.Sedais: TopicaCiceronis multa habent cum rjs qux nune ex* tant, Ariftotelis Topicis difsimilitudinem. Quid tum pofteaffequitur'ne idcirco,utauthacc Ciceronis fint im perfe C* iimfles c(fedebeant.Quot enimaudores Hiuftaquaqj arte p recepta tradunt, quiomnes inter fe maxime dih ■firmlcs funt,atqj etiam pleruncp contrarqrquot, exeplt gratia,gramatici reperiutur, & ueteres, 8£ noui, quoru quotufquifcp eft alteri ftmilis c* dicas lgit h'cet,nos uera gramaticam no habere:uel quia Palemonis ars interijt, uel quia Prifcianus multa habet cfi Seruio,Phoca,Dio* 4nede,diTsimflitudme. Quam fubtiliter,tf? lngemofe,^ etia copiofe tradant omnia quae ad inuentione perti- nent,m T opicfs Ariftotelisd^uidem itafentio, quod ah'qua ex p arte ram m me (um expcrtus, fi quisea pr^ cepta diligeter pcrceperit,SC m ufom a tqj cxercitatione deduxeric, ruhfl ei defuturu, quod ad diflerendu de re^ bus omnib.m cotrarias partes attineat:fedfubado atq; exercitato, no trn’ fimili, hoc eft tardo atep heheti inge-? nio opus eft.hgc enim tam egregta difleredi facultas no a quouisintelligi autpercipipoteft.Habemus igit duo pratclara ueteru de inueniedi arte,hoc eft de prima dia- Icdioe parte, opera, alterum Ariftotelis,alterum Cice- ronts: qute utracjj funt a dodifsimis uiris illuftrata com tnentartj s, 8C interptetata: quo longe facilius etia,quam ueteres foIebant,mfi prorfus ignaui efle uo!umus,hanc dialedicarpartem percipere poftumus: cum prafertmi etiam Seuerinus Boethius, uir eruditifsimus, tj s com, mentarijs quae in T opica Ciceronis diligentifsime con fcripfit,noncontentus,multos praetereanobis libros de eadem aitereliquerit.at uero paulo ante memoriam noftramextitit uir fingulari iudicio ac dodrina, Rho* dolphus Agricola,quimagnamhuicarti luceacfplen^ dorem attulit, editistribus d e Inuentione dialedicali- bris: qui plurimoru eruditorum iudicio tanta curaftu- dio cp confedi funt,ut ueterum ( quod dici folet) lumi- i 5 nibus •i ' “ i I 7 ® hibus plurimu officet e uideantut' t ut fi tota hnec ars in¬ ueniendi funditus alias intcrtjflet, ab inferis iterum re- uocata per Rhodolphu Agricolam uideri poftet. Quae tuaeft igitur iftatanta impudentia Nikoli, qui negare audeas,hoc tempore uera dialcdica inucniri: cum tria tam eximia dc Inuerione dialcdica inmanibusomniu uolumina uerienturf An fortafle dices,inueniendi at tem extare,iudicadi uero interijftec' ifta eft forte tua Ni* zoti iententia.fed quid,fi teftimonio tuo doceo,hanc c- tiam partem hoc noftro tempore perfedam inuenirk Qin'd dices, cum tuo te laqueo fufpenfum intelligesf' Qu3e eft enim ars fudicandi, an non ea quar Grg co no- mine a+otAvTjKH diciturr^iiemadmodu Boethius in pl in cipio librorum,quos de DifferentrjsT opicis mfcripfit, aperte teftatur,cum ait: Et ea qm'deth pars qux iudiciu purgat,atqj inftruit, ab illis «* «Av7jhh uocata eft,a nobis poteftrefolutoria nuneupari: ea uero qux inueniendi facultatem fubminiftrar, a Grsccis totuhh , nobis localis dicitur.QuodetiaP e ri o n i v S,uirfanediligens8č facundus,in primum T opicorum Ariftotelis icribens, multis rationibus affirmat.&: Philoponus ait,in Analy ticisnihilaliud quarri,nifiutrum fyllogifmi neceflartj fint,& artifiriofe confedi,nec ne: quam rem ad /ud ica- di artem pertincre,quis non inteIligitrQuid ergorduo libri prioruAnalyticoru, ad quam"tandem dialctficte partem pertinenknon certe ad artem inueniendi: quo fit, ut aditidicandi artem neceftario referantur. Oiiid?' rjs libris aliquid'ne deeft,quo minus perfedi fintrhanc certe tuipfeper fummaimprudentia,aliud agens, tibi dubitatione abftulifti,qui perfedos eos efle plane con- ftteris. haec enim uerba tua funt,cum deillis libris,loque ris;Qjiis enim credat Anftorelem copofuifle, exempli gratia s i* 4 I <~->cV * gratia,tn Logicis prioram Analytieorft libros nouem, utrefertLaerrius,deindeetiam hosduos quos hodie habemus: pratfertim cum uideamus cos ita perfecftos eile, utdeeamateria rubil amplius fcribipoile uidea* tur f Hoc tuum eft corra te,teftimoniu:qui plimo dids omnem dialečlica intertjfTe, deinde fateris nos perfe- tedebes. Quatenus igftur attinet ad fimplida uerba, perfedlam habemus dialediicam r cum praciertim uiri docfhfsimi duo lila opera, quibus diximus fimplicia uer ba contineri, diligentifsime fintinterpretatitut ex Gne cis,Hammonius,Simplicius, Porphyrius, Dexippus, SC alrj nonnulli : e quorum numero duos, hoc eft, Por* phyrium SC Dexippum,in Latinum fermonem conuer tit uir ab omni laude felicifsimus,B ERNARDVS fe licianv s:quemhichonorisgratianomino,8 do te mendacifsimum efTe oftendit, qui dicas neq?ue f ram dialedicam,neqtpliilofophiam hodiereperirr*. Mul« etia ex Latinis praedicamentoru opus illuftra> runtjfedomniu ( meo quidemiudicio ) diligentifsime Bbethius. Qiiid copulatoru uerboru fcientia,nonnc plene perfetf eq? tradit in Ariftotdis libro de Interpret tatione,que SC Hammonius, SC Boethius,8čpoftillos longe fabtilius SC ingeniofius diuus Thomas interpro tatuseft^Ouideftigit quodinhacparte dcfideres,ubi ms SCnatura pronunciatorum omnium apte,difiin(3e, perf cčic<$ j • »* x r perfedecp tradimr. Caftera qure numerantur a Cicero- ne, part/m in Analyticis traduntur, partim in Topicis, partim in Elenchis. Analytica tu ipfe fateris efleperfe- da: de kopičiš iam diximus. Elcnchorumliber quafi cumulus quidam ad reliquos accedit, ideo confcriptus ab Ariftotcle, quofallaces fophiftarum conclufiuncu- las uitarepofsimus. Eft aliauerifsimaiubtilifsimacp ra- tio, quam ab ipiarerum natura uere diuinus ille Tho¬ mas accepit,qua plane declaratur, ueram omnino difle rendi ratione nos habere. Tres enim animi noftri funt, inquit,adiones.prima,cum res fingulas intelligit, hoc eftfingularumrerumnoriones 5C lmagincs apprehen- dit,&quodammodo contemplaturrut arborem, (uper- ficiem, colorem.fecunda, cumrerum notioncs inter fe copulatjUel diuiditaflentiendo,ueI diilentiendo.-ut ex- empligratia, arboreftfabftantia, arbor non eft quah- tas.tertia,cumex rebus iam cognitisconatur ignotas intelligere,ut,fi quis fdatanimalia quidem omniauiue re,& ientire, fed ignoret utrum ipongia fit animal, ita fecum ratiocinabitur:Qiigeunc^ uiuunt,et fentiunt,ani maliaiuntripongiaucro uiuit,&ientit:crgo eftanimah Prima igitur acftio noftri animi,cognitione atqj intelli- gentia fimplidum uerborum perfkitunutfciatanimus rede diftinguere, quid fubftantiafit, quid quantitas, quid qualitas, atcp ita de alijs:quam nobis integram co gnitionem liberPraidicamentorum adfert. Secunda a- dio pronundatorum,fiuepropofitionum,aientium 5č negantium, communiu & fingularium, neceflariarum & fortuitarum cognitione perficiturtut fciamusquid in quacp re fit,aurnon fit,utrum per fc fit, hoc eft, natu- raliter, an cafu &C fortuito: qu» omiiia rede traduntur ialibro de liiterpretatione, Tema adio nonaliter per- , k fid tl 74 fid poteft,quam (1 quis intelligat quid efficiat e quo q?, quod cuiq$ confequens fit, quodqs contrarium, 8č nift quisquiduerum, quidfalfum fit, difcernerefriat: quae fcientia ČC in prioribus Sč in pofterioribus Analytids mtegre docetur. Atqae utfacilius animus nofter exijs quac iam intelligit,ratiocinari ac difterere pofsit,tradun tarlod quidam,8č quafi fedes argumentoruminTopi dsjimde fadle diflerendi copia paretur. Sed quoniam falfae opiniones pleruncg ueritati officiut, &C m errorem animum inducunuadditus eft liber de Fallacibusrepre henfiombus, cuius praeceptis eognitis, neqj nos ipfos decipiemus, necp ab alijs dedpi nos fincmus. Ho c eft »ntegrum acperfecffcum dialecflice corpus,quodliocno ftro tepore reperiri fciunt orrmes. utru autehaec opera fintAriftoteIis,necne,poftea uidebimus,nihfl enim ad propofita quaeftione. fatis eft enim oftendifte, inds nu hil omnino dcfiderari, quod ad uera dialecftica: cognfi* tionem pcrtfneat. Quor(um igitur ineptifsime calum* niator,Paulosnefdo quos Venetos,autBurlcos,quos ne picftos quidem unquam uidi, mihi obijcis f perinde quafi barbasos ego iftos, qui hacflorenti aetatenoftra ctiama monachorum conuentibus exterminantur v m quibus longo tempore iriguerunt, ac regnamnt, diale^ tficsebonos autftorcslaudem, Vbi horuminfcriptis meis fit mentiorubi citanturc* ubi ueftigium eorum ap- paretfFieri'ne poteft,utiftud os durum tantopereper* rricueristut nihil omnino tepudeat,tammanifcftemen tiri,&f ea mihi ob tj cere, quae nulia tenui fufpicione, aut comecftura probare pofsisr V nde illud fumpfifti,mc co natum efte Burleis,Sč Paulis V enetis in difterendo Cu ceroncm inferiorem oftendere^ubi iftorum ego homfi nuni in fcriptis meis meminifprofer locum,ubi uel no« • minarim, c * I. I minarim, uel aliquo modo me de ds Ioqui fignifica* rim. Enhommcm fandum &C ueracem, qui fexaginta natus annos,uel fortaffe etiam plures, tanquam bimu- lus puer,aperte mcntiri no erubefcit. Sed defino de me conqueri:magis memouet dodiftimorum hominum dignitas,&fpIendor, quem tu nequiišime deformare auiiis es. Iterum igitur, atq? lterum repeto, nos perfe^ dam hab ere dialedica,cumex Ariftotelis libris quos fupra citauimus, omnia difčamus, quae Cicero in Bru^ to dialedicae tribuitrhoc eft, rem uniuerfam tribuere in partes,latentem explicare definiendo, obfcuram expla mremterpretando,ambiguam primum uidere,deinde diftinguere,poftremoftaberereguIam, qua uera & fab (aiudicentur,& qux quibus propofitis fint,quajcp non fintconfequentia. Haecmquam omnia diligentiTsime traditea,quaenoftro temporereperitur,dialedica. Vel fi aliquid deeflfe cenfes, cur non illud in medium produ cis:ut tuam cenfuram mdeamus,qui dialedicorum inv pcrfedionem a nullo adhucintelledam notes f Quid eft,quodnobis defitad integramdialedicae cognitio> nem rfundne alia quaedam, quae dialedicus praeftare debeat,quam quae hacfienus commemoratafuntfEqui demnihil aliud efle uideo: nc<$ ipfe Cicero, cuius au* doritatenitimur,diaIedico plura tribuit.Qiiod fi tu a- Iiadicis,opus eft ut ea proferas:non autem tanquam fij riofus quida,uibrato gIadio(quod aiut) a ere uerberes. At fortaffe dices, in arte dialedica nonulla Ariftotelis opera defiderari,atq? ideo no efle perfeda dialedicam. Mirificuuero difputatore:quafiuero non hocin omni fcientia,temporum iniuria cotigerit,ut plurima clarifsi morum audoru operaperierint.quot enim in gramma tidsr'quotmrhetondsr’quotinmathematidsr’quotin k 2 philo* tt philofophiar^uot in iure ciutHfcfUCt deniqj m omni d/ fdplinarum genere defiderantur opera 1 Dicas igitur, ifto tuo argumeto,necp grammatfcam, neqj rhetorica, neq? mathematicas difciplinas, neq? philofophia, necp ius Ciuilenoftro temporereperiri: propterea, quodin unaquacg fcientia m uka uolumina interdderunt. Non eft,mihf črede, quodin dtalečhcos argutcris: cumhac noftra tempeftate plurimi tam acuti,tamčp mgeniofi re perfantur, ut etiam fi multa deeflent huic arti, cui nihil omnium docfiorum iudfdopcmtus deeft,tamen eafiio ingenio facile fupplere poffent, Sed cum uideant n ul la fere fcientiam aut mtcgriorem, aut perfecfltorem cxta- re, quamdialečh'cam:ea percepta,maluntinphilofo- phi;e finum ac penetralfa cofugere, quam integro per* fečlocp corpori aliquid adiungere. Quamuis etiam alk qut recentiores adiumenta huic arti plurima, non quk demad eam perfkiendam, fed ad illuftrandam attule- runt:uttuus ille Trapezuntius, qui licet inalijs rebus multis defipuerit,tamendedialecTicafaris commode fcripfinfedeolongecommodius IOAN.C AESARE- V S, &C nouifsime PHILIPPVS MELANCHTHO NIV s: qui mihi hommesuidentur uiam atcjj adttum ad AriftoteKs opera munire,atc£ aperire uoluiile: quo> rum conatus ideo magnopere laudandi funt,quo d hac tam egregiam fdentiam,iampridem barbarorum eom* mentarijs,&:(ut ita dtcam)fomnijs inqumatam,6^ fqua lentem,atcp horridam,quodammodo purgare, dC nitk diori cultu exornare contendcrunt. Alq uero nonnulli Grtecorum commcntarios in latinum fermonem ele-* ganter tranftulerunt:ut tam tandem barbaria illa, quae iuperioribus annis hancartem occuparat, pene omnis expulfafxt.neq; mihi dubtum eft, quin breui temporis -«. lt c X- Tit ornn/s philoibphia ckgantcr & polite locutura,ciTm hacinretotpneclara ingenia nideam claborare. Sed omniu optimeiuuenis ille dochfsimus, qui mihifum- ma necefsitudine coniunčtus eft, &C qui iam in omniu eruditorum ore uerfatur,o ctavianvs ferra RI v S:quem audiotamaaite,tamiubtiliter,taminge- niofe,tam denfq;(quod uix fieri pofle uidebamr ) poli¬ te dialedicam in T'idnenfi gymnafio profiten', ut ma- ximam de fe omnibus admirationem concitet: 2^iam Senatus nofter Mediolanenfis, eius fingulari uirtute commotus, decreueriteum ad altioi ern dignitatis gra- dum prouehere, 8C ordinariam profitčda?philoiophiae prouinciamillidemandare.qui certeunus, uelipfofo¬ to profefsionis fuae nomine,uanitatem QC ftulticia tuam refutare facillimepoteft. is enimueram omnino diale- clicam docet:quam tuomnium imperitifsimeiampri- dem interijfle, neqj hoc nofiro tempore ufquaminue- niri,quiafcilicetargumenta mea refellerenon p o teras, fcribere,atq? in lucern edito uolumine, palam affirma- re nequaquam erubuifti. Sed iam etiam te ipfum, qui tam multos eximios uiros imprudentiišime lacerafti, ftultitiac tux pudere a tep poenitere certo fcio, Philofopbiam Actdemictm , atq ; P eriptfteticam, adkuc integrm &perfe£lam exure,contra Nifohj fententum. Caput XII,' D Ephilofophia uero quauis nontammale, quam de dialečiica fentire uidearis: tamen quia primo PlatonemindignilšimeuitupcraSjdeindenulIumopus Ariftotelisuerumac legitimu extarecontendis,aliqua mihi funt in mednim afterenda, quibus manifeft 6 pro- bem nos eam uera, quam Academici Peripatetidcp do ccbantphilofophia habere, Vultcnim Cicero, nuilam k j mter f -! • ihtet AadcmicoSjPcripateticosm fuifle,pt‘aeterttomt- num, differcntiam. quodin Acaaemicis hisuerbis o- ftendit:Platonis autem audoritate,qui uarius, mul> >- tiplex,8č copiofas fuit, una 8č confentiens duobus uo- cabulis philofophiae forma inftituta eft, Academico- rum 8C Peripateticorum,qui rebus congruentes,nomi- nibus differebat.Fuit ergo iam accepta (quemadmodu eode in libro Cicero fcribit)a Platone philofophadira- tio triplex: una de uita Sčmoribus, altera de natura rebus occultis, terna dedifleredo, dC quid ueru 3 8č quid falfum, quid recfium moratione prauum'ue, quid con-* ientiens, quidrepugnans ludicando. Hanc ego tripli- cem philofbphandirationemhocnoftro tempore dico plenam atcp perfedam extare: neque nos minus bene, atcp haud fcio an etiam longe melius dicam, philofo- phari,quam illos ueteres AcademicoSjPeripateticoscg: quia multo clarius omnia funtreperta, patefada, illu- ftrata 3 in hac noftri temporis ingcniorum foecunditate, quam tum,cum nafcebantur. Ac de tertialila philofo¬ phiae parte, in qua de differendi ratione tradatur, iam fuperius multa uerba fecimustut nemo amplius dubita re pofsit,quin ueram dialedicam habeamus.De prima uero multo minus eft dubitandu. nos enim multo me¬ lius 8č uerius de uita et moribus philofophamur,quam ulliunquam ueteres philofophi: quippe qui ueritatis ipfiuslucem, atcp fempiternae uitae felicitatem, de qua dubitaffe uide tur Ariftoteles,Plato nonfatisaduerita- tem differuifle,quamuis nihil de illa dubitaret, in facris literis noftris intueamur:& ad illam aetemam domum, acbeatorum fedes,quas Plato bonis uiris. polit cebatur, iam patefadum ac munitum iter habeamus.Optimura enim omnium ducem ac philofophum ad immottalita- tem I c. 19 tem christvm fortitifumus:qucm imitantes, ul* tam et moreš noftros muko fandius inftruemus,quam fitotam Platonis & Ariftotelis philofophiam imbibe^ nmus.Sed dehacre tenequaqua dubitare,nifi plane fis hajreticus 3 exiftimo. Videamus, an Academicorum Peripateticorum philofophia dc moribus adhucex tet:quam quidem triplicem effe uolunt: unam, qua? ad moreš uniuičuiuftjj priuatim conformandos atrinet, in qua de uirtutibus ac uitijs,de utihtate ac detrimento 3 de iucundo ac molefto , de honeftarum rerum inter (e atqj utdium comparatione tra da tur: quamgra*co nomine iiocantEth>cam.alteram, qaxrei famtliarfs commoda ztcp incomodafpe!čiet,&č do ceat qua ratione diuitie pa rari pofsint,domus cortflho regi,famih'a bene mftrui 3 &: denicft quaecuncp ad domeftkam uiuendi rationem re^ demmroendam pertinet:quam Oeconomicam appel lant.tertiam, duarum fuperiorum principem ac regina efle uolunt, quaj reipub. adminiftrandze uiam ac ratio> nem quxrit,ac docet quopado leges ac iura fancienda fint,quomodo in paceatcpm bello uiuendum, quomo do finturbes acfines cuftodiendi,quomodo uedigalia conferuanda,deniqp quomodo res omnes aut exporta» ri autimportari debcant:hxcenim funt omnium maxi- ma (quod ait Ariftoteles) de quibus in ciuitate delibc- raturratcp hanc quidem fcientiam Politicam nominat. Qiiidigiturc'dicesneperfedamethicen nosnonhabe re:cum tot extet Platonis dialogi,in quibus nihil aliud quam debonis moribusagiturrcum decem Ariftotelis ad Nicomachum tam egregij, tam prarftames, tam ex omni parte perfedi libri, dodoru omniii manibus te* ranturdum eiufde Ariftotelis magnorum ( utuocanr) Moralium di?o legantur, in quibus generalius qu^d2 de 1 1 - 8 o de uit a & moribus tradat f praetermitto quat ad Eude- ntum fcripfit idem Ariftoteles,quia mutila funt,&: pla¬ ne imperfcdatuerumnon ideo tamen quifquaargue- re poteft, perfedam Ethiccn non extare,cum alijs in li¬ bri s perfeda fint omnia, Opin huic fcientiac plurima Tullius nofterattulitadiumenta:qui quaecunCg fere de uita moribus dode 5C ornate dici pofluntjtribus illis cgregijsad Marcu filium de Offidjslibris explicuit:8£ quac ad fedandas animi perturbationes,2č beata uitam acquirenda ipedant,quinqj Tufculanaruquacftionum iibris omnium elegantifšime dodifsimecp tradidit. Quid eftigitur, quod ampliusmhacparte defideresj* Equidem Credo,fi quis Chriftiana philofophiam exci- piat,nihil pulchrius atc£ fandius de uita 2C moribus di¬ ci pofle,quam quac Platonis, Ariftotelis, 8>C Ciceroni* Iibris continentur. quibus fi tanqua noua forma queda 6C perfedio, Chriftiana lex accefterit, nihil erit omni- no,quod in hoc genere praeftantius aut dici, aut excogi tari pofsit. Quid ea fcientia, quat eft de tuendare farni liarifnori ne dode atc$ eleganter inOeconomicis Ari¬ ftotelis docetur^nonnedeeademfcientia Xenophon Socraticus politifsime fcripfit: quod opus adhuc eft in jnanibus C Quidigitur huicparti deefle poteft, quam duo pratftantifsimi uiri accurate tradarunt: prarfertim cumetiam Plato Iibris de Republica muka infperferit, quae ad hanc fcientia pertineantflamuero politicato- tam, S£ Academica,&: Peripateticam, fine ulla dubita- tione tenemus:cum decem Platonis deRepub.libri,2č duodecim deLegibus,tanta dodrina & eloquetia con fedilegantur,ut non ab humanoingenio,fedpotius diuino profedi uideantur:cumqj Ariftotelis odoPo- liticoru libros habeamus integros atq? perfcdos, quos etiam etiam Diogenes Laertius agnofcft. At fcrtafie diccs hocloco,duos aliosdeRepub. Iibros ab Ariftctelefe- paratim editos,qui non amplius inueniantur:atcg ideo nos fcientiam illani intcgram non haberc. quaeratio fa^ ne nullius eft momenti, cum odo libri Politicorum, quos habemus,perfedi 8C integri fint.Hacemm uideo fuille cum Graecorum, tum etiam Latinorum confue^ tudinem,ut de eadem materia uaria atque diuefia ope¬ ra componerent: uel ut aliquibus magnis uirisgratifi- carentur, uel ut ingenium fuum 8č copia oilendcrent: ut Ariftotelesipiecumad Nicomachu fth'um Ethicen icriplHIer, de eadem tamen adEudemum pofiea fcri- pfit. SicdupIexRhetoricoruopus eiuidemphilofbphi Iegimus,alterum ad Theodcden, alterum ad Alexan- drum.quem imitatus Cicero,multa de ratione dicendi, uariacp opera confcribere non dubitauit: eadem etiam faepe repetere,8č quafi inculcare. Non enim co/itentus ijs duobus libris,quos delnuenrione rhetoricafcripfe- rat,tres illos de Oratore perfcdo,&: quidem perfedifi fimos adiunxit. quibus cum nihil addipofleuideretur, uoluit tamen &C Oratorem perfedum adBrutum Par dtiones oratorias ad Mfilium adiungere: quce fin- gula per fe funt perfeda opera . quin etiam abeodem Cicerone multa graece de ratione dicendt coičripta ac- cepimus. H*c autem ideo commemoro,quia tu fcili- cet cgregius cenibr, omnino putas abfurdum efie, fi quis dicat Ariftotelemmultos de eadem materia Iibros edidiffe: quod C rebus occultis uerba facit:de quafimemuItaPIato cum difpcr (e in plurimis dialogis, tum in eo.qui T imaeus inCcribu tur libro,mira quadam cumfubtilitate atque maieftate tracflauit. Sed(ut ingenue fatear ) cumincacteris philo- fophiar partibusPlato fit Ariftotele difcipulo fuo Ion- ge pra$antior, in hac una de natura muko inferior efle uidetur.Hanc igitur etiam philofophiae partem triplicč «{Te ftatuunt.nam aut res quac fub fenfum cadunt, bC ma teriac Temper adiuncfte funt,confiderat: atcp harc Phyfi- ca proprie dicitur,in qua fcientiaprimas femper Arifto teles obtinuit.aut res materiae quidem aliquo modo in- hacrentes/cd ipfa cogitatione abflradasiut magnitudi nes,numeros,lbnos inueftigat, &:Mathematica uoca- tur.aut denicp formas penitus a materia feparatas,&: a:- ternas,atcp datiraš quxrit: quam Metaphyficaappel- lant,inqua Platom' palmam tribuunt. Phyficam igi' tur prim6,qu3e fubieda fenfibus trartat.nos perfedam habere confirmo. V el enim principu rerum, quatenus naturales funt, atcp corporatae, perfcrutatur, &C ea qux cohacrentaa funt & connexa principtjs:ut, locum, tem- pus^nanejCaetera^id genus: quam fcientiam očloli- • ► . «• c . -»< 8 J bris dc Aufcultatione phyfica perfcdifsime tradit Ari* ftotdes. Vel ea quaerit,qua; ex principijs oriuntur,quac partimfimpliciafunt 3 partirncompofita.defimplicibus corporibus in cjuatuor de Caelo libris acute Sč copiofe tradat: qui fene libri funt a nobis Iatina interpretatione fatis ( ut opinor ) illuftrati. Sed cu* fimplicia corpora partimomnino fintaeterna atcp immutabilia,ut ccelum, caeleftiacp omnia,partim uero generatiam contfnenter atcp in ter mri, quatenus ad eorum partes, fubieda fint: fadum eft ideo,ut Ariftoteles ducrs etiam fubtilifeimos illos de Generatione < £č interitu libros coničriberet: c]uos itidem nos latine,e©piofius J ,Sč ap ertius interpre* ta ti iiimus. lam uero compofita corpora uel in iubli* mi , hoc eft in aere fiunt, uel in aqua, uel in terra. deijs. quac in aere fiunt,ut de nubibus,de pluuia, de uento, de fulmine,tonitru,cjeteriscp eius generis, ijs inlibris fub> tiliteragit Ariftoteles, quiMeteororum infcrihuntur: in quibus etiam de illisloquitur,quaein terne uifceri* bus fieri folent,ut de fiuuijs, fontibus,terr^motu,faxis, tnetallis,8čfi qua funt alia. quj omnia longe copiofius, licetimpolitius, perfecutus eft Albertus illecognome* to Magnus. Qiiae uero in aqua, &C qug mtcrra fiunt,uel plantf funt,uel animalia: uel medla quanda natura forti ca funt inter plantas &C animalia, quae grseconomine Ja •4>v to uocant. DePlantis duonuper Ariftot. librifunt reperti. Sed huic philofophiae parti difripulus Arifto- telis-Theophraftus copiofe fetisfecit:quos libros Theo dorus Gaza,uir fummo ingenio, ac dodrina, latinos fc cit.de Animalibus,adhuc extant Ariftotelis mul ta do* diftime confcripta uolumina,in quibus etiam de il* lis tradat, quarZoophytadiximusappellari: quales funt fpongiac, conchar, & fi qua funt eius generis alia* I 2 Qyidf I « 4 ;, Quiddde Anima quamcn.idite, quam fubtiliter tribus Ifbris agit AriftotelesfOuid de alijs,qijae animam con- fequunturr’ut deSenfu dC fenfili, de Somno dC uigiha, de Memorfa, de Relpiratione, de Vita & morte, de a- lt)s rnultis, quam polite fcripta Ariftotelis opera legi- jfius?qtne fane declJrant,nullam e (le rem in tota natura pofitamjCinus rei cognitionem ex his operibus habere non pofsimus.Non eft igitur dubitandum, quin natu- ralem philofbphiam perfedam habeamus: prarfertim cumetiam al/orum, quam Ariftotelis,apudGrgcos, ££ apud Latinos multa opera de hac philoiophiae parte fcriptalegamus. De Mathematicis milil affirmo : quia licet in eis Plato et Atiflotelcs dodhišimi fuerint,tame deillis autnulla 3 aut certepauca confcripfmmt. ab alijs ta meh philofophis etiam mathematicas fcientias perfe nio,quotmalijs aučioribus errores a pracdaro ingenio uiris,notati atcpiublati funtrLicet igitur ifta ratione di* camus,hpc opera Giceronis aut Lunj, aut Plini] n5 efle, quonia tot erroribus alf as undicp fcatebat. Quam quse^ fouim habet iftud argumentum tuumf' Ariftotelis ope rauitio librariorum olim errorum plena erant: ergo no iimt Ariftotelis.Papp,quam ingemoie colledlum. Im 6 uero