Iwcm volumtnclxc cotincntur. Laurentii V allenfis Eleganti* de lingua latina* Laur entii V alknfis de pronominc fui ad Ioannem T ortelium Laurentii Valknfis lima quxdam per Antonium Mancinellum. ! Latit^ * Ain jtfW* sbi&* jUUOll^ annicu^ apicula axilla apiartrumrai aigutuJus afranum^n a ]ueinuw :J< atororaudi amatonum altihsiapcrti aJtiloquus argilaccus:a antiquior.a ante omiu- Antcialiut animofus t autfuarius adha-rcico accerloiarc aftoreabic accuiatiuu: in argurusadt aninunj age;agite:agi anaut autera ca adeo aliqtifpei antehac Ac cum con; ^cdcs^cdj]jj ae dificure a udiui tc U t ( ^uucm J^dcbc, alte r:alim aliqujj ****** ^itnaducrt, r US3 <^® ^ntiqy. atfa JJf’OtUt Laurentii Valfcnfts rfeganfia^ com** pcdiofe colledionisiin ordinem alphas beri diredae prinapiurm Blatiui in abus noium primac de a dinationis in a exeuntium ca.i Afinus alinaanimus amnia ca.i AdiutOf caai abiegnus ca.iiii auuculusiaeusadcuto ca.v annicalusianniculum ca.v' auriculataedicula ca.v apicula ca,v axilla ca,vi apiaftrunuantoniaftes tp.vii argutulus ca.vii aerarium;armarium caxiii* aluearjum:accufatoMUS ca.vHi aleatonauditorium ca.vii amatonum ca.vii* altilis:apertilis:aquatffis ca.x altiloquus : ca.xii argilaceusiafcriptitius ca.xii* anriquioriadokfcentios ca.xiiii ante omnes ca.xvii Ante-.aiiusialter ca.xviis animofus 8C alia i ofusexcutia ca.xxiii auduarius:aiinariuc ca.xxiii adhaerdc© ca.xxiii* accerfo;arceflb ca,xxv afforeiabforejaffimm ca.xxviis accuiatiuus gerundii cum adararocum in ca,xxix argutusiadultus ca.xxxi£ animans ca.xxxy age;agite:agedum ca.lui an auc ca.liiii autem ca.Ixi» Ajabjabs: ca.lxv* adeo ca.lxxxii aiiqtifper cadxxxv* antehac ca.xriiii Ac cum compofids ca.xcyi acdcsisediiis ca.cy# aedificare ca.cv audiui te ut cxteros ca.cxxa adiediuu cum pra ceditdubftantiuo ob fequi debent ca.xxxi aufculto ceiaufculto tibi caxxliiii. altenalius ca,clx aliquis ca.dxiiii audio aiex.’demeo ca.dxvi animaduertote ca,clxvii animaduerto in te caxlxuii acceflusiaccdlio caxlxxxiii adusadio ca.clxxxid antiqui ca.clxxxvi ada ca,dxxxxvi aduocatus a,clxxxxiii ambitusambitia ca.cc» imbidoius £&££ aelm ea.ecix adonaudot eaxcxjii audoramemum;an&ionum ca.ccii* audiotaudus ea.ccxni abftinentia ... ca.ccxxii argentaria ca.c cxxv auis ca.ccxxvi accola ca.ccxxxv agaei ca.ccxxxvi arr ’ oc caxclxiii afledus:affedioa(5edo ca.cclix antelucemiante tenebras ca.cclxi aediiis caxclxi albaniialbenfes ca.cclxv aequaiisixquabilis ea.cdxxxiii annus ca.cclxxxix adtempus ca.ccxaiii appeto , ea.cccv aduenio : caxccviii adoro ca.cccxvi aflfurgo ca.cccx aeftimo ca.cccxviii adigo cacccxxvi audio; caxccxxyii amareiadamare ca.cccxxxv amicusiamica amator ca.cccxxxv ageiegratias caxccxxxix alere ca.cccxliiii; adfu caxccxlix apparere caxcclxiii aflcntariiadulari caxcclxiii! ad uotum habere ca.ccdxviiii afledari ca.ccdxxv aduerfarnauerfaii ca.ccclxxviii alleuo caxcclxxix afcifcere ca.ccclxxxiiffl aifeuerare ca.ccclxxxv admoueoiamoueo ca.cccxxxviii aduertoiaucrto ca.cccxciii aduerfusiauerius caxcclxxxviii abhorreo ca.ccdxxxix adum efle cum aliquo caxccc abdicare ca.ccccii admefpedat ca.ccccliii ad mortem fpedat ca.cccciii alumnus;armiger:aufpiciu caxcccxvii aufpicarijaufpex eaxcccxvii accipere ca.ccccxxiiii accufare ca.ccxxix a rcere;abigere;abigei ca.ccccxxxi* abigeatusiabadores caxcccxxii aduerbiainimddinentia ca.cccxxxv* ager caxccdvii adulterium caxccdx* agi ca.cccdxvH apudte caxccclxx B Imus bima bimum ca.v b Bimuius bimula bimulum ca.v Baculus;badUum ca.y Bcneficiauus ca.viw A it BeneFfcus;bene«lic® dtfxff Betaceus caiiii Bene ca.I Bacrac ca.ccix Bucca buccx ca.ecxxxiii Bellutn ca.ccxliiii Brachtea ca.cc Iv' Bonumiboniras ca.ccdxxxs Beatus ca.ccccxlv Blandiri a^ccclxiiit Bene agi cum aliquo ca ,cccc Barba ca.ccccxxx C Eruusrerua cai c Concubinus concubina cai Cubatiou ubitio cai Crepatiotcrepitio ca.i» Colurnus na.num. ca.iiii Gorpfcukimicuniculus ta.v Cuculustciccrtula ca.v» Coenaculuimcrepufculum ca.f Cvepitacuiurmcumculum ca.v Cubiculum ca.v Conucnnculunr.cediula ca.v» Cicerculateultellusicapella ca.vj Catulafter ca.vii Calamari unr,calcarium;cibaiia ca.viii Carnariunr.cap'rariiusicapanus ca.v'iii Claffiariusicommodatanus ca.ix •Calcaria.cenfortccnforius ca.viii Codilis cuneus ca,x Caufidicus ca.xii Cretaceustareta inus ca.xiii Cementitiustconduditius ca.iii Comparanuum ca.xiiii Compat atiuum ad unum ca.xv Cum pnmis cum paucis ca.xvii Cum primum ca.xix Comparariuo magis utimur peraccuia^ tiuum q per nominatiuum ca.xxi Caprarius ca.xxii Caleticonticefco ca.xxiiii Conmpifco; ccntremifco ca.xxiiii Confoie ca.xxviii Circunfpedus ca.xxxii Confickratusicautus ca.xxxii Contencusioomp.acitus ca.xxxii Contiuens;conionans ca.xxxp Cuias ca.xl Cum praepofitio ca.xliii. Circiter ca.xliiii Comparatiua aduerbia & fuperlatiua ali qcto ieuiunt accufatiuo ca.xlix Cum ca.iix. Certe ca.hiiij Continuo ca.lxyii, Comitto at .lxxv Cum rnndum uerbo pricipali ca.Ixxvi Cum uerbum iignificanspro figmfican ti accipitur ca.ixxyii Credo ca.Ixxxv, Cuia ca.c Corameatus ca,ci* Cor rnpto uel menteuel eorpore non te de uicitur caxxnif Condicit ca.exltf Commendotcedo ca.cxlii Ccepit eum poenitere ra.cxlvii Cur de future no p uerbum futuri tpis audores interdum Ioquanf ca.exlix, Committo ca.clvai Collibertiicommilitones caclxxxii Culpa ea.clxxxvii Compofita a ludo ca.cxcwi CommentariU ca.ccif Cdenaculum:coena ca.cciii Ceruixtcolium ca.ccxvii Comesrcomititcornis ca,.ccxix Continentia ca,ccxxii Collisrcliuus ca.ccxxiiii Caupona caxcxxv Camfpores:colliui(lrae ca.ccxxv. Condo Ca.ccxxnii Campus ca.ccxxxvt Coxa ca.ctxxxvii* Crimen ca.ccxx*ix Caritas ca.ccxiui Certamen ca.cdxiiii Copia ca.ccxlpi Condidioiconditio ca.ccxlix Catuli caVclif Corpus potius q carnem noftrum . urne* riumdiimus ca.celiiii Confolario ca.cclviii Conduisiconterraneus ca.cdxiiii Confubcenfor ca.cdxp Compiura ca.cdxii Clarus ca.cclxxii Celebris ca.cclxxyii Corpo;eus:corpora!is ca. celxxix Caelebsicaelibatus < ca.cclxxxi’ii Capitalis ca.ccxc, Crudus. ca.ccxci'ii Complodio ca.cccvii Cogito ca.cccxix Coniuraretconipirare ca.cccxix Cordi eft caccexx Compertum ca.cccxxii Certumeft ca.cccxxvi Confuio teiconfulo tibi ca.cccxxxvii Confultonconlultus ca.cc cxxxviii Confido ca.cccxix Circunftoxircunfifto ca,cccxlviii Cecil lare amore 8C beniuolentia cccl iu Caulari ca.ccdxp Comitari caxcdxxv Conlcifcere ca,ccclxxxiiii Conifernerexonftemari ca.ccdxxxix Conflare ca.cccxciu Contrahere aes alienum ca.cccxc ii Commigiare ca.cccxdii Conuenitmihi ca.cccaiii Conuenit in ter no* ; . ca.ccccmi, Comcdaietcomcdurarc .tra ca.i Domatio domiuo ca.ii Domitor;domator ca,ii Donarutdtpofuarius ca.viii Defenforiusidepofiurius ca.viii Qeambulatotiuin ca.viii Dorrnitonumidumetum ca.viii Dudtilis ca.x Do&iloquus ca.xii Dedititius ca.xiii Delitefco ca.xxiii Defideratiua ucrba in fo ca.xxy Diffore ca.xxviii Do filiam nuptum ca.xxx Difertus;difcretus;defe&us cavxxxni Dudum ca.ixxi Diu&compofita ea.lxxii Duntaxat ca.lxxix Donecdum ca.lxxxvi Deinceps ea.dxxxmi Deorfum ca.xcr Domus ca. cxiia Di&io few per refpondet antecedent!, ca.xix Datiuus SC accufatiuus fcquutur caiura relatiui s ca.ccx Defende me domine 'ca.cxxiui Do tibi ikterasido ad tc litteras, ca.cxxxvii. Decet ‘ ca.cxiii Dono ribi munus ca.cxliiii Dono te munere ca.cxlwi Deiedus ca.cixxxvii Dapes ca.ccmi Declamator ca.ccixii Decusidedecus ca.cxd Defatigatus ca.ccixxx Diuturnusrdiutinus ca.ccxcviii Diico,dtdii'co:dedoceo ca.ccxcix Deiipifcoidefipio ca.ccd Dicoididoididito ca.cccviii, Dofidem ca.cccxiiii Defcendo ca.cccxxxnii Diligere ca.cccxxxvi Deciaro ca.cccxxxvi Defero ca.cccxlii Dico fententiara ca.cccxJvi Deuen.oideipJUOidiipiQO t ca.ccdiiii ru, * v ““ G^ccayri Debcllarc ca.ccd'x Defes /ca.ccclxii Deducere ca.cccJxxxi Defifcere ca.cccxaiii Deturbaredifturbare cacccixxxvii Difpliceo mihi ca.cdxc DiiTolucre aes alknum ca.cccxeii Demigrare ca.ccccxaii Deprecor ca.ccccxl Docilisidocibilis caccccxlii. Decurio 1 ca.ccccxlviii, Depc&us ca.cccdxxviii E Quusequaequabus ca.i e Eabusproeis ca.i Exercitarius ca.viii Euentus ca.ix Efurio ca.x Errabundus ca.xvi Eocumcomparatiuo ca.xvil Eo magis ca.xvui Ego fum maior.xx.annis ca.xxi Expaud'co ca.xxiiii Eilendi caufa ca.xxix Eo le&um & Emilia ca.xxxi Exoletus ca.xxxii Enxcce ca.lii Etfj ca.I viiu Ergo ca.lxxxi Etcumcopofitis ca.xcvi sepulatiaepuiuna ca.cc iiii Efca ca.ccxxxuii Eiogium ca,ccxlvii Excubix ca.ccl Edifco ca.ccxcix Excogito ca.ccc Expeto ca.cccv Explodo ca.cccvii E rep.e regionexx tempore ca.cccxyii Exiltimoxxcogito ca.cccxviii Exploratumeit ca.cccxxii Exaudioiexoro ca.ccaxvii Effingere ca.cccxli Exequor munus legationis ca.cccxnii Eiulare ca.cccl Exiftitiextat ca.cccii Eligcre ca.ccclvni Expugnarc ca,ccdx Excuiare ca.ccdx/ Edicere a.cccixvi E fententia aliquid habere ca.cccixvu* Eripere ca.ccclxxxi Exiberenegoriura ca.ccclxxxvi Exturbare ca.ccdxxvis Emigrate ca.cccixxxni Exceifiteuita ca.cccxciiii Exhorreo ca.cccxcix Exhxredare ca.cccds Et appellant te homiiiera fapientem SC exiihmanc ca.cccav Exempluimttcmplar ca.ccccxiut A Hi jgxemplarium Exprobrare F ca.ccccxlxs ca.cccclx Ilius filfa filiabus ca.i f Famulus famula labus ca.i Fricatioifn&io ca.ii Ficus: ficulnus ca.iiii Fratercu!us:fidulae ca.v Frarcrculus ca.vi Filiaftenfuluiafter ca.vii F uftuarium :fr u&uarius ca.vii! Fideiuflorius ca.viii Fi&ile uas: & alia nomina quae exeunt I fiiis & fills uel in xilis ca.x Flexilis:fiflilis:futus ca.x Fluuialispifcis . ca.x Fluuiatihs aqua ca.x Furibundus ca.xi Fatidicusifatiloquus ca.xii Ferulaceus ca.xiii Fidirius: r ocncratitius ca.xiii Fontilfimus graecorum ca.xiui Facile - xx. Fructuarius ca.xxiii. Fiensifriget ca.xxiiii Fore: fore m ea.xxviii Falfusjfluxus ca.xxxii Faciout ca.lxxy Fere ca.lxxxvii Films .ca.clxix Facio re certiorcm ca.clxxnii Fa; io tibiiniurum ca clxxxj Fades ca, xciiii Fruges ca.ccv Frutex eaxedii Fremitus qa.ccx Factor;-- caxcxui Femunfemea ca.eee xxxviij Flagioum caxcxxxix Foenus ca.ccxl Fadio ea.eexly Frondes-.folia ca.ccxl ix Faetusdoecura ca.ccl ii Foclix ca.cclxviii. Fcftusifeftiuus ca.cclxxiii Frequens ca.cclxxvii Ferusiferox ca.cclxxviii Feflus ca.cclxxx Fatuus ca.ccxciiii Foelix ca.ccxcv Fruonfungor ca.ccciii Faeenero.foeneror ca.ccciii Fingere ca^cccxli Fero ientenriams ca.cccxlvni Fiere ca.ccd Flagito ca.cccivi Figo ca.ccclxi Facio fermonem ^a.cccxcv Fero ca.cccxcv'iii. Fundus ca.cccclvii Feri ca.cccclxvii Ferruminatio ca.cccclxxiii G Enitusgenita ca.i g Geiucuiun? ca.v Grandiloquus ca.xii Gerundio qdo utendum fit caxxvii Gerundia ca.xxxix Genitiix ca.clxix Geftusjgeftio ca.clxxxii Gelta ca.cxc Grcmium ca.ccxdii Genae ca.caxxm Gratus ca.cclxx, Gradumfacere ca.ccc xxiii Gratularijgratari ca.cccxl Gemere ca.cccl Gurgirare cccliii Gratumfacere ca.cccclxxiii’ Gratificari ca,ccclxxxnii Graue ccccxxini Gemmae ca.ccccixxix H Abitaculum ca.v h Homunculus ca.vii Homulus ca.vii Horrearjusihoiti ca.vni Honorificus ca,xii Herbaceus;& fimilia exeuntia in ceus iii eusun tius ca,xi;i Harundinaceus ca.xiii Hordeaccus, harenaceus ca ,xiii Hoc magis ca.xyiii Heuheu.harc Ca.xlyiii Hue ca.xcv. Hortus ca.cvii’ Homo priidens: ne dicam lapiemem ca.cxxf Hie mihi gloriatur ca.clur Homoilhtreratus ca.clxxii' Hie non e cu ilio comparandus ca.clxxi- Hiltno ca.ccxii Hofpes ca.cclxiii Hio ca.cccxiii Habeo fidem ca.cccxiiii Habere gratias ca.cccxxxix Habeo orati onem ca.cccxc/ Habeo pollicerii&fimilia ca.cccxc y> Habes quae fentiam ca.cccxi Haec habui qua; dicerem ca.ccccxii I ca.i ca.ii Vuencus iuucuca 1 Iuuatioautor Illignusaliignaullignum ca.mi infiirutonus ca ,yni Iufiusaugerum ca.ix Iuiidicus ca.xii Iunior ca.xuii Inter ca.xv Jta cum fuperlatiuo ca.xvii In primis inter pnmos ca.xvii Inter paucos ca.xi/ii Inuidiol'us;inuidw ca,xxii| Inuultnus ca*xxii| Inchoatiuauerba axrfii! Irefinitiuomodo quando utcndum fit. ca.xxyii lufiurandum Ignotusdnuereratus* Inueterafcoduratus Ifoalleufh'caftinc Iftucaftorfuraa'lto 'idem Igitur Iimaametiam lientidem Intrajinfra , , Iradiacg Iteruns Iliuc Inuicem ca.xxix ca.xxxii ca.xxxii ca.xli ca.xli ca.xlii ca.lxxxi cadxxxv eadxxxvm ca. xci ca.xcii ca.xciiii ca.xcv ca.xcvii g. i liaai uiva iulu In. xs incifx funt lictersE Impleo ablariuum poftulat In uillam eo uel ad Interdico tibi aqua & igni luuat Incumbo, In prinais potens Imerdicit Ingenuus Ianua Infht u ta: inftit utiones locus Jndulgentia luguius Iuucntau'uuentus iugum Indoles Jura Incpladnquilinus iucundus fnfidus Infenfusa'nfeftus Indies;indiem In horamanhoras Inuenio Inhibeo In animo eft Jnuerterc In manua'n manibus Ingredior Iurifconfultus iureconfultus Inueftigo Inire gratiam Interrogate Iubereumpcraredndicere In tr ocludo: intercl ado Iter faceredrer habere Incedere . Impends bmpendeo Immigrare h mentem uemreioccurrexe Inter agendum Impono tibi onus Intendere Iniiciatoranficias Incifim Incufare Innocuustinnoxius Inftar Imputare Inceftum Inftratum Inannos Ignominiofa millio caxexxiii caxcccxvi caxcccxx. caxcccxxtf ce.ccccxxvi caxcccxxvii caxcccxxiii ea.ccccxxxiiii ca.cccck caxccdxi ca.cccdxii caxccclxxv ca.cccclxxyii Vpus lupadibertus liberta caj Libertinus libertina ca,i Lotio;lauatio:lauator le ca.xc Mutue ca.xcvii Minoris ca.xdx Mea 1 t ca,c Magni caid Millemilia ca, eii Magna au&oritate cs uir ca.cxni Memini ca.clix Me occupato nullum tempus feponerc poteram Mater Male iudi'cotmale cogito Memoria tcneo Memoriter pronundo Murus moema Meflis Malleolus Minus Menfarii Minifterium:myfterlum Malarmaxilla Mummen:a;monumenta Marinusrmaritimus Moratusunorigeratus Meretrices Meritorii pueri MeUis homo ca.clxt ca.clix ca.clxxvi* ca.clxxx ca.clxxx Molleopas ci,cored MistuotmUtUOl ca,cccxxiif Mandare ca,ccclxvi Moror termaneo te ca.cccxci Migro docco dfiferunt a difeedo 6C recc do ca.cccxciiii Mereor 81 eius compofita caxccxcvii More maiop 4 comgatu eft ca.ccccxiis Mulier ca.ccccliiii Munus ca.cccdp Maiores ca^cdxxs N Atusnata na tabus cad h Nouacula ca.» Nihil inhumattius:3£ fimilia ca* xxi* Nofiris ca,xi Nae ea.liiif Nedummon folum ca.lyi Nifi ca.lyi Nempetnimipe ca.liiil Nudiuftertius&fimili* ca.lxx Nuper ca.lxx Non quiainon quod ca.lxxiiil Nunc ca,lxxxix Namrnancgtnam quod a.xciiu Numeralia ca.cv. Numeri ca.ciii Negatio ptinct ad elegantiam ca.cxxx Non oportuit fadura ca.d Natus ca.clxyii Nihil ad tuum equitatura ca.clxxix Nataliamatalisaiasales ca.cxd Nummularii ca.cxx# Nemora ea.cxxxra Nadtus fum ca.ccc Nutriremutare ea.ccclxxx*i Non placeo mihi ca.cccxc Non me fallic ca.ccccviul Non me prseterit ca.ccccviri Nundus ca.ccccxxxi Numen ca.ccqcxliiii Necatus:ne s Sonatio;fonitio:fedio ca.ii* . Sccunawnotorcuia ca.v* Seckula . Sacellus Ia.!utt>dace!Iun* Siliquaftrum fergiolus Surdafterifiliqua Sacrariumifeminarium Sa!tuarius:fagiarius Sulphuarmmftipendiarius Senatorifenatorius Spinecumifcntitetum SutfJis balteus Sculpitile fimulacrum Strudilisifcflilis Solntilisifc&ilistfexatifis Sacrificusifuauiloquus Stfamcnticius Senior ca.xiiii, fin minus ca,xiiu Superlatiuum ad p]ura Strenuus Secundusifingularifiimus Super ocs ca.xyii, Secus ca.xviii Somnus & ab eo compofita ca.xxii Salutarius Soiucndo fura Scaturio Supinain turn Supinaintu Scicus Sui Sefe Siquidem * Sin Sane Statins feciifapientes Simul Sicut Secundum Subinde Super;fupra;fubter Sicut: fic Surfum - Sponte Scilicet Sua ea.e, fcaiae Slpero efle tibi bonus amicus ca cxiii Superionbus debus ueni in cumanum ca.eliiii catxxxviii ca.ixiii ca.ixiii ca.xciiii ca.lxxxix ca,xci ca.xcii ca.xcv ca.xcv ca.xcviii ca.cxii Tabuianum & reliquaexeuntia in rius ueiiririum ca.viii T ribuco> iusitributarius ca.viil Tentorium tedoiium ca.viii Tortilisitornatile poculum ca.x Textiiis ucftismnCblis' ca.y Torulis ca.x Tabificus ca.xri. T riticeustteftaceus ca.xiii. T opaceus terrenus mons ca.xiii Triltior ca.xui, tercius ca.vi, Tantum & tato quomodo iungatur gra dibus ca.xiiii Tam ca.xviii Tam ca,xx Tutusitacitus ca.xxxii Tui ca,xxxviii Tete ca,xxxix Tenus ca.xlvi Turn ca.lix Tantum abeft.tantumcg non ca.lxvui Tamenquanuisiemper prsecedere de-v bet ca.lxxvui Tanta cadxxxii Tannfpet ca.lxxxvu. Teinere cadxxxvii Tanticumfuiscompofitis ca.xcix Tua ca.c. Tantt , ca.cu ; Tres neganones aliquando non plus e.O ficiunt qdux ca.cxxyni, Tenerur ne facrilegii:an furri: an utroqj ca.cxxxmV Traiirio. ca.cxxxvi, Timeo te:timeo tibi ca, cxlvi. Tranfferre ca.clvi. Triclinium ca.ccxv, Taberna: trapesira ca, ccxxv. Tcnebrae ca.cclxi, Tollo ca, cccxi. Titubate ca, cclxxxii, Tranfmigrare ca.cccxciiii. Tandem ca, ccccxxxvii* Tcftamentum ca, cccclii. Tcrgiuerfator ca, cccclxvi. Turba ca, cccclxvi V Etatio & alia exeuntia in atio: q u ueniunc a uerbis prims coniuga tionis pofitionem fupini habetv tibus in turn uel in clum cadi. Vermiculus mrguncula ca.v. Vcrnaculus ca.v. Vmbraculum:uinculum ca.v* Viuarium:ueftiarium ca.viii, Veftiariusmfuarius ca, viii. Vas elcariumjuas pororium ca.vii* Vepretum ca.viii. Volarilis anima:uerfacilis ca.x, Verfilis: umbratilis ca.x, Vitabundus & alia adie&iua in bundus exeuntia ca.xi, Veneficus.uulnificus ca.xii, Veridicus:uaniloquus ca.xii, Verfutiloquus ca.xii, Vinaceus ca,xiii, V ter datur comparatiuo ca.xv, Vnicusiunufquifqj ca,xvi, Vt fuperlatiuo ca.xvii, Valde ca.xx. Valdecumgradibus ca,xx, Voluenda dies ca.xxix, Venio ledu & alia huiufcemodi ca,xxxi Vis quatdam participii ca,xxxiiii, Veftras ca,xl» Vexfus ca.xlv. Veh . ca.xlviii, Veh ca.iii, Vero. ca.lxi, Vtpote ca.lxiiii, Vt<# cadxiiii* Vt.ca.lxv, ca.Ixix. Veiut ca.l xxiiiu utquia ca.lxix, Vfqj adeo:ufcp ca.lxxxii, y tor ca.lxxxv, Viciifim ca, ccdxmvhV Videlicet ca.lxxxxviii, Vfus modo fingularis: mo pluralis nu-* meri ca* cx * Verbum debet fequi ultimum fuppofiv turn ca.cxxvc Veniadme caxxxix, Vter utrum accufat ca,cxxxi. Vocaui te prius ca .cxxvii, Vocaui te prior ^ ea.exxxii. Verba nonunq i orone defut ca.cxlviii. V idetur tibi q> bene faciam ca.clii. Video amatorem ftudiorum: quod me maxime iuuat ca.clxiii. Vnus regit ablatiuum uelgenitiuum cu pra’pofitione, ca.cxlvii, Veni in opimor.em ca.clxxvii Veteres ca.clxxxvu Vultus ca.clxxxxiii Venia ea.clxxxxix* Vicus ca.cc U Vicinia ca.cci, Vicinitas ca.cci# Volucris ca.ccxxvi, Vefter ca,ccxxxiiii. Vedh'ga! ca.cclx, Vigiliae ca.cci,- Venale ca.cclxxiiii. Vendibile ca.cclxxiiii, Vter ca.cccm, Vendico ca,ccciii, Vindico ca.cccviV Ventito ca.cccviii, Vidito ca,cccix. Vfurpare ca.cccxliiii, Vociferari caxccl, Viam facere caxcclxix. Viammunire ca.ccclxix Vadllare ca.ccclxxxni, Vaco ca»ccclxxxiii. Videas:uidere licet ca.ccccxi, Vbicg ca.ccccxxxv# Vfq ca.ccccxxxv, Valeo ca.ccccxi vi, Vas caxcccxlviiV Volumina caxcccfe Verberatio caxccclxiii Verficoloria caxccdxix, Viifius caxccdxxi. -. laurentii Vallenlis uiriCfariflimi:& de lingua Jatfna benemeritnad Ioanncm Tortelliu Aretb num:cui opuselegantiarum linguae latinae dedicat; Epiftoja. AurcnriusVallenfis Ioanm" Tortellio Aretino cubiculario apoftolico theologorum facundiffimo. S.P.D. Libros de lingua latina elega'tia mi Joannes unicu amicitiae fpecimen 8C omnis fcientia decus olim ia tibi debitos: totienfq; abs te dflagitatos ;& tanq creditore reperitos tadem exhibeomomimq? tuo dedicoac uel ut as alienu pfoluo.Et ut longioris mora dem poenas et cu foenore: eocp tantomt for ti par fit* Na cu fex client libri quos tibixui oia dcbeo;repromifera:nunc totb de ad illos accedut eiufde germanaq; materia: & quafi femiffi femis addita explet aflem Jucri.Fecifti itaq; tu longa qde expedatione, Ve^: ipfius expedationis no negligentia mea:fcd confiliu extitit caufa. No lo.n.fraudarc beneficiu meu gra tia fua, Siqde nulla alia inire ratione potera; q libros lniuffu meo:ut fcis editos:& in plurima exeplaria tra fcriptosttibi dicaremifi & repurgare diligennus:Sd quod maius e;alioijd ueluti reliq corpis acceffioe pfecios me emittere teftareriut nemo nifi ab hoc fonte & eius riuis noftrarum elegantiarum aquas fibi hauriendas exiftimaret non folum huberiore gurgite:fedetnindiore,Quomagis&fpcro;8£ opto libros hos abs te i fumi potificis bibliotheca repofitu irutccp curatu^uut iile cuius cotuberna Jis es:& ftudioiji intimus comes nonunqeos euoluat,& queadmodu de pteia fecintotu opus laub deneximium pfecto ac maximi laboris mei frudum ac praemium.Nam quis uberior frudus: aut quod magis optimum premium generofo animo contingere potefttq laudari a laudato uirotut ib le apud Accium inquit.Gaudeo abs te laudari pater laudato uiro.Ete.him quifnam multis iam fae^ cutis laudarior extitinquiue fit magis iurelaudandustq noftrum omnium pater fummus pontifex Nicolaus Quintusfqui non magisprudenulTimorum hominum iudicio eledus eft;q natus ad ib lam dignitatem uideturiquem deus nobis praebenstfingulari quadam hoc faeculum eft beneficent tiaprolecutus;&quo folpitemt eft hominum opinioues humanae futuraefoelices funt. Adeo nefci as an uirtuseius an dignatio inter homines magis emineat;& inter ipfius uirtutesiquae cui praeeft; li qua modo praeftat;& non unaquaeq; omnes in fe numeros habennifi ut q> quilcp maxime uirtut tem aliquam colinita maxime adeife huic iljam exiftimat. Veluti tu nopnunq atcp ego prudetiam cum caeteraifc rectum uero litterai^.Quid.n.tam arduunutam difficileita ,pfundumrquod no co filii altitudine expediat:conficiat;tranfigat5Tot fummi pontificatus quern ppe lace^ ac naufragu acceperat negocia;quibus diftinguitunquoijc pars quemlibet aliu deprimeret.Vnus oia curat:on> nia fuis humeris fuftinetiunus omnia obit:& quod magis noftram admirationem augctmon forti ter modo.fed etiam libenter.Diuina nimiiji eft I eo ingenii celeritas ac uis.Iam uero de litteris quo tiens nobifcum alioue quo erudito poft.fludus occupationum loquitur.Taceo qua pronuntiandi maieftate & gratia:quanta memoriaiquanta re^ copia: quanta dodrinaig omnium peritia eluceat uel humana^:;ut hiftoricsemt oratorismt grammaticaemt philofophicxmt poeticae: etia metricse uel diuina^ut theologiseiut omnis iurismt eius q graeci uocat.Nihil ita arduumntacp abditum;quod eum fallabNihil ita tenue i litteris exiguumcp. Vnde hand fecus mironq> eum fugi at:eoq$ nunq minus loquumagis attendere mihi libenq cum ipfum audio:pace tamen eius didum liuno minus ornat illam dignitatem:q ab ilia ornetur, Necego minus ueneror eius uirtutes apud me;q datas a deo apoftolicas clauesxum praefertim fcietia facra^ litterai^ clauis uocetur ab epde deo tnbutaiquae apent:& nemo clauditxlaudit 8i nemo aperitjtaq; utraq: manuclaues geftat: fa^ pientiae alteraialtera poteftatis,Quare ut libere quod fentio dicammel magis mihi Jaetandum atqj gloriandum erinfi a tarn integroftam fandotta fapienti uiro;q fi a fummo pontifjce laudabor.Sm mi.n.pontifices multi fuerunt;fed qualis hiciuix unus aut altcnquem abfiuut emeredi fauoris gra tiaimpenfius laudauerimjquippe qui fciam 8i me improbaturos homines fi mentiar; & illu talem efte;qui nec feipfum ignore^ teftimonia fua^i laudum malit in pedonbus efle;q in linguis.Ncqj uelim te hanc ei epiftolam oftendereun qua 8i fi laudatur; id tamen non adeo fitiut has laudes ipfe fed ut caeteri legant,Et quod ad nos attinetimagna fane honprj tuo ac meo fiet acceftio ex hac Nb colai pontificis commemoratione t Etenim fi in arcubus triumphalibus;aut colunis caetenfq; id ge nus opibus i honore aliquo^ extrudis:quo fint anguftioraiccrnimus interdu alicuiusdei aut deo fimilis imaginem fuppolitanucur ipfe non putem mihi faciundu; ut huic mex colunae non aufim dicere arcui;duodecim paffusaltae.Quam ego opifex tibi ob lingularem eruditionemifummabe^ niuojentiamimaxima in me rnerita dicaui: imaginem Nicolai fummi pontificis mea manu fculpta in culmine coJlocem ut opis decori quaedam etiam ex ipfo praefide raaieftas accedat* Ita noftra i ilium reuerentia ac religio;6d llliusin nos fauor fplendorqj conftabit, Vale. 4 LIBER „ _ , . Laurentii Vallcnfis patridi Romani cornmentariorum grammaticorum fecundum elegauam lingua latinae liber primus de nomine uerboqp& ex his duobus compofito participio t PROEMIVM* . Vm mecum fape noftro^t maio^i res geftas aliorucp uel regutuel populous coft- deromidentur mihi no modo ditionis noftri hominesme^ etia lingua ypagatio ne cateris omnibus atecelluiffe, Nam pfas qdemimedosiafiyriosjgracos; aliofcg pmultos longe lateq; re^ potitos ee;quofdam et ut aliquato iferius q romanoj^ fuita'ta multo diuturnius imperiu tenuifle conftatinullos tamen ita lingua fuam ampliafle; ut noftri fecerunt:Qui ut oram ilia Italia qua magna olim Gracia di — — cebatunut Sicilia:qua grceca et fuitiut oem Italiam tacea;p totum pene Occiden temjp Septentrionisip Africa; non exigua ptenubreui fpatio linguam romanam;qus eade la.tina a Latioiubi Roma eft;cclebrem & quafi reginam effecerunt*Et quod ad ipfas puincias attineuuelut clarius multoq; fpeciofiusiq ipfum impium ppagaffe*Qiii,n,impium augent magno llli qde hono re affici folent;atcg impatores nominanCQui at beneficia aliqua in homines contulerunt; hi non humanatfed diuina potius laude celebranLQuippe cu fua tantu urbis amplitudini ac gloria con fulant; fed publics quocp hominu utilitati ac faluuJtaq; noftri maiores rebus bellicis; pluribufq? laudibus cateros quoq? hoies fupauerunnhngua uerofua ampliatioe feipfis fupiores fueruutanq relifto in terris impio;confortiu deope in calo cofecuti* An uero Ceres q> frumenti; Liber q> uirijt Minerua q> olei putaf inuentriximultiq? alii ob aliqua huiufmodi beneficentia in deos repofiti fut linguam latina natioibus diftribuifleimjnus eritioptima fruge 8i uere diuinainec corporis; fed anv mi cibufHacm,genres illas populofq? oibus artibusiqua liberates uocanffinftituit; Hac optimas leges edocuit;hac uia eifde ad omnem fapientia muniuinhac denicp, pftititme barbari amplius di ci poflenttQuare qs aquus rejjd aftimator no eos prafeceratiq facra litteraijd colentes this q beila horrida gerentes clari fuerunt;Illos,n,regios hoies;hos uero diuinos iuftiffime dixeris; a qbus non queadmodum ab hoibus fit:auda Refpub*eft;maieftafqj populi Ro,folu;fed queadmodu a diisfa. jus quoqj orbis terrap^eo qde roagisiq q impium noftiji accipiebannfuu amittere;& quod acerbic us eftdibertate fpoliari fe exiftimabant.Nec fortafle iniuria,Ex fermone at latino no fuum iminui; fed condiri quodamodo intelligebantmt uinu pofterius inuentu aqua ufum no excufiitmec leri^ cum Jana linuqjmec au^d catera metalla de pofleffione eiecit:fed reliqs bonis acceflione adiunxit, Et ficut gema auro inclufa annu]o;non deornameto eft;fed ornamentoa'ta nofter fermo accedens alio^d fermoni uernaculo cotulit fplendoremon fuftulittNeqpn.armis; aut cruomaut bellis domu natu adeptus eft;fed beneficiis:amore:cocordia,Cuius rei quantu coniectura fufpicari licet; hoc ut ita loquanfeminariu fuit;primu q> ipfi maiores incredibiliter fe i omni ftudio^d genere excolebatr ita ut nein re qde militari aliqs;nifi ide in litteris praftas efle uideref;qd erat cateris ad amulatio tiem no exiguum incitamentu.Deinde 9 ipfi littera^d pfefloribus pramia egregia fane pponebat jPoftremo q> hortabanf puinciales omnis;ut turn Roma;tum in ,puincia romane loq confuefce^ rent* At ne pluribus agamide compatione impii fermonifq; ro*hoc fatis eft dixifle, Ulud ia pridem tanq ingratu onustgentes nationelcp abiccerunt.Hunc omni nedare fuauioreiomni ferico fplendi diore: omni auro; gemm aq; preciofiore putauerunt; & quafi deu quedam e calo demiflum apud fe retinuerut*Magnum igitur latini fermonis facramentu eft;magnu r pfedo nume;quod apud pe^ regrinosiapud barbaros:apud hoftes fande ac religiofe p tot facula cuftodittut no tarn dolendum nobis romanis;q gaudendu finatq; ipfo etiam terrain orbe exaudiente gloriadum.Amifimus Ro^ mam;amifimus regnu^atcp dominatumitametfi no noftra:fed temporum culpa.Verumtame p hue fplendidiore dominatu in magna adhuc orbis pte regnamus* Noftra eft Italia; noftra Galliauioftra Hifpania;Germania;Pannonia;Dalmatia;IUyricum;multac^ alia nationes*Ibi nanq; ro.impcnum eftiubicunq; romana lingua dominatur*Eant nunc graci t lingua^, copia feiadent, Plus noftra una fecit;& qdem inopsiut ipfi uolutiq illoiji quinqjfti eis credimusdocupletiftima; 6i multarum gentium uelut una lex eft lingua ro.unius Gracia quod pudendu eft;no una fed multa funtitanq in repu.fadionesiatqj^exteri nobifeu in loquedo confentiut;graci inter fe cofentire no poflunt; ne dum alios ad fermone fuum fe jaduduros fpent*Varie apud eos loquunf audores; attice; aolice; ionice;dorice;KOVcom apud nos,i,apud multas natioes nemo nifi romaneiin qua difeiplina cunda: libero hole digna cotinenturificut in fua multiplici apud gracos * Qua uigente;qs ignorat ftudia pmnia difciplinafq; uigere;occidete;QccidereCQ_ui,n,fummi philofophi fuerunt;fummi oratorest iummi lurifcofultufummi dem^ fcriptoresfNempe hi q bene loquedi ftudiofiflimi* Sed me plura picere uolente;impedit dolor 8C exulcerat;lachrymari(jcogit intuente quo ex ftatu; 6 i in quefti fa * 1 , n v, . M ■ ■ ■ PRIMVS dem niulris ia fecuhs non modo latine neo iocutus e'fed np'hnm rm - j- X i ca P ltoina f u P^ ir arx * Sig lofophiaeftudiofi philofophosrno caufidici oratoresmo legulei lunTronfblS 5 inrc,lcAlt :^° n P hi ueterum ubros perccptos habuerunr aut habcnt.Quafi amiflb Ro imoio nnnT’ CXtm e tum.Quare pro mea in patriam pietate;immo adeo in omnes homines:& pro rei magnitudie cun dos facundiae ftudiofos uelut ex fupiore loco libet adhortarneuocareq; illis:ut aiunnbellicum ca^ nere.Quoufq; tandem quirites lratos appello;& rodinguse cultores;qui & uere & foli quirites fut Cxteri enim potius inqlini.Quoufq? inq quirites urbe ueftraino dico domicilinm imperii; fed pa rdntcm lrarum a gallis capta ee patieminithoc e latinitatem a barbaria opprefiamiquoufcp propha^ nata omnia duris & pene impiis confpicietis oculist An dum fundamentorum reliquiae uix appare ant. Alius ueftrum fcribit hiftoriasnftud eft Veios habitare. Alius graeca tranffert; iftud eft Ar^ deae confidere, Alius oratioestalius poemata coponir.iftud eft capitoliu arcemq; defendere,Praccla^ ra quidem res;&no mediocri laude dignatfed hoc no hoftes expellitmo patria liberar.Camillus uo bis;Camillus imitadus eft qui fignatut inquit Virgin patria referatteaqj rcftituat.Cuius uirtus adeo caeteris prseftantior fuittut illi qui in capitolio;uel Ardeae uel Veis erantdine hoc falui efle non pof fent,Quod hoc quocp tpe contingent;^ caeteri fcriptores ab eo qui de lingua latina compofuerit: no paru adiuuabunf.Equide qd ad mejittinetihunc imitabor;hoc mihi propona; exemplu copara botqtulucucg uires meae fuericexercitu que in hoftes qprimu educa.lbo in acie:ibo primus;ut no^ bis auimu facia.Certemus quaefo honeftiffimu hoc pulcherrimuq; certamen no mo ut patriam ab hoftibus recipiamus;ueru etia ut in ea recipienda quis maxime Camillu imirabi&appareat difficih limutn quidem pracftare;quod ille prseftitit oium imperatorum mea fentetia maximus; riteq; fecu dus a Romulo conditor urbis appellatus Jdeoq; plures pro fe qfq? in hanc reelaboremus:ut falrem multi faciamus quod unus effecir Js tamen iure uerecp Camilius did exiftimariq; debebinqui opti mam in hac re operam nauauerit.De me tantum affirmare poflummon ut fperarem tantae rei me iatiffadurumdta difficiliimam fumpfifle laboris partem; duriffimaqj prouinciam; fed ut reddere alios quoqj ad caetera profequenda alacriores.Hi eni Iibri nil fere quod ab aliis audoribus his dun taxat qui extant;traditum cfticontinebunt.Arcp hi nc principium noftrum a; fpicemur, De ablatiuis in abus nominum exeuntium in a, Capitulum primum, Eus dea deabus dicimus;diuus diua diuabus no dicimus.Ite 1 quibufdamaliis ut filius filia filiabus no priuignus priuigna priuignabus natus nata natabus no genitus geita ge nitabus,equus eq eqbus;& mulus mula mulabus no afinus afina afmabusmcc iuuecus iuueca iuuecabusmec caetera fimilia;no ceruus cerua ceruabusmo lupus lupa lupabus Ite ut dicimus libertus liberta hbertabusnita no dicimus libertinus libertina libertinabus; non pa tronus patrona patronabus;no cocubinus concubina cocubinabus;no pcdiflequus pedillequa pe-- diflequabus;no feruus ferua feruabusmo famulus famula famulabusmon dominus domina domi nabusino animus afa abus,Tametfi quida his pofterioribus utunt. Cice.tamen ad uxore 6C filiam fcribens duabus animis fuis dixit no aiabus,Et Curtius de matre& uxore Darii dominis no domi nabusdixit,Quod fiqui J? licentia aliter loquunfmon emirandu;cum quidam ueteres dixerut de xtrabus pro dextrisi&cabus pro eis.Sed ego de ufu loquendi difpuromon abufu, Curinitunifiatatio. Capitulum fecundum, Omina q ueniunt a uerbis primae coiugationis; politione fupini habentibus in itum uel in dumipter cseterorum uerborum legem exeunt in atio no in itio nec in dio. Veto tui titunnde uetatiomo ueritio,Pr£efto ftiti ftitu;ftatio:non ftitio;cubo bui bitu batio:no bi tio;domitu domatio; no domitio;Sonitu fonatio;no fonitio;crepitu crepatio;no crepirio Tonitum tonatio;no tonitio;Licet dicamus fonitus crepitus;tonitus;no fonatus;crepatus;tonatuf Fridu fricatio;no fridio;& ita i cxteris;Sedio tame crebrius repenuq fecatio;Lauo 8C poto non habent fupia ne<^ in atum necp in itum;necp in dum;fed in otumndeo formant noia fua lotio & potiomndefut lotor 8i potor noia uerbalia;& lotium pro urinaiprima tamen breui;non longa. Ali quando reperitur lauatum 8C potatuiunde funt lauatio & potatiodauatorq^di potator.luuo iuui a a V- ' LIBER , . f . iutiimmea In hunc neqj in ilium format modu fuum deriuatiuu:Ca;terum ex alio fupto iuuatura facit iuuatiotab illo fit iutortfeu potius adiutor:Ex ceteris at pauca funt noia uerbalia in on ut do initor 8c no domator:& fedor qui fignificat uenditoremmt latius Afconius Pedianusexponit,& le dio ipfahsecadio. Ars ludrica. Cap,ini. 'j, Vdiera inquit Prifcia,8£ no ludibria:ab hoc ludicri dicimus,Vergi,in.xii,Neq|: eni Jeuia aut ludicra pctunf pra?mia;p quod uult ludrica tertise De.cum cotra notum lit lecuda? ectutiu lege ilia frequenter repetita:Qui arte ludicrana exercuerit in.xiiii.primis ordi/ nibus ne fedeat.Ars ludrica eft ars hiftrionica 8i fcsenica:& ut fentio quicqdnoie Iudv cri intelligi£:Na ludicrum quod e fubftantiuumo modo ludus hiftrionicus e 8i fca?nicus;fed quod cunqp lufprium opus ac ioculare:etiam ludi publici, DeFicu, Cap.iiii,^ Icus ide inquit etiam uitium corpis quarts? e.Marti.in.p.fpigramat&Cum dixi ficus ri des quafi barbara uerba.Et dixi ficos ceciliae iubes.Dicemus ficus quas fcimus in arbo re nafci.Dicemus ficos ceciliae tuos:Ex quo oftendit 8i uitiu & frudu quarts ee de, ge T nere aute differ re. Ego magis fentio de generis differetia fentir, Martia.Ideoqj aliter hos — — uerfus ee fcribendosttefte etia elenchoru Ariftotelis interptetcu inquit;Queadrnodum Cecilia,dicirifi ficus fecudse de.Nam q dicit ficus maturas:foloecifmum qdem facit fecundu ilium: tion uidef at pluribus:qui uero ficos fecundu plures qdem uideCfed no facit.Nam qs credat Mar/ liale negar ficu pro frudu dici in fecunda de.quod no mo apud poerastfed apud oratores quocp ap probatiflimos repitur:ut Hora,Pinguibus 8i ficis paftu iecur anferis albi.Et PJi. Ad Odauiu Ruffu Qor nunc cum ficis & boletis certamen nondu habent.Et Cice.de fenedute:Ex tantulo granofi/ ci.Quidam gramatico^ recentium.i.impitorum aiunt pro fi udu quartaeipro arbore fecundseefle de.cum pro arbore fit faepius quartaemt idem de oratore: Vxore fuam fufpendifle fe de ficu.Secun/ dse autecut apud Iuue, Ad quae difcutienda ualent fterilis mala robora fici,Macro,& ipfe in fecunda de.femp fere utiCSi plurimos uete^. oftendit ufos.Prifci.uero uult pro frudu & morbo quarts? ee Si hoe audoritate Mart.Mecp ego inficior ultimu ilium Mart.uerfum poffe fic legimt recitat Prif. fed id rragis ioco q ferio apoeta accipimus efle didum.Nec enim feipm q> ficos dixiflet: fed illius neqtia 8i impitiam rephendere uoluitinon ignorans ficos 81 latine 8i ufitate dici.Nec uero Prifc.a. fauendum fuittut unu Mart.fequeredimmoCcihanu nefcio que flagitiofum hofem fic ineruditu in eo pfertim loco ubi iocabaf poetatnec fuam fniam apiebattquod affirmare uidebaCNam nequa q dixiflet ficus quartae efle decli.8i generis ma.quod inauditum eftmec differentiam pofuiflet gene ris inter morbu oi frudum:cum hoc ab illo dicatur.Quidam ecclefiaftici aiut pro arbore ficulnea: Si ut ibi Refpicite ficulneam 8i cseteras arborestquod nufq alibitfi memoria non excidinmihi rep- turn eft:Sed adiediuum ficulnus ficulna ficulnum pro materiato ex ilia arbore,*ut a populuspopul tiusjSi a corylus colurnus:& ab abies abiegnustab ilice ilignus, De diminutiuis in ulus, Cap.p. Iminutiua exeuntia in tale uocemtqualis eft: pifciculustfi rite formenfmera funt dimintt tiua:pifciculus:uermiculus:paflerculus:fraterculus:fecuricula:lucubraciuncula: uirgun eula;fororcula:munufculum;corpufculum:mendaciunculum:plufculum:Sin minus ri¬ te formenftdiminutiua no funt.Auuculus:cuniculus:mufculus quado no eft puus mus pediculustuel ut alii uolut pedunculus:cuculus;cicercula nomen legumismouacula culrer ra fori usdeticula uafculi genus.Seruius tame fup Donatu ait acus aciculatAcus eni dicidqua ueftes farcv untur:acicula q mulieres utunfad ornamentu capitis.Alia mafculina aut fceminina no occurrunt, Adiediua tria :anniculus:ridiculusmernaculus:anniculus puerranicula puellaianniculu iumetum; hoc e unius annijficut bimus bima bimu.i.duo^ anno^.trimus trima trimu.i.triu annbrujquadri mus quadrima quadrimu.i.quattuor anno^:&: non ampliusinec de animalibus modotfed de inaia tistut anniculu uinu;bimu oleum.De pueris tamen magis loquimur per diminutiuum bimulus.tn mulus*.quadrimulus.quia intra hos annos adhuc parui funt.Similiter de hisn'n quse hsec ratio locu habet.Diflimiliter in qbus non het.Ridiculus homom'dicula resiridiculum caput,i,deridendu,Eft faepe etia neutrutfignificatcp plerunq? fermone rifus potius q derifus excitante,Vernaculus:uerna- cula uernaculumtquod eft domi noftrsemel in noftra patria natutut lingua uernaculatquod uulgo dicunt lingua materna.didum atiernatquod eft feruus domi noftrsefid eft ex noftra ancilla.Praete/ rea neutra multa funt:umbraculu:habitaculu:coenacuIu:crepufculu:germiculum pro germine,cre pitaculumtuinculu.amiculum pro amidis genere quoda fere pallio^.curriculup curfu 8i pro loco: jn quo certamen currendi exercefinonnunquam etiam pro curru:ut Curtius libro.viii.Alioru tur- bariequi non in uoragines modo lacunafque:fed etiam in amnem prsecipitauere curricula,Cubi-* culmquod certe a cubilinon ueitjcu intra cubiculu cubile fit:& eius diminutiuum foretcubculum jenus mutatapd Hie.ronvmutut. PRIMVS uile puluifculumtmafculine tame pofuit Apuleius in quoda fcrmone fuo carminede quo meminit in apologia de magia;mifii ut petifti mundicias dentiujnitejas oris ex arabicis frugibus tenue; cadifi cu;nobile:puluifculum copilatorem tumidulx gingiuulxjferritore pedianx reliquixme qua uifaf . certa labe fordium reftridh's forte fi Jabellis riferis.Couentus quoqj facit couenticulilCice.p fextio Tamen couenticula holum:qux ciuitates noiauerunt.Baculus no terminat diminutiuu in hac uo' ce qa fua talis e;tamen neutru her bacillu.Cicero.ii.de finibus;Bacillu aliudinflexu ahud ita natum Repit tame primitiuu & in neutromt apud OuiJi.xi-.Efle folct baculuqj tenes agrefte fimftra.Nec Metula quocp qua: no parua mente fignificattfed uirilia,Fidiculx pro inftrumeto torquendiiquod an rite formefmunc uideaus,Na fidisungt Prifcia.facit fidiculama fi eflet fides in hac ftgnificatioe quomo Seruio placetino fidicula feciflenfed fidecula.Auidius Seruiu Prifcia,carpfit: utpote una re no in uno loco rephendens,Csete£t ipe falhtmon Seruius.Na nec fidis:queadmodum ueteij: audio ritas tradit:fed fides dicif:& fides dicafrfidicula potius q fidecula analogia exiginde audoritate fa^ nffecerit.F.Popeiusita fcribens fides genus chartxjdidtae q> tantu inter fe chordae eius qtu inter ho mines fides concordet,Analogic quoqj ro fidicula exigit a fidesificut aedicula ab aedesdedicula afe destcxdicula a caedesmo cxdeculaifedeculaificut apeside quo folo noic facit ille mentioneiapicula facit non apecula.Et fi quado apis in nto repcria£:ut ille ainueluti eft apud Ouid.in.xiii, Non apis 1 de tulit colledos fedula floresthoc pcrqrarum eft;& analogia apes potius q apis defendit: quia a pe de copofitum ac deriuatum putaf.Deniqj fidis in nto inauditum eft,Ergo fides dicedum eft* cuius diminutiuum fidicula uel parua citharaiuel chordulailn plurali tortoriumiut dixit inftrumentum?, ex duobus ut reonobliquatis lignis copadum uel ab extorqucnda fide ac ueritatemel a nerueis fm nibus uinculifcpiqbus ad ilium modum homines torquendi alligabantur. De diminutiuis in er, Gap.vi, jD hunc locum ptinet q? nunc fubiicimus nola tertiae decli.exeuntia in erifiue mafculla; fiue foemininatfiue comuniaihuiufmodi uoce diminutiuoi^ fortititut pater paterculus; frater fraterculusmaater materculatcuius quafi fimilis foror facit fororculat & dcercula [a cicer tanq faeminino:paupculus:paupercula; quae funt fecudx decli.ta adiediua q fub tantiua faciunt diminutiuu in ellus mafcullau ella foeminina;! ellum neutraiculter cultellus; liber libellustpuer puellustmagifter magiftellusitener ra rum tenellus la Jum.mifer ra rumtmifellus la lu facer era cru facellus la lu; Vnde hoc facellu pro teplo modicoiHinc fadu e ut foeminina quocp fub ftantiuoje eode modo quo adiediuoije facerent diminutiuaicaper capra capella puer puera puella: liber libra libellatlicet multo aliud libraiq liber fignificeahxc diminutiua in ellus & in ella exeunt Sunt quaeda inillusillatinter ea aute priora Prifcia.ponit allaiuultcp facere diminutiuumaxilla.Cv : cero tame inter pofterioraiDuo enim mafeulina totideep foeminina donat hoc genere termination nis tpalus paxillus:talus taxillustmala maxillaiala axillatSunt tame alia in hac uocem exeuntia, De diminutiuis in after, Cap.vii, Lla quoq; diminutiua quae faciunt in after imitatione potius fignificant q dimimitione Neqj eni ea rone dicif'oleafteripiaftertapiaftrumimctaft^tfiliquaftrumtq? fit parua oleat parua pinustpua mentatparua filiqtfcd q> filueftria oleaipinum apiuimentamtfiliqua imi tantiarexquo quida utuntfihafter;pro priuigno no paruus filius eftifed imitatur filium; 6C parafitaftertnon puus parafitustaliter eni non dicerefa comico parafitafter paruulustfed imitator parafitopeiut apud ( M,T,pro VarenotErutius hicnofter Antoniafter eftiEt ad Atticum lib,xu,oio folet effetFuluiaftertid eft Antonii Fulunqt imitator;& hunc Aug.appellat philofophaftrum: no lit puto puum philofophumifed imitatore phorunnnifi dicis imitatione efle diminutione quandap^ fedionis.Tamen aliud eft efte diminutiuaraliud lmitatiuainec quifq dixit oleaftrum efle minutam oleam:& pinaftrum minutam pinumtquam Plinius ait mirte efle altitudinis:& ut quida nunc folet ; pufillos holes appellate, Antoniafter:iuniafter;Pauliafter fecuti Prifci,qui prteter fupiora htec addi cJitdTe huiufmodi diminutiua 8i adulationis:8i maxime puerorummt catulaftenantoniaftenpatri , ciolus:fergiolus,Sed hxc pofteriora uere funt diminutiuaullaait oftendi non ueretideoq? nec adula tionisqiq ola diminutiuamec minus q hxc in olus funt apta adulationi:&: ut fxpe etia cotemptui: ut homuculus;homulus:argutulus: Sed ad re reuertaunPulaftra apud Varrone qux eft pua adhuc addlefcenfq? eallla:q> nec ipam diminutioneifignificatiNa maiufcula potius pulla q minufcula eft plane furdus liirdafterded ut fic dica furdulus:&recaluafter q fronte calua eftmon toto capite: qfi recaluatulustqd eft diminutiuuan que modum nequeunt refolui nola ilia de quibus fupra difpu^ tautmus.Ex hiis autemiquae rettuli exemplisdiquet non modo 1 after finiri hxc nola 8C ee mafem a m LIBER r „ n linatfed ctia in aftra fae,ge,ut pulaftra:filiaftra:apud quofda pro pnmgnamliqualtrap pipiro :quod non uideo: qa ex filiq imitef:&: in aftru neuti i:ut apiaftruifiliquaftpe a filiq arbore terete iruCtum fui nois:qd grae.KepctTiov uocant.Significat et filiq folliculu ubi grana leguminu includunt & li« ad Iegumibus e fimileiferecR haecnoia arboijd herbaruq? diuerfum genus hent in primitiuis a oirm nutiuis uel deriuatiuis. De exeuntibus in rius uel in rium, Lap.pm, Abulariu locus ubi tabula: id e inftrumeta & litterae reponunf.Sacrariu repoiitonu la^ croije.aerariu repofitoriu aeris t i,numorum;fimiliucpre^d preciofarum atcp opum; Arina rium ubi reponuntur libri caeteraq? huiufmodi.Armentarium ubi reponunt armeta oi . _arma, Atramentariu uafculum quod continet atramentu.Calamariu qda ufurpat p thcr , ea calamaria in qua calami recondunf.Scd quia hoc tpe plsricp penna fcributjpoteft etiam dicipe'- nariummifi malimus appellate theca pennariam ut thcca calamariam;& theca graphiariam, Penari um ubi reponitur penusthoc e edulia & ad uidtu mpertinentia.Viuariu ubi cotinentur uel aues uel pifces:uel terse: quae duntaxat ad uidum fpeciant, Pomarium uero locus pomorum reponedoru? uel locus cofitus pomisiut Ouiduld metuens folidis pomaria clauferat atlas maenibus. Quida hoc pomeriu uocat,T,aut Liuius pomeriu ait efle locu ad muros intra & extra:! quo aedificare no licet qfiport moenia;ut dicius pomeridianu pro eo quod e p oft meridianu.Vnde Luca,Longa per extre mos pomeria iungere fines,Pomariu igif aut locus frequens arboribus pomi: fiue fructuum pomi repofitoriu aut copia ipfa arbo^d pomiferaru.Nam hop: noium natura eft fignificare uel locum ubi ilia funtmel ipfa^i rerum quae in loco funt;copiam;ut alueariu:tametfi poteft dici locus :ubi funt al uei apu:tamen potius accipif pro copia alueope eode in loco locator ac mellificatiu.Et rofariu ma gis copia fruticu uno loco rofas gignentiu q ipm locu ubi hi frutices funt fignificanque locu ne ro fetum quide appellare pofikcu idem fignificetqd' rofariummifi per contetum fignificef cotmcns, Platarius no locus platarumtfed ipfe platae etia fi euulfae aut no cofitae fuerunt.Nec me fallit Sei> uium feparare plantaria a platis:dicens;Platae funt raptae ab arboribus:pIataria uero quae ex femini bus nata;cu radicibus & terra ppria tranfferunfiad quod fentiendu uideturallexifle eu uerfus Vir, Et uiua fua plataria terra,Seminariu no locusjfed femen ipm,i,plantulae,Papinarium non terra ubi nafcunf papinitfed cogeries papinoru,i,uirentis uitis ramu'culo^mel ut ait Pli,Palmes qui e duro exinmateriacp in proximu annum promittitipapinarium uocatur,Certe in hoc palmite multi pam pini funt,Calciariu ueftiariuqj pro calceis & ueftibus:ut cibaria pro cibistfuftuariu pro fuftigatioej Carnariu n5 locus eft ubi caro (alfa fufpendi£:fed caro ipfamili cotentum pro continente,Donaria no locus repofitorius donoijetfed ipfa dona:Licet Seru.dicat ubi dona oblata funt:ur lcdifternia di cunfubi holes i teplo federe cofueueruntJta in caeteris adhibeda in fimiliu noium fignificariioe ac curatio e:& haec de neutris.Na mafculina foe.comunia officia hoium qualitateqj fignifica t.Caprari us capraria.faltuarius capari u s; horrea rius: clatliari u s cuftos exercitorue capra^e faltus:capi:horrei; clafiis.Sagarius linthearius ueftiarius uenditor fagoije lintheoiR ueftiu v pprietarius:frudLiarius:ufu arius:cuius eft,pprietas pdiucuius frudtusicuius ufus:quse oia lignificat adlione pafTionccp ruero q dem incoprehenfibiha.pauca at quae paffiue accipiunt legatarius;c6modatarius;depofitarius:bene ficiarius;fidcicomifiarius q legatu comodatu depofitu:beneficiu:fideicomiiTum accaepit:& fiq fuc alia ex huiufmoi noibus fiut etia noia quaeda rej 5 d:calcaria:fulphuraria ubi calx coquif& fulphur fit atqj haec a noibus fere,pficifcunf ,111a uero magis a uerbis uel a uerbalibus in or 8i funt adiedtiua in orius oria oriu actione fignificatia,Accufatorius:petitorius defenforius fideiuiTorius inftitutorius; exercirorius tributorius.Na tributarius a tnbutu;tributonus a tributor:ficut depofitarius a depofi tum:& depofitonus a depofitor,Significat itacp tributarius q foluendo tributo obnoxius eft:ut ftP pendiarius q foluendo ftipendio,& depofitarius q reddendo depofitomt munerarius q dat munus populo gladiatoribus i harena exhibendis Jdeocg uas aefcariu dicius 8i uas potoriuiqa hoc a nomie uerbali uenit,ptoi::femtor:olitor:lidor no opior defcendere a uerbistfed qa uoce uerbalc obtinent ficut cenfor& quaeftonfic formauerutfua denoiatiua.ptoriusifeatorius lidoriusmt ceforius &que. ftorius.olitor at eft q hortu ole^e exercet.'que uonulli hortulanu uocat;Eft 8C holus unaquseq; her ba q Uefriur.na ft & horti no olepeifed arboribus cofiti 8C uoluptatis gra coparatimt horti Saluftiai Popeiai:luculai;Claudiai,Li(ftor mifter cofulispcofulisipfidis ptoris q fafce uirgape alligatu cu fecu, ri por tat.Sutqj liclorcs cofulis,xii,alioru,vi,His addere poffumus aleatortq? uidef defcendere a tier', iu ' u ‘ utauuiuLuuu uui uctiuuwuvuuiiiuiunu udi aoimic irvepoiitoriu UDirepoitqo* Tetorium ubi tedimus uelataut liquid inftar ueloru habet:uel ipfa potius uclq fiue uelamenta con tra iiuriam caeli, Auditorium locus ubi audimus praeceptoreiaut orante no i uera ca:ut opus nouii recitateiaut fi qd limile e:uel ipfa turba atq: coetus audito^i.Tedloriu illinimetu e &L qfi pauimecu PRIM VS, gfotuel ad naul de littore:ueI de nauiad Iittusmel ad ulteriore flumisdacus flagniueffeu ripa: feu lit tus,licet frequetius dicaf littus.Potefl: et accipi p eo:q portoriu coduxit.i,q frudus pecuniarios ex portu coduxir:& a uenietibusjllos exigit.Quat ro i catteris huiufmodi difeerneda e:hoc e loco ad' da;Quod cu dicamus dumetffifpicetu:uipretu;fimilia<$;tamc dicimus fenticetutfio fentetum. Deeuentu:iuffu:permiffu:iugero, Cap, ix Ventus i fingulari generis maf,& declinatiois q’rtre e:eius plurali ,M.T. fepiffime i ncu tro genere Si decliatioe fecuda utif; ut de oratore;Ex alio^d fadis Si didis aut euctis Jde de diuinatioe:Si eueta qrimus:q exqrunfexitus:&ad Luceiu:Fabula re^ euetoriiq; meo IB ru:&ad Atticu.Sep,n,caufaeeuetoijimagis mouetqipfaeueta,Quidaplaneipitieuetu aiut figniiicarepticipiutut apud Oui.Exitusada pbat.careat fucceffibus opto.Quifqs ab euetu fa da notada putat.Illud.n.exitus ada,pbat:uox e accufantiu Phyllide argumeto qd'dicif a cafu, Eos n,Phyllis ipfa execraf dicestCareat fucceffibus opto qfqs a cafu & no a caufis aliud laudat aut uitu' perat,Similia fut huic iuffii Si pmiffu ruo:quo^ pluralia fut fecudae potius decli.i fingulari fere nu q.Neqpn.dicere folemus iuffii tuo fed iuffo uel pmiffo tuoifed pmiffii .Hor.tame utar pmiffo.i.re pmiffa.no at pmiffioe.Nec dixiffiet pmiffo tuoinec iuffibus pmiffibufq; tuis dicius: fed iuffis pmiP fifcp tuis nec iuffus pnnffufq: tuosffed iuffa Si pmiffa tua.Vir.Accipe iuffis Carmina coepta tuis: SC itep'illle patris iufla exeqf:&: alibi:Haud mollia iuffa.E diuerfo iugei^ in fiugulari fecudteu plu.ter tix e decli.no at ut ait Prifc,iuger iugeristcu oes dicat 1 fingulari iuge^,&: i plu.iugeribus fignificat aut menfura.ccxl.pedu in logitudine:dimidii in Iatitudine:uel ut ahq. uolut: quantu par bouu uno die aranquae duae fignificatioes in ide recidut.Tantu fere folet uno die par bouu arare: qtum dixi, De adiediuis in tilis. Cap. x, Oiaqexeut r tilis:uel i filisiuel xilistfimillima fuis pticipiis unde nafcunftfignificatione habet.Vas fidile:q> fidu e a figulotno q> figi pot.Codiles latcres;q coq poffunt: Si non crudi.Rafiles calathhqfi rafi nil extatis ac redudatispleitudinis, Vir.tame: Et torno rafi _le bufuiqli rafibile.Pefilis uua:pefilis ledusipefiles lychni balneat:pefiles hortiiq? fufpefi fut Si l aere pedetes;Flexibiles rami:flexibiles uites:q> flexse fut:& lapfu erratico torquenf.Tortilis anfa q> retorta Si repiicata e:Tornatile poculuiqd' tornatu e Si torno fadu,Textilis ueftis:q> detex' ta e.Sutilis balteusffutilis cymba:q,cofuta e.Sculptile fimulac^:q> fculptu e.Altilis aujs:a! tilis qdru pes:altilis pifcis:q fagina altus fiue alitus e atq: faginatus.Strudilis bafisffirudiles colunat: q no fut ex uno lapideffed ex multis: Aptile latus qd’ apru e;ut Oui.de trifti. Afpicis a dextra latus hoc adap^ tile tauri.Tidile uirus;qcf tidu e:aut Itindu e fpiculo fagittacmt apud eude Si i eode ope: Et tidP le uirus.Tofile buxetu:6i tofiles oleas legimus:q> tofae fut:ac 1 orbe 8i coma putatte.Et hate noia \ p ticipiu paffiuu refoluuntiqua: paffiuu habet:q uero paffiiuo caret: i pfentis pticipiu:qlia fut neutra utaia uolatilis.qfi uolas,& qda uolatilia uolucres uocat:qa uolattut altilia:aialia q alunCSeffiles la ducae.qfi fedetestqd' licet a pticipio no ueniat:tame eiufde nature e;cu in fignificatioe cofetiat: SC a fupino nafcaf.Verfatilis quocp fetena uidef fignificare:q> uerfat hue 8i illuc.no q> uerfata et8i axif uer6tilif.6i gladius angeli uerfatilis:q> uerfat .Quida aiut uerfilisfcama 8i dudilifuerfilis qde q> cu tot achinis qbufda couertebaf :alia pidurx facie oftederet, Dudilis uero cu tradis tabulis hac at' cp iliac fpes pidurte nuda bat lterior. Plica til is crifta upupae q plicaf.no q plicata aSi nauis plicatilis q plicaf ;cu fada e ex coriis.fiffilis arborififfilc lignutfiffile robur:tu qfi fixu.Cuneus.n.dicifTufile li gnu:tu qa fundit;qfi fufibilejut Pli.li.xvi.Harc maxime fufilia aliajragi celeriora q findi.Ide paulo> pofhNullifqj fiffile rimis hoc lignu.i.fixu.Solutilis et nauis dicif:qlis nauis: i q Aggripi'a a Nerone filio p lfidias pofitamaufragiu fecit:qfi folubilistq facile folui poffet, Ego ueromali folutile dicere foluta:8i no fideliter cofuta.Et fedile por^i legimusino ta fedile, Quid.n. no e fedibile: q fedu 8i fua fpote cocifum;Na cocifum Si fedum itrorfum uidef.Futilisiuanus 8i futilistucl a furioarnde ef fufio:uel a fuo futum:uel p appocopa ab alio fupinoiqcf ab aliis diuinari maJo:q a me pferrnVirw bratilis uidef couenire cum caeterisjqfi umbratus:ut uita umbratilis:8i res ubratiles ,i. uita umbra 8i opaco marcefces:& res p iuolucra SC inanitate:qlis umbra etdidse umbratiles appcllanf. Aqua' tilis a nomineuel a uerbo animal i aqua degens.Saxatilisnncola faxorum.Pifcis fluuiatilisucola flu uii:no maris aliarumue aqua^ pifcis.Pluuiatilis aqua uel a pluoiuel magis a pluuia. De adiediuis in bundus. Cap, xi. dus fimilis erranti;furibundus f'milisfurenti:8i paulopoftexcipjf alternitatis ca rubicu __ijdus’.qd' 1 penultima fyllaba p.b,c»habuit:ne fitabfonuifi rubicudus dicamus;Sed uidea mus an Prifci.rede fcntiatinecp a me primum quatfho hate mouefffed olim ab, A. Gejlio atq; ante hunc a Teren.Scauro Adriani teporibus:ut ide, A.G, ait grammatico uel nobiliffimo contra Cafle lium in commentatorio ledionum antiquarum:ita feribentem, Ludibundusierrabundus: ridi" LIBER. bundus idem e quod ludens:erras:ridens:Quod Scaurus reprehendit dfeens ludibundum eflequi ludente errabandum ridibundumq; quierratem ridenteqjagit ac fimulat;Hoc,A,G,confutat:atcj$ ita cum Caflelio fentitiutnon fimulationemper hsec nominaifed econtrario uehementiam intellt- gi uelit his quidem uerbis.Sed qua rone Scaurus addudtus fit;ut Caflelium in eo reprehenderetaio hercle reperiebamus:No eft eni quin hoc genere ipfo dutaxat idem fignificent;q> ea demonftrarent a qbus producunCQuid eet ludentem uel imitari:& paulopoft cum reprehen fionem autem illam Scaun i ur Scaurus in confimilibus uerbis ait:cu populante ageretjuel cuimitareftPoteratAG.accomoda turn magis etiam producere exemplumtquale apud Saluftiu i Iugurthinodpfe quali uitabundusip faltuofa loca & tramites exercitu ducer.Si huiufmoi noia in bundus fignificaret fimihtudincrnt.qd ita adderet quafi quod fimilitudine imaginemqp fignificat:Pergit idem.G.dicensr Sed inquiretibus nobis quaenam ratio & origo efletihuiufcemodi figurae populabundus 8i errabudus: multorumq; aliorum id genus uerborum enepibolos hercle Apollinaris nofter fibi uideri particulam^iftam pev ftrema in qua talia uerba exeuntiuim & copia Si quafi abundantia reixuius id uerbum eet demons ftrare:& letabundus is dicaf’tqui abunde lsetus fit:& errabundustqui longo atqp abundanti error fit Caeteraq? omnia ex ea figura ita dici oftendimt produdio hxc 8i extremitas larga Si fluente uim 8i copiadeclararet.Hatc,nAG,aquomiror curdefeiueritPnfciAinScauropotiusqinhis duobus benter diflentire foletAt enim ilk turn alibi:tum,x.seneidos;moribunda morienti fimilis; Quod ita ee Salufti.oftendittqui ait:Quafi uitabundus per tramites Si faltuofa loca exercitu ductare* Nul lum exeplu Seruius magis cotra fe pferre potuitmt modo oftedf Audi qua fubiungit ronemam in* gurtha no uitabat Jegatihfed eu uitare fimulabata'ta loquif quafi expofuerit uitabundu dici a fimu latione:& no a fimilitudine;No fimulabat uitatione legathfed timore*Praeterea fi qua foret fimilis tudo:ea fimilitudo atq? fimulatio intelligif per illud quae fi no;per illud uitabudus,Addit adhuc ro nemiNa quia nomen eadeofignificat fimilitudineino paflioneAah'a deincepsiubinullu robur ro nis eft.Sed pter rones illoru ipfe quoq; Prifcia Jprudens confefTus e quod negabat.QuaerO eni nun quaei ■ nus fortafle ueratq ilia flue Gelii flue Apollinaris:cum frequentiffime fic accipiatun populabudus populansierrabundus errasifed nonunq.ut Gelius aitiuehementia fignificat qua breuiter 8i ipfe co pledanidem f gnificant quod participia frequentatiuoru:Lufitans:rifitans:erratitans;Ieditans;po-‘ pulatitans;fi reperiremusjQuod cu non fit ad haeaut'reoran bundus terminata decurrimus, De exeuntibus in cus quomodo comparatiuos fuperlati uofq$ faciant. Cap ,xii. r=, | Agnificus:honorificus;munificus:no ex fe gignunt coparatiuos fuplatiuofqgfed ex aliis quae in ufu no funttac ne poffunt quide effe magnificens;honorificens;munificens. No eni dicimuf magnificior;honorificior:munificior:fcd magnificetior:honorificetionmu nificentiorA in fuplatiuo imagnifieentiflimus: honorificetiflimus: munificentiflimus. Mirificus tame mirificiflimus faciniit TerJMirificiflimus eft patruus tuus.Et.M.Cato tefte Prifc. cotra Thermu de Ptolemaeo rege optio atq; beneficiflimo.Et Accius hgiii,didafcalion:Et magnifi ciffimo excellentiftimocp honore.Oia ergo afacio fic copofita ac termiata hac regula fequunf: mf rificus:beneficus;maleficus:ueneficus:uulnificusttabificus:lud:ificus:paciiicus:morbificus;facrifi> cus;&: fiq fut aliatqux oia afeititiu compatiuu fuplatiuuq? habent aliquando etia.Sunt ne alia noia eiufdem naturACcrte funt ea quae formantur a dico&aloquon& fiqua reperitentura fequorima ledicus maledicentior maledicentiffi'mus »Benedicus autem uo inuennquia nec benedico inuenif’; licet eo Prifcia,utatur:& hoc tempore utaur more graecorum quo^e autftoritate dedimus uerbo ac cufatiuu praeter naturam fuamicum poftulet datiuum:ficut maledico:quod & ipfum nuc ad imita : tcaufidicus magis fubftantiuu;A loquor fut plura;a fequor fortafle nulla nifi pediflequus: quod iubftantiuueft:Magniloquus:grandiloquus:altiloquus:uaniloquus:docliloquus:uerfutiloquus:fa quod in fatidicus Si ueridicusnon fitmeep in illis fuperioribus magnificensthonorificesiniunifiees qua pticipia ene no ponunneu hxc fuerit futura uera uox.magmfacies:honorifacies;munifacies. PRIMVS De exeuntibus in ceusu'n eus:& in rius. Cap.xiii. Inita in ceus pauca funnmateriamqj ii'gnificanut herbaceus:betaceus:maluaceus!ex ma teria herbs maius bets:harundinaceus:ferulaceus:rofaceus;rriticeus:hoideaceus;tefta ceus:tofaceus:harcraceus:cretaceus:argiIatius.ex materia harudinisiferula’ :tritici:hor- ___ dei:rofs:tefts:tofi:harens:crets:argills.Hoc tame differunt a materialibus:cj> ilia ma- gis totu fignificat,hsc pte.Ager enim cretaceus non ide eft q> cretusmec harundinaccus Turculus: quodrharundinea fiftula.Vnu eft natum & pofitu in creta aut barundine altc^ ex corpe ac materia crets 8i harundinis fa&a,& pais triticeus hordeaceufuemon ex folo tritico hordeocp copofitus eft: fed ex aqua quoqj.Iicet triticeus utriufq; ha^ de quibus loquor formatu uideri pofli't:& magis illi- us cuius funt creteus harundineus 8C fimiha.nam triticaceus facer debetmifi dicimus enphonis ca fyllaba effe fublata;Quod mihi ira uide£:quia diftinda e fpccies eoji qus exeunt in ceus:& eorum qus exeunt in us,Huius generis e uinaceus cu eft adicdiuuait uinaceo grano legimus quenda fuf- focatum pro acino uus & uinacea fubftantiuum plurale pro granis uus iam pffie.Dicimus tamen mons terrenus potius q terreus ac terraceus.Suntite noia finita in tius defcedentia ab hentibus t i ultima fyllaba;& fi a noibus quidem fignificantia materia.Si a fupinis uero paflione quanda: ut era titius:ftramentitius:lateritius:cemetitius:pauimentitius,Itefi&itius:c6mentitius:pigneratitius*,foe neratitius:condudfttius:afcriptitius:dedititius,Ratio fi&itia ac cometitia:qus fida & ad tepus co- menta & excogitata.Res pigneratitia aut foeneratitiaiqus data eft pignori: aut ad feenus peronet, Domus conduditiaiqute conduda eft,Homo afcriptitiusidedititiufqj'.qui ad aliquam re aferiptus eft;S£ qui ex numero eorum efhqui fe in altcrius imperium dediderunt, De ui comparatiui.De minus,De magis, Cap.xiiii, Qmparatiuu pro minori ui accipi q ipfum pofitiuu habeattait Prifcia.ut Virgi,Triftior & lachrymis oculos fuffufa nitentes.Triftior enim hie ex parte triftis accipif, Sspe p fe 1 pofitu pro ipfo pofitiuoiut Comites fenioris aceftsipro fenis.In quorum utroqj e caufa [(cur aliquid nos addamus.Nam illud triftior plane pro triftismon pro ex pte triftis acci- pitur:ut ait Quiti, Vtimur uulgo compatiuis pro abfolutisiut fiquis fe infirmiore appellans: n5 di xitjp minus q infirmus.Et hoc fenior potius pro ualde fenex:q tantu fenexjut ide Quint,de Ifocra re.Eoq; id feniore,Odauu,n.& nonagefimu copleuit annu pcipere Ariftoteles pomeridianis fcho lis coepit.Et Ouidius de triftibus:Sofpite fic te natus fit quoqj fofpes,Et olim imperium regat hoc cu feniore fenex .Ideo cu Seruio no fentio dicente fecundu V arronem,Senior 6C minor compatiua funt p imminutione.Eft enim fenior non fan's feriextiunior no fatis iuuenis intra iuuene: ficut pan perior intra paupere.Dixit autem hoc Varro in libris ad Ciceronemiquam rem a Varrone tra&a- tarn confirmat etiam Plinius.Hoc Seruius*.fi uere hoc Varro 3i Plinius ait.Quis non cernit fibi ipi repugnare ronem hancfEft eni natura compatiui fuperare in ea qualitatetquam obtinet pofitiuus. Qus fuperatio quotiens incolumis eftmon poflis tunc dicere fada efle diminutione.Ponamus ex emplum huic rei fimillimu,Antiquior te ego fum:id eft maior te natu fum, Ite adolefcetior ego te fum.i,minor te natu fum,Ita iunior te fumad e mioris statis q tmuidelicet fupero te puitate sta- tis,Que in modum accipif illo in loco Seruii,Ergo non p imminutioneifedpprie. Quare ut in iu¬ nior fallidita in fenior falli dicendus e.Qus tamen oia:ut fentio pro pofitiuo accipi folentrquera- admodu ocius pro ocitenminus pro non femp fere accipif, Frequentiflime tamen iundu aut cum quoput fim minus.i,fino:quo minus.i,no;ficut quo fecius et pro ut non:qa de hoc coparatiuo mi¬ nus feci mentionemtaliquid etiam de ipfo dicam. Placet autem mihi non modo a paruum uenire fed etiam a parumtut parum pecuniae habeoinon autem paruum pccunissrgo minus pecuniae ad parum pecuniae potius q ad paruum pecuniae mdetur referri. Addam aliquid econtrario de ma¬ gis, Ait idem Prifcianus;omnia comparatiua mittere aduerbia fimilia neutro generi.Atqui magif non in us exit morealiorumtfcd in is q> compatiuu efle & uis ipa huius uocis indicate multopoft nefcio quo modo fatetur hie audor.Praeterea q» maius nullum aliud aduerbium eft:& aliquod efle debet.Dicimus enim iuftius queror;melius fcribo:peiuscato;plusgaudeo:minus doleo:maius gau deo no dicius:fed magis q> a magnu pofitiuo coparatiuu efle uel hinc palam eft:q> omnes fic loqui- mur:Magis poterat Pompeius q Csfartfed poftea maxime potuit omnium Caefar. Ex quo apparet eiufdem pofitiui quod eft magnumtcomparatiuu efle magis:cuius fuperlatiuu eft maxime mutata u.in g.& antepofita:Quod cum ita fittcur per magis &C pofitiuum refolui compatiuum Prifcia,uo luititacens de caeteris: quae eundem ufum praeftant, Fortior plusfortistuehementius fortisiualidi us fortis:8i quae funt eiufmoi opior q. no putabat hoc ee compatiuumt q> a uoce compatiuu recef ferat:aut fi putabat abfurdu uidcaf compatiuup compatiuum refolui cu pofitiuo: cum pferti ipm magis more aliorum comparatiuorum refoluendum fit.Quod fieri nequitme alia quidem pote- runt, Qj^ale eft :fi dicam. Quod eft iftorum maius hsdificium:aut quod ualidiusf abfurdum: LIBER. uit coparatiuu per magistdebuit refoluere fuperlatiuum per maximeiut fortiflimus graeco^ Achil lestmaxime fortis grscorum.no autem fuper oes grscos fortis.Nam hoc modo fupra fe fortis erit quod fieri nequit.Item fine appofito Fortiflimus Hercules non dicif commode ualde fortisffed ua lidiflimend eft maxime Fortis.Nam quid abfurdius q cum exponamus comparatiuum per comp.v ratiuumtexponere fuperlatiuum per pofitiuum, Comparatiuum ad unum.Superlatiuum ad plura, Capitulum.xy, ■, pSp Nter coparatiuum 8C fuperlatiuu ea in primis qus apud grscos differetia efl; q> compa ratiuu refertur ad unu;fuperlatiuu ad plurajquod reprehedit Prifcia Jquicns.Fit aute co paratio uel ad unu uel ad plures ta Fui generis q alieni.cjuis grsci honoris ca fus gentis __f - magis q rone ueritatis dicut no pofle ad multos Fui generis Fieri copatione. Alii at dicut ranc efle ronemtpropter qua non utunt tali comparatice:q cu ad plures Fui generis fit coparatio; fuperlatiuo poflumus utimt Fortiflimus grscorum Achilles.Sed Fupetlatiuus multo alios exceller fignificat.Coparatiuus uero poceft 8C paruo Fuperante demonftrare.Vnde etiam diminutionem iu tc accspit apud nos maiufculustminufculus.Hsc PriFcia.a quo ta progrscisq pro latinis diflen~ quor quotiens compatio fit ad eos qui funt eiufde generis,Na ad eos qui funtaliei neceflario quo^ cputunf gto per comparatiuumtcum ablatiuo carent. Cu dico comparatione more Prifciani tarn ffuperlatiui q comparatiui intelligi uolo. Atqui apud latinos ifla ambiguitas noneft;qui compatiuo ablatiuu tribuimuside hoc paulopofl refpodebo.Tamen tanti momenti eft ilia graecorum ratio: ut earn latini ad Formam grscs conftrudionis imitati Finr.hoc e ut cum gto iungerent comparati uum uticr, inter duo.Nam Fuperlatiuum non dubium e habere locu inter plurajut Aiacum fortior fuit Thelamonius;& manuu melior eft dextra.Si uero tres aiaces fuiflenndiccremus no fortiorffed fortiflimustficut digitorum longifiimus eftinon longior medius.Hora.O maior iuuenum; inqutt Ad duos enim PiFones filios;patremq$ FcribebattOuidius in perFona Medesrqus duos filios habu it.Cum minor e pueris iuflu ftudiocp uidendi;Conftitit ad gemins limina prima Foris. Et Csfar Ft ue alius pro Car Fa re in comentario;& in teftamento Ptolemsi patris.Hsredes erant fcripti ex duo bus filiis;maior:& ea quae state ante cedebat.Ideo maior Aiax 8i minor ille Thelamonius'.hic oilei filius.Maior SC minor Atridesiille Agamenomhic Menelaus.Maior Cato 8C minor. Maior & mlor Scipiorde duobus AFricanis.Maior Cyrus oC minonfiue Fuperior 8C pofterior;Nam tempus FignifP camusmon dignitate maiore minoreue. De mails tamen non maior 8C minor dicimus; ut Dionyfi us Fuperior SC Dionyfius inferior.Qui numerus cum fuperatmon per comparatiuumrfed per pofi> tiuum aut per Fuperlatiuu loquimurtut magnus Alexandenmagnus PopeiusiFabius maximus; Va lerius maximus.Et hsc e grscorum ratio in qua nobis cum illis couenit;q> ad unu Fui generis ute^ dum e comparatiuotad plures Fuplatiuo.Ideoq; curiofiflimus in loquendo;& reconditiflims Fcis Macro.in Satur.mihi non probat:ubi dixit.Age Serui no folu adolefcentiu q tibi squsui Funt:Fed quoq? oium dodtiflimus.Non.n.eiufde generis adolefcens cu fenibus;non aliter q Fi dica.Ego fum dodhflimus Romanoru 8C Carthaginenfiu.Si Romanus furmtollendu eft carthaginenfiu.fi cartha ginenfiis:to!lendu eft romano^Si neutru utruncg maleiungif.Et PriFcia.in prioioium eft breuiffi/ res generis diuerfifNepe nos qui fextu cafum hemus-.fimillimu gto adhibemusmt Achilles troiais fortior fuit:84ego Fum dodtior carthaginefibus;qui no Fum do&iffimus Romano^; 6i tu dodh'or es Fenibusiiuuenu loge doftiflimus.Grsci eode gto utunFiut Fit hsc differetia :Fupcrlatiuu ad plu^ ra fui generistcoparatiuu ad plura diuerfi generis coparari.Quod Prifcia,rephendit nolen s ilia dif ferentiam inter hos gradus efleifed hanc;q> fuperlatiuum miiltuicomparatiuum paru excellerefri gnificat.Qiis ratio pter qua non fatis defendi opinionc grscorutatq? adeo ufum latino^; etia faj Faeft.Necp enimiut ipfe uultiquia coparatiuu diminutionem accipitndeo parum fignificat;&: non potius multuiquia diminui pot;& prsfertim cu dicat coparatiuu aliquando tranfcendere fuperla^ tiuu: ut Achilles fortifiimo troiao^ Heftore fortior fuit.Sed ego in hoc non laboroiq, coparatiuu modo trafcendat imodo minuaturiqus res non mutat natura coparatiui. Aiaducrtendu eft quo folo ipfi gradus coparationis ponderanturrq? coparatio unum gradum obtinet fiue primu. Supers latio uero ultimum.Atcp ego fentio non ad fingulas resiFed ad gradus quofdam ilia referenda Funt. ftftedicas hoc e oium maximumecefie e;ubi fuplatio e:ibi fit $£compatio.mt ajiqdfit maius aliquo PRIMVS 8t item alterirmaim hoc quod erft iam naaximu ofum.Et in troianis funt aliqui fortes: qtq; alii ad, hue qui uocanf 1 fortiffimi.Icaqj nunq citra tertium nume^ fit fuperlatio. At Prifciano uidet :fi cse tera paria nauigia aliquod paulo antecederet ;dicendum maius caeterisjfi multo maximum ofum. Quid ergo fi inter haec ipfa paria umuutcunq; emineat:eiufdem tame generis non diuerfi quomo xio dicendu eritfCoparatiuu non refertur ad ea quae plura funteiufde generis: 8i fuperlatiuu non habet locu inter pariaanalim ego dicere p comparatiuu:fed in ablatiuoiut maius ceteris* Na inter duoiutdixi damus gtum.Quidam dantgtum etia ubi plura duobus funufed tantumodo ecclefia Iftriipraefertim imitati graecos audores unde interptantur.Nulla eni littera e latina noui teftameti Dicunt ergo maior difcipulorum:minor fratrtufiue quia caeteripares funt.Vnusaute aut excellat autexcelladfiue non magnifecerunt hanc differentiam fuperlatiui 8i conipatiuu altero.pro altero hoc e comparatio pro fuperlatiuo utentesmt ex illo loco dafintelliguqui uult inter uos maior efTe fit uere mlmus,Cur no dixit maximus minimufq;: aut maior minorqjmifi q> pro maximus pofuit maionin quo graecu fecuti fumus.In illo aut licet hue pa^e pertinet graxum non fequimur, Nunc manennfidesdpes Si charitas:tria haec:maior horum e charitas.Cur non aut maior harum.aut ma . : ius horufGraeci genitiuu hue in generibus unu habentiqui c ton tov\Verutamcn potuiflet Jatini - us dici maximmnifi graecos imitari uoluiffcmus.Graecos inq unde traduxeruntmon aute ueteres illos:ex quibus gramatica confirmatur.Na ut charitas e maior caeterisnta caeteraru duarummt opi - nonaltera altera fuperat:raroq$ reperit nuerus trium ubi no potius fuplatio cadat:quae ties diuciv fas exigit quantitates:q comparatio.Ideocp graeci contenti fuerunt dicere comparatione ad unum fuperlatione ad plures:quafi omnia inter fe aliud ab alio diftantia.Quin ipfe Prifcianus;quanq dif fentintamen paulopoft quafi imprudens quod negauerat confeffus eiprior referri ad unum: prius ad pluratquod antea DiomedesiDonatus & Seruius dixerant.Ideoq; iungi ablto more coparatiuo rumjhocat gemtiuo more fuperlatiuo^,Qua; non fignificant melior Si optimus: queadmodum ipfeuulr.ficutneepotiffimuprooptimum,In Phormioneapud Teret. Vbidiuitesquid fumas po - tiffimu.fed in his omnibus principalior principaliffimus;& principaliffimu.Quod cuita fit in fum sna colligam;& breuiter dicam:ut a principio inftitukcoparatiuu inter duo effe;fuperlatiuum iter pluraifi modo tria funt imparia;ueluti fi in duas partes diuifa ciuitas eftiut bello ciuili Pompeii & Caefarisjrede dicasmiaior ps quiritum fequebatur Pompciu;minor CaefarenuNon aute maxima: aut mimamifi accipias pro ualde magna maximal pro ualde parua mimam,Sin in ties partes :uc i eodem tepore triuuirali dicendum erit maxima pars quiritum fequebatur Odauium: maxima ps legionum eratcum Lepido;maximapars nauiu erat cum Antonio:non maior,In quoru utroq? ne quis putet nemine haec ignorare:peccauit Ladantius uir latinus plane Si facundus:qui in fecudo li bro infhtutionu inguit. Vt poflis dubitare quos dicat potiffimu;ftultiores illos ne:qui falfam relP gionem lufeipiunt aut qui nullafEt in.vii.ut ea ipfa qua: dicere:no noftris: fed alioru potiffimum litteris confirmarem:potifIimu dixit pro potiusiDuae enim partes erannno multaemt apud Quuv v tilianu:Hoc loco quaera neceife e; quae ro fuerit ut iuuenis ad parricidiu fuo potius gladio uccret: Tametfi non abfurde hie potiffimu diet pofler.quafi fuo ex omnibus potiffimu.Et in illo Ladam - tii quoqj fi tale foretinon alioru:fed noftris potiflimu quafi ex oibus potiffimu:eruntq 5 multae par *es:& totidem quot funt genera litteraru:uel non aliorunnfed nris potiusieruntq: duae partes: hie nrae litterae;illinc ahenaeJdem Ladatius in prioiOmnes Sybillae unu deu pdicat: maxie tame Ery : threaiquae celebrior 8i nobilior inter caeteras habetur.Celeberrima Si nobiliffima dicendum erat. Cicero autem quoda loco id quod dico apertiflime oftendincu ait in Pifone.Mecum quaeftorem Iprimis aedile priorem:praetore primu cum cundis fuffragiis populus Ro.faciebat. Aedilem pno^ jrem dixit:quia duo tantu erant aediles:ficut duo cenfores Si duo cofules.Caeten aute fere oes ma^ giftratus multimt ptor quaeftorc^uter quos fe creatu dixitiaut primu aut iter primos. Cuius rei fi quis fidem dcfideretibim femper aediles noi'anf a Teren.Ipfe Cice.pro Milone inquit:Septe ptores ©do tribuni plaebisallius aduerfarii defenforis mei.Nam quaeftores pene finguliningulis prouinci is pficiebanf ,Et exeplo Ladantii admoeormt dica ilia praepofitione inter ta comparatiuo: q fuper latiuo poffe dariiut conftat fupionbusrquae rettuli exeplis:& Quintiliani in gladiatore; Qui inter nos utappet;fortior fuit;6i in geminis ianguetibus:Dii prohibeat:ut ex duobus filiis uilior incipri at ee penurus.De fuplatiuo ipfe paulo ante protuli exemplu. Celeberrima inter oes Si nobiliflima : hctur;quae fi pares pter una fuiflent:utendu putare compatiuomt fecit Ladantius.Solemus quoc^ in interrogando Si dubitado dare utru compatiuo:quid aut fuplatiuomt idem Quint. Ita non tan turn utru fit melius:fed qd fit optimu quaerif .Ite^d ex duobus uter dignionex pluribus quis digiffi mus.Et Cice.Cu quserere uidef orator utru potius aut qd potiffimu dicausitame aliquado damus quid etiam compatiuo. Sed ego ad altiora ducente ftilo tranfeo:&: ad ea quae orato^i magis lunt: qgrammaticorum:& magis latine eleganterque loqui uolentium:q eorumqui ad normam gram nwticae periti die cotenti funt* Quare feparemus ea quae de hac re fuperfunt dicendaiSi eis fuum LIBER, loCura aftomus.Qiue&fi potent pofterius.tradari:tame ga ad materf-a gradua pernnet in hoc. potiffimum loco exequaraur rem < tate oC elega'tia.M.T.Ciceroni.M.c 05 oculisitum omnis fapientix;tum uero cloquenriaqlarinae, ^ De quifq; cum fuplatiuo.De omnis cu pofitiuo & aliquando cu fuplatiuo, Ca,xgf, Gitur fuplatiuus afcifcit fibi qfcj;:reliquit aut omnis uel cucfus pofitiuo ut optimus gf- cptfapietiffimus qfq;; pro eo g> e unufgfq; qui e bonus ac fapiesiuel oes boni 8i oes fapid tes.No enim liceret dicer boni gq; &L fapientes quicp.nec omnes optimi di cundi fapien tiflimi.Non rede ergo Prif.in prooemio oium iudicio comprobaf’ eruditiffimo^.Ide in telligo fi fuperlatiuus in alio cafu ponatur q illud quifq; fic maximo quiicp animo diuitias defpirit Valentiffimiquifquecorporis longeabeft a fapientia.Atuero coparatiuisnon quifq; conueit; fed omnis, Vegetius tamen no perpolitus fane fcriptor inqumHoncftiores quiq5 milites.pro honeftiE fimi quicp.Et Ladantius de opificio;Nam fi ita eflet placidiora quseq; animalia uel nihil fellis oio uel minus baberent q feraeiMaluitem ego dicere oia placidiora animaliamt Qumni xgra redem pto,Rus:feruulos;pcnates:& omnia utiliora properanti feftinatioe parentis addixi,Ex pofitiuis aut ilia excipiun? qua: carent fuplatiuoiqualia funt quae habent i uel u ante ustut pius & ftrenuusiqux nonunq patiunt fuperlatiuuJdeoq? utranqj rationem fequunf’;omnis:pius;& pius quifq;,Saluftw us in Iugurthino:Nam ftrenuus quifq; aut occiderat in prcelioiaut grauiter uulneratus dilcefleratj Ipfe mallem dicere ftrenuiffimus quifqppiiffimus quifque.Quida tamen Saiuftiani codices fcriptu habent ftrenuiffimus,Carent etia fuperlatiuo ilia nueralia Secudus,tertius;quartus:quintus 8 i de" inceps.Nam primus etiam cu numerum fignificanfuperlatiuum e:& ulnmus.Dicimus itaque pn> mo quoq; tempore:primo quoq; dieiQuod imperitiores putant effie coniudionem quoque: qus habet primam breuemicum hie fit longa.Cicero in Philippicis;Primo quoq; die cofules ad Senatu referant,qq hie no tam omnis g unus oium primus dies fignificaOdem pro RabiriotTertio quo^ q; uerbo excitabatun& pro eodem RabirioiQuinto quoq; anno de moribus noftris iudicaretur, Caefar commentario quinto:Legione produda cognofcit non decimu quenq; efle reliquum milw tern fine uulnere.Suetonius in uita CsefarisrEt intercqlario menfe fublato unus diesiquarto quoq; anno intercalaredQuod ineruditi fic pronunciare folennomni quarto anno efle bifextutornni qn to anno fit luftrum apud rqmanos graecofqpomni quinquagefimo anno iudaei agut iubilaeum; cu fit dicendum quinquagefimo quoq; anno.Vulpianus apud Iuftinianum Jibro.xxvii.ainmilite qua fi millefimu quenq; didu,i,oem qui ex millenario numero ulrimusttamc accipiendus eft non ulflP mustfed quifq; ex eo numero.Nam cum dico dabo tibi exouibus decimam quanq;:non earn in tel ligo quae decima in numerando euenieufed unam de decern quaecuq; fittuel ut abfolutius loquar; fingulas ex denis flue ex decdquas tu elegensjraq; unaquaeq; poteft efle decima,Et exemplo Cx" faris conftat decimu quenq; efle unum ex numero denario.Ita dicamus millefimum quenq; unum ex unomillenario,Iurjfpenti noftri elegatise latinae ignari intelligunt milite ex mille maxime ftre^ nuum,Vnde puto errore ortu de uocitandis militibus hoc tepore infigne quodda dignatiois ferd tibus.Sed ad re hinc etiam fadum e;ut dicamus unufquifq; & fingularis quifq;:n 6 fingulariffimus ficatioe qua: e quot,Quotus.n,frequeter fignificat quotmt Mart,Dic quotus es gti cupias coenare nec unum Addideris uerburmenfa parata tibi lid e quot eftis:& quot tecum habes.Cic,pro Ligariq Quotus,nufkf qui% feciflet.i.nullus ucjrarus,Oui.de arte:Forma dei munusiforma quota qureq; fuperbit,i,nulla uel rara.Non uenit in metem an cum aliis nominibus iungatur quifq;. Hoc tame fcio non habere genitiuum pluralem duntaxat cu adic&iuo luncfumudcoq; utimur genitiuo fin^ ufgfcp bonus g unufgfq; optius.Atq; hsec hadenus de gfq;, De ut & ita cum fuperlatiuojde quq & eo cum coparatiuo, Cap.xpii, Ddamus de ut ita 8 C fimilibus.DuplicafTuplatiuuiucl altera ex pte nometex altera aduet ;bium:uel utrinq; nomenmel utrincpaduerbiu cu his indeclinabilibus qux nominaui.Ci icero oratoret Vt a fa: onHmp erveprp \ quic<5 primum dicendumata primum occurrit,in quo caucamus:ne pro quicque dicamus quodcK fvlultum enim refert inter hxc duo.In Catoe maiore utmqcg fuperlatiuum fuftulit Ciceroiut gfcp xtate antecedit; ita fententia principatum obtinet;quod facere alibi folemustut in illo,Homo in. PRIM VS primis do toru.Neq? flqd aliter penes audores repiadmihi obee debetmolege fcribo;qfi nunq aliter fadu fit fed qcf frequetifiime faditatu efbpfertim a.M.T.M.qj Fabioiapud quos fiquado repiafq cu pofiri uo r p ualde aut cu fuplatiuo pro qtu:aufim affirmare medofe feriptumt in ,phemio de ora.Qua boi pdiu nulliiqfi de ualde bois:& no potius de bois loquaLuera feriptura erat.boi pqdiu nullidaut po* tius cu boi pdiu nulli.aliter enl uidef no cogruc dici:qd uitiu feribedi utina I paucioribus eet Quod Cice.ipfe illo fuoeruditiffimo feculo:qd uix credible uideLqueritur ita ut apud latios medofiores fint codices latini q graecirqq apud graecos loge fit difficilior feribendi q apud latios ro: Na cur no fepiusq pro ualde cu pofitiuo in illis repiremustfi probaflent potius q refpuiflent.Quare in hac re non uerebor reprehendere Boetiu;Prifcfa,& elegatiore utrocpLadatium :primo fuper topica dee* to ita ait:Nofti oblatrantis morfus inuidisemofti qfacillime in diffio ilimis caufis liuor iudicium fe rariMalle dixiflfe qfacile.Secundus li.xvhi.lta ideo ex uno libro, Cicero;Tot ufusppoere ftudunut docere qfrequetiflime hac coftrudibe ufi funt audores eloquentise latlaeXatinius erat qfrequeter funt ufiiuel qfrcquentiffime ufos Teretius ita libro prlo inftitutionu.Et qmulta alia de deonris ho minibus locutus e fimilia.pmulta ego dixifiemddem If yi,Hoc aut duplex facrificii genus qfit uerif fimum;Trigerniftus Hermes idoneus teftis eft.Et in principio ftatl libri de opificio inquit; Quami nime fim quietus fummis etia neceflitatibus ex hoc libello poteris aeftimar,Puto,Cice f q fit ue^t;8C q paru fim quietus:potius fuifle didu^tqui feribens ad Trebatiu s in proemio ita ait.Sed du fuimuf una tu optimus es teftis q fuerl occupatusmbn dixit q fumme occupatusjaut qmaxime occupams aut qoccupatiffimus fuerim.Quodaute dixi de q:no debet illud iungi cu fuplatiuo quotiens iigni fi'eat q'tum unum uerbum excipif poflum;&: quae idem fignificat;quaeo:ualeo;licet &. fiqua fut alia ut feribas qoptime potes,Nec rede dicas;Scio qoptime fcribastquod peer audoritatem fummoru audojd etia rone utimunQuia ubi eft uerbum.potes:ibi q non iungifeum fuperlatiuo:fed cu uer^ bo;fie feribas optime q potes,In aliis autem nequit iungi cum uerboific, Scio optime q feribas: nif* fit alter fenfus.Ergo illud plane latinum non eft;Quaprimum mare Itraui;exorta tempeftas eft;fed cuprimum ac qprimum poteroimare intrabo;uel cumprimum potero:ueI ut primummel ubi pn> mum mate intraui:aututprimum;uel ubi primu potero;mare intrabodatinu erit. Ex his quse dixi colligif ubi e q pro qtutibi quoq; pofle poni ipm qtumt Cice.de alcitiaiNifi q> tanta eft inter eostq ta maxle p3t morum ftudioruq? diftatia.Quintfin.ii.Cum aliquid adhibita qta maxime poteft cu ra diligeter elimauerinutquoqj in locum q uel qtum fuccedit.Nunc fine itamunc cum ita prlo mo do:fic ut apud eunde in.xii.Non omittenda pars haec oratioisifed exigenda ut optime poHumus, Cicero in Philip,Quas honorificentifiimis uerbis ipfe eofequi poterotcopledar mea fentetia, Alte^ ro modo fiemt apud eundem de oratore.Haec ut breuiflime dici potuerenta a me dida funt.De po^ fitiuo aute nemini dubium erit q 8t ut couenir no poftummt idc in philip.Scd reliquum curfum ui tse q quide poffum:breuiter pftringa;& ut potui breuiter perftrinxi.Rede ergo q pro qtum cu po^ fitiuo 8C fuperlatiuojintercidente uerbo poffum.Male at cum coparatiuo fiue fine poffum; ut qplu ra uolumina file compofuindicendum eft cop uratno qpluramt quidam male fcnbunt.In aduerbio quoq; fuperlatiuo nonunq legimus coplurimum pro plaerunc^tfiue per poflumiut narraui re gefta qbreuius potui;aut q potui breuius.Cuius hie quidem fenfus;fed tamen bar bare prolatus eft.Nar^ raui qbreufiflme potuitqq hoc fecudum*pot accipi in eum fenfumtqui eft breuius q potui: fiue ut apertius loquar:breuius q potuiiTem,Primus modus fic accipi no pot;nec hoc quidem barbaria ca^ retdicet huius loci non fit. Ifteeftnimis iuuenis addandum fibi tale negociumtquod fic larinedi cereturdfte eft nimis iuuenis aut iunior:q ut ipfi detur tale negociummel e iunior q cui tale negev cium defCuius rei plurima ubicp exepla funtmt Quin.Sed hoc aptius eft q ut probadu fitJdc x,x. Ideocj ne fufeipiedae qde funt caufae plures q-qbus fuffedu^ fe fdat.Et ita opus IchoafValerii Ma ximi: y rbis Romaejexternarumc^ gentiu fada fimul ac dida meoratu digna:qus apud alios diffii fa funt:q ut breuiter cognofei poffint.idatius funt difpfanta ut no breuiter poflint cognofci.I eadi PRIMVS i$jopem cad it file mpdustquah's eft:Maiore gerisueftem q pro habitudine corpfsmt Curti'us:Ma> torcm q pro magnitudinc filus reddebat fonu.Iilud hoc loco iocofum inierere non pudebir.Siqs i terrogatus huius pofitiui ppulcher qui compatiuus lm& qui fuplatiuusinon alitor bene refponde-- bit;nifiitamultopulchriorqpulcherrimus.Exhisautemduobusde quibusdiu dixcrimusp 8C8 coflafunu pq;quod Utri dandu erit pofitiuo an fuplatiuo, Vtrunq; enl in eo pte fibi uendicatserte pofitiuo;uel quia anterius eft,tiel quiaindecens uidcrefduo aduerbia uehemenaa fignificanria fug Jaitiuo itnponi,Dicimus ita perq dqgusiperqeruditusjpefgpulcher Et ficutuerbo folcrpponi p;ita berg:utppelimtpplacet;pq uelim:pqplacet,Plinius iunior in epiftolisiPerg uelim fare nifi inrefpo/ fitum fit q inter ppofitionem & uerbum cum quo ilia copulatunquale apud TerentiumtPerpol 6' paucos repias meretficibus fideles euenire amatores:quod lie refoluifrPol pq paucos. Boetius ta- men in comentariis logics breuioribus fperlatiuo dedit dicensrApud feriptores quidem grscos p/ q rariflimos.EtPomponius de origine juris digeftorum Iuftitiiai libro primo.Nam ante eum Sei> Uius duos libros ad Brutum pq breuifiimos ad edi&um fubferiptos reliquit, Et facundus feriptor Curtius libaiii.BdTum quoq; ba&rianorum duce perq maximo pofietexercitu coa&o defeeder ad fe iubet.Sed huiufniodi exepla fa rara funtmt dubite an librarioru fit culpatcerte iplcfic loqui non aufim.’Aulus quide Gelius hoc quod pcipimus femp cuftodiuit.Csteru ut eft in loquendo enrioft/ or;p perqnta loquiffane qutilemoce admodu qfuaui;oppido qlibesmimis qineptu; qus aduerbia idenrpollennquod p pro ualde; Vfitatius tamen e pqrnt pq utTlemoce pq fuaunpq libens:pq ieptu Tametfi Csfar comentario.xiii.Qu.ibus rebus oppido pq pauci fub pellibusacquiefcebant.Et Ser/ uius Sulpitius ad Cicerone feribes ita icipit;Pofteaq mihi renuciatum e de obitu fills tus fane qp eoac debui:grauiter molefteq? tuli.Et ad eundem Cslius ita etiaincipit.Sane q litteris Csfaris fu- mus commoti. Nam Caffius cis Euphratem parthorum copias eife fcripfit.Et Brutus quoeg De cius ad eundemiNam fuos ualde qpaucos habet. Et iterum in eadem epiftolaiSane q gauifus lum* Quid pluraftpfe quocp ad fratre CiccroiNam q> de Pompeio Caninius ait,Sane q refrixit; Non fuc> curritmihi fiquod aliud exempluapud Cice,repperi;Et Titus Liuius nefcio an alibi q lib.xlviii. Cq haud facile eflet:aut ea qus abiicerenfiaut qusaduerfus ea dicenda erat memoria copledi* Nec.n. nrulta folumtfed etia plsraq; oppido qparua erant.Hsc igif danf pofitiuoalla uero magis fuplatio multo 8i loge in eo fere lignificato quo folet q cum fuperlatiuoifed cu hac tamen differential^ hu* ie q no tribuimus genitiuumillu fuplatiui propriumiut ablatiuu accufatiuumue cum prspofinoe Ut fit fine ipfo q.M.T. Acerrimu autem ex omnibus noftris fenfibus efle fenfum uidendi. Et iteru Que Craflus dilexit ex oibus plurimuino dixit q acerrimutautqplurimu ex olbus fiue inter oes» Delonge:multo;facile:ualdef Cap,xx. D quod fit in niulto aut in longep ualdeiSj in facile pro non dubiemt Quin»li.ii.Declai madi rotut eft ex olbus nquiffime inuentaiita &multo e utiliflima Jde Loge olum quof quidem mihi audire cotingitiprsftauffimus Domitius Aferi&.M.TulliusiSed ego ne^ _ _ t eis aifentiarmeepharum difputationu inuentori Qi principi loge omniu in dicendo grar uiilimo 8i eloquentilfimo Platoniddem pro RabirioiVi^i unum totins Gixcix facile doiftifiima PJatone.Amat etia loge ut multo fecu iungi coparatiuumiut Virga'n.ix. At pedibiis loge melior by cusi&: ea de quibus antea difputaui;alias:aliter;fecus:ate;poft:pre:ut loge prsftasiloge pftat. Qultn Sed cum loge pcedunt ingenia uiiientiuiEt cstera qus fuplationem quarida hent:8e pxime ad co- paratiua accedunnut loge fupatiloge uincit;&ea qus diuerlitatem more illo^:alias:alitenfecus:q-' lia funt:diuerfus;difiimilistalienus;ut loge diuerfusiloge diflimilisiloge alienus.Princeps ne adiedv uum quidem eft more pofitiuo^ttamen quia fuplationem fignificat afeifeit fibi logemt idem.No^ uem uero Ipricorum longePyndarus princepsiSi facile pro eo quod eft haud dubie.M. Tullius pro RofcioiNon folum municipii latinitatis ex quo eratifed etiam regionis illius 6i uicinitatis uirtutei exiftirnationemobilitate facile princeps.Prsterea cum prscipuusicum primusicum fecundus;& fi qua alia funttut Quintilia.de Euripide loquens in affecftibusiTum in omnibusitum in his qui mv feratione conftantifacile prscipuus 8i admirandus maxime eftiSic facile primusmel facile fummus Facile uero fecudusdiciusmoad ordine refpicietesifed ad dignitatetqle eftiTues facile fecundus a regethoc e facile poll regem pmus.Loge igitur pro ualde proprium eftiexceptis paucis compatiui& fuplatiui;Ipfum autem ualde pofitiui 8C uerbiiut ualde diuesiualde paupi ualde laudanualde uitu" peranNec aufim dicer longe diuesdoge laudatmec ualde ditiormalde ditiifimuS; Hsc at qus a mp de aduerbiis tradunfmo fuerunt Itentata ueteribus grama ticisma nuper cum iam ifta copofuilfem inueni in bibliotheca beneuentana Sergium fuper Donatum ita dicentem: Donatus dicit quinque tantum aduerbia pofitiuo efle iungenda:ta:magis:maxime:minus:& minimdea fcilicet ratioe; quo niam uim in fe ha bent comparandiiatque ideo non debent comparationis cafibus iutigi: ne mV deatur comparatio geminara:Qui enim dicit tarn dochoripene hoc dicitdoe~'- utex teno LIBER WiU -~----- ' tiuo quinq? hsc coparationis adncrbia_ It tame foli pofitiuo adiicienrur.Hacc quae tres audores tradut:& impfeda funnnec oino ueraj his datur intelh‘gi:quse ipfe praecepi.Dirimus.n.multo fortifli'mus:& ego fum ta te fortior: q biIior;6i tarn omnium fortiffimustq nobiliflimus t Comparatiua uero addi non oportere compara tiuisine praecipiendum quidem eft,Quod autem pofuit minime di maxime & fimilia Sergiusaion rede pofuit,Nam minimum eft proprium aduerbium fuperlatiuumtminime uero proneganoeae cipitunquafi nequaqiut hie homo eft minimu litteratusa'd eft pauxillumlitteratustSC ego Turn mi> nime litteratusad eft idiotamil prorfus habens litteraturae. . _ De proprietate quadam comparatiuf. Cap,xxn Teg hsec hadenusiillud ad extremum adiiciamus:de coparatiuo confuetiorem lermone efle per accufatiuumiq per nominatiuu in illisiquale e»Tu m3iorem laudem afiecutus p<: patre tuojtuifqj maioribus.Vix audeas dicere tua laus e maior patre tuo.Tamen foie-' mus aliquado fic utnVirg,in,yiii,Non fecus igni potenstnec tempore fegnior illo, Et Quint,de api bus pauperis:Vnum rogo ne cui minor dignitate ueftra uideatur caufa litis meae,Et in tertio inftv eo< co q> ego fum maioris aetatis ea quae eft.xx,anno^;uel minoris statis.xx.annoiji, Na & hoc licet di cere quale etia eft. Ego fum maior.xx,anno^>:id eft state talijuel ego fum aetatis maioris state,xx* anno^e, Frequentiflime aut huiufmodi genere oratiois utimurmbi adeft hoc nome opinio ut fum ditior opinione hominumtquafi opinio hommdiues fit:8i no ficacdpi debeat magis: q opinio ho*> minum fenrit:uel q homines opinantur.Cicero Brutum fuum lie exorfus eft.Cu e Glicia decedens Rhodum ueniffem ibiqj de Quint,Hortefii morte diet alia turn ,* maiorem opinione hotum ccepi doloremjpro eo quod eft maioretq ille quern in me holes opinanf. Nec illud ab multu recedit t cu didmus.Nihil ifto homine peiustnihjl tuo patre abiediusmihilhoc uino infuauius: p eo quod eft nullus ifto homine peionnemo patre tuo abiedionnullum uinu hoc infuauius.Rurfus in hac lau- detnihil ifto homine melius:nihil patre tuo generolius:nihil rnatre tua landiusmihil uxore tua ue»* tecundiustnihil hoc uino fuauius.Didum eft de oibus rebus no tantu de ftngulis: interdum etiam ubi nihil plus coprehcnditur in uniuerfotq in pte:ut nihil eft te litteratiusmihil eft illo prudentius: nihil e ifto inhumaniustnihil plus fignificef hoc modo:q fi dicafinemo te litteratiorinemo illo pru dentionnemo ifto inhumanionquoniam litreraturatprudentiaanhumanitafcg non nifi in holes ca dit.Quid ergo in neutro genere potius q mafeulino 8i foeminino platum eft (Nempe quia nefcio qd plenius 8i fuauius in neutro genere.Ideoqj tali fermone deledati audores funt: ut ipforu crebra cxempla do cumetoefle poflunt quxinquirentibus notioraerunt:q ut a me hie afferri debeant. Decompofitisafomnus. Cap.xxii, Somnus compofita quaedam funt fecunds femp decli.qusda tertistSecuds: Gcero in Verri.Hic etia cu femifomnus ftuperet,Et Gelius in Antonium, Ipfum naq; offendunt femifomno fopore pfligatum,Et Salu,in iugurthino.Signo dato caftrajhoftiu inuadutt cnulomnos partim:alios arma fumentes fugatjnfomnem & exfomnem draconem Ispe legimus: 8t fere hanc differetiam feruata inuenimus.Hsc admonui:ut in nominibus qus ancipitem in com pofitione declinationem fortita funtitamen feiamus ufum frequentiorem imitandum.Seneca aute de breuita te uits ainQuam multi extrema crapula femifomnes 6i graues. Deexeuntibusinofus, Cap.xxiii, Omina qus exeunt in ofusipartim a note defeenduntipartim a uerbo;partim ab utro eg &ea qdem qus defeedunt a nomine;habitione fiue uehemetiam:copiamue fignificatS^ anedione;ut animofus: igeniofus;lacertofus*,neruofus;faxofus;aquofus.Hsc copia fiue , 1 ,^V £ ’r F r r F o F , inuirU( T’ :iruaiolus:Ialtl<:lloius * ltoniac holus:iniunolus;con^ * Jlo * us;c uriofus;femp adiue ab audoribus accipi folet.Ociofum e in re aperta inculcare exem m !& 0 ^ unt plunma.Hsc enim accipiuntur pro his qui operam iant ftudiotqui faftidiunt B '* omac bantur;qui iniuriam contumeliamqg faciunttqui nimis curant nifi uelimus haec a no^j ' PRIMVS nibus uenire no a uerbisiut fraudulofusiqui fraudem facmquod a fraudula diminutiuo uidetur ue nire potius q a fraude;quemadmodu meticulofus qui timidus a meticulo magis q a metu: & form niculofus magis a fommculo q a fomno: & fiticulofus a fiticula magis q fin uerut. TenebricofuS quoq? reperitur 5t renebrofustlicerquaedam ab ufu regular recedant montuofus potius q monto fusifalutofus q faltofustrortuofus q rortofus; Verutamen qua: funt quarts declinatiois aflumut u. ut uultuofus;aduofus;fruduofus ,Ideoc£ lllud in pfalmotoues corum faetofae legendum eft fcetuo fe a fcetusdicut ediuerfo plericp fcribunt moftruofum p moftrofo.Luca.moftroficg hominum par lus.Nec modo in ofus nomina quarts declinationistuerum etiam in adusiut falutarius; aduarius; fr,uduarius;cum nofa fecundte declinatiois careant u.ut afinariusicaprarius. Odiofus & inuidiofus paffiuaeilile enim fignificatur qui odio habetur & cui inuidiamon is qui odit & inuidet.Hcec paffi'o nem fignificant utiq; cum a uerbo ueniunttfecus cum a nomine, Nam odium moleftiam quocg an tiquitus fignificabat,Teren,in phor.Nunq odio tuo me uinces,Et iterum.Si porro efle odiofi pgiV tisjid eft molefti.Cice, Ad atticum,Sed cum boras tris fere dixiflenodio & ftrepitu fenatus coadus eft aliquando perorare.Et in Catone maiorednfirmo corpore odiofa eft omnis offenfio.Et de ora-* tore.Verum fi placet quoniam haec fan's fpero uobis quidem certe maioribus molefta & putidaiad reliqua aliquanto odiofiora per c amus,odiofiora dixit quafi moleftiora,Inuidiaautem prater ilia fi gnificatioem nota efttuel dido uel fado in alte^ maliuolentiae cociliatio ut fi quis referat oftendat ue calamitates fuastut audori calamitarum odium caeteroije concitet; & hoc uocatur inuidiam fa^ cereiuel uoearetaut adducere in inuidiam, Inde inuidiofa res ;qusc atrocitatem fadi auges inuifum illad uel illius audorem facitt&inuidia quafi atrocitas uel detradioJn quam fignificatipem acci in ea laborem capiamus needle eft: uel q> plena laboris eft, Voluptuofus quocj 81 religiofus licete uerbis no ueniunt: tame iftis fimilia funhutaflfedionem fignificent 8i habitionem fiue plenitudinerntfimulcg adiue accipiatur; &pafTi ue, Voluptuofus homo qui per qua amat uoluptatenures uoluptuofa quae in fe habet uoluptatem uel quae plena e uoluptatis:& qua homo deledatunille recipitihaec res recipitur, Religiofus homo q amat religioem, Sepulchra ot naonumenta religiofa funtad e habent in fe religionem, Ille adorat: haec adorantur.Praeterea gloriofus;famofus;& imperiofusino nihil 8C ipfa a caeteris differunt, Nam licet legamus gloriofam uidoriamud eft plenam glori^.Et apud luuenalem Famofos equitum cu didatore magiftros:&l imperiofos populos hoc eft latum imperiu poffidentesitame dicimus ita glo riofum hominem affedatorem gloria: ut uinofum cupidum uini; 8C mulierofum nimis appetente mulieremiqualis miles gloriofus apud Plautum 8t Teretium.Et famofum pro infami 8i turpiiut fa mofa mulier qua: nofeitur impudica efle.Et imperiofus oftentator imperii in exerceda faeuitiat qua lis Torquatus apud Liuium:qui filium feuitia ob imperium cotemptum occidittunde imperiofus appellatus eft,Verum gloriofus 8C imperiofus quando honeftae fignificantia: funt pro gloriam im^ periumq; habete habitionem; plenitudincmqj fignificantiQuando inhonefte; aflfedidnem ut dixi. Similiter quaeftuofus 8i fumptuofus ab affedione magis q ab habitione fiue plenitudine ueniunt, Quaeftuofus homo eftauidior quaeftus ^lucri undiqj lucra quaeritans, Sumptuofus q auidioreft fumptus q quteftus:&: immoderatum fumptum facitud eft immoderatas impenfas. Quae duo ma> gis poffuntaccipi adiue q pafliueimagifq? ad homines pertinentmt homo quaeftuofus; homo fum ptuofus.Luduofus uero magis ad remrut res luduofathoc eft plena ludu, Nefcio an liceat de ho^ mine mifero 8t afflido dicere homo luduofus; ficut fortuna huius luduofa, Ab induftria autem non habemus induftriofustfed jnduftrius;nec a uirtute^iirtuofus more graecorum:qui otaso toucc pgTamon dicunt aiotTocr.iicet habeant aip£rocr;fed proillo dicunt turn ocycreocrud eft bonus,* turn ctssouTtaiocnid eft ftudioliis; Anftotelequoq; 8C aliis quibufdam teftantibusiquod Cice, ad Hercnnium imitatus eft dicensildeoq; bonis uiris & ftudiofis amicus erat. Morofus a more uenitt npn a raoraXfimam enim habet longqqijut mos moris; Significat eum qui nimis exade ; minify b iii / LIBER adunguem fieri omnia poftulattut aliquando ob id indignetur atcg irafcamnut Suetonius de Cae fare :Circa corporis curara amorofior ut non folum toderetur diligenter;fed etiam uelleretur, Ec idem de TyberioiSed affechone & morofitate obfcurabat ftilurmCicero de fenedute: At funt mo/ rofi & an.xii.& iracundi & difficiles & fenes;Et idem fecudo de oratore.Me quidem hercle lliaual de mouent ftomachofa:& quafi fummorofa ridiculainon cum amorofo dicuntuntum enim no fal fed natura ridetur,Suetonius accepit pro cupido nimis exacts di'ligentiar.Qcero adiungit impatie tiam 8C l'racundiamnn fignificato tamen illo fuperiore pofuit in oratore: V% adco morofi fumus; ut nobis non fatiffaciat ipfe DcmoftbcncsiDeniq; fic dicitur morofus a nimia diligentia 8t feuerita temt curiofusia nimia cura;quotiens plus diligentiae q oporteat impendimus rebusiucl noftris uel alienis,Noftris;quum minutiffima quarcp difquirimus & nullius frugis.Alienisrcum de rebus terorum occultioribus non fatis cum pudore perfcl'utamur aut interrogamustSed non tam a cura curiofus uidetur defccnderc:q a curiaicuius compofitum eft magis in ufu incuria: id e negligentia; rametfi curia a cura uocatur.Atqjut curiofus a peruerfa cura uocatur:ita eerebrofus a peruerfo, : ce> rebroj.Vnde Horatius:Donec eerebrofus profilit unusad eft infanus 8£ peruerfi cerebri.Pannofus 6i ipfum aliquid differentiae habet.Is enim dicitur pannofus qui craflo panno ae uili opertus e, nec de hoc nifi dc paupere dicitunquaeexempla funt plurima. Deuerbis inchoatiuis falfo fic didis. Op.xxiiii, Rammatici auclores uno ore uniuerfi qui de hac re feriptum aliquid reliquerunt; aiut ilia uerba in fco ut calelcotfngefco fignificare inchoationemndeoeg inchoatiuadlla i fo ut uifo;defiderium;ideoq; defideratiuailila In rio:ut elurio meditationemudeocj medv _____ ratiua appellari: in quibus omnibus ab omnibus diiTentio.Sed Prifcia,eruditoru nuper limo potifiimu refpondebo:qui ut ordinem fequar:inquit in illo Vergilii uerfu; Aegrefcitcg mede> dotfignificare inchoationem;Quale medicu uoluit effe Prif.quo curante qs mcipiat cegrotarevqq quomodo curari quis ante poilmq cegrotus fitf Neceffe eft ergo ut ante aegrstare cceperit:Et cum dicitur aegrefcereantelligatu.r intermedendum segriorem fieri.Et hoc de Turno Vergilius intelle^ xitxuius augebatur xg’ntudo ad Latini falubria con(ilia;ficut de Didone prius dixerat:Expleri me tem nequinardefcitq: tucndo.Quidlgit attinet exempla repeter.cum nunqin 1'enfu inchoationis repiatur.An illud apud Quintilianum hoc fignificat.Tenuit cofuestxdo qua: quottidie magis inua leicitiAn illud CiceronisiQuanto plura ille mifcebat.tato hie magis indies conualefcebanEt illud ecclefiafticu:Qui fqrdet fordefcat adhuci Quomodo pot quid quotidie incipere ualidum fieri; 8C quide magis dicitrefpe&u pcedetis ad inchoatione:nibil pcedit;aut quomodo quod fordet pot i cipere fordere;& fordefeere adhucad e magis q quid magisicerte q antea incepat, Sed quid ibi dif" putamus:cu dicat;Qui iam fordet fordefcatadhuc:qua(i fordyiior fiatmo autem fordere incipiat: quia iam fordetndeoeg grxce & hoc;& caetera huinfmodi uerba*& paifiua explicanf’; 8C illud grace fordefcat nihil aliud e q fordidet ^Plautus i captiuiduoiEgo qui tuo moerore maceror:macefco: co fenefco 8i tabefco mjfer.Pro code pene accepit maceror & macefcoinifi q> maceror ad animum ma gis pertinetiquafi affligonmacefco magis ad corpus; Videfaut ratio ueile dici potius macrefco: uc nigrefco:pigrefco;agrefco:fed etiam dici pot macefcotut acefcoicrebefco tamen potius dixerim: q* crebrefco.Ve^iad rem.Ediuerfo Virg,Maria incipiunt agitata tumefcereiEt ite^e; Fludus ubi pri moXoepit cum albefcere ponto, Et itei*:; Sin in proceflu coepit crudelefcere morbus;Vbi qd opus erat dicere q> incipiat res tuefcere:al befcere:crudelefcer;cu fatisamo magisjppriu m fuifiet dicentb tuefcebant:aibefcebant;crudefcebant,i.q> incipiebant fiue inchoabant tuere;albere;cruderecQuid ergo fignificant uerba inchoatiuaiNempe ut breuiter finiam;q> uerba compofita p fio;calefio;tri^ gefio:tepefib;fordefio;ae grefio:ardefio;quae ideo in ufu non funt;quia fupuacuum eflet duas nos uoces habere idem fignificantes.Nec nifi ubi alte^i deficir;alterius pfidio utimur, Calefcenspi cale fiensjpatefeens pro patefiensxum utrunq 3 repiaf patefco 8i patefio; qq ne in fimplici quidem fuo repifiiensinec quod ab hoc formaf fiendum.Dicimus itaqj ealefeens 8C calefacicndusmec defunt q dem utrunque effe fignificationis, Idiomate quoque italico atque hifpano: quod ex italico orw undum eft aftipulante; apud quod pene lafina uoce haec uerba pronuuciantur; certe in hunc; quern ego dico fenfumrquale eft hoc;Omni die macrefco omni die magrifco;per quod increment turn affiduu atqj continuu declaraf non inchoatio.Quod fiqd inter huiufmodi uerba i fco fio itereriuhoc effe aebitronq> hxc in fco paflione ex fe habet;illa uero extrinfecus allatam;ut i Aegy> pto Ca?lar cu hoftes fugeret;elata leua nacabatmelibqlli quos tenebat;madefieret; melius q ne ma^ PRIM VS, defcerent.Et cum fores aperiunttmmelius madefiut dicftunq patefeunt. At cum quis balnco fudo reirrigatur:&fores fu i Iponce aperiunturtmagis file madefcit:q madefit: 8i hsec magis patefeunt: qpatefumt Jnchoatiuorum autem praeterita dicuntur eadem efle:quae primitiuorumitamen pau^ affirms curce eft dignofete quando a primitiuis funt.'quando ab inchoatiuisiquorum multurn dif fert fignificatiodicet crebrior fit ilia inchoatiuorummt pinguit macruit:frixit:caluir,idem eft quod factus eft:no autem pinguis fummacer faeftus eft:& frigidus & calidus fadus eft.