Plutarchus,Strabonem(ut credo)iecutus, narrat, poftinuentionem Jibrorum Ariftotelis, Peripateticos philoiophoslonge melius ex Ariftotelis iententiaphi> lofophari ceepifle: cum antea nullis libris acroamaticis adiuti,tantum exoterica quaidam Ariftotelis opera fe- querentur,8č eiufdeau&oris uulgatas opiniones. Itacp uideš, Jiiftoriamhanc potius opinionem tuam euerte- rc,quam eam aliqua exparteconfirmare.Quin egoma gis crediderim id uerum efle,quod Athenpus libro Di> pnofophtfton primo reci tat, N el eu Scepfiu Ariftotelis familiarem,& librorum h?redem,omnes Ariftotelis & Thcophrafti libros Ptolernato Philadelpho, qui ma- gnam illam dC memorabile in Aegypto bibliothecam c5geišit,uendidifle:cumpracfertim Ammonius in Pr* dicamentoru interpretationc fcribat, Philadelphii Ari .ftotelis operum fuifleftudiofifsimum, bC quarcuncft po €erat>inuenire,magno precio cmere fohtum.Quaratio- ne facile fieri potuit,ut exPhiladelphi bibliotheca poft, ca defcripti fuerint Ariftotelis libri, atq? ita editi: ut ex cis exemplaribus reftituti fintilli,quos AthentsRoma Sylla deportauerat.quod longe uerifimiliitseft, quam quod tunullo aucftore fingis } noneflelcgmmos quos habemus, 1 * 8'8 habemus, Ariftotelis libros. Qirin etiam illud falfo atq* imperite comminifceris, indicem illum librorum Ari- ftotelis, quemhoctempore legimus apud Diogenem Lacrtium, eundem efle cum eo quem Plutarchus fcri- bit,ab Andronico Rhodio fatfhtm fuifle: cum in Laer- tiano indice, qui negligetifsime fačlus eft,ut poftea do-* cebimus,nullamentio fiat exotericorum dC acroamati- corumlibrorum,dequibus Andronicus Rhodiusmul ta dixit,ut Gellins aucftor eft.Atcp hocmagis explode- da eft opinio tua, quod nullius boni aucftoris teftimo* /lio confirmatur. Qiiod autem ais, fere omnes Arifto teliš interpretes In initrjs mterpretationum iiiarff quze- ftionem pfOponere,an file liber quem lnterpretandum ; fumpferunt, uere fit Ariftotelicus, nec ne, propterea quoddeillo dubitent:hocfalfum eft omnino, quonia pauci funt interpretes qui hocfacianttnecp in omnibus Ariftotelis libris,fed in rj s tantum qui ad Logicam p er- tinent,T u uero tam pinguis & ftupidus es,ut quoniam in Logicorum libris a nonnullis interpretibus hoc fit, putes etiam in alijs Ariftotelis operibus idem ab omni bus interpretibus fieri.quod quam ineptumfit,quis no intelligit;'' P oflet enim aliquis iftud argumentom tuutn in te conuertere,hoc modo:Sideillis tantum libris du- bitandum eft,utrum fint Ariftotelis, nec'ne,in quibus ab interpretibus graeris quatritur to ■yv«ojov, ut tu cenfes: igitur in quibus non quaeritur,illi fine dubitatione Ari¬ ftotelis erunt.Sed practerLogicos libros in nullis fere proponitur haec dubitatio,necp legitimum (ut ita dica) illud qugcritur:ergo tibi concedendum eft hac ratione, libros omnes qm fub Ariftotelisnomineleguntur,prae ter Logicos, uere Ariftotelis efle, quoniam de Logicis ■ tantum interpretes dubitare uidcntur, Sed no ea caufe d. eft, rV f C >< » x v 89 tf\ t,quam tu opmaris, cur Ariftotelis interpretes 73 oioi/quaerant.ne(j 5 enim hocfaciuntpropterea,qu6dnu merus dC infcriptio librorum Ariftotelis, quat eft apud Laertium,cum prguulgatis codicibus Ariftotelis mini me conueniat:quoniamnontanti faciendus eftDioge nes tuus(quem docftifsimi homines, Ariftotelis inter¬ pretes,ne natum quidem fortafte nouerant, 5C qui ma/ xime negligens fcriptor fuit, ut alio in loco declarabo) ut ex eius fcriptis quifquam de ueritate dubitet. V erum hanc quarftionem duplici de cauia proponere folent, quemadmodumSimpIicius in Categorijs innuit: pri- mo,ut magis iuuenes excitentur, adcurn amandum 8č iiiipiciendum libram, quem prae manibus habent, cum atam pratftanti autftore profecftum fuifle intelligant: deinde,nonnulla eiufdem argumenti atcp infcriprionis opera rircumferebantur,quaenonerant Ariftotelis. ut, exempli gratia, fcripfit Ariftoteles Catcgorias, deinde etiam eius difapuli,Eudemus,Phanias,Theophraftus, pracceptoris aemulatione de eadem re fcripferunt.dubi- tabitigitur aliquis, utrum Categoriarum liber qui fub Ariftotelis nomine circumfertur, lpfius Ariftotelis fit, analterius.uerum interpretes ex fententifs, dC dicendi genere,8čmethodofacileprobat Ariftotelis efle. At(^ ut ap errius erroretuum agnofcas, libet ipfius Simplicn uerba recjtare.fic enim ille:Kou' to yvi nov <&> o 7 n^(i ? ipo} mra v aMor 3x7g ^injovvlznSza.vnA AxyLpi)ft*)QHWvodu k*T 751 / ^ 0 - »0V,07» TToMoi TuvAototAiav 7r#i Tar &i&AioSv$! czrsrtx{ornr, •snMovflvcnv to #w|w«/uyct to v »vino. Non mul- m tum u li 96 tum ab hiš diuerfa traduntur ab Ammonio, mitioCate goriarum. Sed quoniam (utaitPlinius) pleni* eftin- genui pudoriSjfateri per quos profeceris:fatc6r,haec 8č alfa fere omnia quac ad hoc caput pertinent, tne dididC. feab octaviano ferramo, quemegoui- rum propter fummam &C uariam plurimarum rerum co gnmonem, uehementer admiror atque colo 1 qui cum his uacatiomtm temporibus inter nos familiariter collo queremur, &C ei tuam Antapologiam oftendiflfem, ita ftatirn comiter(ut eius eft confaetudo) reipondir.Pro- fečlo fi Ariftoteh' tantummodo libros illos adiudice- muSjde quibus inteipretes Graeci nihfl dubftant(ut NI zolius fignificat) e cotrario autem abiudicemus abeo- dem omnes eos, in quibus ii yvimv quxritur : multi ex eis quos habemuSjinter uere Ariftotelicos eruntcollo- candi,rerjciendi autem paucifsimi.primum enim, libri de philofophia omnes ad Ariftotelem referentur: tum rj qui funt de rerum natura, 8č mentibus illis fuperiori- bus inferipti, tum prgeipue in quibus agitur de uita Sč moribus. Exinterpretibus enim Graecis qui ad hanc diem inuulgus exierunt,nemo eft qui dubitet, qum li¬ bri quos diximus, ab Ariftotele ipfo confcripti lint, 8C pofteris admaximaru rerum cognitionemreli tame ex 1 'l 5 * fcriptis eum nidicio parum ualuiffe, neque multae em* ditionis fuiffe coftat. Verumtu fcriptorem dočhim dC diligcntcm eum appeilas,atque omnibus Ariftotelis interpretibus Graecis antcpoms: quod mihi mirum no eft, quippe qui fdam uerifsime ab Heraclito ditftum fuiffe, Afinosftamcnta malle quamaurum, quemad> modum decimo Ethicorum fčribit Ariftoteles, At mihi quidem uideturde iftotuoDiogene Laertio nicolavs episcopivs recftifsimeiudicafle. fic enim deillo fcribit: V idetur plus ftudij adhibuiffein cogeredo,quam iudictj uel in deligendo,ireI in digeren do. in dicbs philofophomm ,tn quibus plurimum eft acuminis, conciiior eft, quam optarcmus:5Cmterdum ueluti delaffatus, fateturfemulta pratermittere. rurfus in congerendis epigrammatibus arquodiligentiorel>, frequenter 5C fuos attexens uerficulos, non multum ad rem fadentes, Hxc Epifcopius, ZC uere. Si quis enim diligenter aduertat,omniafere Diogenis fcripta pertur bataSč confufa reperiet. in rebus autem Ariftotelis ni* hil,autparumadmodum ueriatus efle uidetunutnon mirum fit, fi tam confuse, nullocp ordine adhibito, li * broru Ariftotelis catalogum fecerit, & quafi tumultua* rium cumulu congefferit. qua inretamnegligensfuit, utlibrorum deprima philofophia nullam fecerit m en* tionem: quostarnen ab Ariftotele editos fuiffe,eum a* 1 j) multijtumPlutarchus in Alexadro,aučlor eft. Quin de Animalibus nouem tantum libros Ariftotelis nomi nat,eum plinius dicat,quinquaginta uolumina.de Ani malibus,iufsu Alexandri Magni ab Ariftotele confcri* p ta fuifle,qux omnia a felečh, atq? in areftum collcda confitetur. Omifit praeterea Dialogos illos Ariftotelis nobilesjde quibus Cicero dC Simplicius in Prgdicamen tis * > c- 9i tis multa.ut intcrim taccam, unum tantum de Ammalf brumab eodcmDiogene poni:cum2č AlexanderA- phrodifienfis,&reliqui boni interpretes tres agnofcat. čč feptem tantum Topicorum, cum odo effe conftet. Qux cum ita fint,exigua fene fides in hac parte Laertio tribuendaeft:qui uel prop ter infcitiam,uel prop ter ne- gligentia,ex operibus Ariftotelis alia pretermifit,alio- rum infcriptionem immutauit,in ali]'s numerum libro- rum uel auxit,uel imminuit. Atcp hacc quidem de Laer¬ tio commemorareuolui,nequifquam eius audoritate motus,aliquid de Ariftotelicis operibus dubitare inci- piatrcum aperte conftet, 8čintitulis fiue infcriptioni- bus, 8 admodum Sutdas narrat:uerum hos decem qui funt ad Nicomachum, itidem de Moribus,nullo modo fcribe- re potuit.nam qui libros eos confcripfit, amicus Plato- nis fuit:qUOd ex primo libro iatis apparet, ubi funthcec uerbafTO $ kAs anctKt^eccdj , »AcctrafSirau 7ruf AtytTou,nsli vriji tS{ •muvTBt yyvaiJ.tw^HTumag 4$.tb <$/Asf ctbrfe ote KJttjtf-^rTO^tftf.Cuius loči uerba,qug funt in extremo pofita,Platonem fignificant, utEuftra dus dedarathis uerbis: 4>/Aor y>' o ‘aft«t‘TWvat*i5,t m) Ksucft Qyomodo uerofieripotuit,utNicomachus Platonis amicus fuerit,cum ex hift or rj s conftet, Arifto telem Platone uiuo filios no fufccpifte^prceterea Nico- machusapatre puer in tutela relidus eft,ut cxipfius Ariftotelisteftamentocognofcitur. A' primo autean- no centefima; odauae 01ympiadis,quo plato mortuus. eft, ufque ad Ariftotelis mortem, qute fuit anno tertio centefimac 8C decimac quartac Olympiadis, anni fex 5C uiginti numerantur: quaaetatcfi fuiflet Nicomachus, nunquam eimories Ariftoteles tutorem dediflet. nam id aetatisliberi per leges a tutela foluti funt. Qj,iin etiam audor eft Suidas,Nicomachum Theophrafti fuifte di- fcipulum,ab eocp inftitutum fuifte: unde fatis apparet, cum a patre per actatem erudiri non potuifle, Quare conclip I condudcfidum eftftibros illos de Moribtis,qui tam ae- curate fcripti funt ( ut ait Cicero ) non a Nicomacho fu lio, fcdab Ariflotdepatrefuifle confcriptos: quorum cum cacteri quoq;(uttu confiterfs) fimile habeant phra in alijsfere confentiant, non dubitadum eft, eos quocj efleAriftotelis. Quod autem cen(es,hos libros quos habemuSjEpitomas librorum Ariftotelis effe pof Te: plane te omni iudido carere oftendis ,quinon ani- maduertas, Epitomen breuiter omnia perftringetelb- lere: libros autem Ariftotelis ita copiofe ftriptos efle^ni Jhil ut omnmo praetermtttant,quod ad iufteptam mate^ riam pertinerc uideatur. Neqj (ane paraphrafes efte pof funt:funt enim ualde običuri,5Ccondfi.paraphrafis au tem enodatius 5 C Fufius rem explicarefolet. Praeterea uir fummus,Themiftius,ridicule feciffet, ft iaparaphra fes librorum Ariftateli«,alias paraphrafes cofcripftflet, iVerumdicmihiboneuir,quisiftaru opinionum tua- rum , quas inmedium adfers, autftor eftf'quis iftarum paraphrafium,uel Epitomarum, exprobatis feriptori- bus memiratf deinde quis fuitillenetcio quis Peripate ticus, quilibro« Ariftotelis inEpitomas uelparaphra¬ fes redegit i quo nomine uocabatur f quo tempore ui- xftr ex qua duitate uel oppido fuitc' a quo feriptore no tninatur^Ouod fi nihiliftorum explicare potes,non'ne te ridiculu &C ineptu comentatorem appellare merit© pofiumus,qui eafingas,quarnulla ratione, nullocn au- vi$H}HTut tUTiSirrtUi &ot$v,X 3 U ielsKvcc, Kad tfdhfov, K#! otf/ tov 7nxfx Atf/v opQ^^«TOv,cuius iententia confirmat Ale xander Aphrodifienfis, qui in eius operiš commcnta- rio ne dubitat quidem } quin fint Ariftotelis.Cum his fa ciut Ammoniusinhbro i^mdcuf Philoponus lil initio Polleriorum. Quod fi liber hic dl Ariftoteliš, e- iufdem dTe Topica,concedcndum dl. Sunt enim con- (undlgičripta.nam in Sophifticis Elenchis ad extremu Ariftoteles palam dicit,fe perfecifle,quod initio propo fueratifubiungens eauerba, quibus initio Topicorum. ulusfuerat.quod perlpicue oilendit,eflehos libros Ari flotelis.Telles in hanc rem funt, M. Cicero ad Treba- tium,& Plutarchus in principio Sympofiacon,S<: Ale- xanderin comentarijs Topicorum. Sed fortallc obij- cies, M. Tulli) teftimonium ftdem minus facere: qu o- niam etfiad Trebatium feribens profitcatur fe Arifto- tclem fequi,tamcn quos locos ipfe tradit, ualdc funt ab eis diuerfi,qui ocflo libris T opicorum comprehendun- tur.quamobremnonuiderihos dTe Arillotelis. quod noneftita. Siquis enimutriu% feriptoris Topica dili- genter contuleritjinuenietlocos omnes quos M. Tul- litis in fuo libro cxpofuit,partim fecundo,partim tertio Topicorum Arillotelislibro contincri.Quare licct M„ Tulli us mferibendo non eundem ordinem fecutus fue n ■ ’ ril, 1 »' 93 rft,loči famcn rjdcm inutriufc^libris notat/funt. Ana* lyticiquoqj omnes Ariftotelis funt.nam depofteriori* bus non eft dubitandum:quoniam iplemet Ariftoteles in libro de Moribus ad Nicomachum fexto, mentio* nem eorum facit: &C item in fep tirno ■mvfj.iruiv $vcn k** quod opus Ariftotelis e (Te, Plutarchus cenfet.Ide affir^ mat etiaEuftratius,8čPhiloponus in Pofterioribus, SimplidusinPhvficis, dC Alexander in Prioribus. De Prioribus uero Analyrids ideo dubitandum non eft, quin ftnt Ariftotelis,quonia cum pofterioribus coiun» (fii fimr. quod mtdligitur exinitio priorum AnaIytico^ rum,ubi funt hacc uerba t mfZ-mv «7nTv Tnfoi ti od ~nva? n NfVtToU , Xl/fcfOV, «M«. OU 70^1 CcStsiijuH? cč^eiKTMNf. Quam fententiam confirmat Ale- xandcr, Philoponus, Magentinus, quorum extant in eum librum commentarij: Themiftius etiam , ut Phi* loponusrefert. Verum hoc loco dubitas de priori¬ bus Analyticis: quos ideocenfcs Ariftotelis non efle, quia non duos tantum, fed nouem ab Ariftotele fcri- ptosfuifle,DiogenesLacrtius memorat. Verum aut Diogcnes uitio librariorum deprauatus eft, quemad- rnodumin nonnullis ali)s locis, ut in nurnero librorum de arte Rlietorica, quos duos tantum fuiiledicit 3 cum tamcntres fint: item*que Naturalium fecundum ele- menta,triginta ocfto,legitur apud eudem, cum tantum o eft o fit lcgcndum.funt enim rj libri, qui nuncPhyficae aufcultationis infcribuntur: uel certe cum Analyttcis prioribus, qui nune extant, cos etiam coniunxit Dio- genes,quos titulo cd 'stAvroiSv fccundo Topi " corum I k 99 corum Alexandcr citattuel dcnicp, quod multis in alijs rebus fcdr,halludnatus eft,qui eos Ariftoteli Iibros at- tribuerit,qui nequaquam fint Ariftotelis* Tradit enim Ammonius in Pnedicavnentis,Ptolemeu Philadelphii opera Ariftotelis fuilTe ftudiofifsimu,& undiq; magno predo coemerc folitu:unde faclufiqut quida lucri cau> ia,nothos atcp adulterinos Iibros pro Ariftotelids eiRe gi uenderent:ufqj eo,ut in magna ilIabibliotheca.,qua- draginta libri Analyticoru reperci fint, fub Ariftotelis nomine,2čduoPraedicamentorum.Sedinterpretes,ex ipfis iententijs dč diccndigenere, quatuor tantum hos quos habeiruiSjduos priores,&T duos pofteriores, Ari¬ ftotelis efleiudicaile, seliquas omnes medile. fed po- ftrema Ammonrj uerbalibetadficribcre, quo resapud omnes teftatio fit: «/nA« (paoiv , d/ th /ut>«AK jSi&Aiočhm amAi/muSv Tiftrotf ccnovmi &'ij&Aovr, v&rvycexavSL ftram.fupereft emmadhuc liber Tn^J igfumdouf, &i Cate- goriac. De libro 7n^J I^i^nefflo unquam dubitauit, prncter Andronicum Rhodium,cuius fententiam mul- tis rationibus confutauit Alexander,&:Boethius Se- uerinus in editione fecunda,item Ammonius,Porphy- riuSjSd alij nonnulli. Quin in tertia libri huius particu- la,.mcntio fit de prioribus Analytids: ut caufie nihil fit, cur hunc Ariftotelis cfle negare quifquam debe- at. Neque fane Categor/as quifquam Ariftotelis efle negat, cum in »lrjs operibus Ariftotdis huius libri n 2 ftequcns ll- 100 frequensmentio fiat:id quod etiam Ammonius afle* rit, SčDiogenes Laertiushunccum libro 7n^j inter Ariftotelicos numerat. Alexander Aphrodilfcn* fis inPrioribuSj& inTopids, Ariftotelem in Catego* rtjscitattThemiftiusetiaminlibris de Anima,librum hunc ut Ariftotelicum agnofcit: &C Aurelius AuguftF nus, qui Themiftium tranftulit. Hačlenus igitur fit a nobis aperte declaratum,logicos omnes libros,qui fub Ariftotelis nomine leguntur, uere Ariftotelicos efte, quom'am de h is tanttim mihi tecum certamen erat. De reliquis autem,quoniamnemo fere eft, necp ex Grpcis-, netpexLatmis,quidubitct,nonadmodumero (blici- tustueruntame Ut quod femel mcepi, plene perficiam, breuiter etiam de illis aliquid drčam. A c primo quidcm rres fllos de arte Rhetoricalibros Ariftotelis efte, duo- bus inlocis oftendit Cicero, dC iniecundo de Finibus, in Oratorc ad Brutum eos citat. Sed prceftat ipfius Cice ronis exOratorc uerba rccitare.Sicenim ait, cumde Zenoneloqueretur:Atq? etiam antehunc Ariftoteles principio artis Rhetoricae dicit,illam artem quafi ex al- tera parte refpondere dialedicae. Voluit enim Ariftote lis uerba Jatine reddere,qui fic opus illud incepit, h/ktjv 60ul istv oiimsfocpo? cfiotAtKTiKH. Quinin eis libris freque ter ab AriftoteleTopica 8č A'nalytica citantur,ut de iU lis dubitare nemo pofsit. Dccem Ethicorum libros, Ariftotelis efle 3 iam fupra docuimus: quod ea remagis etiam confirmatur, quoniam in fexto pofteriores Ana* lyticos fuos citat: & in primo libro ponit eandem diftin * - - catur, .-A* »°i tatuf j quam in Ethicisitapoftit! dtp>niov{J m yctp im tiSv ya>et(jUov,Tounu $, ^u#,to Jliz&at. Quam iddrco breuiter pofuit, quonia ea primo Pofterioru la- tius expofuerat,hoc modo: ^o7tf a S'' ž?i Al l/i^Sf.ov yo$ to vici/ 7rfoitfov7W 0vm,nj 7 jj>o; Hfxotf ■7r?6itfov.»$ 7tf ov, A hu?v yvaSJL/JM 7tfov. Primo uero Phyfico- rum idem his uerbis explicat:-5n4>vRt £ ih TOVyv6>eV,Cuk TO TO^IStfflt TO tJ^SjjA yva tt^aTigct.ov y)' to vto h/*?v 7» ywafti)uot A. «zjA&. De odlo libris de Repub. nihil tibi dubitandum eft>quinuere fint Ariftotelfs,quoniam eos Diogenes tuus agnoicit* necp eriam de rilo libro, qui eft de tuenda re familiari, qui Oeconomicusinfčribitur.nam is etiam a Diogene ponftur* Libros prima? philofophia?,quaj /ut™ to met Ariftoteles quadam quafi enumeratione Meteo- rologicon primo, repetat eos Iibros,quos iam de Natu raliphilofophia feripferat. Sic enim incipit: TnfeipSv oS» •niv 7 lfOTUV 0U71OV TVS 1/02x3«*, 47J JC TnfejL tSv k£' 7 WV c Jcgoče vi? KoivSr, tlgHTou gongov. Poteftne magis Ariftoteles ipfe dama- re j faos efle libros de Phyfica aufcultatione, SC de C ce¬ lo, de Generatione atque interitu: licet Diogenes tuus de illis nihil memineritr At fortafle dices, libros Meteororum Ariftotelis non efle, quoniam de illis ni¬ hil meminit Laertius. At apud me longe maioris aučlo ritatis eft Plutarchus, quam Laertius. is enim tertio li¬ bro de Placitis philofophorum, citat Ariftotelis len- centias, qute inMeteoris inueniuntur: SC Alexandet Apbrodifienfts,quiineos libros eommentariafcripfit. Sed ut haec prgtermittam, necefle eft ut confiteare, li¬ bros Meteororum eiufdem efle, cuius funt etiam očlo Phyficorumlibri : porro Phyficos libros eiufdem, cu- »us fvmt Metaphvftca, quod ex ijs quag iam diximus, neceft* tej C ncceflario fequitur. Qtium autem fine dubitatione,M< taphyfica fint Ariftotelis: fequitur, ut etiam Meteora, & qui citantur ibidem, Ariftotelis fint. De Anima uero quamuis unum tantum Ariftotelis libram Dio- genes ritet, tamen non dubium eft, quin tres uere fint Ariftotelis. Sedilludmirandum mihi uidetur. cum e- nim unum tantum de Anima libram Diogenes po- firiflet,non ita mul to poftanimaedefinitionem exAr{- ftotele citat,quae eft in fecundo de Anima:ut fortaffe di cendum fit, opus illudin tres libros poftea digeftum fuifle, cumunusantea tantum eflet: quemadmodum recentiores,libros etiam capita diduxerut, quodapud antiquos no fiebat. Vtcunqp fit, totu illud Opus Arifto¬ telis efle conftat:quod uel Macrobij teftimonio proba ri poteft, qui Ariftotelis argumenta contra Platonem, quae primo de Anima pofita funt,refutare cotendit. Ita uero colligati funt lili tres libri, ut initio fecundirepe- latur eabreuititer quac primo libro diefta funt: dC initio tertrj, qua? diefta funt in fecundo. quo fit, ut nullo mo¬ do diftrahipoišint: atque ideo fortafle unum tantum Diogenes efle cenfuit. Sed Alexander, Philoponus, Simplicms,Themiftius,&: ali),no unum.fed tres nume rant. Que uero Parua naturalia dicutur, Ariftotelis om nia efle,declarat illud, quod ipfemet Ariftoteles poft lu bros de Anima,cum opus de Senfu & fenfili aggrede- rct,dixitfeia de anima Qč de eius potetijs fcripfllfedein ceps uero uellefe de Senfu,deMemoria, de Sono&ui gilia,de Iuuetute 6C fenecftute,de Spiratione & refpira- tione^de V ita &T morte, dC de reliquis quibufdafcribe- tc: quod(ut uidemus) etia praeftirit.De libris Animalig qui plurimi funt, nihil opus eft dicere, cg uulgatifsimu fit,abAriftotek i«ii« Alexan4riconfcriptos fuifle. Plinius i / * io4 Pfinius fatetur, a fe quinquaginta Iibros Ariftotelis d« Animalibuslecftosfuifteiuerum hoc tempore uiginti tantuminmanibusfunt 3 ncmpedeHiftoria animalium libri nouem,licetaliquidecem efte uelint. dePartibus animalium,libri quatuor.de Generationc animalium,!* briquincp. de Communi animalium motione,liber u- nus.de Communi animalium greflu, liber unus. De reliquis uero libris qui Ariftoteli tribuuntur 3 utProble tnata,Rhetoricaad Alexandrum,deMundo 3 deMira- bilibuSjS^ fi qua funt alia 3 nihil diiputo: quonia ad rem noftram nihil faeiunt. Satis enim mihi eft oftendifle, quod huius diiputationis initio propoiueram : primd 3 ueram illam 3 quam tantopere laudat Cicero, ueterum. dialedicam,hocnoftro tempore reperiri:deinde 3 Peri, pateticorum a tep Academicorum philoiophiam adhuc extare 3 quae duobus capitibus iuperioribusprobata funt:poftremo 3 plera<$ eorum quaefub Ariftotelis no- mine leguntur opera j ueraac legitima Ariftotelis effe, quod praefenti Capite docuimus. Quibus lta pofitis 8č confirmatis, nihil amplius tibi fuperefleuideo 3 nifiu£ planefatcaris,ufcpeoteodionoftri obcaecatum fuifle, ut quid chartis illineres 3 quo tempore contramefcribe- bas,no iatis aduertere potueris:atqj idcirco tam inftien ter S>C turpiter delirafte. Noti fetiš probitum a Ni^o/io, Y > andoxA Stoicoruffl tfee SocrAticA ibidem,fibi ipfutn bis turpitor cort- tradicere. Caput X lft I £ E Ece autem in medium tandem progrederis cum hi ftoria lila, qua tanquam Atlante c a! mn, uniuerfa tua defenfio nititur: eademcjj repetis, quce in fuperiore uolumine pofueras: licetmultaaddas 3 adimas, immu- tes, ut uerifimilius mentiri pofsis, non fideliter a me di- git 5 htec Paradoxa efle Socratica. nullius enim mometi, nullius ponderis eft hoc argumentu, quo tu folo uteris; Stdici putantie Socraticos efle,ergo fententiac Stoico^ rum funt Socratice:quod in Apologia mea fatis (ut opi nor)copioseprobaui. Deinde,quiarationesquasin Secudo uolumine protulifti, captiofg funt omnes, &: e- labendi ftudio,non probandi caufa cogitatte.Qyas pri* ufquam euerto, libet paruper irridereleuitatemtuam quim endacifsime fingis, a me immutata SC inuerfa du da tua 5: utampliorem contradicendi facultatem habe. rem: atqt hoc non alia de caufa fingis, nifi quia tu id fa^ cere cogitaras,ne hoc ego te crimine poffem uicifsim in fedari, qua in re mihi uifuses imperitosrufticos, aut o pueros * ) } 4 I .t . tbš ptrercs unitari:qui aimm aliquo funt trd anfmi,uel cof poris uitio, atc$ eis accidit cum aliquibus altercari j fta* tim uitium illud aduerfarijs obietftare praeoccupant, ne uerum ipfi comiicium audiant, V er um dic mihi mi ue tule,bis puer,ubi eftin Apologia meafentetia lila, qua mihi falfo attribuis^ubi hgc ego uerba dixi:Fateor Stoi cos Phtlofophos fuifle Socraticos, fedeoru paradoxa nego effe Socratica Cprofer Iocuhuius cofefsionis , aut negationis meae.V er um i deo proferre non potes, quo- niamid ego nufauam dixi: Ted tu tanquam araneus, ex teipfo maligne nnxifti:uel certeuim argumentorum meorum 3 ficut etiam ali]s in Iocis 3 non mtellexifti. JVlihi enim in ca Recufatione prop ofitum fuit oftendere 3 no fatis a te probatu fuifle, Paradoxa effe Socratica, quod etiam nune affirmo:atqj ideo non neceflario fequi dice bam, etiam fi quis cocederet Stoicos fuifle Socraticos, ut etiam Paradoxa fint Socratica. Hsec fuitfententia mea.nufquam autem ego fateor Stoicos fuifle uere So* craticos:neqj ufquam in Apologia nego plane Parado xaefle Socratica: fedhoca teprobatumnonfuifle,de* monftro.quare mendacia tua non potes amplius occul tarc,ncqj quifquam tibifidem habere pofthac poterit, qui tam aperte,tamcp impudenter te mentiri ui deat. Quid ergo(inquies)Stoici non funt Socratici C Plimo hocrefpondeo, quoduel puero perfpicuum eft,pluri* rnum differre,fi quis dicat,Stoici funt Socratici: Sčfi di* cat,Stoici dicuntur Socratici. Sicut aliud eft, effe Chri* frianum:& aliud,dici Chriftianum, eflePhilofophum, did Philofophum.multi enim Chriftiani dicuntur, qut rc uera Chriftiani non funt: SC multi uocantur Philofo* phi, qui uere non funt Philofophi. Quarelicctcofitear Stoicosfuifle dieftos Socraticos, dubitarc tamen cum Cicc* c € » • » ^107 Cicerone poflutn,an uere Socratici fuerint. Quod aute Ciccro dubitet,declaratillelocus ex tertio deOratore, ubiicainquii: Cumtamen ommes fePhilofophos So- craticosSč dici Uellent, dC cffe fe arbitrar etur, V olebant igitur dicijSC putabark fe e de Socraticos. utrum autem re uera ftierint, non definit Cicerome^ fene Diogenes Laertius>cuitaummaximecofidis:qumpotius i nnue- re uidetur Laerrms, diuerfem a Socrate uiam fecutos fuifleStoicos. Nam duo Philofophorum generafuifle tradit,quoru alrj Dogmatici, alij Ephečtki dicerentur. EphedHd funt, inquic, qui nihil defiruunt, 8C. de rebus itadiiputant,utcomprehendinon pofsmc: Dogmatik Ci,qui de rebus, ueluti comprehendi poflunt, dl 11 cr Ulit. Non eft autem dubitandum, quin Socrates Ephečb- cus fuerit, quippe qui nihil unquam affirmate proferre foleret:at uero Stoki,Dogmatici fine dubio funt, qua- niam ( ut fetiš conftat) pl.urima confirmant. hac igitur ratione ( ut uideš ) Stolči non funt Socratici. Prat ter ea Socrates nihil de rerum natura difputabat 3 fed ea tantu quaead moreš conformandos, 8C uitam honefte infti- tuendam attinet, ftudiofe pertračlabat: Stoiei uero de naturalibus rebus muka tradiderut,ut Plutarchus,Dio genes Laertius,Ckero,multic£ alij declarat.quare neqj hacinparte Stoiei faereSocratici, Quidr’quodZeno Cittixus,d£ a Cicerone multis in locis, 8č a pluribus a- lqs inuentor dC princeps Stoica: difeipiinae dicituirciuo modo igitur Stoicorum difciplina poteft efle Socrati- cafrepugnant enim hxc, inuentam efle primum a Ze¬ none, qui multo poft Socratem natus eft, & efle S o era- ticam.SedjUt quod fentio dicam, non ideo Stoiei diefti funt Socratici,quod Socratis doctrinam tantum ample t v top , ftolidius iacftes.Primo fumis tanquam plane tibi cocef- fum,Stoicos efleSocrancos:quod,utfupra demonftra- ui,maxime dubium eft.deinde argumetoa remotione partium uteris,quod tamen(utipfa res indicabit )inful fifsime tracftas. Hxc igitur eft propofitio tua: Si Stoi- ci Socratici funt,inquis,necefle eft aut unam,aut plures, aut omnes,aut nullas eorum fentetias fuifte Socraticas. fitita fene. Quid deinde f nullas dicere non conuenit: tolerari hocpoteftomnes autem dicere Socraticas,fi fortaflenonneceftarium,tamenmuItarn habet uerifi- »iilttudine. Hic teuolo, mi uetule.dico te hocloco tur- piter del nar e: tecp tibi, ficuti ctiam paulo inferius, efte contrarium. Prius enim dicis, multum efte uerifimile, Sententias Stoicoru omnes efte Socraticas.negare non potes. Quidpoftearnonneconarisoftendere, omnes efte Socraticas;' 0'craflum Sčpinguem hominem, qui tantarn uerborum fuorum repugnantiam non uidear, Clamanunc,fi potes,a meuerba tua commutarfifenten tias inuerti.prcecifatibi eftharc excufatio:nonpotes am plius ignorantiam tuam occultare. Eft in manibus «3** Antapologia tua.poffuntomnes eam, non ta men fine naufea,Iegere.Dic crgo mihi,non neprius ais mukam habere ueriftmilitudinem, dicere, fentetias Stoicorum omnes efte Socraticasrcerte ais.Qi.iid tumr" nonne dicis, neccflarionos cogi,utconfiteamurnon omnes efte Socraticas r' lta eft. Quid ergo magis repu- gnans efte poteftfnam quaratione fiet, ut quod necefe larium eft non efte,id ualdc uerifimile fit efte f aut con- trar'certeegononuideo,ncque tuprobarepotes.utfi . quis diceret:Ncceftarium eft confiteri, non omnes ho- mineš eftebonos:nullaratio eft, cur omnes eflcbonos ualde uerifimile fitdmo hcecnulio modo ftarc fimul pof * Oj funt. | V ** It* no N funt. Ver um adiungis: Vnam tantum Stoicora fenten tiam dicere Socraticam,plufquafatuu eft.qua de cauia Nikoli fnullam enim rationem addi3 , quare fatuum hoc effe uideatur:fed poftulas ,ut tibi tanquam Sibyllge furenti credamus. Atmihi hoc quod tu plufquam fa- tuu dicis efle,uidetur innuer e Cicero, cum ait, ab And- fthene,qui patientiam 8č duridaan in Socratico fermo- ne adamarat, Cynicos primo,deinde Stoieos manaflc: ut padetiam tantum Socratis imitad fuiileStoiciuide- antur. quod fi ita eft,plufquam fatuum pcr imprudenti* am Ciceronem appellas. Sed concedamus,plures eflet probas ne m eis elle Paradoxafnon , inqms .na nullum audorem habeo,qui hoc affirmet, nifi q«od Stoici So- cradci funt .dC Tullius id confirmat.O' iocularesine- ptias.his argumčris a teprobatumputas,ParadoxaeC. fe Socratica. nihil enim prorfiis aliud in hacfoitentiam adfers.hgc eft praeclara defenfio tua:Paradoxafiint So¬ cratica ,quia Stoici Socratici didi funt. Admirabilem uero difputatorem,qui nefciat adhuc, argumentoma nomfne fumptum, omnium eife leuifsimum. Sed ais me nullum audorem habere,quineget Paradoxaefle Socratica. Equidem Nizoli facere non poffiim,quin tul ualde miierear i cum te ta infipienter gerere uideam, ut omnibus ludibrio fis futurus. Quodfi me ita defen- dere poi!em,ut opprobriatuanon aperirem,libentiiši- me facerem,dbi' que,licct inimico,multa condonarem. Sed quoniam hoc ficrinullo modo poteft',omnis eft honeftaratio expediendac dignitatis. Quomodo qu£- fo hoc audes dicere, nullum audorem a me proferri, qui oftcndat Paradoxa non eile Socratica f sum totin locis a Platone Socratem aliter fentientem induei de- clararimrparum'ne multos ex Platone dbicitaife locos uideor. t c Tit tndeOr, qui Paradoxis contrarrj fintfan locupletiorem audlorem quarris,quam ipfam Platonem f apud quem rotmlocis Socrates aperta uoce clamat, lila Paradoxa n5 efle fua^Oiiem igttur aucflore fide dignum putas, fi Platonom no putasfaut qua fronte meanegatione ais, Omni prorlus ratione atcp aucfloritate deftitutafcum tot argumenta,tot exepla, tot teftimonia piotulcrim,quo- rum neunum quidem tueuertere potuiftifAtuero tue uidelicet refutationesmagnaracione mtuntur, qui ais confečlarium efle,fi quis dicat tyrannos efle impios,8č Poenos eflefcedifragos, ut etiam omnes T yrannorum acfhones impiae fint, 8C Pozni in omnibus rebus fidem frangant,nifi quis in utroq? probet contrariu: quac certe n5 refutationes,fed merne delirationes iunt.Quis enim nefdt,nullara efle tam abfurdam ar gum entati one, qug fi concedatur ab omnibus, 8>C nemo contrarium pro¬ bet,no fidem faciatfaut quis efl: adeo ftupidus,qui con cedat omnes tyrannorum ačfiones efle impias, etiam fi tyranni imptj fint'Nemo certe comunis ,fenfus par ti- ceps eft,quinintelligattyranos Sc dormire, SC uigilare,’ SC ambul are, SC i edere, SC ftare, SC comefle,^ bibere, SC plurima alia facere,quae nihil in fe, quatenus taliafunt, fmpietatis habent.aut igit probes,has no efle ačfiones: aut concedas, quod infulfe negafti, non omnes tyran- norum acbiones impias efle, necefle eft. Idem dico de Poenis fcedifragis, de Italis Chriftianis, &fi quafunt aliafimilia, a me pofita, quoe tu folito more tuo quo- niam refellerenon potes,uituperas. At ego iterum affir motauemadmodumnon fequitur,fi quis dicat,Itali funt Chriftianfergo ontnes Italoru fentetip Chriftiarie funtritanon efle confequens illud tuum, Stoici Socrafi dfunt,crgo omnes Stoicouim fentenus fqnt Socrati- cx» X t • fli car. Sed a mcpctis,utcontrarium probem:quod cqui dcmlibenter faciam,fi prius oftendero, quam inconfb derate, quamqjpueriliteriterum tibnpfecontradfcas. Dic mihi diferte uctule, quoniam fupra modum tu ribi difertus uideris,funt'ne h a: c effata contradicentia: No omncs Stofcoru fententis Socratics fant,omnes StOl> corum fentenrice funt Socraricae C Potes'nedicere, lise non efle neganria, qus Grabci cc#cpcltiy&. uocant, ut in T opicis ait CicerorSunt enim,ais,neganria. quid tum? poftunt nehcecfimul efleuera^Non faneunquam,ut Ariftoteles,atcp Cicero multis in locis affirmant,& ipfa nos ratio docet.Ergo fi unum uerum eft,ut alterum fal- (um rit,ncceiTe eft:8č contrar' omnino. Quid r fi quis u- trume]? corum uerum efle dicat, nori nc pree fe maxima ignoranriam 8C fatuitatem feratfita prorfus exiftimam dum eft. Age uero uideamus miram fubtilitatem tuam, 8C uerba tua recitemus.priuscnim aistNon omnes Stoi corum fententias Socraticas efle,cofiteri neceflario co» gimur.Quiddeinde^nonneitamuko poftais:Cum conftet Stoicos fuifle Socraticos,fequitur ut omnes eo> rum fententia: fuerint Socraticg.fant ne hsc uerba tuaf hic'ne eft fenfus tuus ( Aude, aude hoc negare, quod omnes uidere poflunt: quod non tantum dicis, fed etia pluribus inepttjs probare contendis. Et quod magis z» tiam ftuporem tuum oftendit, cum tu ipfefatearis efle neceflarium confiteri,no omnes Stoicoru fentetias efle Socraticas:tamen a me petis, uthocprobem:quo quid infantius excogitari poteft c^uid expeAoHf occrixv iftam,& paulifper oculos ape- ni,ut uideas quid tertio Tufcul. fcribat Ciccro, cuius h ec funtuerba:Hic eftemm illeuultus Temper idem, quetn dicitur Xanthippe predieare iolita in uiro iuo fuifie S® cratc,eodemuuimiemper ieuidiile exeunte lllum do- jnOj&Treucrrentcrtt.nec uero ea frons erat,quae M.Craf fiilliusueteris,quefemelaitin uita rififle Ludlius,fe 4 *raquilla dC ferenaific enim accepimus. iure autem erat iemper idem uultus,cummentis,aquaisfihgitur,nulla fieretmutatio. Audisne conuiciatorimpommilsimc, Socratem, Cefte Cicerone, non tantum codemuultu, led etiam eademmente femper fuifler’quod quia di- xeram in Apologiamea, tu omnium honioprocadfsf- me, non erubuifti me imperitifsimum,&belluam ap- pcllarc. Qtud f quod Diogencs Laertius ille tuus, que ita. dfligenter, uti Ciceronem legifti, hoc idem affir> mat, cuiushaec funt de Socrate uerba: Erat autem con- ftantis animi,inui( 5 iactp fcntenriae. Fieri'ne poteft, ut a- dco pudorcm omnem exueris, atq? adco durum os ha- bcas,ut tantaciftiusneg!igentie,petulantixcRtue no fal tem fuppudeatfPro Deum atcp hominufide,quo cum trunco,qua cum furia milu' res eflr qui Socrate idco pu tetinconftantem, &tanquaProteum qucndam fuiiTc quia contra alioru opiniones in utramqj partem difpu- tote confoeueratmccjj aduertat, quod autfores omnes f> * crxdi> <9 » 9 Ilf J pracdicant, Socratem ipfum ffequefttifšime fuam Ten# tentiam occultare folitum,&itadifičrere confaeuifle, nihil utipfepenitus fcire, fedde omnibus dubitare uk deretur.qua de cauladgavflj-raf, hoceftdifsimulatorap* pellatus fuic: quia quce oprime fciebat, ea fciie fe difsiV mulabat.quod etiamprimo Tufcul. Cicerooftendit: cum emmuerba Socratis ex Apologia Platonis muk ta recitaflet, tandeilludaddit:Naj ego haud paulo huc ammummalim,quam eorum omnium fortunas,qui dehociudicaucrunt:8čfiquod,prarter Deos,negatfck re quenquam, id fdt ipfe, utrum melius fdt.nam dixit ante:Sed iuum fllud, nihil ut affirmet>tenetadextr emu. SciebatigiturmultaSocrates , quac non affirmabat, ut proconraetudinefua cotra aliorum opiniones diflere- ret.fadle enim fieri poteft,ut quisalicuius rei certam fci entiam ac fententiam habeat, dC de eadem re tamen in utramc# partem difputet.quod cum palam faceret So* erates, &C interrogationibus fuis,eos quihus'cum diflfe* rebat,irrretitosteneret,atcp etiam fibiipfos contrariadi cerecogeret: ideo(quemadmodum diuus aitAugufti* nus)fummum bornim quod eflet in Socraticis difputa- rionibus,non euidenter apparuit.Itacp fatfum eft,dunx flle interrogado ommamoueret,a{rereret,dcftrueret:ut quodcuicp placerct,indefumeret,& ubicuicg uideret, finem boni confti'tuerent.8čhoceft,quodait Cicero, profeminatas fuifle quafi familias diflentientes inter fe, gčmulcum difiundas ac difparestnon quia Socrates (uttu falfd exiflimas)modo unius, modo alterius eflet fententfae,quod inconftantifsimi efthominisded quod (utait Cicero primo de Inuentione) nihil ipfe afterre adperfuadendum uolebat, fed ex eo quodfibiillede- derat, qui cum dilputabat, aliquid conficere malebat, ^ . >r> "7 quod lile ex eo qaodiam concefsiflet, neceflario appro bare deberet.quo fiebat,ut uartjs,8čin orane partem dif fuOs diiputationibus uteretur, in quibus multa eflent, de quibus dlet dubitandum, & quae aliter alius a* henderet. Idem enim accidit antea Socratids Pha' b phis, quodpoftea Chriftianis hominibus. nam ut to« rum,multi qui Chriftufecutiiunt,eo quod eius fenten- tiam non rede percepiflent, in uarias iedas atq? hatre- fes abierunt,utEbionitat,Arriani, Helchefaitae, Manri chgi,Nicolaitae, Meflaliani, plurimicp al tj, cum tame di ci uellent,8£ efle fe arbitrarentur Chriffaanos: ita Socra tis iedatores, atep etiam multo magis,qma nonaperte Socrates, ut Chriftus, loquebatur, non rede percepta Socratis fententia,di ffentire fnter fe, 8č in uarias opinio’ nes abire cceperuntmt Elidenfes, Megarici, Cyrenaici, Cymci, Stoici, qui tamen omnes fe Socraticos appella- runt. At tu laruis quibufdam me territare ftudes, dC ca ptiofls interrogatiomb. illaqueare. petis enim, quomo do potuerit Socrates de omnibus rebus in contrarias partes, difputare ,fi in una fententia femper fibi confta- bat:quafi uero hoc fit««flwMw,uel (utita dicam)impof. fibile. Quis eniranefeit, aliud eife loqui,aliud fentiret* qua: duo fic in tota diiputatione tua confandis,ut abfur diišime condudas; non pofle quenquam aliud fentire aliudloqui: quod quam ineptumfit,prOfedoomnes intelligunt. potuitigitur Socrates in unafententia fem per confiftere,8č tamen contra aliorum opiniones in u- tramqj partem difputare.Quod aute adiungis, aliquan dofolitumfuifleSocratemad capeflendas corporisuo luptates difeipulos adhortari, &C animu efle mortalem confiteri, uelim hoc alieuius probati feriptoris audorri tate probes, non autem ita temere ex te ipfo fingas, 6C p 3 quic* •* - US quicqui‘d inbuccam uenit effiitias.prardanim ucro ma giftrum mora uis fuifle Socrate, qui ideo moral em Phi iofophiadecoelo deuocartt,utdeinde difripulosfuos crapularijlafciuire/cortaricp doceret:atqj animunvuna cum corporeintenre pradicaret. Sedntmirucum nihtl habeas,quodargumentis meisuerifimiliteropponas, mauis fine ratione nugari, quam prudenter£ilere.qirid enim probationis afFers,quodSocrates idem ienferit de fummo bono,quod Ariftippus: SC de anitnorum mor-* talitate, quod Stoid r’ nihil fane aliud, nifi qnod Socra tes contra omnium opiniones diflereret,8č omnia ade- reretj omnia deftrueret. O' mire concluiiim argument- tum: Socrates in contrarias p ar tes diiputabar, ergo eti- am cotraria fentiebatPoteft ne tibi uideri hoc efle con- fequens ? perinde quafi nemo poTsit aiiter difputare, quam fentiat: aut non conftanter affirment omnes idri- ptores, Socratem m ea fentcnria femper fuifle,ut črede* ret animurn efle immortalem, uerascp uoluptates in animo efle, noaautem in corpore.Sed me »amdudum pudet,ifi;as iaeptias tuas refellere.Qyare quaefuperiunt, in altero libro deinceps «xponemus* L1BB.I PRIMI PINI S,'. W,An; l * tip M- ANTONII MAIORAGI1 H.IPREHENSIONVM LIBER. SE- cundus,contra Marium Nizo- lium Brixellenfem» &'imprudentis&‘ nuleuoli ojficiofun£lum,m/n' fapiendis contra me inimicitijs. Caput L I H i L equidem unquam Nizoli ma» gis admiratus ium,quamte, quemali- cuiusinterliteratos nominis cfle uide- bam, tanto ftudro mecum, qui te mul- tum (utmgenue fatear ) obferuabam, certamen fufcipere uoluifle: ut me pri- mum finiftro fermone carperes, deinde contumeliofis ctiam fcriptis prouocares, poftremo quibufcuncp poH- fes, maledidis puhlice lacerares. Sed profečlo nemini mirum efle uidebitur,fi cum perpetuo tuo dedecore ui- člus a me, iuperatuscp difcefleris: cum in iufcipiendis mecum inimicitijs Q£ imprudentis 8C maleuoli homi- nis officio funcflus fueris.imprudetis primo, quia ium- mo-quodam liuore,miraqj maledicendi Iibidine cgcus, quidiftam attatem tuam aeceret,non aduertifti:neque cogitafti turpifsimum efle tibi,homini fexagenario 3 aut .etia fortafle natu grandiori,flne aliqua graui caufa con- traeum,qui uix dum tertium ac trigefimum annum at- tigerit, S>C quitibiTemperexquo te cognouit,amicus fuerit, tua fponte tam petulanter infurgere. Sed in- quies hocloco:Parum'ne grauis tibi caufa uidet, quod pro Cicerone tibi fačhis fim inimicus f Imo ucro hoc (ut antea docui) felfum eft.Sed fac ita efle:non'ne tame imprudentifsime te gcfsifti, qui caufam quam fufcipie- bas. bas,loftge tuis uiribus fuperiorem efle non cofideratfs? Cum enim multafubtiliter ac philofophorummore ek fentin Antiparadoxismeis difputata,tu qirfnullaefle diale&icahocnoftro tempore putas,propterea quod eamnunquam deguftafti, fretus una tantum hiftoria, quam apud Diogenem Laertium annotaras, ea ipera- ui' pode te omnia argumenta m ea fubuertere.Qua mre planerufticumillum imitatuses,qui reperta quadam iemifrada catap ul ta, co gitar e coepit,aliquod egregium per eam facinus aggredi.itaCjj munitifsimam oppugna re citritatem adortus eft. fed paulo poft multis uerberi* bus caeluSjCum omnium irrifione difcefšit. Qixaerat nim j quicuncg uoluerit, in duobus tuis rabiofis ad me uoluminibus:& fi quid aliud quod ad defenfionem Ci ceronis faciat,inuenerit,pra:ter illud,quod tamen leuiC. ilmum eft,a Socrate tanquam a capite diuerfas philofo phorumfcholas profluxifle, in quibus fint etiam S ton. cutunc mendacem dč improbum me apellet. Cum au> tem argumentis meis nihil te refpondere pofle uideres, mirificam te in latebra coniecifti,auiuscp es dicere, dia- iedicam noftri temp oris non eflebonam, nequebene differertdi artem,fed ineptam SC garrulam difciplinam. quainre non me,qui non diale< r ticam. 1 fed artem orato riam publice profiteor, uerum omnes qui funt ubique noftro tempore dialecfticos atq? Philofophos, iniquifsi me lacerafti: quos tamen ego iam fuperius tutos a calu- nijs dC imperitis nugationibus tuis prxftiti. Nune aute de imprudentia tua uerbafacio: qux inde etiam maxk me perfpicitur,quddreliefto Ciceronis patrocinio, me ad alias quafdam difputationes,nihil ad propofitum fa rientes,auocas.quibus tam en,ne certamen fubterfuge* mudear,pamm iam refpondi: partim etiam itarefpon debo, . \ * Jr c. * »ar clebo, ut tu n on fine fumtna atep perpetua tarditatis & ignorantih nota difcedas. Qiu'drfllud quantam impru dentiam tuam oftendit,quodeum,qui propteramiciti> am aliquando tecuinitam, tua fiata, tuos errores,tuam deniejj imperitiam tacebat, tam temereatep inconfide- rate prouocans : ut d bi lam fucata perfona detrahat,S£ oris tui deformitatem, ulcera, puftulas, umligincs, li- chenes, mentagra,uomicas omnibus oftedatc" Maleuo it uero hominis >atcp /pfa improbitate ieiuni, nonleiie ipecimcn dedifti,quod tam hodilianirno ičriptaomnia mea fine ullaratione m'tupercs,utea non tantumnon. Cioeroniana, cjuod ipfum cilet tolerabilc, quiapauci di urnam iliamCiceronis dicendi facukatem imitari pof- .funt,fed etiam nonlatina clamites: perinde,quafi tu ib- ^ lus icripta mea legaš, aut omnes akj iudicio carcant, n5 enim folum doCtt homines/ed etiam tj qui paulum alf- quid ultra p rimaš literas progrcisi funt,te fplendidc hi e tiri,facilepoffuntintelligcre. Quinipfetemaxime ua- num mendace hacin re plane oftedis, ac tetpfum tir¬ am^ maliciam prodis. Clamas enim me penitus barba rum,5unulluni uerborum deledum habentem.deinde cum ho c probare uelle contendis, omnia mea ficripta quarcunque hadenus emiilafunt, hac una de caulaut me notares,plufquam hoftili animo, cum omnicura ftudio,diligentia perlegifti,&:ad normam Ciceroniane Iocutionis,qua'mHeripotuit,accuratiTsime fingula per- pendifti,quo fado, tandem ex eis omnibus duo uoca- bula no ita frequenter ufitata,duascp locutiuculas,qua$ tamen ipfefateris apud aIiquos bonos audores inueni ri/ubnotafti* Dcnicp tragiceuociferari ccepiftireliqua etiam omnia,tot ac tanta,pure atep latine dida, taquam barbara elle repudianda, quo quid maleuolentius did q aut. m . J 'naLii- atit fingi poteftfHit fiquis Phidiam impermfsiimrm e(Tč vftatuariu clamitet,eoqu6din fimulacro IouisOlyrm- pici fariendo,non ita diligenter unguem in minimo pe dis digito polierit:aut Apellis picturas omnes efle con temnendas,propterea qudd in earum una non fatis re- efle crepidam effinxerit:aut denicp Ciceronem efle pla* . ne barbarum, quiaLentulitatem, aut Appietatcm, iti ^ Epiftolis dixerit. Verum ubi plura nitet (ait Horatius) in carmine,non ego paucis Offendar maculis, quas p aut incuria fudit, Aut humana parum cauit natura, b Sed quoniam tu ita uis,alio in loco te uere barbaru efle, / 8C bonarum literarum prortus expertem,declarabo. V Ex tribusirt Cie eronc collatis crimmibus, trnu tantu, quod er at omniu ‘ir leuifjimu,a Ni£oliofumptu ad defendčdu,ne anile deliramentum tuum refutave conftituucui quemadmodu modefte refpondeam, cxcogitare fatis no pofTum.nam in eo tamcraflam SC aperrarepugnaiv tiamuideo,uttarditatis tuae magnopercmcpudcat.ue I im enim (ita me drj ament) poftqua ita accidit,ut abs te line caufa prouocarer, te falte aduerfariu efle ftrenuu 8C ualente:no fugace &improbuconuiciatore.Nam quae rnealaus erit,cum tam futiles ineptias tuas,£e tam frigi-' das calunias refutaro f Qua in re gloriari potero, cu eu proftrauero ,qui nullo fit acumine,nullo ingenio, nulla diflgštiarfed adeo tardus St negliges,ut in cade pagella fibi pugnatia dicat.(Audi quDcfo,cpfis coitas, čp diliges in feribendo. Prim um ais,defenfum a te prorfus St fena tum-fuiflc Ciceronem ita,ut no amplms defenflomsub lius indigeat.quod fi ueram eft,te omniarefutafle, qure contra illum dicutur,oportet.non'neita eftt Quid pau^ lopoflrnonneclarcfatcris 3 cxtribus criminibus,qub bus c *' jr bus in Antiparadoxis accufatur Cicero, te ad unu tan- tum,quod omniuleuifsimu eft,refpondifle C' qux (ma. lum)efti'ftafatuitastuar'quaefl:oli'ditasr'quxuecordiar'i Poteft' ne quifquamedicus eum cgrotu fanalle dici,cu^ ius leuiora tantu uulneracuret, grauiora putrefcere0- nate" Mirificu uero patronu, qui de grauifsi rnis criminP bus nihil dicat, leuiišimatantumrefellere cotendat. E t ais te in duobus mihi peperciile. uisneigit tibigratias agam,quod m cauia tam grauftam illuftrftanto ftudfo a te fufcepta,tam improbus preuaucator fuerisf an. po^ tiusignorantia maliciae coniundla ridea C Nam ad quas propter fmperitia &č ft upore tuum nihil ornnino refpo- derepoteras,eatemihi codonaffemalicioiefingis: fecl ita tame maliciofe, ut nemo no pratuaricatione 5č fuga tua uidere pofsitmt omnes intelligat, te nullas penttus habererationes, quas argumetis meis obtjciastfed difsi mulare,tergiucrfari,occafione querere, qua fi fieri poq paruacu ignominia,difputationehac tuisuirib.longe maiore,quam imprudentifsime fufcepifti,fubterfugias. Quis enim tam diflolutus eft, tam hebes,tam tardus ali euius defenfor, qui cu caufam fufcipit, noomni ratione refellere adueriariu quteratr quiseius perfonc, qua de- fenditjCrimina iblet accufatori condonare C quodiftud nouu, 3č ante h unc die maudittt defenfionis genuself ut reutuuiacere,fordidatue(le,condenari denic£ fmas' idep te ea de caufa facere dicas,quod aduerfario parcere uefisf^uis excufatione hac tua admitratr^uis no fupra modu irridenda čile cenfeatrquis no futile, inepta, faL fam, iniquam ludicet f Attamen ais temihi parcere. dč mihi qutdem parcis NizohVCredamus eum in grauifsi mis Ciceronis criminib.mihiparcere, quifine ratione, fine caufa quxcuncj potuit excogitare conuiciaatque’ q a maledf> maIcdicfta,proeadfsime petulatifsimecp in me coiecitr Eftuero credibile,te illiparcere,quem ( utfcribis) om- ntrationeperditum,extindum,fepultunicupis:quem, deosimmortales rogaš,ut perdat 3 at<$ernedio tollantc* Piam certe hominem,&mifericordem:qui maximis in rebus mihi parcat,in minimis perditum uelit.imO uero fummam ignorantia tuam patefacis:te nihil cjuod con- n‘adicas habere, te haefitare, te muilare plane oftendis, quae nullo modo te refutare pode uideš, ea te conliilto prauerirementms.Quiddeinde f' quo tandem ut effu- gtas,occulte prorumpisf' alium nobis librum minitan- do polliceriSjin quo demum Ciceronem defendas.Ex- pečtemus igiturproeclarum illum atep egregium libra, duobusillis čredo fimilem, quos omnium rerum ino- pes &C egenos, canoris nugis &C maledičtionibus refer- tifsimos adme dediftirSedprofečlofi quam habuif- les Ciccronis defenfionem,nequaquam eam occultam habere potuiflTes,ueruni eam in medium attuliffesmccg ieličh,quam fufceperas, caufa, tanta animi anxietate, tantacp Iblicitudine ex omnibus meis Icriptis duouo- cabula,quereprehcndcres 5 tiiueftigaires.Qiiatamenm retumdemum, cumomnibus nugis tuis rerpondero, tecum pariafacere decreui:pcrfpicneqjoftendere, quie in me inimico animo maledičh (alfo contorfifti, quod nonlatine,quodbarbareferihiv, cauere in te couenire: qui neejj uerborum ullum delečlum habeas, nccp Lati¬ ni fermonis proprietatem intelligas,neqj omnino quid polite fit elegantercp fcribere,fcias» Ni>o1imw omnino ignorart quid Enthymema fit, ant quot modu dica - L tur.atcj -1 bi diftmUa lthymemtisfigmficata „ Cap. 111. D E Enthymemate uero mul ta te ideo congefsifle conftat,non quia potueris adhucintelligere quid fit, .3 c* Ul iit,aut quot modis dicatpr,aut quomodo fiat: fed ut, fi fieri poflet, errata quaein primo contra me uolumine tuo commiferas,ab(conderes.quodnon modo noti fe> cifti,fed etiam multis alijs erroribus priores errores ao cumulafti.Qtidd autem adhuc ignores quid Enthyme ma fit,primo tu ipfe fateris,cum ais,quot funt audores, totdeEnthymemate opinioncs reperiri: SC Ariftotele tumipfiimafe 8fab alijs, tuni alios ab ipfo SC fnterfe plurimum difcrepare.Deinde fatis apparet,etiam ex ih la rerum SC uerborum confufione,quam ex diuerfisdo- cis tam inordinate tamcp perturbate eolIegifti,te no fa¬ tis adhuc extricarepotuifte, qufdaut Ariftoteles ipfe, aut carteri aucftorcs cum Gtxci tum Latini, Enthyme- rnatisnomine comprehendi atqueintelligi uoluerint. Egoautemrediligentius confiderata SC perpenfa,di- co,repugnanfiam illam atq? difcrepantiam, quam tu SC in Ariftotele SC in cafteris audoribus efle putas,in opi- nione atc£ ignorantia tua potius efle,qui nihil unquam ' '* rede diftinguere didicifti, quam in ipfis audoribus, quos inter fe mirifice couenire omnes oftendam. quod tu cum facere nefcias,putas etiam nullum alium omnh no facere pofle. atcp ideo uaria cofufus imagine rerum, huiufmodi uerbis exclamas: Quas difcrepantias 5fre- pugnantias, di) boni, quis unquam fe conciliare pofte fperaueritfEgo Nizolflfcnon tantum fpero/ed etiam 4 perfuafum 8C certum habeo.Sed uolo ut deinceps mihi gratias agas,qut te ex tantis ignorantia: tenebris eripue nm.Iam igitur ad rcm ipfam aggrediamuiv Enthyme / .1 matribus modis apud audores intelligireperio: com- muniter, propri e ,SC maxime proprič. Sed illud fdendu, ' rariusad alios artifices,quamadrhetores,Enthymema pertinere.Eft enimhoc omnino rhetoncum uocabulu. q 3 Commu- >»■ 126 Comunfter igitur cnthymema uocatur, omnis abora* tore preparata adprobandummateriatfiueilla necefla da fit, fiue probabilis, fiue artificiofa, fiue artis expers. Proprie autcm enthymema eft argumentatio rhetorica, proutab exemplo diftinguitur. Skuti enim dialedk cus duashabet argumentandi formulas, fyllogifmum mducftionenta rhetor duas habet illis ex altera parte reipondentes,enthymema,8čexemplum. Maxime ue- , yi ropro prie diciturenthymem a,quodacontrarijs8čre^ * pugnanribusdudtur arpumcntum. Hac pofita diftin* dlione , quae eft maxime Aeademica atq? Peripatetica, conciliantur omma quae apud aucftores de enthymema teuidentUf diffentire. Quare mihi prius faciendum eft, uthancdiftindionem meamuenišimam efleprobcm: deinde eriampit omnes, quantum fieri poterit, difficul tates foluam. Acratio quidem pofcit, ut cum rhcrork ‘ - ^ ^ca dialedicae ex altera parterefpondeat,8č cum hac dug ** ‘ * 'difciplinerationetantum 8^ forma argumentandi, non 4 / autemfubiedo,quodinpdmolibrodocuimusjinterfč ' < * 1 ^ erant: ficttti dialedičae commune inftrumentum eft . fyllogimus,ita etiam rhetoricae fit commune inftrumen tum enthymema: quod nihil aliud eft ( ut omnes atte^ ftantur) quam rhetoricus fiue oratorius fyllogifmus. ut enim omnia quae tradantur in dialedica,fyllogk f v " fini ipfius conficiendi gratia^lanturuta quicquid ad Syl- probandum rhetor cogitat, id fine dubio ad enthyme» marefertur. Qua-rit autem rhetor maiori ex parte tan- 1 «»-J t um ca uerifimilia funt,&: fignareru:quonia ex uul gari hominu opinione difputat.