-non autem macer: frigidus & calidus factus fuit.Nam pinguetidem quod pinguis e; macrenfrigetxalet; idc quod ma cer cifrigidus e calidus eft.Quorum prxterita funt pinguinmacruit: frixit; caluit, Vix unq in hoc fignificato pinguis;macer:frigidus:calidus fuinfed in illo pinguis:macer;frigidus;calidus fadus eft: ur etiam ex hoc apertius patebit exempIo.Tam cito macruiftittam fero pinguifti: no id fignifico tam cito maceriaut tam fero pinguis fuiftijquafi nunc talis non fis : fed q> macer aut pinguis fadus es;atq$ etiam talis esifiue tunc eras.Sed de alio tempore loquimur.Qux prteterita quia a primitiuis non ueniunt:ut fignificatio indicatinecefle eft ueniant a deriuatiuis in fco. Vnde probatur etiam in choatiua non fignificare inchoationem.Quare feruius uiderit qui his uerbis prxteritum no tribu* inquorum frequentius eft q fuorum primitiuorum.Nam q> ait quia inchoatiua funta'deo carere p ten:is:cafla ratio eftxum ipfum uerbu inchoo etiam prxteritum ha beat* Verum haec uerba nec in choatiua funt: 8i pratteritum habent.Illud tranfeo:q> multa funt qux pro fuis primitiuis accipiun^ tur: concitefco: adhaerefco; delitefco; co.icupifco: labafeo: obdormifeo: contremifco: expauefco: & his fimilia, De uerbis defideratiuis male fic uocatis. Cap.xxv, H Am qux idem audor defideratiua appellauit: ipfius quoeKexcmplo oftenditur nequaq effe delideratiuae lignificantix.Hoc enim exemplum illeanert*Vir,in,viii.Nam memini iHelionte uilentem regna lororis.Laomedontiadem Priamum uifentem dixit: pro cupie _Item uidereiquod graeci o^pvoVtfT.Idem in eodem exemplo Seruius dixerat. Simile eft facio faceflo: capio capeffcilacero laceflo:arceo arceflo;accio accerfo:quae poffumus no incongrue delideratiua nominare,Sed qutero a Prifciano cur magis Priamus cupiebat uidere forore: dum iter faciebattqcum erat in Troiaxur magis Priamus q caeteri:aut cur folus:Poftremo quisnouit uolum tatem eiusiQuid agat uideoiquid uelit non uideo. Quid ergo fignificat uifere: Nimirum id quod agit Priamus ire ad uifendam fororemiquod frequentariuum ipfius declarat uifito.Itaqj adu cor^ poris haec fignificant uerba:non affedum mentis, Vifo:uado ad uidendum:non autem cupio uide> re.Cicero ad atticum,Cupio equidem 8i iam pridem cupio Alexandriam reliquamt^ Aegyptum ui fereadeft ut ego fentioiire ad uidendum. Aliter dicendum erat uifo equidem & iam pride uifojquo certe modo ne Prifcia.quidem ipfe loqui auderer.Vfurpamus tamen htec uerba: queadmodum de fuperioribus teftatus fum pro eorum primitiuisiut miffi funt legati uifendi cau landed uidendi:qd* certe ita exponi non poteft caufa uidere cupiendi: tolerabiliorcgmea fententia foret caufa: ut eant ad uidendum.Similiter faceflo eo ad faciendumjuel facio. Virg,Haud mora continuo matris prae^ cepta faceffit.Frequentius tamen aedpitur pro eo ad recedendum uel recedo.Liui.lib.i. Facefle hie Tarquinosiaut Corynthum.Capeffoxo ad capiendummel capio.Laceffoieo ad lacerandummel la* cero pro uocando. Accerfo uel arceffotutrunq} pro eo aduocandum:uel uoco.Teren.in andriaiOlv ftetneem accerfo.Qudam & in quarta comugatione utuntunut ibi,Mitte ioppen; & accerfi Simo nero quendam qui cognominatur Petrus. De uerbis meditatiuis non rede fic uocatis. Cap.xxvi. IjjppgeE Ommodius autem defideratiua atq; optatiua uocarentur eaquae nominantur meditati ua in 110 parturio:efurio,Cice,Vtinam aliquando dolor populi Ro.pariat quod iamdiu !|r3-P aL ' tur it^ Liui,Et quoddiu parturitjanimus uefter aliquando pariat. Affedum fignifi> cauit non cognitionem aut adum corporistpropter hoc uerbu n indicatur, Vnde medi ratio armorum;meditatio declamandi:meditatio gladiorumadeft exercitatio.Efunoxupio: edere. Quint,pater filios efurit, Valerius .Mar.viii.epigrammatum Jn omnibus uacerra quod coclauibus coniiimit horas.Et die toto fedet.Coenaturit uacerra :non cacaturinideft cosnatecupic:non 8i caete ra.Vel dicamus haec accipi pro primitiuis*Scaturio magis pro fuo primitiuo (catct ponitur:quod e non folum aquarumifed herbarum caeterorumq; fua fponte ubertim nafeentium Qui fi uolumus fua quibufqj apta tribuere uocabulameca confuetis recedere;ea quae funt in fco appeilemus medw tatiuaadeft exercitatiua f Qui enim ealefeit fiue calefit.quaft meditatar;atc^ ut crefcat exercetur. Te ten,Nunc uide ucrunuis argentum accipere:an caufam meditari tuam. Et in fo inchoatiua; hjec in rio defideratiua, Atq? hanc opinor fuifle ueram 3C germanam uerborum lignifica cionem, quam an" tiquitus impofitam pofteri tas deprauauit. LIBER De infinito ubi gerundio potius utendum fit, Cap.xxyii, Vxdam orationes infinitum magis poftulanttquaedam gerandium t quaedam utrunqj,. Adiediua magis jnfinitumtfiue a&iuunr.fiue paffiuum.Subftantiua gerundium genin'* ui duntaxat cafus.Nam dc accufatiuo mox dica.Tu es dignus habere opesttu es dignus _ honorariTu es laetus me bene ualereitu es lactus me honorari, R urfus tempus eft gau^ dendidocus eft poftulandixommoditaseftalloquedi,Participia autem & multa adiediua a uerbis deriuatamtranqjformam fibi uendicanr.Sed participia iunda infinitis.’dicuntur feruare uim parti' cipiorumnunda gerundioiuim nominum.Timens nauigare & nauigandi cupiens difcere 8C difcen di:do fxpe cum iftis coniundum illud fore repe^ rimusifed ita fi tranfeunt in nomeialioqufn non cogruant diuerfoi^ tempo^ eode in loco pticipia Ut fpo te fapientem foreicredo me arnante tui fore:no te,Seruant,n,naturam nominisinon partici^ pii.Opinqr te acceptum illis foretno ab illis,Ci'cero,Spero amicitiam noftram notam pofteritati fo,^ re;no dixit a poiteritate,Quod fi qdo reperiatur regere naturam uerbfiquod mi^ixum etiam no^ _y primvs; men ne fittan ptiripiumtdubitari poffit :& putari potius nome:ut ego fum diletfus ab 6ibas;& ego ero diledhis ab oibus.Non.n.hoc eft ptidpium prsefentis temporis aut futuriinec tempus perfedlu indicatiuunec futuj^ fubiur>cb'ui;& tamen cum praefenri lungif & futuro: ppter quod debet poti/ us nomen uideri:ficut & ptidpium paftiuum futuri in nome reuertituntunccp recipit fore.Vt fpe/ ro hunc pueji admirandum u i$i foread eft admirabilemscompofita autem a fore nullam control uerfiam habenriqa fere nuda ponuntur fine nomine & fine participio affbreiut Virg. Affore cerne- tis,Statius tamen libro primo thebaidos ui'detur accipere pro fignificatione pratfenris.Senfit mamV fefto numine dudos Affore q> nexis ambagibus augur apolo Portedi generos uultu fallente feraK Ediderar.De foreiur.M.T.ad RullumiVepiarbitratur non deforeqillam reftitueret.Afforequod minus in ufu eftiunde dicuntur affuturi.Confore 8C pfore apud comicos pforeiutHora.Qua: no/ cuere fequanfugiam quae profore credama'd et profutura eile. De gerundiiSi Cap,.xxix. Erundia licet a parricipiis differanntamen ppe inter pticipia numerari poffuntifupiha i cer uerba:meritocp pticipialia uocata funt. Na 8C cafus 8C genera i utrocp numero habet exquo uerbanon fuimfed pticipia Cue ptidpialia.Regunt praeterca cafu moreuerbopc pticipiorucp :exquo nomina non funt.Poft fe inquam reguntinon ante.Na dufmodi lo curio qualis eft;In couertendo dominus captiuitate fyomfa&i fumus ficut cofoiati: inaudira e grae ia figura dedpientetut in aliis multis interprete.Graeci.n.infinitum hoc loco habenriquod uult an omuel iic.uxiertere aomino captiuitate iyon;oc ams ut aixi mums moaisA^uida impiri aiut cafu p cafu poni;quafi latine diceref fi elTet dominum : quale eft llludiln deficicdo ex me fpiritu meunt Et alibitln coueniendo populos in unum:& reges ut feruiant dominoicum ut oftendi gerundiu no habeat ate fe cafum, Sed ad ppofitum.Differunt gerundia a pticipiisjq. fi'gnificat rei adminiftratio/ lienrfine tempore:illa uero tempus fine rei adminiftrationeiut tenet me occupatio iuris dicedi: ge/ rundium cftmec tempus fignifico futu^ifed rei admimftrationermhoc eft iure dicendo.Rurfus te net mecura dotis nurnerandse.i.qua: numeranda eft.Participium eft futuri fignificatiuum fine ad/ xmniftratioe rei.Nefcio an dicendum (it gerundium efie ptidpium prrefentis temporis more grae// co^icuius rei hoc argumentueft: q> idem eft in legendo 8C in ipfo legere:quod gr xci melius ivrec cr vet yivQorxEiv.Et in legendis libris; idem eftquod cum libtneguturipene eodem modo quo de futuro in legedis libris: uidelicet qui iegendi funtf Nolunt at gramatiri gerundium habere redu as fum fed quattuor rantum obliquos.Fortafle SC cafu redo no carenut apud Lucretiu;atqj Vir. Vol tienda dies en atrulir ultro. Voluenda no tempus future intelliginfed rei adminifttationc dies uide licet qua: uoluif no quae uoluenda eft:aut q uoluitur. Vncteindicatur gerundium ee pticipium to* poris praefentis.Iufiurandum.n.poteft uideri eiuldem cafus et Uocatiui.Sed de quattuor nunc obli/ qs difleramus:quo in loco breuiflime ftulto^ quorundam opinionem reprehendamus: q aiunt re de did caula eflendi rex:eflendi regis:efledi regem:cum nufq eflendi repiatur. Et fi repenatur non regeref cafumificut manendi:uiuendi;exiftedi.Et de genitiuo exemplu ia fubiecimus: occupatio iu ris diccdi.De datiuo tale eftida opam rebus agendis. De accufatiuo ut accufandos homies praemio duci:,pximum latrocinio eft.De ablatiuo:ut tu deledaris criminibus inferendis.Cu accufatiuo fere femp iungimus prxpofitionemiprster pauca quaedam:quae funt loco:conduco:mado:curo:habe« pro debeo;& fi qua alia funt ut faciendam fepulturam locarentu.darent alteri faciedam: uel ipfi lo carent fe ad facicndum.utruncp.n.fignificatinon ptidpium eft:fed gerundium illud faciendam: qd' exemplum fumptum eft ex Sulpitio.Cic.de diuinatione.lib.ii.Magis numine deoije id fadrim q ca/ fu arbitraris 8C redemptoRi q columnam illam de Cotta 8C torquato coduxerat fadendam,Suetoni tis at in uita CaefarisiGladiatores inqt notos ficubi infeftis fpedatoribus dimicarent: ui rapiendos referuandofq? mandabat.Curauit iaciendos lapides faepe legimnsfed ita fere:ut alius curet: alius ia cicut Cic.vii. Vcrrina^;Recenti negocio ad te litteras mifit.mittendafcp curauit.Interdum idem q curat:&: q agit:ut Pli.pofterior:Petis ut libellos meos quos ftudiofiifime comparaftiirecognofcem c P lr innocetemiadeocp ludibriis mifer fim aduefitatis iplicitus:impetradum a uobis habea odii mei fa/ uore.Pli.idem ad SaturninumiPrreferrim cuenitedu haberemus:utquod parentibus eo^ 8C orbis pbareCSueto.in uita Gefaris:Vt cofolados eo magis impator:q puniedos habuerit, Hunc moda Joquendi apud Cidrepifle no memini me.In his exemplis ubicp gerudium eft. 11 la autem participia • — _ C » *1 » I ’ f _ HA A — — *1 >4 « 1. f VH « fine deliberatioe:tame 6C incofulto.Dicebat at antiqores rogatu te uel oratos uos ueli: p eo q$eruius aft geru diura efte pticipiumirem potius aut nomeicum hiquit fimiliter ctiam acculatiuo cafu utimuricuni *■■' - -' ■ --- - i: - — J -i.wj M>fMiHnivi mime equumicodicemibirram.Hi'c Vir.Pacemab rege petendum.Nam h dixeris petcndusc codex :iam non per gerundii modumifed pricipialiter loquerfs.Hoc non aliter eft pticipium hue nomciq llJud petendum eft mihi iumentumipratfertim q> gerundia non regun tpaffiueifed adiue: & nomiatiuis carere crcdunf’;& accufatiuis praspofitionem anteponi uolunnficur ante oftednV t acculatiuusuta 6C ablatiuusamat feed ppohtioneiut in defendedo maior labor eft:q in acculadojndagemus fi pof dum hoftem;& in capiendum hoftem.Ego ueni ob ternel ppter te redimedum. Inter nauigandu p> in nauigando faepe legimus.Virg.Et inter agendum ;Occur fare caproicornu ferit file caueto .Idem; grandotdc agendo.Quint.Sed qa latius fufus eft hk loeusimixtufep cum elocutioe tradabif: cum praccipere de apte dicendo coepimus :etia cu motumtGhad Atticum li.vii. Tu qd cogites dejranfe undo in Epyrumifcire fane uelim.Ex uel emt exdefendendo qex accufando uberior gloria copatur A uel ab.Gce.Ex quo ardefeit fiue amonhue amicitia;utru<£ enx dictum eft ab amado, Alibi quoqj in quo etiam ifti nos iurifcofulti impediunt difeendoep deterrent.Et alibi.Non diftinguit a non do lendouoluptatcm.Pli.Pofterior.Sermonibus dies tranfigebaticu a feribendo uacaret, Cu ut Quit, Sed ratio rede feribendi iuncta cum loquendo eft, Variantur porro gerundia per omnes quos enu merauimus cafusinumerofcp & genera,Nam ut ego fentioihatc oia habent in genitiuoiut dclcdta^ ftrosiquos colui & dilexiiuidendi.Nam du^t fuerat futu^ ftudio uidendo^ patrum ueftrorum.Et quotiens oportet loq p reiatiuuminecefie eft loq p hoc gerundiumiut hie dies attulit initium dice di quae uellcminon autem dicendo^ eorum quae uellem.Illud apud Liuium lid, Quis non uitiofu putaretiin quo fumma honeftas latiry tatis fubeft? Non.n.uereor nequis hoc me ueftriadhortandi caufa magnifice loq exiftimetiipfum aliter ariimo affedu^ efte,Adhortandi.n,finguIaris numeri e ueftri uero pluraIis,ItemGce,ii, dediuinatione: Dolebis tamen ftoicos noftros epicureis irridendj jfui facultatcm dediife,Plautus in captiuiduoiNominandi tibi iftorum erit magisiq eundi copia. In datiuoiVaco agro colendoiuinese paftinandaeinemori fuccidendo Jnpluraliuna uoxefttrium ge-' nerummt uaco agrisiuineisinemoribuspcurandisi qui cafus regimen non habet, Abfurdu ht na'cg dicere da operam colendo agrumiuel legendo lib^tifoluendo nonfuinunq patif fecum fubftatiuut ideo dubitaripoteft an datiuus fitian ablatiuus,Significat autem fatiffacere peoiquo obligatus fu: fiue pecuniaifiue remunerationeiut QuinuPlaceamus licet nobis fortuna noftra pater pauperi fofe iiendo non fumus,Vult at femp poft ie datiuumilicet non Temper apponaClnterdum etiam alium cafum apudeunde.Maximi tum uiro^;&: quibus artis fuse foluendo non fit humanitas. In accufa-- tiuomt eo ad falutandu fratreiad falutandum forore ad falutandum hdusiad ialutados fratres ad fa Jutandas fororesiad falutanda fideraiquod elegantius dicifeq cu regimineiut eo ad falutandum fra tresiad falutandum fororesiad falutandum fideraip alias quocp praepofitiones fimiliter.Sed inter ra ro habet cu gerundio fubftantiuuirarius regimeiut Liuius li.ii.Et ipfe inter fpoliandum corpus ho ftis ueruto pcuftus.Et ite^ilnter accipiendas de fuis commodis rogationes.De ate nullu tale in p^/ fentiafj 4 exemplum occurrit in ablatiuo fine prsepofitioneiut fit iniuria fundi dominoiuel defringe do ramoiuel ligno incidendo.Res cunt ordine lite aeftimandaaxum defringif ramus: cu inciditur lignumicum ljs aeftimafiuel defririgendo ramumtincidendo lignumiseftimando litem.Sed frequo- tius uh funt ueteres ablatiuo plurali in tali genere fermonisiut Cic,Orationemautem latina pfecto doiillos occidendoitotam ciuitate labefadafti.Cum pratpofitione in turn regitiut in txibuendo fuu cuiqR turn uariat generaiut in colendo agro.in paftinanda uineaiin nemore excidendo.Per de hmili modo et regitiut Ci,in tufc.His prseferticognitisiqute de nihil fentiendo pauloate dida futtrairdi' amus nihil aduerbiu nunc no nomen;&: uariaf p generaiut de accufatore coftituendoide collocan da hliaidepraedio cmendo.Per ex uel e,& a uel ab.nefdo an licet dare tali gerundio regimen. Nulla mexemrlum occurriuuariari at p genera certum eft.Qto ex plafmatis bibendisiexaluo lauanda.Et ^ltineas ab onendenda rep, Sed cauendum ne id uerbum fignificet motum; quale eflet, Reuertor ab arando uel ab arando aruo redeq: a fpedando uel a fpedandis ludisicum fit dicendumiReuer-' tor o arationciuel ab aratione arui redcota fpedaculis uel a ipedaculis ludorum, Per cum uix lo/* PRIM VS. cam habet tail's oratnutnS pticiprum fi't;potius q gerundiumt fedeo cu uiro coronando; id 'eft qui coronabi&non at q coronatur.Poffet et habere regimeffed nullum exemplum ad manum eft.Atq? omnia genera cum fociata lunt in lubftantiuisipafliue accipiuntundifiundiua uero adiue; nonuq pafliue uticp line praepofitione&- rundium accipiatur adiueiaut fi a neutro ueninneutralitermifi aliqdo ut oftendimus in abiatiuo. Defupinointum, Cap, xxx, E fupinis ita ait Prifci.in compendiario quodam opufculotfed hoc intereft inter amadu quod eftgerundiu:8i amatu quod eft fupinum; q> amandu neceflitate amoris fignif cat amatum autem imitatione ad amorem,Dignum obferuatioe praeceptu elegantiaeffi mo do ue^iquod minime cffttu audoritate;tu ratione.Nam audoritatis loco exeplu nullu pofuit.Et quodna quaefo ponere poterat,Quid interefbuado uenatu & ad uenaduiua^ do pifcatu;& uado ad pifcandu;dormitu; &ad dormiendufSaluXegatos ad lugurtha de iniuriis ftu mifit,Et ite^.Non mea culpa ad uos oratu mitto.P.CSed neceffario n5 initiatione.Prsetereap ratione hoc fit; quod graeci ,p his duobus noftris tranfferentes utunf uno fuo ifinitiuo cu articulo izsp o te motu ad locutut eo;ut uenio.Na ilia do filiam nuptumido uenumifiue uenudo aedes.Spcdatum admifli fuimusdatente in fe modum obtinentJdeo Prif,in alio grandi opere;& multi cum ingenii; turn laboris inqt.Frequenter tamen antiqflimi neutro pticipio futuri addebant efle; & infinitu fu* turi fignificabantiut oraturum efle pro oratum ireffadurum efle pro fadum ireinupturum efle p ffiuptum ire.Quod mihi minime uidetur.Nam ut conceda quod merito denegare poflumiut lati-^ ne aut certe ufitate dicamustpro eo quod eft cupio filiam meam nuptum efle;& nos fadu^e ee; cu dicendum fit nuptura efle;& faduros efle.Dico aliud efle oratum ee:& oratum ire, Ego quide co z* naturus fu:non tamen eo coenatuifiue ad coenandu.Et fcio te cbenaturum efle; fed no protinus ire caenatum;uel ad coenandum.Nam participium futuri cum uerbo fubftantiuo no habet adionem I’llam 8C morum; quem habet uerbum eo, Atqui in pafliuo fuerat uerifimilius fi dixiflet; quo etianj frequentius utun£ au amado e ipfo amore;amatu uero p amatiSe uel p amore.i.p ipfa re accipif.Et hoe mamfeftat et interprsetatio graecaffed an hsec differentia uera fit; & hoc ex graeco argiv> _mentu quantum momenti habeat;Prifc,uiderit,Mea aute fententia turn ex fuperioribuf quae dixi in gerundio:tu ex fequentibus apparebit,Pauiopoft fubiungit; Accipif uenatu p ad uena- tione;quo uenatu ,p uenatioe;ficut miferabile uifu p uifioe;8i Nec uifu facilis; nec didu effabilis ul ii p uifioe 8i didioe.Multis igit modisfficut 8C in aliis docuimus locis:noia fut haec accipienda ma gis;§ uerba.In hoc ego a Pri.libere difletio;uel roe qua poftea dica;uel audoritatc:&: potiflimu.M. F,que oibus fine cotrouerfia igeniis atcpono;q ait didu faduq; aliud ee;q dido 8i fado;q Prif, ap«* pellat didioe 8i fadoe;q alius x fignificado figurae fut;q uifioe & uenatoe.Praeterea Qui.uocat uer ba pticipialiaffic a multis gerudia dicu&ioia pticipialia, Et qd ad roem ptietifupia haec p uerbu p© ! ■!. i fi I LIBER tius a »reecis tranfferundg p nomen, Quod fi noia forent cafus ablatiuiiccrte alffcafus no deeflent at neo unq auditum habet hie didusihic fadusffed tatum didu SC fadu,ppter quod needle e aliud efle:q dido SC fado;fiue didione SC fadione,i,aliud q nomen, At uifuiaudituicognitu inqes ois ca> fus habentiSi hi ablatiui funt,Haec pa^ prudentisiaut ccrte pa^ pfpicacis eft ratiotde q ante q dica libet caftigare uulgus impitum gramaticae pfeffoij&q uniuerfum fane oibem ftulto errorepuertut fic femp loquentesiEo ledummenio ledmpgo auditumareuertor auditu, Qui error unde jffedus 81 quo ex fote ipitix emanaueritjnefcioifummoq; ope allucinationem publics admiror: q> tarn diu a nemine aiaduerfum cft.Nunc oftendamus quae differentia eft inter uifu 8C auditu noia: SC inter ui fit SC auditu uerba.Quado funt noiaffignificant fenfus corpisicoiungunt cum adiediuisjregunt ca fus:regunf et a uerbo Si a pticipio fubferuiete quoqj ppofitioneiut careo toto uifu oculoije, Antea priuat auditu auriummonihil et ex odoratu,Haec oia abfunta fupinoffiqdem no rem: no fubffon- tiamino qualitatem fed adione fiue potius paffionem uerbi fignificat.Noiugif cu adiediuo no re git cafumino regit nec a uerbomec a pticipioffed a note tantumeodemq? adiediuo nunq interne- niente praepofitioemt miferabilis uifu.i.cu uidedno aut naiferabilis fenfu uidendi. No faciiis uifu,i. lit uideat ;uel faciiis ad uidcndum,non autem quod habeat uifum facilem. Non effabilis diduu.ut dicatunno autem ut dicat.Optimum Fadu ut fiatmo utfaciat,Difficile fadu.qa difficile ad feribe- dum eft,Incredi bile memoratuicum memorat no memoratione.Dignum auditu.quod c audiri di gnumjno ut fenfu audiendi potiaf Jmpoflibilecreditumt credaf.non ut credat, Accipefer pifeis ra- rus inucntu.ut inueniaf ,f,no ut inuemat.Res iucunda cogmtuiut uidelicet cognofcad Abfurdum relatu cum refert.Obfcoenum afpedu.cum afpicid& fi qua funt alia,At homo fupbus dido 8C di- dis.no didu.Sseuus fado 8i fadis.no fadu,i,cudicit:non cum dicitur.cum facittno cu fit. Res ue- ro feua fadu& didu.quando fit,aut quado dicit non qa facit SC dicit, Scipio clarus adminiftratio ne bellow dicit admimftratu bello^uqdo eft ablatiuus,i,adminiftratione,Cato dignus admini/ ftratione reip.& admiftratu eodem modo. At refp.digna e adminiftratuiuerbum e.i.ut adminiftref nifi addendo genitiuum facias nomen adminiftratu Catonis.Qiiare in illo Virgiliano quod Prifci, attulitiNec uifu facilismec didu effabilis ulli iqdoqde abeft genitiuus: non eft nomen; ut ille uuk p uifione Si didioneffed uerbum p eo quod eft ad uidendum Si audiendum , Nec ignoro a multis Jegi affabilismon effabilisiquod putaf iumptum ex illo uerfu Adiiin PhilodeteiQuem necg tueri contraineqj affari queas.Quod fi ita eftinomen efle confitebimunfed tame nequaq fupinum, Mul ti feripferunt de cultu agro^unomen erit,i,de cultione SC cultura agroi^, Locus at faxofus no eft di gnus cultumempeut colatur uel dignus coll. Homo dignus eft amatuipuer digfius dodudiber le- du;q ametur:docea£degatur,Ideo cu ex olbus uerbis paffim liceat uti talibus fupinistraro tame eif de uocibus utiur loco noium, Quis.n, dicat Tu es puatus amatu meoiexclufus a dodu meq dodus fine ledu mcofpfcdoneo.Ex quo appet cu l ufu uulgariflimo fintp uerbistut ille liber e dignus le duinon pofle inter nomina numerari.Et tamen quae ambiguu ufum uerbi habe nt SC nominis; ani maduertendum eft utram in partem accipi debeannut Tu es dignus gubernatuffi pro gubernatioe nomen eritffi ,p eo quod eft ut gubernens uel dignus gubernariiuerbum, Sed nomini accomodare folemus aut etia debemus genitiuuiuerbo nec debemusinec folemus Deniqj ex duobus fupinis al- terum adiuo uerbo dare poifisialterum paffiuomt amatum fit ab amo.amatu ab amor, De pticipio praeteriti figmficante adione SC pfentis paffione, Cap.xxxii, Articipia quaedam in uoce paffiua adioneiquaeda in adiua paffione fignificant, Circun fpedus;cofiderams;difertus:cautus;tutusagnotus:argutus:falfus:cotentus:tacitus;pfu (us:fluxus;fitus:&; quo nonnulli utunddiferetus, Circufpedus e non q circufpicif: que , . folemus appellare cofpicuuded q drcufpiciti& in omne pte more ia fpedat; hoc eft pru dens SC lagax.Cofideratus incSfideratufq^tq agenda cofideratiaut fecusino q cofideraf: aut non co- fidera£,Difertus:q propriediflentinon q diffcrit.Ciutusiq feit fibi cauereinon cui cauet nonnuq res cui capedut pro CccinnaCic.Quo res mulieri eflet cautior.Tutus portusituta urbsiquae tutaf aliosinon q> ab aliis defendaf .Tamen fepe paffiue in ommbusait tutus fum ab hoftibus, q> muni- tus SC fine periculo fimjgnotus et fepe acliue Quiut.Neqs tamen erretii notus no eft filii mei no uercaffed mater ignotus dixit r p ignorans;& pro hofpite:& pro alienomon ignorato, Argntus t qui eft acuta qdam SC accurata folertia qfi acute arguens SC ueftiganstno aut ab altero acute intelledus di ueftigatus,Falfus ;q fallitiut Ter.Cenfen me aliquam caufam fidamifal famnnep ta faltem potu- ifle proloqfAliquando SC paffiueiut ideiCarine falfus es.i.deceptus.IEt Saluft.Nec ea res me falfum habuit.Cotentus q cotinet quod animo fatiffacinnon q continef .Tacitus homo taciturnus. Virg- tamen pofuit paffiue; Qjuis te magne Cato tacituiaut te Coffe relmquatf fProfufus SC fluxus adiue tnagna arte compofitx, Et apud Tere, quoeg fcitum homincm hie prorfus ex ftultis inlanos facit; , PRIMVS riifi acripe uolumus paffiuemt apud eundeiScitus puer natus c Paphilo e:quafi fate Si dofle flatus Difcrctus q qlitates pfona^ & retji momenta difcernitino g difeernif, Coplacitus at ab adiua ucv ce ficut fluxus uenit ihabetep fignificatione:ncca fiui 8i deponetis; atq, comunisicui iirnilc e Juratus a iuro.Iuratos.n.iudices dicimusiq iurarunt,Et excretos haedos apud Vir.ab excrefco.Et exoletus ab exolefcotquod dum e fubftauuum: fignificat fcorrum mafculum.*& praedpue ia adultindum eft adiediuumifignificat adulturfed raro reperidut bore fenedus magna pars mortis nihil mihi reliqtiniii diligentia. Et hrec qdem fignificationis adl ux in uoce pafliuaipauciora funt in paffiua adiure.Euidens negociu dicitunquoduidetur 8i apte u telligitunnon quod uidet & intelligit. Indulgentior facies apud Qui.p pulchra: non qux aliisidul geanfed cui alii indulgcant Jde in alio loco.Fili indulgetiffime uidi temec feme] uidi.Vnde Sta.Pul chrior haud ille trifte ad diferimen ituroiVultus & egregiae tanta indulgentia format. Pratterea ho* norificentiifimos:magnificentiflimos:munificetiflimos ludos cu dicimusiuidemur paffione figni- ficare in pricipio temporis prad'entis, Ab honorificens.n.magmficensimunificens uemunnlicet fief .pffaciens dicaturmel certe a magnificus:munificus;honorificus:quae a facio coponunfrquod e ad* uum :& tamen ita accipiuntunqusfi honorificeimagnifice munifice fadiinon aute facientes.Sed ca eft hxc ipfa a facio compofitaitam pafliueiq adiue fignificant.Siquidem uocamus homine ma~ gnificum Si opus magnificumdllud qdem magnaminiter facientejhoc uero magnanimiter fadu. Participiuvn pradentis pro pratterito. Cap.xxxiii. Olent audores nonun q p pratteriti participio fubftituere illud pradentisnec folu latini ]. carent participio praeteriti adiuiifed gracci quoeg q non carent.Cice.in Bruto.Cu e Ci cilia decedens Rhodu uenifTcm.No.n.qs difeedens applicat.Multu inter pricipiu uix Si inern itercft.Primu difeedimusipoftq uero difceflimusinauigamus uel iter facimus po» pficifcor.Neqj.n.dixiflet cu e Cicilia pficifcesifed pfedus ut ide de offi,li,iii.Si exepli caufe uir bo^ nus Alexandria pfedus magnu frumenti nume^, Rhodu adduxerit. Nec tamen quis in omnibus uerbis pmiftum efleiquod in dicendo pmittitur putet ueluti li dicas.Cum amicos ialutas:q Alexan driae eranuRbodu ueniffemidicendum erat amicis falutatis.Na is q recedintam diu recedere dicid q diu tendit ireidumq? pueniat quod no ide fit falutado.Siqs tame hoc fatpius uti uelit:fadat fed te pate. De compendio participii. Cap.xxxiiii. J Abet at pticipiu talem no nuuq gratia ut fineeo no fit plane latina oratio: ut e apud que dam pfepe hoc uitiu admittente.Circudedimus caftris foflam &! uallu: ne hoftes uenire jpoffint;&: nos opprimere.Quafi fofla 8i uallu ideo fiannut haecpftare queant; ne hoftes | l| nenire poflintifoia ratio e:ac cautio de opprefiione.Itaq; dicendu fuitiNe uenietes hoftef aut ne aggrefli hoftesnos opprimant. De pticipiis i ens 1 fubftantiuu trafeutibus. Ca.xxxp, Raefentis temporis pticipia folent cu fubftantiuanf’ neutri generis eetut accidesicotingef antecedens:confeques;decens:conuenies:praefens: contincsiapd rhetores p firmamento rationis.Quadam tame alterius generis funt.Mafculiniiut onens;occides:pfluens p flu ___mine;&: confluens quo duo flumina conueniunt, Foeminini continens p terra quae non eft infula:ut de Sicilia ad continente paije intercapedims eft.Pli.maior lib.vi.Alymnu a pxima coti- m am a __ - " m.1 A 2 1 - — —. n u 2 — ^ m « *4 4b ■ f U M * 1 tAAf 1 A a J-J 1a a mm 1 ■ aai. i ■ /vam uocali.Prregnas uero unde fit pticipiutnefcio. Alia quoeg hue ptinentiaan noftris de philofophia 1 u bns comodiusexplicanf. Participium futuri. Cap.xxxvi. ■ -jBillvid qde tranfeundu eftrqueadmodu pticipiu paffiuu futuri tpis tranfit i nome. Ami dus:dignus amari.colendus: dignns coli.lta 8t adiuu, Seneca de naturalibus qftionibus. Nulla at mentione fecit cometa^e non praetermiiTurusifiqd explorari apud illoscopiflec Prsetermillurusidixitp eo qd' eft talisiq ptermitteret:nec tps innuitifed hois qlitate a tep taceri fit.Necj oio fignificauitihoc ufq poeta ipfe pfeefto re fibi no taceda;8i ad hue Pli.iunior, Itatp pte oneris tui mihi ucdicoi& taq parens alter puella: noftrae cofero qnquaginta milia numum plus 1 -^jlcollaturusmifi uerecudia tua fola mediocritate munufeuli ipetrari pofle cofidere; nere« cufarcs. Derepetundis&repetundarum* Cap.xxxpii. Epetunda^e Si de pecuniis repetundis no habet alios cafus:& dubitari poteft pticipiu ne fitifiue nomeian ger undiu. Verres accufatus eft repetundagt uel repetundis pecuniis.Cii LIBER dico repetundarrmnfubintelligo pecuniarum,Quo nomine pecuniae 8i omniaiquibus diuitiae cou « . Jr. ■ _.• u-w'nmifwin nmnpi'n in #•««♦« fn fnv^nr nMCiftrarns*'rminrialihiK’nnf Repetunda^.ri erat dicedumifed tertia coniugatio peer cseteras hoc iuris het ut litteram hanc im mutate poffinficut accufatiuo plurali tertiae declinatiois licet mutate eandem uocale in i duntaxat in his noibustquojji genitiuus pluralis exit in iumtut Seruio placet.Nam Prifc.plura pcepta danuc Salu.in initio cati.Oes homines q fefe pftare ftudet ceteris animatlbus fumma ope niti decenne ui tarn filentio tranfeant.Ita hoc fiue pticipium nomenuediue gerundiumia tertia coniugatione na~ turn mutauit e in u uel ob hoc faltemiut differret ab illoiqucd aide ad res repetendasiquo figm'fiV catur principi aut popuio erepta ee ue] peco^tuel hoiumaiel locorum ac terraru agroruqj corpa, Laurcntii Vallefis de lingua latina benemeretis elegatia^t lingua latino Ii.ii.Et pmo prooemi* am de utilitate opisideqt honefta audoris audacia;ac neceffitate ad hoc opus feribendum, ^ Adenus de noie uerboq?:& ex his duebus copefito pticipioinuc de aliis ptibus ora (ticnis qd fingula: propnetatis heant difleramustpoftea deea^t difputaturi comple f xu de quo ego prius q did non puto mihi diifimulandu non defore q mecs hos co 1’mentarios anteq Jegannfuantue in manusiputent refpuedos tanq aut ea quae haud fquaq uetuftas ftatuiliet digna memoratu conrinentessaut uetuftatem ipfam prim utegofentiodigr^^--—- , „ t A -B Mime memoratu digna prarcipiam;&: ueteres iilos perfedos fane 8i confumatos exiftimem minus commode praecepilfe.Ego ucro ut ad illud primu refpondeam non uideo cur hanc de qua loquor; snateriamife lndignamexiftimaffetiaut.CCariar qui de analogiataut Meffala qui etiam de fingulis littcris uolumina conlciapfit; aut Varro rqui de ethpmologia minutiffimas tradauitquaeftiones aut MarcellustPopeiuicp linguae latina:indagatores: aut.A. Gellius publicus pene litters^ cefortq ut magnu quidda annotaffele pter caeteros.ap.ud Ciceronem exiftimanexpiicauerunt p explicue^ unt;& effe in hoftiu ptatemtpro poteftatetquae lpfe indigna ducere operemeo: Aut Macro, Gellii semulusiqui omnes libros uidet excufiifieiut aiiqui in lingua larinaiquod auribus hoium dignum eetipro fua uiriliparte conferret medium,Aut ties illi tanq triumuiriidequoru principacu ltereru ditos quaerif’.Dona.Ser.Prifc.quibus ego tantd tribuomt port eos qcuncp aliquid de larinitate feri — - ^ 1 1__ . ^_ . _- .. .. t. « ^ i i of r i f i r 1 1 j— v o ■* W ^ M f 1 r “7 * /T, t-f, 01 1 u« ! _ r —j —, r _ r ._^_ _ ^ _ S£ carteri indigni qui noienfrnagna mercede docentes nihil fdreiaut ftuitiorem reddentes difeipulu: q acceperuntiMultos tranleoicum indodos quos numero comprchendcre non licetrtu dodos: in ter quos funt Pedianus &C Vidorinusiquorum alter ad orationesialter ad rhetoricos,M,Tuilii co* tnentaria copofuinfed prior ut artatetita dodrina longe antecedit, Pofirco no uideo cur aliquis de gramatica ac lingua latim coponcnsiharc fuo oificio minora exiftimeriqbus nihil fane eft in gram* matica &L latinitate pftantiusiut proximus liber potuit ee documenro: Quod cu ita fit dica ne eos aut impitia hoc onufifleiaut negligetiaiMinime uero,Scd.C,C3efaris ac fvleffalar Jibri interciderut teporu culpa, Varrois uero de lingua latina dimidiari repiuntan qbus fortaffe ea quar fcipio coti t nebanf.Caeten autem fieri potiut quae a fupioribus tractata nouiilennfibi no attingenda exiftima rent.Deniq; multi feriptores ad noftram ufcp memoriam non pucnerunt.Neq; uero aliquis hoc lo co expeeftettut dicam non efle contumeliolum prioribusiut liquid ad alioije inueta pofteriores ad iiciantinulli unq ab antiqs eunde curfum conficiendu uiam fuiffe pclufamininil ufqjquaq; pfeeftu non omnia poile oesinon id quod Pnfcia.aitiArtis gramaticae audores uetuftiffimos quoqj erraf* fe recentiftimos uero& ingenio;& diligentia longe pftitilTeild dicam quod uere pofium dicere me rettulnTemrdeguftationemcp quanda opis demonftralfemiuterqj pro fe;ut pergerem hortatus eft; & ut fe audore ederemuuftiout iam integrum mihi non elfet illorum audoritati repugnare; li re* PU2MTC uoluirtemifed currentemr dirtrnnrif^rnntt O nirnc ni 1and#> HiornifTimnc O Ap li'ffpris 2C uv.rcumu tit. dlil tJUU pCJ-UCUltUitUCCL JJCILJdlUUUiil ClXjpciUdliwVtv'v.** nortaminiiinceditis 8C quafi de alto manu fcandenti porrigitis.Quare quajrentibus atep admiran/ tibusaudacia raeaata refpofum ueliane fummis uiris fuadetibusihoc opus & codidifle&edidiffe. Quanq qd ad cupidirate meaattinetiquae tande fecordia atep ignauia mea extitiftet: fi comififlem; Ot ahlS Wanr’ Inn Ap miVtiArmprofr’Ci-.f,*- i AnWnnfnpt SECVNDVS cdcre ut ipfi priorcs inuenifle uidean£.Sed res ipfa depreheder cuius domini uere fit hxc pofiefiio. Quo^i unius libcllos quofdam p amicio'a cum legedos eo praefente caepiflermdeprarhendi quaeda mea ;8i qua: amififle me nefciebam:furto mihi fublata cognoui.Parco illius nomini. Erat aut locus de per Si q in compofitionetde qua re pximo libro difputaui:Si de qfq cum adiungitnr fuplatiuo« NegJigeter ille quide Si infeite rra malus parens effermqui filios quos genuiflem 8C educaflemte cotubernio eiiceremnpfe turn mifericordia: turn amicitia noftra;ad le domum fuam colligcret ate# educaret p fuis. Deftiti fillnm ftomachari t telligens multo magis mihi bona mea intelligctirq ilia bona ab aliis negleefta colligeti uitio dandu efle.Quare quis no uidet no inhoneftum ce:ea me mandare litteris ex me inuentaiquae alii ne furto qdem fublata:turpe fibi dicunt feriptis fuis infererefAddudus fum igif ad hoc opus coponendum no modo magno^t hominum confiliotfed et neceffitate.Nunc ad inceptum redeundum. De tribus pronominibus mei:tui:fui. Cap.xxxviii. Vltis in locis Priftianus teftaf nihil interefle an utamur primitiuo: an dcriuatiuo in ilJis pnomibus mei:tui:fui.Quid eft.n.inqt meus eft filiusinifimci filius Si alibi mei ager eft 81 mei agri inftrumetutSi mei agro deditt&C mei ag^ colofSimiliter mei agri;Si mei agro __ru:6i mei agros dicimus.Similiter tui agru Si tui agrosifui agru 8L fui agros;Si nri agrum Si noftriagros:ueftriagruSiueftriagros,Et alibi;Amat ille fuu filiu Si arnat fui filiumjbene dicit fuo filio 8i bene dicit fui filio.Petit a me ut plim fuo filio 8ipfim fui filio:8i in aliis adhuc locis nifi hac ratione ut ipfius utar uerbif.Si ipa tame poffeffio in pofleifore faciat trafitionemo eft cpngruu utip genitiuo primitiui poffefiiuo; quia uim habet copofiti graecimt Ciccroi redit fuus filius;no fa tis comode p hoc dicitur.Ciceroni redit fui filius;nec Ciceronem laudat fui filiustp fuus filius:8i fi milia.Quia nec apud graecos bene diciturinifi more attico pro fimplici accipiatur.In quo Prifcianum falli;uel ex hoc argumentu eft:q> nulla ut fere folenauctoiji exempla attulinoi de cotrario illope ufu reticuit.Ego at quoniam de his triumpnominum genitiuis Iter me Si Prif quaeftio efbaliquanto altius repetam de natura genitiui 81 de ufu dodiflimo^t aucl'oj^difpu tabo:8i licet no pauca in hanc rem mihi dicenda fintino pfequar tamen paruula quaedam Si minuta ut tot uerbis ilk fecit:led quae eruditiffimis euadere uolentibus fint gratiflimatquae cu ignota fue~ rint Prif.declarat eum no fatis ftilo oratorio efle exercitatum.Genitiuus oistut taceam fiqui fut alii snodnaut ach'ueiaut pafliue accipif.Adde etiam pofleffiuejquod pene p adiue accipio.Adiue utp uidentia deiiboitas deiipaffiue uttimor deiicultus dei.Ibi deuspuidet:6i benigne agitinon ipfi pui detur:Si benigne fit.Hic timetur Si colitunno timet nec colinPofieflaue fedes deiuegnum dei Atqj in huiufmodi oratione intelledus apertus atq; unus eft:ita i illis ambiguus Si ancepsiamor dencha- ritas patris’.fufpicio uxoris.Dubiu eft de utro ioquaris;an de amore que deus in nos habetian de eo quern nos in eum:de charitate patris in filiostan filiope in patretde fufpicioe naturali:an de fufpicio ne uxoria.Taceo q> aliquando ambo hi genitiui eidem orationi adfuntiut i Cato.maiori Cic, Quid de.P.Licinii Oaffi Si potificii Si iuris ciuilis ftudio loquarfCraflus ftudet quod eft adiue; uis ut fic dicaftudef quod eft paffiuejte^ de offi.lu»Quare.L,Scplte,C, Cafaris pecunia^ traflan'o a iuftis dominis adalienos no debet liberalis uiderifTria igit pnomina de qbus agmiusdola omnium bi~ nos genitiuos fortita funt unos:mei:tui:fui alteros q iam exoluerut:mis:tis: fis: I quo^e pene locum fucceflerunt deriuatiua meusttuus fuus;ho^> bino^e genitiuo^: antiquitati placuitalteros adliue fi gnificareialteros pafliue,Nam ilia mif;tis:fis:ut coiedtura ducor:adhue fiuc pofleflrue fignificabant ut haec ipfa meus;tuus;fuus,Vnde pnomina poffeffiua uocitantur.Ennius i fecudojnges cura mis cocordibus aequiparare.Plautus in penulo.Da diem hunc fofpite rebus mis agendis. Quauis idc in milite Si ite^e in mercatores tis p tui uideri poflit acciperejtamen hie cum Ennio mis pofuit p me is;no mei quod n5 licere fieri:audloritatcm ex auctoribus repetausinec accipi unq mei; tui: fui: nifi pafliue.M.F.Qu.Et quod iter ifta difficillimum fnitamore mei uicit etiam matre fuam.Q.Quod defiderium tui ferre no poftenSi me tui pudet: Viramvi.Quic# fui memores alios fccere merendo, Teren.Hoc unu fcioihanc meritaiut memor efles funNon fignificatur hie amor meustquem i alte^ rum habeoifed ut fic dica;de me quern alter habettSi quo amor.Ite no defiderium tuum;fed alters us de te:Si pudor no tuustfed de te;S£ memoria no (ua:led de fe.Similiter in plurali dutaxat duope. Nam fui non uariat uocem genitiui pluralistat ne fingularis quide ut Prif placet.fis.n.non repenf; ut tis:mis.Ideo(# opinor Si haec duo illius exemplo pariter itercidifle: cu pra:fertim iuicem eorum fuccedant deriuatiua.Habenticac# ha:c duo pnomina in plurali noftrum Si ueft^i; quae refpodent ad ilia mis;tis:8i ite noftri Si ueftriiquae refpodent ad ilia mei:tui;ut nemo noft^tnemo ueftiutnon aut nemo noftrimemo ucftri.Rurfus habete cura noftri;ficut habemus cura ueftrijno aute habete c ii LIBER mram noftnimtltcut habemus curam ueftrffiSiquis exempla defideritifibi facile reperire poterifc In diuerfa opione Seruius gramaticus eft quf ait:Noftri aucem 8i ueftri geniriuus pluralis e autiqui' -tus:& ex grxco defcendesfficut fingularis e mis Si tis;6£ hoc e unde dicimus noftri ca fecit: hoc eft noftnLForfitan,A.G.ut poftea apparebitie fecurus;Sed hos Si Prif.cum aliis in errore :ut auguror jnduxit:q> inrerdu inueniunt hxc non ad alia referri perfonaifed reciproca eeiut Ego omnia facio amore meiitu iftud fecifti gratia tui Oblitufcp fui e ichacus difcrimine tantoifed no fuit caufa cur crrarent.Nam ita his paffio e:ut in illismec aao modo aliquid ego facio amore meiipfius q tu amo re meitVtem diligor abs tea'ta diligor a mernt eftapud Ouidianu Narcyfum.*Vror amore mei;6i tu lie ab alterotita a teipfo diligeris;& fibi quifq? amicus e ut alteri,Eft alia pterea ca' cur trrarent q» uident hxc qux nos diftinximustp adiue Si paffiue in multis indiffereter ponimt ca mea Si ca mei fama mea 8i meuimago mea 8i mehpoteftas mea Si meimfus unlirajq? mea Si mei :meoria mea 8C meiJnterdum et ipfa deriuatiuapronoia paffiue accipiu t apud Tere.ut apperet facile defiderio id fieri tuomidelicet q> tu defiderarismon q> defideras:Qu .ile e accufatio mea Si crimen memeu accu for criminis:quafi accufatio mei Si crimen mei;led non fatis follertis fuit facile falli;Na hoc ultimu abi paffiue pofitum e pronomen deriuatiumquod quidem rarum e;no magis cotra me facit § co- tra ueteres oes qui hsec pronoia poffeffiua uocaueruntad e fignificantia pofleffionemiquod ut di- xiirarum eft.Ideocp non paffim hoc repias.Non enim dicas pro code dolore tuum ci dolorem tui; ut dixit Teren.Defiderium tuum pro tunquod fcihcet ipfe non diccrem. Verum quando quidem ao infinita hxc oia funt qua: natura quada ab ufu alio^* recedunnno grauabor de nonullis figilla- tim dicereidu non grauentur audietes legentefq? hsec aud;re uel egere. Dicam tamen breuiter; SC res digna feitu imprimisnn qua uidemus maxios etia efie allucinatos.Primu e :caufa mea uenifti SC caufa mei.Caufa mea accipitur poffeffiueico modo quo uia mea uenifti;pecuia mea fecifti fumptu: jter meo fumptu fecifti.Caufa mei uero paffiueieo modo quo beniuolentia mei.Modus tamen pri or e ufitatior.Quid autde hoc Seruius ide fentiat;poftea uidero;fama mea Si fama mei eiufdem ro pis e:8i mea fama frequentius dicimus Imago mea.f.qux mea eft;ut ftatura mea forma mea imago mei nepe qux de me e,Sed prior modus ufitationHxc qux fequunfin utranqj pte frequetiora; ut alte^ tamen alterius fenfus fit, Meoria mea acliue quod ego rccordor. Memoria mei quod alii de me recordaturjuel mentione habentifxpe etia polTeffiue.eo modo quo fama mea;dolor meus que ipfe pariortdolor meiique alius de me pantunuel forfitan egoipfe fimep dolens mea uicedicut dici¬ mus mifereor mei.Copia mea poffeffiue qua ego poffiideoicopia mei paffiue qua ego poffideor, Vt faciam oibus copia mri non mcam.Merctrix facit omnibus copiam fui;non fuara. Ptas mea quatn habeoimei qua habeor; nec pulchre dicas alterum pro alteroiur tu uides ptatem meam quanta eft non mefhabes ptatem meiinon meamtnifi aliud fignificet pro eo habes eandem fimilemue po--- reftareaitapud Cice.de bello Marfico: Odauius oibus faciebat fui conueniedi ptate. Vtilitas mea aliud e q utiliras mci.Ibi poffideoihic poflideor.Quin.Sed ut aliquid pftaret patriae utilitas mei;id c de mena fieri pot ut in eadem re non fit utilitas iua alicui cu militate fufquida legut utilitas mei JdemiQuid nunc agamiaut quern ultra effie ufum mei diis repugnantibus credam; ufus inq eft no meusjfed ex me aliorum. Adhuc idemtPrxfens quidem ilia prorinus redditur merces;^ oibus qui bus infedemodore mellis infpirat;& breui contradu uim fui relinquunttuim non fuam: fed ex ie. Qiiomo re caprn amore mulieris ilia mallet habere copia fui q fuam.Faftidmm meum quo egoali os faftidiotfaftidiu mei quo ego ab aliis faftidior.Vt ide feu mulier oibus expoira mortalibus uani rate faftidio mei defpeducg captauit. Hxc funt Si his fimiliainon tamen plurima qux ancipitem natura hent.Cxtera uero mime.No eni fic diciustpulchritudo meiifortitudo tuulongitudo fiuiut imago fui:noprudetia:non ingeniumon fapia:nonpbitas;n5 uirtusino innuetabilia. Quod fi tana pua reseos mouiridebuite diuerfoillud magis mouerejquxdam qux non multa funt hent ancipi tern fignificationetfed quam nemo nifi cxcus nondifeernanut ps:dimidium;membrum;medmm quid:a!iquidanulrum;& fiqua alia.Quis enim non uideat cum dico hxc e pars meainon de corpis ; mei pte intelligi]fed de hxrcditatis;& iterum hxc eft pars meimon de hxredi tate; fed corpe; Maus pars mcieft.-non mra.Fundus pars mea eftmon mei.Dimidium tui maius air ee:cj dimidium fui,p- fedo de corpe intelligoidimidium tuum maius ait efleiq dimidium fuumide pda aut de cibo; aut de fucceffionealiifq; fimilibus intelJigendum c.Mcdium tuitangam no mediu tuu;e medio tu:,p- diitinon e medio meo. Vt auferam iniquitatc'c medio mei iirael. Memhru cum pro parte accipif eandem roheni fequifiut Hic puer membru mei eft; quafipars mei. Sin pro membro aliquo: 8i in ffio fignificato ita accipif :ut- capuTait manusiut pes;Hic puer mem brum meu eiquafi fic ut caput: & manus,Hie digitus mebrummeum ejnon mei Jtem, Quid mei tetigifti; quid tui uidi; aliqd tui uirgo pdestfi uenatu prodibis cu adolefcetulismon aliqd tuuminifi dicamus tui a neutrali genere, ut Cic.de orato.libro.iii.Exquo uercorine nihil fim tuimifi fupplofionem pedis imitatus: id eft dc tup no de te Vlyxe fiqd tui Polyphemus phedetnd omne deuorabit,Mei nihil attigit; Quicqd.n, attigiflet memm cotriuiftet.MuJto mei ille auferre poteftded plus tui, Plus inq de tc;q de m^i-ho SECVNDVS de tuo 81 de meo.Item gcgd Meliboce diripui:aligd meum fuinnon mei, Nunc redeo ad Seruiurm g ait tui caufa feci:& tua ca' fecithanc difcretionem habennut tui caufa tuc dicamus :fi aligd ipfi ad *&£ Io^munpr^ftirerimus:ur puts tui csufe tc dcfcndu Vir*in*xii*Vidtus smorc tuixognsto fagui ne uidus.Coiugis 3C tnoeftsjlachrymis uincula oia rupi.Tua uero caufa cu altcri aliqd alterius con templatione pratftamusmt tua caufa mancipiurn tuu defendi, Si Seruius rantu de hoc uocabulo ca legtur:& non in uniuerfum deoibus huiufmoditnon rede attulit exemplum alterius uocabuliip- isrtim non nihil naturara difterenns.Si uero de oibus no poteft una lex dari diuerfisiut fupra often dimus.fi tamen lex eft.8£ non potius contra legem oium uterer.Nam ut ego dicebam:caufa frepius cum pnominc deriuatiuo copula£:atq 5 hoc qdem indifferenter fiue aliena fit caufaifiue tua. Veluti figs dicat;Epicurus uult oia cuiqj ageda efle caufa fuatmihi meaitibi tuarilli fuamobis noftra:uobis ueftra.non .mihi tua aut fuamec tibi meamec illi noftramec nobis fuainec uobis nfa.Hic nihil opus eft admifcere primitiuum.Sed ne fine exemplo loquanquod ipfe fecitmno uero contentus fum pro ex Quint. Mea depugnafti caufattua perifti.Atq; hoc quod Seruius praecepit nobisupe conftanter ufus ememine tame fecutustquale eft illud m.vi.scnei.No fpe falutisifed mei ca;& in.viii.Hsec figna, mei caufa fiunt:& in.ix.Vultm.intelligi fui caufa matrem fecutam. Ve^ gd miiji de SeruioicumuA. Gellius 8C qdem antigonnon modo nullum exiturn in hac quatftione poteft reperireifed etiam no optima fentit.Ita.n.ingt.Cur igitur Ter.Pcenitct noftrimon noftrurmnihil herclc mihi uenit ime/ tern nifi audoritas ca uetuftatismon minus anxie nec fuperftitiofe loquetis.Paulopoft.Scd procul- dubio qui rediffime loqui uellet; noftrum potius dixeritrq noftri,Et iccirco importuniflime fece- runt g in plerifqj Salu,exemplaribus:fcripturam fynceriflimam corruperunt.Nam cum ita in catil.. fcriptum eflet.Ssepe maiores noftrum miferti plsbis Ro, noftye aboleuerut: 8C noftri fubfcripferut. ex quo in plures libros mends iftius indoles manauit.Tu.A.G.degenitiuo noftri loqueris x non de nominatiuo noftri plu.numeri.Vtrum redius fit:at exemplum Salu.utmihi &C csteris placet:! no- minatiuo cafu nihij ad rem facinnecp ad exemplum Tere,& hi g ut tu uis. Salu.fcripturam corrupe ruutmo in genitiuu mutauerunt fonum ilium: fed in nominatiuum: p quem cafum non audeas tu dicere corrupte nos loqui:iuimo quatum ego fentioicorruptius.Eft.n.una eademqj uox noftri: ab eo quod e ego genitiui cafus: 8C noiatiui ab eo quod eft nofter.Neqj uero ego repugno, A.G.dicen- ti mutata efle fcripturaia noftru in noftri noiatiuumitamen non genitiuum. Nam neqj rcliquis re¬ de in genitiuum mutaflerineqj ratiorie mutaflet, Quin potius fateor 8C hoc libetius;q? unicu illud exemplum qcf ipfe ex Plauto ptulit.fortaffe mendofum eft dicens. Duoj& Jabori hominum pepcif fern libens:mci te rogandi:& tui mihi refpodendi.Ait at Gel,mei hoc in loco Plautus non ab eo di¬ xit quoc e meus:fed ab eo qcf e egojtaq; fi dicere uelis patre mei p patrem meum: quod grsci mo dicuntinufitate gdemifed rede pfedo eaq; ratione dicas:qua Plautus dixerinlabori mei pro labo- ri meo.Nolo egdem tarn confidenter;ut fecit Gel, fcriptnram mendofam dicere 8C aftirmare quod inexploratum habctur.Taceo damnat fortafiis immeritos:g nec corruperut fcriptura: & melius ficdici putauerunt.Qusro cu uerifimilius fit aliquos fcriptura ilia mutafle Saluftiiun qua nihil ab furdi erang hac Plauti:g grammaticoi^ legestquafi e Prif,&Seruius:& Donatus:q hunc poetam in fcola leditabant facere uidebatunfi ita diceret ,Duo^ labori hominum peperciflem libens:meo te rogandi 8C tuo mihi refpondendi,Nulla nancp grammatics ratio uidef hoc pofle tueri:quin quoti- ens p idiuidua exponimus figillatim quod dixeramus per uniuerfunneodem cafu utamur fic,Duo- bus hominibus labore detraxi:necefie eft dicamus mihi,f,& tibimonautem meum 8C tuum:tamen ut lentio in genitiuo pmifliim eft:ut affert hie accufationem duo^t hominunnmei 8C tui: fiue mea & tuamjquaie hoc loco fitifed dicendum potius p pnomina deriuatiua:quia pofleflio fiue adio fi- gnificatur:non paflio.Quod ego mutatum efle uolo dicereabipfo.A. G.fed a grammatics pfeflo ribus:quo53a nihil e fupercilio fuperbius;nihil quoq; improbius;& ad emendandos libros uel corru pendos potius magis audax,Prsterea Pla.licentia uerbo^c poteft did ulusu qua fuit plane nemo li berior.Poftremo qd habet momenti ex uno audore;&f eo poeta afferre unum exemplum i tato nu mero ois generis audo^t, Qui adeo refugerunt dare adiuam fignificationem his tribus genitiuis primitiuo^iiut eos mutarerint in altera uocemigenitiuis alia^ didionumcu quibus coiundi erat: natura repugnate minime mutatis:ut Cic,in Gabinium 8i Pifone.Dico mea unius opera remp.efle liberata,Idem ad Atticum.Solius enim meu peccatum corrigi non poteftjde pro Murena, Et tuo ipfius aio conieduram cepis.No dixit ac ne dicere quidem potuiflet mei unius opa:mei folius pec-- catu tui ipfius aius:& in plurali Quin.Deide cu fatis uires eoijc explorauerint: fus ipfo^ fiducis p mittutmo dixit fui lpfoig, fiducis.Quid multis;cu et apud recetiores de xpianis loquor;hoc fit ob- feruatiflimumt in pfalmo,xl,&,lxyin,fecudum hebraica uentatequo^, alter ita icipitjDomine cla- maui ad te:feftina mihi;exaudi uoce mea clamatis ad te, Alter fic:Audi deus uoce mea loquetis: a ti more inimici feruauit aiam mea;8i in, lx,fecudu alia e grsco traflatione; Domine memorabor iufti tis tus folius.Eft at folius no faeminini generis:fed 8i mafculini:ut ex grseco appct:refcrturq;ad do . minummon ad lufticia.Ite lib.regum.ii.Suftulit de latere meo acills tus dormictis: 8i 8C i euagelio c iii Lucte,*Et tuam ipfius aiana ptranfibit gladfus t Nec defunt quidam impite doctfiquiconantur iilud exponere tuam ipfius aiam aliud efle:q tuiflitui dicere liceret;homines ignaros no loin theologia: fed etia litteraru;interrogent graecos 8C repient penes eos unde nos fumpfimus tuieffeno tuamtaa illi non habeat in his pronoibus qua nos elegantiam.Ideoqj apud eos eft pater nofteruel noftri fq es in caelisflandificetur nomen tui;adueniat regnum tuifliat uoluntas tui licut in cado & in terra. Pane noftri uel noftru da nobis hodie;& demitte nobis debita noftri uel noftruflicut SC nos dimis* 1 timus debitoribus noftri uel noftruiquae nos ne barbate loqueremur mutauimus in ,pnoia deriua ra,Exquo appet no mo iilud, A,Ge.maiores noftri p gtum contra gramaticam:ueij4 etia iilud maio res nrm contra ufu potiufcjj in tali genere utedum deriuatiuo noftri q primitiuo noftru; Licet hac rone no uteretur.Nec ufq contrariu exemplu repire codngitmifi unu in epiftola quada Cic.ad Cu rione fic dices,Earn aut unius tui ftudio me afteq pofle confido:qd 8i fi defend! poflet ftudiop gra tia 8i fauore uel amore alioin erga tc;ut apud Hora.ad Liuiu;Ne ftudio noftri pecces;tamen malirc* dicere id fadum ee uitio librarioi#, Ac ne femp culpamreiiciam in librariosftallo dabo argumetu: cur Si prius 8i nuncmerito in illos impetu faciam,In ( pxima ftatirn epiftola legitur bis tyrano,P,Le tulo p eo qcf eft trib,p!aebis,Et in pcedete li.ad Lentu.q eft illius opis primus;bis etia ide uitium e in fecuda Si in,xi,epiftola,Et cu oiamt reoranaximaemm ptem uidi exeplaria;quae i Italia funt me dofa Si deprauata hoc uitio eentinullus tame tatum flagitiu aiaduerterat.Iraq; ficut illd emedauius ita hoc quocg emedare SL in pftina finceritate reftituere audeamus;Sic earn re tuo unius ftudio me affeq pofle confido,Nec alia caufa fadum e:ut Teren,dixerit:Saluus fum meo pfidio atqjhofpitis: Si no pfidf - mei at<^ hofpitis:Quin,que imitari Petrarcha fi fciuiflet no titulu operi iuo indidiflet de fui 8i alioifc ignorantia;fed de fua, Aliud nanq; e ignoratia fui Si ignoratia fua.Si tamen fenfit de ignoratia qua de fe habuir rede dixit;& uulgo dicausflcio tuas diuitias qui te paupem querensino tui diuitias, Afpice liberos meos q dicor orbusino mei liberos;cernat fua pdia q mihi unu fundum inuideuno fui pdiambi no mo genus diffimile e antecedeti & relatiuo:fed etia nuerusiqq q> ualidif iimu eft;inges differetia fignificationis e inter pmitiua pnoia Si deriuatiua;Sed ifta oia fieri cogit? q no licet pmitiuis genitiuis dare fignificatione adiua;cuius rei SC iilud maximu argumentu aptif fimu eft:qd' fubiiciamulli adhuc gramatico^ intelledu:qd / dicimus mea:tua;fua;noftra: Si ueftra: intereft SC refertmo aut mei;tui;fui 8i ueftrfEft at illud;mea:tua;fua no ex pte ante; ut qda uolunc fed ex pte poftjno aliter q cu dicimus:Hoc intereft illius;quafi hoc e officium illius;ita hoc intereft: meifli liceret mei aliter accipeiq paffiue.Nuc dicius mea in uoce poflefiiuafled ita tame ut fit pmfl tiuu 8i fubftatiuumo adicdiuu.Deniq; ita ac li dicereus mis.Rcgi at ex pte pofhatq;adco hoc uer, bu habere ante fe ntumflicut fum es eft fled in ncutro ge,quis dubitcncu oia fintplea exeplotjfl Ci* ,p Plantio;Siqd mea minus intereftud te forte magis delcdar,Et f p eodem;Non folu quid cuiq; dc* beamfled qd cuiufq? inter(it,Et,p SibyllatVeftra enim q cu fumma integritate Si elegatia uixiftisr hoc maxime intereft,Et pro lege maniliadllud primu paulirefert;ubi et dicerepoflemusdlJudmea pui refertfled hoc nihil ad pfens tps;Ha:c oia refoluunt in uerbu fubftatiuu hoc mo,Siquid minus meum e;qd cuiufq; e ueftru;hoc e maxie iilud pui momenti e;ut appeat no difterre naturam uerbi fubftantiui;& hoi^ duo^e impfonaliutnifi q iilud naruraliter poll fe ntum poftulat;hoc gtum: fed adfionis fiue pofleflfionis more uerbi fubftantiui;Sed hoc in caeteris noibus ac r pnoibus nihil dubx tationis henquo^ genitiui adiue pafliue;poflefliue;&: fiquis e alius modus;accipiunf;Mei aut; tui fui diuerfam naturam habent.Quid igitur faciendum eratiHarc pafliue accipiutur fiue poflefliue; no adiue nec pofleffiucjlla uerba uolut port fe gtum adiuu fiue poflefliuum, Dada ergo fuit uox pofleflfiui pro fignificato primitiui; non genitiuus pofl'dliufqui idem erat qui e primitiui.Sed ab«- latiuus q natura eft gto fmiillimus;& in genere foe.uel tanq medio triu gene^iuel fuauitatis gratia ne du^i uideref meo noftroituo ueftro SC fuo.Ideoq? hi ablatiui iugi fibi patiunfadiediua ilia tanq adione paflionecg fignificatia in gto;ut fupra demoftrauimus.Sic mea folius intereft;tua unius re^ fertflua ipfius intereft:no mei folius:tui unius:fuiipfius:nifi in alia loquedi figuraide qua mox fubii ciam.Vnde maxie pala fit nunq hos gtos fumi nifi pafliue :ut habeo cura mei foliustno mea folius heo curatuiuniusrno tua uniusmnufqfcp cura gerit fuiipfius no fua ipius,Cura ita eft:qa hie paflio iignificatubi fupius uel adio uel pofleflio,Cuius rei exeplu fuffecerit ex Tere.Hem tot mei foliciti lunt ca ut me explcat,Et planu quide ia facimus tres gtos;mei;tuiflui pafliue fp poni:meus;tuus;fui usjpterunq; pofle fliue.Idcoq; cu utendu eft illis primitiuo^: gtis mutari fonu de i in a,Nuc aliq ad deda funt de his didioibus qux legitie coiungunf cu huiufmoi,pnoium gtis,Non eni oes poflunC /inteoia nullu fubftatiuu in cofortio fuo fubftinetmt fili noli domo recedere refpedu mei parris. qcr no ta placuifle Prif.reor q p iprudetia ee lapfu:cu dicit;mei Prif,eges:tui Prif,egeo:& alibi :EgO Vir.tu Vir.ille Vir,Mei Vir.tui Vir,illius Vir.Haec eni oratio declarat meu Prifeia,Vergiliumuej aut tuu no me Prif.Vergiliuueiaut te no aliter q fi dicasiEges mei pfis;egeo tui domini; qd pfedo no epmitiuo^ ab eo qfle ego & tufled deriuatiuo^ ab eo qfle meus SC tuusmeq; diferime facit q» hie appelJatiuu nome eubippriu* Vir,Siq tui corydois het tecura:ueito,Etalibi;Aeneaeniihi cura SECVNDV5, tufiST itejit Aenearq; wei.Quae a meus:tuus:non ab ego:tu ueniut Jta<$ fic emedemus Prif, q cu da 1'iftni rr\r\nmtianrinrarr npm rnrricrphc*nnmp fttii r k~:' t-'Ts^r - _ - - rinthiosiSaluratio mca manu Pauli e graeco eft fuptu oocor zsoccr juloo- iHEwnyeipi csauAou,Tec. tium uero exeplum qcf ide ptulitillius Pri.egenrede diciCNo habent.n.ca:tera,pnominaancipite jiatura ut ilia tria deqbus diximus. Adeoq? ue^ e hos ipfos geitiuos refpuere cofortiu fubftatiui; ut ne in poflelfiuo^: qde forma illud pati uelint. Vidimus licere dicere mea unius opanntuu folius ftu diu.no tame dicemus meu Lauredi ftudiuifuu Prif.praediuded meu eft ftudiu q ium Laurentius 6 dium fuu qeft PrifiNeq; tame ob id cxcludo;fi gtos hos pafljue accipiamus eo mo quo exempium poneus.Na ut fupius docuualiqdo duos gtos altejji asftie;altc^ pafliue pofitu una iugitVt Quid de P.Licinii Crafli iuris & ciuilis;& potificii ftudio loquarClta fit in r pnomic:ut idem aucior ad Atticu jpu it mihi SC laus noftrae gratulatio tua iucunda:& timoris cofolatio gratiaJEt ife^nVehementerqj tua fua memoria deledat.Quod fiigifhseqpnoia fiue in gto pafliue.Tiue mutata in uoce pofieffiuo ru adiue no admittut gtos lubftantiuo^;no qd no admittunt oium adiediuo^No opinonfed pefolo^i pticipiop: pticipialiucp gerundio£::& frequetiflfimeilloi*' triutut qda uolunt,pnominum unius;folius:ipfius:& fi qua alia quae rara futide qbus mox dica:p genitiuu cum pticipio.Cic.ad Le^ tulu;Quocucp tpe mihi ptas praefentis tui fuerit;p foemininutfed cu gerudio.Ouid.heroidu;Copia placandx fit mo pue tui:p uoce mutata in poflefliuuiut ad Cic.Cato:Libeter faciomt tua uirtutem innocentia diligentia cognita in maximis rebus domi togatiarmati foris pari induftria adminiftra iigaudeaGc.de oratore.L.Crafium qfi colligendi fui ca fcin Tufculanu contulifle, Sed hoc gerun diu eft;& ea exepla que fupra attuliiquope unu fuit.Suftulit de latere meo ancilla; tuae dormietis:ad quod pnome malo referri illud dormientisiqd’ eft adiediuiuq illud ancilke; quod eft fubftantiuu; ita ut fi abfuiflet pticipiumix tolerabile fuerit future: quale Boetii.Tollanf: moefti nuc mea fata fc* nis.Quin.folet et omrttere pnomen.Vt accipi fateor illu:q folus quoq; no fequebafique no gaudi um redemptionis;no laecitia praelatino orantis erexit pater amplexus.Et i code li.Rus;feruulos:pe^ nates:& oia utiliora jpperanti feftinatione paretis addixinorpifit fuirnt eflet no laetitia fui praelatitfii naeusmt eflet no meus orantis amplexus.Et iteije mea ut eflet feftinatione mea parentis. Poeta etia frequeter.Oui,heroidu:Denicp qTqs erat caftris iugulatus achiuis ; Frigidius glacie pedus amantis erat.Idc;Illa meis oculis fpecies abeutis lhaerettCu premeret portus claflis itura meos, Aufus es am/ plediicolloq; infufus amatis.Ofcula p logas iungere praeffa moras.i.tua abeuntis;& mei amatis, Ide in eode ope fed inufitatius;Et flefti;& noftros uidifti flentis ocellosmoftros dixipp meos uel flentif flentiu.Eft.n.illud flctis gtus fingularis;non accufatiuus pIuralis:quod accetus f pbat; cuaccufatP ui babeat ultima Jongaiqux hie no eft.Hoc dixit;qa qda hunc locu exponunt p accufatiuu. Ilia di" uerfitas numeroiji meos fiue noftros amatisrnix alii q poetae pmifla.Poftremo haec f pnoia:fiue l pri initiuo^ gtoijediue in poflelfiua uoceiut dixnmaxime gaudet illis tribus foliusmniusiipfiustquo^: multa exempla iam protuli. Nee ab re fuerit; ficut uniusata duorum; trium: quattuor pofle diet* Item omnium cuiufq* pluralium;8i fiqua adhuc funtiut ueftram duoi^iuel ueftram trium; uel ue~ ftran omnium operam defideroip uefti^.Cicero de oratore lib.iii.Sed uoluntati ueftrum omnium parui.Cuiufq; aptius cum pronomine (undue fuus coiungitur; ut uellem nofle quae fit fua cuiufcjj fententia;non fui cuiufq;.Brutus ad Ciceronem:Qui ueftris pauco^ refpondeat laudibus;,p ueftije Verum iam huic quxftioni finem imponamus* De meme;tete;tutu;fefe* __ Cap.xxxix jlAdem fere hxc tria pronomiria geminari etiam folet;priora quidem per figura;meme:te te.Tertium fine figura.Virgi.in.ix.Meme adfum qui feeijin me conuertite fen^.O rutuli Et in.xi.Meme duce fer^i corripite o rutuli.Et in.xii.Verte comes tete in facies.Sed hoc . I uideri poteft fine figura. Non enim eft te ac te & ardesmt apud Quin.Tete hoc loco mu ierinterrogo.In nominatiuo plane femper figuratum eft;ut Cice.in Antoniunl; Tutu faces illas in cendifti.Sefe ut dixitnunq figuratum efhut idem;Hic uiri fortiflTimi fanguine afperfus;fcelerata gra tulantibus manum porrigensun templum Iouis contulit fefeadeft fe, De noftras:ueftras:cuias, __ ^ Op.xl, Oftras;ueftras:8icuias non tantu patriam nationcq; innuunttfed et ptes &quafi fedamj ut ueftrates philofophi funt ita populares & fauorabilesmt noftratcs:q Epicuri fcholam ,pdiderut;&: cuitates philofophi uos eftis.Stoici ne;an academician pipatetici;an noftra/- IJtes Epicuri’Cic.Putares ne unq accidere pofle;ut mihi uerba deeflenttno folu ifta ueftra oratoria:fed ha:c et leuia noftratia, ^ Deifte&ille. Cap.xli. Ste 81 ille fi audire Pnf.uolumusihoc differut:q> ifte fpatio jppinqoreulle autem logiore f uerbia;iftic;iftic:iftac;iftuc:iftrorfu;ifto.Vt idead Lentulu.Qui iftinc ueniut aiuc te fupbioremee, fa&um.i.qabifta puinciain quaagisihucinItaliamRomaq; ueniunt,Aliquandoifteaccipitjphic: ut idem & in eodem.Cum ifto corpore ftent cum gladiis armati.Et Quint.Iuuenis ifte de quo fum ma in rebus humanis monftra fingunf.Et ite^.Hic inuenis patris fui hasres folus inuentus eft , IJIe quoq? iuuenis nonnunq p dignitate:aut per eminentiam poniturtindicans efle q> omnes debeatnof. fe;ut Alexander ille magnusn'lle cenforinus Cato Architas ille Terentius. De hie & de?is;& de idem:& ad hoc, Ca.xlii, Ic 8i is habent potiusilia; de qua modo memini Prifciani differential^ Vt hie fpatio ,p— pinqore:is uero longiore intelligaftmultis tamen in locis utrunq; locum habenut qprae: fert uirtute diuitiisthic lane fortis eft;uel p compofitionemt quascunqj mulier adultera;' turillep is;q-,- r - 0 - » __ . debeat& qdamicis.Quo fit amoreparenstquo frater amandis 8t hofpes. Quod fit cofcripti;quod iudicis officiutqute pees in bellu miffi ducis;ille pfe&o.Reddere pfouas fit conuenientia cuiq; Qua re fan&is uiris e grasco tranfferentibus fie pmittamus dicere.Non q feipfum commedatulle proba- tus eftffed quern deus comendat. Poftut autem hasc eadem duo de qbus loquor pronomina & alio.- modo ufurparimt Alexander paruis copiis fretus fupauit Darium cu infinito exercitu;&: id in ado- lefeentiatuel & hoc in adolefcenria.Ite & hoc modo pauca ueftis 8i ea detrita & fordida; potius q 8£. haecpaucis nummis fuperbinnec is fuis:fed aliunde corrogatis:potius q & his, Idem quod eft ab is! cbmpofitum quafi p etponi folenut Cic,Eft huic coniunda beneficentia quam eandem uel beni-" gnitatemtuel Iiberalitatem appellari licetndeft quam etiam.Quin.fi caufam ueneficii fi dicat adulter# ra non Marti Catonis damnata iudicio uidef q nullam adulterammon eandem ee ueneficam dixit.* In hoc pnomine idem annotaui qddam diffimile ab is.Ibi poteft addi copulatiua;hic no pot; quod tamen affirmare non aufimiut quacunqj in fede migrat apium rex;in ea & apes ipfas comitatur, Ac; fi dicam in eandem.Tollam copulatiua fic;in eandem apes ipfas comitantur. Nam idem habet in fe; uelut uim copulatiuas.Hoc compofitum cum praspofitione ad fignificat prastereatut apud Saluftiu Cognoueram paruis copiis bella gefta cumopulentis regibus.Ad hoc faepe fortunae uiolentiam to- lerafle;facundia grascosffcientia belli gallos ante romanos fuifle, De cum praspofitione, Cap.xliii* Vm praepofitio p appofitionem no iungitur rei notanti inftrumentuifed comite; 8i hoc; fjrD$! e ^q u °d Quin,ait ut quasramus nuqd apud nos fit uis quaeda feptimi cafus;& apud gras (i | cos fexti.Nam inqt cum dico hafta pcuffi;no utorablatiui natura. Nec fi ide grasce died j datiui:pp quod Seruius.& qdam alii plane affirmant effe feptimum cafum .Quod at non; utamurablatiui natura;hac cam exiftimo;q> ablatiuus aut ui nominis regifiaut uiuerbi;aut aduer/• bii;aut poftremo intercidete praepofitione;quo£> nihil hie finnifi uolumus errorequorunda fe q;q; fubintelligunt praspofitionem cum.Et quomodo fubintelligi poteftiquae ne poni qdem poteftfNa • pcufli cum hafla.inauditum eft.Inftrumentu.n.pcuflionis hafta eft, Peccauitqj no incelebris huius astatis uir;q feripfit gladium q cum fe pcrcufleriteduxit.Percuflit igitur gladio;no cum gladio, Inv puli te pugno;non cum pugno, Video te oculismon cum oculis.Tango te manu no cum manu.De leuit epiftolam lachiymis.Abfterfit fordes aqua.Siccauit cretam liquasfecitq; casram igni.non aute pfit;cum mira affabilitate me allocutus eft;cum dira truculetia me afpexit.Verutame hi ablatiui no, inftrumentum fignificannfed coniundione.Siqdem acceperunt me homines inftrurtjento corpo¬ ris non honoris fed honore comite.Scripfit minifterium manus non beniuolentise fed hac focia,Al¬ locutus eft lingua opatrice affabilitate praefenti.Etafpexit inftrumento oculo^t truculentia fuffofo rum;qux nihil facit ad ipfam infpedationem;fed oculi.Sunt qui uelint Prifcianu fenfifle cu hafta g cuftr dici pofte;uel hanc praepofitionena fubintelligi.Ego uero affirmo neminem antiquosi neq; tuliffe hancmeqj fubinteHexifle, Decirciter, Cap,xliiii, Ireiter Pri.inqt ad tempus folu ptinet;ut ciciter Kal.Ianu.Immo & qde frequetius ad nu mepe;ut circiter duum milium militum;circiter decern miliario^;, Sed aliquado,'etad la cum;ut Caffius Emina.Lapidem fuifle quadratum circiter in medio areas iundum can- delis quo$ uerfum, Deuerfus, Cap.xlv. Erfus cotra natura praspofitionis femp poftponitunut Italia uerfus.Megara uerfus LiuiV Duo romana uno loco jppius Alba;tria albana Romam uerfus.Salufti* Delde phalemo^ 5ECVNDVS. arae quern locum Aeppptum uerfus fine impii habuere carthagfrieles.Cic.de diuinatione.Qui cum exercitu luftrato Aretinum nerfus caftra mouifler. Surfum fiue fufum uerfus frequenter iegimus: nonunq dicitur uerfuimficut aduerfum.Na ita uerfus ficut aduerfus. Vndc quocj uerfus: id c i una quanq pte;&: quocunq; & in utra'cp ptem;& deorfum uerfus, Atcp nefcio quomodo non repio hanc inter praepofmones efle numeratanuan quia poftponitur:& non praeponicur.Nec tenus quidem ( p poni fo!et:de qua nuncdicam;& tamen eft prapofitio.An quia pratpofitionis uice non fungiEquo ponil . . ... __ tiens alia adeft praepofitio. V t occidentem uerlusiquod quidem modo aduerbium eft;ut ufq;: quae & ipfa fic aliquando in oratione collocatur;ut ad occidentem ufq;. p 1 Detenus. _ Cap.xlpi, Enus ut dixi femp poftponitunatcg in fingulari utiqj cu ablatiuoiut hadenus:quatenus uerbotenus:capuiotenus.ln plurali uero cu geuitiuo;et non folum cu ablatiuo;fed quan turn ego fentio cu genitiuo;tunc at neceffarioiutuenuftius finpraefertim morc^rxcoRtt _.cu res uel gemina:uel numero fingulari carensmeqj hoc apud poetas folumado: fed etia apud oratores, Virg.Crujd tenus hifpida nanti;&: ltei^.Et cru^t tenus a meto palearia pcdent.Qui. in,xii,Sed ille uir bonus qui hare non uocibus fibi tantum nota atqj nominibus auriu teuus in ufu lingua prsecepinfed qui uirtutes ipfas penitus mente complexus ita fentiet.Gclius, lam illi rumo~ reside comitiis tranlpadano^ cumaty. tenus caluerunt.Curtius.Pauci hoftiu tenus exadi penetra^ ueread porturn:Eft at fignificatio ufq; ad.Vmbilico tcnusmfcp ad umbilicum: Aetiopia tenus: NE lo tenus:ufcp ad Aethiopiam & Nilum,Aliquando et pro non ultra;ut geflit confulatum titulo te- nus;ideft non ultra q titulo cuiufmodi nonnullaex fuperioribus exemplis funt. Do pndie &. poftridie aduerbiis, Ca.xlpii, a: Rridie Si poftridie quemadmodnm'tenus geniriuo feruiunt:& nonunq et accufatiuo ut ^ pridie illius dieiipoftridie nonage decembrium,Cic,ad atticum.Pridie compitalia meme % to.T.Liuius libro.vi.Etia poftridie idus rebusdiuinis fupfederi iulTum.Inde ut poftridie *) Kalendasiac ron eadem religio eflet traditum putant.Idc lib.xlviii. Pridie parilia medio ferme die a trot cum uento tempeftas coorta:de quo uide plura infra in Nudiuftertius, De hei:heu;& heuheu;ueh:& procul. : -fS Ca.xb’iii. 1Ei quoq; 8i heu fimile quid obtinenntamen alte^d datiuo:aItei?e accufatiuo iungituriUC I 'Heu mihi qualis eranquatum mutatus ab illo Hedore.Tere. Heu me miTe^t. Et fere cu .huiufmodi pnominibus.Na cum alio nomine frequentius per exprobrationemiut Vir, _JHeu ftirpam inuifam.Et Plinius li.Kii.Heu dementiam ab his initiisexiftimati'um ad fi> pbiam ie genitos. Aliquando et cum nominatiuoiut idem Vir, Heu pietas heu prifea fides, Tercn* in adelphis.Heu miferaMllud uero in pfalmo.Heu mihi quia incolatus meus plongatus eft. Nefcio an uitio facdum fit hbrario^.Quale illud in euangelio.Afcedit in arborem ficonio^: qa mde tra< fiturus eranquod feribendum eft iliac,Et illud ad romanos:Tu at cum oleafter efles: infertus es: ,p infitus: & in adibus apoftolo^.Egrefli fumus foras portam iuxta fiumcn;,pextra portam.Heuheu nulli cafui feruitiut idem in buccoiicis.Heuheu quid uolui mifero mihif Veh quoq; dan uo,Marti, Capere caufidicus fertur mea carmina;qui fit Nefcio; fi feiero ueh ri bi caufidice, Hrec appeiles ii cet fiue aduerbia fiue interiediones:nam hanc inter partes orationis no numero fiue et prrepolitio nes.Procul apud quofdam cafui feruitiut apud Curtiumiprocul urbem, Quedam aduerbia comparatiuaifuperlatiuaeg regere accufatiu u. Cap.xlix, |; Omparatiua aduerbia &i fuplatiua praeter fuam conftrudione abjaiiui 8i genitiuiiut fed I bo.melius te;& optime omnium:aliquando feruiunt accuiatiuo.Vtiq; ea qu$ a prxpofi | tionibus ueniunnilla^i naturam feruantia.Cicero ad Odauium.Cur caftra medio itine^ _lire longiusaduerfario^ caftris&propius urbem moueturftdem ad Atticum.Tamen efle officium meuputaui exercitum habere q proxime hoftem.Saluftius.Proxime Hifpania mauri funt neep hate regere pofluntdatiuummt Priiciano placetiquale uult earn propius ftabulis armeta tene^ xent.Datiuus hie non regitur natu'ra comparatiuiifed ipfius nominismo aliter q fi dicammauigo te propinquius terrre.Etquoniam ipfa rei ferie quaedam de complexu orationis dicere fccpimus:ia de lioc ipfo difleramusifimulq; de natura indeclinabilium didionum quarundamq; alia^t ab eo potif fimum incipientes quod huic loco fimulatum eft, De o uel prolata uel omifla, Cip.l. iFortunari: quo^ la maenia furgunt Aeneas ait:& alibi, O fortunatos nimiu bona fi fua ! norim Agricolas.hic accufatiuus c:ibi uel noiatiuus:uel uocatiuus efie pot.His.n.tribus pofiro pronomine:ut idem.O mife^t 8i deteftabilem homincm:fi haecignoras.IdermO te mifero tc infelicem-Qu^ exclamatio ad omnem affedum conueninuel miferationisiuel indignationis. Si mili modo in nominaciuo Si uocatiuo;ut idem, Q for tuna ta mors: quae naturae debita patria eft LIBER foro alca luderemel cu lege de alea codenatis.Cic.uerba funt in Antonium,Et PJUunior ad Octaui um,Homine te patietem uel potius du^> ac pene crudelem: qa ram infignes libros ram diu teneas. Quod fi excadefcerimus:dicedum eflet o hominem neq:& homine patiente.At fine indignatione: utapud Valerium Maximu lib,iii.Sed mihi uti ifta coditione uirae non eft opusifine ullis imagini^ bus;nobiIem animum.Aliqto hoc remifTius eft:q fi dixifteno animumfine ullis imaginibus nobile deft fine maio^ nobilitate nobilemJdeoqj Tere.leuioris caloris interiedione ufus eft, Huic ta gra uis raftros quaefo:fed hoc fimile eius fpecieiicuius mentionem no fariam, De Mene cum infinitiuo & accufatiuo. Cap.Ii. Ene incepto defiftere uidam.Nec pofle Italia teucro^ auertere rege:& ite^, Mene ilia^ cis occubere capis.No potuiflettuaqj hac anima effundere dextra^ Hacc Vir.ad Terentia flagitii comififlet.In his oibus placet mihi fubintelligi uere ne ita eft me non pofte auertere Italia re gem teucro^t & csetera.Plinius iunior ad Hadrianum.Homine ne romanu tarn graece log id eft ue ie:ne ita e uel oportcnuel oportuinnc fiue oportetfTered andria.Seruon fortunas meas me comif- fife futuli. De en & ecceifuifcp corapofitis, Cap,lii. N 8i ecce in eade pene fignificatioe amat nominatiuum & accufatiuu: apud comicos ue ro hem ,p en affedui feruiesiquo oratores no urunf tquemadmodu nec e ,p at;q l'rerptares e graxo no repimus hac apud illos diffefetiatqDpe cu grae ci una.n.habeant urriqj noftra^ refpodentetputa ,p una uoce grmca una Jatina pofle fufficere.AIte ra # repiutapud nos in iterrogando aut.Et primae qde opinioni hoc refponfum firteos male mere ti de lingua latinatq dimidium uerbojje faftidiunttna plaerunqt utunf aut more grxcdpc Si interred gando 8C fine interrogationetan omnino relinquentcstSequeti quod tamen caput huius erroris eft: ita refpodemustfi paulo diligetius aduertiflenttno i auttfed in an interro ationem cofiftere deprehe dillennutapud Cicerone.An uero Romulus illciaut paftorestaut couenas congregate,* aut fabino? rum connubia coniuxifletaut finitimorum uim repreflifie eloquentia uidefi No eft hie multiplex jrerrogatio quafi de horum fingulis interrogerurtfed duplex fic.Nunquid Romulus hrec omnia fe c it eloquentiaCHaec una pars eft interrogationistfupple an no fecit :& haec crit altera pars item es tu ftoicusiaut pipateticus:aut academicusthmc interrogatio SC benedici pot:& male.Nam finon con,- Iftet interrogati te efle philofophutbene iterrogauinluppledacjjeftduplex an:fic: Es ne tu ftoicusnn epicureus; SC an noiSin conftet illi te eile philbfophum ex aliqua ha^ fe&a^u fed cuius fis ignoras: de ipa interroget male quaefiuincu an no aut dicedum fueritiK ubi nos modo pofuimus duplex an committedum fires tu ftoicusian epicureus;an peripatcticustan academicusiquae interrogatio pot tedi in infinitumdlla uero femp eft duplexthic ad fingulas pticulas binae interrogatioes funt ibi in uniuerfum duae,Cum,n,quaero an ftoicustfubintelligit altera interrogatio e diuerfo fican no.Item es ne epicureus an notes an no academicus, Afferamus aliud aptius exemplum.An eft hie illo nobi" liortan plus r p falute mea laborauiti'An cui magis holes cupianttan formofior Si magis dignus: cui filiam mea collocem^Hic odo interrogatoes funttquia odies interrogatio repitur.Ex quo patet no efTe interrogationem in auttfed in an.Interrogationem inquam cotrario^uquahs eft iilatQuid dica aut quid faciaml’Quid no dicam aut quid no faciam.Inter hate non ambigimus.Sed ipfa abo fimul ambigimustfecus in ilia habeam an maneatde duobus ita qumrotut utru mihi facicdum fit: dubite Ideoq$ non folum interrogandotftd citra interrogatione quocp utimur antubicuncp aliqd cotrarie tatis iefttut dubito an uiuat patertan mortuus fit.Et i maiori numero nefeioan pf fit Romretan ua leattan uiuattan ueturus ad me fit.Muta uerbu dubitatiois infcientisecj} indiflimile aliud uerbu: lie Scio an uiuat patertan mortuus fitJtaqj uerbis huiufmodi dubitationis Si ifeietiae darcus fubiudv juum cu antuerbis uero opiniois& feietix idicatiuu cu quod 8i autific.Opinor q> pater autmortuus etaut grauiter aegrotat,Quod pceptu eft de anthoc quocp pceptii fit de ne; quae pleruqj una fola q 6i femp in pte prima collocaturtut bonus ne uir efttan malus cftfAiiquaclo cum focia; fed id fepius apud poetastut Vir.Quaerere conftituit qui tencantthomies netferm ne.Smpe hoc mo t illuc ea nec netignorothoc dubitanuejnterrogatiue quoqjtut p Flacco Cic.Vt^t multis praetori Flacco licuif- fetnec netid eft Jicuifletan novQuida fupuacuo addunt alte^t antfic.Nefcio an bene faciam t nec ne: Aic$ ut oftendi quofdam errare i auttno uidetes in quo diftcrat ab antquidam ita faciunt in uelt pu rantes poni f p an.i,interrogatiue 6i dubitatiuetfiue iterrogatiue: ut irtud eft au^ ucl auricalchum: nefcio fi fit autte uel auricalchum.Immo feis q> e auiji uel auricalcum;& neuter uefft^ dubitattg? uel hoctuel illud eft,Sed ne Icitis an hoctan illud fit.Ideocp 8C tu Iterroga au^ ne fit an auricalchut& tu refpode eg nefeis an fit hoctan illud,Illud at quod eft apud Quin.Quaeredumqt arbitratur iuftu ne fit facrilegium appllaritquod obiiciatur uel furtumtuel ametiam.Poteft qbufda mouere dubitatio nemtquafi in re dubialoquamur p uel arc^tadeo ipfum uel mifeeamus cu ne fiue an,In quo minime dubitadum nobis eft.Talisui.ibi locutio eft.quaerenduqj arbitratur iuftum ne fit appellari aliquid nomine facrilegiitan no.uel fit iuftum aliquid appellari furtum an notuel aliquid fit iuftu appellari ametia an notYe magis accidit ad ueltq ad antut duobus tribufue mefibustideft duobus uel tribus mefibus.Raroq? repitur geminaumtniii adiuncfta fitut fiue hoctfiue illudtaut adiutfta ne p non, V t apud eudem.Cauedum et neue fit maior trafiauotq oporteattneue quod fsepe accidit minor: neue diffimilis.Cic.Ita iungitismt neue afpere cocurrantmeue uaftius diducantur.Lucanus fine compos fitione aliqua,Nec quec| iam fere poteft Caeiar ue priorem Pompeius ue paretAn SC ne coniungi f® lent p antquod magis poeticum etut apud semulos Virg.Dic mihi Dameta cuium pecustan ne lati numilllud Ciceronis multi ita legunt.Quo mihi et indignius uidetur obtredlatum ee Gabinio di- camtan ne Pompeiotan ne utricp id quod eft uerms fine interrogatione du^t uideturtut Vir. Vrbes ne l'uifere Caefar.An deus immefi uenias marisiAn ne nouum tardis fidus te mefibus addas.Ideo di xi du^etquia per iterrogatiam quiddam urgecius Si inftatius eft in geminatioean netq in ilia fimpli citate antqd' hie no fittut ex aliis compofiris elucebit.None fuit fatius trifles Amandlidis irast Atcg fuperba pari faftidiatnone Menalcamtnone ego te uidi Damon s peffime caprum Excipere infidiis in hac interrogatione nonne no id agiturtut refpondeas nefeietitfed cogaris aflentiri fcieti t nec alia uis orationisefttq fi diceres an notquod magis urgettq folum no,licet 8C hoc folum ,p illo compq* fito accipi foleat,Alia copofita fi modo compofita hate funt Jtanetergone qua: interrogando fionena non pofcunttkd afienfum extorqu ent. LIBER De nedum & non folum. ^ Cap.iv* 1 Edum duobus modis periti uti folet.uno ciittl utrlq} leHtetfam code claudimus uerbo; altero cu fuum utriq; fen tetiae uerbum damus.Primo mo fic;Fundere p te languinetne/ dum pecuniadecudo fic.Fundere p te fanguinemmedum pecunia tibi credere:# hocaf. _ _____ firmatiue.Negatiue fic.No pderem p te obolum nedum fanguinem , Item no crederera tibi obolununedum p te funderem fanguinem, Atq; in affirmando id quod plus etmaioris mome- ti in prima pte ponenduman negado quod minoris eft.Plus.n.# magis eft mometofum fundere fa guinem q pecunia; # minus eft # leuius pderetan credere obolumtq pdereaut pfundere fa'guinem mpiti uero hanc dictionem accipiuntp no folum:lic dicetes;Nedump te laborem fufeiperem; fed etiam mortem;quod fic dicendum erat,Mortem p te fufciperem;nedum laborem, Aut p non folu: nam contrarius modus eft a non modo p nedumific ne priora exempla coueniamustnon folum pe/ cuniam p te funderemifed etiam fanguinem Jtem no modo tibi pecunia crederenr.ue^i etiam p te fanguinem funderem;# hoc affirmadue.Rurfus negatiue;No modo p te faguinem n6 pderem: fed nec pecuniam Jtem no tan turn p te fanguinem no pderemifed nec pecuniam.Ite no tantum ,p te fa iv, n « m ^ __, cr _ ^ 1 1 ... i f * - - - 'i f rr _ ^ z x? j * ne - _. . ^ i fix w i it fii.Huic igif uiro bonotque Fimbria etia no modo Socrates nouerattnullo modo uideri poteft qcq efte utile;quod no fit honeftu,Poffemus hie dicere p non modo Socrates nouerat; nedu Socrates; Sed nedum augenppolletq; alteri parti cui adiungiftno modo at seqperat.Ideoq?puto Cic, uoluifle pie lachrymae ipediuntmeftraecg iudicesmo folum meae.Hic no aufim p no folu dicere nedum, Denifi, ^ ^ Cap.lvi. Ifi quoties principiu fentetiae eudicatiuu defideratialias et fubiudh'uu.Cic.p MiloeiNifi forte putamus demente Scipione africanu fuifle;q cu p feditione a,C,Carbone iterroga/ ref;qd de Tyberii Gracchi morte fentiret;refpodit iure fibi csefum uideritEt Quin, Nifi forte impatore qs idoneu credit;! praeliis qde ftrenuu & forte;# oium quae pugna pofeit artifice;fed neq; delcdus agere:nec copias cotrahere atqj iftrueremec pfpicere comeatus; nec locu capere caftris fciente.Praeter principia at fentetia^ fic;Vapulabis nifi caues uel nifi caueasdn il o fu Deriore nifi uerbu adeft principale;hic no adefl, De q>, Cap.lvni. Vod feribis gaudeo # q> feribas utroqi modo dr. Volo q> feribasmo atq> feribis. Ulius fu pioris haec fimilia fur.credo;opinor;puto;fetor:uoluptate capio;# reliq. Huius pofterio ris haec:mado;iubco:impo;exigo:poftulo;& csetera.In illo tame fupiore cauedu e:ne di^ uerfoiji modo^i uerba copuleusiqle foret illud Tere.qd' nonulli fic legutian g> uia igno^ rat;an cy iter pferre nequeat.Cu fit dicedu aut fic, An q> uia ignorat:an q> iter pferre nequeanaut fiew An q> uia ignorat:an iter pferre nequeuttcui fimile illud aliud e apudeundem; Nihil e; nihil defit tame:cu fit potius legedu defitmo defitiut bonis audoribus placet.Et in ,pcemio C ice. ad Hercniu qda fic legunt:Et fi negociis familiaribus ipediti;uix fans ociu ftudio fuppeditare pofiimus:8i idip fum quod da£ ociitlibentius in Philofophia cofumere cofueuimusicum fit potius dicendum poffii De etfi;qq;quis 8C licet, " Cap.biii, Tfi;qq;quis:lieet eiufdem fignificatiois funt aliqd in utedo diferiminis habentia. Na ma for quaeaa dignitas data eft primis duobusiquae femp afeifeunt fibi indicatiuu: dutaxat i principio ftati orarionu:epiftola^i;libro^:alia duo in hoc loco rarou cseteris oia idiffere l ter,Cic,in oratioe ,p Milone; Etfi uereor iudiccs.Et in epiftola ad AtticutEtfi nihil noui affemba£;& in ope ad HerenniuiEtfi negociis familiaribus ipeditimix fatis ociu ftudio fuppeditare poflumus;& idipfum qcf dat ociitlibentius in philofophia cofumere cofueuimus, Quind declama tione de corpore ,piedo:Etfi iudices in hac afprima conditione fragilitatis humanaeu qua nemop^ 3e mortalium impune uiuitthaec olbus_natura efttut fua cuiq; calamitastprsecipue mifera atc^ into/ erada uideaf.Cic.pl ege maniliaiQuaq freques cofpedus uefter mihi multo iucundiflimusthic at ocus ad dicendum ampliflimustad agendu ornatiflimuseft uifus qrites.Ide de offi.Quanq te Mar ce fill' annum iam audiente Cratippuudq; Athenis abundare oportet praeceptis tinftitunfq? philo// fophiae.Ladant.tamen fecundum libru de inftit.fic incipittQuaq libro primo religiones dco^t fal/ fas efle moftraueri. Alia duo magis poftulant fubiundiuibnonunq tame 8C indicatiuumt dixi apud Hora.fic quaeda epiftola incipittQuauis feua fatis p te tibi cofulis & fcis;& apud Quint, declama-/ rio.Quauis iudices in tanta maloti continuatione iam poteram nihil ex accidentium meo pi noui/ fate miraritin aliis ptibus q in principiis parem oia hxc locum fortiunf. Habent 8i hoc differentia: nullo SECVNDVS dependent.Cice.pro MareellotQuid enim eft oio hoc ipfunudiUtfn quo ealiqofd extremu/Quod cum uenitjomnis uolupras praeterita pro nihilo eftiquia nulla eft futura:qq ifte tuus animus nuna his anguftiis:quas natura nobis ad uiuendum deditjcontentus fuit. Sempem immortaliratis amo^ re flagrauir.Nec uero hacc tua uita dicenda efbquae corporc 6£ fpiritu con ti ne tur:hoc fit acrius per interrogationem ac fublimius. Vt ne fi alia exempla afferam; longior lim fi dicamus hoc idem; fie. Quanq quis ignorat iftum tuum animum nunq his anguftiisjquas natura nobis ad uiuendum de« ditTfuine contentumifemperqj immortaliratis amore flagrafie: De etfi fiue taetfi:ide.n,funt:& apud eundem:& apud alios repienda reliqmus exempla huiufmodi: licet pauciora;unum ex Plinio fatis fit ad Cornelium Prifcum.Dcdit.n.mihi quantum maximu po- ruindaturus amplius fi potuiflentametfi qd homini dari pot maius:q gloriadaus 3i seternitatf Hie non poflisponere licet &quauis, De cum 8t turn. Cap.lix, ingintaj Vm 81 turn indicatiuum fere poftulanneftat in cum qddam minus:! turn qddam mains |ipl§ Si hoc duobus modis;ut aut generale aliqd praecedanfequaf fpecialeiaut ambo fint fpeci IfH 1 alia.Primo modo fic:ut apud Quinti]ianu;Quod cu oibus confi'dendum eft: turn nohis iS&3w«iP praecipueiqratione dicendi a bono uiro no (epamns,i,oibus,multu:mihi uero maxie. A1 tero mo apud eunde.Quod opus Marcelle Vifftori tibi dicamus: que cu amiciffimu nobis: tu exi~ mio littera^ amore flagrate:dignififimum hoc mutuae inter nos charitatis pignore iudicabimus.i. multum pp amorem tuum in nos.Plus tamen pp amorem iudicabimus littera^.Vixahtcr reperiaf quale eft Cic.in Verre adione prima:Fadum eft uti cu fummum in ueteribus patrois multis; turn sionnullum et in me praefidium fuis fortunis coftitutum ee arbitrarendfed hoc loco adiediua lunt quae diftinguant illud plus 8i illud minnsun caeteris locis fere adiediua non adhibent: quaha nunc funt fummu & nonullum.Raro at alius modus q indicatiuus couenit:quale fuit f pximum exemplu Ide Quin.in.ii.Quid autem eft ex his de quibus fupra dixi:quod no cum alia quae funt rheroty pro pria turn certe iftud iudiciale caufae genus incidi t.Cic.ad Curionem.Graui refte priuatus fum arao ris erga te mei patre mo clariffimo u:ro:q cum fuis uirtutibusjte fiho fuperaflet oium fortunas fi re ante uidiflenq uita decederet.Nunq hoc fit nifi fub uno uerbo:q> fi quando fub duobus fierennon tamen in diuerfis uerbo^tmodis diuerfifqj temporibus:ut fecit Boetius in principio tertii ut reort de diaiedica libri.Cum in oibus philofophiaedifciplinis edifeedis atqj tradandis: fummum in uita folamen exiftimcitum iucundius 6i ueluti cum quoda frudu et laborisarripio:quae tecum cornua nicada coponoimfi forte putamus hoc eode mo pro Deiotaro incepifle Ciceronem, Cum in ommV bus caufis grauioribus.GCaefar initio dicedi comoueri lolea:uehementius q uel ufus:uel tetas mea uidef poftulare:tum in hac re multa pturbant:tamen dicitur non turn, Refpondet.n. ad illud cu ,p quis, Vt alio idem in loco;Satis ne coftanter facere uideamunqui cum praecipi nihil pofle dicamus; tamen Si in aliis de rebus diflerere foleamus;& i hoc ipfo tpe praecepta officii profequamur; cum.f. pro quisiaut fi feibitur mm no tamen feribedum et erit folcoino foleamiquale eft illud i prooemio quarti libri tufculanajji quaeftionumiCum multis locis noftro^i holumingenia uirrutelqj Brute fo Ieo mirari turn maxime in iftis ftudiis:quae fero admodum expetita:in hanc ciuitate e Graecia tran* ftulerunt .Idem audor opus de natura deo^e lie Inchoat.Quod qdam deprauare folentidicetes fine pro funticu multae res in philofophia nequaq fatis adhuc explicatae funt: turn pdifficilis Brute qd* tu minime ignorasiquaefho eft de namra deo^.Prif.quoq; uix gramatice locutus eft in poemio ma gni opis:& qdem in prima didioneiatq: adeo in prima lyiiaba:dices.Cum ois eloquentia: dodrina Si omne ftudio^ genus:fapientiae luce praefulgens:graeco^ fontibus deriuatum latinos proprio ler mone inuenio celebrafle:&: caetera quae tanta Hint praecedentia uerbum pnapale:ut no mo Demo^ fthencs:q cotenta uoce 8i uno fpirim:coplures uerfus pronunciabat: ut Hercules : q fine Ipirationc unum ftadium deccurrebat.Sed ne noueilus qdem Torquatus Mediolanefis:qui unoipintu tres ui ni cogios ficcabat:poifet illam fententiam atep periodum una uocis contentione pronuciare; tandc uerbum principale lubiungiticonatus fum pro uinbus rem arduam qdemded officio profeflionis no indebitam fupra nominatorum praecepta uiropeiqute congrua funt mihi uifann latinum traffer re fermonemicum inueniam erat dicedumiaut quoniam inuenio.Sedad turn reuertamurquod fae pe fine cum ponitur e,eminatum:triplicatum:& in quis longum multiplicatu, Sed qtum ego fentio in rebus paribus:ut Quin. Nec indignetur Herodotus tequari fibi Titum Liuium:cum in narrado mirae iucunditatis clanflimicp candorisitum in contionibus fupra qenarrari poteft: eloquetemata dicunt omnia turn rebus:tum perfonis accommodata.Taceo de eo modo:quando accipitur pro alt quando:ut turn hoc;tum illud dicas:ideftaliquando illud:uel modo hoc:modo illud } Dequidem. Cap,lx. [Vide duobusnribufue modis accipi folet, Vno ad diftiguedas res; qd' apud grarcos pene nimis fit faepemt unus qde ficalius at fic.Ego qdem Romae fu:tu uero Athenis jfrater at | Alexadriae. Altero aut qfi p exceptione illius quod affirmes, V t apud.M.F.Torquebis q,' [de filiumffied fatebi£ mater,Adeo ut apud hunc di, M, Tullium nunq coniungatur quw d / LIBER «km & illcMuin huiufmodi fequatur exceptioiut de ofnJi.iii.Ab optimis illis quide uirisffed no f« tis eruditis:& dc amicitia:Qui aut in uirtute fummu bonu pommnpmeclarc iili quidem: Sed hxc ipfa uirtus amicitia & gignit & continet.Dicendum erat pclare quidem:ut in pronoibus^oftendf, rdtame:at:fed:caeteru:tame:attamen,Sed tame atcp in hoc fecundo mo ipm quide alternatim po/ ni pot;nunc in laudemuc in uitupatione:atc$ id aut a uitupatioe incipiendo & finiendo in laudem aut incipiendo a laude & finiendo in uitupationemmt tu Jentus quidem cs & pigerded tamen fide Jis.Rurfus tu quidem fidelis es:fed lentus tame & piger.Tertio modo quo plenius eft etiam fermo uulgarisinullo autem aut uero:aut fedialiaue comunchoe fimili fequentetficut & hxc ipa nonunf fine quidem funt.Cicero:Aut enim nemo;quod quide magis credo;aut fi quifq enlle fapies fuit, De ueroiautenuporro, Capi.lxu Ero K autem idem fignificat:& eode in loco poni pofluntjantecedere utitg aliq didioe Munq enim ab his fentetia incipit.Collocantur aute frequenter utnufq referantur: fed rantu diftinguant (ententiaa fententia :ut mea ipfius uerba declarant ubi fum ufus mo ulnHabet tame aliquado n;fco quid difference in utedo.Cur nancg no dicius:necg aut icut necp uero:ut QuintiIianus:Necp uero me lacedsemonii atcp atheniefes magis mouerxt q po, : lo.apud que fumma femp oratoribus dignitas fuit Jte turn propter hocttum uerojppter illud no aute tu propter hoc:turn aute propter illnd.Contra non dicimusinon uerofficut non aute: ut fum tibi amicusjnon aute afTentator.Muta illud aduerbiu:& habet locum uero fictSum tibi amicus: af fentator uero noiuel aflentator autem no:& in quibufda fimilibus Jndpimus eni maiora cmardam capita p uero potius q p autem Virgil.Iunonem cum Venere fic loqui incipiente fic facit: Egregia uero laude & fpolia ampla refertis Tuq: puercp tuus.Et ad Sulpitium fcribes Ci.ita epiftola incipit Ego uero Scrgi uellem:ut ais:in meo dolore affuifics.Prmterea no dicas ita age:autem:fane auteu'ai at.maut ad at ut age uerotfane uero,n,uero:ia uero:at uero, Atq: ut in qbulda locis hate duo & ex* tera fimilia a me pus enueratathent gram fi ponantnta in qbufda no hentjqle e;cu ide uerbu repe titunhoc mo,Qum, r p patre moii poflurrucora patre no poffumiNo rede dicas:Cora patre autem no pofTum nifi reticcas uerbuffic Cora patre aute no, Atcp hie feqtur negatio:aliquando antecedit CiceroiT u cum principe fenatorc auunculu domi heas:ad eu non referas:ad eos referas:qui fua do mum n5 hentituaexhauriunt.Quare non de eo mo intelligitur quotiens uerbum fine contrarieta te repetitur utide tribues his tpibus qrum poteris:poteris autem cjtum uoles.Necp quotiens aliqd jplongum efttaut non nihil irr mutaturiut idem in Vertem, No enim inquit illud peto quod foleo cum uehementius contend! impetrare reus ut abfoluatur non peto: fed ut poties abhoc qab ilia accufeturiid peto;& in Philippicis:Ego autem ueteranos tueridebeo:fed eos quibus fanitas e certe timere no debeo.Talc nofuit Ladarii q aitiSed ut dixnucnia concedi pot impitis; & g fapientes ft: non fatean6his uero no potes q fapientiampfefliiftultitiam potius exhibent. Ego dixiflem his no pot.Poerae hoc non feruant,Virg.Non erit auxilio nobis Aetho us & Arpi: At Mefapus crit, Oui. Non formofus erat:fed erat facundus VlyiTes.Porro licet eiufdtm fignifieationis fiucuius uero 8t autermtamen puto pro illis ponere non poffis’.nonnunq tamen eundem locnm fortitur:ut age ue^ rotageporro:Sed illud nunq in fronte fniseco!locatur:hocautem fepius:ut Quin.Porroqconfef fum defendinnon abfolutionem fceleris petit:fed licentiam.Per ilia diceremus:qui uero ue] qui au cem confcffum defen dit. Apud quofdam:& praefertim poetas uolunt fignificare loge;certe:poftea; ultra,Idcoq: fepc non in piancipio fententise:fed in medio inuenitur. De fiquidem. Cap.lxii, Iqujdcm ex fi quidem copofitum uiderurjfed cur nec primam fyllabam Ionga habet: cu s fi loga finnec fignificatione alicuius harum unde coponi dicituriEft enim fiquidem ide quod na:ut apud Quin.Atq: natura ipfa uidetur ad tolerados facilius labores muftcam uelut muncri nobis dediile:fiqdcm & remigem catus hortatur & Ciceronem; Confite^ It ll npr^f-z^r/^c D: a _ r _e *_t_ ~z. • *1 ftiotquado duplex qd' internofeere facile e;ut apud eofde a mhos priore libro quarto.Quare illud ttultilume;pcipitur quoddcfendi non pot filentio diffimu!andu:fiqdemeid de quoiudexpronun Ciaturus eft, At fi extra cam fit addichim 8i cactera.Pofteriorem pro MiloneiDcindepfcdlus e id te poris cum ia Clodius fiqdcm eo die Roma ucturus erat redire potuiflet. Et pro Flacco: O morem ^)-ac lecundi loci uicc obtineatmt Salu.Imperat & pcio ficuti multa cofecerat lTidia-* tores Mafinilfie pareatiac maxime occuite.Sin id pa^> pcedanquouis tuodo numidam interficiat.i. fi pot occulteffi non pot utcuq^.Quorunda tamen ulus cut dicant fin at p co quod eft fi no: quafi in fin aut in at fit negatioanirarercp de uulgomifi id apud quofda praeftanres repirem.Quale e lllud in apocalyfi.Sin at uenio 8£ moueo candelabrum prtefertim paulopoft dicaf .Si quo minus uenia Ego uero in utroq; dixiffemiSin minus uel fin aliter.Et in euangelio;Si ubi fuerit fihus pads; rcqe^ feet fup ilium pax ueftraffin autem ad uos reuertet ,Et alibuSiqdem fecerit frudum fin autem fuc> cides illam.In qbus omnibus gratce negatio adeft,Seruius uult nonunq fi accipi pro fiqdermut ibi: Tua fit tibi mat nala curaejquod mihi minime placet. De qppe;utpote:pfedo & utiqpnepe & nimi^ffane certe. Cap.Ixiiii. Vippe & utpoteipfedo 8i uuqpnepe & nimi^ffane & certe ucl certoifimiliora funt qde i in fignificatoiq lllud quod modo dixfide fiqde loquor fed ad hocipfum pxime acceduti | praefertim duoiqppe & utpoteiq licet uulgo accipianf p certeicui non oio eqdcm repm ] gnoitamen malim accipe paccufatiuismt Quin.Falfa.n.cft querela pauciifimis homing bus uim praecipiendi quae tradat effe coceflaiplxrofq; uero laborem ac tpa tarditate ingenii pdere. Nam contra plures repias & faciles in excogitando;&: ad difeendu pmptos. Quippe,i.homihi natu raleiac ficut aues ad uolatumieq ad curfurmad feuitiam ferae gignuntiiia ppnor a nobis eft metis agitatio atep foliertiaiunde origo ammi caeleftis credit. Atcg licet huiufmodi dodiores eodem ten^ datmtam n ufu diflident;& quafi diuerfo itinere ad idem pueniunt. Vt.n.p qppe hoc I loco rede dicam fiqdemiuel nam aut nanqpuel.n.aliqua didione antecedente ad hunc modum ,Id,n.e homv ni naturale ita rarius p quoniam;quae coniundio habet alium fuum ufum;q nulli alten ho^ coce/ datunut in hoc Tulliano exemploiQuoniam utriufcp cofilii caufam .P.C.probatam uobis die co- fidojpriulq de rep.dicere incipioipauca loquar de hefterna.M. Antonii iniuria, Hoc idem p quippe fie dicamipriufqua de rep.dicere incipio.PiCpauca loquar de hefterna.M. Antonii iniuria; quippe pbatam uobis effe cofido caufam utriufq; confilii; uel qppe cum pbatam uobis efle cofido uel c uafle peritura animam.Titus Li.lib.iii.Notam iudicii fabulam petito qppe apud ipfum audore ar^ gumenti peragit.Profedo at & uticp fine dubio affirmant, Sed hoc fecundu nunq aut fere nunqua apud Cic,apud pofteriores frequentermt Quint.Sed folent huiufmodi negotiators aliqd propriu ac priuatum ftipularuuticp cum alienam rem uenduntiquod non ita folet ad relponfionem adhibe ri:ut illud alte^iut Cic.Quis hate renunciatfls ,pfedo qui interfuit.Licet id facere pro certemt jde Tantam follicitudinem bono^itantum timorem omniuman quo meminimusJ’Certe in nullo, Et p nimi^iut Quin.Demus id quod nullo modo fieri pot.i.ingenii;ftudii;dodrinar peflimo atq; op/ timo uiro, Vter melior dicetur orator;nimiip. qui homo quocp melior, Sed ufitatum omnium ma^ xime eft nempe.Vt Cice.apud quem brec dicoC’Ncmpe apud eumiqui cum hoc feiret; me tamen an teq uiditireip.tradidit.Nonnunq fine interrogatione.Hora.n.quandamepiftolam fic inchoat; Ne^ pe hoc qusefifti.Et PerfiusiNempe hoc affidue dixi.Quin.quoq; inquit; Nempe enim in hoc pluri mum laboris exhaufimusiut rhetoricemoftenderemus bene dicendi fcientiam;& utilem & arte uin tutem efle.Sane turn affirmatiue fumitur;ut ita laneffane uero;tum p ualdemt homo fane nobilis. Interdum cum fuperlatiuomt Sueto.de uita Caefaris;Bellum fanediffitillimumgelfit. Turn permif fiue;quotiens aliquid aduerfario tribuimusmt fit lane ut aisiut Qiiin. Tulcrit fane filius nofter me rito paenas;dederit fpirim fupplicio;nihil de pra:terms loquamur;quafi efto; ita ut fit uis certe mo^ do affirmanmodo ,p faltem accipifiut non potero tangere.Certe potero uidere;uel at certe,Ideo dP xiqp laltem accipitiqj hanc eandem fententiam nihil differre puto ab ea;quse eft non potero: tan geredaltepa uel at faitem potero uidere.Adiungitur aute illud at quomodo lungitur fed cu tame; li d ii LIBER ... ttt altege tcm fufficeretSignificat cnim nonnunq at idem quod faltemmt illo Virgiliano; At Me// fapus erit.Certe coniunda cum coniundione 6C femper affirmanut Cice.Et certe contra Caefarem eft ingre flus armatus, Apud QuimEt fane frequentenut lib,i*Et fane quis concipiat ud declamatis e habitut ud orantis uocemu'nceflfum pronunciationemfillum demcp animi & corporis motu cer/ te coniunda cum fcio fimilibufqjuerbis folet mutare e in o: ut certo fckMcut dieimus manifefto pro manifefte;aperto pro apertejliquido pro fiquide:tuto pro tute;& fimilia, Deut, * Cap.Ixp. T pro qppe fiue utpote accipidifequente relatiuojut Quin.Cu me cuius interiedio mart non fortunam qfq noffe;non natalesmon patre poteratiuna tame res faceret apud quof/ JX .'mVu R<- iliki-Ttlna vi'mnc*rtfn nine m'fnric fV nil conientione fuaforia iudirialefcgpmittantmbi eft ut licet ponere qppe uel utpote.Quin.utfreque/ ter utidutpote autem raro.Et alibiiNec ignoro igitur quo trafeomec unq; damnoiut q dixerim ee in omnibus utilitatis aliqd.Et alibi;Theopompu*his minormt in hiftoria praedidis minornta ora torimagis fimilisiut q ateq e ad hoc opus follicitatus diu fuerit orator, Aliqdo accipif quafi p fecu dumiut Cic,Qui fermo;quae praeceptajqta notitia antiqtatisifeientia iuris;augurii;multae et ut i ho mine romano litteraeud eft fecundum id quod folent feire romannEt alibi;Pofteaqi Cliftenem mul turn ut temporibus illis ualuifle dicendond eft fecudum illoge tempoge eloquentia.Et itegeiDeniqj Siuncproximo faeculo Themiftocles infecutus eft; ut apud nos pantiquus ut teporibus illis non ita fane uetus.Et iterum a teg iteru in eodem BrutoiFuit ut temporibus illis luculentus crat cum litter ris latinisnum etiam graecis;ut temporibus illis eruditus.Erat etiam in primis ut temporibus grae-v ds dodrinis inffitutus;quorum utriufcp orationes funt ut in afiatico genere laudabiles. Quibus cum litteris lungitur ab & a bs* Capdxyi, Bcum duabus liquidis;& cum i quando fit confonans aditingi foletiut ab lege;& ab lega ds;ab.litteris;ab rege;ab rogo;ab re;ab Ioue, Abs uero cu t;utabs te;abs Tito* Interdu cu q;ut Terenti.Abs quiuis homine beneficium accipere gratum eft, ; De continuo;protinus;ftatim* Capdxpii, I Qntinuo; ( ptinus;ftatim qd fignificentmotum eft;qbus addita negatione fignificatio fit | qualis no ideomt de oratore Cic* At fi ilte feditioes faluti huic ciuitati fuiflet no cotinuo Ifiqs morus populi cflctadC.Norbano in nefario crimine 8C fraude capitali efle ponedu* |1 QuiruNonat ut qcqd praecipae neceflanum efbfic ad efficiendum oratorem maximi p tinus erit momenti.