Šed exuerifimilibus &£ t*4 fignis, Ariftotel e tefte,coficitur enthymema. quo fit,ut qurecuqj rhetor excogitat probadi gratia,ea rede dicak tur Enthymemata, Qpae rati o dodifsimoru hominu au doritate t>/ .S' J*7 C~ IM ^rontatc mihi probanda eft,utdeilla nemo pofthac trn quam amplius dubitare pofstt. Igit in Topicis Cicero ( yC fatetur,omnc fententia apudrhetoresproprionominc ^ enthymema dici.quodideefle,acfi dixiffet, omnerem ad probandu funipta, qui diligenter eu locu legerit,fe- cillime poteritintelligere.Omnis enim oratio coftat cx 9 uerbis bc ientettjs. in uerbis quaerit ornatus 8č fpledor, j in fententtjs fides 8č grauitas.Nam quamuis etia exor- p nationes fententiaru fmt,ficud etiam uerborum:ramen probatio acfides non a uerbis,feda fententtjs proficifct cur. eft enim in rebus,no in uerbis, ueritas, aut falutas. Nam(ut ait Arifloteles)quatenus res funt, aut no funt,' l/ c * * ^ J oratio dicitut uera, uelfalia. Sed omnis fententia, tefte Cicerone, communiter a rhetoribus enthymema dicb tur. ergo enthymematis nomine comprehenditur onv n is materia rhetorica,ad probandum deftinata. Quod apertius ctiam Quintilianus libro Quinto declarat,cu^ * . 9 , /. ius htec funt uerba :Nam cnthymciTia unum intelle** 4c A W«»* < )S enter & ofcftanter omnia percurreres. ibi enim aperte do cet Ariftotelcs 3 cnthyniematis nomine probatione - omnem rhetoricam contineri 3 cuius haec uerba funt: t7rd<^TK cv’ At>vrcii Ih. TiajotguVjTZi K 'riojctgat to v* , x C OH[a$ 0 V. iSl Ji TOL (aXv IH T co? nn 713 TroAu H OVTOV, Hjft>KfcVTBv Ci/\%^i)j ( Ua.TO 3 IHTlZv ŠKOTtoV. 'la.^cTl i7TX^3>^«? jC^OCTJro^O/^HcsVOfjH ^OTtoVjOTN^ AooSčOVTB , «tw av?Aoyt ffJiTcino Td Ji A’ ovne 7lK^Hei».7a Ks&nt kxJd'A*,h 0 * lli* fa omt , \ Tl ov,i«M -n nnfii«. generali,uultilludexfingulis probare,lunt' ab exempIo.quy uero conftant ex neceflario figno,ftint ab indicio. quae denicp fiunt uel ex generali ligno, uel Tingulari,fiue illud uerum Tit,fiue non,fimt a fignis. V e* riim quia probabile non Temper uerum eft, licet plcrun que fiat:per(picuum eft, nos enthymemata probabilia Temper euertcre polIe>atq? illis occurrcre.qujereprehen ffo erit quidem apparens, non tamcn iemper uera.nam qui occurnt,nomdeo refellit, quia non lit probabile, Ted quia non Tit neceflarium. Pfiec Ariftoteles. ex qui* bus dubitare nemo poteft, quin uera fitfententia mea. Qiiis porro nefcit,omncm artificiofam probationem ex locis inre /pfa infiriš dud Tolere:qui loči tanquam e* lementa qutedam funt ipfius rhetoriete probationis? At Ariftoteles fecundo Rhetoricarum hec ait, ar (jSj cao ifo ^K^biA^r, \$u'nta’Wi^’n)!aT!rmK.65'm.^iix^«‘'rwv cvMoytoyoi;. Similiter,inquit,etiam rhetores perfuadet. uci enim per excmpla,qu;eeftmdudio: uel pet enthy- memata, qui eft iyllogiftnus. Sed longe clarius primo Rhctoricorum, cum aitut (jti, frrceoov Troti Tit#™? 7nV«f 718temu S&riSmvvvcM,HTmfxS&yfMTu Atycrnr , Sc* -3vymctim, Y^u-nn^x toCto imt. Voco (inquit) en- thymema,rhetoricum iyllogifinu: exemplum autem, mdudionemrhetoricam.omnes porro fidem fadunt, demonftrandi gratia, uel exempla dicendo, uel enthy- memata: praeter htec enim omnino nihileft. Quarefi quicquid oratores dicunt probandigratia,uel exem- pla funt.uel enthymemata: neccfle eft, ut enthymeina i fit c>H' ■ fit idem quod argumenta tiorhetorica.Qinn idem Ari- ftot eles fecundo Rhetoricomm nit : Eft autem commu nis ftdes genere duplex, exemplu, & enthymema. Ac de exempIo prius uerba facit,quod ait indueftioni limi> le efle:deinde ad enthvmema aggreditur, quem fyllo- giTmu ciuilem uocat.čč eius duas fpecies fant, ficuti e- tiam fyllogiTmi:alteru črnitm uocat,hoc eft demontira tiuurmalteru autem tAeyH7?Kev,hoc eft,ad reprehenden- dum accomodatum.Demonftratiuu id efle uult, quod ex tjs quaj conceduntur,aliquid aut effe,aut no efle col- Iigit:quam nos argumentationčuocamus.adreprehe- dendum aceomodatum id efle ait, in quo pugnantia, uel contraria colh'gutur:quod nos maxime propriu en- thymema efleuolumus, dc quo paulo poft. Ex hfs igit duabus enthymematu formis, omnis cofirmatio&re- • prehefionafcit.Vndecolligerelicet,enthymemaidem efle cum ea,que in Partitionibusa Ciceronefides dicit: quac eft ibi tertia pars crationis,quam Cicero diuidit in conftrmationem, dt reprehenfionem. Quod autem en- thymema proprie dicftum,fit idem quod argumenta tio rhetorica: declarat etiam Ouintiliamis libro Quinto, cum affirmat enthfmema dici argumenti elocutio- nem. nihil autem aliud eft argumenti elocutio, quam ipfa argumentatio, ficuti omnes intelligere poflunt. nam etiam Cicero in Partitionibus argumentarionem ita dcftnit,ut dicat efle argumenti explicationem. Qiiare iam nemini dubium efle poteft, quih enthv¬ mema proprie dieftum, proutab exemplo difiungitur fit ide quo d argum e ta ti o: praefertim cum Ariftotdes in Problematibus dicat,-m oi-m£4f w fov U-mv Vg-idcAts , hoc eft, ex generalibuš, & ex ljs quar aut om¬ nibus, aut plurimis perfpkua efle uideantur:quocxge c * ncrc V, C nere praecipue fitmt argumentafiones rhetoricce.MaJcI me uero proprie rhetores enthymemata uocant eas ar * gumentationes, quac ex contentione contrariorum dC pugnantiumfierilolent: quae fecundo Rhetoricoruro ab Ariftotele uocatur ci 'Svu&fj.u.-m iAtyK.TjR 9 t,qujelonpe magis quam riorum contentione hunt,enthymemata uideturagno- fcercratcg ipfe Ariftoteles in Rhetoricis ad Alexandru, h ate quae maxime proprie dicuntur enthymemata,fcri> bit ex eontrarrjstantum conftare.cuius haec uerbaiiint: • ToifjSi tilidvp&pcnu jUOVOVtH. TTUV WOtni£0 cos fuum, lic cum omnis fentetia enthymema dicatur, quia uidetur ea quae ex contrarrjs conficiatur, acutifsi* ma,fola proprie nomen pofsidet.Eius generis hgc funti Hune metuere,alterum in metu nonponere, Eam quam nihil accufas,damnas. Bene quam meritam autumas 4 dtds male m er eri. Id quod fcis,prodeft:nihil id quod nefcis,obcft. Hoccerteloco Cicero, cum enthymema commune no men uocatjoftendit etiam alia fignificare, quam fenten tiam C v M • tiam ex contrarijs c<5iife K f i ‘ nK ° v » hoc eft, contentionis fiue comparationis forma»quod eiuspene dixenm interpres Trapezuntius libro Ter- tio confirmat,2£ exempla etiam adducit, quibus often- dat, quomodo per contentionem enthymematafiantt qux fane contentio plerucp ducitur exi|squx autper- fonis aut negocrjs attributa fiint,quas Grgci ■mZLsu.mtr, quidamexlatinis circunftantias appellarunt.undefie- penumero multiplicari folent enthymemata, per h aru (quas uocant) circunftantiarum enumerationem. ut in exeplo,quod ex Miloniana Quintilianus citat: Quem igitur cum omniu gratia uoluit, huc noluit cu aliquoru querelar'queiure,que loco, quem tempore, quem im- pune non eft aufusrhucmiuria, iniquo loco,alieno tem pore,cum periculo capitis nondubitauit occiderefSed de hoc genere plura inferius, fuo loco. Optimum uero ( ait Quintilianus) enthymematis genus,cum prop ofi- fito difsimili,uelcontrario,ratio fubiungitur. quale eft Demofthenis:Non enim,fi quidunquam contra leges fadum eft, idcp tu es imitatus, idcirco te conuenit pce- naliberari:quin e contrario, danari multomagis. nam fi quis eonrai damnatus eflet,tu hxc nonfcripfiffes: ita damnatus tu fi fueris,non fcribet alius, Exhis igitur r s quae m qucc funt haaeiitjsamediiputata, atcpex fummis au- dtoribus probata, luce darius eft y illam diftimflionem meam etTe uerifsimam: dC enthymema modo rhetori* camomnem materiam adprobandu accommodatam fignificare, modo argumentationem folam rhetoricam ab cxemph's diftinčfam: modo tantum id argumenta«- tionis genus, quod a rhetoribus ex contrariorum con-« t tentionefierifoIet.Hocauteprobeconftrmato atcjj fta> bilito.necp Ariftoteles ipfe a (e,neque ab alijs difcrepat: qui modo de uno enthymematis genere loquitur, mo.* do dealtero.necj? alij abipib Ariftotelejiie^mteriediC- fentiutlfed intellecfto atqj notato genere dequo loquu* tUl-,omnes inter feconuemrenrnrificereperiuntin\ Impeifečlionem enthymematum non ad materiam probabu lem Jed ad formam fyl!ogifticam referrr.contrd quam fentiatNt^olius. Caput IIII. M VItis tu quidem rationibus dC cxemplis, Nizoli, tuum errorem occultare contedis. Sedidcm hac in re tibi fane accidit,quod illi qui in uolutabro coeni pe ^dem alterum immerferit:dum enim pedem illum incau j te, nimiscp feihnanter educere ftudetjfaepenumerofit ' Utprecepsinlacunamtoto corporedeuoluatur.eodem jf modo cum unum tu errorem tuum apertiišimum, a me " notatum hacin parte,quam primumpotes,defende- re conaris, complures in alios longemanifeftiores inči dis. Itaq? tibi multo melius fuiiTet, unam plagam cum filetio tolerare, quam nune toto capite dimmuto/um- ma cum infamia difcedere. Dixeram ego contra fen* J tentiam tuam, enthymematum imperfcčlionem non i efleadmateriam tantum probabilem referendam , fed potius ad formam fyllogifticam:idcp probaueram, quo niam in Enthymemate nonnunquam etiam neceflaria po* »onunttinfta ut ctiam cx neceflattjs fiatimperfedus fy! logifmus,hoc eft enthymema:quod multis in locis ofte dit Ariftotclcs. Hoc igitur cu nullo modo negare pok fes, ridicule primo contra ipfius Ariftotelis fcntcntiam ais, qui fiunt ex nccc(rari]s,non proprie efle fylIogifmos rhetoricos, fcd potius fyllogiimos perfedos. Itaque tc audore,erunt aliqua enthymemata, hoceft, ea qwieex ncceilanjs fiunt,qux nou imperfedi, fed perfech fyllo* gifmi dicecur: quod quam abfurdum fit,patet cx enthy* mematis defimtione. Dcinde ( quod peius eft)locum quem ex Ariftotele ritas ad fentent/amtuam compro* bandam, uel fumrisa cum malicia falso piOrfus in ter* pretaris: uel quod magis credtderim, omnino non in* telligis. quod iam tibi luce darius oftendam. Com* parat Ariftoteles primo Rhetoricorum, ipfa m rheto* ricam cum dialcdica,ut earum differentiasoftedat, &C ait, omnem quidemprobacionem uel indudione, uel fyllogifmo fieritfed hxcduouocabula,ncmpe indu* ciionem., di fyllogifmum , efli dialedicorum propria: quibusinarte rhetoricaduo alia reipondeant,quac rhe torum propria fint, exemplu, &C enthymema:ut exem* plumfit indudio rhetorica,enthymema ucrdfyllogn. fmus.Icaq? flc ait:7Kdv, /WH ; U0tTOf, CjJOtKfOV iH. TU)V itn UKlSlUK« ^ aj »TOUT^O-Itf ov, 07J v> (jSji udri r 7 n>M<£v l^om L inStiiMTfČTi »T6>e.tXH, Istv , JI' imp^ -n^TOi/TO 'TUV-TV WM,# Hgtz&Afc, H W CuH IB "ZSCAv, i K« ytspot, oj -mvdvL AciVftpjpi k*A štcu. hoccft: Quomodo uerointerfedifferant exemplu m St enthymema exn s quat in Topicis dida funt,intelligi poteft. Ibi enim de fyIlogifmo 2C Uldudione iamanobis difputatum efh •* > ij* fiam cam ex multis ac fimilibu&ah'quid ita fe hab ere ftenditur 3 ibi quidem indudio eft,hic autem exempl£ri cumautem quibufda pofitis, aliud quiddam prsaer ea qu:e pobita funt>ex ijsipfis efficitur 3 eo quod illa fint uel tx eorum numero quac nunqua aliter, uel ex eoruquie pleruncp itafiant: ibi quidem fyllogifmus, hic aute en- thymema uocatur.Quorumuerborum haec lummatitn eftfententia: Quoties ex;multis fimilibus argumenta-« tnur 3 fi dialedice id facimus, erit indudto: fi rhetorice, dicetur exemplum.quotiesautem uel cx rjs quac gene- ralicer uera, uelplcruncp faltem uera funt, colligimus all'quid:fi dialečtice diiputamiis,erit iylIogiirnus:fi rhe toricedicimUS 3 eritenthymema.Tu uero plufquaimpe rite fyllogjTmi materia ab enthymematis materia putas hocloco feparari,cum eande penitus effe uelitr Arilto- teles. Sed totius erroris tui caufa fuit, quiaduaillauer^ ba graeca 3 iK«, 8č , non intellexifti. Quum enim ait ixa 3 hoc eftilltc, intelligit de Dialedica, de quaiam tradaueratinT opicis 3 8č Analy ticis. cum autem aiW- TtivSoi, Hoc eft hic 3 intelligit derhetorica 3 quam eo tem^ pore tra^abat.At tu tam ofeitantereum locum legifti, utexiftimares indreferri ad id quoddixerat tiTuvdtt ad id quod dixerat o9i tu •sroAu. quod quam abfurdum fit 3 fi iteru locu eum legeris 3 tute ipfe cogno^ fces,8dnter legendum fiatim negligentiam tuam uehe tnenterimprobabis.Vultigitur Anftoteles,enthyme- inatis materia eandem eflecum materia fyllogilmi: 8č pleruncj? quide efle probabile, fed tamen etta aliquan- do ncceflaria.quod his uerbis primo Rhetoricorum o* ftenditt^otvigoVjOTiif av m d ^^uoitn Atyvrcu 3 *rw ce?oty K^.7 ol tjw 3 7w A -sAds« as udi td tpAv. Poteft'ne magis Ari* iioteles tua mendacia refutare 3 qui uelis ex eius fenten* ti(L wsmmm c ij7 ^ tia nunquam pcnitus cx neceflarijs enthymema cofta- redOuinRhetoricorum fecudo, cum de enthymema- teloquitur,ait,necfolum exneceftarijs colligendum, fed etiam exrjs qux pleruncp liunt. Vnde fetiš liquet,o tiam exneceftarrjs enthymema fieri, praefertim cum ex uerifimilibus & fignis fiattfigna uero partim neceftaria fint,ut,Si lachabetmulier,igitur peperitipartim proba biliatantum,ut,Si mater eft,diligit filium. Cum autem ex neceflarijs enthymema fit, tune eiufmodi eft, utne- quaquam?refu tari pofeit: atej? ideo tune fit demonftra^ tiOjfeuprobatio.Hoc eft quod a it Ariftoteles Rhetorfe corumprimo,cum figna diuidi t: -ra 70. vJ£jo /jSj xvctyH.cu.ov ‘nHfj.vttov,’TO ^juh ocixyKouov y ocia>vv[x 6 v thv tPlX(pot>ocv,ct}oc. yHtux »v Atj5>,fc| quia lac habet: atque alias eiufmo- di argumentationes ex neccffarijs fignis confedas 3 non pofle fimul & enthymemata efie, &C neceflario con^ s z cluderev cludere.qua de caufa,quajfo.,no pofluntr' Quia flultum eft,ais,dtcere argumentationem neceflario cocludere, dC tamen efle imperfedam.Cur ftultum eft hoc dicerec* fac ut rationem aliquam audiamus. Sed nullam addis. crcdamus lgitur Nizolio finerationeloqueti, quiaipfe dixit. An putas omnem necefsitatem perfeda efle de- bere^tainnetardus es,utno uideas,cum dicimus, HaJC mulier peperit s quta lachabetudeo neceflariam efle ar- gumentationem,non quia perfedus fit ex tribus enun- ciatis fyIlogifmus, fed quia Iac m multere fignum eft parrionis neceflarium^Ouatenus lgitur ad formam fyl- logifticam, lmperfecfla eft argumentano, quia deeft ea propoftrio,quam maiorem uocant.quatenus autem ad materiam^eft neceflaria. Quod fi maiorem illam propo (irionem adiungas, quam omnes mtelligunt, tune erit perfedus fyllogifmus,hocmodo:Quxcucp mulier lac habet,ea peperit.Vides lgitur, enthymematis imperfe- dionem no admateria,fed ad formam referri. Quodfi uera e (Tet fententia tua,tria maxima fequerenturincom rnoda:primum,ut tantum demoftratio perfedus dlet fylIogiimus:dci'nde,ut dialedicinullum perfetf u fyllo gifmum coficerent: poftremo,ut Ariftoteles falfam no, bis dodrinam traderet.quae fiomnia funt abfurda &C fal fa nullo modo fententia tuauera efle poteft.Cum enim ais^mperfedionem enthymematum ad materiam non neceflariam,'fed tantum probabilem eflereferendam: tantum eos (yllogiimos perfedos efle uis,qui ex neccf- farrjsfiunt: tale« autem demonftratiuiiunt,de quibus inlibris Pofteriorum tradat Ariftoteles.Ergo te audo re, nullus erit perfedus fyllogifmus, nifi demonftrati- uus: quod ab omnium dodoru h o mina fententia alte- num eft.quamuis enim demoftratio fttomniuprcfhn- tiftima* c - ^ X H* ttf$ima,qi!tfttoft tantum docet,fed etiam cogitnos ere* dere,quia fit ex neccflari]s,ueris, proprfjs caufis concla fionis,2čmedio carentibusitamen etiam exprobabili* bus,acconcefsis, Sčneceftario SC perfeefte cocludimus’* cfi: enim dialečlicae officiu, de omnibus rebus in utracp partem difterere. loquor autem deilla dialedlica, quse proprie diciturmon quac communiter BC demonftratio nem etiam amplečlitur. Nam in unaquaqp re propofi> ta,quacprobabiIia funt,inueftigat, atep ex eis argumen tatur.Quodfi tantum exneceilarqs,ut tuuis, perfečlus fitiylIogiimus:8£dialečlica non neceflaria, icd proba-* bilia fequitur: certe nullus dialecfiricus fyllogifmus erit perfecftus.Oiridr^uddiftudcommentum tuum contra docftrinam Ariftotelis aperte facitr'is enim cum tres fyl- logifmorum figuras nobis tradidiftet, docuitinprima tantum figura fylIogifmos fieri perfečlos, in duabus au temreliquis imperfe&os.Itaquicuncp inprimafigura reči e conformati fuerint fyllogifmi, uult eos Ariftote* les efTe perfeeftos, fiue ex neceftarfjs, fiue ex probabi* libus conftituantur. nam materia nihil ad fyllogiimi perfeeftionem prodeft, fed forma tantum. Quod fi ma, terianeceffaria (quemadmodum tuexiftimas) fyllogu Imos perficit, fequitur,utomnes quicunqj exncceifL rijsiniecunda 8C tertia figura fylIogifmi conficiuntur perfe&i fint:quod apertifsime repugnat Ariftotelis fen tetiae,qui tantum in p rima figura fylIogifmos fieri per* feeftos tradit. V trius igitur maiorem e de uis d tuamne an Ariftotelis aueftoritatemt' Quid ? quod ipfa fyllo’ gifmi definitio tantum formam attingit, non etiam ma* teriam C ita enim definitur: Syllogifimis eft oratio, in qua quibufda pofitis,aliud quiddam quam qux polita funt,ex fjsipfis qu- luifle. cum enim Ariftoteles primo Rhetoricorum di- xiflet, enthymemaex paucis confici, 8čfa;pe ex pau- doribus quam eafuntex quibus conftat prunus fyllo- gifmus, Quintilianus tta fententiam Ariftotclis expli- cuit:enthymema ab alrjs oratorius fyllogifmus, ab alq» pars dicicur fyllogifmi, propterca quod fyllogifmus utique conduiionem 8č propofitionem habet, 6č per omnes partes cffidt quodpropofuit: enthymema tan¬ tum intentum intelligi, contentum fit. Syllogifmus tališ: Solum bonum uirtus: nam id dcmum bonum eft, quo nemo male uti poteft: mrtvite nemo male uti poteft, bonum eft ergo uirtus,enthymcma cx confe- queo- quentibus: Bornim eft uirtus, qua nemo male uti po¬ teft. Etcontra, non eft bonum pecunia: non enim bo- mrm, quo quifquam male uti poteft: pecunia poteft quis male uti, non igitur bonum eft pecunia. enthyme- »na ex pugnantibus: An bonum ell: pecunia, qua quif- quam poteft male uti C Si pecunia qu:e eft in argento fignato, argentum eft: qui argentum omne legauit, pecuniam quae eft in argento fignato, legauit: argen¬ tum autem omne legauit, igitur &C pecuniam qua;eft in argento, legauit. Habebitformam iyllogiftni. Ora- tori iatis eft dicere: Gum argentum Iegauerit omne, pecuniam quoque legauit, quae eft in argento. Hrcc Quintilianus.quibusintelligi perfpicuepoteft, eadem exmateria conficifyllogifmum 8C enthymema, fedfor ma tantum argumentandi differre: quin etiam ex pan- cioribus enthymema , quam fyllogifmum conftare: quia fere femper in enthvmemate fimplici deeft ima propofitio. qua de caula luuenalis cuttum appellauit, cumait: Ne curtum fermone rotato Torqueat enthy- mema.Sed aitPhryiemius tuus:Quorfum attinebat,ut Ariftoteles diceret enthymema fa-pe ex pauriorib.par- tibus conftare, quim fyIlogifmum,fi non inter dum 8C ex to ti de fieretf Imo uero dico ego no tantu ex to ti de, led etia ex multo plurib.partibus,qua lyllogifmu enthy memanommčjjfierimecj? tameideouocari imperfetftu fylIogifmum,quia diuerfam a fyllogifmo materiam ha- beat, fedquia non eadem forma conficiatur. Verum v ut hoc clarius intelligatur, mihi ex Qyintiliani fenten- tia diftinguendum eft enthymema :quoniam aliud eft enthymema fimplex, aliud autem multiplex,fiiie com- pofitum.Simplex enthymema fere femper ex pauciori- bus conftat J quam fyllogifmus: quoniam expropofi- t 2 tionc »48 done atqp ratione fere deri folet, ut lenrit Ariftoteles 8£ Quintili anus, uel ex confequentibus,ueI ex repugnan- tibus, Qiiae a quibufdam fola enthymcmata uocantur, talia funt:Iure cefus eft Clodius,quiafuitinfidiatonBo lium eftuirtus, qua nemo male uti poteft: Eius igitur mortis fedetis ulrores, cuius uitamii putetis per uosre-* ftitui poilejnolitis^Ah^uando uero fimplex cnthyme* ma fit quidem ex totidem, quot {ylIogifmus, fed ordi» ne conuerfo, utinferius fuo loco docebimus.Enthyme nia uero multiplex, fiue compofitum, longe plures habere partes poteft:: quippe cum iderft aliquando fit quod argumentatio, fiue probatio rhetorica, quemad» modum iam fupra docuimus. Argumentatio uero cum Integra eft atq? perfecfh,quinqj partibus efficitur( ut ait Cicero)propofitione,ratione,a{rumptione,a{Iumptio- niš approbatione,8£ complexione. quac quidem partes mterdum multiplicantur,cum unicuicp earumnonuna tantu,fed plures rationes adiunguntur. Ethoc eft quod aiunt, rhetoricam late copiofe'que dicere: quialicetex paucioribus enunciatis, quam Hat fyllogifmus, enthy* memata fimplicia coftruat } tame ea frequentifsime mul tiplicat, 8 C quodammodo conglobat, rationescpratio- nibus continenter adiungitrufcp adeo, ut in uno com- pofito enthymemate ftepenumero plurimorum fyllo* gifrnorum terminos 5C uim compleclatur. Hac de cau- dixit Ariftoteles ,ex paucis enthymema confiftere,8<: ftepe ex paucioribus,quamprimus fyllogilmus:intelIi* gens de fimpli ci,non autem de multiplici &C congloba- to.Quodutapertius fiatjftimamus unumex Cicerone compofitum ac multiplex enthymema,& uideamus quot in eo fyllogilini efte pofsint. tale eft illud pro MiV Ione; Quem igitur cum omnium gratia noluit,hunc uo *49 luit cum aliquorum querela f qacm iure, cjucni loco, quemtempore 5 quemimpunenoneftau(u«:huncirau- ria, iniquo loco, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauitoccidere^dicojinhocuno enthymema- te quincp perfedorum iyllogifmorum terminos ac uim inefle,qui poflunt ita