&: itege;Neq? id flatim legend pfuafum;oia quae omnes audores dixerut: utiq; efle jafeda.Eandem uim obdnetinterrogatio quam negatio;utidem; Continuo ne fi ille ftulte co/ gitauuaiobis quoq? finite dicendu eft:id eft nunn ideoicuius fignificationis mutatae haec caufaefh Q> non plane recelTum eft a prima ilia fua SC naturali; quafi dicaf non; aut num ,ppter hancfolam 8C fc primo offerentem rationem;Seruius non e ufus hac re eleganter in ea parteiubi abeft negatio*No qa mulier ftatim & ancilla.Si at ancilla ftatim aut mulier eft.Tollendum.crat pofterius ftari ,p tinus ut ego interpretorqp fimubfiue etiam aliqdo accipif,Vir.Quin ptinus omnem Perlegerent.Qufr, Traxerat ex firmitate metis magnaptinus SC in mebra coftantia; Et.n.quod ftati fiuquafi fimul fit, De tantum abeft jtantumtp non. Cap Jxpiii, Antu abeft aut unum ut poft fe habetiaut duplex.Vnum fic*Ci,de offi.Tantu abeft ab of ficiomt nihil officio magis poflit efle contrariu*Idem p Marcello*Tantu abes a pfedio// ne maximopi ope^;ut fundamenta nondu qusecogitas lecens,Duplex lie* Ide p lege ma uha.Tantu abeft ut aliq bonam gratia quaffifle mihi uidear;ut multas et fimultates; pti occultas;partim apertas fubeudas mihi ee itelliga,Que modu loquedi a graecis imitati fumus.Hos at duos quos attigi modos ide fignificare;ex hoc liquebit;quod altciji i alters couertere licetific* Ta turn abeft ut officium fitiut nihil officio poflit magis efle contrarium.ItermTantum abesmt maxi/ ma opera perfeccrisiut fundamenta nondum quse cogitas;ieceris,Rurfus;Tantum abfum a compa ratione alicuius bonse gratiaemt multas et fimultates;^ cetera,Quin.quo planius huiufmodi ora/ lionis fenfus patefianrefoluamus p non folum.No folum aliquam bonam gratiam qusefifle non ui deorifed et multas;& csetera.IteiNon modo officium non emerumetia nihil magis officio poteft ef fe contrarium;& non tantum abes a perfedionemaximo^ opepitfed fundamenta quoq; nondum quae cogitas;iecifh',Poteft SC nedum refoluimt fupra docuimus;fed hoc faciendum legentibufrelin qmus,Aliqdo tantum abeft;& fine geminatione illa;& fine ablatiuo reperimus;fed perq raro; ut in Curionem Cic, f antu^abeft:ut inflammares noftros animos fomnu ifto loco uix tenebamus; apud Quin.haec exempla no inueniifed tale genus loquendi,Si ultra hoftiu affedus;q ccefos acie fepe tu mularunt ultra tyranos;ultra latrones page habet non fepelire; nifi alioge quoq; offici 3 prscideriti tantru^ non petira exfludibus aqua reftinguit ignem*Et a!ibi;Hoc trifle fpedaculum;S^ tatum no Spi q lccerat;miferandu,Etitegd;TantU(^ no_dug4 acrufbcumdi page merem ciis aitibus qusiifedK . .. . SECVNDVS catumn'd eft tantu abeft at reftfnguat ignemitantu abeftmt ipfe mifereaturitantum abeft ut eruav ratur durum ac rufticum ac parum meretriciis artibus educatum. Valerius in prim or Tantum no fuis manibus deducit:fiue prope abeftiuel prope e;ut quod etiam e graeco fumus mutuati. De Simul:una:pariter. CapJxix. Imul geminatu non memini me reppilTe apud Cicerone apud pofteriores faepe.Quit.Si mul ut pleniore obleqo demererer amatiflimos mcirfimnl ne uulgare uia ingreffus alie nis demu ueftigiis infiftere;Virgi.Obftupuit fimul ipfe fimul pculfus Achates. Et iteru Accelerat fimul aeneasifimul'agmina trou,Cicero;Et tame rarop fimul dixit una i Ver rem adioe fecilda: Vna & id q tisrpiter & fapies;Raro cum gemiataiut Hora.Aut fimul & iocunda 8i idonea dicere uitat; Cicero £ RofcioiPerditiflimi e igitur hois fimul K amicitia dffloluere;& fallere eum q laefus eetrnifi ere-' didiflet. De nudiuftertius ifociifqjiac pridie & poftridie. ‘ Cap.lxx, Vdiuftertius & nudiufqtusmec ultra,pgrcditificut biduo:triduo;qtriduo;& biodio; tri j nodio:qtrinod'o;& no amplius nifi putamus fine meda feriptum efle in philippicis na I diuftertius decimus,Plautus ut folet liceter.inqt nudiuftertius: quartus;quintus;fextus: S^la feptimusiodauus; adhuc deiceps; ut etia ad rriillefimu fueritpceflurus.Sed cur quemad modu hemus biduo 8i binodio:no etia hemus nudiuffecundusiNempe qa adeft alteije uocabulu: & qde magis r pprium:quod e heri.De die aute qui pceffit hefternu dicimus nudiuftertius; & de fiu periore adhuc nudiufquartus;fcilicet nunc de tertio uel quarto.De fequenti eras; dehinc proximo perendie;Ci.ad atticu libro duodecimo.Scies igitur crasiad fummu perendie.Vnde dies peredinuf dies ab hinc tertius.Gaefar in cometanis;Qui fi p te liceretperendino die cumpximis hibernis co^ iundi comunem cum reliquis belli cafum fuftineant.Et coperendinare differre in logum de die in diem.Pridie & poftridie fimillima obtinet fignificatione ei cuius funt heri & eras. Eft enim pridie quafi heriinon tamen praefentis diei:& poftridie crasmon praefentis diefifed cuiufdam alterius aut pteritiiaut futuri.Praeteriti fiaPoftridie q intrafti mare ferena lux fulfit.Futuri ficiPridie q intraue ris patria facrificiu facitorid eft die pcedeti quo aut mare intraftiiaut patria intrabis.Ite poftridie q pater morte obiuit epulu feci;& poftridie q uxore duxeroinauigandum mihi e: Vel cum genitiuo fiaPridie illius diei;& poftridie illius diet quo hate & hate feci;aut facia;uel fine q'& fine diei ficVe nit ad me Chremes poftridie c!amitas;fupple illius diei quo hare gefta funt:& cu intraui urbe taudi ui hoiem pridie receififle.Dicimus tame cum has litteras dabarerat pridie cal,augufti;uel poftridie nonas;& hodie e pridie ludoru circefiurmcras 8i poftridie nundina^Refertur enim tale tps; non ad hodiernu craftinumqj diem;fed ad aliuni quendarueluti ad eum quo hae litterae legunf. Ideoqj errauit q feripfit fic.Cu eum Romae domu loquendi gratia adiffemiorauit me dicens: poftridie ad me redeas;dicedum erat crasraut ficipoftridie ut redire orauit.Rurfus non rede dixiflet fie; eras ut redire oranitifed poftridie. Atq* ut non dicimus nudiuflecundusnta neiecundo cal.fecundo nonas fecudo idus:pdiecal,pridie nonas;pridie idusJte ut no dicimus nudius primus;ita nec prio qde ca len.prio nonas;prio idus;fed ca edis nonisidibus.pterea ex his duobusalte^ format exfedenoia^ tiuumtalte^i uero mimetEx pridie fit pridianusicx poftridie non fit poftridianusiaut in ufu non e fed pro eo abutimur craftinus;p quod fignificatur non mo dies fequens hodiernum:fed etia quem Tere.lure hefterho pane atrum uoret.Cicero;Videre uideor alios intrantes;alios cxeuntes quolda exuino uacillates;quofda hefterna epotatioe ofeitantesmon hefterno die loqtur;quia ut fic dicarfi flloheri non fuerat fadumicum hate diceretunVtimur frequentius hoc per abufionemiq iltoria- turali&pprioiquo &ipfo frequeter utimur.Suetonius i uita Ty.Solenibus coenis pridiana fepe 8t femefa obfonia appofuit.Ide i uita Caii;Marcente iam ftomacho pridiani cibionere, Barrholus cu feramus. De dudummuper ac pridemjeompofitifej. t^apjxxi. Vdum & iadudum de puo tpe unius horxjaut femihorat;aut duarum horarum; certe breuiffimi tpis.Nuper fiue pridem & iampridem de longiori tempore decern aut uigiiv ti dierumtaut menfis;menfiumue;& nonunq annorump conditione materise.Ite dudu 8t nup feu pride de re fiue acftioe quae no inliftinfed ftatim trahfit,Iadudum 8C iampride de re fiueatftioe quae no lfiftit &immoratn'ila pteritu utiq? poftulanhaecfrequentius p ensmonunq et pteritum;dudum intraui;6i iadudum te expe da in ufu efbhoc eft aliquanto ab hinc tempore in ufu eft.Cicero de diuinatione;Neqj ante phiiolo phiam patefadarmquae nuper inuenta eftihac de re cominus uita dubitauit.Idem de ainicitia.Ncqi cnim aflentior histqui nuper haec diflerere coeperuntxu corporibus fimul animas interiretatqj ola tnorre deleri.Quidattinet hie plura exempla repetere;cum nemo aliter Jocutus f;t;forfitan aliqda ciattollite fignamifi iampridem uidricia dicas.Quare Boetius male uidetur uoluifle imitari unum Iocum,M.T.in rhetoricis dicentisialiquando relpondendum efle primum hisjqux aduerfarius nu perrime dixeriticum in commentaris dialechcis dixit,Hoc at quod nuper diximusicum dicere de^r buiflet ultimo aut nouiflimeiaut poftremo:aut pxime.In laturnalibus quoeg Macrobiusjlandudu inqt hsec quseftioab Ariftotele di ,ppofita:8£ folutaicum dicere debuiilet lapndem: autpotius iara olim.Plinius etiam maionfi uere feriptum eft lib.xxiii.fic inqt.Somno uero ac fecuritatibus iandu dum hoc fuit quod Helena ante cibum miniftrat.Et iterum lib.xix.landudum ex eadem Hifpania Zelicon uenit in italiam plagis utilifiimum.Ec Liuius li.xli,In eo captiuo^ numero fabri: q dudu fnere aflueti apud pcenos mercede opus i arce lucrorum facere. Pride autem & nup idem fignificat Eft autem nup non longo tempore a nuncunterdum non longo tpe a tunc;ut Curtius; q nuper ab Alexandro mifli erant.Tit.Liuius-.Tunc hare ipfa agebat animos indignitasmo in retinendis modo publicis agristquos ut tenere ptinacem nobilitatem ha beret; fed ne uacuum quidem agrum nup ex hoftibus captu plebi diuidere.Cic.de ora.lib.ii.Qua multa de balneis quas nup ille uendiderat. Pri dem uero raije eft.Pli.xvii.naturalis hiftorixdpfi uero pridem uidimus eadem Jerme omnia prarter pubertatem in filio Cornelii Taciti eqtis romani.Paulus lurecouiultus, Et non eft mii^ ft peculiu quocp defundi pridem filii deferf patri,Vlpianus;Tenetur cum ordinem tenere quern pride habu it,Modeftius;A licteris pridem fibi cditisifepius cum negatione cum q&cum ita Pli,li.xv,Medi canon pridem nenerat in Italiam.Cic.j? Rofcio comoedo, Quapridem nomen Fannii Iaduerfaria detuliftiftdem in Bruto.Fuit enim regnante iam Grxcia noltra autem ciuitare non ita pridem con ftitutum eftrnt fui temporis finguli periculum prarftarcnt.ldem intelligitur in dudum quod in pri dem.Vt quadudum hie fedesftefpondebis non ita dudumjuel iandudum. De olim 8i diuifuilqj compofitis, CapJxxii. Lim 8i iam olim;fiue ohm iam;diu 8i iandiu;ac tan diu habent aliqd cu fuperioribus a£- finitatis.Quoije primum apud Gceronem ranffimuiapud Quih.frequensiq libro o£tas uo fic ait,bed In foro tamen illam faciliratem olim defiderauimus.i.iaoli.Et a.'ibi.Ol! ia impator inter fulgentes uirtutes tuas liuor locum quaerinhoc eft iam a longo tpe,Olim p futuro non apud poetas tan turn. Vir.Hunc tu olim caelo fpoliis orientis honuftum Accipiesjfect apud oratores quoqjiut idem Quin,Sunt clari hodiequoqj eiufdem operis audoresiqui olim no-e minabuntur.Poerae etiam p aliquandomt idem Virgi Ac iam olim feras pofuir cum uinea frondes Nonunq etiam r p iam dudum accipiturtut Curtius li.yiii.Olim enim uero mero fenfibus uidis ex Jedo repete conl’urgit.Diu uero nihil aliud fignificat nifiper longum tempus;Diunauigaui;diu cq tauimon autem diu receflnaut diu equum afcendi;fed nuper receffnaut dudum;& dudum equum afcendi.Quidam tamen lie loquuntur iam diu eft quod reccfiimtentes aduerbio jj nomine, Eade ratio eft lamdiu.ideoqj cauendum eft ne uerba quae momentaneam adionem fignificant his aduer biis applices qualeJadiu publicaui opusnandiu duxi uxorem fed iam pridem licet rede dicatunian diu eft opus publicatum:& iam diu uxor mihi duda eftmon aliter q ft dicaturiopus iandiu publica tumiadhuc tamen elimare non de!ino;& uxor mihi iandiu dudaradhuc tamen eft uirgo^ Signifies tur enim hie continuatio temporistquo opus quidem publicatumiuxor uero duda manet ac perfc uerat quod in illo fuperiore non fit.Ideocp tuba dudum aut iandudu fonuit no iandiu mortuus eft non jandiu animam emifitifed dudum;6i item in ceteris* Deuelut&ficur. _ Qp.lxxiii, Elut&ueluti Si utittria hxc fimiliora funt in fignificatione illis tribusiquafi tanq ceu;f a ,! u l tr i bus; ' 1 5 ut::ricuti:ur ’ Ea - n *^ fupiora imagine inuunnhrec tria pofteriora fimiliru* dine;qq ut pot uidcriigenerale & comune cu oibusmec non uti.cuius ppe e fignificatio —. —Jquae ut.Tu irafeeris tanq Ieoiqfi canis;uelut urfusie metaphora.Tu irafeeris ficutudft-' cutileo copatio eft.Ibi.n.dico te leonem;hic at leoni fimile. Quod hinc jpbad a illud refoluif per uei bum lubltantiuum;hoc p idem uerbum.Tu irafeeris tanq leo;id eft taq Ieo efles: irafeeris ficut ieo.i.iicut leo irafcitur.Atqui quomo hoc ipfum probatur;a» ita bae orarioes refoluantur potius q e contrario.Nempc cu huiulhaodi uerbis coniundas inuenimus;ut Tu incedis uelut ft dies rex SECVNDVS, non at uelut inccdit rex,Ita in fimihbus ego fentio ficut Platoffupple ficut Plato feiitftmo ficut PI> to diem. Ego dico ficut anteatfupple diximon ficut ante fui, Pofiunt tamen ilia quae dixit refolui p uerbu fubftantiuuu efle refolui p idem uerbumffed non indicatiuo:ut tu icedis uelut incederet rex Adeo ilia quae habent praepofitionetmx aliter refolui poflunt.Ego uenio ad te tanq ad detiino e di cendu tanq deus eflesffed tanq ad.deu acccderem.Denicp haec lubiuchuum poftulanttalia indicati uum.Seruius p ficut pofuit uelut duodecimo aenei.Na diadema uelut alia^e gentium reges non ha bent.Si uelim afferereexempla uiuentium.plura poflem ineleganter dicta,Sed unum l'terim affera'; qa ita e graeco interpraetaf.Nam ueluti iultum eft in eos aiaduertercq ahqd perperam patrarutata his q nos beneficio fouerunttreferre gratia decet.Veluri p ficuti pofuit: fed deceptus eft:qa grarci ifta non diftingunt.Aliqdo ne nos qdem diftinguimusmti cum quaedam enumeranfiPoftea ahqd exempli fubiungimusmcapud Cicerone officio.primo.Tame ex fingulis certa officio^ genera na^ fcunturiuelut ex ea pte qua; prima defcripta e.Idem de natura deo^.Aut qd ram temeranum: taqj indignum fapientis grauirate atcp conftantia q audfalfum fentire:aut qd’non fan's explorate pceptu fit Bi cognitumifine ulla dubitatione defendere:uelut in hac quaeftione.PJi.naturalis hiftorite hb,ii Pr aeter haec inferiore caelo relatum in monumenta eft ladle fanguinecy pluuiffe;Marco Attilio.M Portio confulibus:& faepe alias carne ficut Laelio Volummo:Caio Sulpitio confuhbusiea non ppe Crauifle quae diripuiflet aues.Et ite^:Quidamuero amnes odio maris ipfa fubeut uadaificut Are^ thufa fons fyracufanusun quo redduntur iadta in alpheumtq p olympium flucns: peloponncfiaco Jittori infunditur.In hoc igitut folo modo loquendi uelut cum ficut fimilitudinem habet cum reli quis illis quae emunerauit diffimillitudinem quae requaq licet ponere in tali genere fermois.SignP ficant enim imaginemfideft non ipfam plane ueritatem:aliquando tamen prope ipfam quocp, ueri- tatemitum affirmandoitum uero negando:ut pater tu non amas me quafi filiumummo tc fili amo quafi filium.Ego non ampledtor ilium ueluti filiumtlicet mihi filius fitJUe diligit me tanq filium licet non attineamthic plane imago eft.Habet autem quafi quiddam propriumiquale eiobiicis mP hi quod uxorem repudiauerim;quafi tu idem non fecerisjuel quafi uero; Quae cxempla nufq non plurima funt.Vti etiam accipi folet pro ut:& haec duo pro quod.Virg.Nanq; uidt bat uti beliantes pergama circum Hac fugerent graii.Quintiliaus. Ncq? ego grauiflimum pattern fuprema fua iuue tii iadtafie credidenm ut haeredcm filium fcriberet.Ceu magiseft poetarumjfed quo multiSi pracfer Cim Piinius utuntur .Quidam dodus utitur his temporibus pro ficut. De non quia;& non q;dc quo;& ut quia;& ut q>, CapJxxiiii, On quia legem hoc bene die compofitumffed quia legem hanc efle componendi in o v bus printipiis recufem.Item idem Quin.Et febrem quiete d abftinentiainon quia ratio nem uidcbat;fed quia ualitudo ipfa coegerat micigarc,lte£i;Quod ego non iccirco potif _ _fimum in hac parte tradare fum agreffusjquia non in caeteris quoqj dcdoribus ice hoc examinandum qdiligentiflime putemffcd q> magis eius rei neceflariam mentionem fecit aetas ipla difcentium.1 terum:no quia prodefle nunq fan's fin fed qa hoc pfpicere debenut qd pcius q feceric faciat.Ex his exemplis uidere licet nunc bis quia repetfinunc unum quia effe di unum q> Si ubi c qa ibi femel bifue pofleteflc:q> praeterea in fecundo mcmbro nunc fubiudiuum effejnunc indicatiuu nunq tamen idem repeti uerbumipraefertim modo uerbi mutatoiut fecit quidam qui aitinon quia amicus non eflesffed ita amicus eras cum dicere.debuiflennon quia non amicus: fedquia uel fed q, ita amicus effcs.In quo illud obferuatione dignum de caufa efficienti dicendum eft: quia 8i q? de finalfiquo uelit de duobus prioribus exempla infpeximus.De pofterioribus Cicero in philippicis. Non ut proficercmaliquid:fiue non proficerem aliquid,Quidam ignari huius differentiae fcribut non raro pro q>:ut apud eundem 8i eodem in loco,Primu lgit ada Ca: fan's feruada cefco:no quo,p bem: cum fcnbendum fitq> proeo quod eft quiajquid fignicerto quod i altero membro e: quia cu dicit,Sed quia rationem babendam cenfeo pacis atcp ocii.Et nemini dubium eft q> refolui pro quia & quo prout:& hoc in loco aCicerone fignificari caufam efficientem cui competunt ut Bi quia:no finalem cui competunt quo Bi ut:quod liquide probatuncum 1 eadem fententia de utrac^ caufa fit mentio:quale eft:non caftigo te:q> odio habeamffed quo meliorem efficiamJn primo membro eft caufa efficienstin fecundo caufa finalis,Mutemus ergo iterum caufas:fic. Non caftigo tc q> odio ha beamffed quod amem.Rurfus non caftigo te quo uoluptatem: ex cotumelia tua cotrahamffed quo meliore reddam.Vbi eft quod illic poffe poni quia:& ubi quo:illic ut uel duplex uel fimplex iam di dum eft. De facio ut de committo ut, Op.lxxv, ^ Nuitus feci ut Caium Flaminium de. fenatu eiicerem.Et alibi idem Cic, Faciundu puto ut pauris ratione noftri confilii demus.Et Quin.Quod fi nemo miraf poetas maximcs faepe feciflemt principis ope^: fuo^t mufas inuocaret.difcrimen habet hie loquendi mo _dus ab altero. Alibi nacp fit aliud pp aliudtut cu qs migilat diligetius facieds mercaturse cur id faciat fterrogatusiut liberi mei honeftius uiuat refpodebit:aliud e ergo qff ipe facittaliud pp qd hoc ipfu facit;noita i exeplis a me mo rccitttis.QuidCato fecit ut flami.diceret de fenatu? Ne<* r.TRPR mitto.Qui fecundu naturam uiuere uolet;nunq comittetmt aliena appctat;& quod alten detraxe/ riufibi afliimatjde eft hoc ac fi dixiflet q fecundum naturam uiuere uolennunq ajienu appetetjuti fupionbus.Inuitus Caium flaminium e ienatu eieci;& paucis ratio noftri confilii e reddeda;& ita in cteteris, De g>;& cuma'undis uerbo principali, Capjxxci, Vod &cu qdem peculiare in oratione exhibentiut in BrutoCic, Augebat et moleftia;^ fl magna fapientu ciuiuqj bonoiy penuria ia in ciuitate eet Jde ad Sulpitiu Quo in piculo; ■M l no nihil me cofolaf cum recordor haec me tu uidifle.Quid eq> augeat Ciceroni molefti amtant qd cu confo3a6ue| q> magna penuria fapientu eflenuel cu recordaref fuse puidentiae.Ncpe hocipfum q> magna penuria fapientu eft;& q> illud fuu cofilium recordaf.Ideme igif id in quo mo leftiam confolationemuc capit;& propter quod ipfam moleftiam ac confolationem capit♦ Cum uerbum fignificans pro fignificante accipitur, Cap+lxxvii, ie admirari foleo:q> nnnq tibi graue fenedute fenferim Ce*Quid miraris Scipio te no ^,„ifle q nunq fcnferis me fuifle lufeum q nunq fuicMirandu potius forenli fenfifles me lufeu; aut grauiter tolerante fenedute, . _ ,:yw fie locutus eft Scipio cu Catoneiquafi diceret miror fenedute tibimt fentioino effe grauem.Et alibi ide Cic.Declarat at ftudiu bellies gloriae:q> ftatuas quoq; uidemus ornatu fere mi litari declaraf ftudiu bellicae gloriae.Et alibitNo tarn me ifta fama deledat falfa praefertimtq q> fpe^ ro amicitiae noftrae memoria fempiternam foreip eo quod eft qq> amicitia noftratut fpero fempw terna erit.Et alibfiNum ethoc contenitis:q> fenfiftis tarn charam populi Ro, Auli Hirtii uita fuifle £ eo q> eft ut fenfiftis tam cara uita Hirtii po,Ro,furt,Et alibiiEt eo ftudiofius hoc negocium fufee pimus;q> te no fine caufa uelle cognofcere rhetorica i'ntelligebamus p eo quod cft:q> ut intelligo no fine caufa uis rhetorica cognofcere,Quin.in.ii.Sicut Polpcratem cum Bufirim laudaret; SL Clptem neftra:qq id quod his diffimile no eft compofuifte oratiotiemiquae efthabita contra Socratermdici tur.Non eft hoc q> compofuifte orationem dicituncotra Socratem fimile illitcp laudauit Bufirim &. Cly temneftramifed hoc ipfum q^compofuit orationemtut dicitur. Subtamen intelligiturquanuis, Capflxxyiii, Anq? dum fortius opus pmifit aetas;terram manibus fubegi;& difficultatem labore pdo mui;& inuito iblo no nihil tamen foecuditatis expreflnfubintellige quis ficiQuauis folu eet inuitu;tame no nihil expreffit fcecunditatis.Et in his priftinse fortune reliqs miferis _I 3 i afflidisitame haberetquofda quo^e animostne Supplicio qde fuo fatiare poifet,i, quis reliqse priitina: fortunae miferae fint 8i afftidaettame haberet quofda, Illud hoc loco no omittamus quxrentes ubi eft quis:licet;etfirqq:fimiliac^:& tamen unde incipienda fitxonftrui oratio,Vuinq^ ^hiberistfed nimipt a uerbo cui adhxrebat tamenripfo tamen excuflojquo iccirco in ligatura: & q fiiundura orationis infertum e;qa oratio unde non debueratn'nceperatiut etfi uereor iudices;&cae tera.Quod fi principal!' uerbo coepifleafupuacuum fuifle t infercre tamen. Nunc igitur turn rede i choaturu 11am didionem ut fuperfluam quafi fundam officio fuo debemus abiicere. Deduntaxaq CapJxxix, Vntaxat licet ide fignificet quod folu;tamen fere folet aliter in oratiois ferie difponit nec recipe poft fe illud:fcd et ut folumt utimur tantutut mo faciut.Cice, ( p Deiotaro, Quod ipfum & fi no iniquum e in tuo duntaxat piculo.Et de ora,Ita loquamunut ei tradamus ea duntaxattqux nos ufus docuit,Quin,in,xi,Ergo cu iudex in priuatis aut praeco I publicis dicere de eaufa iuflerittleuiter eft confurgendurmtumcomponenda togatuel de integro iniicienda dunta^ xat in iudiciis, Apud principern.n ,81 magiftratusac tribunalia no licebit,Paulopoft: Narratio magis .platam manum:amidum:geftum:diftindum:uocem fermoni proximam & tamen acriorem: fonu fimplicem frequentifTime poftulabit in his duntaxattqualia hxc funt, Caius tame Qi Paulus prseter morem hac didione funt ufi,Aliter,n,ait fic,Fabros ligriarios dicimus non eos duntaxat i qui ligna facultate natalium conftituet,Semet quoq? Titus Liuius lib.xlvi.Nec animum duntaxat nobis fide lem 81 bonum prxftitinfed omnibus interfuit bellis quae gefliftis, De quandoqdcm;&: quando:ac quatenus, CapJxxx, Vandoqdem;& qdojidem fignificantrdd fignificant quoniam,Cic,8i Virffrequentius’fu^ periore utuntur,Quin.pofteriore.Cice,igitur de ora,Quaefunt in hominu uita; quadoq ■ a „—° em in f. a V7 faf orario:a tq? ea eft ei fubieda materia oia quaefita;audita;Ieda;difputata; tractatatcognita efle debent,Virg.Quandqdem aufonios non fas contingereportus,Sine gde,Hie n w iaD ° r -n.qdo haec te cura remordet.Mirorqj cur Prifillud Virgilianum qdo p aliqdo expofuo nt; quod aedpiendum eft pro quoniam.Se his quando ultima cernunnExtrema ia in morte parant SECVNDVS, defendere t*fe,Quitf.Quado igitur orator eft uir bonusn's aute ci'tra uirtutem ftelligf non poteflV Virtus eriam fi quofdam impetus ex natura fumintame perficieda doftria mores ate omnia orato • f\. - -.— 4 . -■*—’ - 1 - t* 1 1 anus cjus^xoniic no poflumuSrEst cius difcipulus PJi\iunior+Er c^ustcnus nc^sf nobis uiucrc+rclin^ quamus alicjdquo nos uixiilc rcl^cur+IsJa Cic+dixit qiiatcnus iolumodo / p inqrumificut carcnus antantuiut in Ladio;Videndu eft quatenus amicitiae tribuedum e.Steculu aut Quintiliani a Liuiot VirgiJioiHoratioexordionquo^duJtimusinfermonibusfic ait:Surentinauaferqmifcetfece faler na Vinaicojumbino limum bene colligit ouo.Quatenus ima petit uoluens aliena uitellus, Deigit:ergoiquare:quamobrem:quapropter> r' an i YyY1 - quod,ptuli;fepe ad fignificandam coniunchonem partium orationis adhiberi foIet:& fe _re poft aliquam rem interiedamiquafi in hunc fenfum, Vt autem continuem aut ut pga ad fequentia;ac tie fen longus in exemplotut needle foretiafferam breue ex poetafumptu;Et certa* men erat Coiydon cum Thyrfide magnum,Poft habui tamemllopi mea feria ludo, A! term's igitur contendere uerftbus ambo Coepere,Ergo 8C fi rartusttamen nonnunq hoc modo ponitur, De adeoiufcp adeo:ufq? & tanto, ’ Cap.lxxxii, ! Deo exponunt p ualdetut TerJuuenem adeo nobilem. Significat etiam intantum non j|non manus recufantis impelltsaniuriam cardis agere permifittfed no cogit inuitos: adeo pene ieuius eft ultionem perire:q poteftatem .Genus feruitutis eft coacla liber tas;hic eadem fenten^ Ita fueritjfi dixero adeotut pene Ieuius fit ultione perire;q poteftate, Na fiepe hoc mo legimus adeo pofitum cum uno uerbotnon cum duobus;quale fuerat exemplum fuperiusmt apud eudem, At tix protinus refpondendum eftioia parari no poffunnadeo ut paulo minus promptis etiam noceat fieri pfifletfi alia ex diuerfo q opinatt fuerinttoccurrerintXicuifiet hoc etia fic diceretadeo paulo minus pmptis etiam nocet fcripfifleJdem efficit ufegadeo & ufiqueeotut apud eundem. Hinc tumor & ua na de fie perfuafio ufqueadeo ut tllo difcipulorum tumultu infiati:fi parum a prxeeptore Jaudentuc ipfi de illo male fentiant.Siue ut per indicatiuum apud Ciceronem.Ne fi quando ei dicedum eritde auftitia & fideimutuetur a Platone:qut cum base exprimenda uerbis arbitrareturmouam quandam finxit in libris ciuitatemiufqueeo ilia quse dicenda de iuftitia putabatta uitaj confuetudine & a ciui latum moribus abhorrebant multi ad huncipfium rnedum ufurpant tanto, De quin;& quinetiam, Cap.lxxxiii, Vinpro quinetia liue atq 5 etiam. Virg.Quin afiperaluno.Quae mare nunc terrafq; metu caeluqjfatigatiCofilia in melius rcferet.Quin pro utnorfeu cur non: ubi defiderafi’ uticp fubtundiuum uerbumtidemq; non principaletut idenr.Hic tibi nequa mora; fucrint di> fpendia tanti.Quin uatem inlanam afipicias.Quin pro cur non:fiemper interrogatiue: 8C per indicatiuum.Idem.Qiutu aliqutd ialtem potius quorum idiget ufius Viminibus mol hep paras detexere iunco.Nefcio quid uiderit Seruius:qui hunc locum expofuit quin etiam, Sed duo priores fenfus uulgo funt noti in carmine & \ profia frequetes &i obuii.De tertio affera ex oratoribus quoqj cxemplum.Ci.pro RabiriotQum compeficitis iftam uocem indicem ftultitiaeitefte paucitatis, QuI ci,in paupere amatore.Quin tu potius admtttis iuuenis confilii rationem. Defiecundum, __ Cap.lxxxiiii, Ecundu nonnunq r p iuxta & poft, Vir.Dulcibus ilia qde illecebris aut plena fecundu flu mina.Quin.in partete palmato.Tu iaces fiecundu occafione:&: expeditu tibi in r pximo fa cinus e.Sulpitius.M.Marcel.poft coense tps a Magio Cillone famtliari eiuspugione peuf fum ec:& duo uulnera accepifletunu in ftomacho:alte^d in capite fiecundu aure;hic iuxta fignificatJte quod ab altero fiecundu eft.i.iuxta efbatep poft.Ideo fiecundu p poft accipidquafi fiecu do locoJdem Quin, in gladiotore.Na q> unu mthi fiecundu patrem fiortuna uidebat parafle; praifip diu id egojperare in ilia forte non potera.Cicer.Proximo aut 8i fiecundu deos homines hominibus maxime ee utiles pofluntJde apellatcL, Anniutq etat inftitutus fiecundum filia Liui.lidx, Hetrufici belli fama exorta efttnee erat ea tepeftate gens alia cuius fiecundu gallicos tumultus arma terribilio ra eflentiSecundum accipitur etia pro eo quod eft pro: ut fiecundum te litem do:fecundum me iu* dica;fecundum fie iudicium des uuitud eft pro me:pro te:& pro fie,Et pro in ut fiecundum quietem? id eft in quiete fomnnSecundu autem Platonem;fiecundum Pythagoram: fenfius hie notiflimus e. r_~ De iam;& lametiam, Capit,lxxxv. Am deganter ufiurpari fiolet,Ahqdo quafi pro tuncut'CiJpfa uerba copone 81 quafi co* agmenta;quod ne gra'ci qde fadlitauerunhiam nemine antepones Catoni.Quin.Quod LIBER ft fatis prudenter eai ...... 4 . . . canquali nodus qdam inter fententias ut VirgiUam marls immenfi prolem & genus omne natam turn .11 uarias pelagi uolucres.Huiufmodi exempla fur crebraddem efficiet iudu cu ueroJa uero ur bibus coftitutis:& aeteraJamiam de futuro palam eft qd fignificenutiamiam aderin&de prafenti licet ad futu^t refoluaturdam lanq? manu tenet:& premit hafta:quafi nuncnunc tenebit.Nonnunq figurate p indignationem miferationemue accipittut idem V ir Jamiam nec maxima Iuno: Nec Sa^ turnius hsec oculis pater afpicit arquis.Cicero in VerremJamiam Dolobella neqj metuot necp tun rum liberoi&tquo te aliq Inocentem putanncafu miferet.QuinJamiam malo uenena fer^e fubitos ictus improuifamcp mortejq incaeftum no credit torquere non debettq credit ftatim debet occide-- re.Et hsec p indignationem, Per miferationem uero Sabin Iuguthiodamia animo meocanffime fra ter;qq tibi immaturo;&: unde minime decuinuita erepta eftitamen fetandum magis q dolendum puto cafum tuum.Per exhortationem quoq^tutapud Quin Jamiam comilito qcunqj cafus manet etiam ft te Imperator damnaturuseftthabes folatiumdatius eft q a patre occidi * De tantifp:paulifp:parumper;aliquanti(per:donec & dum. CapJxxxn. Antifper fere poftulat poft fedum p doneefiue qdiu.Na & donee duobus modis accipi tur.Dabo opam uoluptatibus donee moriar ,i,ufcg ad morte & dabo opam uoluptatibus donee uiuo.i.quandiu uiuo. Eiufdem naturae eft dum, Ideoqj in priore fenfu amat fub iunctiuu in pofteriore indicatiuu more doneemt apud Cicerone.Deinde eft in carcerem dudtusmt ibi diet tatifptdu culleus i que coiectus defer ref icomparetur.Ter. Ego tatifp te did uolo meuidu id quod uolotfacis. Sunt tamen q p tantumodo accipiatdunt q et p interea,Cetera quoqj fic a p compofitaiad tpis breuitatem refetuntur;parumper:paulifper:aliquatifpet.Sunt qui per im^ peritiam haec accipiunt pro fuis primitiuistquae funt parum:paulum;aliquantulum. De fere & ternere. Cap Jxxxyii, Ere fignificatioem habet no omnibus notamtnifi qdo fignificat pene: cuius fignificatio eft.Paululum abfuitiqn ut pene ftue fere in manus hoftium incidi.i.paulum abfuinquin in manibus hoftium mcidere.Altera fignificatio eft.cum ltelligitur aliqua uniuerfalitas: __jut Quin.Hae fere funt emendatae Ioquendi fcribendiq? ptesud eft fere omnesiideoqj llld oes adiungitunut idem.Nam in omnibus fere minus ualent prarceptatq expimenta.Similiter omni fere tpe de loco fimilibufqjmt Fere utor hac uefte in faciedisfacris; id e omni fere tpe. Fere romani orbe fubegeruntad eft fere totu orbem.Fere fit ut iuuenes amenfifere ubiq;, Cuius fignificatiois u periti corruperunt illud Ciceronis de amicitia.Memini ilium in eum iermonem inridere; q turn fe' re multis eratin ore;cu fcribendum fit;q cum fere erat in ore.f.fere omnibus.Pro fere accipitur te' mere apud oes poft Ciceronem natosiut QuinJllud ingenio^ uelut praecox genus no temere unq puenit ad frugem.Sunt enim qusedam qua: fequens ac pximum.M.T.fxculum adiungenda exiftP mauitiut pcul dubiotorbiter p fpecialitentali caufaiuel p ftatimtquotiens p qnando.Nam G'cero fere nunq utiturtnifi addat totiens.Citra p fine:ut tibi plufq; fapes ufus fine doctrina: q citra ufurn doftria ualeatJnterim p aliqdo meo nomineituo noleihoc nomme:p mea:tua:hac caufa; ftue hoc refpectumt ibi minus eft quod fiendum meo nomineiq q> illius gaudendu eft.Et alibnAge quinim jno gratias hoc folo note crudeliffimis fads:q> maximum facinus no in prima aeui mei parte pofue' runt.Cicero rariffimemt in BrutotAt uero inq tibi ego Brute non foluammifi prius a te cauero am plius eo nomine neminemicuius petitio fit.petitu^.Et pro Syllatan cum tanto imperio tantaq? po teftate no dicis fuifle regem nunc priuatumtregnare dicis quo tandem noieil Sed hoc declinabile e» Nunc de indeclinabilibus agimusjqualia 81 hate funt;alioquin:alias nihilominusifuper 8C fupra; dft uerfius a Cice.aliquantulum ufutde qua differentia in comentariis a me in huius orationes;illius de clamationes componendis differetur. De perinde:proinde;fubinde:identidem:item unum de refpofiuis. Cap .lxxxpiii, perinde motusiq refponfo cafu Afchitarionis mathematici.Quod ft non fequaf mec aefi nec negatio accipif p atquemt Pli.iunionFunus Ruffi clariflimi uiri 8i pinde foeliciffi^ mi;p itaud eft multuiut ide Suetoni.de uita Galbat.Quare aduentus eius no pinde gratus fuit.Pro fde idem e quod ideoiuel potius ideoq^.Semp enim dependet a fupiore fententia, Quida quoiji eft Lucretius accipiut pinde in ea fignificationetqua dedimus pider ubi pinde duas fyllabas habere fa ot.Subinde accipif pinde uel deinde ftatnut.T.L.li.viii.Subinde acceptus a.P.Munitorio Spurius Oppius.Et Hora.ad Celfu:Si dicet rcdle primu gaudere fubide Prseceptu auriculis hoc iftillare me meto.Etia p idetide ftue frequeter cu quoda interuallotut fi iter faciesicrebro ad comitem reipicia an me feq pofletidica fubide rcfpicio.Cic^at diceret idetide. Na fubinde uti no foletine sqles qde « us Vatr o;Sal u. Gefarjicet illi utanf nouiffime p ultimoimultiqj aliiiqd Cice.no facit Jtide & ite ligniiicat id qd fimiji ter .Haec ola ab inde compofita Priftmultic^ alii pnunciari uolunt accentu in It*** UJ on^Tnifi •'XQc l Uc t0 Ut uio: £ 5**85 22“?*% OSQ-H^ lmefr 3 *°MCplenci| t Qfus um ^atict G Bl xxvi. JS mod ls acd p. u °Juptatibus lr ^uamatfub orincarcerem >lp te diciuoJo '•Cetera quocp Mquiperim/, ip.lxxxyii, Jius fignifican'o umabfuinquin i umucrfalitas: nnnadcocpilld .Similiter omni r. Fcrc roraani fignificatioisl» jcrcgtumfo r jccipitur te> v tcmcre unq agenda exiftu ,Nam O'cero q citra ufum ufa: fiue hoc Age quinim parte pofue-- --"V 1 „ dcclmabilee. r&fupraidi' onesnlUusde Capdxxxyiii- jc fi wares/' Nulla tame* equaftneep indc patoifc^ luidi quorf ft* ha^ f ' no Spurius 'Smi *Lmrclp lC ' *Zxq les$ i acccDni* 0 SECVND VS, ante penulnrmquaha funt ut ride placencopofita a qdoiahqdoifi quandornequando’mmcfdn.Ff* n : h ° c ?P fum compohtumadeo^ p n in tertia lirtera fenbendu: no pin peoqSnfm aliqdo.Elt at hums monofyllabae fignificano pene eade quae an:fubintellig,£ utfcrnSS Nuna ego re fpoliauuquafi dicat ego no fpoiiaui. Ac quotiens d ne^ationem ^ ne gJfione, ut ligit affirmatioiut No ego te fpoliauuquafi dicat ego te fpoliani, Affirmatiua at ^ an J ns J lbinte * pria e ftcnutVidimn K hodte.Siu,ditl : rerpodaeibeo*cta^lfeSS| 0,,r ' 0h ? p ^ inqium'Rcfpondir etiam. Vbi eft-Medioiam, Vulgo autera refpondemus ra.NelfSi S'* mate.Simo apud Terentium dicenti Dauo;Mihinefrefpondit ita. ^ hOC inc au “ 0 ' Denunc. * ~ ] Vnc fold ufurpsri line figniftatloc tpfsnit dc diuimtiSe Cice. Qu* qdeni „i eueniroudi ad getem mtegri nemos Nunc omifti cibo&u.no ckfa& „S" ! ! mus£tdeoraK f £t V n humfmodi gcncre nihil eec nififalfum at* JSSsmK' -itumimaior m aliqua cct mpedanunc ego qd dicam'Er in eodc.Ni fi ita dtoes S r* erantuncuerofatenst&cattera. Dc benctmaletpeiusipeffintc. cS5 | E “ ua dc:ut Cicero Habetis orationc bene Ioga.Quin.Cu multa dilate firm : rnife^ clamoribusiquae neq; ad iudicemeq; ad lit igatore ptinent:decautauerut:bene fuda gg|||g| resibeneq? comitan p fo^ reducunt.Huic fimile qdda habet male: ut comici frequeter. mJ&zM Male mihi timeo,p eo qd e ualde timeo.Ci.in Bruto. Addebat et ideg ad re ptinere crede bat feriptores illos male muldatos.i.ualde & quafi bene muldatosded in malu ipfogeddcocp no be ne dixit mul intra ad nume^i & fpaciu re ferfiut intra.xx.diesi&intra murosino autem lnfra.xx.diestuel infra muros.Infra ad dignirate & ad locummr infra dignirate mearn cft;& infra tedum.i.fubrer tcdum.Deniqt intra habet relatiuu ex^ iraiinfra uero fupra,Subter quoq; relatiuu habet fupiideocg tadum rei fere fignificatiut hie urin> for mirifice natatiduratep fup aqua. De ficut;ita:itaq;:&: fic. Cap.xcii. llcut habet nonnunq uenuftatem magnam atqt utilitatem in difponendoiquoticm ante/ cedetcm annedit cum fequenti fententiamt apud Quin.funt 8i alia igenia quidemiqus adiuuantiuoxilatusipatiens laboris:ualitudo:coftantia:decor;quse fi modica obtigerintt __jpoflunc ratione ampliari.Sed nonnunq ita defunriut bona etiam ingenii ftudiaq? corru- pannficut 8C hxcipfa fine dodore periroiftudio ptinaci fcnbendulegendudicediimulta & continua exercitatione p fe nihil profunt.Pii.lib.xvii.Ferunt CraOurn auum Cralli in pthis interemptimunq rififfeiob id Agelaftum uocatum;ficut nec flefle multos. Seruius grammaticus hac didione & bene dC frequenter utitur.poflumus eodem rnodo quo ficut ufurpare duo aliaiquemadmodum 8C quo^ modoiaut fiquid aliud eft eiufdem natursihabet 8i aliam natura ficunut non modo res fimiles co pulctiquod eft frequentiflimum.fed diucrfas quoqj & faepe contrariasiut idem Quin. Sed hate do/' quendi prseceptailicut cognitioni funt neceflari3 ita non fan's ad uim dicendi ualct: nifi illis quteda facilitasiqute apud graecos lexis nominaturiaccefleritiquod licet dicere etiam per ut;& quidern fre^ quentius ut idem quod ut optimum:ita difficillimum loge.Sed in tali genere fermonis bonam fibi partem uendicat illud ita de quo hoc etiam addam;q> nonnunq accipitur pro itaq?. Sed hare differe tiatut nonnunq ipium antecedat in eadem fententia altera dicho.G.cero in tufcu.lta nobiliflima ci uitas G raeciae Sc olim potenffimaifepulchrum cuius fui ignorafTetinifi ab homine arpmate didicif- fet.Poftemus per itaq; fic dicercdtacp ciuitasmel ciuitas itacpieodcm modoiquo fic pro ficqt.Quin, Vbi de adolefcentein opere duro ac uirili fe cxercente dixiilctintulit.Sic effeftum eftiut quemad^ modumaliquiputantipoflet cito militate. Accipitur et ita pro ualdemt Cicero: Nccita multo poft fdidum Bruti affertur 8C Caflii.Quintil.Nec res eft ifta magni tpis ac laboris, P Dc nam 8C nancpinam q>:q> autem iq? uero, Cap.xciii. , Am 8 C nanq5 qddam fimile habentjquod ita 8 C itaqtiQuippe cu nanq; foleat & primu lo¬ cum fortiri;& fecundum:aliqdo ettertium.Nam non folenfcd prima femp eft didionu .Praeterea hoc aiiquando accipitur pro at ad diftindtioncm fentetiape; ut in Salu.Gcao; USER Nam qj in uxore atq? film mcam ta petulanrer inuedustide ualct ac fi dixittettcp at in uxore SI cu ft, ue q> uero:ueluti fepe incipe folemusmt idc.Quod at fcribis qd de exitu belli ftntiarmmagis confiy lium petere pofiumiq ipfealiis dare.Ide de oratore lib.i.Quod uero uiros bonos iure ciuili fieri pu tastqa legibusSi praemia prsepofita fine uirturibus;Si fuppiicia uitiisiequideputabam uirrute ho«r minibus fi mo tradi ratione poflitnnftituerido Si pfuadendo non minus q ui ac metu tradi, De iteifc:antehac:pofthac;deinceps:rurfus, Cap.xciiii, Te^ refertur et ad primam uice no rantum ad pofteriore, Na ite^ uoco tend eft iterata uicemlitatum e.Iteiji uocaui te praeter hanc uice;minus eft ufitatum, Cice,pro lege mani , lia.Cum tantum multitudine cu tanto ftudio uideamus,‘quanta no ite^ in eodem bomi _Jjne praeficiendo uidimus, Antehac Si pofthac huic fimilia fut:hoc e ante hoc uel poft hoc rempus.Aliqdo tamen repimus ante illud;uel poft illud tepus.Salu.Sic erat acccfa libidine; ut fepv us peteret uirostq peteref.Sed ea fepe antehac fide prodiderat:creditum abiuraue: at.Suetomus in Domitii uitaiPari arrogantia cu procurator fuor nomine formale didaret epiftolaific caepit, Do minus Si deus nofter fic iubet fieri,Vnde inftitutum pofthaciut ne feripto qdeac fermone cuiufq appellaref .Similiter deinceps accipif pro dehinc Si ,p deindeiatcg et pro gradatim. Cicero in tufeu- lanis.Omnes q deinceps accubarennad liram canerent;8i ad ThermumiSed tamen tres fratres fum mo loco natostpromptosino indifertos te nolo habere iratostquos uideo deinceps tribunes pfebis P trienniu fore.Sed redeamus ad itertquod a ' ic jd nouitatis exhibeticum diciturdterumq; ad tarda reuerti corpora, Quomodo itepifNunqd femel antea redierantl'Mimme.Quid ergofAutaccipien dum eft quomodo rurfus p cotrario.Cice.officior tertio.Neq? me doloribus dedi qbus eflera con fedusmifi reftituifteminec rurfus indignis homine dodo uoluptatibustaut reuerti redirecjj pro ue^ nire;ut idem de fato. Ad Chryfippi laqueos reuertamuncu nihil de Chryfippo meminiflet Quin.Si uer eft poft uetufta faecula 8i innumerabiles annos reddi rurfus aliis corporibus animas; fortafle.1 me renatus fit aliqs ex illis.Reddi quafi dari.Na idem hoc uerbum cfficeret, Et alibi: Sed ad illos ia pfedis coftitutifqj uiribus reuertamur quod in coenis gradibus fepe facimusiut cu optimis latiati fumusiueritas tamen nobis ex uilioribus grata lit.No ait reuertendu ad uiliores libras, qfi ab his in cipiendu fit.Sed cum fatiati fuerimus bonis iibris tanq cibistpoftca ad uiliores reuertamur, De ultra citroqphuc SC illucfurfum Si deorfummltro Si fpote. _ Cap.xcy LtrocitroqjinfadisSi i didis.Quin.in caecodn limine iuuenis ficutfolet ultro cirroqj comeare,Cic.vi,de rep.Multifq; uerbis ultro citroqj habitisulle nobis cofumptus e dies, Cu ergo te alloquoritunc uerba ultro qfi ultra eunt cum te alloquente audio; tuc uerba _ citro qfi citraeunt:ficut pedes cu a loco recedoituc ultro eunt: cu redeunt.'tuc citro.Nec elegans eet hue 8i illuc comeabat:nifi errabundu 8 i incertu iter fignifices. Quida tamen furiu Si de orfu utunCopinor imitates Tere.q in eunucho ait:Sex ego te notos Parmeno hos mefes qetu red" damme furfum deorfum curfites.Nefcio an de Athenis hoc didu fit:cuius portus i imo.urbs uero in editiori loco fita e,Forte fic loqfideceat p furfum deorfumqpSi fi de fortunae mutabilitate dicat: quae nunc tollitmunc deprimit,Vitro tamen a fp 5 te fic uidef’tut breuiter dicam difterre 9 ultro eft quafi fine reqfitione.ut ultro ad te ueni.i.a te no reqfitus ueni.Sponte ad te ueni:ideft meo confilio* Ad res inaftas tranfferimusmt multae arbores fuafponte nafeuntunid eft per fe, De &;ac;q; cum fuis compofitis. Qp.xcFi, T multifaria folet in ufu accipiicuius coditionis eft cab eis copofita negatiua nec^: Si pappocope nec.Virg,Audieras;Si fama fuit. Mart, Quod mimis cernis mitti nos credis amice: Falleris:8i numos ifta tabella rogat.Quin.Has primu audiet puer; ha^t uerba ef/ fingere imitando conabiCSi natura tenaciffimi fumus:eoruq; rudibus annis pcepimus: Si p qa accipiendu eft.Ouid.in faftis;Nihil aliud Vefta: q puram intellige flamam, Nataqj dc flama corpora nulla uidestquae p qa liue nancp,Similiter Cice.No folum nobis nati fumusjortukp noftri ptem libi patria uendicattptem amici.Duplicant interdum hx coniundionestfed in rebus diuerlis uenuftiusmt te admiranf 81 ciuestSi hofpites, Virgil,O q res hommumqj deumqpi.o qui res & ho minum;8i deoiji.Saluftius in iugurthinotSeqpmobif^ dignum e,i,8ife: Si uobis dignum e, Rarum tamen in ,pfa:in carmine uero frequcntius.Quin,Nihil ociofum pati:quodcp in inuentioetquodq: i elocutione annotadum erit.Quare de nec Si de neqp:8i de fiue fimilibufq; quoties geminanc: cum facilia inuetu fint:omirto exempla.Et quoq? initiis fententiapi copctinut ide libro primo.Et finita: qde funt ptes duae quas haec pfeffio pollicet.Eiufdem nature eft ac Si atqj, Ci, Ac li uolumus eius rei quae uocaf eloquenaifiue artis:fiuc ftudinliue exercitationis cuiufda natura pkcXx confiderare ad eum legates de pace mittemus: qui pads nunciosrepudiauerit. Idem; Et poftea miramur quare moieffe rerat po.RoJnterdum neq? copuiam ;neq? affedum (ignifi'eatiut fi hoc modo Joquar; Su^ peraui eum in pafeftra;& eft ta uaftus;6i fum tam pufii]us,Vt ide de fenec,Defend! legem uoconia TERTIVS iuueili uoceatq; luteribus;& fum ita fenex.lnterdnm et tali mo:defedi fortiffime illaiegem: Si hoe in tampuecfta aetatemel p q; fiuepatcj ficadq? in tam ,puedh aetate; repudiaui uxore; idcp audore patreciusiuel arcp ita au&ore patreeius.Item p negationemiDuxi Paulam uxoreineq; ho - uel neqj id fine prudencid horainum andontate;uel nec id fine confilioiuel hoc no fine contiho. Qua: exc' pla 31 mihi relatai longiora funt;& legentibusmt fupra dixi:faciliora inuetu.Illud no lndi’eTadmo^ nirioiieiqux r p &iquoq; et ,p debere accipiiut altei^ quafi membra cu membrisialte^ quafi corpa cu corpo ibus copuletialiter abfurdum eflfet.Hoc admonendu eft;& ,p etiam apud Cice.nufq repP tifficut in caeteris illo pofterioribusiut a Virgrincipiamustut Natus & ipfa dea.Quin.tame fiqd ad uerfus te ipfe comifit adolefcensifit hoftis 81 meus.Cice.dixiflet fit hoftis et meusluel meus quoq;. Idem inqt quod inter oes conftatmifi inter eosiqui ipfi quoq; infaniuntanfaniiTimum, Qu 'n.i.ile * culum ab illo ,pximum dixifiet cum illo mo turn etiam ficinifi inter eos; qui ipfi quoq; nuaniunt* Simili ratione de nec nec etiamiut idem pfoluigratia non poteft nec malo patn.Cice, 81 fupiores omnes tantum dixiffet pfolui gratia no poteft nec malo quidem patriJnterdum miicemus: 81 atqj nec;nnnc ab hocinunc ab illo principium fumentesiut & pacem refpuisinec bellu geris; uel nec bel lum geris tamen refptus pacem. Vel fict&I pacem non uistnec tamen bellum geris; uel 81 pace no uis;& bellum gerere non potes.Mam in nec fiue in neqjtde utroq; eni loquorunciufa eft 81 uel qux refolui poteft;6£ ubi eft nec uel necpud refolui p 81 non:ueI quae noniPoetae etiam maiorem i his bi liccntiam pmittunt.Nec & neq; fequente enim aut uero £ fimpliCiinon pro compofita negatioe accipiuntunfiquidem idem eft nec enim fiue neq; enim quod no.n.nifi ita refoluimus non 81 enim neq; uero dicit quod non uero;fi modo non uero dicere licet, De uiciffimunuicemimutuo. Cap.xcpii, Iciflfim no memor fum ufq efle apud Cicerone ac Quin,& fere maximos quofq; audo^ resinifi ,p fecundo loco:flue ediuerfo uel ecotrario,Vir.tame femel neq; id apte uidetur ufus ,p inuice 81 mutuo.Quid poflit utcrq; uiciflim .Expiamunqd' imitatus eSueto. 81 alii plures.Cice.femp quod ego quidem fcia fiend acciperet ab alio: uiciflfimq; redderet, Et iteje.Sed ego admiratioe quada uirtutis eiusdlle uiciflim opinioe fortaffc nonulla qua dc morP bus meis habebatune diiexit.ide Quin.apud quem 81 caeteros illius aetatisnon modo inuicem tali modo ufurpafquale eft in declamauonibus inuicem fuftinentesunuice innixi.i.alter alte^i fuftines & uterq; alteri innitensfted et in fenfuicuius eft uiciftimiut in lib.decimo. Tam cotumelio os in fe ridet inuicem eloquential q ftultis uideri eruditi uolunnftultierudtis uidenf, Et iterum:Neq;.n. uideo quaeiuftior acqrediratiotqex honeftiflimo labored ab his de qbus optime meruerunnq fi nihil in luce praeftentiindigni fuerut defenfione,Pli,pofterior;Habes urbanas.inuicem rufticas feri be .In eadem fignificatione eft mutuoide quo modo attigi non folu in hac qualis eft inuice fe amat 81 mutuoie amat; 81 mutuus amor;led in ea de qua difputaui.Idem Qumtmanus in eodem ftatim poft loco.Ac ne tanq pauper quidem mercedem accipietifed mutna beniuolentia utetur.i, refpode te.CiceroiFac me mutuo diiigas;hoc eft fac mihi in amore refpondeas, De fciiicet 81 uidelicet. Cap.xcv’iii. . Cilicet 81 uidelicet uidentur fignificare id quod certeifed ufum fuum habet & praecipuu per amaritudinem quandam cum derifu permixtamiut apud Virgilium:Scilicet his fu^ 1 peris labor eft,Et apud Teretiumdd populus curat fcilicet.Etapud Quintilianum; Hoc 1 uidelicet expedbftnut ne captiofum eflet officio tuounaturius rcdifle;ex induftria tem-* pus triuifti.Nonnunq fine hac acerbitate & interrogatione.ldem alibi.Sed e nidelicet ultima quae dam calamitatum rabies;& nouiftime in furorem uota ipfa uertuntur.Nonnunq poft reiatiuum fi cut folet poni quidem. Nonnunq & ante uel fine relatiuo, Et hi funt fere modi utendi his duabus di&ionibus apud dodiflimosiapud quos uix reperias uulgo ufitatiflfimum modunr.cu ea qua: con fiife dicta funtiper fingula poftea exponimus quale efletiQuattuor funt uirtutes ifcilicet & uideli^ cet.PrudentialufticiaiFortitudo.Modeftia, Laurentii Vallenfis de lingua latina benemerentis elegantia^ liber tertius. Et primo poemium. Elegi r pxime qnquaginta digefto^: libros ex plerifq; iurifconfulto^ uolumini bus exceptos;&: relegi cum libenteritum uero quadam cum admiratione: pri^ mu q> nefeias ut^i diligentia neian grauitas. prudetia an eeqtas: feientia re^j an x oratiois dignitas praeftet; & maiori laudi danda efte uideatur.Deinde q»haecip fa ita in unoquoq; illojje. oia funt egregia 81 pfcdaiut uehementer dubites que cui prseferendum putes.Cui fimile qddamiutde ultima tantum parte; quae ad nos ptmetidicam.ln epiftolis Ciceronis admirari fo!eba:qux cu a pluribus feri bantunoes tamen ab uno eodemcp audaaus dixerim.Si perfonas fuftuleris ;ab uno Ciceroe feriptae uident.lta uerba ac fentetiae character^ ipfe dicendi ubiq; fui efimilts.Quod eo magis in iurifconfulris eft admirandu; q? illi eadem aetate cuncti extiterut in eode quafi ludo ac e LIBER i'chola inftita*i;hi uero inter fe et feoilfs diftantilicet oes poll CicerOttetnJdeo($ qbufdam in uer> bis ab eo differetesiquales oes ufqj a Virgilio atqj a liuio fuerunt.Nam Seriiii Suipitii ac Mntii Sa> uolx nil extanfed alterius Mutii recentioris,Et priici illi qdem iurifcofulti.quales quantiqj in elo- i /- ...... j * .... -r m ___ LJ«7- n m-innc iit*r(htnr*niA aequi paruiqj difcrimine.Et quantum momenti in uerboiji interpraetatione fitripfi iurifconfultoi# Jibrimaxime teftanturrin hacpraecipue iaborantes,Vtinam integri forentmt certeifti non forent; q in locqm ilium ct Iuftiniano uerante fuccdTerun c, Nota funt eo^* & nimis nota nofaiut fupuacii um fitea p me recenferi;q uix qntam ptem iuris ciuilis itelligunt;& ob imperitix fuse uelamentu; aiunt non pofle doctos euadere in iure ciuili facundiae ftudiofos;quafi iurifconfulti illi aut ruftice Jocuti fint.i.ifto^ more aut huic fcientiae no plane fatiffecerft, Quid de illis loquorfEgo mediocri ingenio & mediocri litteratura psedituspfiteor me oes q ius ciuile interpretanturripfoiji fcientiam cdoftuije.Quod fi Cice.ait fibi homini uehementer occupato;ii ftomachum moueantrtriduo fe iu xifconfultum fore;nonne 8i ipfe audebo dicere fi iurifpiti nolo dicerea'uris imperiti ftomachum mi hi moueant:aut etiam fine ftomacho me glolafin digefta trienio confcriptup: loge utiliores accur fianisf Merctur.n.merentur fummi illi uiri nancilci alique:q eos uere ritecg exponat;uel certe a ma 1 e interpretan tibus;& gotthice potius f latine defendat.Gorihi lfti qd ni & uandali exiftimadi fur* Nam poftq ha: genres femel iterumcp Italiae influentes;Romam cceperunt ut imperium eo^u'ta li guam quoq; quemadmodum aliq putant:accepimus;3i plurimi forfan ex illis oriundi fumus, Argu meto funt codices gotthice fcriptiiquae magna uiultitudo eft,Quae gens fi fcripturam Ro.depra-v; uare potuit;qd de lingua praefertim relida lobole putandum eft? Vnde poft illo^i aduetum primu alterumcp oes fcriptores nequaq facundiudeoq; prioribusmulto inferiores fuerunt.En quo littcra tura Romana reciditvVeteres admifcebant linguae fate graecamiifti admifcent gotthicam.Neqj ue ro hxc dicomt iuris ftudiofos carpamiimmo ut adhorter potius:pfuadeamq} fine ftudiis humani- tatis non pofle q cupiunt afleq facultatemrmalintcp iurifconfulto^ :q leguleo^ fimiles efle. Nam ut uirgiliano uerfu utanO fortunatos nimium bona fi fua norft AgricolasJta ego appelle iuriope- ramdantes fortunatosifi norint fua bona,Quae,n.difciplina,f,quae publice legituntam ornatatatqj ut fic dicam;aurea:ut ius ciuilef An ut hie inapiam ius pontifitium;quod canonicum uocant; qd* ex maxima parte gotthicum eftfAn philofophoiji librirq ne a gotthis qdem aut inmuadalis itellige renturtquos ego ob hoc maxime errare;q> loquendi facultate carueruntun Jibris meis de dialectics oftendoiquos iam edidiflemjnifi amici me hos potius edere coegiflentf An gramaticojje quo^* pro pofitum uidetur fuifletut linguam latinam dedoceremf An deniegjrhetotico^uq ad hanc ufqj aetate plurimi circunferebanturrnihil aliud docetesmifi gotthice dicerefVna fuperat iuris ciuilis feiemia adhuc inuiolata 8L fadta:& quafi tarpeia arx urbe direpta.Hanc et lfti gotthi;non galli p fpecie ami ciriae polluere atqj euertere tentauerunt euertereq; pgunt.Hanc ipfe quatum in me erit;ut,M,Ma- nilius pregamumo omnes q hoc nomen pfitentunptegere debent.Quod fi feceritrut fpero 8t op to;no legulei:fed iurifconfulti euadent.Quod ad meum autem hoc opus attinenno fraudabo iuris conditores debita laude.Tantum igitur deberi puto huius facul tatis libris;quantum illis olimtq ca pitolium ab armis gallorum atqj infidiis defenderuntip quos fatftum cftiut no modo tota urbs no amitteretur uerum etiam ut tota reftitui pofletuta p quottidianam ledtionem digeftorum 8C femp aliqua ex parte incolumis atqj in homine fuit Ifgua Ro,&: breui fuam dignitatem at(j amplitudinc recuperabit.Sed ad reliqu pergamus, De tanti & quanti cum fuis compofitis.dcq; pluris & minoris. Cap,xeix, T 9 ut ab eo potiflimu icipiarquod nec ab aliquo 9 fciam;traditu traditu digniffimu dhduo tanti & quanticopofitaq; ab eis tantidem;qtilibet;& qticunqjttotidecp compa / tiua pluris 8C minoris tpraeterea nulla alia nec copatiua;nec noiamec didtioes queunt in S t ‘ lluuu *“ a f u adiungi his uerbis emo;uenundo;ueneo:mercor;coparo;3eftimo;taxo;liceor;addico; diftrahorimetior p 3eftimo;cdftat;coduco:loco;fcencror;pacifcor;pago pepigi;codem no; poftuloj £i fiqua funt alia fimilis ho^ fignificationis,Neq;.n,audiuimus dici unqtuendidit hie patriam auri ut Achilles uendidit corpus Hedtoris auri; Priamufqj illud redemit magni poderis auri. Sed p abla tiuum fic;Vendidithicauropatria';&Exanimuq;aurocorpus uendebat Achilles, Hxc Vir. Vale, quoqj lib.v.Magno ubiq; precio uirtus aftimac, Quati uero 8C tati caeteracj ut dixiigenitiuum no mutatmtTerc.ineunucho;Quidagas;nifiutteredimas captu;qqueasminimoidifinequeas pau io,at qti queas.i.tanti te redimas qti queas,Cur no dixit quanto;ut cogrueret cum illis minimo 8i paulo aut minimi 8i pauxilli;ut cogrueret cu hoc qtiCNifi qa tanti & quati mutare non licet; 8i ab eis quae dixi compofita.Quint.In paftu cadauerum.Hoc unum fuperat;ut deuectum tantide uede Ks.Etin v errem Cicero.aicbattTe tantidem£eftimafTe;quantifacerdotemJuuena, Quanricuntj TERTIVS domus conftet.Idem quod ad pra?di ni ti bi deditus effermDeuotufqj dies uxor tibi uirgo maneret,Liu,li,xxii,Hic miles magis placuit cum piaecio minore redimendi captiuos copia fieret.Itacp genitiuos illos tanti emi equum quanti potui lie exponere non poflumusttanti precii 8C quanti precii.Sed hie tanto precio quanto potui.Et p c5 paratiuummt iliud CiceronisiNo pluris uendo q aliitfortafle etiam minoistcum aliquem doces no ita exponas pluris,i,precii:& minorisud eft precii.Nam huiufmodi expofitio fecit ut plaeriqj fallerc tunfed lie plurisadeft pluri precio;minoris;ideft minori fumma, De mea;tua;fua:cuuia. Cap.c. ]On tanturn in his caufis quas oftedi nonnuq aliter refpondemustq quomodo iterrogati fumus’.fcd et in tribus illis pnominibus de qbus pximo libro difputaui tarn primitiuisr qderiuatiuistquo^diuerfamconiicimuseenaturai&prxterhaec unum cuuius cuuia _jcuuiu;quod a ueteribus non inter nolaifed inter pnomina numerabadut meus mea me umtnec gr xci relatiuum unde hoc nome defeendminter nola fed inter articulos collocat;&: nos p nomina qusedam articularia folemus appellare.Ideoq; ut dicimus mea eftifua eftttua eft;& mea tua fua intereftata cuuia eft& cuuia intereft.Plautus in Epidico.Ego illu conuenia; atqt adduca ad te: cuuia eft fidiana.Ciap murena,Ea credes potirfimum crimini da£ ei cuuia interfuitmon ei cuuia nihil interfuit.Igif interroganti cuius hominis eft hoc opustrefpoudebimus meu no mei.Cuius do mini hie fundusauus aut fuusaio tui aut fui.Rurfum meu ne fundum poflides an tuum! 1 Refpode bo neutrius uel illius.Interrogamus adhuctrefpondemufq; per uarios cafus.Meu ne praedium e an illiusicerte no tuum. Similiter de cuius; ad quod nunq refpodeas per eundem cafuminifi in tribus pronominibus deriuatiuisjut cuium pecusaefpondeas meum uel illius. Interrogatur etiam per di- uerfos cafusiut cuium pecusituum ne an MeliboeiC’Sed per talem didlionem nunq refpondeturmri fi fic dicas ,Eft cuium eftmel eft cuium die debet;& fiquid eft fimile,, De Tanti & quanti;magni parui. Cap.ci. Adem tanti 8C qti pofitiua quoeg duo magni 8C parui fola in genitiuo iungunt cum illis jgeminis uerbis intereft 8C refert;cstera at uel aduerbialitermel in uoce nominatiui fiue | accufatiui;& in primis hoiji compatiua fuplatiuaqj magis 8C minus;maxime 8C minime: .Jatqj ho^, germanaTmultu;plus;plurimum;pa£s;paulum:paufillu;nihil;aliqd;& fiqua fut alia.Tanti intereft:quanti intereftjmagni refert;parui refertac multum refemplunmum Itereftana Xime refert;magis refert;paulum refert:minus refert;pa^ refert. Quin et non quomodo quattuor hxc nomina id naturae ha bent cum his duobus uerbisme^ et cum multis aliismt magni aeftimo: paruifacio;paruipendo;quantifacis;tantifacio,Sed cu huiufmodi uerbis nonnunq alia nomina iun gunturmt plurima xftimo, De mille Si millia, Cap.cii. -— Tq; ut pmiflum exoluaiillud Cicerois mille nummum fingularis numeridTe;tum exe/ plo eiuidenum praecepto,M.Varroniscoprobabo in philippicis.inuentus e; q.L. Anto* nio mille nummum refert expenfum.Et p Milonedn qbus pp infanas iftas inftrudioes ladle mille hominum uerfabaf.Qualia exempla plura repeteremmifi Varronis pr^ccp^ tio fatis eet;q in libris de analogiainqt.Cum puentum e ad mille quartu;aflumit fingulare neutru quod dicitur hoc mille denarium a quo multitudinis fit milia denariu.Et paulopoft; Vt fic utruqj fine cafibus uocis dicemusmt hoc mille huius mille;ita hoc decies huius decies.Haec hadenus. Ilia quoqj pter hocaddamustmille hominu dicimiilia uero holes no dici.Cuius rei ca cft;q> ppne dicw wus milie hominesjut centum hommes;milia hominum aut centenanamd turbae bominum;hoc e ii I tti " OBER fabftantiuuffl eftfiHud uero adie&iuu.Itac$ no licet dicere miffa hoiesiqa duo fubftamfua n6 cohse rent fine copula.Ncqj in his ullus certus ineflet fenfus.Mille hominu dicere;qa mfile fubftantiuaft ut multum homimu p multi hoiesn'ta mille hominum p mille hominesildem erit quod multum hominumifi milia fingulare haberenqa non habet nifi p miliarioiquod eonftaf ex mille parti bus: pel p feminis genere. Vel more] Varromsiqa dicimus hoe mille;uel qa ut maxime reormec adiedi uum planemee fubrtantiuum eftificut hie SC hxc 8£fhoc:ifte:ifta;iftud:8£ no nulla alia pnomia, Na tcetcra adiediua no patiunf fibi ita adhrerere adiecliua;ut pnomiua,Dicimus,n,hic robuftus mert forafta rpbufta mulier,Nec dicimus antiquus robuftus meflonantiqua robufta mulier, At nomia numero funt his pnominibus fimiliamt centum aurex pateraemiille armatrena ues, Ergo latine dy at mille ex hominibusificut dicif ifti ex illistquae locutio ide eft quod mille hominu, Cretcig noia numeralia fiue fubftantiuartiueadiediua fint a'nrer fe iungi recufatiqa nec duo fubftatiua: nec duo adiediua fola ee poffuntiut duo centuitria millexu praefertim fint fualppria[noia:ut ducentaitrece ta.Et fupra mille 8C milia;quod plane fubftantiuu eftJdcocp dicimus mille hominu duo milia ho> minumon duo mille;tria miliaiquattuorlmilia hoics;& deinceps.Ncc ut dixi:tria aut quattuor mil lerted bis millejter millemt bis centu;rer’centu:no duo centurmtria centuiaut ut aliq idodi loquii tur:ducentu:tercentum,Vir.Tercentu niuei rodent dumeta iuuenci.Et alibiiHic ia tercentu totos regnabif annos.Repimus tamcn apud ecclefiafticos farpe hoc modo dicnquale eft.Debebat decern milia talenta:&.xii,milia fignatiiquod defend! non poteftmifi refoluas ficjfignati duoded milia -ta* lenta dece miliajquafi dicat numero duodecim milia:& numero decern milia:ut fubite ligaf cnti'a decern milia.Signati entes.xifimiliamifi interponas fubftantiuum fic.Signati crant duodecim milia quod in altero exemplo fieri neqtiquo certe modo ipfe non loquereturrted potius duodecim milia fignati;aut duodecim milia fignato^:& decern milia talentoijd:& duodecim milia dracmai^ argeti Cuius errorisifi error eftxaufa ut opinio mea fert;hinc fluxit; q> fepe legimus’decem milia podo at gentijquafi illud pondo fit nominatiui aut accufatiui cafus;& non gemtiui.Srcpe decern milia quin genti peditesinon peditum Jta cum numerus pofterior defueritiputat rede did pofle decern milia peditestquod falfum eft.Nam cum dicimus decern milia qngenti pediresific ltelligimus dece milia peditum 8C quingenti.Quo rtepe mo loquunturmec aliter loqui poflumus,Atcp ut nuc ad hoc qn genti fubintelligimus peditesnta ad ilium milia fubintelligitur peditu,Quale et in fupiobus exem/ plis decern milia & ducenti fignatuuel duodecim milia fignato^ SC ducenti:& ita i caereris, Rarius autem reperitur mille pro milia, Nam illud qcunqj te angariauerit mille pafl'us:uadc cum illo alia duortubintelligitur milia partuum.Alioquindixiflet alios duosmon aliaiuel potius bis mille, De numeral! bus, Cap.dii, T quonia de numeris incepimus de ipfis aliqua dicere pfequamur.Et primu hoc admo// jnemus in quo plcriqj fallundtreceni feribendu efle no triceni cufigmficat trecentenariu , nume^uquod fiyncopani eftjficut cretera.Dicimus duceni p ducenteniitriceni p trecen _Ultcni quadrigeni:qngeni:fexceni:fcptingeni;o(rtingeni;nongeni:uel nonigcnnp quadrin/ genteni;qngenteni:fexcentcni:feptingetcni,od:ingentcni;nogenteni:uel noningentemXenteni aue 6C mille non fpncopanfaqa non funt plxruq; didionesrticut fupiore*s,Triceni at caret fpneopa: fed immutauit gin crticut uiceni p uigeni;8i triceni p trigeni,Eft enim fimillimre uocis c 8C giqucad- modu d Sc r:pp quod dicimus quadringenti p quatneemi; in quo nomie 8C t in d*,& c in g mutatu eft.Atcp quoniam dixi quofdam fall! fimilitudine uocunr.recenfeamus hcecipfa lfra centumt fupra centu fecimusJDicimus igitur fingulubinuternuquaternnqnitfeni'.feptenho&enhnouenudenKmv dcni:duodeni:ternideni;quaternideni;quindeni:fenidennuel deniquateni;deniqni:denifeni; denife pteni;deniocrteni;deninoueni:uiceni:uiceni finguliiuicenibini :uiceniterni :uel ut poftea oftedemus iinguli 8C uiccni;bini& uiceniiterni 8C uiccnn&i ita deincepsttu treccni;quadrageni:qnquageni:fexa^ genufeptuagciioclogei SC no otrtuageni,0(rtoginta,n,dicimus non oduaginta nanageni no nouage sn'.deinde centeniJdeocp aute haec nomina in plurali ptuli:q> in profa feibentes fere plural! utunt: in carmine frequentes et iingulari.Ei fingularem qde hoi^ hominum numerum non profa oratioe feribendum ait Prifcianus eflerted poetai^,Vt Virgi,Gurgite fepteno rapidus mare fummouet am/ nis, Verutamen non tantum poeta^ uideo erterted nonnunq etiam alioi^:ut Pli,lib,xpii,Traduces gallica cultra binis utrinqj latcnbusifi pars quadrageno diftent fpacio quarernis uiceno inter fe ob/ uii mifcentur.Et in.xxv. Altera maior foliis lately modo inclufa quocp; quia fepteni eft.Et in, xxyi, Prodigiofa funt qux circa hoc tradit Theophraftus auctonalioqul grauis feptuageno coitu durare libidinem taefu herbx;cuius nomen fpecieq^ non pofuitifeptuagenoudeft feptuaginta coitibus g lingulas nodes;Nam ita hate noia exponuntunut creabantur olim bini cofulcsadjcftp fingulos an fio.Vruntur ergo oratores legitima fignificatione ho^» uominum biuus eni fiue bini figmficat fin gulls duo;ternus fiue terni fingulis trestquaternus fiue quaterni fingulis quattuor, f At poetre non ita .pep ten us ,n, gurges non eft fingulis feptenirted tantum fepteni uni flumini Nilo, Nec i fingulari pioUQ ligmlicatione h^c abutunf;ue^; etiam in pluralism idem,Per duodena regit mundi fol aurc TERTIVS as aftra, duodena aftra pro duodecfm aftra.Ad hxc fepreno Prifc/anus exponit feptttianoiqubd mi hi non placeticum inauditum fit flumen aliquod habere feptenarium alueum;6c fontcm edere fep- tenarium riuum.Siquidem h xc noraina numerum aliarum rerum qua non nominantunindicant non multiplicationem funpforumiut lapiscentenarius;non q» fit centuplus lapisifed centum libra- jrumihomo centenariusmon fit centum geminusifed q> habeat centum annosigrex centenarius: non lint centum gregesifed grex centum capitum.Rurfus non dicimns centenarian) libra fed ce- ruplam non centenarium annumifed centuplum annorum.tamen dicimus centenarium; (eptenari umiduodcnanum numerum.Siquis elf numerusiomnia compledtituneft centenarius fiue decena- riusifiue alius quiuis numerus caeterarum rerum:librarum:annorum fimiliuqj.ldeo rede dicimus centenarium numerum annorum ingreiTus efbnon autem centenarium annum;& millenariu nu— naerum pondo portannon autem millenaria pondo. Potuiflet igitur Prifdanus commodius expo- nere fepteuo gurgitejpro feptenarii numeri gurgite; Qua expofnione uti folemus in illis numera- libusrquat ultimum numeri eius fi'gmficant:dccimus;undecimus:centefimus:milkfimns.i,qui ulti mus eft ex decemiex undecimiex centumiex mille. Aliquando fic,Hoc aurum attulit centefimum: illud lexagcfimumjtuum uero trigefimum frucftum.ixentenarii numeri;fexagenarii;tricenarii; uel centup!um:fexagintuplum:tricentuplum.Pli.xviii,li,Admifcetur huic far;ut mitiget amaritudine eius;& tamen ficquocp ingratiflimum eft neutrinalcitur qualicunq? folo cum centefimo granoap fumcp pro letamine cft.Non ultimum granum e centenario numero intellexinfed grana centenarii numeri;fiue granum centuplum fiue centenumieo modo quo antea dixit uia no. Hac etiam rone appellata quadragefima:q> quadraginta dies contineanquo uocabulo cloquentiffimi chriftianop; utuntur quidam et quinquagefima;fexagefima;& feptuagefima.Atqj ut ad rcm redeamfurimur lu- perioribus illis nominibus crebrius in plurali numero:finguli;biniaerni.Trium igitur cum ha bear fingularem numerumiapparet non efle naturae ifto^iquinimmo no memini comperifie me illud i pluralidicet & fingulare prarum fittut trinum nundinum.Piomulgari.n.debebatantiquuus roga- tio apud romanos trino nundinojut opinor,f,nundino:q> aut tribus in iocis uno diejaut tribus die bus uno in loco celebrabatunut trimus trium annopnita trimus trium die^i aut trium loco^.Pri fcianus ait triundinum p triundina^aCiceronis exemplo p Cornelio primo,Ex pmulgatione triu dinum dis ad ferendum poreftafqj ueniflet.Quod fi ita eflena tris compofirum efletmon a trium; Utait Prif.ficut trino fi unosier- go 8i binos dicendum erit.quod &Z Gceronis exemplo liquebitiDuplices fimilitudines efle debent unse reRjialterum uerboR:,Ouod fi dixiflet duplex fimifitudoifubiuxifletiuna redial tera uerboiv* LIBER eentena ex meis, Non dixit aut fexcenta & cetummut fexcena 8i centenatqu^ tamen dfuerfa funt: intelligamus ab illo fexcenta capi uno annoinon fingulis annis. Ego tamen puto fcribendum die fexcena & non fexcenta. Multa hie 8i multifaria uinofe dida repetere liceret; Sed uereor tantos uiros carperemnde tantummodo dixerim ex.iii.lib.Regum; Septena raetiacula in capitello uno; S' feptena miacula in capitello altero;Cum diccndum dietSeptem in uno:& feptern in alteroiaut fc ptena in fingulisiaut feptena in utroque.Et fi fuiflent plura duobustSeptcm in unoquoque, Eius coditionis eft lllud in eodem librotQuod abfeederim de prophetis domini cetum uiros:quinqua* genos & quinquagenos in fpeluncis:hoc modo no rede dicitur:fed co modo quo pauloate didlum erat. Tulit ille cetum prophetasiSi abfeodit eos quinquagenos in fpcluncisnd eft in fingulis fpelu cis quinquaginta. Quidam iuris ftudiofi accipiunt dena pro uiginti non intelligentes fignificar* oftendiinomina ilia fupra centum fincoparianfra uero centum mime.Ita e diuerfo aduerbiacen** lum fyncopari;ultra no fyncoparftut uities pro uigintiesttrities pro triginties; Deinde quadragiesi quinquagies;fexagies;feptuagies:o<3:ogies:;n6 octuagies nonagies,Cetera no fyncopatur; quinqui* es;fexies fepties odies nonies decies ceties duceties treceties quadringenties feptingenties; ochn* genties noningenties millies.Dnnde bifmillies;termillies:quatermillies qnquies millics decies mil liesiuities millies;& deinceps caetera. Nunc ad inftitutum redeamus; ab hoc potiflimum nomi/e lie incipientes. Littera in fingulari quid fignificet:& quid in plurali. Cap.ciiii, Ittera in fingulari"numero fignificat elemetum ipfurmut.a.uel.b.uel manum feribetis : ut ad Atticum Cicero:Nam Alexidis manum amaba;q> ta prope accedebat ad fimilitudi hem ruse litterae.In plurali uero cpiftolamipraeterq apud poetas qui pro epiftola uerfus _ iUgratiaifingulari TemperututunutOuidiusiQuam legisaraptaBrifeidelitteraueitiNa ty Gcero ad Caelium feribit ad fe nullam litteram Bibulu mififlefita ut ait quafi nullum uerbu mi fifle;quod ut uehemeter extenuarenno dixit uerbu aut fyllabamifed litteram.Frequetiflimu igif e litre rae pro epiftoladnter qua: duo noia hare elegentia: differetia eft;q> dicimus una epiftolamtunas !itteras;duas tres quattuor quinq; epiftolas.Biuas uerplitterastternas quaternas quinas fenas fepte nas odenas nouenas denas.Nunq aliter quale efler.unas binas ternas epiftolas;duas tres quattuor Jitteras.In hoc tame conueniunut dicamus dedi fingulis uel unicuiq; uel utriq? fiue fingulas litter xastfiue fingulas epiftolas.Item in maiori numero no coueniunt:ut dedi fingulis duas litteras uel bi nas epiftolasifed binas litteras Si duas epiftolasjno autem fecus de quo iam dixi. In quo obferuadu ut accepi duas epiftolastquarum alteri iam refpodiialteri nuc refpodeo.Cicero fere ait;accepi Jitter ias;accepi epiftolas.Plinius frequenter etiam recepi nifilibri medofi fint, Aedes in fingulari aliter accipitunaliter in plurali. Cap.cy, l Edes in plurali accipitur pro domotnec unq aliter tut meas aedes no proferiba. In fingu* 1 lari atq; adeo in plurali,p teplomt Cice.philip.libro prio.Ex eo die qno I aedem Telluris ^ l couocati fumusa quo templo qtum in me fuittieci fundameta pacis.In quo templo.i, in __ __ & qua aede Telluris.Sed hac in re differt a templo;q> femp I utroqj numero het adiedione ut l a:de iouis Mercurii Mineruae.in aede Cocordite Telluris Honoris Virtutis.in aede fa era t Et in plurali facras adestaedes deopetaedes npmpharu.Na cu ait Lucretius de Ioue loquestlpfe fuas aedes difturbat;perinde ac ft dixiflet Iouis aedes.Igitnr pro teplo dicimus duas tres quattuor deoije aedes; duas facras aedes.pro domo bias ternas quaternas binas priuatas aedes, Aeditui autem ab aedibus facris quas tuetur appellati funttno a priuatis, Aediles quoqj a facris aedibus didi funt; quibus cu* randis prarpofiti erant, Aedificare autem magis ad domos hominum fpedat q deoije. Nec domos tatum;ue^ etia nauesmt CicerojQui cu maximas aedificaflet iftruyifletq? claffes.Neq} hoc ldignui c admonitioe eum cui domus aedificatur dici aedificaremt idem de cofulari uiro inquit :Qui cum aedificafiet in palatio plenam dignitatis domum.Similiter in caeteris uerbistut Horatius de praedi* uitibus Diruit;aedificat;mutat quadrata rotundis, .Libcrupugillares. Cap ,cvi. Iberip filiis fingularem no agnofeitjeufus natura & a fupioribus diflentit, Na ut dicam lego Titio ternas tedes:unas in forotalteras i ianiculottertias I Subura.ita no dica ex ter _ nis ftberis meis unosalteros;tertios;Ied ex tribus liberis meistunu in aliena familiidedi __^^^ a!rei^ abdicaui.tertiu hxvede lftitui.Cuius rei ca eft.q> cu dico unum alteije tertiu adiu gi lolet filiu;& tres liberos quafi tres filiostquod lta no fit in aedes;in litteras;nifi fubintdligas do** imi oi epiltola,Sed qd fades i caeterisiin nuptias;in pugiilaiesiabfuxdu fit dicere unam nupdliuna TERTIVS, ■pugillarem.PugilfaresautemfignificattabellascaereastfiiucIigoeasifiuealteriusmateria in quifeus fhlo fcribimus. Liberum tamen pro filio;SS apud Quin,Si apud Paulum Caiuma reperi'o, Hortus, Cap,era, ||Orrus quoq; eiufdem naturae eft. Nam in fingulari pluraliq^ pro hortis holitoriis accipiV " turn'd eft holera producentibus.Eft enim holus omnis herba fariuatqua uefeimur; Si cu jius fojiis Si caule in edulium utrmur.Horti uero in plural; arboribus confiti dicunturt amoemtatis uoluptatifq; caufa parari.in fuperiore igitur fignificatioe dicimus: unum bortu;duos;tres;hortos.In pofteriore binostternos hortosmifi alicuius auctoritas aliud fib/uendi> ^Hcaucrit, Odor, Cap.cviii, Dor huic fimile eftiqua uoce notum eft quid in utroq; numero fignificaturanplurali ue ro tantum odoramentaiut odores ex Arabia funt.Hoc tamen nomen raro cum numera libus iungiturtfed cum aliis adiediuis. Commeatus. Cap.cix. Ommeatus autem Si fiqua funt fimiliatnon recipiunt talem ambiguitatemtfiquidem fu periora in uno fenfu habent utruneg numcrumun altero tantum pluralem hoc in altero tantum fmgufarem.Eft enim commeatus in fingulari tantum pro facultate ad tempusa militiatab alioue minifterio receded quam praebet militi imperator praepofitiue inferio riieundiq? quo uelit ad praeferiptum diem reueriuro.Licet Liuius li,xxxiii.ait,Magna pars fine co meatibus delabebatur,In utroq; autem numero pro cibariis ad alimoniam reipublicae: aut exerefv tusiaut alicuius multitudinisuntetdum etiam priuatim,Cicero pro lege maniliadam commeatu Si priuato Si publico prohibemur. No fang ad dignitatem referri quando qs de fe numero plurali loqf, _ Cap.cx, j cur haec noia pluraliter non fingulariter effcranturiQuid Athense potius b Athena: qd _[Roma potius q RomaetSed ne in re apta dicam pluribus huic opinioni repugnaticu ipa ihetorica ars quae iubet nos uti modo plurali f p fingularimiodo fingulari ,p plurali: turn plura exe- platadeo ut uno atq; eodem loco de fe orator in utroq; numero loquatur. Vir.O Meliboee deus no bis haec ocia fecit.Nanq; erit ille mihi femp deusullius aram.Saepe tener noftris ab ouilibus imbu> et agnus.USe meas errare boues;hic de fe loquens.Tityrusmunc nostnuc me ait, Homeiquoq;, xiii. Ilia, 1tITO] *y^ ocr MWkAsti H(ri AeAsisscti oig o.u.Syop 35 yu yoco Kotitot xxtvo jj.pt pivKi o y Et in,pfa;ut Quin,in aegroredempto.Vtinam hacfalutemmihi fero fata praeftaret tit refiduum laborantis animae in tuo poneremus amplexu, Et.C. in phili.quod exemplum in aliu etiam ufum uolo afferre r plixius,Ait igituivltacp ego i!le:qfemp audor pacis fui:cuicp pars praefeiv tim ciuilis.qq omnibus bonistmihi tamen in primis fuit optabilis,Omne,n.curriculum indiiftriae noftrae in forotfn curia:in amicopi piculis f ppulfandis elaboratum eft.Hinc honores afnph'flimos: bine medioefes opesthinc dignitatem fiquam habernusjconfecuti fumus.Ego ita paasmtita dica: alumnusiq qtufcuq; fum:nihil,n.mihi arrogoifine pace ciuili non fuiflemtpiculofe dico;queadmo dum accepturi.P.C.fitis horreoifed £ mea ppetua cupiditate ueftrre dignitatis retinendaeSi augen dae:quaefo orocp,P,C,ut primo fi erit uel acerbum didu:uel lncredi bile ra ,M .Cefle didu eXiftime> ns fine often Gone quod dixerotnec id prills q quale fit explicanerbjrepudietis.Ego ille dicam fiepi-* 11s pacis femp laudatonfemp audonpacem cum.M, Antonio efie uolo,Hate in eoquoq; fincm ret ruluut oftenderem oratoresicum ir in hac fua fortunatquae bona ipfi uidetunmihi ne grauius qppiam dicarmauopi Siauunculi fui co^ fulatum fi miraref: fortunatior uideretur: fed eum iracundum audio fadunr.aiunt audio idem f efficiunt, Queftus a]iud;aliud quxftus, Cap.cxi. Veftus in plurali ( p qrela a qror,unde fit coqucroncuius datiuus & ablatiuus e qftubus ut portubus,Quaeftus cuius i utroq; nuero plurali datiuus Si ablatiuus e qftibuseqrot unde fit coqro.deriuaf p fyncopa a fupino qfitutfignifieatq; luepi numariu.Na lucpt uo camus et no numariumelut amicitiaeigloriseftcientfeic^teroru^ huiufmodi.Qiiseftu quoq; non> ttutiqp adioe ipfa atq; artificio lucradte pecuniteiut apud Cic,Na de artificiis Si qftibusiq liberales habedi funttq fordidi.Et Quin, Naur primu lingua ee coepit 1 quaiftuunftitutuq; eloque tire bonis (jmale utiiqftu dixinqfi acqfitioe, Scalte:pondo, Cap.cxii. Qla gbufda i fingulari ufurpadSalu.Cu aliis qbufda oftedi plurale tantu hereicu dixit t iugur.Deide ubi unae atq; alters fealae cominutie fut q fupftiteranafflidi funt.No dixit Sjuna atq; altera,Podo at caret fingulari nuero tefte Foca,Dieimus at duo podo:tria pedot LIBER „ f ufcp ad noftram acfatem ab oibus dictum eft;& rede did Mefiala confirmat.Forfan huius rei caufa eft q> ficut fupius de libn's diximustita hie fiqs ita loquatur.Rdinquo Jiberis meis duo pondo auri alters fignatumjalteje rudea'ntelligitur libramJdem eft,n,duae:tres;quattuor hbraexjuod duoitria quattuor pondo.Quidarn exiftimant aliud cflexum legant apud Liuium lib.xxii, Argenti podo bi tu'.&L fex in militum libras praeftaretxum Jegendum fit fchbras.Quidam etia fingularem huic no» mini dant & huiufipfius audoris ft ediu'o uerax eftjhonnulla exempla funnquale eft etia Columel* lae.Scyllae aridae pondo libram 8i quadrantem adiici oporterejfed nunc p pondere uidetur accipi. Huius coditionis eft ludus & ludi.Sed hoc in alte^t libije referuamus;Nuc aliqd etfam de nunaeris. De numeris. ^ Cap xxtii. Lato uno 81 odogefimo anno feribes mortuus eftdfocrates quarto & odogefimo anno eum libruimqui penathenaicus infcribiturifcripfifte dicituriuixitq? quinquennium pev ftea.Cuius magifter Leontinns Gorgias centum & feptem annos compleuit, Haec Cice, :uius ex uerbis datur intelligi ante centum praeponi numeje minorem.poft centum ue/ ro poltponi Quod Qum.quocg confirmancum ait Artium autem feriptores antiquiflimi Gorax 81 Thifias ficuliiquos infecutus eft uir eiufdem infulae Gorgias Leonrinus: Empedoclis ut traditur difcipulus.Is beneficio longiflimae aetatis.Nam cetum & nouem uixit annosxum multis fimul flo ruit.Et paulopoft:Nam Klfocratis praeftantiffimi difeipuli fuerunt in omni ftudioru genere, Eoqj . tam feniore.O dragenum homines tresJdem tamen Pli.Paulopoftainut tamen in feptenum & quinquagefimuia atq; centefimum uitae duraretannum.Ex quo apparet fine copula maximum quenqs numc^i prx> cederexum copula non nihil uarie praefertim retrorfum eundo, Adhuc qua: diximus & qux red* tauimus exempla intra numerum millenarium funttfed in ipo quoq? maximum quenqj numerum femper praeponimus. V t natali domini faluatoris anni funt mille quadringeti trigintaoao;uel miU k & quadringenti ac trigintaodo.Illud tamen non tantum in milibus eandem efle naturam;atquc innumeralibus citra centumiut milites noftri funt fex & uiginti miliamon autem uiginti & fex mi lia. Vd milites noftri funt.xxvi.milia:fiue militum nobis funt,xx,milia:fiue milites noftri funt uiti es mille;Cue nobis fingulis funt dccies:fiue dena milia militumtfiue nobis fingulis funt decern miV lia millitum.Omnia autem quae locuti fumustultra uicefimum numerum intelligi uolo.Nam de^ cem & feptemtdecem 8i odo:decem & nouemtnormam illam quam dixunon tenent,His inferior xa ne ipfa quidem fernant fuam legem.Illa.n.coniudionem interpofitam habent haec non habent, Verutamcn nec habere pofiiint cum fint compofitatnec plura: fed lingula nomina undecimtduo^- decim:tredecim:quatuordecim;quindecim:fedecim:ficut illaquocp compofita at<^ unica funt no* roina:undeuiginn:duodeuiginti:undetriginta:duodetriginta:undecentum:duodecentum: hoc eft uno aut duobus demptistde uigintitde trigintaide centum:ut Ab incarnatione faluatoris funt anni tnille quadringenti:duo de quadrginta.Et per denominatiuaiut Ab incarnatione agitur annus mil kfimus quadrigentefimus;dnodequadragefimus,Plinius lib.xxxv. natu,hi. Duo emm de uigefima olympiade interiit Candaules,Licet plxriqj exemplaria habeant duodeuiginti olympiada.Idem p* ximo lib.Atq; adeo duodequadragenum pedum lucullei marmoris in atrio Scauri collocati:duode quadragenum pro duodequadragenorum.Titus Liui.lib,primo:duodequadragelimo ferme anno efttquo regnare coeperat Tarquinius Domus. Cap.cxiiii, ■ Omus duos genitiuos het:unu fecudejalte^s qrtae:domi 8i domus.fed prior feruar JociS domus me« impiu teneotno p loco accipi£;fed p familia quae cotinef aedificio figurate cotines p cotentoiqj edam licet diceredomi mea: qfi in domo mea.Quod a't ide fit in domo 8L domi notu e vnu tameafoa exeplu,Quin.lib.y.In domo furtu fatftu habeo;^domi fuit.Datiuus tantu du 0 !! ,Sr J% C> c no! jS Coiu ®el- n u 5' l ’ r acci Pi. '; u,|,n, °anno ^nni Um ^ ^•HaccCice# lI «ntumue. 1 , nil Gorax Ll ' s Ul ttaditur iu 'usrim u i fl 0 AMft nete,Eo 1 Ai litotes pr^ci “UuutquiSj vvv. annisnojj ■yufeatoenfog I ‘ Cn) l f ^Uimur; ‘ } li, li.vu. natu, fntum,xxv,Par hut.L. Terenti, • atra Placentia o ccntcnos uice '•bus moremur r & quinquagin tutuonccntuin rntenum qua* nquagefimuia r; numcp: prx> is d'qua; red* rup numcrum aoao;uel mil* atuiannatquc cmndlexmi mihi iunmti jnt decern row uolo.Namde^ it.His inferior :t non habent, undccmv.duo" .umafuntntv entum shoe eft itons font and »nnus mil rfinfl !? ic Ul£ dxldera xao:du°^ termed '.CXI utlocu V1 , rdoirt % M -jj n otu« TERTIVS. % 3 t eft, Aceufatiuus indifferens. Ablatiuus feeundaeJn accufatiuo & ablatiuoiuel cu pr*pofitioe;uel -fine prxpofitione loqmunut reuertor domu uel ad aomuxxeo domo uel e dorao * & fu in domo uel domi;hoc grammaticu eftalluduero Jatimcatis &elegantix;hunc geniriuum fecudx no coniu gimusmifi cum tribus fiue qneg pnominibus;mex:tux;fu£e:noftr3e;ueftrae;& uno nomine alien* ut Ego uiuo domi meaemo uiuo domi tuaexra domi fuaemoftrsemon ueftrae;domi habitare uolo. Cic.in librisad Here.Qui cu ifta aetate & forma aliens domi uolo dicerc.Quida uolut illud domi aduerbiafcere.Sed quomodo coiungeretur cum adiediuisi'Quod fiqdo hax qnq; pnomina adie* ctiua fupprimanGtamen fubintelliguntunut domi ero.i.mex domi erimus.i,noftrse;domi eris eri nfue.i.tus aut ueftrs;domi erat aut erunt.i,fuae;ficut in altero fenfu;& in plaer ifq 5 nominibus pte domus locauiu altera pteipe habito.i.ptem domus mea^Et pater mihi iuflit;mater te uocanfrater nos expedatihoc eft pater meus uel noftenmater tua uel rioftraifrater noftei\Quando at hie geni* liuus fecundae regit alters genitiuum fiue pnomert;fiue nomenxertum eft ut ego eram domi dims domi huiusdomi Csefaris;domi pompeiiidomi aute publicsidomi priuatsidomi honeftstdomi infamisdomi paternsdomi materns habito;& fimilia no licere dicere iam tradimus, De quifquis &. quicunq^iquicquidi&l quodcuncp, Capxxy, Vifqs & qcuncp p eodem accipi folentiut Quifqs es hue uenias.Quicqd & quodcuncg no accipiunf p eodemxum alters fit fubftatiuumiut qcqd feftiuu;qcqd molle;qcqd te*' ne^uqcqd iucuditatistquicquid gaudmqcquid pecuniapi, Alters adiediuum; quodcucg __ i cslum:quodcuncj 3 fcutunuquodcucp laculum.Eius differentiae caufa eft q> uoces hce in mafeulino conuenientes in neutro ppftea difcordant.Erat.mqcunqp & uox fignificatio fimiliortjfi xeperiretur eo naodo quo dicimus quieqj 5t quicquid,Quodcp,n, fiue unum quidq; componitur a quodiledut no repitur quidemqyita ncc quodquid.Illud naqj componitur ex q qus quod; hoc at ex quis &C quiicaretcj? genere foeminino; quinetia mafeulino in accufatiuo cafuitatumcp habet no*- tninatiuum qfquis;quicquid accufatiuum quicquidiablatiuo quoquoitum in mafculino;tuin neu tromonunq in foeminino quaquamt apud Suetonium de uita Titi.Galba mox tenente remp, mift f usad gratulandum;qua iret:conucrtit hoies;quafi adoptiois gratia accerferet.In accufatiuo quoqj in alio genere q neutroifed apud oracores,Plautus in captiuiduo.Na meus balifta pignus e:cubitus catapultaihumerus aries;tu genu ac quenqj iecero ad terra daboidentilegos oes mortales facia; que cpoifendero,Qucnq;.i,quencucp;Sergiusautemdonatu commentansait; Vtracj}parte declinatur hoc pnomcn qfquis;cuiufcuiusxuicui;quequem;quifqs:quoquo;quiq:quoruquo^;quibufqbust quofquos:quiqui;a quibufquibus;Noli putare hoc cafu declinatois ee;ut apud Cic, remanfit cuiqj quod fed;aliquid fecKiion aliquod feci .Item quod malum fechnon autem quid malum feci;fed qcf mali;& fcio quid faciammon autem fcio quod faciam* Video quid facis;fsepius q uideo quod facis; Ita & ccetera ab his compofita;quidda:quoddam,Nam qdda adhaeret adieftiuo;quoddam fubftan tiuomt mirabile qddam;obfcoenum quiddamiquiddam maius.Et quoddam templum;quoddam Ex his liquet exemplis optimum quodq; prxdium;honeftiflimu quodq; confilium; ex mmentis cf cepi;decimum quodcp lit tuu.Nam fubftantiui natura eft coniungi cu adiecliuoiadicctiui uero cu fubftantiuo;quali connubio quodam Jdeo ubicunq; eft fubftanriuum;defiderat adiechuumiquafr coiugem impatiens alterius fubftantiui.Rurfus adieiftiuu;fine fubftan tiuo tanq fine uiro ee no pot cum altero adiedauo nihil cofortii habes.Eocp fadtu eftmt hi quos dixi;errarent;qj qdoqj uidetur fine fubftantiuo efie quod;ut Reliqt mihi pater multa prxdiaiquo^ optimum quodcj; mihi fubla turn eft.Scd omnibus liquet fubintelligi fubftantiuu ficxptimum quodq; prxdiu. Quiccp at idem efle quod unumqdqpante fignificaui Quin.Nec caufas cur quiccp eo^ accidat:pfequi,ppofito opi neceffanum eft,Hoc quoq; addamus;quid folere ufurpari p in quojut apud eunde; Quid tibi tatu jnali feci;quid offendirEt alibi;Siquid offendiXicean Lxlio.Quid.n.indigcns Africanus meifEo* dem modo nihihut nihil te offendi.De differetia at inter qnidda & aliquis fiue quifpiam;fiue quifq illud certum homine;hoc unuquenlibet fignificat;in libris dialedice difputauimus.Hic tantum admonendum eft quofda his pofterioribus eo modo utiiquo ego no uterer p illo fupiore. Vt Hie* ronpmus qui libpi de hebraicis quaeftionibus exorditur;Qui in illis principles libropi debea fecuti ri opis argumentu ( pponere;cogor prius refpondere malediciis Teiretii qppia fuftinensiqui comae* diapi plogos in defenfionem fui dabatxgo dixifle quidda potius q quippiam. De certo.n, crimine loquitunnon de incerto.Idem eft enim quippiam quod aliquid,Scd de hoc I libris his quos dixi la* tius, Sed forte Hieronymus feriptum reliquerat quiddam;& librarii in quippiam mutauerunt* Magna au&oritatees uirud magnaeaudoritatis, Capxxyi. LIBER . .. r . Agna audoritate es uir:uel magnae audoritatis.utrotp ftiim flio diciusifea raro fine ad iediuo duntaxat in gto:na in ablto nunqmt apd Ci.in Salu.Nunqdquos .ptulit Scipio nes # metellos ante fuerit aut opionis aut gloria, C xtepi in eade rone non e utcndura gto # abltomifi uelimus illud Pli.ex li.vii,na,hifto.feq:Choromandoi^ gente uocat tan ronufilueftrefine uoce ftridoris horredithirtis corpibus;oculis glaucis:detibus caninis Poterat did ftridore horredo:qq qd* ad elegatiam ptinet egop lege accipio quicquid magis audio ribus placuit:quojji in primis e Pli.pfertim cum Ci.ad Lentulu ita fcribitiLentuIum noftrum txv mia fpe fummae uirtutis adolefcentcmxum caeteris artibus tqbus ftuduifti femp ipfexum in pmis iei ita non edicebit in utraq; orone uti gto# abltoxamen ut ego fentio:parce.Na illud ab hoc loco fe paratum e:quod idem dixit Scipio Africanus id setatisatqj his rebus geftis,Illud enim id aetatismei idem eft quod ea aetateificut dicimus.x.annis uixir # more grae,x,anos;Qua honeftiorem locution nem Seruius putattVel aduerbialiter poniturmel fubintelligitur habens uel agesmel natus id teta* Cis:In quo ptinus admoniti fimus oratores fummope fynechdochen refugiftetqle foret genre ftri^ dore horrcnda hirta corpibus:oculis glaucathiftorici no refugerunt.Salu. At ex pte.C, Antoius pe-* dibus xger in plio adee neqbat.Ci.Quintilianufq; dixiflet pedibus aegris.Nec dixiflet doleo caput doleo ilia aut ilibus.eet.n.Synechdochetfed dolet mihi caput:# ilia tibi doletjn hoc uerbo # illud notandu eq>de re extra nos pofita:(icut de corpe noftro loqmurtut illud qd facis dolet mihimtina doleret tibimt apd* Tere.Dolet didtu adolefcenti pudenti # libero.Et itei^tSi iftuc itidedolerct ti> bi:ut mihi dolet:Et in eade comoedia:Fac illi qd' itide doleattqd' nunq per fynechdoche dicer pof fumus.Na ego doleo iftud qd* fecifti;Qui fermo ut fupior apud audores e frequensmt Salu.Qiia^ fi dolens eius cafummon e iynechdoche.Haec.n.figura rantu ad animi # corpis qualiratem ptinet nihil ad extrea refpiciensrqualia fuerunt:doleo capuudoleo ilia:# hie pulcher faciermornatus ani<* mumJdeoqj ilia fynechdoche no erunt.potens diuitiis:grauis pietate:pratditus dignitate. In marmore incifae funt Iitteraemon in marmor, Cap.cxvii, E? N marmore incifae funt lirteraeiin gemmann lapide:in lignomon autem in^ marmor: in gemmann lapidermin lignum.E diuerfo in aestnon in aererlta enim apud oes autores q* "‘"4 turn inueni:femper feriptum eft.Liuius libaii.Priufq urbem ingredereturdeges decern^ w uirales quibus duodecim tabulis eft nomenun aes inciiastin publico propofuerunt. Sed quid exempla ponimus paucorumiquod omnes facere affirmamus, Relatiuum frequenter non refpondere antecedent!. Cap xxviiu Elatiuum frequenter norefpodet antecedenti neeg \ generemeq; in nueroiuricp cufledhV : tur eius fententia ab atecedente ad fequens fubftatiuu de mafeulino in neutrum: ut Salu; (Eft locus in carcere quod Tullianu appellatunQuod aliter dixit Vale.Maxius lib.ii, An tea fenatus aflidua ftationem eo loci pagebat q hodie caenaculum appellatur.Et Pli.i coi tu uero lunx qd* iterlunium uocat:cumappere defierit.Mutato eria numeromt Ci. Quibus tame gradibus Romulus in crelu afcendit:his necg ifti appellat bona.De mafeulino quoq; in foemininu; ut idem:Omnes tenues atqj humiles:qux maxima in oppido multitudo eft:fibi pfidiu paratum pu tanr.Et Vergilius;Nec ptem pofuere fuis:quae maxima turba eft.Manente quoq; genere uidef fieri quteda mutatio:ut Quint. Vbi uero uniuerfas familias fames extinxinqute ps maxia eft: inanes do mus fitim ducunt.E diuerfo de foeminino in mafeulinu non mutato numero.Salu, Et fines habet ab occidente fretum noftri maris # oceanitab ortu foil's decliue latitudine quern locu catabathmo incolx appellant.Mutato etia numeromt Quin.Refifta his q omifla re^:q nerui funt in caufis di> Iigentia quada inani circa uoces ftudio fenelcut.Et alibi:Et fupplicatioes q maximus honor nidh> ribus bello ducibus daturan toga meruit.De neutro in aliud genus:Salu.ipfe ex flumine:quampxi mam oppido eile aqua fupra diximus:iumenra emeret:Mutato etia numeromt Liuius:Anxur fuic quae nunc Terracinee funtmrbs prona in paludem, Aliquando fine ullo certo accidentimt Quinti* Ego quae foeliciflima uel laflitudo uel fatietas eftmirtute confenui. Quae didio deberet refpondere fequenti fu bftantiuo ea refpodere antecedent!'. Cap.cxfx. Iuerfum huic genus e:cu didio refpodet antecedetixu deberet refpodere fequenti fub^ Iftantiuomtapd' Virg.At puer Afcanius cui nunc cognome iulo.Liuius Iib.xxv. Scipio cui affricao fuit cognome q modus p drum licet frequetior fit:tame nonunq & noiati» uo q> eft magis generalemtimurmt Cice.Argentarius Sextus Clodius cui nome eft For - rnio ;^ t Quinti.Notum e Quid Glicoi acciderit cui Spirideon fuit cognome.Neq; p re latfuu mo:fed et citra relatiuu ut Teren.Ecyra e huic nome fabulae.# p hoc noiatiuu. p drum: ut Liuius libro primo:FauftuIo fuifle nome ferant.Et Solinus de mirabilibus. Lapis ifte in aqs mol^ Ls eftjhuwo duratux aemptusmunq duo fimul repenuntur.lnde unionis lumen datur. TERTIVS/ Datiunm&accufatiuupi fequi cafum relatfui, ' Cap.cxx. Aec 8C de datiuo eft;& aecuiatiuo quoq* fua naturatut antecedcns fequaf cafum relatfui reli&o fuo;ut apud Vir.Vrbe quam ftatuo ueftra eft.Oratores at poftponunt anrccedes quale foretquam urbem ftatuo ueftra eft;ut apud Oui. Cecidere manu quas legerat her -tfo uenuftatis; ^ _ - r — _ apud Ciejionulii illud in Salu.fie legut.Nunqd eos quos r pculic Scipioes & Metellos ante fucrant ■opiniois aut glonm.Quida legutmunqd hi quos ,ptulit,TaIe.n,i euangelio; Sermoneque audiftisj noeft meus:quod in grseco hoc eft in fonte e fermomo fermone,Vnde interpres noftei: tranfferes .•’ *- ' ' up nere uel ide nonaen reperemusiuel accufatiuuna in debitu cafum refoluemus. Nam utruq; fieri;exe p-lis comperimus.Siqdem frequenter ita locuti funt audorestquas res tibi turn terra turn mari nup comifuhre tres Tint cum fratre comunesmel hae fint cu fratre comunesmel ex his aliqua comunica* bis cu fratre;& item p caeteros cafusmt quaiji reije non indiges;eas uel eas res donabis mihi; uel hae meat erunnuel hae res mihi auxilio efle poffbnt.Et ita multis modis p cafus uariare oratiois licebife Cice.jp Ligario:Sed hoc non cocedomt qbus rebus gloriemini in uobis;eafde in aliis reprehcnda^ tis.Et paulopoft;Quotus.naftud qfcp feciflet;ut a qbus gtibus in diflenfione ciuili noeet receptus efletqj etiam cu credulitate eiedtus;ad eas ipfas rediret.Idem tamen in rhetoricis inufitatius Sulpw tio;cui pauloante omnia fedebanntum breui fpacio non modo uiuere:fed etiam fepeliri prohibue- jrunt.lllud magis poeticumtquale apud Horati.pxarminum.Quis non malarnm;quas amor curas het ;haec inter obliuifcif .Etiteije in fatyra;Qui fit Mecoenasmt nemo quam fibi forcem; Seu ratio dcderinfeu fors obiicerit ilia Contentus uiuatdaudet diuerfa fequentes. Homo prudensme dicam fapientem, Cap.cxxi, |Omo prudens ne dica fapienteunelius q ne dicam fapicns.Cice.p Deiotaro Crudelis Ca jftorme dicam fceleratum & impium;& hoc fubftantiuo praecedenteffecus at fcqucntetcj _jle eflet;Crudelis ne dicam fceleratus & impius Caftor;& prudensme dica fapiens homo, 1 slam fi ponamus in accufatiuo:pq abfurdu foret fic;Crudelis ne dica fceleratu & impium Caftorei prudens ne dica fapientem homine,Inpriore,n,modo fubintelligif eu ficiCrudelisCaftor ne df- cam eu fceleratu & impiu.In aliis cafibus no e haed ireepdiuerfitasmeq* caufamt idem. An fperaflep hoc uiuo Miloneme dicam confule Milone.lllud eiufde in libris ad HerenniurmNeq* diffimile his neq? ufqjadeo fimile eft;Obfuit plurimum eo tempore reipu.confulum fiue ftultitiamtfiue mail'd am dicere oportetffiue potius utrunqj.Mam ubi erit fuppolitumjCerte dceftJllud nanq* uerbu qd' interiedfum eft de nominatiuo;mutauit in accufatiuum.Sed ficut in Euripo aut ficiliae freto iflato uento uela aqua^e impetus retroire coginita orationem lege gramatica euntemiaucftoritas ipfa co' fuetudoq? inhibet ac repellif.Vef^ ut grammaticoiji expedationi fatiffaciarmfic erit conftruendu; aut ftultitia confulum;aut malitia;aut potius utruq* obfuit plurimu eo tpe reip.fiue illud fadtu co fulum dicere oportet ftultitiaifiue malmamdiue potius utruncp, Vel fic.Obfuit plurimum reip, eo- tpe confulum fadfumifiue illud malitianmfiue ftultitiam eo^:: fiue utrunq* dicere oportet. Audiui te ut cxteros affuifie m prxlio;& audiui te ut cmtcri;&: cxtera, Cap,cxxii, Vdiui te ut cmteros affuifle in prmlio;& audiui te affuifie in plio ut cxteri:hic fubitellp ggit affuerutubiintelligi non pot ftatim fequenteinfinitiuo &L omnia ad fuum regimen ttrahete.Itaq* fic exponitur, Audiui te affuifie in prxliomt audiui cseteros affuiflciake^: ucro ut dixi hoc modo; Audiui te affuifle in prmliomt caeteri affueruntiquod nequaqua concedatur fic dicere; Audiui te ut caeteri affuifle in prmlio. Hoc enim dccjarat; audiui ut c£eteri audieruntf Alterum fortafle fic; Audiui te affuifle in praelio;ut caeteros. Spero tibi efle bonus amicus. Cap.cxxiii. Pero tibi ee bonus amicus;credo tibi fuifle fidclispprie dicif. Per accufatiuuna uero n5 nifi altegd accufatiuum addas;q antecedat infinitum,Nam hie feqtur hoc mo, Spero me tibi efle bonum amicu;credo me tibi fuifle fidele,Quatda uerba cum nominatiuo iugi recufant imo plseraq*.Na ut recle dicoflncipe mihi efle familiaris:&: noli efle illi intimus Ita inufitate dicamdneipe ee mihi familiaris:illi ne libeat tibi ee intimus;Hoc tame loquedi genus nonuq repimus; ut apud Lucanum in,x,Tutuq 5 putauitfla bonus efle focer. Alius dixiflet ia fbceps ee bonum.Et apud Ouidium de ponto.Et qs in extremo pofitus iacet orbe tuoBiC Me tame exce> pro q precor efle tuus,Dicere potuiflet;fed no tam uenufte quern prsecor efle tuum.Tere.in andria Quse lefeinhoneftooptauit parare hie diuitias;potius q inpatria paup uiuere. Apertius apud cum dem Ouidium libro primo fine titulo;Spereq* in molli mobilis effe thoro.Et ille uerfus uulgatust Sperne repugnando tibi tu contrarius efle.Quod fi dixiflet noli repugnandomerfufep pateret; nul lumde conftrudfa'one dubiu eet.Talis tamen modus loquendi e graeco fluxiuubi ufitatiflimus eft. « LIBER Defende me domine, Cap.cxxii& i Efende me dominejadiuua me optime ufr :tace homo impfteitttutato uocariuo in nola ! riuum no rede dicetur.lte defende me tu deus meus:adiuua me tu uir oprimusitace tu ho impitus;hicp noiatiuu etia rede loqmur.Subintelligitur.n.ens hoc mo:tu ens do~ minus meus: Qua rone defendi pofTet illud in pfal.Domine deus nofter; nifi fumptu ef fee e graeco.Idc fit in uocariuo alicuius nois; Verg.Nate meae uiresimea magna potetia folus.Ide fit in noibusppriisiqd* fit in hoc pronole Si in uocatiuis cafibus fic, Aue caefar fumus im peratoriNecp id tantumodo in impatiuomeru etiam Si quide facilius in aliis modismt Quo tendis Aenea extremus oium froiano^tuel extreme uiuis 8C regnas Helena dono deum;& regnas med i'» dius faeuiffimo^: hoftiurmmelius q medie.Male per folumppriutp nomen aut iundu cum ,pnoie ut Quid facis tu Seruiusiaut p nomen appellatiuu fine pronoie:ut Quid facis dominus meus: nifi tali modo:ut Quid fedes inter feruos dominusthic fubintelligitur ens;ibi fubintelligi non poteft. Quare illud Plinianum in lib.vii.de natu.hifto.nifi menda librarii e;non placet mihi.Salue primuf oium parens patriae appellatetVbi non modo appellate a primus in cafu difeordanquod etia impi* tis ad rephenfione patenfed ne appellatus quide fi diceretur;plane latinum foret:cum fuerit dicen* du prime:fiue fiefed ita feriptu ab auctore fuifleifufpicari liber.Nam Si ilio mo dicere licuifiet: Sal ue.M.Tulli primus oium pares patriae appellatus:quod ita feriptu fuifle comcdatum no eft ex cec tis uerbis:qbus pauloante audor utitur.Siue falue tu primus oium parens ipfius patriae appellatus Siue falue tu prime omnium parens patriae appellate.Eft enim illud parens uocatiuus. Quod uerbum debet fequi ultimum fuppofitunn Capi.cxxv. Erbum debet feq ultimu fuppofitu in pfonaigenere Si nueromt Ego illu de fuo regno? ille me denoftra republicare percundatus e:duo fuppofita funttego Si ille;quoru utriqj uerbu accomodatur:fed fequeti pala;antecedeti per fubintelledionemmt fittut ego illu ___de fuo regno peundatus fum:ille me de noftra republica percundatus e.Conuerte ordi nem pfona^tfimul pfonam uerbi mutaueristfic.Ille me de noftra repu.ego ilium de fuo regno peui datus fum.Muta ergo genus fic:Ego ilia de fuo regnotilla me de noftra republi.pcundatae.Muta nueros ficEgo illos illal'ue de fuo regnoulli illteue de noftra rep.peudati peudatame fiitv Et item econtrario.ln hanc tamen formula non cadit quotiens per compationem aut fimilitudinem loqui munqle eft:melius ego lftud q uos feciftem:hoc ille tam prudenter ut ego feciflennon aute ut ego feciflem.Hic enim fubintelligitur ficiHoc ille lie prudeter ut ego fecUSi ipfe feciflenMelius ego q* dem iftud q uos feciftis feciflem. Verburn.n.principale debet e ifier ri;fubintel 1 igi at quod non e pn cipale. Quod adiediuo cum pcedit;fubftatiua obfequi debent.^ Cap ,c xxvi, Diecliuo cum pcedit:debent obfeq fubftatiua.Aliter uitiofum e:ut hoc mo; Nulla uir-- go e dicenda uel corrupto animo uel corpe :dic pro animo mente;fic nul Ja uirgo diccda e uel corrputa mete uel corpe:aut uel corrupto corpe uel meterno erit latinu; quod co* tra fit aut pcedete fubftatiuoiaut reicdio in fine adiecliup:fic;Nulla uirgo e diceda uei mete corruptatuel corpe;aut uel corpe corruptomel mete.Ite uel mete uel corpe corrupto: aut uel corpe uel mete corrupta.Similiter in plnrali uariabo exempla ad euitandu faftidiu .Neo diues eft; eel ualitudie infirma uel fenfibus;aut uel fentibus i f irmis;uel uahtudineJte neo foelix e uel cofcia: uel membris affedis:aut uel mebrismel cofcia affeda.Cice.tamen in philippicis inqt;Optima funt Si mente SC uiribus.Nefcio an culpa librariorum fit qui ita fcripferunt:pro eo quod e Si mete optu* ma funt Si uiribusmel optima Si uiribusmel optima funt Si mente Si uiribusi Non rede dici corrupto uel corpore uel mente. Cap.cxxvii. X his qua: tradidimus:pala eft nequacj rede dici corrupto uel corpe uel mente. Debet eni adiediuu illud ad utrunq; fubftantiuum applicari in genere Si in numero, Ncq; de uel tatumo itelligo:fed de cteteris quoq? coiundioibus p&rnt mo ex Ciceroe attuhexe __plum p nec:per fiue:p caetera huiufmodi.Neqj hoc foluiubi adeft fubftatiuu cu adiedi uo;fed et fine coiquale hoc eft;Tu nec faceres;nec ego pmittere;non e hie fermo latinust Diccdum nanq; nec tu faceresmec ego permitterermaut fic.Tu nec faceresmec a me facere permitteres.Tota eni oratio depedet a pma didioe.Ite potes cognofcere prim ex alio^i fermone;partim te edocebit; ipfe tabellariustnon e latinum;fed ficPartim potes cognofcere Si creterataut fic.Potes cognofcere; prim ex aliovum fermoneiptim ex tabellario,Item;Tum ex fupiori bus litter is te oia intellexifle; tu ex his intelligere potes:diccndum erat turn ex his intelligere pofleJtem paratus fis uel pugnare; ft' qui te Iacefliint.uel fiqui non funt:ne recufes facere pacem;dicendum erat:aut fine illo ne recufcs: aur ficmel pugnare paratus fis 8i caetera.Ex his quee dixi uideor rephendere legem duodeci tabula ni.Liberi pntes in xgeftate aut alannaut uinciantunquafi dicendum fqerit.Liberi aut pntes ixgcy ftate alat:aut uinciatur.Sed non e uetuftas ilia reuocanda ad hancregula:quae conftat ex ufu eoru; qmoreiIloi% uetufto non funt locuti:tametfi hauddubie opinor primu auta quibufda adiedum kgiq^ata in uetuftiffimo quodam codice declamationum Senecae.Liberi paretes alat;aut uicutur. TERTIVS - Huias etiam loci illud eft: ne hoc modo uerba commifceamus ditierfam fiafarlm habentfejqaaTe eft.Ille mihi nee nocuit unquamtnec adiuuinEgo nee ofFendi eum nee profui: dicendnm eratalle jnihi nee nocuir unq nee profuitcaut fie,Me nee nocuit mihi unqnecme adiuuit.Ego offendieum nec adiuui :aut ego nee offendi:nec eidem profui, Trcs negationes aliquando no plus efficere q dux & camera, Capi.cxxviii, Res aliqdo negationes non plus efficiunt q duxxollocatioe ipfa didlionum efficiete: uc ^jlNunq mihi nee obfuifti nee profuifti,Tres hie funt negatiocs,Muta pmam negationem fe’in medium aut in poftremumu'am euanefceticum ibi locum no inueiat fic.Mihi nee ob __uifti:nec,pfuifti unqtaut fie,Mihi nee obfuifti nec,pfuifti unq, Nefcis nee in pace nee in foelio uiuere;Nec i pace nee in bello feis uiuere Jbi tres negatioes funnhic duae:cum eadern fit fnia, Vereontimeo metuo;& fiqua funt talia idem efficiutiuel cum negatioe uel fine ea;ut uereor ne ue- riat:& uereor ut ueiat:timco ne moriatur:& timeo ut moriatur more Ciceronisiut ne put no. Me tuo ut ne percat,Et Tereti, Apprime in uita utilejut nequid nimisipro nequid nimis. Exquo miror Seruiu ita feripfifie primo georgico^.Vnde male qdam hue locum fcribut.Pater adcft:caue ne tri ftem fentiat.Si enim hoc e dicmuide ut te trifte fentiat.Nam & ne caue phibetis e:ne nunq pro ne quaq.Et ipfum nequaq & nufq 8t nufpiam fimplicem negationem indicatjdeoq? uno uerbo con- teta funtmt nequaq ueniaminecubi uero dupliceudeocp duplex uerbum poftulat, Vno necubi mi hi obuius fias.i.ne alicubiiut ficubip fi alicubifficude pro alicude.Caetera qux d natura negationu difputari foletdibros dialectics noftrx cotulimus.Qux ideo pterimus;q> fere no fint ignota ora— toribus*,Dialedicopd uero nemini cognita,Illud tame aduerbium hue iiluc trafferamus^Vir malus nulla laceflitus iniuria ab amicitia recedit.Vir eni bonus nulla laceflitus iiuria ab amidfia reccdet: uel recedat.Nefcio tame an liceret dicere recedat: Hoc loco eadem uerba dant malo uiro & bono led tamen malus recedere ab amicitia intelligifabonus no recedere;& ilk non laceflitus iniuriaihic laceflitus.Et haud feiotan hoc fit fatis ad hate diftingueda dixifle;q> alibi rem fignificamusialibi ad naonemusiHuc addaus unujin quo no pauci falli folentjubi debeat geminari negatio;ubi no debe- at:ut hoc exeplo.No modo ftellae;fed ne luna quidc ad folem feruat fpledorem fuinrccte dicif, Ite hoc mo recleino modo nulls ftellacifed ne luna qdem 8t caetera. At quotiens didioibus adeft quae dam cotranetasmo poflis tollere altera neganonemiut hoc mo;No modo ftellae no apparet: fed et lua ad folem obfcuradSine negatioe geminata no rede loquarisdtem no modo no abfoluo hunc; led ne leui qdem poena cum eo trafigendum puto.Quidam tame nuper feripfit non modo abfol- uedum huefed nec etiam grauiter puniedum putojeum dicer debuiflet no modo no abfoluedum Sunt enim diuerfa abfoluendum 8i puniendum. Item non tantum non conftantenfed etiam tre— pide 8i cofufelocutus ejtem no tatum incoftatenfed fortiter &ppe miaciter locutus eft.Male hoc fecudum dixifti dempta negatioe,Erat enim dicedummo tatum no incoftanter Jn quod uitiumin cidit Boetius li.iiid Ci.topica dices:Si no confufe folum:uerum etiam diftributim & i fuarum par- tiumpprietate nofcatur.Dicedum erat no folum no confufeidiuerfum e eorum uitium:q ad illud no modo applicatifed etiam cum deberetapplicareifed faltemiaut fed certe:aut fed uel: quale e La- jftantii libro primo:Quis enim metis ernotae no modo futura praedicere: fed etiam cohsretia Joq poflitfDicedum erat;fed uel cohxretia;aut fed faltem cohaeretia:aut fed certecohaeretia poflitloq nifi forte culpa librarii eft. Ego uero i utroqs no aueftoremtfed tale genus oratiois reprehendo, Veni ad me:uenito:uenias;uenies;ne uenias & caetera. Cap.cxxix. Eni ad memcito ad memeias ad memenies ad me.Scribe ad me:fcribito: feribas: feribes idiftereter pene hie quattuor utimur:horum tame uno i negatioe ne ueias:& altero quo in aftirmatioe no utimur i hue modum ne ueneris.Nam ipium ueneris duobus mois ac cipitununo fubiudiuemt fi uenerisaiel cu ueneris,Altero fine fubiutftiuo nefideo il lud fimujut et pro Scipioe pollicear feceris ii quo &i caetera,Sciedum tame eft;q> hax omnia uerba fu- turi funt tpismeluti ita comutemus.Si abftulero huic filia:eu iugulaueromon at iugulauerim. Ego hoc uideroitu uiderismos uideritisiquafi hoc ego uidebo uel uideaitu uidebis uel uideas, Ne uenc ris:futuri item e tpismo ueneris praeteritiJllud uetatthoc negat:quod fecudum commune eft cum pma pfona 8i tertiaiut neqj uero crcdiderim.Neq? uero fuerut in ea opionetqua caeteri & fine ne— gatione improbe dixerfidixent aliqs.No ueni:n5 factnon iugula:apud oratores fere nunq: fed apd' poetas:ut Vergilius:Ne fieui magna facerdos.Et Ter,Ne nega.Liuius li,ii,Craftino die oriete folc 2 acie rediteient copia pugnadi ne timete;& Quint.Tu ilia defendcamamerelinque.Hic nos Quin** admoet ne pro illo ne feceris dicamus;quia alteru negadi eft;alterum uetadi, Ideoqj ne cum prima pfona fingularis numeri nunq coiunclum inuenimus ob earn caufamipropter quam impariuu ca¬ ret prima pfona in fingularftqa neo fibi foli aut impat aut uetat,Vnde frequeter legmius ne timuc stnau s; ne tineas ;ne timueritisjne timeant, nunq aut ne timeatninifi uc prout nomfed n 6 times* LIBER non auffmlnon fperemtnon timuerimtnon fperaucrimitto crediderim ,itiwerc laudere: fperaretcro dcrc ncn poffum aut non debeonta in aliis perfonismt idem Quin.Non expectes ut ftatim gratias aganqui fanatur inuitus,i,expe&are non debesmocmm eo modo hoc dixinquo dicere folemus cu uetamus ne me expdes amplius.Hic enim negario eftinon uerarionta non cxpe&aueris;& ne expe/ clauensrquorum alterum praeteriti temporis eft negate^ alterum futun Si uetat. De negacione adhuc q» ad clegantiam pertinet. Cap.cxxx, Oc quod adhuc de negatione fubiiciarmad folam eleganriam dicendi ptinenquod quale ifitifubiedis exemplis per fe apparebit,Quin,Non eft difficile ur maritum uxor occidar I fi non eft difficiliusmt filius patrem.Idem.Ar9 eo caufam dimittimusiut no fit abfolue dusadofeicens nifi etiam laudandus.Idem.Quare non petit ut mife^t putetis nifi 8 i innoces fuerit non petit ut afftidum alleuetismifi& ,pbauerit fe fe infoe]iciorem:q> patrem amifinq 3. oculos.Sei iiius Sul, Atq. amittere liberos malum eftimalum nifi hoc peius eft ierre 8 i ppeti.Salufti. Parcite Si' gnitati Lentuli fi ipfe pudicitiseffi famae fuae ft diis aut hominibus unq ullis pepcit.Ignofcite Cethae gi adolefcetuaenifi itepe patriae beilum fecit.Titus Liui.li.xxxi.Nam quod ad ea attinet ; quae nobis ©biecitmifi gloria digna lint fateor ea defend! no pofle.Ouid.Nec tamen haec ferjes in ca pfit achi- «i;Si mihi cum magno non eft communis AchillejHuic fimile eft;quale apud eundemtMetior ol> feu^ nifi cum uox fecerit orbe:Nup oneratas fummo mea uulnera caelo Videritis ftellas.Et Quu Ivlentior nifi cum peregrinatio mea nos diducerenmaluitee cum matre. Et itei^: Afiidcre.n,afaos mimftrate;manum porrigere qlibet poterat.Mentior nifi factum eft,Idem uerbum apud Ambrofi urn eodem modo pofitumttum in libris officio^ttum in exameronttum in aliis reperies: Si a apud Cyprianum adDonatum;Mentior nifi alios qui talis eft increpanturpes turpis infamat. Vter utrum accufat, Cap.cxxxi. Ter utrum accufat latine dititurmt Cic.p Milone Vter utri infidias fecerinuterqmtriq; uix aufim dicercmeuter neutri oio non dixerim.Teren.in phor.inqt; Quia uter911019 left cordi.In incertus audor efbedito lie leg: ,x,quo9 commentario repd a Caefare geftajnfiue ab Hircio; flue ab Ooppio ito lie legnlnterim difienfioe orta inter Achjllem &L Arfimonemicum uter9 II I'j aiterq; alter! obiicianpalam eft utrun9 fecifle,At9 fie dicendum cilcip illud frequentifiimum pro iiatunalter alter! obiidtjalter altepi contemnit: alteralte^ accufat.Alter.n.alte^mo ambo ambos accufant.Idem dico de neutermt idem Quin.Ita fie nut cum aequali cura linguam utran9 tueri coe pimus neutra alteri officianQuare peccauit turn amicus meusffi amicos licet palam reprehenderej jq mi nup ad fe fenbenti uter utri beilum intulliflenrefpodit neuter neutruaut potius uter9 urri'9 turn Pnfiq lib.ii.ait.Fifcina uero a fifcoian fifeus a fifeinatan neuter a neutro dubium eft; debuerat riicercjan neutrum ab altero.Nam 9 a fe deriuetunfuperuacuum eft dicere, Sed dicendum tanturn ab alterotnon autem a neutrotquafi nec ab altero:nec a fe.Nec illud quidem fileamus: Vt dicimus liter utri;ita;quis cui;ut Vir.Quae quibus anteferam.Et Cic, Quid cui prarponendum fit* Quint. Quid quo loco fit collocandum.Idem ut dubium finquid quo referri oporteat, Vocaui te priusmocaui te prior, Cap.cxxxii* Ocauitepriusnoneftidemquod prior, Illud fignificat tempustquafi pnus q nunc utl tuncthoc uero pfonam.i.ego duo^, priori hoc quando duo ad unum referuntur.Siqde ego Si hie te uocauimis;fed ego prior;hic autem pofterionita fit cu unus ad duos refer£ V ocaui te prioremtmelius q priustillum at pofterioremimelius q pofterius.Per pafliuum qs ia hoc nequeat dicere, Vocatus es a me prior;fi duo eftismocatus es a me priore: fi duo fumus. Eade ratio eft fuperlatiuorum primus Si poftremus;& fi qua fut alia ^Vocaui te primus uel poftremus fi multi pie q ru me.Nonnunq hinc unus eftallic pluresmt uocaui uos prior; fupple q uos me; uocauimus te priorcs;fupple q tu nostldem de fuperlatiuojubi multa membra funtiut primi nos uenimusiuos pcfteriores ille ultimusiprimus ego intraui uafium;tu leriorulli tardiffimi. Tenetur ne facrilegii;an furtiran utro9, Cap.cxxxiii, Iqs furetur rem facram de pphano; tenetur ne facrilegii an fur titan utroqjmon aut utry ulcjtq fuftulerit rem fuam de facrotfurti ne tenetur;an facrilegiuan neutro; non autem jan neutrius,Accufare hunc potcsiuel furtuuel facnlegiiiuel de utro9; uel de ambobusi uuiuf9autambo^.Condenarenolicetdeutro9;led dealteroiucl furtimel facfilegibnoat fed altenusaiel furtimel facrilegii.Cur ita finnt demus uarios cafus eide uerbo; pfertim fubcoiuiv choibus quae cofdem coiungere cafusldebennNempe 9 noia peccato^ cum huiufmodi uerbis ide ualent.in genitiuotqdin ablto praepofitione habentemel no habentcinonidem in catteris, Nempe laoc in his modo noibus quae certum peccatum fignificant;5«: fpecialeffed in is etiam quae generale ‘fun He. Iur ' fofe& , °p cxxx, ;^ quak u'tvS r r °«5t °ccs fuerir as*** : uu * Paratedi, ;;■ n °lcttc Cethjj ' rt : S u *nobis ' ’’■■■■Mcnorolv SSSs?