figillatim coformari. Primus hoc modo: Qtticuncp poteftaliquem cum omnium gratia intcrficere,eum non uult interficere cum aliquoru que- reIa:Milo Clodium cum omnium gratia interficere po tuit,ergo tloluit eum cum aliquorum querela interfice- re.Secundusita:Nemo uult quenquam imuna occide- re,cum cumoccidere ture poteft: SedMilo iurepotuit Clodium occidere, no igitur eum iniuria ocridereuo- luit.Tertiushocmodo: Cumaliquem commodoloco quis occidere poteft,eum iniquo loco non uult occide¬ re : Milo Clodium occidere commodoloco potuit, no igitur eum iniquoloco occidere uoluit. Quartus ita; Nemo uult eum alieno tempore interficere, quem op- portune interficere poteft: Milo Clodium opportune p o tuit interficere, non igitur eu alieno temp ore interfi- cereuoluit. Qyintushocmodo:Siquisimpunequen- quam ocddere poteft , eum cum periculo capitis non uult occidere: Milo potuitimpuneClodium occidere, non ergo eum cupericulo capitis occidere uoluit.Iam i- gitur profedo uideš, quanto ex paucioribus enthyme- matafuarhetores conficiant, quam dialedici fyllogif- mos. Itacp quod ais, ex tribus,& etiam pluribus inter- dum partibus enthymema fieri,fi defimplici enthyme- mate fentis,omnino deciperis:quoniam hoc uel fenten tiam unam cum ratione continet,uel ex contrarijs con- ficitur, ut diximus.fi autem de compofito,uerum dicis: quomamidcmaliquandoeft copofitum enthymema, t 3 quod quod argumcfttatio , uel etiam eftilmeratio rhetorica: quale eft illud 3 quod tu ex principio fecundy Olynthia- Cce Demofth enis citas 3 & quod Ariftoteles m Secundo Rhetoricorum exdiuifione facit. Sed quid erat opus cx Demofthcne, Ariftotele,Hermogenis interprete ci- tare exempfo:cum talibus enthymematis totus refertus fit Cicero.nulla eft enim in Orationib. Ciceronis pene dixerim pagina, in qua non fint enthymemata com- pofita 8C quodammodo pr£gnantia,que inplures fyllo gifmos diff undl - pofsmt. nam initio ftatim Orationis pro Milone(ut exemplo deelarem id quod dico) eft enthymema compofitum exquincp parribus, hoe eft- propofitione, duabus rationibus, Se duabus contentio nibus. Propofitio eftilla: Hac nouiiudicij noua for¬ ma terretoeulos. primaratio: Qui quocucp inciderintj ueterem confuetudinem fori,& priftinummoremiu- diciorum minimeuident.Secundaratio: Non enim co rona confeftus uefter cintftus eft, ut folebat, non ufita- ta frequentia ftipati fumus. Prima contentio: Nam illa praefidia quaeprotemplis omnibus cernitis, etfi contra «im collata funt,non aflferunt tamen oratori aliquid,ut tnforo, 3č in iudicio. fecunda contentio: Quanquam praefidtjs falutaribus dč neceftarijs fepti fumus,tamen ne non timere quidem fine atiquo timore poflumus, Hoc unum eftenthymema compofitum, quo proba- uit Cicero, fibi omnino timendum fuiife* Non ita inulto poft in eadem oratione,probat enthymemate compofito,Senatum non conftituilTe quarftionem con tra Milonem.conftat autem illud enthymema quatuor partibus, propofitione, duabus rationibus, argu¬ ment o a repugnantibus. Propofi tio h a’c eft: Hanč ue- ro quteftionem,etfi non eft miqua,nunquam tamen Sena> »n Senatus c&ftftitucftdam putauit. Prirfia ržitfo: EraftC enim leges, erant quaeftiones uel de etede, ucl de ui* Secundaratio: Nectantum mcerorem ac ludum Se- natui mors P. CIodij afferebat,utnoua quaeftiocon- ftieueretur* Argumcntum a repugnantibus; Cuius enim Senatni de illo incefto ftupro iudicium decer- nendi poteftas c det erepta, deeius interitu qmscre- dere poteft Senatum iud/cium nouumcondituendutn putade r' Atque fiuius generis alterum ftatim en thy- m cm a fequitur, quod habet propofitionem, duas ra- tiones, dC annexum argument-urn a repugnantibus: cjuod quidem annotato loco facile quiuis uidere po¬ čeli, lamuere pulcherrimum in cadem oratione tri" bus ex partibus coftans enthymema notauimus, quod habet propofitionem, S>C bipartitam contcntionem, Propofitio hxc eft : Oifidf' quod caput audacikeft, iudices , quis ignorat maximam illecebram ede pec- candi, impunitatis fpem ? Contentio: In utro igitur haecfuitdPrima eontention/s pars: In Milone, qui e- t-tam nune reus eftfadi autprarclari, aut certe neceffa- rij rSecunda pars contentionis: An in Clodio,quiita iudicia poenam'que contempferat,,ut cum nihil dele- diaret, quod aut per naturam fas edet, aut per Iegcs li- ceret f Scpenumero criam bipartita fiunt enthyme- mata,quac fimplkia dicuntur ( utinitio docui) de quf- bus prarcipue locutt funt artis fcriptores.-qiri enim rede 9«*dmpliciafunt, intelligit,is etiam compofita facile potem intclligere.Scd iam fatis a nobis declaratum cd, afyl!ogifmis enthymematanonmateria, fed arfmmen- tanditantum forma difFerre :atqj ideo fyIlogi(mos im- perfedos dici, non quiamateriam tantum probabilem . - habcant, fiabeant, led quh mittquam formcnttir in pritfia fyl!o- giimorum figura, m qua fola fiunt perfečii iyllogifmij quemadmodum eenfct Ariftoteles. Conclufionemargumentationis pepius ib ontorlbus inprin- cipio } qum in finepom:quodimperite Ni£olin$,feri nunqum ih Caput VI* I Am uero qudd ais,nulla tameiddita more tuo rati tis fiuepropofitionibus fieri dicitur } maiore,minore, dC conclufione, quo genere farpius dialedici 5C philofo- phifuisindifputationibus uti cdfueuerunt:hoc autein quod ad motu accomodatur,primo conclufionem pro ponit,ut audtentes excitet, quam deinde probat: dC idl quod fuerat proponendu 5 in extremoloco ponir,quo4 argumentandi genus oratorum eftproprium, qui noti tantum docere, led etiam motum animis adhibere con* tcndunt, Jtacp ftatim eafibiproponenda effecenfent, qux mouereaudientium expedationem pofšint. At in tota argumentationenihil eft,quod magis conclufione moueat. eam igitur primo loco pi oponunt, dC audien- tium animum excitant,ad ea diligenter animaduertcn- da,quibuspropofitac6clufioprobetur.Ethocefi:qviod in Partitiombus docet Gicero:quem locum H autlegif- fes,aut intellexilFes, nunquam profedo tam infcite ne- gafle conclufionem primo loco poni.Sed preftat ipfius Ciceronis uerba recitale, Sicigitur aitibi; Argumen¬ tandi autcm duo funtgenera-, quoru altetum ad fidem diredo fpedat, alterum feinfiedit ad motum. Dirigi- tuijCum propofiut aliquid,quod probaret/umpfit^ea ' U quibusj, *f4 guibus uteretur.atcp his contoatis,ad propofitum fe* fe retulit at® condufit. lila autem altera argumentatio guafiretro&contra priusfumitquaeuulc, eacp confir* mat:deindeid quod proponendu fuit,iacit ad extremu. Audis quid dicatCicero,in argumentatione quae ad motum infleditur,prius famedam efle conclufionemc* Quid eft enim quod ait, Qyafi retro prius fumit quae uultrmfi, conuerfo ordineindpit a conclufione, quam probare uult,ut magis moueat r' Quod fiCiceronis ora tiones perlegerispn auibus nihil uaquam praeter uerba Ce notaiie credotccrte uerum id efle, quod ego dico,in- telliges. rarilsime enim aliter argumenta tur Cicero: Ce d femper fere condufiones primo Ioco ponit, S>C eas dein de uel addita propofitione,&: aflumptione, atqj utriuC. que rationibus confirmat:uel (quod fatpius fit) pr op o- (itionem aut penitus praetermttt(t,fi nota eft, aut leuiter tangit:quodmihi duobus auttribus exemplis cofirmaf (c,fat(s erit. Pro Mtlone concludcre uult Cicero, Mi* foni Clodium infidias fecifle. certe negarc nonpotes, hanc efle concIufionč.id enimquod probandum jfumi* muSjper ea qug uel neceflaria,uel probabilia funt, inčo dufione ponitur, utomnes inteHigunt.Quidergo C ari nonhancconclufionem ftatim initio totius argumenta tionis ponit,cum ait:Qiio'nam igitur pado probari po teft, infidias Miloni fecifle Clodium C iatis eft quidertr in lila tam audaci, tam nefaria bcllua docere: QC quae (e- quuntur. Multisenim ratiombus hanc condufionem. probat.nam poft conclufione ponit maiorem propofu tionem, quatexillo Cafsiano dido pcndet, Cuibono fucrit.ut fit hxc propofitio maior: V erifimilius eft eum fecifle infidias,qui magnam cau(am,magnam fpe, ma. gnas utilitates in alterius morte ppofitas habebat. Cui deinde v H stefnde adfuftgitminoremjClodiuminmortc Milonis multas utilitates fibipropofuifle: quodmultis rationi^ feus probat. atqp ita coficit quodpropofuerat.In eadcm ©ratione,cum probare uelit, deorum uolun ta te Clodi-- umfuifle interfedum, primo proponit conclufioncm: Non eft humano confilio, ne mediocri quidem, Iudi> ces, deorum immortalium cura res illa confecla. quam ab impietate Clodq probat, quod religiones omni fce# lere polluiflet, quod iandfiišimos lucos proftrauiflet, 8čcactera qugibimultacommemorat.minorcm enim tantum propofitioneaddit 3 quiamaiornota eft,impios deorum uoluntatepunfrl. Alibimeade oratfone, cum probare uult, a Senatu non efle conftitutam quarftio-« nem contra Milonem, conclufionem hanc primo lo^ coponit: Hancuero quaeftionem, etfi non efh'niqua, nunquam tame Senatus conftituendam putauit. quam additis rationibus confirmat. Sed quid exemplaconv memorOjCum rarifsime aliter fadat Cicero (quod mihi rede uidentur etiam dialečtid, acphilofoplii, atque e> tiam iuriTconfulti noftri temporis intellexi(Te: qui cum aliquid puhlice diiputare uolunt, dicunt ie condufio- nes faftinere uelle. Sč ea pronundata quae difputapda proponunt, condufiones appellant: quia fcilicet in di- rečla argumentatione poftremumlocum occupant dC totam argumentationem condudunt. Sed ( utinitio dixi)raro oratores diretfa argumentatione utuntur fed frecjuentius inflexa ad motum. quo fit, utlonge fre! qucntius condufiones in argumentatione primo loco ftatuant, quam in extremo: ut ecce Cicero pro L. Ma* nilia, cum excitare Quiritium animos adbellum cotra Mithridatem gerendu ftuderet,quatuor proponit con dufioncs,qiias deindefigiilatim probat. plima eft: Agi u 2 tur »f* m in hoc bello populi Romani gloda. feeunda; AgU, tur ialus To ciorum at$ amicorum. terna: Aguntur cer* tifsima populi Romani uedigalia, 8č maxima.quarta: Aguntur bona multorum ciuium. His propofitts,mo* uendi gratia ad unamquanK£'confirmandam aggredi* tur. Sed hoc(utd/xi)fere Temper facit, quodtenunqua aduer tifle demiror. ^ QuodaitWi^olius,inenthymematibus rhetoricis conclufionem fere femperdefiJerari , falfum ejfe omnino: cm nunauamipU concluJTo defideretur ,fed tantum tkeraprce * mijfaritm(ut uocant) &fitpius maior, tpuim mirior. Cap. VIL E Xiftatua tamfalfa opinione, natus eftalius infi. gnis error. cum enim omnes &C Grcecos S>C Latinos aučlores uitup crare cotendas, quod no rečic fententia Ariftoteliscxplicuermt,quamtu(quodiam fuprado* cuOpefsime accipistintcr caetera danas illud etia, quod cxiftimauerint condufione in enthymematibus nun$ relinqui, cum (utfpfeais ) fere Tem perrelinquatur. At ego uetcrum opinionem iecutus, dico te plane totum crrare 5 -neq; omninoquam uim habcat enthvmema co* gnofcere. uis enim fere Temper in eo conclufionem re* linquiVcum tcre hunqua relinquatur. Visutramcppra:* tnidaru Taepifsime exprimt,cum rariTsime maiorexpri* matur,nccj? unquam fere,nifi in argumentatione abfo* luta:quorum profedo erroru caufa eft, quianunquam aducrtifti confuctudinem cflc oratorum, ut ( quod Tu- period capite diximus) argumcntationem fere Temper inuertant,Sč coclufionem primo loco ponant. Dicunt autem omnes fere,quicunq? de cnthymemate uerba fa* ciunt, illud ex altera prcemiflarum,hoc eft: uel maiore, uel minore atcj ex condufione conftare: atcp idco dici impcrfe* Jr lmpcife(?him fyllog{fmujeo quod fere rempcnma^ro«, , pofitio.defit, frequetitiuscp acddere uolunt, utmaior prauermittatur,quamminor: quia maior pleruncpfo- let cfle nota,^ quod omnes,aiirpleriq; fčiunt, id in en- thymemate poni non cenfentoportere. quce cum di- CUnt,nihil omnino ab Ariftotelis fentctttia difcednt, qui docetin enthymemate duo e (Te fugiendauma:pri mum, ne altius temrepetamus > quam oporteat: alte- rum,ne propofitiortes notas &C apertas famamus.TB pSv ydf >, inquit, Koutpir §$ *ro J'* 2^ i v4>otv^x. At^av.Etalibiait,enthymemata cx paucfs,£^Kepeex paucioribus conftare, quam iyIIogifinu. Nam liquid peripicuum eft, inquit, id dicendu no eft. Pet o igitur a te,qui d fit illud quod praečipit npbis Ariftoteles ne di- camus,fifit perfpicuum. V trum id quod probare uolu mus,an aliquid aliud C Si quod probare uolumus, ridi- culum fane erit Ariftotelis praeceptum:primd,quiane- mo probare conat ea quat perfpicua funt: deinde, quia abfurdum eft,precipere nobis, ut id ne dicamus, quod( probare cupimus. quomodo enim quis probare pote- rit,id quod non dscitcfi uero aliquid aliud, quam quod probare cupimus,iubet nos Ariftoteles prartermittere, certenon eritpraetermittenda coclufio, quoniam ea eft tanquam probationis noftra: fcopus: 8C quičquid pro¬ bare cogitamus,idadcondufionem refertur.Recfteigi tur fenferunt, non condufionem, fed alteram expne- mifsis,quxfdlicetapertiorac notior fuerit, ex Arifto¬ telis (ententia pr^termittendam.Sed iam ad exempla uemamus,quibus perfpicue demonftrcmus, te nihil in haere penfi habuifle. Atque illud aduertendum eft,en- thymemauocabulumquide efterhetorieum (utfupra docui)fcd tamenmterdum etiam philofophos,diale logifinofict enthymema,fimaior>ud minor prseter* mittator. maior hoc modo: Clodius fuit infidiator, et* go iure cacius fuit. minor autem ita: Omnis infidiator iure internemu-,ergo etiam Clodius. Hace fant en- thymcmata diredlo ordine formata.nam (ut hoc etiam aduertas) duplex eft emhymematis genus, alterum diredum, alterum inflexum 3 quod faperius ex Cice- ronis Partitfonibusoftendimus. diredta fant htec en- thymemata quac diximus 3 quibus uel nunquam, uel certeraro uteturorator; fed eainfledkt, dC quafiretro SC contra prius conchifionemfumet,hocmodo:Iure caefas eft Clodius, qiria fait infidiator, nam condufio eft lila, Iure cacfas eft: quae primo Ioco ponitur. illa ue- to ratio, quac adfertur, Qyia fuit infidiator: minor eft propofitio, quod omnes intelligere facilepoffimt. Ita Hquisdicat,Dignus eft fupplicio CatiIina,q UO niam in patriam coniurauit: enthymema eft inflexum, ex condufione &C minori propofitione conftans. Quodl ita diredlo proponeretur:Catilinain patriam coniura- uit, ergo fupplicio dignus eft.maior enim per fe no¬ ta eft,Omnes qui coniurantin patriam,fuppliciodi- gnos eife . ut filexeflet, quae iuberet calumniatori- bus omnibus linguam praecidi, atque illa fere omni¬ bus effet nota,certefati$eflet dicere:Nizoliuseft ca- luniniator, ergo lingua illipraccidcnda eft,hoc enim H9 “ diredum etTet enthymema , quod infledi pofler hoc rtiodo:Nizolio lingua praecidenda eft,propterea quod eft calumnfator. nam profedd conclrifio illa eft, V tri' bilingua pr artidatur: cui minor additur propofirio,quo mam es calumniator: 8č illud ex lege notum eft,omni* bus calumniatoribus Iinguamefte precideridam,atque ide d tanquam peripicuum non dicitur. Acridtt tamen nonnunquam , ut inflexo enthymemarirnaior etiam propofirio adiungatur, finon ita nota fuerrt, fed extre- mo demum locotut, Voluptas propter fe expetenda eft,propterea quod eft bona, S C omne bonum propter fe eft expetendum.nam primo loco eft condufio, Vo- luptas propter feexpetenda eft;Secundo loco minor propofirio, Voluptas eft bona: terrio loco propofirio » maioreft, Omne bonum propter feeft expetendum. quodenthymemaconuerfoordine ftatim fyllogifinus cuadet,hocmodo:Omne bonum propter fe eftexpe-' cendum, Voluptas eft bona, ergo propter fe expeten- da.Toridem igitur aliquando propofitiones habet en- thymema, quot iyllogifrnus : fed tamen eandem ar- gumentandi formam nunquam fequitur, atque ideo ( quodfupra docui) uocatur imperfedus fyIIogifmus. Exhocintelligi facilepoteft Arifto teliš fententia, quj dixerit fope ex paudoribirs enthymema confiftere quam primus fyllogifinus.quoniam nonnunquamac- cidit,ut toridem habeat propofitiones, quot etiam fyk logifmus habet, fed inflexo ordine pofitas, non autem diredo: quod etiam altero exemplo dedaro.hocenitn cft enthymema: In Caclio nulla cft luxuries: eft enim deditus optimarum artiu ftudijs, quo in hominu gene- renullaluxurieseflefolet.dico totideinhocenthvme* mate propofitiones efte,quot in fyllogifmo perfedo. quod quod quidemtelligere quilibefpoterit, firetro agatiif, 8C furfum uerfus ordo propofitionum collocetur, hoc modo;In eis qui dediti funt optimarum artium ftudijš, nullaluxuries čile folenCaelius optimarum artium ftu- drjs deditus eft,ergo nullacftin Caclio luxuries. Atque hocmtellecfio, quotcunq? uolueris, ex tribus propon- tionibus inflexa enthymemataformare potueris: qux licetraro reperiantur, tamen quia nonnunquam eis iv tuntur oratores, non funt negligenda: cum prelertim adrclftpjrorutn cnthymematum cogmtionem ferene— Ceflaria clle uideantur. Formemusigitur triaautcjua- tUOr,in quibus oratorum more cocluiio femperinprin cipio ponatur.Infuedus eftculeo Malfeolus, Si m pro* fluentem deijciendusreft enim parricfda, lex autem iu- bet,ut omnes parricidae culeoinfatr,m profluente deij- . ciantur. hoc enthymema ex tribus enunciatis conftat 9 coriclufione,minore propo{itione 3 SC maiore.cuius ge- neris erit etiam illud: Beduincontra Mithridatemnul- io modo negligere debetis Quirites: agitur enim in eo populi Romani gl ona, cuius conleruandae gratianul- lum eft bellum, quod negligere debeatis; rurfus illtid; Non eft credibile iudices,a Roičio patrem interfedum fuitTe: eft enim Rofcius uirprobatis moribus , &inno- cens,qui nullumunquam maleficium comiferit, atcer- te nemo tantum fcelus aggreditur, nifi qui antea perdi- tifsimus fuerit.Addo etiam unum eiufdem generis-.Iu- re Nižoliumreprehendo iudicesatep adeolongemo- deftius SC lenius, quam a me tradari, reprehendicp di- gnus elTet.is enim fuis in feriptis non tantum plurimos commifit errores/ed etiam omnia qup cogttare potuxf s in me conutcia maledidacp congefsit. quis autem non intelligit, errantes SC makdicos uerifsimis rationibus ec ar- »- c ČČ argumetfs efle rcprehendedosfExhis profedo exe. plisintelligi poteft, enthymema forma tantuargumen tandi a fyllogi{rno difterre:redecp nonnunqua extot. idem enundatfs enthymcma fieri, ex quotfyllogiimus conficitur, fed inflexo femper ordinc. cum enim ordo rečtus edin tribus his enunciatis, non amplius enthy. mema, (ed lam iyllogiftnus eft. Quare define tandem cumPhryiemio tuonugari, quoniam aperteiam crro. remtimmpotes agnofcere. Sed audoncate Ciceronis probemus,in enthyrnemate fcre femper conclufioncm primo loco poni.pro Ligario,ftatim poft narrationem, initio confirmatiorns hocutitur enthymematc:Adhuc, C. Creiar, Ci. Lijrarius omni culpa uacat. domo eft e- greflus non modo nullum ad bellu,ied neadminimam quidem iiifpicionem bellndico lllam efte coclufionem, Oi.Ligarius omni culpa uacat.maior autem propofitio fubintelligitur: Oiiicunčj? nullum ad bellum profedi funt,omni culpa uacant.In eadem oratione pulcherri. mum eft enthymema copofitum, in quo dure funt con. clufioncs,& dure minores propofmones.Quo quidem in enthymemate dodifsimi uiri Qumtiliani acumen defidero,quinon iat/seius uim mihi uidetur agnouifie. aitcnfm CicerorCauia tum dubia, quod erat aliquid in utraq? parte,quod probaripoflet: nunemelior certe ea iudicanda eft,quam etiam dtj adiiraerunt. Quidhoclo co probareuult Cicero f nempe initio belli ciuilis cau. fam fuiflc dubiam, qure eftuna conclftfio. Quid tum p Carfaris caufam fuiile m cliorem, qure eft altera conclu. fio. Primaigitur conctufto probaturearatione,quod eftet aliquid in utraqj paitc,quodprobanpcflet:ftcun. dauero,a deorumaudoritate, qui Crefaris caufam ad. iuueiunt, Poteft igitur hoc enthymcma compofitum x in ift chto fimplida rcfolui, quaedircc^o Ardinč form eni tur hoc modo : Tune crat aliquid m utraque parte, quod probari poftet: ergo caufa erat dubia. hoc pri- mum eft,illud fecundum:Nune Ctefaris caulamDij 'adiuucrunt, ergo eft melior iudicanda. Vides igitur, in utraqueparte huius compofiti enthymcniatisaCi- eerone conclufionem primo locopofitam.quare non uideo cur dicat Qiiintilianus, hoc enthymema conclu * il on cm non habere: nifi fortafle intelligat eo modo, quo fyllogifinus habere folet. hoc enim uerifsimum eft, SC id mihiuidetur innueie,cum ait:Ita eftilleimpcr feeftus lylIog^(rnus» Nam fi ad iyllogifmum rcduca- tur hoc enthymema, manifefto apparebit in utraque parte pofitam a Cicerone conclufionem: fed cam pri¬ mo loco cfle.formentur ergo fyllogifmi hoc modo: In quacunque caufa eft aliquid, quod in utracp parte pro¬ bari pofsit,illa eft caufa dubia: fed in hac caufa tum erat aliquid,quod in utraque parte probari poftet: ergo hxc caufa tum erat dubia.Ecce quomodo incepit a conclu- fioneCicero, cuait, Caufa tum dubia. Secundapars e- ius enthymem atis, hoc modo ad fyllogifmum reduce- tur: Quamcuncp caufam dij adiuuant,illa eft melior iu- dtcanda: Ccefaris caufam drj adiuuerunt, ergo melior ea iudicanda eft. hanc igitur etiam fecundam partem .(utuideš)a conclufioneincepit. Qiiidrillud quod ftatim fequitur enthymema,nonne incipit aconclu- fionef.Ouis n<5n eam iiidoriam probet,in qua oc- ciderit nemo nifi armatus r’ ut fit direeftum enthyme- maexminori, SC conclufionehoc modo: Inhacuičlo- ria nemo occidit nifi armatus, ergo maxime eft proban da. Vnum etia addam ex eadem oratione,a repugnan- tibusfumptum enthymema, deinde finem exemplorp s . ... huius ' ~ T. V M c - v- 'T memateconcludereuult Ciceror'quid probarcf anno, Ligario caufarn e de fperandi C potes'ne inficiari hoc ek fe,quod cocludere ftudetfpotes^ne dicere,hanc no efTe huius enthymematis conclufione f Quem autem locič obtinetfan non primufcerte primum.Ponitur igitur in enthymemateprimo Iococonclufio. quodfi direčlum fiat hoc idem enthymema, conclufio fecundum locum obtinebit, hocmodo: Si mihiapud telocus eft etiam pro altero deprecandi, ergo etiam fperandi Ligario caufa erit. Sed illud primum quod inflexum dicitur, enthymematis genus ( ut iam antea dixi) magis eft o- ratorium. Satis igitur iam declaratum fit, omnia fere enthymemata rhetorica a conclufione inciperelolere: quac quia primo loco ponitur, fiepifsime propofitio nuneupatur. atqj hac de caufa dicere folemus, enthy- memata ex propofitione &C ratione confici:quod idem eft,acfi diceremus, exconclufione &C m/noripropo¬ fitione. nam propofitio minor , fere femper eft ratio feu probatto Concl ufionis in enthymemate. Tu ue- ro tantus aliorum reprehenfor,qui Grajcos & Lati- nos interpretes, Ariftotelis fententiam pefsimeacce- pifte dicis, 8C multipliciter errafte: hac in re mihi, ficut etiam in alijs plurimis, pueriliter ineptire uideris.ais- enim, in omni cnthymemate tres partes ede princi- pales, propofitionem , probationem, & conclufio- nem : deinde, nullum penitus ex aueforibus harunt trium partium exemplum adfers. Verum conaris 8C Ouintilianura, SC Aiiftotekmintuam fententiam tra- i x 2 here, her e cuffi neuter eorum hoc ufquam dicat, quod tu fo> mniafti. Qyin etiam exeplum illud quodcx Ariftote* le quidem fumis,fed arbitrio tuo condudi$,fententiam meam uerifšimam efleoiftendit, ut tuipfeperfummam imprudentiam caufam meam eonfirmes . Cum enim tres partes dicas efte principalesm omni enthymema> te>propofmonem appellas enunciationem,qua propo nitur id quod probandum cft:ut, Pittacus eft liberalis. probatione uocas ratione, qua probatur idquodpro* pofitum eft:ut,Pittacus enim eft ambittofus,8čambitio li funt Iiberales. coclufionem ais elle, id quod ex proba* tione ad extremum colligitunut, Pittacus igitur eft libe ralis. fed ais hanc concluftonem de more ierefcmper omitti. Hoc tuum eft cxemplum, dč tua de enthyme- mate fententia: in qua dico te,licet imprudentem, fen* tentiam meam mirifice confirmare.Dic enim mihi,que nam eft iftius exemplitui propofttiofan non hasc,Pitta cus eft liberalis f' certe tu itauis. Quis igituv nonuidet eandem efle, teaueftore, propofitionem, $>C conclufio* nem,nifi quod in conclufione additur ergo , uel igiturc' fateris autem, concluftonem fer e fem per omitti: quia fci licet ( ut ego mterpretor)ineptum efletbis idem repete re,cum iam coclufio fit initio pofita, quae eadem propo fitio dicitur. Quid ergo Cnonnc tuo te gladio iugula* ri fentisr’quid ais acute uirf Qiitena eft in cnthymamate probatiofeft, ais, ratio, qua probatur id quod propofi* tum eft.fit ita. Qiiid f ea ex quibus parribus conftat c* aliquando,ais,ex duabus, hoc eft ex maiore QC minore propofitione: aliquando exunatantummodo,utfima ,or uel minorpropofitio pratermittatur, quod fo rnihi, cum enthymematis probatio fit cx maiore dC minore propofi* i6f C A. propofitione, quid illi deeftad perfedHim fyllogilmuj' certe nihi 1, praeter conclufionem. fingamus igitur,ad- di etiam conclufionem, quomam (ut iplc ais)aliquan- do additur; tune certe erit fylIogifmus perfe&us:exma iore, 8>C mtnore, &C conclufione conftans. Vbi erit ergo tune propofitioni locus,cum fine illa plene conclulum fitdEsne adeo tardus, ut non intelligas, cu in probatio nemafor 8čminor propofitioponitur,tunc enthyme- matis propofitionem neceflario uim habere conclufio- nis^imdueronepropofitionem quidem proprie tune dici poffe.' 1 quam enim efletineptu, fi quis diceret: Hoc endiymema coftat ex,ppofmone,2C ,ppofitione maio- re,8č propofitione mmorefcerte tune ea quae primo lo¬ to ponitur,coclufio dici debet.ut in eo exeplo,Pittacus eft liberalis: eft enim ambitiolus, SC omnes ambitiofil funtliberales.quod fi direefto foimetur, facile poteft in- telhgi,hosmodo:Omnes ambitiofi funtliberales:Pitta- cus eft ambitiofus, ergo Pittacus eft liberalis, Sed ftepc accidit,ais, ut uel maior ud minor propofitio in proba- tionepraetermittatur.hocuerumeft,atcjj adeo fiepius maior, quam minor pratermittitur. OuiddeindeCdi- ces'ne tune enthymema conftare ex propofitione, d>C propofitioneminoref'quam ridiculus effes,fi ita loque- reris^Ouare fatere tandem, illam quam in enthymema- tepropofitionemappellamus,efle conclufionem, q ua: non natura, led loči tantum ratione propofitio dicitur quia fcilicet apud oratores in argumentando primum locumobtinet: quamuero probationem dicimus, fiue rationem, efte uel maiorem propofitionem, uel mino- rem, uel utramcp fimul, qua codufio primo loco polita probatur: nullius enim alterius rei gratia probatio, fiue ratio ponitur in enthymemate, nifi probandi Qc conclu x i dendi, 1 66 dendi,quodpropofitumeft. quo fif,ut propofitioSČ conclufio in enthymemate neceflario fit eadem. Sed ali ter, iniquies ,Demofthenis interpres Vlpianus fen> tit. qui in fecunda 01ynthiaca fcribit, in enthymemate folere nos duas tantum propofitionesponere,£čcon- clufionem tacere.primum dico apud nos plus ueram ra tionem ualere debere, quam iftius Vlpiani au(ftori> tatem: demde uideo p o it e etiam Vlpiani fententiam ciim noftra conuenire. nam cvpzsi^uqjLH , quod ait VB jpianus in enthymematibus ta ceri folere, non tam con> clufionem fignificat,quam eoncludendi modum:quod tnultis in Iocis apud Ariftotelem uiderehcet. Compa^ rat lgitur Vlpianus diale rem propofirionem qua» efi,Id demum bonum eft,quo nemo male uti poteft, 8C eoncludendi modum qui eft, Bonum eft ergo uirtus, auditori cogitandum, atep ani> mo uoluendum relinquunt. Vides igitur, ut etiam VB J i "■» pianus Hf pfanus iTtctmismedim fermat, aliudeft ehffti eoncftr- fio,aliudconcludendimOdus. Conclufio uocatur,qiric quid probandum atcp concludendum afiumitur, quod (utdixi) primoloco fere poniturapud oratores.Coclu dendi modus id dicttur,quod extremum additurinar-* gumcntatione, quo dialedicifere femper,oratorcsfe^ rt nunquam utuntur. Quoqud igitur te uertas, tandem taeceflc eft ut fatean’s,ueram efte dialedicorum noftro.- rum fententiam, qui uolunt enthymemata matori ex parte ex una tantum propofitione, hoc eft, uel maiore, uel minore, atque ex eonclufione conftare, quamuis (utimcio docui) farpius maior,quam mfnot prtetermit catur: te uero fruftra contra illos tot ambages COgeišik fe, atque imperitifsimč nugatum efle. Ni^ohm,cum de mhymemate lo do negares:qua cam ego modeftifsime contradidhone anno:aflcm 3 tuftatim furorequodam percitus 3 me ter ineptifsimum atqj ignorantilšimumappellaftuperinde quafi maledicere, fit erratadefendere. Deindemiro qaodam fupercilio mfargis, 5C arrepta cenforiauirgu<» ia 3 me barbarum 3 te uero dotftum efle uirum clamttas.in quo uix rifurn continere poterarft, cum in eo ipfo loco, ubi te dotftum efle uirum praedicas,multos pueriies et> rores committas. Sed iftam defenfionem tuam uidea^ in us.Dixcram ego temultum errare, qui ita colligeres: Non eft IylIogifinus, reftat lgi' tur ut fit enthymema. Oč. pcrinde efle,acfi diceres: Nori cft animal , reftatigitur ut fit bomo: quoniam fyllogifmus cft cnthymematis genus/icut animal hominis: SC fublato genere, tollun- turetiam omnes fpecies.ut,finonfitaRimal 3 ncqjho^ mo eflepofsitiita fi non fitfyllogtfmus, neqj enthyme* ma pofsit efle. At tu cum iftum errorem tuum defcn* dere uelis, ais fyllogifmum &Tgeneratim dC fpeciatim accipirgeneratim, pro omni iylIogiftno fiue perfedo, fiue im p erfečt o: fp eci a tim uero, pro fyllogifmo pcrfe- . do tua ifta tam excellenti dodtrina defendas, Primus •• - cit ,, 1 69 eftille,quemin Apologia notam, antičnim enthyme- ma iyllogiimi fpeciesfit,ut Ariftoteles fatetur,nec tu diffiteris:plufquam incptum eft dicere, Non eft fyllogi finus, ergo eft enthymema: quoniam idem eft,ac fi di- cercs,Non eft animal, ergo eft homo:Non eft arbor,cr- go eft ficus: Non eft uirtus, ergo eft temperantia. quas argumentationes qnis non intelligit, no tantum falfas, fed etiam pueriles elle C Neqj eft qud d fuga illam qucc- ras,{yllogiimum accipi fpeciatim pro (yllogiftno perfe- Non cft fyl logifmus,ergo eft enthymema:non ne tamen erit &C fal fa &C rudis argumentatio r’ fict enimifta ratione tua, ut omnes imperfedi fyllogifmi fint enthymemaft: quod omnino falfum e (Te, quis non intelligit C Perfcdi enim fvllogifini tantum in prima figura coiiformatur,ut Ari- ftoteles docet: reliqui uero oinnes quicunque uel in fe- cunda,uel tertia figura fiunt,imperfedi uocantur, quo- rum eft infinita muItitudo:qui omnes ,fi tuum ifiud ar- gumentum uerum cfict ,enthymemata uocaretur, quia non funt perfedi fyttogifrm. Qydd fi ms ldem efTe fyl- logiimum imperfedunijSČ enthymema, cur non id ali- qua rationcprobareconatusesrcum omnes S^grgciSč la rini audores aliter fentiant?nam fatentur quidem om neenthymema fyIlogi(mum imperfedum cfle,fed non contra omnem imperfedum fyllogifinum, enthyme- maefie concedent.utfiita collegeiOjNullafubftantia eftquantitas,omnis lineaeft quantitas, ergo nulla li- nea cft fubftantia: fiic quidem imperfedus efi: iyllogi- fmus, quia fit in fecunda figura:fed enthymema efle nul lo modo potefh Vcrum ais fyllogifmum SC enthyme- mainter feopponi:quod omnino falfum cft.cum idem fitapud oratorcs enthymema, quod apud dialedico? fyllogifinus 3 utmultisinlocis docet Ariftoteles: Sčtan¬ tum forma argumentandfnon matcria differant, utfu- pra copiofe docuimus. Quarenullus omnino fyllogi- finusdial edico more formatus,enthymema dici poteft. Itacp uideš quantumflagitrj commiferis,qui putaris orn nem imperfedum fyllogifmum enthymcmaefle.necg cft auod ad enthymematis definitionem cofugias, quae tališ eft: Enthymema cft iyllogifmus imperfedus ex > 7 * probabilibus SC flgnis. nequeenim ex hac definrtfone colligere poteris,omnemimperfe(fiumfyllogiTmum en thymema uocari: licet omne enthymema fyllogifmus fitimperfc(ftus. haec enim nonuicifsim retio comme> ant. Quod autem ex probabilibus St fignis enthyme> ma conftaredicat Ariftoteles,frequentiorem materiam tangit,m qua uerfatur orator.Iicet enim de omni re pro* pofita pofsit orator diflerere,8č cnthymemata formare: tamen in caufis forenfibus probabilia fere St figna per> ueftigat, SC exlllis argumentatur. fednonnunquam ac cidit, ut figna nečeflaria fint, quac indicia a noftris dt> cuntur,ex quibus fiunt enthymemata nečeflaria. Quod tu cum in primo contra me uolumine tuo ncgafles,po^ ftea ueris uičlus a merationibus, m Antapologia dixi> fti te non inHciari,ex neceflarijs aliquando enthym ema ta fieri,'fed nonefle proprie enthymemata:quod quam puerile fit,omnes intelligunt. Non trntum abfurde,Jed etumperperam dichm d Ni^olio, nuteriam enthymematum probabihter concludere. Cap. Vlili. D Ixerasin prano uolumine tuo^mperfe&ionem enthymematu non ad numeru propofitionum re feni, fed ad materiarno neceflario,fed probabiliter tarv tiim concludentem. quorum egouerborum fcntetiam poftquamefle falfam apertifsime docuiflcm, ločimo, nem etiam illam tuam notaui, quauocas materiam pro babiliter concludentem. Quid eftenim, inquam,ma tena condudens probabiliter rqineuerd poteft horum uerborum efle fentcntia C nos quidem ex Ariftotcle db dicinrjs,formam fyllogiftica eam efle, cuius propriu frt concludere,in quam inclufa(ut ita dica)non concludit, fed cocluditurpotius materia, Tuuero cSnuUo modo y z pofles m poiTes Hanč errorem tmim tam maftifeffom occultare, quo tandem confiigifti fapieutifsime uetule^nempe ad lolitam defenfionem tuam,ad conuicia atqj maledicfta: quanquam ineptifsime dfcismeab Ariftotelelatinelo quendi proprietatem petere, quoniam cx Ariftotdis fententia dixeram, formam fyllogifticam ciTe, tion ma* teriam,cuius proprium fit condudere.Non ego lila uer ba latina quae polili,homo ridicule, didiri ab Ariftote* le,led coram uerborum fententiam.Dico igitur,iteruqs repcto, te pemtus ignorarequid dicas, cum materiam enthymematumprobabiliter concludentem appellas: quoniam nullo modo matena concludens dicipoteft. neq? enim materin proprium eft agere, fedpotius pati: ficutt formce non pati proprium efl,fed agere. narti quic q uid agitaliquid,idnonproptermateria agit,fed pro- pter formam. Vnde non tantum ab Ariftotele, fed etia a reliqut’s philofophis, forma dirit oi u>yu ces 8C locutiones quas inmeis feriptisuituperas, apud idoneos audores reperiri,8čnihilominus tamen in me reprehendendas efle. quodne quts me putet fingere^ uerba tua recitabo.fic enim ais: Qute tamen non idcir- co reprehendi,qudd non fortafsis apud audores alri quos idoneos, prarfeftim pofterioresj repetiantur: fed quod < t yt quod iftdicaftt te protfus. carere fudido, Sdnullarii ha> berelmgu^ladaac gufturn. Et alibi fic ais: Quac nem damno,quod corum aliqua non reperiantur apudali' quos auclores latinos,pr qiiae apudidoneos auciores reperiuntur r' cur, quaefo te,re.* prehenfione dignus egofum, qui bonos aučfores lmu tcrdlli uero laudadi,qui priores ijfdem uocibus ufi funt? Quis hicrifum continere pofšic, c um tam ftultumre-* prehenforem e (Fe te uideatrOuid ais argute cenCorC* damnandus egofum,&:omniiudicio careo,quia bo^ nos 8>C idoneos audores fum imitatusf’ Pro fumme lup piter,fien ne poteft,ut aliqtris ufqj eo maleuolentia ca;- cus fiat 3 ut contra aliquem tam infulfe garriatr'quid hoc monftri eft ? egoiudicio careo, quia utor uocibus, ab ^ J *T f Idonefs aučtoribus uiurpatisdlli uero boni aučlores no ^ u." -£uu3> iudicio carentr’quomodo in re fimilipoteft exiftcre tat* ^ ^ ^ tadifsimilitudo f Non ne cum hxc dicis, idem cft,ac ft ^ ^ ^ apertediceres:EgoquideMaioragi,tibimaledicereue jhementerconcupilco, Sčincredibili cupiditate ardeo, ti bi ut maledidiontbus meis a!iquam infamiam inu- **■" f jrarn: fed quiduerifirniliter contra te fingam, produ s ni/ , non reperio, ČC tamen maledicendi libido taccrc me __ * r nullo modo patitur. Non'ne undique hoc apernTsf- ine clamitadonga lila atque infulfa commentatio tuac* ^cd uideamusčpacutemereprehederis:ac plimo duas illas locuriones difeutiarnus. Ais enim non latine dičiu a me,Rationes adducerc. quid ita quaefo f nullam enim tationemaddqcis,quare no 6C mihi flt cuiuis alij liceat ; , latine — 1 v s ... .... latine dicere, Rationes adducere. V is igitur ut fine ra- tionc tibi credamuscAt ais, Frequentius inuenitur, af- ferre rationes > quam adducere.quidtumt'erit'nehoč ideo barbarum , quia frequentius iilud eftr'Sedquid in hac locutione mea damnasdutrum uocabulaipfa,art conftrucftionem uerborumffi uocabula,deliras infigni- ter,quia nemo nefeit, Rationem, &C Adducere, maxi' me Iatina efte uocabula:fi conftrucftionem, cupio fcire, cur damnada fit.uideo enim pafsim apud audores hoc uerbum Adducere, quartum cafumadmittere. Atdi- ces fortaiTe,tantum ad res ammatas hoc uerbum perti- nere:ut,AdducerehomineaIiquem in fententia fuam. Sed hoc ornnino faliumeft,quoniam etiam inanimatis conuenit;ut, Adducererem mdiTcrimen, quod apud Ciceronemfrequentifsimum eft.Adducere fitim,apud Horatium:Adducere tacdium,apudPlinium. quinait in Academicis Cicero,Socratem auocauifle philofo- phiam a rebus occultis,6č ad uitam communem addu- xiffe. Qui d eft ergo cur neges licere nobis dicere,ra tio- nes adducere ad probandum,cum Cicero dicat, addu- cere philofophiam ad uitam communemc'Qiiidr'qudd pafsim apud aueftores bene Iatinos, 8C apud Cf cerone ipfum inuenitur,Ducere rationem, dC Subducere rano* " neme” Quid autem habes argumenti, cur liceat dicere, Duco rationem, Subduco rationem: fed, Adduco ra- tionem,non liceatCquaratione duceris,ut melius fit di¬ cere,Rationes afferre,quam Rationes adducerec'Equi dem fi uerba fpeC multis inlocis legerememini,fedinpre fentia non fuccurrunt exempla.neq* enim in re tam cla* ra fui diligens, ut exempla colligerem, cum neminem praeter te pofle inueniri exiftimem, qui locutione hanc tam latinam &C uenuftam damnare audeat.necp iane tu nifitamcupide me infečtarcris, &C nihil aliud haberes quod in medium adducere pofles: notafles id quod ele panter dtčlumomnes intelligunt.IIlud uero quod ais, golatinedid, Puto quod,Omitto qudd,Čredo quod, Comemoro quod, Videtur quod, Sč oetera id ^enus, ' qua: Latini pcr infinitum modum efferunt:plane etiam teparum diligentem fuiile oftendit.licetenimfrequcn tius hoc dicendi genus per infinitum efferatur, tamen Lepe etiam eo modo ufarpatu a bonis aučloribus, quo ego fum ufus,inuenies.Et ne longior fiam in aperta re, quoniatufateris apudpofteriores aures,& idoneos reperiri: dico etiam antiquam eflelocutioncm.nam ca Plautus frequenter utitur,ut in Afinaria:Equidem fcio iam filius quodamat meus iftancmeretriccm eproxiV mo Philenium. quod non lta multo poft repetit. Quidf quod etiam Ciccronianam efle conftatf'Itaquelocos ex Cicerone quatuor proferam, quibus te calumniato^ rem efie improbum oftendam. Primuslocus eftin CL ratione pro Plancio, ubi ita aitCicero: Nam ut omit- tam illud,quod ego pro eo Iaborabam,qui ualebatipfe - ‘ / — perfefe. tollequod,&infinitum Tubftitue, hoc modo , H * ** Nam ut omittam illud, me pro eo laborafTe : St uide* bisprorfiisidemeffe.Secuduslocuseftinorationepro n- hfa+- Csecina,ubi ita inquit: Quem ego antea comemoraui, qp6didefaccrct, quod tu nune, uertehoc modo,Que z ego t?s ego atitea comemorauiid facerc, quod tu hffc: fdetft crit. Tertius locus eft in Saluftium: Čredo, quodnon omaes tui fimiles incolumes in hac urbe uixiflent» Quartus eft inlibro fecundo de Natura deorum,ubiita fcribit:Animumdeniqueillumfpirabilemfi quis quae> rat unde habemus:apparet, quod aliud a tcrra lumpu-* mus, ahud ab humore, aliud ab igni > aliud ab aere eo, quem ipiritum dicimus. Vides igiturhuius locutionis -.audlorem eflemihi Ciceronem.in quatamen iudicium adhibendum efle cenieo, ne frequentius, aut durius ea utamur, nifi cum in dilputando uehementiore uidetur orationem facere: quod ego in ijs locis, quos tu inepte rcprehcndis, obieruaui. Seduoces uideamus, qucete tantopere extollunt,Sd arrogantemfaciunt,ut putes ea foia de caufa te fuperiorem futurum. Nihil enim de re¬ bus es folicitus:nihil te mouet,quod argumenta tua orn niafubuerterim,quod te omnis reconditioris docfhinac imperitum oftenderim.hnec tanqualeuia praetermittis, 8C fexuoces a me ufurpatas arripis, quas reprehendas: in quibus tamen fummaprae te fers ignorantiam.Nam primd,azgritudine pro morbo dicis nufquam apud bo- nos aueftores inueniri: cum tamen 8čTerentius,&: Pli- nius, dC altj multi in ea fignificatione, qua ego pofui, hoc eft pro morbo, ufurpent. Terentius enim in Phor- mione ficait: Matrem ipfam cx aegritudine miferam mors cofecuta eft.ubi Donatus:Ex aegritudine,inquit, id eft infirmitateacmorbo.Plinius libro ocftauo, deele phantis loquens,ita ait: V ifi' que funt fefsi aegritudine, quando &C illas moles infeftant morbnScnris'ne mi ue- tule,quanto ucrius polTem illas ego tragoedias in te ex- citare fi liberet, quas tu procacifsime contra me conci- tafti:cum Intelligibiliora,quo tu uocabulo ufusfueras, 179 non efle latimim dmflern. Quid d cin de ? Reprehen- disme,qudddixerim: Sedlibet ah'quas huiusCapitis claufulas exammare:&: ais, Claufulam pro rnebro nufe quam mueniri,perinde quafi pro membro ibi ego ufur parim. An non intelligis inepte fenex, me pro conclu- bone,non pro membro claufulam eo inloeopofuiflec' quoniam enim in eo Capite muha funt argumenta,uo- lo quafdam eorum argumentorum eonclufiones exa- minare,8£ uidere utrum confetftari^ fint,nec'ne.qu5uis apud iurilčonfultos frequentifsime pro membro claufu la ponatur: 2^ Cicero quintaAcfli*ne in Verrem, clau¬ fulam pro una editfh' parte ufiirpet. Sex. Pompeius avt claufulam efle,quam Graeci uocant. Vnde fetiš intelligitur,non tantum pro membro,fed etiam pro to¬ ro uerborum ambitu,qui una claudatur lententia,clau¬ fulam poni. Qtiare uideš etia in hac parte craflam igno- rantiam tuam. Nam qudd reprehendis ,Operari pro Iaborare,5f opus ageremon fetiš intelligo, quae tua ra- tio fit. nam fi latinu hoc uerbum efle negas,aperte m cn- tms,cu dC Virgilius, dC Plinius, &C Columella, & pluri- mi a lij utantur: fi uero aliud fignificare dicis, non me, fed Plinium reprehendis, qui in hac fignifkatione cum alibi, tum Libro undecimo, Capite decimo utitur, ubi de apibus loquitur. Sic enim ait: Adolefcentiores ad o- pera exeunt,&: fupradičia conuehunt:feniores intus c- peratur.Quid enim eft aliud operari, quam opus fuum ageref Propertius Libro fecudo, de Luna uerba fecies ait:Cynhiaiam nodes eft operata decem. hoc eft, p er’ fedt,& abfoluit Cicero ad Atticum libro fexto: Huius nebulonis operationefi Brutusmoueripotcft,licebit cum lolus ames. C^iiod autem fingularinurfiero jMc- taphyftca dixerim 3 non id ego audoritate mea fed,: z i fed feddočlifsimds fcriptores,qui Iibros Ariftotelis , &a> Itoram Graecorum inlatinum fermonem couerterunt, fecutus fum. Hermolaus enim lile, tantus uir, in con* uerfione Themiftrj ■, nonfemelMetaphyficam fingula* ri numero ufurpatme<$ tamen id line ratione facit. nant eorumplurima quafgra?ce numero multitudinis cfre* runtur, Iatinepleruncp fingulariter appellatur: utEthi* cam,Oecononicam, politia dicimus.atcp hoc exemplo Ciceronis facimus, qui čum apud Platonem -zre Airmv in plurali legiflet, tamen primo de Diuinatione dixir, Vide quid SocratesnnPlatonis Politia loquatur. Pia- denus uideš defenfionem meamrečleadhibitamefle* nam exillis odo qu£Contra menotaueras,fexita defen di,ut dC pure la dne dida oftendmm.Duo tantum fu perfunt uocabula,quat(ut ingenue fatear)neq? mihi fa- tis placent: Nocumentum,& Parriddiofe. Sed tamen altero frequentifsime ufi funt recentiores, inter qUos e- tiam Laurentius Valla,& Alciatus nofter, dC eruditifsi mus uir Erafmus, qui de reli terana benemeritus eft:na hi frequenternocumentum dixerunt. AlteruminThe fauro fuo linguae latinae pofuitRobertus Stephanusiut intelligas harum duarum uocum,quacmihi rebus inten to exciderunt, me tamen audorem non fuifle, fed ab e- ruditis uiris eas accepiflfe. V eram concedamus,hyc duo uocabula non fuifle abantiquis latinis ufurpata' quid tumfnon ne tame maiorem in modum mihi lretandum efl:,quod tu homo tam maledicus, 5C mihi tam acer ini- micus,ex omnibus fcriptis meis,qua* tantum eadecau- falegifti utreprehenderes,nihil tande alitid,nifi duo uo cabula annotare potueris? Non' ne poflem ita tibi refpo dere, ut olim Aefchini Demofthenes ? qui cum Aefchi nes in eius oratione qua:dam uocabula, tanquam dura 8Cinto m c-** Si 'fntokrabitia > exagitaflet , fe purgans iocatur! n{ gat enim in eo pofitas efle fortunas Grede,hoc an illud ipfediXerit. Sicego,noninhocpofitum efledifcrime eloquentfrc dico, fi urnim aut alterum uerbum innoue* tur: modo folccciifni faditasabfit.Confernunedefen fionem tuam cum hac mea, ut quanta fit inter eas diffe* , _ renda peripicias. cum enim ego falfa efle omnia argu- /*** menta tua docuiflem, tu ne unum quide defendere po* tuifti: &C quae m locutione tua notararn, partim ffigi* dedefendiftirpartim, quia primum contrame uolume tuum non eft typis imprefluni, ore duttfsimo pernega fti: quaž fuga tibi nuneprareda eft,quoniam m manibus eft Antapologia tua. Ego uero ne ununi quidem argu* mentum a te meumuere impugnatum fuifle, demon* ftraui,nihilcp penitus non a meredepofitum. uoces au tem SC Iocutioneš,quas tanquam no latinas adhotaras, eas oftendi non fine maximorum hominum audorita* te a me fuifle ufarpatas. Nifolium non tantum nori Utrne,fed negrmmatice quidem loquendi mirnem nofJe,& penitus barbarum e f]e fcriptorerrt » Cuput XL O Vod fi te reerimmari liberet ,Ionge profedo cop* ofioremmihi reprehendendimateria locutio tua fuppeditaret in una illa Antapologia tua contra me quam tu in omnibus meis feriptis excOgitare potueris. Sed hoc deCreui fnodice facere, aut etia intramodum* fatis enim mihieft, itares Si rationes omnes tuas euer* tilTe, ut nurtquani amplius eas erigere queas. Verunta* mebrcuiterdico,tenomodo priores erroresnon defen difle,fedmultOs etiam alios adiunxifle.Nam utprarter* mittam eam ineptam locutionem, in qua omnino ue* lis nolis crror eft,cum ita ais: Socrates non conuenien* z 3 tia tfa fibi ipfis^fcd plurtmum difsidentia inter fc Ioqueba* tur ( efletenfm ad eorum quae tu citafti, exempIorum imitation€m,dicedum,Soerates non conueniemia fibi ipfi loquebatur,no,fibi ipfis,ut tu dixifttille enim dtci- tur fibi ip(e, uel fibi ipfi non conuenire, qui pugnantia loquimr: quod Socratem tufecitTeuis,quamuisfalfo*. ficin Bruto Cicero:Cumautem difficile lit, inlonga O- tatione non aliquando aliquid ita dicere,ut fibi lpfe non conueniat)uttaceamuocabulum illud Intclligi* fciliora, quodlicet a Seneca te fumpfifle excufes, nun* quam tamen efficies , ut latinum fit: ut omittam Irre* prehenfibilem,quod cu-m infčite dixifTes., analogije ra- tione conaris defendere. quo in locomaxime ridicu- lus es. a is enim tibi in tuis uerbis analogia uti licere, milu'in meis non Iicere:perinde, quafi tibi aliquidin li- terisconcedi oporteat,quodalqs non eoncedatur.ut mhildicamdeillauenuftalocutione tua, in quaita di- xifti:De inferendts enthymematibus,quos Latini, non utlogici,imperfe fetfios, cumapudOitintilianu nonunoin locoitaap. pellentur. Vthiec, inquam, dC alia eius generis mul* ta pnetermittam: uolo mi hi dicas, qua ratione, aut quo aucftore dixeris in ablatiuo plurali, Iureiurandis. Sic e* nim ais in Antapologia tua: Si quismihi antea omnifoJ iureiurandis adhibitis confirmaftet. Quid eft quod ais> omnibus iureiurandis ? quis unqua ita locutus dfraut qux poteft iftius uerbi tui efle ratio C Sed uideo quid a* gas rSizolijUis in lucern nouas exornanones rhetori* r.^c* - , r* rg| cas cdere,aut aliqua dicendi praccepta,fft qmbu$ d » f- ® t ' . 