^ r c-n,cibos - ; d Ambrofi • >Y; w.&ljapmj kp.axa, uTa.UtCKpUtri^ ■ ■ uc abOoppio ”'xura urcnj m.iicnunqlociv vl)criorlkGui< ••: itifiimum pro rdambo ambos urr.intpracricoc 11 rcprehendeie) as utera urriqt :nclt:dcbuerac i ndum tan tuna ms ;Vt dicimus wmiifcQffnfc ip.cxxxiii ,5 cj nunc uti < (cruntur.Siqdc s jdduos retert ■liuum qs iahoc mius. Eidc ratio v^icmus ft mulri duo'.(cdutrinc|J ■ - c - no(\crior: fup ^ uocauitt" s viournosiuos Jen***! '.Lnon \':X P • : : ';, f rbis' dc - TERTIVS & incertumtut Cic. An non intelligis primu quos homines 8i quales uiros mortuos fiJmi crfmim's arguas:Et ite^* Sceleris atqj nefarii patricidii condemnauimus.Per hare uerba licebit tanti Si q ti cu fubftantiuis adiunguntunp genitiuum utiuit quanta: pecuniar codemnaftitrantae fummx dlnaui quanta: poftuIafti.Liui.liixlvii.Sed nequaq tantum reli&um eftjquantae fuma: damnatus fuerat. | Impleo & refercio ablatiuum poftulant. Cap.cxxxiiii fOntrarium,ppe huic eft quod fubiiciam impleo:& refercio:& fimilia uerba ablatiuum ft f ne prxpofitione poftulantiut impleui nauem frumenro:& referfi apotheca uinoioC tame _faliqdo addimus illam prxpolitionem de:fic.Impleui nauem de omni genere frumeti: Si referfi apothecam de uaria natura uinoiji.Vix aufim dicere impleui omni genere frumenti: 8i refer fi uaria natura uino^hoc quod dicimus exemplo coprobadum eft. Cic.de oratore. Quod fi tanta Uim rep* maxima^ arte fua rhetorici ampledterenftquaerebat cur de ,poemiis Si de huiufmodi ni u gis fic,n.appeliabanreferti eflent eo^ libri. Hie nequaq licuiflet fine prxpofitioe loq, Mon.n. libri alii referti funt ,poemiis 8i epilogistfed prxeeptis .poemio^ 8i epilogo^.ftcut in fupioribus, Non e uauis impleta omni genere frumenti fed frumento ois generis: neep apotheca referta omni natura Uino^r.fed uino omnis naturx.Quia de refercio 8i impleo feci mentionemidicam hoc amplius dc refertus Si de plenus.Exemplum quod modo attulr.oftendit refertus poftulare ablatiuumjficut im pletustficut uacuatustficur uacuusddem tame Cic.ait p lege manilia;Referto prxdonum mari.Et Ia$e frequens populist no populo^tpmerq plenusxui Ci.femp genitiuum dedit.De exteris audio ribus non poflum in uniuerfum pnunciarexum multi et fuse attaris ablatiuu dederintvVarro li.i. repi ruftica^iiNihil fua itereeiut^ his pifeibus ftagnum habeatplenumtan ramis.EtSalu.iniugur, Qux qq grauia 8i flagitio plena uidebantuntamen qa mortis metu muldlabantunficut regi libue ranpax conuenit.Suoqj arbitrio feriptores utunrurtPofteriores uero hominestut hoc nome nouif fimus p ultimorira et plenus uino dixerunttnon folum plenus uini.Quare q folo genitiuo contem tus erit.Cic.imitabitur.Qui utroqj cafu utefxaeterosiSeu in utendo habebit Si uenuftatis ratione £i lucis.Quod uel ex pximo exemplo oftenditur Aue gratia plena,Ego ad euitandam amphibolo^ giam dixiftem. Aue gratix plenaiquemadmodum in alio fadlum eftiubi no erat ambiguitas: plenu gratiae Si ueritatisdicet diuerfa uerba hie fint atep lllica altcro e KeXotci cr on.fi h ttAi if fi j y^cn tog* KotiotAi giettr.Liui.ut nomini plenus dat etiam ablatiuum:ita uerbo impleo dat etiam genitiuum utin.v.Ipfe multitudine quocp qua: ferme femp regenti eft fimilis:religionis iuftte impleuit. Potior 8i genitiuum;& ablatiuum haberepoteft. Qp.cxxxyx 3hor hos eofdem habere poteftifed cum ex tens frequentius ablatiuumxum hoc note r es fere femp genitiuum:ut Lacedxmonii rc^a diu potiti funt.i,rep 4 impium diu tenues _ r unt.In aliis nominibus magis fignificatio exponitur p obtinuerunnq p tenuerun ut po titus fum uidloriatfum potitus arnica,i.pugnado uel laborando obtinui uidtoriam uel amicam.in p fenti tpe plerunq? p fruor.Cic.Quod fi his uoluptatibus bona attas fruitur libentiustprimum par/ uulis fruitur rebusiut diximus:deinde his qbus fenedlus et fi non abunde potitur non omnino ca/ ret.Pro eodem pofuit fruitur ac potitur.Potiturp potitus et prxfertim more hiftorico legimusipo tior a potis difcendit.Ideoq; llli in fignificatione fimilimu eft.Nam fum compos mctisxompos ani tnixompos rationisxompos fanitatis:q> hxc habeo.At compos uotixomposuidlorixxompos op latiiq, hxc opa mea atep labore obtinuuobtineocp.Illud tamen feiendum eft apud Ouidium in.xii. fic legendum.Tuqj tuis armis nos te poteremur achillemon potiremur ante penultima breui no 15 ga;a tertia.f.non a quarta coniugatione. Traiicio, Cap.cxxxvi. ITraiicio exercitumadeft tranfporto exercitum tranfmare aut transflumcn.Traiicio ma re uel flumeniid eft tranfeo. Aliquando utruncp coniudlumtut Liui. Traiecit copias Hi-* berum;& Plautus.Traieci exercitum Ifaram, _ Do tibi litteras:do ad te litteras. ^ . Cap.cxxxvii. O tibi litteras tanq tabellarioido ad te litteras.f.ad te pferedas, Aliqdo hxc duo coniun ’ guntunut Cice.Dedi illi ad te ]itteras.Et Salu.Vulturno litteras ad Catilinam dat .Ergo q mittit litterasidatxui litterx dantunfi pfert reddere dicitunficut ille ad que danturuc cipcre. Eo in uillamieo ad uillam, Cap.cxxxviii. O in uil!am:& eo ad uillam.pficifcor in campum:^ ad campum; confero me in agru 8i ad agrum:6i item in fimilibus prxterq in hoc ultimo uerbo:quotiens refertur ad pfona Dicimus,n.conmli me ad Catonem;& contuli me ad patrenr.non autem in Catonem Si __ Jn patremrad diftinguendam ueram figmficarionem, Nam cum dico contuli in pfonara non addere alteram pfona uelut me;fed rem uelut beneficiunueritcp fignificatio donati5is:ut mul/ la contuli in Catonem.i.multa donaui Catom.Nemo in pattern poteft tata beneficia conferre: qua la Contulit patex ill fiiiunk Refeto ubi;reieio ad te, Cap.cxxxix. \ 4 . '" : LIBER Ettufit milii & rettulit ad me ita differunuid eft iidrrflufnhoc aero in cmMlotim tq ljt;ut Quinti, Relaturus uobis iudices ordine maloj^ meo^ eucntum que nemo tarn crudelismcmo tarn feuus audiettut me no pafcat*Sed hoc nemini ignotum eft Ide;V ul« tis fcire iudices nihil in patieiia charitatis fecifle patreminon rettulit ad matremtnoppiii quos confuluit non amicos.Cic.in Ca.Refer inqs ad fenatum.i.fer in confultationem fenatus. Vir* iii.arnei.Peledos populi ad pceres primumcppatcntem Monftra deum refero, Et ne diibitares de fenfu fermonis huius;more fuo apuit fubiunges.Et quae fit fentetia pofco, Pauloqj poft,Surge aget fic ha:c fetus longeuo dida parenti Haud dubitanda refer.Suntin.deo;*’ uerba non confiliu ab An child petentium fed illud qd agedum fit docentiu.Ideoqj acidic iiiud haud dubitandaiPorro utracg haiu. fententiajd iouerbo uerfaturialiqdoet in fadoifcd diuerfa eft fignificatiojut Quint.Ad patre _CL_Cv jsA timiM nmnn dmicm t fTmsmm pOT* nriimnpm* dem p Deioraro;Qui rumores ad fe referrenr.Et quale eft Caefaris.Vt qua: diceret Ariouiftus;co> gnofcerent:& ad fe referrent.Hic de nerbis agitur;& tamen non fignificatur ferri in confultatione fed potius narrari Si renunciari mandata ab altero data.Pratterea hie folet adhiberi accufatiuus uel nominatiuusJbi crebro in pfa praefertim ablatiuus cum prtepofitione dealt de omnibus his refe- jam ad fenatum.Omnia at hate referam ad fenatumtrarius dirituntamen fignificat idem quod eft i fenatoa- confilium feram, Interdico tibi aqua & igni. Cap.cxl, Nterdico tibi aqua Si igniinon at interdico tibi aquam Si ignem: neep interdico te aqua Si ignuQuo at mo mutabifin paffiuum hsec 6ratio:Sunt tres modiiqtum colligere poft fumimutandi adiuum in paffiuum.Vnus ubi adeft folus accufatiuusiab eo in nominati _. M uum mutato incipienduut dedi tibi equunr.cquus a me tibi datus e. Alter ubi funt duo accufatiui;alta$i in noiatiuum conuertendiralter^ relinquediiut docui te mu(icam:tu a me dodus es muficammon at muftca doda eft a me te.Tcrtius utpt libet hop: accufatiuo^ mutandi in mum altcje uel relinquendo:uel in ablatiuum cu a ud ab tranfferendo;fic,Ego rogaui te uemamitu roga stus a me es uenia;uel uenia abs te rogata e mihiilicet p hoc fecundu tu magis uidearis rogaffe p me iq ego te.Qiiem hop, modo^t huic uerbo tribuemusfNuflum;& tame tres iftis fimilesmnus hie a Tibi interdidu eft aqua 8i ignijqd' eft frequentiffimmAlter hie; Aqua 8i ignis tibi interdidus e.Vt Liui.li.viiiJnterdiducp populo antiati mare. Quod ft efletmari prioris modi foret exemplu.Terti xis hic;Tu interdidus es aqua 8i igni fed tamen hie modus e creteris rarior.Metellus numidicusJlli uero oi lure atq$ honeftate interdidi funtiego neq; aquamcep igni careo. PJuit, Cap.cxlh Luit caret fupino habensappofitum ablatiuum; ut Li. Nunciatum eft in Albano Jaqidibus p, pluifledicet nunc dicamus Deus pluit carncmipluit manna:pluit efcam. Ningit uero fuppo ft turn Si appoftmm refpuit. Decet:iuuat;c6ducit. Cap.cxlii, Ecet:iuuat;conducit f p utile eft:& fiqua funt aliamec pfonalia funt p!ane;nec impfonalia cu d habent numeros.Hfe ueftes decent nos;ifti cibi iuuant te:ftudia fecreta maxime conducm* Explicit cxplicrunt nunq q> feiam legi. Aufcultoteaufcultotibi. Cap.cxliii, Vfculto te;audiote;aufculto tibiiobtempo tibi;fum audiens te;q> te audio: fum audiens tibiiQ) tibi obedioiut lex.xii.tabulai^ apud Quint.Filium minus dido audientem liceac abdicare.Cic.in philippicis.Et audiens effet huic ordini,Et p Deiotaro. Aut q dido au> dientes in tanta re non fuiftent.Cu uerbo repiffe apud feriptores pfe oratiois tale loque di genus no memini:fed apud Plautu \ comoedia;qux iferibitur captiuiduo meminircu dido haud audiebanfado non fedat licet,Hinc eft quare unu obedio ex compofitis ab audio poftulat datiuu, I Dono tibi munus:dono te munerei Cap.cxliiii* Ono tibi munus notum eft qd fignificat:dono te munere pferuq; prarmii gratia fed uv terdum admirationisunterdum beniuolentiaennterdu mifericordix.Gc.p Archia:ScpI la cum gallos Si hifpanos ciuitate donafletiuidelicet in prxmiu.Quxexempla funt plu* rimaiut militariis donisicorona uallariammunitate donatus fum .Idem p eodem, Itacp ft ciuis Ro* Archias legibus non effetmt ab aliquo impatore ciuitate donaretunpficere no potuit.Certe impa-» tor non remunerationis ca Archiam ciuitate donafletrfed admiratione ingenii 8i bemuoletia, Vir« Nemo ex hoc numero mihi non donatus abibit.Nimi^ non praemii gratia, Na tres paxmia primi Accipient.Beniuolentfe ergomon meriti il!oij> gratia:cum poftremi nihil 010 mereantur, Quale c Vale.Maximi li.ii.Rex. Antiochus belloiqd' cum romais gerebat;filiu Scipionis a militibus fiiis ftv terceptum;honoratifftme excepit;regiifcg muneribus donatu.'ultro 8i eeleriter patri remiftt, Vtriqj amidtfe gratia,Et Amphptrion apud Plautum;Ve^ ita aiatus fuintaq; nunc fu;ut ea te patera do nem.Et paulopoft;Alcmena inqt pateram pfedo feras:qua hodie meus uir donauit me: in quor$ Utro^ fola in donando beniuolentia declaraf.Idem Plautus in aulularia.Diiimmortales qbus 8i q J "" - 5? T ” ^ •' p maria latrociniis infefta Kprimo natalis horse tpa TERTIVS fed uidens ^cc^perimjnec folutw dormtus his bonistled fiitYiinis oiculis liber^tus Verba ha^c hois eA.aggerantis beneficia aixiicKUt fe maxime illi oftendat obfiri ta pagratunlde tamen ait alio loco; Vnde mifere tunc:unde fonusifupple erat uel ci Eft tertius mo dus;ut apud eude;Seqtur quasftio an utilis rhetoncar;Ma qda uehemeter in ea iuehi folet;& qd'iit idigniflimunn acculatione of onis utunf oradi uiribus;Eloquentia em ee q poenis eripiat fceleftos cnius fraude danenf interi boi;cofilia ducanf in peius; fupple dicunt eni eloquetia ,Ci.Habedas ee modus loquedi apdgraecos e frequetiffimusdde uerbu aliqdo redudat;ut de oratorc Cicero; Tim f iii LIBER ilium q ftudfofe pila lucta.Et idem&giia facra nodu ftahgttf pflfcwfgrtgdefij cu lticampuaS ucniflet reqterent.excufauit Vefpa.Teren,# eum brachium fregifie diceret.Satis eratdicereg, bra* chiiim fremffet.Et no longe llliaCui cum qdam familiaris quaereretur,q> diccret uxorem fua' fufpe diffe fe ffcutamabo te inqnda mihi ex ifta arbore quos feram furculos. Sat erat fine illo dicerc.Sed illud dixerunt libenter apponit Cice.Quartus cum fupplet ut refpondeomt ide frequeter Quod at fcribis de illo ncgodoiego nefcio:qd confilii capiammel ego iam antea tenucramifupplc refpddeoj raroq; uel nunq hoc uerbum pfer rur. Aliqdo fubintelligitur fimile uerbum:ut apud Quint. Sed f* cofeffionem culpae rneae exigitistego fui pater durus 8i patrimonii:^ iam melius ab his adminiftra ri poterat tenax cuftos.Supple cofiteortquod eft qntus modusmt apud Cicdn obfeqo, Quonia Te rentiano uerbo libenter utimur:aflentatio abfiriueritas retineatur.Subintellige ita loqmunquonia Terentiano uerbo libenter utimur.Et alibi:Satiari deledatione non poffumt meae fenedutis reqe obleciationemq; nofcatisifubintellige hoc dicoiut nofcatis.Sextus modusmtapud Pli.iunioreStu- destan pifcarisian uenaristan fimul oiatfupple facisiQuint.Nihil aliud q renuet.i. nil aliud faciettq yenuet.Et ite^;Et acceptis Iitteris meis iuuenis filius nihil aliud q cum matrefleuiflet.i,nihil aliud feciflenq cu matre fleuifFet.Marti.Nil aliud bulbis q fatur efle potes.i.nil aliud facere. Cui confine eft illudmbi pbato aliquo aduerbio qualitatisifubaudif' r p conditione materia: aut dixi:aut feci.Be re Enniusipraeclare Anaxagorastfortiter Stipio:& prudeter Fabius-.fupple dixit aut fccinput ex his qure aut iam diximus:aut diduri fumusxolligitur.Et p compatiuu:Dii melius: fupple fecerut; auc farianaut certe uelint.Nec de deis folum.uei^ etiam de homimbus:ut apud Quin.Tu melius uxor qux fadu^i retinebasdupple fenfti.Interdum etiam p nomemnam illud melius aduevbium eft: ut Dii meliora.Luca.ipfe uerbum appofuinDii meliora uelint.Nec pcul ab huius natura abefbquado utimur hoc nomine res fiue in nominatiuotfiue in accufatiuoiforte etiam in aliis cafibus: ut Reftac mihi exponenda uita quam hie egit in magiftratutres digna auditu in pnmis uel reliquum eft;ut ex jjonam uitam huius qua fuit in magiftratu;rem dignam auditu in primis. Cur de futuro non p uerbum futuri tpis audores interdum loquantur. Cap.cxlix, Annibal apud Titum Liui.alloquens militesnnqt.Si tales animos in praelio habebitis;qua^/> h les hie ofteditismicimus, Quin.Si tales milites omnes babemus.*mari uicimus.Cur de futu ro non p uerbum futuri tpis locutus cftvNempe ad afleuerandam remmt non futura: fed ia efle uideaCmuItoq; plus ponderis habettut dicamus uicimus.-q uicemus.Tdem Quin.Dimitte tan/ *um:& euocafti.i.euocaueris.Cice. Vnum oftende in tabulis;aut tuisiaut patris tui emptum;& uici fh p uiceris.ldem p Sextio:Reftitifles:R epugnafies:mortem pugna oppetiflesrp eo q> eft refiftere; repugnaretmorte pugna oppetere debuiiles.Oui.nii.meta.Premia quaeeripies: quae li tibi magna uidetunEx illif fcopulis ubi erant affixa petifTcs.i. petere debuifles.Tere.in andria:Praediceres; p eo quod praedicerc debebas.Et alibitFortafle aliquanto iniqor erat pp eius libidinem patcretunp pati debcbat.Item Cic.iii.oflfi.Male et Curio cum caufam tranfpadanoje. aequam efle dicebat:femp ad" debat uincat utilitas:potius diceret non efle aequamtqa non eft utilis reip.i.diceredebebat.Huic fu mile quale apud Oui.de remedio-.Gnofia fecifles inopem fapienter amaflet,i.fi fecifles inopem. Ho ra.Decics centena dedifles.Huic pco paucis centeno quinq; diebus, Nil erat in loculis.i.fi dedifles. Illud magis poeticummt Vir.Tuquoq; magna ptem ope in tanto fineret dolor Icare haberes.i.fi ft' neret.Iuue.GraecuIus efuriens in caelum iufferis ibinid eft fi iufleris.Adhuc diuerfum huic eft: qua/ le eft apud Cic.Conchiliatis.Gn.Pompeii periftromatis feruope in cellis ftratos lceftos uideres.i.uw difles.Quin.femp uidiflesjut ibi uidifles non quemadmodum tenues umbrae corpus accipere cogi rationibus folent.Apud'hunc faepe eft hie modus loquendi.Sipfeucraflermduosexcaecaueram pro excecaflem,Quale eft illud Horatianum.ii,carminu:quo metri caufa Prif.dici putat.Metuentis ilia pfus crebro fuftuleratmifi dextra leuaflet.Apud ilium qddam pene cotrariumt ibi didfatoris nome quod faepeiuftum fecifletrpfuerat.Nam de impfedlo fubiudliui q> folet poni p impfecto lndicaa* uitin pximo libro iam dixi:cum hoc exemplu fuetatmon qa amicus non effet. Cice. de rep,lib,vu« Mt de uitafeflus eflem:&: ad multam nodlem uigilaflemiprofeflus eram:& uigilaueram, Oportet Iegere librosmon oportuit fadum, Cap.cl. O Portet Iegere Iibros:expedit euoluere audores utile e cognofcere plurima: opepreciu e habere quos imitemurmecefle eft adhibere ufumiconducibile eft defeederein certame; Si agitare cu aliiscontrouerfias.Vel p pafliuuioportet legi Iibros:cuolui audores;cogno fcf plurimajhaberi quos imiteur:adhiberi ufum:agitari cu aliis cotrouerfias.Huc pofteriore modu l rs S rarnmatlG1 pbatnllum magis audorias.Secus in praeterito.Nanm non ita legimus faepe jecifle hoc qportuit.Cic.in Verrem:Tamen id fadum non oportuit,Et i code: Apollinis fignu abla turn certe no oportuit.Et alibi.Tota rem illi integra feruata oportuit.Non dillimile fane eft illud g alte^j uerbumide uolo loquoriut idem liberis confultum uolumus etiam fi pofthumi futuri funt* idem percurram tamen breuimt non minus hominem ipfum quis communem defenfum uelitis* QuimAn ineidifTe in fordidum nomenmo eo conteptum hois quern deftrudum uolebat auxifle, TERT1VS, Propofiitioncs:ratfonefcp interdura mifcerf. Cap.cIiV Am ubi uinci neceflfe e:expedit cedere; fine plura funtde qbus qu^rif facihor erit in cx rpric finV^tfinp imnmtminnr nrr»nn frtW irrimri AAsr... t „ t_• - *— - --^-'it t r 1 i r—,7. u mum quatriduo pitui&.Haec Ci.Et Salu.Legati triduo nauim confcendcrctno e accipie- sntrapaucos dies antra triduum 6i quatnauu.rsiam mud 9 aiiq dicunt tps cotinuatu 6C lolidum \u gnificari paccuiatiuum:fecus p ablatiuum;plane falfum eft,Cic,n,atop Vir.farpius accufatiuo: 8i qr dem indinerenter utuntunpofteriores uero pteriqj ablatiuo.Aliquado in huiufmodigenere fermo nis omittimus pofhlicJntra decern dies q ueincofecit omne negocium.In paucis diebus q Rhodu appulit:uxoremduxit,i,poftq ueit:poftq appulittquae exempla apud hiftoricos funt plurima. Quid e afal nifi corpus cum aia concretu rede diciiqd eft aial q corpus no rede, Cap.clp, ' Vid eft aiaknifi corpus cum anima concretum:rede & Iatine:qd eft animal q corpus cu " anima concretum:non rede,Adde aliud:uel aliterjuel fecus:& utroq; modo licebit dice* re.Quid eft aliud animabq corpustuel nifi corpus cum anima concretum.Cic.Quid eft ^ aliud gigatum more bellare cum diismifi naturae repugnarei 1 Idem facit comparatiuum tit quid eft melius q gauderemel nifi gauderejut Quin.Nibil eft faciliusmifi totam caufam 010 non agere.Praeter qeandem aut ppe parem uim obtinet quam nifi:cuius exempla ut facilia prxtcrnut^ timusiunum illud admoncntesiubi eft praeterubi locum habere prxterq ad hunc modum: ut nulli us rei fum auarus praeter laudem uel praeterq laudis,Nulli places praeterq mihiiuel prater me. Tranfferre, Cap.clni. Vem morem fptiarae traftulerunt in foeminas.Et alibi idem Cic, Quod nifi in amicitia tranfferaf.Quae in alios tranfferaturmon folent remanere penes eos;aqbus tranficrun£ ___Mos autem ut unit Cice.ita tranfferturmt penes priorem qtioq; remaneat.Et in li.i.offi. Quod ab Ennio pofitum in nna re;tranfferri in multas poteft.Et in eodem. Mediocritas ad omne ufum cultumqj uitae trknfferenda eft.Lucanus in:x.Nondum tranilatos romana in fecula luxus. Committo qualiteraccipiatur, Cap.clvii, On comittas ut cum 01'a tibi a nobis fuppeditata fuerintjut tibi defuifle uideare.Et ite^j Non comittas ut dicendum fit non putaram.Hsec Cice.Quin.quoqj.Non comittam ut ilia dudia facia defenfionis follicitudine.Et alibi Nihil tibi minus comittedum: q ut ulci can's hoc flagitiumiin eo praefertim;q apud malignos potent uideri te pmittente fecifle. Cic,tame quodam loco non p ut:fed p quamobrem locutus cft:dicens,Nihil tibi efle committendum confi> derare debes;quamobreeorum quos laudasite non fimillimum non praebeas.Idem pollet quamob *em quod ut;& licebit illud tollere:& hoc fubiicere. Ex quibus exemplis datur intelligi hoc uerbu fequete ut uel fimilidid:ioe:femper accipi in malam ptemmec rede dicas fac committas ut omnes te laudenttaut fic*Non commififti un| ut lauderisiproptcrea femper habet fccum negationem. r LIBER Oriundus Si ortu& Cap.clviii^ Riundus quod non het uim pticipii;credo alii dixerunt.Cuius utendi hie modus e.Ego fum ortus Romastoriundus a Placentia.Tirus Li.Nati Carchagincjfed oriundi a Syracu j iis.i.a Syracufis originem trahentes;unde fuerunt pentes:uel fine pratpofitidne:ut idem* Alba oriudum faccrdotium.ln pfonis fere cum praepofitioneJdem loge is princeps latini nois erat, fi fama: credimus ab Vlyfe deacg Circe oriundusJdem.Quid hoc fipolit nobilitate iftam ueftram quam plaeriqj oriundi ex albanis Si fabinismon genere nec fanguine:fed p cooptationem in patres, hlonnUnq p indeclinabi!ia:ut inde ego fum oriundustunde tu.Liui.tamen fi reefte fenbirnr: ait Jib, tfiii.Palaepolis fuit baud ,pcul idem;ubi nunc Neapolis fita eftiduabus urbibus idemcppopulus ha* bitabat:cuius erant oriundi* Memini. Cap.clix* Emini p recordontum gturmtum acculatiuum poftulat:ut Teren,Facia ut itieiqj 8i hu ins diei ac loci femp mcmincris.Cic.Oia quae curannfenes meminerunt uadimonia con ftitutajq fibi cui ipfi debeant,Quidiurifconfulti;qd pontificesjqd augures;qd philofo /-* _phi fenes q multa memineruntridera uerboyi p eo quod eft metionem facio recuiat ac> cufatiuumipoftulatq; gtum uel ablatiuum cum prrepofitioe de;ut Quin, Neqj oio huius rei memi nit poeta ipfe,Et itey> de qbus multi meminerunt.Hinc uidetur denuari mentio quafi a mcno prae ienti Si geminato prarterito meminimnde fupinum men turn :ex quo metio:8i mens quae omnium recordatunSi mentum:qa in mentione facienda:hoc eft in loqucndoipcipue mento utimur.Nullu enim animal mouet ptem oris fupioris:nifi cocodrillus:fed inferiorem ficutSi, nos mentum, Hinc etiam mentior;qa contra mentem loquor,Forte Si hinc uenit menta;fed nolo eius ethymologiam aliquam aflferrejne cui forte uidear argutulus. Alter:alius* ^ Cap.clx Lter de duobus dicit alius de multis notum eft omnibusdicet non oes recte utanf.Ma-* a cro.de faturnalibas.Cum igif afferucrimus quattuor in corps fieri digeftiones:quaifc ah tera pendet ex alteratdicendum erat quai^ alia pendet ex aliajde in alio ope de natural^ busdllae uero lfolubiles caufie funt:q mutuis inuice nexibus uinciunfcSi alte^e altera fa^ cit,ac uiciffim de fe nafcunCnunq naturalis focietaris aplexibus fepat.Na Oui.de noue pica^e trap formatioe loques:Quaq excufare metri necefiitas pontame q fingula: fingulas ac certre certas ltue renfntellexit cufinqt: Alteraqj alterius rigido cocrefcere roftro Ora uidet.Sue.de uita CaiiiNec ceP fault ex eo alte^ alteri criminanfatq; inter fe oes comittere.Nefcio an fic accipiendu fit unu uni; 8i rurfus hue illi.Pli.quoqj li.xi.inqt de formicisiQua ex diuerfo couehut altera alteriusignara.Qua* re dicamus aliqdo tic log ee pmiiTu, E diuerfo nonunq de duobus dicimus alius Si alius: nec dicer aliter poffumusiut dubitaf uter excellat Salu.an Li.Si alius aliu pponinno at alter altci^. Ratio po^ ftulabat:ut diceremus alius altciji.Na alius ad plurimos refert;q de duobus iudicat,alter ad unu de duobusjdejqbus iudicaCSed qa uidebaf .inuenuftu fic loq;maluerur mutare altei^ in aliu. Affera* mus exeplu.Sal.in cati.de Carfare SC Catone loques inqt,Genus;setas:eloquetia ,ppe paria fuere:ma gnitudo quoq? animi 8i gloriaifed alia aliimel e ea ro qua dixituel hrec q> ide eft alia alii;g> diuerfa di uerfo;ut alia e facies meatalia eft facies tua.i.diuerfa, Proprie igit alter refert ad unu de duobusiut Hanibal in trafitu Apenini amifit alte^4 oculuifiue ad una dua^ ptium; quod fupius et fignificaui, Vbi hoc Ciceroni's exeplo ufus fum.Duplices fimilitudines ee debentmnse re^talter^ uerbo^i; 8i quale eft Vir. exeplu:Aurea mala dece mifi;cras altera mitta, Aliquando accipif alter p fecundo ex duobus pluribufue:ut unus:alter:tertius;quartus;unx;alterae:terti^;quarta litterx.Et hie eft alter annus belli punici;Ego altero menfe repudiaui uxorem.i.fecundus annus ab origine bellirSi fecum do menfe a dudh'oe uxoris. Aliqdo p ipfis duobusmt unus aut alter.i.unus aut duo: unus Si alter.f, unus Si duo:q> etiam in aduerbiis refpodet femel aut ite^.i.femel bis.Item femel Si ite^:, Ci.in Bru to femel aut ite^i Philippus.Dubitari pot tamen cum dicitur ite^e conful an fecunda uice:an bis co ful intelligatunqure dubitatio Si in carteris non erit.Tertium.n.conful 8C quartum coful fic differt ab illo ter conful Si quater conful.quod in altero fignificatur Si tertia Si quarta uicean altera tribuf Si quattuor uicibus, Aliqui tamen dubitarent an in hanc fignificationem uice 8i uices repiatur. Qualiter fit dicendum ubi fit fuus aut fui. Cap.clxi, Yrundines uere ineunte redeunt in fuum priftinu unaqureqj nidum imigrantes,Muta il lud unaquarep fica'n fuu priftinum nidu unaquarq; imigrates:aut fiaunaquaxp in prifti- num nidu Imigrantesaam non erit latinum .Item offendi paretes fuo utrutp morbo a fie ledica prope diem edemustoftenderetur, Vllus tamen quodammodo claudicat:nec fere citra negationermqua citra baculum ingredi potefhnifi interrogatiuemt uocat me ullus aut fubftantiueiut fi nullus me uocattnunq plane affirmatiuetficut ilia fuperiora. Me occupato nullum tempus feponere poteram non latine dicufed aliter, Cap.clxp. r—t]E. occupato in adminiftratione magiftrams nullum tps feponere ad ftudendum potera Vel me occupato in adminiftratioe magiftratus nullu tps mihi reliquu eranrariifime la tini fic locuti funtigrscci frequenter.Sed hoc mo potius occupatus in adminiftratioe ma giftratus nullu tps feponere ad ftudia poteramtuel occupato i aminiftratioe magiftratus nullu mihi tps ad ftudia reliquu crat.Dixi rariflimemon tame nunq, Nam qdam lie locuti funttut Horace arte poetica.Se puero cenfor caftigatocg mino^cQuintus Tul,ad Tironem.Non potes ef lugere huius culpse paenam te patrono.Marcus eft adhibedus p te patronus.Simile qddam fapitiq |e eft apud,M,Tullium,Cu SC p meipfum egiflfem :3C p Drufum fepe teutaflem.lllud.n.p fignificare folet medium quendam aliucg intercefforeiruNunc uero qs queat medius efle inter fe SC alium: SC tamen fic uulgo loquimurtper meipfum rogauiiper te ipfum obtinuifti. Quod dicatur auxilium dojferoqjmon autem opem do.’ a Vxilium do feroqj dicimns:opem do no dicimusifed ferorunde opitulor q> Tullianum uet> bum effe Seneca au&or eftiquo tamen SC Saluftius utitunSC PlautusiSC alii nonulli. Audiuia:ex:depatremeo. Cap.clxvi qucefiui te ab hoftio:ex hoftioide hoftiotuocaui te a uiatex uia:de uia, Sed hoc ultimum apud eundem in alium quoq; fenfum accipiturjutphilip.Cumq? de uia languerenr.SC mi himet dTpIicierem.Et de repub,Et q> de uia feflus eflem:8C quod ad multam noeftem uigilaflem; 8C de academicisJn cumano nup cum mecum Atticus nofter efletuiunciatum eft nobis a.M. Varroe uenifiem eum Roma pridie uefpi;8C nifi de uia feflus efiencontinuo ad nos uentu^ fuifleiquafi de iabore uiae.Hic.n.uia fignificat itenhoc eft a&ionem ambulandiiillic locum quo ambulamus. ■— - Solus SC unus regunt genitiuu 8C ablatiuu cu paepofitione, Cap.clxyiu Nter 01 a adiediua quae no funt fuplatiuaiduo fere hsec folus SC unus more fuplatiuoijj regunt genitiuumt folus oium non remittit fibiiut incredibilior fit in picidio caecus fait cu uideret hsec Qui.Et Pli.Accipeler unus oiurmfquauis ad os uerfis cotra aqsnatando rnea Similitcr ablatiuu cu praqpufitioe.Na ut dicimus ex oibus maximus:8C inter oes maximus: ita unus SC folus ex oibus uel inter oes. Ve^ unus p folus accipioiideocp fere cu illo adiediuo 01 s tan^ tumodo coniungunf.Nam unus ex fortibusiunus expopulo alterius fignificatiois e.Cu fubftatiuo cuoqj coiungidut ide Pli.Caluitiumunitantu animaliu homini; fed quafi fubintelligif omnium. y ^ 6 Animaduerto teianimaduerto in te. Cap.clxvii, Nimaduerto te SC animaduerto in te diflferunt:cu intueor te 8C intueror in te no differunt a Animaduerto in te eft punio te:fed cu hac differetiarg> punire e quoruncuq? fiue iure; fiue iniuria. Aniraaduertere eft eius;$ in alte^ habet poteftate ordice ac rited.cu animaduci^ ) I LIBER fione punfre; Scd hoc proprie refer&d perfonas,a!aduerto pro intueor 8i pfonam & rcm dicfmus* Filiustnatusipatengenitonmatengenitrixrparens, __ Capi.clxix, ilatores fepius dicunt filius q natusipater q genitortmater q gcnitrixtparens pro utroqj etiam faepe homo potius q uinquoticns ita accipirur ille;de quo agimus aur loqmunqV _le e hoc.Illi deduxerunt bominem i palaeftram.Poefae potius econtrario.Hiftortci media quandam uiam tenentiut SaluftiusiEos mores atq; induftriam cognoui. In prim is potens, Cap.clxx, N primis potens :fi de mafeulino loquarisnntelligitur iter primosifi defoemina Iter pri mas fi de neutronnter prla.Nam ide pollet in primis 8t interprlosiuel iter prlos uel Iter J prla.At fi fueritadiediuuiutiq; accipieturinneutroiqleeillud VirJn primis uenerare j deosmifi fit tale qle apef eudemjn primis regi.na qetu Accipit in teucrosalumJn primif fio inter prlasiaut inter prlas accipiedum e;fed inter prlos, Vnam.inter mares foeminis alnsiaut iiv ter primos 8t inter primas. Hie non e cum illo compandus, Cap.clxxi, ijipgrgi Ic no eft cum illo compandusmielius de maiore ad minorem dicifiut Vergi,cu Home/ i'M E 1 ro,Hora,cum Pindaro non eft compandus q e diuerfojfic Homerus cum Vergilio; Pin darus cum Horatio non eft comparandusie diuerfo tamen nonnunq reperitur, Intercedo, Capi,clxxin Ntercedit mihi tecu amicitiaiintercedit tibi cum illo affinitasiintercedit mihi mecu ne ceffitudoihoc e amicitia;affinitas;neceffitudo inter nos e media quaedam quse nos cod/ liat.Tribuni intcrceflerunt.Cepio interceftit.Cato interceflitihoc e in mediu fe uerbis; j& ui oppofuit.Amare inuicemimutuoipariter inter fe, Cap.clxxiii, Mamus nosinuiceiamatis uos mutuoiamat fe pariter.Cum uero adhibemus ppofitio-/ nem Iter tollimus accufatiuu qui regitur a uerbome turpe foretjfi replicare6fic,Amaus .inter nosino aut amaus nos inter nosiamatis inter uosiamant inter ie; no at amatis uos _inter uosiamat fe inter fe,Cicero ad fratreiPueri ualde inter fe amant,Et de alcitiaiNecg folu inter fe diligent & colentifed etia uerebunf,Tere,in adelphis; Video eos fapeiintelligere I loco uereriiinter fe amare.Idem in eadem Quafi no norimus inter nos.Bene habcoibene habes; id e be/ ne ualeoibene uales.In tertia autem pfona etiam fine fuppofito bene habetid eft bene res fe Jaabet: In tertia autem perfona etiam fine fuppolto bene habetad e bene fe res habetiquod exemplu ubieg frequens e. Facio te certiorem, Cap.clxxiiii, TAcio te cerrioreino certum,Nam Virg,Anchifen facio certumu'deo dixinqa fpllaba bre 1 uis inter logis non pot collocari in nerfu.Profa aut oratioe feribetesifemp certiorem di terunt:& ferap fadoinunq ago, Facio tibi gratummunq ago tibi gratum, Facio ludos: feci ladhira;: gna in repu.fada ia&ura e,lde;Danu illius immaturo interitu res romaae latinaeqj litterre fecerunc Quin.In portu naufragiu fecimus:& in cseteris qbufda feci tame fugam;q> ego fugi altegemon q>al ter me,Feci timorc:g>ego timui altegdtnon q> alter me,Ite feci iterino egi itcr.Aliquando etiam fe// ci uiamtfeci copiam tibi reiji mearumtnunq egiiaut dedijautjaraeftiti copiam.Feci ptatem tibi uide di res meas domefticasino autem dedi.Feci lucrummon aute acquifiui lucrum,Honore dido ur nam fecitiftercus fecitmo autem emifit.Simiie huic e q/dicimus fregit nauimifregit brachiumiqua fi ipfe fregerit:& ipfe egerit:& no potius pafius fit,Ter,Is fregit nauim apud Andrum,Cicero;Gre// galefcg eu cum n5 uenifTetun capum requireret.Excufauit Vefpa Teretium;q> eurn brachiu fregif/ (e diceretialius dixifienc^ ei brachium fractum eftet.Ite etiam accxpi moleftiamidade contumelia ue.Accaepi uulnusiacctepi iiunaiaccarpi dedecus;ignomiuiamue:Nunq autem pafliis fum; de quo uerbo commodius alio loco dicam, Accaepi uoluptatemigaudiumdaetitiam. Qua pietateicuius pietatisiqiux pietas eft, Cap.clxxv. I potuillet redimere oculos matnsiqua pietare fuitiuicarios fuos dediffetad e tata pieta te I matre fuitilde Quin,Hoc fi fciflesipater affirmoipmitto cuius pietatis es.neo te an teceflifiet, EtalibuQuxtuapietase^Tribnsenlmodisutimurprelatiuu:totideq?per . ,pnomen is.Primo modo OcEa pietate fueritifecudo ficiEius pietasifed hoc rarius. Ter Co ficiEa pietas tua eft;ea pro tanta accipiturddeoq; ipfo tanta uti licet eo modo quo 8i pron Q" 1 nin e, H et ataliqd plus tails oratioiq fi dicas r ptua pietate, Veni in opinionem, Ca ,clxxvu my*. Sicut exiftlatio e opinio ateg fnlaicum accipif a uector quod debexct fignificare quod uehit in na aui;equus;uehicuiumt fignificat. porius id quod uehiruriq eft homo,Cic,Etiam fummi gubernato^ fesin magnis tempeftatibus a minoribus ui&oribus admoneri folent.Quin,Sic in nauem filii mci male pmutatus uedor imponor.Non tamen ucctorem accipias r p nauta,hinc eft q, inuenimus no nunq didum nautas & uedores.Sunt,n,uedores:q prsecio in aliena naui uehunturmt idem Quit. Cum in foenafis eqs ueclor incidet.Nonnunq p eo q uehitmt Seneca inHercuk infanotTprieper undas uedor Europa nitetidem in Hippolyito.Pro fua uedor timidus rapinajcu de eodem tauroj eadecg Europa loquereEMam csetera fere qua: ajfupinis ucniuntitam actiue q paffiue accipi folentj lit accufatio.M.Tullii adiue: accufatio Vera's paffiuetdonatio manti acliueidonatio uero bono|* paffiue. Maleiudicotmalecogito, Cap,clxxyii. Aledicomaale cenfeo;male pronuncio male opinor:male fentiormale exiftimorhoc male ad me ipfum refertuKcrroremq; meum declarat.Male cogito ad alters referfffignificaqs pnicicmmon errorennut Cic,Carthaginem diuinale cogitantem nS prius uereri defina; qexcifam cognouero,Male cogitantem uidelicet mala in alte^ pniciemcg cogitantem* uon autem feipfam fallentem Jte maledico tibnmale optomiaie precor tibhaut male imprecor.His non nihil fimilia funumak de tefentioumale tu de me exiftimasjmale de illo iudicamusmon error hie fentientis;exiftimantis iudicatifcg innuiturifed uitium de quo iudicamus;exiftimamus;fetimus Male quoqj audio, i.infamor crimina mca audiestcuius contrarium eft maledico,Salufti,in Cic.Re Ipondeo tibimt fiqua maledicendo uoluptatem eoepiftnea male audiendo amittas. Bene quocp ma xima ex parte huic fimiie eft ut de te bene fentio;bene tibi precoribenede te mereor. Locopatris, _ Cap.clxxm Oco patrisdoco fratrisdoco filii te habeomon ita'accipituntji ubi illi antea erant: ibi tu nunc apud me fistfed q> in ea charitate qua illi fuerunaut funtiaut eflenuaut die debeat; __utCiyfis Pamphilo apud Teren,loqtar,Si te in germani fratris loco dilexi,Cic,in Verre n parentum loco quxftoribus fuis prsetores efle oportere Jlla at fententia in locum potius q in Jo co reqrit tale aliquod uerbum,Quale eft apud Quint,Nam quomodo pugnam ineuntibus tot fk mul metus laboijudoloj^.PoftremG mortis ipfius excideritinifi i copi locum pietas 8i fortitudo 8C honefti tpis imago fucceflerit, Et alibiiNon pdidit filium qfqs occidit,Explicat a dolore patrem; q, (ibi uidetur fecifle rem maximam;8£ in locum iuuenis amiffi fubftituit de uanitate folarium, Er go ita dicitur ubi aliud eratialiud fucceffittquafdiuerfa a fupiore fentetia eft.Loco uoluptatis mihi eft loco honorisdoco turpitudinis,i,uoluptuofum;honorificunr,turpe,Illud autem in hac ptecom petitiut dicamus non rccordari me. An ufq reppi genus illud fermonis;quo ecclefiaftici paffim utu cur,Ego habeo te in patremrtu es mihi in £ilinm;accipio te in fratrem, Dicut,n,ueteres habeo te lo co patris.Tu es mihi loco filii,Accipio te loco fratris.Vel habeo te pro patre,Tu es mihi ,p filio. As cipio te p fratre;& nonnullis aliis modis.Atqj hie uidetur aliqd non utiq? tale efle;fed pinde ee;ac fi sale foret Jdeocj 5 expofitiones noftrse locum habent;ubi tale aliqd non eftjut dixi;fed ,p tali habef: ut in illo;Ex ilia hora accepit earn difcipulus in fuamtquod licet diceretaccepit loco matristuel pro matreffiue p fua.Non autem ilia in illo;quod,p uero accipi debet,Ego ero illi in patrem;& ipfe erit mihi in filium, Licuiflet ergo dicere: id eft dixiflent ueteres. Ego uero illi in patrem; & ipfe erit mihi filiusifed more grtecoj^ unde haec fumpta funt;noftris ecclefiafticis loq placuit. Idem ueteres g illomodo locuti non funttfic tamen loquebantur;Reuertor in patrem; tibi’redii in amicum; fed flic uerbum eft fignificans motum.Quin.Et poft exitum unici reuertor in patrem.Quintus Curti us tamen lib.p Jgitur rex arci Babylonia; Agaticem in pr^fidem effe iuffit* Nihil ad tuum equiratum, Cap,clxxix» Ddit illud et eqtes non optimos mififfie credo,Caefar nihil ad tuum eqtatu,i,nibil ad ccv pationem tui eqtatusJdem Cic.Pcrfium nolo legerethic fuit.n.ut notamus omnium ,fe re noftro^; doctiffimus,L^5ium Decimnm uolo quem cognouimus ui^> bonum & no sIjTteratum;fed nihil ad Perfiu.i.nihil in perfii cotnpatione.Quale eft cum fubintelligitur ptinenut hoc qd ad te;hoc nihil ad te;hoc nihil ad te;fupple ptinettVel potius pa^ eft;ut fit in comparatioe PerfiTparum dodus:& in comparatione tui equitatus fintparum boni equites,Terent,Eft ne Tha 1$ Bt fotui’ forma fanefSed nihil ad noftram hananon plane nihil;fed pa^potiusiaccipiendumefti Memoria teneoanemomer pronuncio. Cap.clxxx, 0 LIBER Emoria teneomon memorfteripnuntio memoritmtioft memoria.Cfc.Memoria teneo hello marfico cum Quinto OdauioJdem.Qiiinr.Mutius Augur Sequoia multa narra e de.GLariio focero fuo memoriter 8i iucunde folebat, Compledtor tame memoria 6i memorirer;repero memoriter & memoria,Quin .filongior compledtenda memoria fue ri c i ucn Joratio:,pderit p ptes edifcere.Cic.Compleclebaf me mo n tendiu ide bat acute,Quin.Me/ moria repeto conuidos a me q reprehenderat:q> hoc uerbo ufus efiem pepigi.Tere.an cognofcit fi gnatat memoriter!’ Aliud tamen eft illud ablatiuusiq illud aduerbium.Memoria,n.qd flgnificafaq paret.Memoriter uero eft quod litteratores noftri impin' dicunt cordetenus;& mentetenus, Apucf Plini.t amen ad Romanum lego.Tu facillime iudicabistqui ta memoriter tenesiut cum hac confer re poflis rede fie feriptum eftirede fic dici iudicabo. Facio tibi iniuriam. Cap.clxxxf, Acio tibi iniuriamfacio tibi contumeliam, Afficio te iniuria:& afficio te contumeliai Facio tibi moleftiam non ita libenter dixerimiut afficio te moleftia, i aaurenti Vallenfis patricii Ro.de linguae latinae elegantia bene merentis lib.iiii.Et priopccmiu. Cio.n.nonnullos eorum praefertimiqui fibi fandiores ac religiofiores uidentur; aufuros meum inftitutum hoc laboremq; repraehendereiut indignum chriftia// no homie ubi adhorter casteros ad librorum faecularium ledionemiquorum ftudiofior eflet Hieronvmusicaefum fe flagellis ad tribunal dei fuifle confiteturj accufatumq?q> ciceronianus eflet;& non chriftianusiquafi non poffet fidelis efle & idem tullianus eoq? fpopondifle; & id diris cxercitationibus libros faeculares poftea fe non effe ledurum. Hoc crimen non magis ad praefens opus pertinet q ad mcipfumiac caeteros litteratosiquorum ftudium ac dodrina Iitterarum faecu Barium reprehenditur.Refpondeamus igitur iftorum accufationi;eofq$ uiciffim & quidem in pra> terito quoqi accufemusiquorum culpa no ex minima parte latinae litterae iaduram: naufragiumqj fecerut.Quid ais tunon efle legendosaudore Hieronymo faeculares librol’Qui funt ifti quaelo li/ brnOes te oratoresiomnes hiftorieflomnes poetae: omnes philofophiiomnes iurifcofultiicaetericg fcriptoresian unus Cice,Si illos dicistut debes dicereicur non caeterarum quoq; Iitterarum ftudiofi abs te repraehcndunturtcum quibus me aut damnare debes aut abfoluere.Sin ita non fentis;& non folum Ciceronem reum facisiuide ne ftultum Hieronymum uideri uelis: qui neminem feculariu promifit fe ledu^icum de Cicerone tan turn promittere deberet, At nunquid ille promiferir inqs eft intuendumifed quis accufatus fit, Fuit autem accufatus q> Ciceronianus forer, Ita ne Ergo mif fum faciamus Ciceronem;relinquarnus:abiiciarnus,Quid de aliis audoribus fenriestqd de tot di/ fciplinis.Caerte omnes faeculares funt:at ftudiofus eloquentiae eflet.ldeoq; damnati arq? repulfi intelligun/ turiqui comparand^ eloquentiae gratia leditanturdam uideo times inuidiamded fero times: 8i in codem haefitas luto.Si tantu eloquentes excludis.cur nonnunq modo in uniuerfum mihi uetabas; ut faepe facere folesdegendo faecularium libros. At poftea accufationem temperaftir & de eloquent tibus duntaxat intelligis.Ita fi erraueristfane do ueniam imperitiaeiparco cupiditati feriendi licet la ceffitus.Cur tamen ab Hiaeronymo diflidesiqui faecularesmon autem eloquetes fe nolle tangere p te dum talia dicere uoloicloquentiam difcam;&: uenenum bibam hoc uino dilutumunalimqj aqua 6i qde ccenofam potaretq hoc timore falerna dulciffima.Porro q funt ifti libri in qbus uenena do quentiae occult'nturi’Certe nullos ego fcio non eoloquetes nili tuos tuorumcp fimiliumjqbus nec robur ullum adeftinec fplendoncontraqj ctetero^e opa fua unuquodqj portioe miram quadam prae fe ferunt bene dicendi diligentia.Ita aut eloquentesiaut nulli libri legendi erunt, An ex his duo bus de qbus Hieronymus meminitiaut ille gratcus infacundus fuitiaut nofter latinusmulli dunra/ xat latino^ in philofophia fecundusjquo^ utereg nefeias pftatior fit philofopusian orator. Quod fi omnes libri ucre^i ita funt eloquentesmt uel plurimum fapientiaeiita tradentes fapientiamiut uej plurimum eloquentiae habeant.Quinam ifti erunuquosob eloquetiam damnados putemust’Attg tiu 1 ? C /- >S ^ uos Hieronymus fateatunuide ne non tarn de oratoriis Cicero.opcribus; q de Philo,ophicisdidtum exiftimare debeas.Certe ego de philofophicis dicftum accipioiubi foliphiTo/»* fophici nominanturiqj dlatonicus eflet non ideo non obiedlum quafi fan die facere Platonem leges fed tantum ciceronianus;^ homo latinus magis Gceronis ftilum cupiebat exprimerc; ftilum ing Q_VARTVS quali ille utebafin quaeftionibus philofophiseinon quah in forcnfibus eaufis eoncionibufue aut in fcnatu.No.n.orator caufa^ ciuilium Heironymus;fed fcriptor fanda^ difputationu ftudebat eua dere.Cur non ergo credamus non minus Platonem nocuifle ei q Ciceronermcur non magis philo fophos q oratoresfAt ornatu ipfe dicendi reprehenfus eftmon fcientia.Si ita cft;oes ad unum repre henduntur,Quis,n,caret ornatuan quo tu intollerabili calumnia uteris:cum non fit facia mentio de ornatu in ilia accufatioeifed q> tantu ticoronianus foretfNuqd tantu in Cicerone ornatus 8i no pbilofophiainon caeterse artes;no ut dixi in Plat one facundiatno tu caeteris:cur non oes piter exter minamus;Cur no potius Ciceroni's philofophia nocuifle putanda Hieronymo e;q ars dicendifNo- Jo hoc in loco compationem faccre inter philofophiam & eloquentia;utra magis obefle poflit: de quo multi dixerunnoftendentes philofophia cu religione xpiana uix cohererejoefcp hxrefes ex phi jloi'ophiae fotibus pfluxifle, Rhetorica uei > nihil haberejnifi laudabile ut inueniasmt difponasiqua fi oila Si neruos orationi destut ornesihoc eft ut came colorccp inducas.Poftremo ut memorise ma des;decenterqj,pnuncies,i,ut illi fpiritu adioncmcp tribuasiHaec ergo cuiq nocere pofle credajnifi ei q csetera negligat;& praefertim ueram fapientiam atqj uirtutestut Hieronymus facicbatiHanc er go artem obfuturam putemtpfe&o non magis q pingendi:fingendi:caeladi,Et ut de liberalibus di- cam quam mufices artem:& fi ex his q bene canunt pingunt;fingunt;caeterifq? cx artibus multum ufus atqt ornamenti diuinis accedat rebusiut ppe ad hanc re natae efl’e uideanf’tpfcdlo multo plus accediteloquentibus.Quare non fuit ilia accufatio q> ciceronianus eet Hieronymustfed q> no chri ftianistqle fe falfo ee pdicauerattcum litteras facras defpiceret, No ftudium huius art is: fed nimium ftudium fiue huius artistfiue alteriusnta ut locus no rclinquaf melioribus repraehenfus, No caeteri fed folus Hieronymus accufatus eft.Alioqn caeteri fimili caftigatione correpti fuiftent.Neqj.n, una omnibus medicina conuenit:&aliosaliuddecet;necpfemp Si ubicpidem autpmittit:autuetatur: neqjille hocaliis uetare aufus;ne faceret.Cotraqj plurimos laudauittcum fupio^itum fuo^ tpoig eloqucntes.Vegi qd multis agimusi’Qiiid Hieronymo ipfo elcquetius:qd magis oratoriuiqd licet ipfe diflimulare uelinbene dicendi follicitius;ftudiofius;obferuantius: qd q> ne diflimulabat quide Nam obiicienre hoc fibi [omnium Ruffinoihominem deridetiplanecp fatetur fe ledhrare opera ge- tilium;& leditare debere,Idqj cum in aliis multis locisiqq etiam fine confeflione p3lam eft:tum ue ro epiftola ilia ad magnum oratorem Ji nunc 8i uererejne aliena accufatio tibi obfit:cum illi no ob fuerit fua;& noaudeas facere quod ilia refcifla pachone ipfe facere non timuinrametfi non defunt q credant cum puerili aetate ilia pccpifledempqj poftea memoria tenuifie.O ridiculos homines; SC omnis dodrinaeimpitos; q opinentur eum tantam re^ copiam ac fcientiamiqua nulli chriftiano- rum cedinaut cito potuifle dicere:aut ram non potuifle dedifcere.Cum & rariifimi repianf; q cen- tefimam ptem fcientiae illius afleq polHht;& non minore Jaboreiut antiqtus didum eihhaec facul- tas retineatur q paretur;&: tamenqrulu inrereftinter furari & furtu non reddere, Quid r pdcft aliis ■nUiUprp nn fn fitrfn run nalam nnnrk^i nn dehpmns dirrrp flnmw'ni-nmprnri fi AiAiri kgendos exhibere:& fi nos dchortaretur a ledione gentiliumiquod non facittmagis intucdum pu- tare qd ipfe agerenq qd agendum aliis diceret, Veruramen femp ipfe ide & dixit: & fecit, Na poftcf tencram illam setatem faluberrimo facra^t fcriptura^: alimento patuinat in ea quam defpedam ha buerat fcietiaifibi uires fecitJanqj extra piculum pofitus:ad ledionem gentilium rediitifiue ut illic eloquetia mutuaret :fiue utillo^i bene dida ,pbans:male dida reprathendcrenquod caeteri oes lati ni graecicg fcccrunt.IlariusiAmbrofius: Auguftiiius:Ladanrius:Blalius; Grsegorius: Chrfoftomust aliiqj plurimitq in omni cetate preciofas illas diuini eloqi gemmas auro argentocpeloquentiae uefti erunt.Necpalteram ppalteram fcientiam reliqucrunt.At mea qdem fententia:fiqs ad fcribendum in theologia accedat;pui refert an aliam aliquam facultatemafterat;an non afferat: nihil.n, fere ce¬ tera conferunt.Arq ignarus eloqucntise eft hunc indignum ,prfus:q de theologia loquaf: exiftimo Et certe foli eloquentes:quales hi quos enumeraui columnae ccclefire funt etia: ut ab apoftolis ufcp repetasanter quos mihi Paulus nulla re alia eminere q eloquentia uidetur, Vides igitur ut in cotra riumres ipfa recedit non rnodo non reprehendendum eft ftudere eloquentiaemc^ etiam repehen- dendum non ftudere.Et ego fic ago tanq eloquentiae contra calumiates patrocinium pftcm qd' eft: maius propolitqmeo.Non.n.de hac:fed de elegantia linguae Iatinae fcribimus:exqua tame gradus fit ad ipam cloquentiam,Ve^i fiqs eloquens non fit:ita demu non erit caftigadusifi talis nopotuit euadere;non fi hunc laborem effugit.Qui uero eleganter loq nefcit:& cogitationes fuas litreris ma dat.’in theologia prxlertim impudentiffimus eft;& fi id cofulto facere fe ait infaniffimus qq nemo eft q nolir 8t eleganrer:& facunde dicere,Quod cu ipfis non contingit:uideri uoluntmt funt puerfi nolle: aut certe non debere fic dicere.Ideoqj aiunt gentiles hoc mo locutos effe no decere code mo loq chriftianostquafi illi quos noiaufimore ifto^t locuti fint:& non more Ciceronis; cteteroruq: ge tilium:q qualiter loquanturtnec cognitum illi nec exptum habent:non lingua gentiliummon gra- matica;no rhetoricamon diak ad me attinetmo modo malim apes q lormiea effefed et fub rege apum militaretq formica^ exercirum ducere. Qiiaejpbatum in bona; metis iu uenibus, Nam fenes delperandi funnconfidimus, Nunc ad inceptum redeoiqq ea q iequunt : no ni tail a fuperionbus differant.Tradabimus.n.de uerboiji fignificatioeineqj de omibusuocabulisded quafi guftum quendam 8i eor^ maximeiquae ab aliis tradata non funt;nam de omnibus dicere pro pe infinitum eft. De libertino 6i liberto, Cap.clxxxii, llbertinus SC libertus fola elegantiae gratia habent differentiaiquam nec gra'matici;nec iu- rifpitiiqd' maximc pudendum eft;fciunt:quam ne eo^ qdemaliquem q his tpibus meri ta bene fcribendi laude celebranturanueni fcientem; quod nolim uidere contumeliofe . ! didumtfed neceflario potius atcp honefte.Vereor.n.ne pfacilitatemiqua femp cadide q[ cunqp lemp ftudioinueftigafTe cum amicis communicaui. Amici ipfiifi modo tales amici dicedi fut laudem mihi pneripiant.Quod crimen loge a me femp abfuinSi ex oibusiqux hoc in ope praecipi- mus:pfiteor nihil oio ex aliquo huius aetatis uel audiuiflemel legifle.Itaqj fic mea mihi ab aliis glo riam prseripi molefte feromt illo^ a me praeripi nefas puto.Nemo at litterato^ ennquoRi pauciffi nus SC libertus,Per libertinum fignificamus conditionem hominisificut p ingenuum, Per liberal fignificamus priuatum quedam refpedum:ficut p patronu, Ideoq; libertinus adiediuu eft ficut in genuusieoq; non fit a libertina libertinabusiuta liberta Iibertabusdcd libertus lubftantiuuificut pa tronus .Illudq? foleus diffinireihoc no foleusiuti iure ciuili.Liberrini fun t q iufta feruitute maumif fi funnqueadmodum econtrario ingenui funt:q libera matre natimec poftea ferui fadi funt; Signi ficatur.n.ut dixiiconditio bominis p ingenuum & libertinummt libertinus homodibertina mulier libertae coditionisinon at libertus homodibertina mulierdiberanx conditionis.Hxc.n.lignificant priuatum quendam refpedum ad patronum patronamue relata.i.ad cum eamueiq antea dominus aut quae domina huius fuitxum feruus ancillaue eetiut libertus Caefarisdibertus Meflalinaediber- berta Claudiidiberta Agrippinae.Non at libertinus Caefaristaut libertina, Ideoq? interrogamus hie ingenuus eftian llbertinus non at an libertus:& cum refponfum eft libertinusdnterrogamus cuius iibertusinon cuius libertinul’Refponde£'q> e libertus meusjaut tuustaut illius; aut Catonisiaut nub plures fub ubra unius patroni funt;ficut illi fub impio unius domini;non at collibertini coingenui Ad nullam,n,alteram priuatam pfonam plures hoi^ referri poflunnnec alii ab aliis diftiguunf.Col liberti a collibertis diuifi funut mei a tuis;& coferui a coferuis;queadmodum conciues mei a conci Kibus tuistq alterius ciuitatis esicondifcipuli mei a tuis;commilitones mei atuis q fubalio uel prae ceptoreiuel duce es.Libertinus uero atq; ingenuus hoc no contingiaq? no magis nexus mihi fit cu cet poteramus altero hopt nominum efle contentiiramen diftmguere ueteribus placuit priuatu re¬ fpedum a publico:& ideo libertinitas dicimus:no libertitas.Ex feruo tame non q> ad priuatu domi num refertur fit feruitustfed q> ad publicum,Dicimus.n,non modo feruus tuusrferuus meusjfed ec refpedu dominimt hie feruus & homo feruus;q> in libero non fit,Carrey cogitati mihi unde fadii eftjut in tanta exemplo^ copia elegantiam hanc accuratiflime cuftodientium;cum rothominu mi lia nung annotaueruntbd uidet caufae fuifle:q> frequenter inuenirent fine menrione parroni liber rum nominarnquo falli fopitaenegligentiae fuit.Sim.nunq repiebant liberto non apponi patronu; tamen repiebant libertino nunq apponitqq femp adhterct liberto patronus uel nommatnuel fub- jntelligendomt in multis fit.’qualc e.Vendidipatrimonium;fupplef meumtcollocafti filiamdiipple tur tuam;plubicauit opus fupplef fuum.Ita hoc locotquale eft apud Qumtilianum;Licet nihilomi bus amicum grauem uii^iaut fidelem libertum iateri filii fui adiungeretuidelicet fuum.Gccro pro Sexdojcum ait,Qumtuai frattem auxilio feruo^ libertorumqj ereptum a faro cloduno^ Q_VARTVS nus feruile libertinumqjmee cuiufcuq? feruos libertofqj fignificatffed fuos ipfius.Quidattinct plu ra e iure ciuili exepla repeterexum et diftindi finr tituli de liberris 8i libertinism Qua' differentia q ignorat: oesaut legulei ignorantjplurima 8i capiralia in ipfo iure ciuili peccata cbmittit. Serui.gia? maticnsifi codex fidelis ap libertino pofuit Iibertu in odauo aneidos.Feronia mater nvmpha Ca pania:quam et fupradiximus:hac et iibertoiy dea eftn'n cuius tempio rafo capite pileu accipiebat, Adiiciam quod ait Suetonius in uita Claudii in ipfum CJaudiu ignarus tpibus Apii 8i deinceps ali- quandiuilibertinos didos non ipfos qui manumitterentunfed ingenuos ex his procrcatos, inter acceffum 8L acceffionaadu & adione:geftu 8i geftiondqd in ter fit, Cap.clxxxiii, ——sjCceffus 8t acceffio differunnSiqdem acce eft aditio atq; appropinquatio, Acceffio at ‘adiedioatqj incremenrum:quae differentia rara e in cofimilibus noibus,Satus,n,& fatio idem funtxultus & cultioanotus & motioiadus & adiomifi q dicimus adionecaufas: .