1 tinos fcriptores tanquam aduerbium, pro qua in re po- -{*(*&* *-*- nitur,uel qua de caufa:ut,Quid furis^Ouid ftas ? Quid u^^ f yrv / 04 . tem tam plurima nequaquam apud antiquos ufitata uo cabula,pafsim ufurpas, ut Maledicentiam pramaledi- tftione, Vituperium pro uitup eratione,Ruditer proim perite, dC fexcenta id genus , ignofco tibi: quia perfpi- cue te oftcndis,aut latince linguae candorem penitusne gligcre,aut,quoduerius efle čredo, nunquam latine di- diciflemecp Obferuationum earum, quasfub tuo nomi ne edidifti,aucftore fuiffe. Nam illa quas fine caufa finxi fti plurima,ut,Logicafter, Legitimitas, Theologiflar/, Mentitio, Nugadter, multacp alia quelongum eflet e- num erare,m era barbariem reaol en tia, quibus tanquam gemmis totam oratione tuam exornas: apertifsime de- clarant id,quod iniquifsime de me iudicium fecifti, ue- rifsimedete fieridebere, quipenitus ignores,quidfit pure 8C latine fcribere; Iudicium Ni^oltjde latinis faiptoribu! penitus ejfi falfum,(? mimme fecjucndum, Caput XIL * S Eduideamus mirificum deidoneis latine locutio- ais autforibus iudicium tuum:ut omnes tandem ad A ucrtant, T 1I6 uertaftt,quam imperitc gamaš, & qiicm delecflum elc* gantium fcriptorum habeas. Quid ais Nirolirqui funt aput te latini &C idonei aucloresrqui funt flli, quos imi- tari debemusc' Omnes,ais, non folam qui ante Cicero- nem, fed etiam qui pori eum ah'quid latine fcripfenint, ufcp ad poftrcmam attatem rimfcqnfaltorum. Audio, c i amplos quidem latinae lingug terminos ra ds: iti quibus *c- fpadariparumperIibet,utacutum tuum iudiciumui- , deamus. Peto igitur a te quar fuerit tetas poftrema iu- v , dfconlultomm, quoufc£ tu Sattnse linguat rineš proteus r ' dis. Annon,quaIuftmianus tmperauit^nam eotem- • pore darilsfmi iuriiconfulti permulti fuerunt, ut Theo- philus, Diofcurus, Prtefentinus, Tribontanus, qui &C mul ta fcripferut, £>C ueteres leges in Pandečtas congefi. ferant. Sed quo tempore Iuftinianus Imperatorregna- rc ccepit c' non'ne quingcntefimo uigefimo quinto no- ftrx falutis anncj C certe ita, nifi nos annales dedpiunt. Sed ante Ciceronem, qucm habcmus fcriptorem anti- quifsunu?Equide čredo Catone,3£ Plautu,qui tempo¬ re Scipionis Afričani floruit,annis ante christvm plus minus ducentis.ergo a Catone,6C Plauto,adIufl:i- nianum Imperatoremfeptingentiatcjj amplius anninu merantuv:quo teto tempore tulmguamlatinam floruif fe d/ds,82 omnes qui feptingentis illis annis aliquid la- tfne feribere funt aggrcfsi, bonos atq? idoneos latinita- tisaučtores exiftimas,atqj a nobis fine diferimineimita dos, ncq,- ulla eorum uocabularefugienda:quomm ta- men e numero excipis Inftitutioncs,Codice,& Authe- tica. Annonita eftrtta prorfus ais, At ego dico te uel hiftoriarum penitus ignarum efle,utncfcias quo quifq? tempore eorum,quorum opera legimus,fuerit,aut feri- pferitiuel omili penitus iudido carerc,qui nobis cos imi tandos *77 Jandosproponas , quorum opera multa ne dignaquf* ciem funt ut iterum legantur. nullum enim barbarfte gc nus eis temporibus, quibus tu cenfes omnia latine pit* recp feripta fuiflc, deftiit.Nam ut omittam Catonem SC Plautum,inquibus plurimafunt omnino repudianda uocabula, ut Ciceronis tetate, 8C paulo inferiorem non attingam,in qua mul ti fuerunt non fatis idonci feripto* res:uelimmihidicas an omnia Seneeae uocabula, lo> cutionescp fintufurpandae, qui Neronis tcmporefuir, Sčlonga: aetatisbeneiicio fuperiorem illam tetatem Ctc faris Augufti omnem uiderat. Quod fi totum hunc ad- mittis, cuius di Hcotf ucrbfs ufus fuiflem: num iddrco putares a te de* fenfurn Ciceronem, fi probafles meam no efle latinam locutionem C Črede mihi, totamdefenfionis rationem ignoras:fi non res ipfas,fed tantum uerba fpedanda eO feexiftimes.Hoc tu genus argumentationis a fidione (ficut appellat Opimilianus) quo frequentifsime Cice ro utitur, cum non intelligas: putafti me in ea efle fen- tentia,ut čredam lfcerenobis in fcribedo duriThomae, 8č Scoti uerbis uti. atque ideo exclamas,meignorare quidfltbenelatineloqui:quoquid imperitius dicipo- teft f Nonhoc ego dico fatue, nobis efle ufurpandum uel Thomae,uel Scoti dicendi genustfed fingo Thoma ipfum,uel Scotum contra Ciceronem diiputare,8č eius rationes euertereruel aliquem Thomae dČ Scoti fedato rem,idem hocfaccre.Qyid igitur tune ageres Nizoh/I Ciceronis caufa tibieflet fufcipienda t anillam ftatitn cxceptionemopponeres:NonpoffunthiCiceronis ra¬ tiones impugnare, quia bene latine non loquunturc* quam eiles patronus ridiculus, fi hoc faceres C Quo d fi relidis rebus ad uerba te conuerteres,8£ fingulanotans uocabula diceres:Hoclatinum no eft, illud barbarum: hoc improprium J iIluddurum:atque hoc modo defen- fum a te Ciceronem exiftimares: quanto etiam magis efles ridiculusr At nunc(fi dljs placet) etiam dodos ui- ros contra diuum Thoma & Scotum argumentari do ces.uis enim ut contra omnes eorufyllogifmositacol- ligant:Ifti quae ad prima literarum rudimenta pertiner ignorant: quomodo igitur credibile eft, eos percallere difficiliora c' Praeclarum uero&acutum argumentom čč cene plufquam Chryfippeum: quo efficitur, ut mri! cuncp barbare fenpferunt, ij nihil unquam omnino di- dicerint, Non te,quaefo,iam pudetiftarum tam ingen- A j mm 19 ® tium incptiamm^Ouisnefdtjintiumcrabilcs fere fuiffe dočhifsimos in omni fcicntiarum genere uiros,& efle e* tiam hoc noftro tempore»quilatmaelinguxcognitio>» nem ud nuliam,uel certeperquam exiguam habentf qui modo res intelligant, nihil de uerbis foliciti fant. ut Socrates praccipere iblebat:qui non uerba,quaj tantusn. rerum notce funt, fed res ipfas uerbis figmficatas,fpe> dlandas efle cenfent. Damnabis igttur ignorantiat tot philofophosjtottheologosjtot dialecfhcos ,totmathe* maticos, tot iureconfultos,tam multos alios fcripto^ res j quia latine non didiceruntf Dices non efle credibu le,quo d hi tales homines difficiliora percalluerint,cum latine loquendi rationem ignorarentf Qiiis in hac re non te plane ineptire intelligitfquis eft enim qui nefcu at, pofle aliquem efle dočtifsimum, quitamen latine nonbenedidiceritr’quis contra no uidet pofle aliquem latine fcire, qui dodrinae reconditioris imperitus fitc“ funt enimhatcdiftin&ainter (e,rarocp coniungunt.Na qui fe rerum cognitioni tradunt,illi pleruncj? fiuntiii icribendo impoliti& barbari: qui autemftylu exorna^ re contendunt, maiori ex parte rerum inop es euadunt, perrara funt eorum ingenia , qui rerum cognitionem cum dicendi elegantia coniungere pofsint: Sl tamer* cx e orum numero noftra tempeftate,cum in Germania atq? Gallia,tuminltaliapermuldreperiuntunutRomg Flamimus,Iouius,Romulus:Venetrjs,Egnatius,Felii. cianuSjPaulusManutius:Patauij,t.azar.us,Bafsianust. F1 orcntite,PetrusVicH:orius:Bononiae,Bocchius,Gor-» radus:Ferariae,Riccius meus: Mediolani, Očkuianus F errarius,&: Annibal Cruceius:Ticini,Andreas Camu tjus.quem audio, ut commodius ftudijs fuis opera da* t e pobit, Luganu in patriam fuam concedere ftatuifle, -&ti$ ibfprdcul a gymftafiorum contcntfonibus, m qm> bus multos iam annos fummo cum honore uerfotus cft,quiete trancjuillecp uiucre dccrcuifle. dC in alijs cmi tatibus alij,qui magna cumlaudererum fcicntiam elo- quenttae copularunt. Tuu ero Nizoli, quod fatis ex fcriptis tuis apparct,neutrum afIequipotuifti. nam re- tum te prorfus ignarum dle,fatis (ut arbitror)in his Re prehenfionibus meis declaratum eft. ipia atitem locu- ti o tua,tenon tantum impolitum, icd etiam barbarura efiecIamifat:neciru'rum,aimnonfolum Boethjos, A- jpuleios, Martianos Capellas, inter politos icriptores BiabeaSjied apertos etiam folceciimos committas, Ridicule N i^olium feciffe, ftifuarum Obferuatiomtm errata prius dcfendere conttus eil, qnant fciat tjuid m eis ego reprehett* farusfm* Caput XIIIb ( Q Vam uero diligenter, quamcp acute iam eadefen* difti,quatfumego reprehenfurus inObferuatio- ftibus tuis?Pape,quam iongein poltenim mens ifta tua Nizoli,prouidet,atqui ego nefciebam quenqua exifte ffe mortalium tam fagace, tarncp lynceis oculis prpdmt, qui poflet ca multo ante coipicari atcp proipicere, quac cotra fealiquis dicere cogttaflet. At tu naturam fcb licet excedis bumanam. Fortafle te daemon aliquis in Padi ripis apud Brixellam genuit, dum hofpitalis ma¬ ter tua peregrinos atq? aduenas humamfsime collige- tct.itaqmouusnatus esinorbeTircfias.quilicet lnifs quae funt ante oculos, uel ipfo Tirefia ctecior fis, &Cnu bil ornnino quod prefens fit,uideas:afflatutamen quo- dam(utita dtcam)prophetico,praeuides ea qukcontra te fum ego breui tempore fcriptums,ea que iam omnia fummo cum acumine 8C ingenio defendifti. Quf n u£ frmiorac uehementibrfit defmflo tua, plurimis in eo loco I m ioco mc conuicijs & maledicdionibiis infe us QC facilius latinic lingug ftudiofis euaderet: podred, plurimos errores tuosinillisate adiunčlis interpreta* tionibus,annotabo.neq? hoc alia de caufa facia, quam* uis tu me hoftiliter infe&eris, nifi ut ne param cautiiu* uenes, tecum in eofdem errores trahantur. Atcput iam guftum aliquem eius tertiar partis,in qua fum errata tua notaturus, percipias: tres aut quatuor locos a te perpe* ram interpretatos, huic inferam Capiti: reliquos, qui multoplurimifunt,operimaiori referuabo. Capiamus igituruocabulumuulgatifsimum 3 hoceftyirtutem: dC uidcamus quam ingeniofe, quamcp latine illud uaries, (ut tu aisl 5C permutes.uis enim ea que tu adiungis, no tanti c '9t tam efle interpretationes, quam uariationes tiocabulo- rum,Sd permu tationes:fed peruerfiones melius appel- laffes.Ponis ergohoc uerbum Virtus:deindeftatim ad iungis,Redusadus. dicohancuariationemefle pefsi- mam,quaeiuirencs in errorem adducat.primo, quiauir tus non eft redus adus,fed reda animi affedio, uel ha- bitus unde redae adiones, uel redi adus proficifcun- tur ,neqj enim redi adus funt ipfacuirtutes, fedcffeda uirtutum,ut omnes intelligunt. Itacp non minus pec- cas, cum dicis uirtutem efle redum adum, quam fi di- ceres,archicedum efle ipiam domum, aut iiztorem c (Te calceum. plurimum enim differant efHcientes caufaeab ipfis effcdis,quamuis uel laus, uel uituperatio ab effe- dis dependeat:ut laudaturarchitedus, quia pulcliram domum extruxit: uituperaturfator, quia calceos non habiles pedi confacrit atqj hoc eft quod ait Cicero: V ir tutis laus in adione confiftit* Deinde, quia locouirtu- tis nemo redum adum ponere congruenter poterit* Atcp adeo hoc erratum tuum ea de caufa primo notaui, quia non ita pridem quida adolefcens mihi epiftolam, quam emendarem, obtulittin qua poiiierathuiufmodi locutioncm, Eft homo redo adu prarditus. petiui ab eo qmdilludfignificaret, quoniam reuera non intelli- geba. ille ftatim ait, Idem eft, ac fi dixiflem, Homo uir- tuteprseditus. nam idem eft apud Cicerone, Virtus,8č redus adus. Vnde hochabesrinquam ego.Ex Obfer- uationib.inquit,Nizolij, quas omnes accepit a Cicero- ne. Hace cum ego audiuiflem, dC poftea diligentius in- terpretationesillastuas confideraflcm, non tantum e- um adolefcentem, fed ctiam alios qui me publice priua tim® audiunt,admonui, ne tihifidem adhibercnt,qui quicfuis pouus,quam Ciccromano moreloaui doceas. B Sc,Quidhoc,inquam,Iocutio^ nis eftrtum lile, Nonneide eft Emergo, quod apenoc' minime,inquam.Atqui,inquit, hoc exNizolt)Obfei> uationibus didici. Alius etia,cum apud me declamans, reum defenderet, huiufmodi locutione ufus eft: Ad omnia quaj contra nos dixit accufator, Iudices, fumma cum cerimonia refpodebo. quam egolocutionem cum tucunde ridere ccepiiTem,&: aftames cxibilarei:,dixit iE le,Qiddr'an non idem eft ; fumma cum cerimonia,quod dlllgenterttunc etiammagis rifi,petiuiqj unde illud ha- bcret f atilleftatim protulit Obferuationcs tuas, ubi in di ceptores eos param idoneosefle dids, quos untuerius pene Orbis terrarum admiratur. De ingenio ucro meo, quod tardum čile dids, tantum tibirefpondeo, m e mi* hi llludfingcrc non potuihc:fed quo minus ingenioua ieo,iiibfidio rnihi diligentiam comparafle:qute quanta fit,cx uitae mete rationibus intelligi fadle potcft.ncque fane unquam mihi ingentj laudem uendicaui:quamuis poeta quidam ambitioie dicat, Qui uelit ingenio cedere,rarus erit. Ego ucro potiusinduftriatlaudedeletf or, qua maxrme aliturmgemum.Sedtamentuipfemira quadamincon ftantta, illudidem quod mihi adimis, paulo pdftatm* buistaut certe quid dicas,non aduertis.primo en'm me tardo ingenio dids efletdeinde non ita multo pdit,ual* tkfubulemappdlas, Nam qua ratione ikri poteh ut 100 qul propteringentj tarditaterri umi® perfpicere noti pofsitjis in difputando ualde fubtilis fit C Qyid c quod mul ta mihi adelfe concedis,ut magnam in fcribedo co- piam,8C figuramm uarictatem: deinde condudis, li are omnia mihi no ingenio quaffita 5 fed natura datar"quan tae hoc demum tarditatis ČC ftuporiseftfOuis enim eft, cuinatura datum lit,ut copioie,uarie,figuratecp fcribat? quisnonintelIigit,nosfcribendi rationem nonanatu- ra,fed ab arteredpere f quis non uidet,hoc loco ubi iu- dicium tuum oftentas,te infigniter delirarer' quid eft e- nimingenium,nifi natura ipia hominis, quatenusho- mo cfu Curigitur ais,qute mihi bona funt, canon inge mo qu^fi ta,(ed natura efle datafquam ponfs in cer in- genium 5č naturam hominis differentiamrFac, ut intei liga. S um enim ( ut tuiudicas ) hebeti tardocp ingenio, nefcio quomodo fieri pofsit,ut quis natura ualdefubti- lis lit, &č copiofus, &C uarius:&idem ingenijtarditatela b oret. Qy d d fi for te dixifles ,ea qup in mebona eftecon cediš,no induftria a mc quxfita,fednaturadata > maius efle eonuicium exiftimaflem: quoniam ( utfupradixi) melausinduftriac magnopere delegat; Nune ipfttua fponte mihi induftria concedis, cum ais me multa perle gifle.tribuis etiam naturam copiofam,&l uaria, dc fubti lermunum tantum adimisingenium.Hocprofecftd mi¬ hi monftri ftmile uidctur.utft quis dicat, aliquem habe re quidem fenfum oculorum acemmum, fed nihil p eni tus uidere.ficuti enim uilus efFecftus eft oculi bene con ftituti,ita etiam ingeniumnaturar conftitutione fequi- tur:ut mala naturamalum pariat ingenium, bona bo- num.unde fit,utapudbonos autftores nulla pene fttfn- ter ingenium 8Č naturam hominis differentia:utTeren tiusjtautingenium efthominum alaboreprodiuead libidinenv, J0'I libidinem.Et Cicero primo de Officff s,cum interhomi nesmaximam naturam difsimilitudine efle docuiftet, ita poftea concludit,Suum lgitur quifcp nofcat ingeniu. Vbi ntilla omnino facit in ter natura &C ingenium diffe- rentiam. oprimo deOratore Craflus oftedit, naturam atcp ingenium pene ide c (Te, quando ait: Sicrgitur fcn- tio,natura primum atep ingeniu ad dicendu uim afFerre maxima. Et paulo poftait, fcriptoribus artis nonratio- nem dicendi ČC uiam,fed naturam defuiile. nam 2>C ani- mi &C ingenij, inquit,celeres quidam motus eflbdebet,. qui ad cogitandu acuti, 2C ad expl/candum ornadumep fintuberes.Dcclarat lgitur, quid natura; nomine intelli gattubi uides,ingeniu fiib natura contineri. eft enim na tura generalius nomen,8č ad plura pertines,quam inge ntum: fcdquotiesad homine refertur,uel potius ad ho- minis animu,femperidemeftnatura quodingenium: utpro Arcliia CicerotEtiailludadiungo, faepius adlau dem atqj uirtute natura fine dočlrina 5 quam fine natura ualuifte doiftrinam. Atq? ide ego contendo,cum ad na¬ turam eximiam atep illuftre acceiTeritratio queda cofor matiocp dočtrinx, tuilludnefcio quid pneclaruacfin- gulare iolere exiftere.InBruto: Atqjhicamagiftris pa rum inftitutus,natura habuit admirabilem ad dicendu, induftriam non fum expertus. Quod optime conuenit cum eo quod pro Cadio dixit: Atcp in eo ingeniu eius elucere uidebatis: quod fepe etiamfi induftria no alitur,, ualet tamc ipfum fuis uiribus.Quin Horatius hoc aper-' tifsime demonftrat his uerfibus: Natura fieretlaudabile carmen,an arte, Qiiaefitum eft: ego necftudfum fine diuite uena Necrudequidprofituideoingcnium:alteriusfie Altera pofoit opem res 6c conutrat amice,. C Sed 202 Sed quid exeplis opus eft, ca te tUO lpfitis gladio lare pofsimc^uid ais uir coftatifsimetoatura mihi adeft fe, liana, dC fubtile:8č copiofam non negas:fed ais tardo meefTeingenio.Outd aute eft inter natura hommts, &£ ingeniifdifferetiginihil prorius.Quo aučiorefmalo qui de,fed ad hac rem probanda (atis idoneo,Mario Nizo IioBiixeIl€fi,in magno lilo uolunrine fuaru Obferua- tidnu:qui inuocabulo Ingenuj interpretado, ftatim na tufaadiugit: SiTmuocabuloNatiirp, additingemu.Atl nonita eftromnino.poteft cnim,qiricucpuoluerit, tuas lllas interpretationes uidpre. 0'miruingeniu, 8čiudč- ciu, Nikoli, tim , quod per totumut ais orbemlatinum circumfcratur, dC quod etia pofteri fufpiciatdicet enim aliquandominores, a Nizolio fačlurn etle/udicium de Maioragio, quod is qmdem eftčtnatura uarius, copftv fus,Sč fubtilis,fed tamenmgenrj tarditatclaboraret. Pa px,quam aere, quam acutum, quam exquifitum iudri ejumf'Equidein maiorem m tnodum admiror, quod il- li fapientifsimi uiri V cnet/,apud qwos habitas,cu te tan to iudicio pollere uideant,non te ftatim arripiant,et De cemuirorum caputefleiubeant: aut uniuerlb concilio (do prteficiant, Ducemcpcreent, quobina pofsis in eo^ rumadminiftranda Republica,protuofmgulari iudu cio fuffragia fen e. Sed his omifsis,quod'na.m ego de te iudioum iaciam NizolftNullu certealiud,quam qudd omnes intelltgcre facile poiTuntttc uelignoratia rerum, uei inuidia,uel malignitate, uel anogantia, uel etati,s ut ti o: uel ( quo d ueri us eft) his omnibus de caufis ita defri pere ,utnec quid fcribas,nec ad quos,nec qua de caufa, nec quo modo, ncc denicp quibus rationibus, quibus ucrbis,aut quo ordine,conitdei es. F 1 N 1 S, ioj • k M. ANTONII MAIORAGH RE CVS ATI. O OMNIVM EORVJM, quoIin$ in Decifionibus eius } tanqudin malepofit.i,notauit r V M iam faperiores duos Reprehenfionu libros abfoluiilem , allatat funt admetuo nomine nefdo qute Defenfiones a te con fcriptce, cotra Cedi) Calcagnini Difquifi> tion.es in Officia Ciceronis, in quibus me etiam oblique laceras, quod quibufdam 4n locis non (atis in Decifionibus meis Cicerone defendifle tibi ui- dear. Quo in opufculo tuo licetnon tam rabiofos fis, quamin Antapologiafueras, crcdo, quia totum in ea uirus tuum effuderas: fummam tamen improbitatem 8č impudentiam oftendistucl quod in me falfa crimina confingis,8čaperte mentiris,ut oftendanv.uel quodra. tiones ineas arripis 3 & eas 3 quia tu nullas excogitarcno uas potuiftijiierbis tuisuelampliftcas, uel cbtrahisrdo inde illis, tanquam fi tuar eflent, uteris: dč cum eadern omnino dicas 3 qute a meprius dida fuerant, ambitiofe tamen ea tanquam noua inuenta tua profersiut tanqua cornix illa Acfopica, furtiuis indutus plumis, inter pa. uones,fificri poteft,c6numereris,8^aliquidtandefape re uidcare. Sed ego iamiam alienas tibi plumas detra. ham, ut furtiuo denudatus ornatu, nigerrimo corpore tuo rifum literatis omnibus concites. Interim dic milu noue patrone/ic enim teipfum appellas 3 cum tameiam pene rancidus fis:quantu temporis eft 3 cum Coelij Cal. cagnini Difquifitiones in lucern uenerunt r Eqm'4em uideo iam decimum annum efle tranfatfhim. Quid in. terca fedfti bone patronefeur hanc maculam tan diiiin C z Ciccrcv «04 Ciceromano 'nominc inueterarepaflus cs j* car Calca* gnino uiucnte,non cotra illum ccrtamen fufcepiftifcur expe bat 3 necp contra calumniatore eius 3 os aperire audebas. fed expe&abas 3 ut eu aliquis erigeret, atcp expurgaret; oitpoftea tu accurrens impudentifsime clamares 3 ate erečium &C expurgatumfuiifef'Verum hocinertiretuac condonemus,timiditari atcp ignauia: tribuamus. Quid poffcea quamDccifiones rneas uidifti, curnonftatim 3 fi te Ciceronis caufa mouebat, ea quae non a mcrečle de- fenfa intelligebas , iterum defendifti i" cur poft annos quin^atc^ amplius, exquo in lucern DecifionesmcK uenerunt, nune tandem cum tribus conclufiunculis in medium prodis, quibus fcilicet non tantum Calcagni- num Ciceronis accufatorem/ed me etiam eius defenib reminuadas^Annonomnes intelligerepofunt 3 tenon Ciceronis caufa motum,fed fludio milu maledicendi prouinciam iftam fufcepiiTer’ nam fi te Ciceronis digni- tas mouiffet, certe uiuente Calcagnino, caufam eius e- giifes:aut fi uiuetem Ciceronis aduerfariu (qute tua ig- nauia SOJ mufa cfl:, a ggr edi no audebas, co moittTO ftatim Cice* ronem dcfendilTes. Quodfi tam etiam defenfionem ig norabas,poftquam in Decifionibus nreis ego tibi uiam aperuiflem jillam ingreflus, id quod ais me praeftare no potuilTe,tu lpfe pramitifles. Ted horum nihil non modo non fecifti, ied ne fa cere quidem cogitafti. Nune uero poftquam tua iponte milu faduses inimicus, tandem te nouum Ciceronis patronum finxifti, quo pofles im- pudentius dC licentius in me debacchari. Verum efto, tarde ueneris ad fcribendum.uideamus,quid decem an nis pro Cicerone contra Calcagninum, 8č quid quinqj a ant s contra me commentatus fueris. Recufatio primes D efenftonis. A Cprimo quidem euigintiquinq? CalcagniniDif quifitionibus,undecim tantum examinandas fu C- cipis. itaqj cocedis, a me quatuordecim in Decifionib* meis rede fuifle refutatas, praeterea ex illis Vndecim quas fufcepifti,Sexta a merede defenfam ais.hec enim funtuerbatua:Maioragius aduerfas hanc difquifmo- nem omniarede dixit .in quinq? poftremis nihil addis ad rationes meas, quod omnes uidere facile poilunt. quo lit, ut ego uigind Calcagnini Difquifitioncs te air- Ciceronis defenfione toto dcccnnio tandem cxcogita* rus pro plurali ponatur: &Č. hocais nequea Calcagnino, nequea me fuiile intellečlum. haec efttotius primica- pinstuifamma,inquo fine rationetot nugas, quarnu hil ad propofitum faciunt, cogefsifti, ut nemo fine rifu pofsit cas legere. Quid enimfacit ad Ciceronis defen* fioncm contra Calcagninum, quod apud Ariftoteletu unus pilcis ponatur pro omnibus pifcibusfaut una apis pro omnibus apibus r' quidad inlcriptionemlibrorum deOfFict}s > fadtIexilla duodecinr tabularutd utor cum pupillorummatrenehabitator’autquid illudEudidis, Triagulum habct tres angulos aequales duobus redfos? muka® huiufmodiVqux ideo collcgifti, ut puerifiter te multa kare oftentares,non quod ea fufceptam a te cau- fant adiuuare pofle intelligeres.haec enim certe non Ci ccronis infcriptioncm dcfendunt,fed fi quid ad rem fa- ciunt,CalcagniniDifquifitione corroborant. Mmfictt uero defenfore,qui rationes aduerfarij fui quibu(čunq} poteft: argumentis cofirmet.Dic enim,quadb 5 mihi no^ ue patrone, quid attulifti noui in hacprima Difquifitio ne,quo Cicerone dcfcudcresrprofer unu aliquoduer* ' 5*7 !>um:& telonge diligentiorem,quam egofuerim, fa cu leconceda.Sednon potes. nam qunctu tantotetnporc cxcogitafti, omnia pro Calcagnino faciunt: quas uero duo fola pro Ciceronis infcriptione protulifti,ambo ni* hi furripuifti.JL.ocus enim lile ad Atricu, ubi ait Ciccro, infcriptione De Ofticijs,cflc plcniore, a me citams cfh tu uero tanqua tuum profers.cam aute ratione qua con cludis,IongemeIius DeOfficrjs, quam DcOflicio, o- pus infcribi,non'ne tora mihi fuffuratus esr' quod ur om nes aperte uidere pofsint,primo uerbamea pona,dein- dc tua.Sic enim cgoiNam fi dearrc al/qua ipcciarim rra cVaret,aut de a!iquo oidinc,mcIius fortafle De Officio, Sj De Officifs micripfiilet:ut, De Cofulis Officio, De Pr^toris Officio,atcp ita dereliquis. Sed cum omne ar- tem,omne gtate,omne ordinč,omne deniq? genus ho- nimfi his libris co preb end eri t,& officij fui fingulos ad- monuerit,neceflefuit,urfilatineloquiuolebat,DcOf- ficijs,no,De Officio titulfiapponcrct.H^c ego,tu uero ita: Cicero de Officijs gcneraliter tračtaturus,mfaiptio ne generali ufus cit.qudd fi de officrjs rantu unius ord* nis,uel generis perfonaru fcribcre uoluifier.ufitatius for tafsis infcripfiiTet,exempJi gratia-Dc Officio patris,De Officio priricipis.ficenim iurifcofulti,De Officio Cofu lis,De Officio Pretoris, De Officio Praefidisinfcribut* PotcftriefurrfiaIiquodmanifeftiusdeprehčdi?no opi- nor.Quid ergo C habes'iic aliquid aliud pro Ciceronec* neunu quideuerbfi. Ergo meis rationibus Ciceronem defendiSjtuis impugnas. Venioenimnuncadillam pnvclaram Synccdochen tuam, quam ais a me nun- quam intellecftam: in qua partc quamuismultauerbo- rum millia profundas,tamenplura pene (unt errata, quarn uerba.Num ffludprimum ubi oppono , te maxi- me 208 me m iftafyhecdoche taa decipi, quaffiequaquam tam late patet,ut tu exiftimas.ut enim fit ea fynecdochc, qua ufus eft Virgilius, cum dixit, Hoftishabet muros: &C Liuius,cum dixit,Romanus pugnando uicfcsrmon tamen concedam, etiam effe fynecdočhen, cum ita di- cimus: Exanimalibus alia funt terreftria, ut homo, e- quus:alia aquatilia,ut pifcis,rana:alia uolucria,ut aqui- la,cygnus. his enim exemplis nomine fpeciei fingula- ria uniuerfa declarantur,quae fub ea fpecie continentur: non autem ftgurate fingularis numerus pro plurali po- nitUt,Uttufomniafti.Nam fpeciesidefigniftcat, cjuod omnia fingularia, qu»fub ea continentar. Vnderečie Porphyrius ita dixit:Speciei communione ac focietate unum effidtm ex multis: Sl fingulorum natura, ex una bC communi re multaefu.mt.ut enim res fingulae Sl pri- uatae diuidendi,fic quod commune eft, uim habet com prehendendi, efficiendicp unum. quare fpecies idem, qtrod omnia fingularia fimul colle bilifsimam Pilonu m familiam f in qua multi um prce» ftantilsimi fuerant, unde mancbat eius familiaj rtomcn 8dgloria:IicetillcPilb,queminfe(fiabaturCicero,dege neraflet a maioribus fuis. Pilo igitur quandam habet fpeciei fimilitudmem,quiaIongiTsimo tem p or c dur are potelt ca familiatcum interim Pifoncs nulli hominis tatemtranfiiepolšint.an diccshocloco Ciceronemu- funt fuifleSynecdoche,8<: figuratelocutumr’ quam inv perftUS eues,fi hoc faceresr' quis enim non uidet,hoc lo co Plfonem,non unum aliquem e Piibnum familia, fed ipfam familiam uniuerfam fignificarec’ Quod lpfe Cice ro clare oftendit,cum ait: Praetura ltem maioribus dela ta eft tuis,noti erantilli mortui. Manebat enim Pifo„ lv , cet Pifones eflent mortui tficuti manet homo, licet ho> mineš fuperioris aetatis mortui fint. Quid opus igv tur fuit tot nugis ad confirmandam iftam iynecdochen tuam, SC in exemplis afferendis, SC in legibuslancien- dis, SC in definitiombus reddendis, SC in fcientns tra* dendis, SC in. faeiendis inferiptionibus librorum ? cum in nullis his rebus unquam locum habeat Svnecdoche. nam hcc omnia uel per fpecies ficri folent,U utamur fin gularinum ero, fine demonftratiuanota: uclperfingtv laria formarum, fi plurali numero utamur.Tu uerd uis nos figurate loqui,quoties fingulari numero utimun proprieautem 5č rede, quotiespluralx. uide,quantum a ucritate, tua diferepet oratio.^ Nos enim ipfa ratio docet,fpecies tantum ipfasuereSč propriefemper elle: indiuidua uerd non proprie, neq? uere unquam efle. Quare quotics aliquid fpcciatim appellamus,tuncma- ximeproprieloquimur:nonautem figurate, quemad^ modam modam ta uaticmaris.quoti es aute plurali namero fon-. maram utimur,tunc improprie loqui uidemur.Itaqj ra^ rifsime uidebis bonos aucftores aut in exemplis afferen dis, qpae naturam aliquam denotent, aut in definitio* nibus reddendis,aut in fcientijs tradendis,aut deniq? a« lrj s in rebus,formarum nomina pluraliter ufurpare:niil cos inuftetaliqua fermonts eleganria,qua: magis aures demulcere pofle uideatur , fi a proprietate loquendi difceftcrit. Qtiamobrem illud tuum pingue penitus &C craffum eft, quod atsCiceronem, cum primo deln» uentione dixit,Genus eft, quod plures amplecftitur partes,utanimal:potuiflerecfte dicere,utanimalia.quis- enim unquam dixit, ammalia efle genus f an non ad- uertisgenus unamtantumnotionem fignificare, quae formarum omniumfub eo contentarum naturam com plecftatur f quae quidem notio Temper eft infingulari, non autem in plurali: ut frilicet animal notionem gene ialemfignificet,animaltauero diftrahant illamnotio- nem, &C uel ad (pecies, uel ad fingularia transferant.ut enim terra elementum quidem eft , Ted ten a: non iunt elementum, uerum elementi partesrita animal genus eft, animalia uero non genus, Ted generis. forinte Teu fpecies: quod uel puero perfpicuum eft. Mirifica uero uis S^poteftas eft lftius tute Synecdoches, quam fcien- tijs omnibus mifcere contendis, 6C qua conaris dialc- tfticorum Sčphilofophorum uniuerfalia tollere:čredo quia nunquam ea potueris intclligere. nam fi uerum eftet quod ais, nulla fere definitio propria eftet, Ted o- mnes hguratae: quoniam frcquentifsima&: quafi per- petua confuetudo eft, ut in definitionibus afsignan- dis fingularinumero utamur.neque enim homines, ki hommem definimus; ncque animalia, Ted animal: D a • ncc$ 212 necp punčla/ed pun&um.atcg it a dereliquis; quod in Derifionibus copiofededaraui.SedheCutimperitiam tuam oftendercm, difputare uolui- Nam illud etiam quod ais,propriamlocutionem Temper plenius expri- mere fignificatioaem,quamfiguratamjOninino Talfum eft,Sčimpcritedt neraliter de omni ftatu Reipub. quodammodo loqu* uidentur, reči e plurali numero mfcribuntur. quatenus autemunamipfe Plato Rcipub.formam conftituit , QC qualis e de debeat oftendit,fingulari numero potius in- {cribi debent. Quanquam ( utuerefatear) mihifufpe- fa rattone, referuntur. pneterea ad tetates, ad magidra* tus,ad artes,ad omnes deniq? ačhones offida pert/net. qme qm's non uidet, una forma nequaquam compre^ hendi pode ? Quare concludo, teplane dcfipere,qui di cas potuifle reedifsime Ciccronem de Offido fnum o- pus inferibere, p er trop um feu figuram fynecdochen: cum nulla tatici patra tur, utres tamuante, tam ep diuer- (še qua: tradunturin Iibris de Offidjs, tam in anguftum contrahantur,utper unum offidum omniacuiusiibet generis offida intelligantun Recufatio fecundg Defenfionis. I N fecundauero Difquifitione, adeo te praffiatem at- que admirabilempatronumprajftmfti,utfiquidbe- ne dixidi:partimexduabusDedfionibusmeis,fecun- da, 8C uigefsima prima collegerfs;partim Iacobo Grifo io, qui pod me in Cakagnmum fcriplit, furnpuens: qute uero peruerfepefsimecp fcnpfiflr,ea tu folus exco- grtaris , niti forte quia uerba mutare conatus es, ne fur- tum tiium deprehenderetur, ideo te plagiartj nomen fubterfugere poflelperes: aut quoniam exduobus cx- emplis , quce ad confirmandas n odra s in Calcagni- num rationes attuliffi, alterum a medtds, alterum a iurifconfultis fumpfidi,putes iddrco te dočffifsimum hominem exidimari debere : aut denique, quia p!u- rima contra me impudentifsimementitus es, ideo te jdrenuum 5č ualentem c (Te difputatorem credas. Qmd ergo C arguebat Ciceronem Calcagninus, quod offfi cin m fe deiiniturum pollkitijs, id n o n p rseftiti Ife t. ego prtnius primi«,ormadhuc efTem adolefccs, Ciceronis caufam fufccpi>copiofeq$ docui,nihil a Cicerone pretemuflunt uel quod ad generale offirium definiendum pertineret, uel ad officij partes,hoc eft,ad perfedum & medium of ficium. Nam cum multae definitiones per diuifionem n ant, SC pradertim eorum nominum quarfimt ambiguae fignificationisrdocui, Ciceronem ibi definifle generale ofncium, ubi ait: Omnis de officio duplex eft quaeftio» cum.autem propria definitio ref naturam explicet quid fit,dixi a Cicerone partes officij proprie fuifle definitas, ubi ait; A tep ca fic definiunt, ut rečlum quod fit 3 id per* fecfium efle ofncium definiant:medium autem officium id efle dicunt,quod cur fadum fit, ratio probabilis red- di pofšit. Super quibus Ciceronis definitionibus adeo multa diiputaui, utapertifsime oftenderim,praffiitifle Ciceronem quod pollicitus fuerat. Scripfit deinde in Calcagninum iacobvs grifolv s,qui,quod ad definitiones partium officij, mecum fentit: quod ad officij generalis definitionem, ait ideo prcetermiflam a Cicerone,eo quoduocabulum officij fitanalogum, hoc eft (ut ego dixeram) ambiguae fignificarionistatcttideo per genus fuum definirinonpofsit.adduetiam illud, quod ei tu furripuifti: nufquam Ciceronem pollicituin fuifle definitionem officij generalis,fed eius de quo dih putaturus erat, hoc eft, officij medij:quod etiam pratfti tit.Ego uero docui,8dgenerale officium eo modo defi nitum a Cicerone, quo definiripoteft, hoc eft per diui¬ fionem , 5>C partes officij generalis proprie fuifle defini¬ tas. Itaq? in hanc fententiam multa pro Cicerone Sč a me, & a Grifolo difputantur, ut non opus eflet te no- uam iftam,uel potius iamputidam defenfionem tuam »nmediu proferre;nifi tam importunus efles, ut omnia ridiculis a»7 ridiculis SC abfurdts fcriptis tnis cotaminar e uelis.Nam quam inepta eft,quamq$ abfurda llladefenfio tua^cum enim Calcagninus dixiflet, in definitione perfe&i S C medij offidj praetermiflum efle genus a Cicerone, quia dixit,Medium offidum, id efle dicunt, quod cur facftu fit,ratio probabilisreddipoteft:tumirifice patronere- ipondes, offidum efle tanquam phlegmone, SC ado- ptio,quod pofsit fine genere definiri.Seddicmihi,quid habet fimile phlegmone SC adoptio 1 cum officior'quo» niam,inquis, phlegmonenonnunquamcommune om nium abiceiluuni nomen £ft,,nonnunquam proprium tllius tantum, qui e /angufne gignitur: ita adoptio ali- quando generalis eft,aliquando tantum ad filios farnih lias pertinet.Euge uit erudite,pukhre, bene, re&e.His enim exemplisfamam do&rinae uenaris: nonquod ad propofitum ca quicquam faccremtelligas. neqj enim offiriu eft: aliqua fpecies,quaj generis nomen obtineat, ut tu penitus infulfe opinaris: fed uel efl: genus, quod in pcrfecftum &Tmedium officmm,fIcut animalin ratio- nale SC irrationaIeanimatdiuidiiur,ut hae fint offictj dif ferentiar, SC tanquam fpedes quaedam, quemadmodu ego docuiiuel eft analogum nomen,ut Grifolus cenfet, atep utrocp modo necp mv-nforfoc committetur,fi adefo- tur genus in definitionetnecp erit im minuta definitio,fi genus iiibticeatur, &pronomine tantum defignetur. Hac eft: uerifsima Ciceronis defenfio.Tu uer§ phle- gmonastuas,& adoptiones, cum reliquisinfulfifsimis nugis,rede potes fallamentartjs committere:cum pra> fertim paulo pdft uel imprudentia du nitionisialtero, quo generale officium diuifitinperfe- č diuifio uoca- tur,a; eft ambiguae fignificationis expIanatio,quaufus cft Cicero,cum dixit:Omnis de officio duplex eft que- ftioraltera uoco propria, quce genere coftet 8č differen- tijs,8 Neq? id figurate faciunt,ut tu ibmnias: fed.quoniam u> niufcuiufij rei una eft natura, que definiti one explicat, SC quoniam formarum tantum definitio reperitur. Ne- quc enim aut genera, quatenus genera funt, neqj indi- Uldua uere definiri poffimt: fed ipecies folce definiun- *ur,5£ uniufcuiufcp ipecieinaturafingularinumero ex* plicat: nifi fortalTe fit aliquod nomen,quod in fingulari non rep eriatur. tune enim neceflario cogimur in eius definitione pluralem numernm admittere. congregat enim fpecies una notione,quaecun<$ fub ie continentur indiuiduatdefimtio uero fpeciei,naturam omnium indi uiduoru quae una atqj eade eft,explicat. Itaqj necefsitas COgit 5 ut definitiones in fingulari numero fiant. Quod cu aduertiflent arriu feriptores, natura duce fecuti, defi¬ nitiones fuas in fingulari numeropofaerut:ut gramatid definierut, quid fit liteia,quid fyllaba, quid didio, quid oratio: rhetores,quid exordiu, quidnarratio, quid co- firmatio,quid coclufio: dialecftici, quid fubftantia, quid quatitas,quid qualitas,quid relatio:geometix,quid pu dlu,quidlinea,quidfuperficies,quidcorpustarithmeti- d,quid numerus,quid par,quid impar,quid hemiolius, duid epitritus:mufici,quidharmonia, quid tonus,quid Confonantia, quae fit diapente, diateflaron,diapafonra- ftro!ogi,quid fphaera,quid circulus, quid fignum,quid horizo,quid meridianusrphilbfophi, quid forma,quid materia,quid caula,quidmotus,quid quies,atq; inium ,r> " ■■ 1 iti tna nullus eft fcriptor,qui non in fingulari ntrmcr o,quc fibi tradanda funt, definiat.Qtjd d fi tualiter obferuafti> cur non exempla profers ? nihil facilius eft, quam id fa- cere quod tufacis,hoc eft, alicui dicere, Vehemeter er- fas.hoc etiam mulieres &C pueri facere poffunt. Sed te caufam &C ratione crroris afferreoportebat.quod cum facere non potueris,an non idem eft, acfi apcrte clamaf fes, EgoMaioragitibi omnino maledicere conftitui: quod fi uerifimiliter facere no potero.faltemimpuden- ter id faciam. Quid enim impudentius dici,aut excogi- tari poteft, quam clamareme uehementer errafte.qui dixerim definitiones in fingulari numero fieri foleret cum neunum quidem exemplum contrarium, aut una rationem proferre potuerisc' Age ageNizoli, conde te in aliquod gurguftium, neq? uelis in folem bC pulue- rem pdfthacamplius prodire,cuuideas iam detedam imperitiam tuam.nam quod ais,a me non rede impro- batam Calcagnini definitionem, qui dixerat officium cfle adionem in omni uita, quoniam ea ratione eftet e- tiam officium inpecudibus, quae habent uitam: plane oftendis te nihil aduertere, nihil confiderare, quare ali- quid dicatur. idcirco enim ego dixeram addendum ef- fe,in uita hominum: ne uideremur in quorudam Stoi- corumfententiam delabi, quiputabantetiam inbeluis •fficium efle debere: quemadmodum Diogenes Laer- tius fcribit. quamuis mira fit incoftantiatua. cum enim mul tis uerbis illam adiundione meam damnafles non *ta multo pdft ais:Fateor rede additum,in omni uita ho minum. Poteft'nealiquismagisfibiipfe contradicere quam modo eandem remuituperare,modolaudare' Quodautem definitionem meam offictj generalis im- probas ? id omnino rede faceres, nifi typographoru in- E j curia 222 curia particulam ima illi detraxiflet: quod omncs paulo dodiores intelligerefacilepoflunt. Cum enim ego ita definifsem , Officium cft adio in omni uitahominu, cu ius aut uera, aut probabilis ratio reddi poteft: typogra- phi,fubtradauna particula,ita pofaerunt: Officium cit adio in omni uitahominum, cuius probabilis ratio red di poteft.Huius rei teftes efle poflunt plures amici mei, quibus exemplarmeum oftendi. quinetiammultaiam impreflauolumina, quaemagnis uiris donare decreue- ram,cum primum ad manus meas uenerunt, it a emen- daui:quamuis ex cis quaeibiame diiputantur, fatis in- telligt pofsir,qure definitio mea fiietit. Oftcndo enim multa efle officia, quorum uera ratio reddi poteft,quo- niam fint cum uirtute coniunda.8C perfeda: multa ue- rd,quorum tantum probabilis reddatur ratio, quoniara poftunt etiam in tjsefte,quac a uirtute remotafint. Itaq$ cum duaefintoffidj (pecies,perfedum, 8C medium:per fečli offieij radonem ueram,medij probabilem reddi pofle doceo. Quod etiam clarius in uigefima prima Decifione mea declaro,ubi haec uerba pofui t Non fuf- ficitautem adperfedionem, ut ratio probabilis: fit fed oportet,ut etiam uera, &č reda fit. Videsigitur, quem- admodumubicp coniungamin officiogenerali 8Cuera S>č probabilem ratione. Quare mea definitio fichabet* Officium cft adio in omni uita hominum,cuius aut ue¬ ra,aut probabilis ratio reddi po teft:ut fit hcec# partibus definitio,quo genere frequenter utuntur audores. Se- quitur adeo mianifeftum St' apertum mendacium tuurn, ut uel unum illud folum incredibtlem impudentiam tu- am notam omnibus facere polsit.ais enim me Galca- gnino concefsifle, quod falfo didum ab co fuerat: hoc cft,quicquid a uirtute abftt^b officio longe abefle: cum multa žff' minita fint (tit ais) a uirtute longe rettiota, qt:a? tartictl' inter officia numerantur. Pro dij immortales,fieri'nepo tcft, ut aliquis omncra ita uerecurtdiam cxuat, ut quas funt arltc oculos pofita, negare audeat r’ ergo id in quo totamiinam paginam confumpfi, multacp argumenta collegi, quodq 3 omnirationercfutareconatus fum, ais meaduerfario mco concefsiile r'Apage in tnalam t em, improbifsime calumniator, qui feripta mca non legaš, &deilIismemoriterpronunciareaudeas. Nam in fe> cunda Decifione mea ab eo loco, Non enim omne of> ftenrm efteum uirtute confuftdum: uiqt adextremant illius Decifionispartem, nihil aliud diiputo, nifi, mul ta efle pofle offkia, qute penitus fint a uirtute remota: contra, quam fenferat Calcagninus, quem locum fi ite* * um legeris,haud dubito,quin te tanti mendacij tui plu rimum pirdeat,&pceniteat. Recufatio tertice Deferiftonh. t E Quidem ego,Nizoli, cum primum refponfionem tuamadhac Calcagnini Difquifitionemlegiflem > fuauiter ac iucunde ridere coepi:quod non tantum uer- borum meoram fenfum,utin alrjs fecifti, fed etiam ip„ fa peneomnia uerbamihi,quibus Cl ceronem nouo fet- iicet 6č inaudito modo defenderes,fjrripuifti, Vcrun> ta-men poftea, rediligentius perpenia,inuerecundum iftud animi tutIngenium plufquam čredipofsit admira tus fum,qudd adeo frontem perfrieueris, ut dicas a me ueram Ciceronis defenfionem, quam tu pofuifti,prte termiiTam: cum eadem ego omnia tribus in locis dixe* rim, quac tu hoc loco pofuifh', ut infra ftatim oiten* dam. Profedo fieri non poiTe exiftimo, qu;n aut po nitus mente captus fi s, aut tata rabie mihi m akdicendi trahafis } Uv qu titam,cum Panaetius ex Stoicorum fentenria tripartita tantum efledicat:deinde, quodipfe Cicero uitioiadiui fione ufus fuiflet,quoniam eo modo non tantum quin-» que, fed etiamplures ea diuifio partes habere poflet, Tuad hanc iecundam accufationis partem, quae multo grauior effeuidetur,Sč m qua certe uehemetior eft Cab cagninus,nihil omnino reipondes:pateriscp,quantum in te eftjhac in re condemnari Ciceronem. quod ideo te fecifle čredo,uel quiafortaflenon intelligis quid Calca gninus in Cicerone reprehendat: uel quia nefcis quid tibirefpondendum fit,nifi moretuo rationes meas iuf- ftireris,8čeas uerborum tuorum fordibus operias. Nifil fortafTetemmfice putas Calcagnini rationes refutauift fe,quia dixeris efleinanes,8d commentitias:necpuli«m penitus argumentum attuleris, quare tales efleuidcri poišint. V erum cfto, Secundae huius accuiationis parti nihilrefponderis, concedatur hocuel ignorantih,uel tar dl tari tuce. Videamus, ad primam parte quam ecre- gie, quam fubtiliter, quam ingeniofe, quam noufre- fponderis. Ait Calcagninus, Male reprchendit Panar* tium Cicero, quoniam reuera tantum eft triplexconfi* lij capiendi deliberatiomruero contra,Imo benerepre* hendit, quoniam eum errareputat. Papar, quam acuta defenfiofni hil enim aliud prorilis adiungis quod tuuiji fitmififorteuiSjUt tibi concedam ca quhmihi furriput. fti,efietua.Nam quddais,Ciceronemnoninomnibus uelle Pance tium dC Stoicos imitari, fed arbitrio fuo uti, atc^abillis diftentire, cumopus eft: &hancefieueram Cicero* N Ciceronis defenfione,quajfitaffleprcetermifla:uolo,ut omnes quibus hxc lcgereuiTum fuerit, furnmam 6č in* credibilem impudentiatuam uideat,qui dicas id omifc fum a me,quod tribus inlocis in Decifionibusmeis re- petiuuNam in prima Decifione funt haec ame pofita uerba: Cum prsefertim fateatur ipfemet Cicero, fe Stoi«« cos in hoc opere potilšimum fequi: noutinterpretem, fed ut iolemus, inquit, e fontibus eorum iudicio, arbi- triocp noftro quantum quoq?modouidebitur,Kauric-« tnus.uult igitur uti iudicio, arbitriocj? iuo Cicero , non Panartium in omnibus icqui. Sentis ne,uetulemilua-« uilšime,non eile uerum,quod diiiltif' uides'ne te (plen didementiriVaudiVnemeam cfle defenlionem, quam tu pro tua ufarpas C Quid Cin tertia Decifione nonne haec eft uera Ciceronis defenfio,quam tu mihi furripuu ftitlam non omnes Stoicorum dogmata fequuntur,aut approbant: fed plerique inhoneftate, 8čin utilitate hos comparationu gradus efle exiftimant, utaliudalio fit honeftius, eademcp ratione aliud alio utilius. quare cum de officijs prtecepta traduntur, non qua?ritur epiae fint philofophorum decreta,aut quam Stoici pofitione tueanturried ad communem opinionem accomodatur omnis oratio:8<- qu;efequuntur. In decimao&aua De« cifione hateuerba pofui: Sed tu ( quod pace tua dixe- rim) nimisinepte Stoicorum hoclocomentionem fa- cis.nam quauis initio dixeritCicero, feStoicosinhoc opere potifsimum fequi:notameW officioruprace« pta ad folos Stoicos pertinent, fed ad omne genus ho« minum. quodhis uerbis Cicero temo deOfficns tefta tur: Hxc igitur offiriadequibushis libris diflerimus' quali fecunda quxdam honefta effe diciint,non fapien cum modo propria, fed cum omni hominu genere com F tnuma. Si6 munfa. Exhis tribus locis meis tli cofifiafti rcfponfid-* nemtuam: fedinepte tamen, dč interrupte, quoniam ratipnummearumftruchjram perturbafti: dč dum oc- cultare furtum tuum ftudes, infulseridiculecp dicisdiarc amefuifleprnetermi{Ia:quaiinemo pofsit iterumDeci fiones meas legere, tuamcg impudentiam agnofcere. Recufttio quart ronis opera, tum eos de Republicalibros lcgiflem:ta- men feptimum totum rnihi relegendum cenfufut ui- derem an uerum eifet id,quod tu dixeras,de quofa> ne non mediocriter dubitabam. Sed cum ad calcem li briperuenilTem,mtellexnd quodantea iudicaram,te in fcribendo milil penfi habere;uerum quicquid tibi li¬ bido dicflat,id chartis illinere.necp curare utrum uerum, an falfum dicas. Nam tantum abeft ut in eo libro phi lofophos Plato damnet, aut improbet, uti etiam uehe rnentifsime Iaudct: 8Ccos iuftos ac beatos appellans, dicatfolosin luceueriari, cumreliquf omnes in tene- bris efle uideantur. Qj.iare propter excellentiamait,eos a populiš Sčnationibus rogari, &C quodammodo cogi debete,ut Reipub.curamfufcipiant: quo oftenditillos fimulatqj rogati fuerint,libentifsime faduros,quamuis magis ftudtjs fuis deledetur 3 & ciuiles honores fpernat aepro nihiloputent. undefacilequiuis uidere menda- cium tuumpoteft. Qubdautem Ciceronis fcntentiam nointelligas,hincmaximeliquet,quodaisnequaquam a Ciceronc Platone reprchedffcd Platonis teftimonio Ckcronemad probadam philofophoru iniufticia, uti. F z nam 22 $ nam fi Plato nufquam Philofophos improbat,quomo dopotefteius teitimonio Cie ero philofophos impro^ barerSed lege iteru,mi barbare, Dedfiones meas,& ui debis me rečlifsime Ciceroms fontčtiam per^epilJe, dč eacotraPlatone SC philofophos defendiile.Nam Cice ro, qui putabat nihil e (le praeftantius quam de Rcpub. benemcreri,femperineafententiafuilTeuidetur,utuita ciuilem &C ačluofam longe philofophice uitae SC odo fac^r^ponendamefle cenferet. Etquamuis in ccetcris fere omnibus cum Platone fentiret, tamen inhoc uno diferepabat: quonia Plato ubiqj contčplatfonem acflio- ni, lpfo uero t^icero contra anionem contemplationi anteponit. Itaq? Plato fapientem procul a negoerjs pub licis, inueiimueftigatione uerfantem,res'que munda* nas contcrnnentem,iuftam ac bcatum appellat:Ciccro uero longeiuftiorem ac beatiorem eumputat,quiin* cptimaRepublica SC honoribus, Sčrerum geftaruglo^ ria floreat. hoc igitur loco Cicero, ubi delniufticia uer ba facit, fuum illud propofitum fequens, SC Platonem ipfum leni ter taxat, SčPhilofophoru uitamfmprobat: Platonem,quia dixcrat Plhlofoph 0s ideoiuftos elle, quodinueri mueftigatione uerfentur,quodčpea quce plericp uchemcnter expetunt,de quibusinterfedigla diari folent,cotemnant,8č pro nihilo putfnt.Hanc aute Platonis fententiam ideo rcprchendit Cicero, quonu am non fatis efi: ad hoc ut quis iuftus dicatur, fi nemini nocet,& humana contemnit:fedoportet ut etiamiiv lunam propulfet,Kne quostueri debet deferat: quod cumPhilofoplu nonfactant.difccndiftudio impediti, nonrefteiufti a Platone dicuntur. Philofophos uero damnatCicero,quoniamad Rcmpublicaadminiftran damnonnifi coačfi uolunt accedere,quemadmcdum aitPla- 216 ait Plato. tequius enim, inquit, er at id uoluntate fieri* Duo funt igitur,qux reprehendit hoc loco Cicero, Pia tonis di ftum, &C Philofophorum fačtum.Dičium Pia* tonis, qui ipftos appellet Philofophos, cum non fint, quia quos tueri debent, deferant: facfhim Philofophos rum, qui non fponte, fed cOačii ad Refpuh. guberna> cula folent accedere. Quod cum ego ita effc uidiiiem, utrumcp inDecifionibusmeis contra Calcagninu de^ fendi:nempe rečte 5C Platonem dC philofophos a Cice rone rcprehenfos fuifle: multacp fuper hac Ciceronis fententia difputaui.qu£ quomam tu no lntclligis, quor luni eant, quippe qui Ciceronis fententiam non peiCCs peras,putas cnei^o^iovvim, quod fi nune iterumea perlegeris,facile calumniam tuam impudentifšimam ef le cognofces, R ecuf i tio quintce defenfionh* S Ed in nulla parte Defenfionum iftarum tuamrn prg clariuste gefsifseuideris,quam inquintaDifquifis tione.namineanihilde tuo prorfus cxpromereuolui- fti,ne forte folitos ego flofeulos tuos, 8 <: ornamenta qui bus expolire feripta tua confueuifii, notare poilem. fed rationes eas , quibus ego Ciceronem a Calcagnino de- £endi,tanquam tuas recitafti. Deindequia uidebasab omnibus irrifumirifurtumtuum,nifime nominaffes eauerbaadiunxifti:Quamfolutionem Maioragius ipl fe quocp non ignorauit. Certenonnihil tibi debeo Ni* zoli,quoniam tanquam latro quida non penitus irruna nis ,necp admodum efferatus, licetmeprimd fpoliaues riSjtamen deinde mifericordia quadam commotus, ites rum mea mihifpolia remittis,&: te liberalem in rebus meis praebes. V num illudeftodiofum,quddteha;c fcis uide priufquam Dccifiones meas legeres, fingere uide F 5 ris: * ris:cum nc nune quidem redte intelligas, utfatis appa- ret ex tot erratis,qua’ commififti. Nam quod ideo me acaifas,quia multa diflerui,quibus oftenderem didurn Practoris, &C alfa quae Calcagninus oit a Cicgvonc pree- termifla 3 nominelcgis contineruuelim a te Tcire, uti u ca quce ego contra Calcagnimim dixi, uera efle putes, an falia. Si falia,cur non ca refutaftfaut fcilicct a me inique reprehendi Calcagninum oftenderes, quod in prima D i fqi 11 fi a o n e, 1 1 c e t infulfe,faccre conatus es. Si uera ef- (e exiftimas, ita ut fant, &£ tu fateris, cur ea uituperas, quae pro Cfcerone uere dicunturr' Sed ais,Conccdo e- dieftum Praetorisj 5 C reh'qua de cjuibus difputas ,dici le- ges : fed tamen non fant proprieleges. Quidergorle- gis uocabulo qute comprehenduntur f non'ne aduerti Iti diftindhonem mcam, quam tam multis rationibus 8<:exemplisprobauiflegem interdum proomni iure, uel fcripto uel nonfcripto, capi;interdum pro feripto tantum iureiinterdum uero folurn pro conftitutione po puli/enatorio magiftratu interrogante,fada.Dico igi- tur, a Cicerone Icgem hoc loco pom' pro omni fcripto iure, quod ea complecff atur omnia, qu^ Calcagninus alt a Cicerone praetermiffa. Necp tamen in uitimn inči dit Cicero,licet poft nomenlegis addiderit ea uerbat Aut pa(ftionc 3 conditione,forte.quoniam hrec tria legis fcripto nominenoncontinentur,fedfuntin hominum arbitrio conftituta: ut quando uclint,aut pacifci,aut conditiones ferre &č accipcrc,aut fortes iaeere pofsint,fi- neulla cognitionererum aut ope. Quare uideš te infal fe dcfenfionem meam reprehendere, cum praefertim nullam tumeliore afferrepofsis, Hatcad primas quin- queDefenfionestuasbreuiter reipondere uolui, quo- mamin ds meinuido atqj maleuolo animo nonnullis inre* IJl in rebus taxareuoluifh:ut ipfemet agnofceres, quam hocimperitefeades, Caeteris quac pro Giceronepro¬ milih' , licct ea magna ex parte trrihi furripueristta men quoniam meismenon nominas, tc gaudere, 5t tanquam inuentis tuis delečlari finarru F i N i s. Osrednja knjižnica Sretka Uilharja ter Biblioteca centrale Sretko Vilhar Capodistria