__il non aduumiadum comaediapeinon adionemxurfus 8i curfioiabufus & abufio.Gcftus quoq; 8i geftio non pap: difterunt.Na geftus eft adio quaedam 8i quafi ,pnuciatio corpis.’geftio uc ro adminiftratio & adioiquis pap: in ufu eft.Haec at duo de qbus dicere inftitueraa'deo differunt;q uerbum unde defcenduntidupliciter & regit:& fignificatiut accede ad igne hunc.i, adi atq; appropi qua.Et hoc calamitatis meis pondus acceffinuel ad calamitates meas,i.adiundum eft & increuitia prima lignificatione nafcitur acceffusxuius contrarium eft receffus, A fccunda acceffiomt G.Accef fionem adiunxit aedibus,i,adiedionem 8L incrementum,Praeter ufum tamen fupiop: Macrobius i commentariis naturahbus dixit, Aut.n,acceffio:aut in leuam dexteraue reflexioiauc furfum qs: aut deorfum mouetunaut in orbem rotatur.Et ite^.Has fobs portas phyfici uocaueruntiqa in utracg obuiante folftitio ultcrius foil's inhibetur acceffio lAcceffiis ipfe dixifiemipotius Ciceronem imita- • tus q. iii.de ora.li.ita ait,Vt luna acceffu 8i receffu fuo foil's lume accipiat.Namq febris acceffio fe pe legitunego p incremento accipioinon p accefluialioqn aliqdo legeremus acceffus febris: fi ide effetjquod nunq fit,Pli.lib,xxiii,Sed id dandum non niii in acceffione fcnferit;alii in remiffionealli ut fudorem coerceantthi qa tutius putant acceffionem remiffionemqj pro contrariis pofuit; & fi re rniffio imminutione fignificattpifedo acceffio incrementum;Quia dixi nominain us & in o a fupi nis pfcdo fere eiufdem fignificationis effeiboc exceptionis addoiq ea qua: pofitionem habent \ io latius fignificare folentmec adionem modoffed rem etiam ac corpusmt aratio:poffeffio; feflio.Cw cero in phiiippicis.Hx quondam arationes campani & leotini agri po,ro, partimonio gradiferae & ereptas,pferammidem de ora,Tot iocis fcffiones gymnaficrumad eft tot fedilia.Ea tamen qua: lunt in us:pro pcrfoms accipi lolent.Conuenrus non eft conuentioifed homines qui in unum locum co uenerunt,Conftffus non eft confeffiodcd homines uno in loco confidcntes* Inter obieruationem 8C obferuantiam, Cap.clxxxiiii, Bferuatio & obferuatia fimili quodam modojut acceffiis & acceffio differunt, Obferuo. jiiancj duo fignificatiunum quod cuftodio aliqd oculis animocp in modum fpeculatons ne nos filentio tacitocp praetereatiut obferua tranfcutcsioblerua filiu: obferua Dauu qd agat;qd loquadquafi cuftodi & annota;&: hinc fit obferuatio quafi annotation,aladucifo.Item ob feruo non fpeculantis modoifed admirantis uenerantifq?;^: id tan turn in homines no res; quotiens quern uel uirtutetuel dignitate fufpicimus 8i colimusiunde fit obferuantia:qux eft ueneratio qua: dam 81 honoris exhibitio.Quare melius obferuationem q obferuantiam hi qnominantur fratres; fuum inftitutum nominarunt. Inter potum & potionem, Cap.clxx.w. Otus 8C potio non differunt nifi ob huiufmodi caufam.Potus,n,uini:aquse;fimiliuq] dici 'turipotio uero a medicis daf acgrotantitquod graece diciff fi feribi pot a&ibusjuc eft apud Lucanum.Licet ingenres abru pit adusiminus miror cur adus apoftolo^ magis q ada dicamusjdem tame funtadus Si adioes, Nataliainatalis Si natales quid fignificenr* Capi.cxci, Atalia fignificat quod natalisiq eft dies natalitiusiutrunqj conuerfum in fubftantiuu ab . J adiediuoihic 8i hxc natalis & hoc nataleiut natalis bora: tpsiapud Quint.in gladiatore _a] Natales uero magis conditionem faguinis ac familue ut generofi nataiesjoblcuri natales ut idem Quin,in eadem declamationeiCuius interiedoman non fortunam qlqnoileinon natales non pattern poterat.Plinius ad MeiTiumiNonunq candidatus aut natales competitoris; aut annos aut etiam mores augebat.Hic pro ignobilitate accipituriillic pro nobiiitate, Pr atcepta Si prteceptiones p eifde acciip.Inftituta 8t inftituticnes difierre. Cap. dxxxxii, ran|Ra:cepta Si prseceptiocs indifferenter utimur p difciplinannftituta & inftitutiones p dif ferentiaJnftituta.n.funt mores cofilio Si ratione fumpti.Nam mores bonos &. males di 3 cimus;& in morem,i.fimilitudinemiut in morem leonisjn morem ftagni placidatqj pa- ll iudis inqt Vir Jnftitutum at bonus mosiut faciam meo inftituto,licet inftitutu nonnuq figmiicet iceptum ppofitum ab inftitutoiquod ee incipio.Inftituta .ueromt inftituera dicere; bom mores funt conftlio & ratione fumpti;Quint,Nam is qq triennium nutricibus dederic;tamen iam turn formari optimis lftitutis metem infantium iudicat; Cur at ad litteras no p tinea t aetas qua:ad mores iam ptineneandem rem appellas inftituta Si mores: Apud Valerium Maximu titulus eft de inftitutis antiqs:quafi de moribus antiqs.Inftitutiones funt prteceptioes qbus inftituunt Si docent hoiesmt libri ab eodem Quin,& Ladatioanultifqj aliis audoribus inferipti de inftitutione orato- ria fiue alio noie atq; materia. Inter aduocatum & patronum, Capi.cxciii, Duocatus 8i patronus fic differunt;q> illud generalius nomen eft q hoc:ut no tantum ft gnificet eum:q alterius caufam agit.Siqdem qcunqj adeft alteri in caufa officii gratiaiad uocatus appellatur:et fi nihil dicat ncq; agatded q tantum patus fit defenderemt Teren, in eunucho: Tu abiratqj oftiu obfera intus; dum ego hinc tranfeurroad foi^, Volo ego hie adefle nobis aduocatus in turba hac.Et Cic.cum in aliis multis libristtum p Cecinna;q ad pof fidendum pratdium contulit fe cum aduocatis:quoi& prtefidio ab aduerfarii iniuria tutus eilet q 8i ipfe uenit cum aduocatis fuisifed armatis ad arcendum Cecinnam a pratdio. Patronus at r ppne e:q 6i inopinatis frequenter occurrit, Accufator dat teftem:patronus exeo refdlit.Ex quo coljigitur ac culatorem nunq' patronum efte.Veiy quoniam non omnis lis circa accufationem Si defcnfionc cri minum uerfatur ut in mutuis;depofitis:Iocato 6i condudoifimilibufqj ea re tanq defenfor foiet ap pellan patronusjqppe cum uterqjnon alterius oppugnandtededlute defendendasptis gratia dicat; idem nec immeritoqdam;qq in dicendo mediocresihac tamen altexandi pratftanria meruerunt ;j h ! ' ‘^de# i:uu «t;ut I * ' 013 do, .. 1 Wd e { iVn-r?^ , A ( Ur bis;fcd r ^ ll >aisip(i uf •HvIvaw, u ’bus maiori, ^ 1: gdla(^ omcntanis & ^•^jCrfans i».o hjbcbunt, “ cm lf 3 Irgunt ciorunjconfe mgcnrcs abru - • s cx acbocs, Capi.Qd ikihnauuab ’ • in ghdutore >b/curinataks ; c.non na tales is; jurat wos tdxxxxti. tutioncspdif n, SC males di ylacidxq; pa, uutunonnuq a du ac: bonr ur.umeniam u .rtas quoead u ntulus tilde uU n( c^l docent '■■•••loncorato' Qpi.acm. ..-r .6 tantunifi ",q. •„ granatad .wVrrucTfl® tefict ip°f 9 s p^rronus Uiiittirac )f lo!et3P , r i dicatJ rufllint I iu tk Q^VARTVS nomen parronorum, Patronus etiam dicitur refpedu liberal nefcio an hie ab illotan ilk ab hoc nominatus finutruneg tamen a patre uenit, Vterq;,n.fimilc quidda pacris habet:& ut dominus ma numiffione ferui Jiberat eum mifera condirione ita aduocatus hominem obnoxiumipoteftate ltw dicum 8C periculo litis opera fua Iiberatipropter quod clientem uocamus ipfum litigatorem: cuius cauiam agimus;& eum qui fedator eft; qdam impiti triuialem feientiam appellant grammaticam rhetoricam:dialedicam:quadriuialem alias quatuor liberalium artium.Ludus igitur ut t 'dicebam:e . aiiay> quoqs artiumfficut muficstut apud Teren.de fidicina:qus quottidie difeebatin ludo de gra manes fcolamt mea fert opinio:magis q rhetorics itelligit Gce.de ora,cum inqt:Hoc in ludo n5 prsqipitur.Faciles.n.caufs ad pucros deferuntunEt ftatim poft;Harc eft in ludo caufa^ fere for~ mula.Nam ut inqrQiunTlhetorcs fuas partes omiferunt:& grammatici alicnas occupauerunt, Si qdem grammatici alienas occupauerunt,Siqdem grammatici latini et rhetoricam docent,Quod i dicant ipfius quoq; Gce,uerba:cum puerostnon iuuenes nominat.Ludus armo^uq idem ut ientio gladiatorius dicitunubi difeunt gladiatores:apud Quin.Quid me diu pirats in carcere retentumt q diuitem illis praiferam patrcmiin ludum uendiderut tanq deceptuEnte^ Et inter dedita noxs mancipia contentiflimus Tyro gladiatonut nouiffime pderern calamitatis mes inocentiam:diTce^ bam quottidie fcelus.Ludos tamen gladiatorios frequentius q ludu dicimus.Quotiens unum plu raue paria gladiato^ ad fpeclaculum pugnatura pducunturjquaeres munus gladiato^ appellatur qa populo tanq munus donatur:& q donat;munerarius:& q familiam gladiato^ habet: gladiator rdtp domi in difciplina;&: ut dixinnludo exercet ac poftea uendmlanifta, Vocantur at ludi gladia^ torii:flcut ludi apollinares: ludi drcefesjludi feculares.Na fpedula publica utiqp in honorem deo rum ludos anciq uocabant ut non abfurdum fit folennitatem in nataii die fan&orum: prsefertim cum apparatuillo&pompa ludos|uocari, Nam quo alio nomine uocemus illam ipedaculi ex/ hibitionemiqualis fit in multis italis ciuitatibusA' ut audioiin multis aliis £uinciis? Hare de ludo 6C ludis hadenusiDe lufu quoq: aliquod afferatur exemplum.Qui.Nec me offenderit lufus in pue ris:eft & hoc fignum alacritatis.Et ite^ paulopoft Sunt etiam nonnullis acuendis puero^ ingenb is non inutiles lufus. Libertas in loquendo agendoue;& qd fit licentia, Cap.cxcviii. Ibertas in accipiendo accipitur in bonurmeum qs non timide quod leruile eft: fed inge* ^ jnue& libere:hoc eft ut libe^i hominem decenloqtur.Licentia uero in malum: quando !hac libertate utitur ufqj ad temeritatem 8i pjcacitatem.Vnde Quin.Et qua? in aliis inqt _—i libertas eft:in aliis licentia uocatur.In agedo fimili quocp modo;ut liberc fednlibere egit i.digna libero homine.Gce.Saepe de liberc didis ac fadis loqtur;& de licentia Godio^ queritur, Quin.Porro qconfefTum defendir.non abfolutionem fcelerispetinfed licentiam,Tcren,Dercrio~ res omnes fumus licentu.Eft autem huius nominis fignificatio impunira qutedam faculras agem di qcqd ueliside fado loquor.Nam de uerbo non dixiiquod dubitationem no habet.Ideo hoc mo do dico:q uidetur uocari poffe in dubium de fado, Siqdem Salu.in iugur.ita ait: Romam legatos ire iuhet agenda^ rep: & quocunq? modo componedi licentiam iliis pmittit quod nefcio an in ma ium accipi debeanquafi ut male 8C cum damno atqj dedecore regis poflint coponere:quale eft Qul ti. An exiftimas hanc legatis dari peccandi licentiam:ut quscunq: fcelera in co officio commifennc cum his omnibus hac una lege decidantvAn etiam in bonum ut folent dicere iurifconfultiidata eft mihi licentia eundi redeundiqyqualiter etiam plsriqj eccleliaftico^: feripto^i locuti funt. Inter indulgentiam & ueniam Cap.cxcix, Ndulgentiam uulgo nunc aecipiunt r p ueniamt indulgentiam tibi deus tribuat; uel de us tibi indulgcanquod qs neget did non latineilndulgere.n.eft concedere:&: ut fic dica; jobfequeter dclicatcq: tnbucre.Cuius rei admoeii certe debuerat illotrito uerfu nefcio jm. / 4 f t( -! C C °tHl)c bdSS?«a ; :iti, r J | j Ul n ifAl “^tfi . * n Wuii's $ r ,, I* u'iR r Udo n6 . n ',C 'We f 0t „ ;-h'Hu-runt.Si • lnt 'Quodi ■^n m uc ieti,i 0 ‘■'rerprentuD,; r ^-dita not s '•fntianitdifct, unsunumpiu l pjk a ppcllatur ‘ixrt: gladuto/ ' - ; t iudi gladly 1 nonoreni dea ' l; m: prarfcrtim il | pf' 9 acnliex< - H.vc deludo : lufusjnpue UNO n ingenP Cap.cxcvui, •cell; led inge/ ijum.'quando vif./jbereegit op: quenrur, ten.Dcrcno^ iculras agem t.Ucohocmo BD legatos ltfaoaninma apkAQd locomnufaint onfultiidataefl nooofc .t :nbvut:ucldc ^Utficdld* ’ yerfu nda° i- np f,tekg3 n ' \.jucmur rf £ ‘ 4„Wntiiuo ‘ U caSnda^ 3 * iL-pjtris. ^ l)0 l (CI „pium .. ' ; ‘‘C, n ift :3bs , QaVARTVS km ego dicere: q do tibi licentiam* Porro dare poteftatem plus eft q facere poteftatem:Eftenim dare poteftatcm.rem alterius arbiirio commitere Ex hoc ueniam dare admoneo:ut dicam de poe^^ nitere:quod nonnnq pro pudere fiue ta^dere accipitur :ut Liui.lib.i.Nec me eorum lententise efle poenJter.Cice.de fene banc tantum in rebus facris uolunt efle,Ambitus ab ambio uenitjfiue is qui non fuse uirtuti co- fidirnon redte graditurifed per circuitumtfiue q romani qui honores peterenttfingulo circuibant prehenfantes rogantefepmt fe in fuffragiis adiuuarentifiue q qui pro adipifeendis honoribus Tollv citi funneum rogant exordio queq? longiore & uerborum circuitu utuntur.Hsec omnia quse anv bitusfacit:ambitio facere compellmaqua ambitiofi dicuntur:non ab ambitumonnunq habitus ,p effedu ambitionis accipitur apud Quin.Siue pro fpe quadam fauoris:& quafi capratioe naifericoiv disetut fi iuuenis innocentiflimus iudices uti uellent ambitu triftiflimse calamitatisipoterat allega^ re uobis amiflam cum oculis cogitationum omnium temeritatem,Ad hoc etiam ambitiofus dicif utapud eundern li.vi.Non fum ambitiofus in malistneclachrymarum augere caufas uolo: utinacp diet ratio minuendi Oui.li.ii.de ponto.Scd tamen hoc fa&is adiunge prioribus uinumtPro noftris ut fis ambiriofa malis, Vicus quid fignificCu Cap,cci, Icus pars urbisidiuifaeft enina urbs in uicos:quafi in membra minoraificut SuburajQri nse:Aelquiliae uici P.omse:ut opinor erant.Nam regiones circa uiginti fuerant: hodieqj tantum tredecim feruant nomina, Vici autem & olim;& nunc ultra naille; extra urbena uero frcquentesiuillatac frequentes domus inftar uici urbani uicus uocantur: fi naodo uburbanse no fint.Tunc nanq; fuburbana dicunrur plurali quidem numeroiNam fingulari fignT Scat pradium in fuburbanismt fuburbanum meum:&: fuburbana mea:fi plura/unttquale eft in fT milibusmt fui in Cumaiaou Tufculano,i.in fundo meo cumano:& pradio naeo tufculanoieramus in Formiano tuotPompeiano Varronis.i.in uilla tua 8C Varronis;Cste^» ut ad rem redeanaus. Hie cicus paganus fere muris caret.Nam fi haberet muros caftelli nome acciperettquo a caftruna defee ditiquo fignificatur locus muris munitus.Et ut Seruius ait urbs .In plurali notuna e appellari locu: ubi milites ten tor ja fixerunt.Quanq uarius mos eft caftrametandi.Veteres folebant ilia uallo fof- faqj circundare;6i aliis pro natura loci munitionibus.Oppiduna omnis urbs eft prater Romatquse peculari nomine urbs uocari coepta:fecit ut csterae urbes oppida uocaietur, quia iana ipfa oppidu amplius non eft. Vnde dicatur urbs;& oppidum cum alii dixerettamparum attinet de ethymologia difputareiquse plseruq? fallax eft:& in primis nifi fideli fundamento nitatur friuola.Vicinia autem non tam hominestqui eundem incolunt uicuna fignificat’.q qui prope domumtuum habitant. Vi^ cinitas autem non homines: fed propinquitatem proprie quidem uicinorum. Abufiue uero etiam cseterarum rerum:nonnunq continens pro contentotut laudandaue potius amanda uicinitas, Commentaria quid fint, Cap.ccii. Ommentarii nomen quid iignificetitertio declamationum li.Seneca declaraticum dicit Sine commentario nunquam dixitmec commentario contentus erat:i quo nudae res po Inuntur.Et Cice.in BrutotNontft oratioTed capita rerum & orationis commentarium __jPaulo plenius.Et Quin.Platrunq? at multaagentibus:ut maxime neceflaria 8i utiqj inu tia fcribanttcaetera quae domo afferunt cogitatione compledantunfubitis ex tempore occurrunt: quod feciffe.M»Tullium I fuis commentariis apparet.Scd feruntur alio^t quoq? 8i inuenti for te: ut cos didurus qfqj compofuerat:^ in libros digefti 8i caufa^iquae funt a&x a Seruio Sul.cuius tres orationes extant,Sed hi de qbus loquor commentaniata funt exadnut ab ipfo mihi in memoria pofteritatis uideantur ee compofititPer haec Quint.uerba colligitur non modo id quod dicebam: fimulqs in plurali hoc nomen efle gene.maf.cu in fingulari fit neutri:de quo mox et dicaiucpe et co mentarios idem efle quod libros:quod Ci.confirmas.iii.li.de finibus dicit:Tuipfe cum tantum li" brorum habeas:quos hie tandem requins commentaries quofda inq ariftotclicosC Tum.ii.de ora. Trcs patris Bruti de iure ciuili libellos tribus legendos dedit;Ex libro primo forte euenit & exit" j-a. Atftatim poll ,Vbi funt hi fundi Brute: quos tibi pater publicus commentariis configriatos reliquit^ Quod nifi puberem te iam haberet:quartum librum compofuiflet; & fe in balneis lociv' turn cum filio feriptum reliquiflet.Ecce eandem rem tribus uocabulis Cicero declarauit:!ibellis:li bris &L comentariis.Quare itq fentio oes commentaries libros eflafed noui cotinuo libros comen farios.N% ubi res lunt late diffufe fertim in mortibus ,ppinquo^e;quod uel idem e pene;qd'parentare;fi Hieronymo credimus; qa in jii.lia Hieremia inqt.Hocaute&ingentibus ferre cibos dtpparare conuiuium;quod grs*Ci ntpiAu Trpot uocant:& a noftfis uulgo appeiiantur parentaliaieo q?parentibus lufta ceiebrentur.Dapes uo Junt effe ue] deorumme] noitrorum in lacrifidis deorurn, Seges & fruges quid differant inter fe. Capi.ccy. Eges c co^t leminum ex quibus conficitur pais nondum demefla; nonnunq cotentum ,p continente ulurpantesupfam humu accipienda ipla lemina iubacta fegetem uocamus ut Vir.IIla feges demu uotis refpondet auari Agricolae;bis quy foleiquy frigora fentit. s&SlFruges uero qcqd ex frudu terry in alimonia uertimus.LiuiustEa gentem traditur fa< ma dulcedine frugum;maxime uini noua turn uoluptate captam.ldem;Non arbore Irugifera no fa tis in fpem relidis.PliJndicem dedit de arboribus irugifens. Inter fementem di meffem quy differentia fit. Cap.ccyi. Ementis e fatiojfiue ut fie dica feminatio.Liuius;Capani femente facere pollent.Miror ^ < 3 uare cia in a * lls ^ 0CIS a P u d Hieronymu plurimus;tum in genefeos pnncipio lemetis £ feminepofituc.MefTis tuipfamefiioe;tufegesiamatura.Cice.deora.Quaiefemeiv temfecensnta metes. Malleolus a larmento quo dilfet, Cap.ccyii, Alleolus a farmento fie diftatmt ps a toto.Eft eni malleolus,ut placet Columelly i mo/ in du mallei roftra habes aptus platationi.Quado aut arcfada farmenta funncu malleolis igni referuata idiffereter uocanCNa Si Annibale legimusfarmeta cornibus bou alligaft fe atqj incendifle ut holies falleret;& nonnullis ciuibus romanis q> domos haberenc pfe nas malleorumiad capitolii uel urbis incendia fraudi fuit. Arbor a frutice quomodo differar. Cap.ccyiii. jfed perennis e,Inter frutices 8i foboles quocp ilia arbors di plantuia. Ab hac fruticari uer ... Jbu:quafi fruticem renafei ex arbore.M.Tullius ad AtucuiExcifla eft.n.arbor;no euulia itacp q fru ticefiuides.Na illud quod fype legimus frudlificari pilumitraflatu eft. Inter a ci' Cinos Iter &baccas hoc iteree puto;q> acini iter nos di baccas qd lterfit. Ca,ccix* t uefus mlutiores arbo^ frudticuue defius nalcunCbaccy uero difpiius di rarius. Inter acinos.n.nueranf uusigrana hydery grana fabuciigrana ebuliigrana mall puma.addo ct mo^< Si qcqdhus e fimile;uer baccas uero ftudtusiauii fructus ioliuy cdrimlou qua Oil VAR TVS Repitus fonitus eft uiolentus ex l'mpulfu refulrans. Vnde increpare eft cu erupnoe uocis & inani fomtu rephederejcpmbala tpmpanaq; crepitanude fit crepitaculu Tubs quoq? 8i cornuaffimiliaq? crepa't flue crepitant.Crepitus quoq? fpeciali uocabulo od fi^nificet; r , _,_ T __ malo me tacenie minus notum ee:q me dicente nimis,Strepitus fit ex corpora tadu; ex collifione re^ifii multa^ uocum in unum confufioneffi modo no fit imodicus.Tuc.n.dicit frennV tusiut ex alto mari fonus fiuduum 8i I populo murmur,Vocanf etiam fremitustqq & indignantis ££ cxcandefcentis;& quafi humanam uoce prae iracundia imitantis. Vox oratioq? fremitus dicitur. Stridor eft acrior & quafi fibilans collifio.Strepitus tame f ppne pedum ambulannura manuuumq? aliqd ptradantiu fonus eft, Appellatur et faftus 8d pompa diuitia^tquafi a ftrepitu comita'tium: ut apud,M.Fabium,Hlccum me euocaffet fubito crepidu totoq? fortune fuat ftrepitu circuftetiflet. Officium quid fit. Cap.ccxi, oes in officiomomncsagunt quod debet,6d miffi funt legatisobuiam ciues officii gra fia,Et circunftabant fenatores Catfarem fedentemin aurea fella officii gratia,i, honoris gratia: que Jegatis Csefariue exhibere debemus.Nihihn.tam nos decet q merenti uel honore exhibere; uel ope ferre.Quo factum eft etrnt officia fignificent beneficia fiue obfeqa.Vnde illud CiceroistOdiofum fane genus hominum eft officia exprobrantiurmquae meminiffe debet his q in quern collata funt: non comemorare q contulit.Et illud Quint.Duxit me fimilis attas; cuicerunt officia? coeipit fides amantenv.odifie no potuuMagiftratus quoq? officiu dicidfiue qa honoris ca fadus eft: hue opis po nnlo fprpndjpiiiue na ins fnnm rniru:^ nd mini dphef redder t” e>r arrpe nn^ mndn hemf-fi:!* Inter Hiftrionem fid mimum. Cap ,ccxii. Iftrio q pfonatus in fcoena tragoedias agittcomcrdiafq? uoce fid corpis geftu, Mimus qui Ijuel intraiuel extra fcaenam gefticulatioes quafdam exercenimitaturq? mores hominum Ij ac naturas praelertim obfcoenar.nam mimoi^ feripto^? res obfeoenas amores tradat Pri jnum e tuico quodam homine tradatum nomen efle Titus Liuius ac Valerius Maximus audores funr.Alterum e graeco uenit ersot tou jJimEicrSa.Mimi tam homines;q poemata uocantur, I Ador 8i audor quomodo difierant, Cap.ccxiii, I Ctor fid audor ita differ unt:q> ador dicitur orator q agit caufam:qq? geftu uultus 8d cor ^ poris agit, V nde turn ipfa f pnunciatio;tum oratio qua: habetuntum oratio fcripta:adio ^Hj appellatufJtem comoediis fid tragoediis.i.hiftrio qui agit geftus in fcsna;8d quod huic ge neri fimillimumeft:q agit atellanas:6d mimus omnis ador uocaripotifid ptes comoedia: adus dicu tur,Nam comicus tragicufq? poeta ipfe eft comoediai^ tragoediaruq? conditor. Audor at eft: ut fic dicam:fador,Nam fador in ufu non efbmfi in qbufdam e grseco tranffatis, Et illud quotidianum. Credo in unum deum patrem omnipotentem fadorem cadi 6d terraeigrecte eft 2201 HTHVihoc e po etam. At nos poetas caeterofq? ope^ coditores audores uocamus:8d ille q fecit aliquod opusiq egit bellumr peregit pacemiaudor eft opis:audor eft belliiaudor eft pacisinunq ador eft, Quidam ori ginem eius graeco repetunt otuf xpo fed a latino quoq? facilius formari ponnifi q> nullum latinum in or a fupinis defeendens eft comunis generismt audor,Na cum eft ab augeotnifi modo unq repit audor 8d audrix facitiut Serui oplacet fup Virgiliu fcribenti.Idem fup Donati arte ita ait.Quserif audor ut£> p feian de uerbo oriadSed feiendu eft q> a fe nafcidNa illud qd e augeo no nos deducat inde ueniat, Aliud e.n.augeretaliud audore ee,Ego uero a Seruio no 010 diflenrioicu huius uocis no uideaf mihi origo ee;necaugeo?nec ot u£oca ftolarum.Nullu fine audorameto malum. Auaritia pecuniam promittit.Luxuria uarias uoiupta» tes:ambitio purpura & plaufum:& ex hocpotentiam;& quicqdpotentia pot mercede te uitia folli' citant.Demcp audor nihil habere comune cum augeoinecp con a fotvo audio pbat; quae e uen^ clitic quaeda in publico ac loco celebri;& hinc audionari publice fere fub hafta uendereno ea quae adeium (pedant: fed qua: ad fupelledilem atq? ad alios ufusmcc fere :nifi qua: penes alium in u;u fueruntt Differt autem audio uel audus ab hauftu:quia diuerfam origincm lortita funt. Audus enim eft incrementum ab augeo defeendensmt &C hauftus ab haurio, Pupillus quid differat ab orphano. Cap .ccxiiii, FS3^nn|Vpil!ns eft qui caret quidem matrejfed tantifper dum eft in attatetcui def tutor. Orphan MSxF&i nus q U j caret p atrc pr^dioqj paterno:& qui fummope defderat illius opern; cum fine eo male habeat.Graxum tamen nomen e non fane a uetenbus ufitatum. Triclinium quid fit. Capficcxv. architiclinu uocant.Quintilianus quidem triclinium uocatjquod Cicero coclaue. Nam S$t le eode conuiuii locotubi Simonides arte memoriae traditur inuenifihille fic ait.Vix eo imen egreifo tricliniu illud fupra couiuas corruinhic fic hoc interim fpatio conclaue illud cocidif le.Eft igitur tricliniu coclaue difcubitoriu.Na coclaue generalius e:q> etia pars quaeda in penatibuf reotioriin qua uel uiri colloqiuel mulieres confabulari lolet.Aulam autenr.quod graecum e noftri femp tranfferunt atrium.Nam aulam pro olla Plautomctuftuffimifcp dicendum rclinquamus. Depenu. ^ Capccxv-i. SSEg Enu ea omnia cotineri dicuntunquae ad uidu pertinentiled priuarim fi mo domi recon ^dita funt ac repofita.na locus ubi ifta reponunf: Varrone tefte penariu appellamus.Quae ' uero ad uidum publieu fpedant:ficut alio loco dixitcomeatus uocantur;Sed ex paucio^ ribus coftatiut fumus diligentiores ,p re priuataiq pro publica.Fere nihil aliud cotinet co |Esa Wm meatus q annonam: & qcquid annona: uicem habere pot :qq ut iterum dixuetiam pnuatoi um co meatus einec annona tatum fru menraria Cicerone dicente libro fecudo de diuinatione. Aut li Epi curi de uoluptate liber rofus efiet.putarem annona in macello chariorem fore.nefcio tamen an ma cellum non tantum pro loco ubi caro uenditur accipiatunfed ubi 8i annona. Ceiuix:iugulus:& collum quid fint. Cap.ccxyii. | Eruix pofterior colli psiunde origo c oibus neruis Jugulus anterior: unde uox ;halitufqj pcedit.Collum omnes ptes in folidum copleditur.Et quonia nerui q corpus ereptu rn* gidumeg faciuntu ceruice funt collocati.Dicimus homine durae ceruicis: qfi indomabile more ferociu boummel q ceruice ereda & rigida cotumacia quanda & rigore mentis pic erotanq nemini caput inclinare uelititaii noie uocatur qfi duri capitis’.duraeqj metis.Ceruices eti«* am dicimusp ceruice,l'mo in fingulari nuero nemine ate Hortefiu dixifte.Quinti.eft audor.Simi liter quonia in iugulo mortifera ftatim plaga e:pr.xceteris mebrisieadcmcp ps uuineri obnoxia; ad quam rnucro inter arma ipa facile fubit a ueteribus dicebatunpetere iugu lum: ferire iugulum pro eo quod eft petere mortemanferrernortem.Quintili.Initurufq; forenfiu certaminu pugna iam in fchola uidoria fpedet:&: iugulum petere;& ferire uiralia:aut tueri fciat.Cice.in uerrims, Sua cofef* fione inducif ac luguletur necelfe eft. Inter linum &C gremium, ^ Cap.ccxym. Inus e intra pedoris brachiorumq: coplexum.Inde finus ueftiurmqles erat tunica roma horum:&l mo quorunda religioforum fupra cindura laxitasulla ueftis qure cinguju ope [rit.Littora quocp curua & quafi brachiismare apledetia finus uocamus.Gremium eft in Itra coplexum foemo^ foeminuue:quo in coplexu mulieres concipiunt, Etp trallatione gremium terrae appellaus cum femen fufcipiticoceptumq; rennet qfi uiuente foetum poftea paritu ret&interdu gremio fouet infeia dido.Quinetia matresmutricefue cum fup genua coliocat infan ?em:aut extremis ueftibus repofitum:& ad ute^e ufqj fublatum geftatan gremio magis q in finu tc aeic aut geftare dicundut idem de eodem:Et fotum gremio dea toJlit in altos ldalix luces* jT v / l Cf y 0tt » it , '““110 ptisan : , v y* e pi' UlT| iiiuiu c * Auflus •‘Pi'CCAV, if'ur in couiui'ij ! 'll! (Clio pent; 1 c*.juc, Nam : l*c-it.Vixeo i»r lJlud ctxidif in pinatibuf •vcuni endin' ^uuraus, Gpccxvi, 5 domi rccot\ ILimus,Qux ‘dex paucio- idcounctco uatortim co r. Aur ii Epi amcnonma ip.ccx\ii. rox ihaluufcp uscrrpni rv/ li mdorrubile ire mentis pfe tCcruicesed' It .uidior.Simi [i obnoxia;ad nugulumpw i -n^na jam in .jijfSuacof^ jp. k quodam dilucidius crefcat.Quid magis abfurdumtq quern dicas tuum folem;eundem appellare comite tuum hoc ipfo q> fol eftitum illi pco nomini facrofandti uiri;q dicit;Ebrietas eft ois libido nis 8i intempantiaeffupbiaeft comes odiiidiuitise funt comites fupbiae.Nam potius dicendum erat Libido 8i intempantia comes eft ebrietatis.Seqtur.n.libido 8i intempantia;ebrietas antecedit;odiu comes fupbiae eftifupbia comes diuitiayi.Ci. Eft gloria comes uirtutis.Gloria.n.fequitur honefta^ temificut umbra corpus,In eode ope nup a quodam pdodto uiroJllud iracundiam laudant comitc forritudinis efle dicunt;emendatum fic erat comitem for titudinis; ut feiremus ue^ efle quod ait. Quint,dum librario^ infeitiam fe&ari uolunt fuam confitentur.Idem Ci,alio loco.Cupiditas dice di pacis eft comes;ocii focia.Siquidem pacem feqtur dicendi cupiditas, Quidergo fi haec comes eft ilia dux enrf’Dicemufq; pax eft dux cupiditatis dicendi;& ebrietas dux libidinis Si mtempantfe.No eft hie fermo quidem ufitatus;fed potius p alia uerba;quoij£ tria nunc in metem ueniunt; magiftec magiftraue;mater patrefue;materies materiauemt ebrietas magiftra eft libidinis Si intempantiat.Su pbia eft mater odii.Diuitise funt materia fupbiat;Quibus tribus fere indifferenter uti poflumusJn pfonis uero magis conuenit duxiaut in his rebusiquat perfonae funt Gmilesjqualis eft fortuna; qua dea fingitur.Cic.non femel dixit fortunam non ducem;fed comitem fuifle quibufda impatoribus. Eft pra:terca:ut co redeam unde egreflus fum;alia differentia inter comitem Si focium; ^ comes c qui utruq? feqtur alterius didhimdocius platruncp liegociis fenifqj rebus:8i fortuna arbitrio fubie distut Cafar in commeiitanisdtaqj Androftenes prator Thefalia;cum fe uidoria Pompeii comi> te efle mallet;q focium Cafaris in rebus aduerfis;omne exagris multitudinem feruo^ ac liberoy^ in oppidum cogit.Ve^ huiufmodi differentia aptior eft inter focium Si fodalem.Eft.n.jpprie foda Jis in rebus leuioribus ac Tape uoluptuofis.Qui. Quo tandem pateris animoffi delicatus adolefcef pfertim fplenddiis opibusiuel ex atate mores;uel ex fortuna traxiflem; Si tempeftiua conuiuia 8i p uigiles iocos; aduocata fodalium turbaffolutus atep affluens agerem.M,Tullius, Epulabar modice cu fodalibus.Sodalitates,n,me quaftore funt inftitutaJdem alibi, Ego Placium Laterenfis Si ipfu gratiofum dico;& habuiflfe in petitione multos cupidos fui gratiofos;quos tu fodales uocas;officio Jfam amicitiam nomine inqnas uitiofo,Caius autem fodales inqt;q eiufde collegii funt;quo s graci. uocant A quo no fane difeordat apud,M,Tul, Antoniusiq Norbanum quaftorem fuum appellat fodalem.Comis eft benignus homo Si facilistq aliis non gra uate inferuit, Pompa Si fpeclaculum, Cap.ccxx, Ompa omnis fpedaculum eftifed no econtra,Pompa quidem in profperis etSi in aduer» fis qualis eft in triumpho Si in funeretquafi quidam folennis apparatus Si oftentatio, GV Sed iam e pompa in ueram aciem defcendamus,Virg,Ad delubra iuuat folennis ducerc pompas,Quin,Quid.n,fi refpondere iubeas orbitatem cur in exequias totosegerat cen fusiqd fibi uclit ille funebrium longus ordo pompa^fSpedtaculum uero eft nuc illud quod fpedta tunut noefte pluit tota,redeunt fpeffacula mane. Nunc ipfa fpeffatio; ut O acerbura ipedaculunu nunc locus unde fpetfaturiut fedebatin fpedtaculisjSC de fpetfaculis excitatus eft. LIBER. Senedta & fene abftinentia iuftitia e.Cotinentia uero ilia qua: in wI PP ter uirtutes qrra nueratquse eade dicif'tpantia Si modeftia.Eft enim haec cu a uoluprati l&yrji bus nos cotinemus. Abftinentia cu abftinemus ab alienisinulli uim afferentesmihii cui piam eripientes.CiccroiSi in nulla uoluptare cotinuerit in alia fe effudeririRurfus g> be lieficium e;q> te abftinueris a nefario fcelere,Nonnunq tamen indiflerenter:ut apud Valeriu Maxi mum titulus e de abftinentia SC cotinentiaiubi exempla iftai& uirtutum promifcua funt: ut tamen fentio:cotinetia: poteris dar nome abftinetiaepotius q ediuerfoJllud enim Ipccialius uidct:hoc ge neraliusiQuemadmodum tpantia putatur fub iuftitia elTeiuel ab ea non polfe feparariulla uero ft* ne hac frequenter eft.Quare rite continentia uocatut abftinentia* Pecus pecudis:& pecus pecoris, Cap.ccxxxiii* fpMpg, Ecus pecudis 8C pecus pecoris,ppe nihil differunt.Significaturqj hoc noie aial quod fub j,$ ^^iimpio hoium ex pabulo terra: pafcifiut bos q tau^ uaccaqj comphendit pter fuum r p' JH fr^t prium fignificatum:equus:cab allufue q afinaria potius opam exercet afinusmon autem onager nec lalifio.Mulus ;qui proprie generatus eft ex afino 8C equa. Nam himulus di^ titur q patre equo matre afina genitus eiquem quida burdone noiant.Camelus naq 3 no tatu pafci£ fub magiftrome^etia in qbufda locis inter armeta SC cuius fignificatio no mo ad matre: faeminaqj pertinenut pafier: ut aquila:fed cum genere foeminino nonnunq iungi inuenitunut camelos iai" tus:quale eft bosiut apud Vergiliunrjlle meas arare boues. Quod ideo minus mirum eft: q> lupus etiam apud Varronem SC Ennium:& Fabium pidtorem in genere foeminino reperitur: fiue hie hu pus lupacp fignificatihuic quocp fimilis eft buba!us.?Cseteru SC ipfi cameli;& caetera qua: enueraui armenta faciuntilicet quida tantu uelint effe bou:qfi ab arando armenta didaideinde fublata ter" tia littera armeta,Praeterea ouis marem foeminamq? fignificat,Qpra cu qua caper fiue hircus: por cusjcu quo porca intelligiEunde fiut greges:ut grex ouiu:grex capranugrex porco^, Ouidi.meta, iiii,MiIIe greges illi totidemq; armenta p herbas Pafcebat*Virg,iiii,geor.Ha?c fatis armentis fupar ps altera curae.Lanfgeros agitare greges:hirtafqj capellas.Ide tamen de ceruis primo aeneidos dixie jbi:Hos tota armenta fequunt. A tergo ut minos mirandu fit:fi de bobus gregem dixinibi, Aut ali qua in magno fequit grege:tamen ad diftinctione adiuxit magno:ficut Horatius adiecit mugietiu in epodis aut in reduefti ualle mugientium profpedht errates:greges:qfi grex fit generalius nomen armentum uero fpecia!ius;& lllud fine appofito de minutis pecoribus intelligaf cum appofito poi> fit etia ad maiora trafferrimt Cic,in philip.Fudit apothecas:cecidit greges armentoiji, Htec omnia pecudes 8C pecora dixerisiquorum exempla tot funtiquotiens hoc uocabulum repimus, Verunta/- men pecus pecoris nonnunq repitur pro multitudine pecudu fiue pecorum:fed gregalium potius: q armenraliuiut Virg.Dic mihi Damaeta:cuium pecus:an Meliboeiflnfoelix o femp ouis pecus.Et alibi:Caprigenuq 5 pecus nullo cuftode per herbam.Oui.meta.li.xmi.Hoc pecus omne meu e:mul> tte ftabulant in antris.Multa filua tegit:multae quoqj uallibus errant.Nec fi forte roges poflim tibi dicere quot funt.Paupies e numerare pecuside laudibus ha$i Nihil mihi credideris:pfens potes ipe uidere.Vt uix circueant diftentum cruribus uber*Sunt foetura minor tepidis in ouilibus agni, Sue quoq? ps aliis tetas in ouilibus hsediXur dixit multae:& ha^i cum nullum genus antea nolafletmiV fi intellexit oues SC capras:qs poftea nominat.Cicero in Verrem: Noiat ifte feruum: que magfm pecoris efte diceret.Virg. tamen ge.iii,ait:Pafcitur itaq; pecus Ioga deferta fine ullis Hofpitiis tantu campi iacet:omnia fecum Armentarius afer agit,Armentarium pecoris dixit.Nonnunq pecus pe^ coris fignificat oue:nec folum nulgo ubi haec animalia pecora dicunEue^. etia apud graues audo^ resiquo^ eft Pliniusiqui libro oclauo inquit. Eft in Hifpaia;& maxime Corfica no diflimile peov ri genus mufinomum caprino uillo: q pecoris uelleri propriusiquo^ e genere 8C ouibus natos Pri fei umbros uocaueruntnnfirmifTimi pecoris caput:& no longe poft.Suis foetus facrificio die qnto pums e pecoris die fexto bou trigelimo,Quin,Cur in ufum noftro^ fape pecori lanse detrahunti pter pecudes aut ctetcra: qdrupes fera: funtdicet^prie uideanfferae dici:quee feritate habenut leo> nes;urfi:pardi;lupi;uulpes;ha^quxcunq; mafuefadae funt cicures uocanfiqualis cais q nec pecus: nec fera edicet fit natura ipfa no tatum ferajfed ferus:qualis elephas:fiue quod ufitatius e elephatuf ad bella domitustalioquin fera naturatde quo nomine ide quod camelo fortafle did pon q?&com munis generis lit:& armetum faciat,Quida fuem domefticum tantu cicurim uocant. Ego potius aprum dixerim:q ex fera cicuris e fadtusinec aprum modo:fed etiam onagrum: ceruu: capreolum: dammamjeapreamdeonem quoq^ideniq; quicquid cicuraripoteft* Cicurare enim ut Varro ait:eft manfuefacere.Quod enim a fero diferetum e:id didtur cicur.Et ideo didlum dcur ingenium obti (V. •J V'a'rJi.? 1 * l in j Utt 3ltien SpS# “'•ma uctofj, ^! cc **xiii, ' '■'"^quodfub r P^lhum p, ^•nonautem ni himulusdi, ''Hotatupafcif 1 mk*. fccminacj u c *n*los fee! • r ' cit: q>lupuj ’'^nuuehicb rnueraui wbtoteta '•uc Hircus:por % Ouid',meta, ■nr.entis fupat " ‘Tnridos dixit iirifabi.Autali ncnr mugietiii craliusnomen i Jppofiropof* v. Ha*c omnia us. Vciunta/ .-.ilium potius; pouispccus,Et we meu cimub x-.es poffim tibi . n'.cnspotesipe ulibusncni.Sut ll jBetmi' invqucmagrni Hoipitiis tanru nunopecuspe" jesaudo' i difllnulc pew .iiUis natos W •nutk^ YOfCllS' $Blf ySCOtt JnOflUS iluitf aiir.eft ^obfl CLVARTVS heo,i.manfuetum:innatum a dcro cicur uidetur.Cicrum dicebat membranam tenuem qua: eft in rnalo punico difcrimen.Hyc Varronis uerba confnmat Gce.ubi ait,Nam alia iunt feryjaliy funt acuresialiy natantcsiahse uolucres. Collis;iugum:cliuus:promontorium. Cap.ccxxiiii. mollis magis Si clcmcsiut cliuus capitoIinus:& cliuus q ducit ad ianiculum: cliuus mods Auentinirquos oes fdrnus efle in urbe Romaicollcs unde qdam uocant earn urbem fepricol lem ,Et antiqtus fiebant fefta quydam fcptimontalia.Liui.itaq; cu p Caflilinum euadere no poffet petendumqj montes 8 C iugum Caligula: fupandum, Et alibi,Quatu in altitudinem egrediebantur magis magifq; filueftria SC plyraqi inuia loca excipiebant. Vt uero iugis appropinquabat: 9 , raiv, in aliis lucis efleuadeo omnia contenta nebulamt baud fecus q no&urno itinere impedirebf, Prcmo torium mons eft in mari ,pminens:ut Pli.lib.xxvi.Promontoria aperiutur mari; 8 i rc^ datura aei£ in p!anumXiui,lib,xxxiii,Aut aperientibus claftcm f pmontonis,Idem in.xly.Adiunclaq; infula Eu boea:Siexcurrente in altum uclut promontorium attica terra fita, Officina Si taberna, Cap.ccxxv, Fficina eft ubi opa fiurtt.Tabefna ubi opa ipfa cyterycp merees uendicanf, Officina eft ftatuarii;fufbris:flatorisjcseTatoris;excuubrismitrearii:pidoris;futoris:fabriiqmultiplex e lignarius;& hie no unius generis,Ferranus nec hie rtmplex.Lapidarius q 8i ipe in muP qdem negocii contitaremee hegauerim aliqdo unum cundocp locum officina Sc taberna efleiut fu^ trina in qua calcei SC fiunt Siuendunt.Qu.cda igif artificia qq fola artificia funt opificum: cetera quyftiis Si opy dicunt,Sed quydam huiufmodt habent fuum nomemut hsec ipfa futrina futoris, 6 i lignarii pprie iabrica aurificis aurificinaicauponis caupona.tamen ea qua: unu uenditat; caupo^ nam uocamus.Quida malunt diccrc coponam r p loco,argentarii;argentaria:quod nomen qdam,p artificioiSi argentaritim £ artirtcetqadem eft aurifex accipiunt atq$ ita eft in Hieremia,Titus at Li, Cic.Quin.CcEieracg omnis antiqtas r p hisaccipidqui uuigo campfores dicuntur.non illos dico mi nutosiq nummularii Si menfariia nobisxoilyuifty a greets dicuntunq idem trapes ita: uocari pof fent.Na coilyuifty trapezas habent, Sed Plautus \ gurgulioe trapezita SC argentariup eode accipit Inter aucmSi uoiucrem. Cap, ccxxyi. •ym Vis eft quy oua parir:penifq$ eft praeditaipr^ter unum uefperdlionemiqui utroq; caret; ^^CTjquattuor^ pedes habenSi feminius e.Volucns eft queecunq; uolatinec auis folum; fed _jQJsS|ilia: beftiote qux minutioresiut apes:uefpa;culex:nHifca;tabanus;locufva:cicada,Quin, apes uolucres uocat.Et Piini.non femel hoc fignificatunde Si Cupido uolucer dicitur, .'' Indoles quid fit, Cap.cexxyii, Ndoles eft no folu in pueris Si adolefcentibus fignificatio future uirtutisait apud Qun In prihiis annis laudaref indoles.Cice, Vt,n,adolefcetifeus bona indole pr&’ditis fapietes I fenes deiedaiur.Et Valerius titulum deindole fecitmo tantum pueroy: adoiefccntiuqj exempla repetens;fed et in uiris;Si qdem prarfcntis uirtutis;ut idem Cic.de off, In qbus eft uirtutis indoles commouentur.ldem p CadiojSiquis iudices hoc robore animi atq; hac indole uirtutis ac continently fuit,Liui,de Lauinia iam matre 8 C poft mortem Aeney res adminiftranteiinqt, Tanta in ea uirtutis indoles fuit.Lucanusdndole fi dignum latiaifi fanguine prifeo Robur inert animisan dole quafi generofitate quadam nirtu tis atqi animi, Liui.ad malam quoqj partem SC ad muta a up inanimata traffert loquens de Hannibale.Si cum hac indole uirtutum ac uitio^i trienio fub Afdru bale imperatore meruit,Et alibnSicut in frugibus pccudibufqj non tantum femina ad feruandana indolem ualenuquantum terry proprietas cyliqgifnb quo aluntur generofius in fua qcquid fede gi gmtura'nfitum alieny terry in id quod alitur natura uertente fe degenerat. Concio quid fit. Cap.ccxxviii: Oncio eft populi multitudo congregata:uel ex magiftratus iuftli:uel publici facerdotis; c uel fua interdum audloritate Si fponte proprie ad audiendum oratorem concionanrem in bonum publieurmeuius etiam oratio uocatur concio.In priore fignificato eft gryce; €HKA£oic:quam nos pro latina uoce habemusimultiqj ecclefiam nefcio quo lure ydes facras appellanncum coetum hominum.ficut dixi;fignificet;non loca, Aliud leges efle;aliudiura. Cap, ccxxix, Eges iuraq; feriptum fy pe inuenimusiex quo daf intelligi aliud efle legesialiud mra.Sut _quy ad populu ferunCquyq; fine eius iunu fere rary non lunt;quia rogari.i.interrogari populus de his foJet;rogationes et dicunClura at magis generalia fuurtqde Si ius gentiu eft Si ius ci h LIBER qile.Nam ius naturale dicere quod ola animalia docuinridiculum. Appetitum coeudi atqj adeo no cendi imbecilliori animali:fpoliandi:occidendi:qs ius efle dixe,rit:ideoq;,M,Tu]lius in libris officio rum:de iure naturali filentiufn egit:inter folos homines ius efle figmficansudq? gentium efle uel ci uileJn rhetoricis tamen ius naturale ftatuinfed quod in homines rantummodo cadancuius fpecies fex efle uoluin& religionem:pietatem gratiam:uindicationem:obferuantia:ueritate.Sed haec hade nus Ius ciuile dicimus tam legestq plebifcita:fenatufconfulta:decreta principumirefpofa prudentiu quod uitimum uelut interpretatio eft fupio^iquod q pfitentuniurifconfulti nominantur. Qui le gem ucro fert ad populmfere orator eft;ut praefidio oratoris indigens;ut appareat quato praeftan-r tior eft oratorjq iurifcofulusicu hie fit quafi illius fcriba:autille praeceptonhic pedagogusu'lie dux hie ducis legatus atq? aflecla.Quid dica' de iurifpitis hoc praefernm tpe q cum maximo ab iIJis con fultis interuallo diftent:fe litterato^ artem tenere arbitrant;quoi^ qta fit eruditiotuel hinc coliigi coniedura pot:q> quotiens Pauli Vlpiani alio^qj teftimoniu afllimunnlegem nominanticum Ion ge fit aliud legem efle 8i habere uim legistquodcp deformius eft;una legem in plures leges partiunf Verbi ca:ad legem aquiliamiquotiens Scaeuokquoties Papinianus:aliufue qs loqtunetiam fi bina uerba:& quidem a fuperioribus dependentiattotiens nouam legem appellatmo ab aliquo legiflato re unam legemtfed ab infinitis interptibus legum infintas leges efle iudicatestetiam titulum de uer borum fignificatione non legcmiimmo leges appellanttquo quid abfurdius* Aceruus:ftrues;ftrages:farcina quid fint, Cap.ccxxx, gno^d.Strages uero cadauepdnterfedo^ uno in locotac ,pprie iacentiu multitudo fiue mano^fiue mnto^ "Sarcia utenfiliu St eo p, q ad cultuiad ornatmad c xtepi ufu ptinentiut fic di- cam fafeis quem qs in itinere faciendo coportare poflit.Siqde milites cum caftra mouere uoluttfar cinulas colligere dicuntur;& q in aliam domum [migrant: farcinas fuas componere.Res.n, noftrae domi ciftis capfifq? copofitas et farcinas uocamus;ut apud Quin.Iacet relidse fine haerede farcinae. Inter minifterium St myfterium, Cap.ccxxxi. Inifterium miniftri r ppric e opa.Sed p oi oratione quoq; accipid ut de rege Latino Vir, ! Maeftufq: refugit Foeda m in lfteria .Myfterium uero graecu, f u.uo-0Hpioy arcana quaeda res 8t pprie diuinis uiris faccrdotibufcp tatumodo cogmtu.Illud prius in numero plura ii folet accipi p miftris:ficut feruitia p feruis.Na {eruitiu:aut feruitus ipfa;aut feruitutis adio e: ut Dauus apud Ter.Ego Pa'phile hoc tibi p feruitio debeo conari;manibus,&: pedibusrnodefqg & d u es capitis piculum adiretdum pfim tibi.Afferamus etiam in a’liis excmpla. Sal. Interea feruitiarepu diarat:quo^d in initio ad eum magnae copiae concurreranqa opibus cohiurationis fretusifimul alie num fuis rationibus exiftimans uideri cam ciuium cum feruis fugitiuis comunicafle. Quin,faepe,p miniftris minifteria dixitmt ibi.Non torfit minifteria cxciiSt officia pro officialibus St oblequia ex hibentibus.Paulus iurifconfultus tefte Labeone ait Vrbica minifteria dicimustquae etia extra urbe miniftrare nobis confueuerunt.Vulpianus deniqj concubinam filios naturales alumnos conftituic generali appellatione contineri;& fiqua alia funt huiufmodi minifteria Liui.lib.iii.Frumento naqs ex Hetruria priuata pecunia per hofpitium clientumqj minifter^i empto. Inter feurram St parafitum. Cap.ccxxxin Curra eft q rifum ab audientibus capannon falua dignitate pfonae, Parafitus qui omnia ad uoluptatem eius loquitur:in cuius contubernio eft;omnia aflentatunomnia illius fa da fimul ac dida laudatmihil repugnatinihil facere recufat uetris gratiaiin quo fummu lonum conftituunttquorum magna copia in principum domibus eft. Buccam Si buccas pro eodem accipi, Cap.ccxxxiii, Vccam 81 buccas r p eodem accipimus;oratores frequentius in fingularirunde illud ufita tu dicaiQuicqd in bucca uenerit,i.in os:fed no in labratut uulgus exiftimat Quin.pba' tem:q air.Ore.n.magis q labrisloquendu eft, Sed uulgus errat atq$ fallid cu legit bucca St duas buccasnn illis accipiens unum os:in his accipiens duo labra.Ve^d ego oftendi os ipfu conca uitatem efle unde uox ,pdit;non oram fibroid,Et.n.Iu,cum ait,Bucca foculum excitattnon de ex~ tremitate oris:fed interior! pte dixit quae inflari folet uentumc^ concipe.Etite^i de tubicinibus lo quens:Nota:qj p oppida bucc^.De ilia deformi utrinqj inflatione intellexit tuba infiantiumino de Jabris quae latent cum tuba canit.Na Hora.quoq^ cum inqnVt Iuppiter ambas inflatus buccastno de labris Iocutus e:quae inflari no poflunt.Quod Plautus aptius docet in penulo:Nefcias ut^emar lores buccaetan marams fient.Quid at buccse fignificenex Plinio audiamustfimulqj qd mate fint qd genaetqd cilium.Eadem hxc,n,eodem loco tradat istprxterq q> alibi dicit bucca^i finus:& iter rum buccaiji immanitas,Italib.xi.ait:Sequar at ipfius ordinem fenemqj libritqbus fragilia opimer tahis oculis duri omnia talia 8i pilces 8i infeda no habent genastnec integunt oculostoibus men> brana uitri modo traoflucida obtendif paulo^poft, Sed quadrupedibus in fuperiore tatum gen*c Q__VARTVS uolucribus in mfcriore ac paulopqftrgrauioribus aliruui inferiora gena com'uunt * At quadrupedcs ou3 pariunwit tcftudincs+cocodrilli inferiors tdntu fine ulln uidfcitioc pp pfeeduros oculos cx^ tremae am bi turn genas fupioris antiq cilium uocaueruntrunde fupcilia hoc uulnere aliquo obdu/ dum non coalelcitin paucis humani corpis membrisr infra oculos make homini tanturquas prilci genas uocabant.xii,tabula^ interdido radi eas uetanterpudoris haec fedes, Ibi maxirne oftenditur pudorantra eas hilaritate rifumq; indicates buccae;&: altior homini tantu quern noui mores fubdo laeirrifioni didauerernafus ho alns aialium nares eminent auibusrferpetibusrpifcibus foramina ta- turn ad olofadus fine naribus Si hinc noia fimoi&rfilonum feptimo menfe genitis kepenumero fo- ramina aurium St nariu defuerutrlabra a qbus bochi Jabeones didi.Ex his PJinii uerbis appet earn in uultu ptem uocari buccas quaz uento inflari folentrgena membranam illam quafi uefte qua ocu lus tegif;coniuit ( i,apif 8i claudit";hoc efhn.coniuereiMalam uero iliud inter gena Si buccam qua- fi rotundumin fpecie maii.Na utrunq* ho^i uocabulo^ primam longam habetr malus uero mala malu prima breuemreuius interior pars quadoris hiatum effitinubi molares affixi funt maxilla did turmomcn diminutiuum non rerfed uocc.Malam quoq; genam dici Plinu'dem fate?, Ideocg dens illi intimus 8i ipfi genas affixus genuinus dicif’rqa maxirne latetrea re factum eft ia tritum uetuftate .puerbiumrgenuino rodere dente.i.latenter p inuidiam carpe famam alterius; ut ille tcflat.Na uete res tantum membrana illam oculi genam appdlaruntjqua uetuftatem a pofterioribus feruata repi musmec poetis modorut draconis genas p oculisrcontinens ,p cotento;& Seneca i tragoedia dc Oe dipo loqueris inqt.Et pirati fibi genas parentisiet continens r p contento.Ve^s oratonbus quoqgut Quint,de casco loquens.Illaperpetua node claufas genas non enftodierunt, Pafti6;paftus;pabulum:efca:pafco;pafcor;uefc6r, Cap.ccxxxifii, ii ©Ml Aftio uidet fignificare cibum,Scd tamen potius ad alimenta pecudumptinetiqure pafei IS diximustqq (uapte natura fignificabat ipfam adione pafcendununc frequetius cibinpa/ ftus homini copetit,Varroms liber de re ruftica indicem habet de uillaticis paftionibus uidelicet quae ad Bruta ptinent.Ci.tufcu.li.v.Cu obledatioe follertiasrq e unus fuauiflimus paftus animo^d,Pabulum Si pecudii qdem;& tamen alioijd quocp Brutoj^rqtuncp ego fentiormagis cibus herbaceus fcniceufcpiac palleaceus ftramentaceufqj fimiliucprq ex feminibus, A pafco,n,& hoc de --' fcenditrficut paftio.Efcam antiq accipiebant ct quod dabatur auibus pifeibufue ad decipiedum no Ulud uero fine accufatiuorutpafcentes feruabit Tityrus hasdos.Proprie pa (cere beftiai^ eificut ue- fei hominumrnifi q> hoc regit ablatiuumr& aliquando poturn quoqj compleditur ut Anacharfis apud Ciceroncm;Qrne;caleo:lacte;uefcor:pro quo fignificato no rede dicam carnemrcafeumr lac pafeor. Aliud eft ergo pafco St pafcorraliud uefcor. Inter incolam St inqlinumritem inter incolam & accolam, Cap.ccxxxv, Ncola q in alterius regione habitat;& in alicna ciuitate atqr repu Jnqlinus q i alieno pri- uatogppne tamen in codudo;fiue in urberfiue rurnCic.de offi.Peregrini 8t incola offp t - cium eft nihil prater fuum negocium agcremec efle in altera repuauriofum Jde in Phi¬ lip, Qua in uilla ifta ante dicebandqua litteris mandabanfaura po.ro,monumeta maio^d ois fa- pientia ratio oflep doctnna.At uero teinqlino;non domino perfonabunt ofa uocibus cbnopdihoc eft in quo incola dtffcrt ab lnqlino.Rurlus mcola ira difiert ab accolaiq? incola q in loco; accola q ad locum habitat Jdeocp qcuncp luxta aquas funtiaccola dicunturmec refert in fuo; an in alienor ut accola Vulturniraccola Padiraccola Rhodam, At q in montibus domos urbeftp pofitas habentr incola dicunainqui iuxta montesraccola.Nec immerito legedum iliud in pfalmo.Ciiii, Et Iacob incola fuit in terra Chammon autem accolarcum quo uox euam graca confentit ssorpOKHcrtvdi/ cet multis aliis in locis apud Hieronpmum quoqj hoc uocabulumrepitur lie pofitum. Campus St ager f Cap.ccxxxvi ir^m Ampus eft planicies terra ampla 8t grandisrideocp fpaciofa platea areauercampi nome | fjpprj ! accepunt,Vnde Roma capus martius.Na locus huiufmodi anguftior uocat area, Ager uero tu circuniedum ipfi urbi territoriurutager capanusiager leotinusrager falifeus; tu locus in rure quecolimusrfiue arandorfiue cofercndo.Na is q ierit frumentisraruum noiatur.Vepd m hoc fecundo fignificato habet pluraiem numepdtut oes agros ciuium depopulate eft In priore no habet duntaxat du loqmur de iingularium urbium territoriis.Non.n.dicas rede fi'c; Antonius dedit militibus fuis agros campanos St leontinosrna hoc pado no copledor nemorarfaltusr pafcua deferros motes,Sed fie potius dedit militibus fin's agros ca'panum St leontinum.i, agpc can panu St leontinumrquo qdem modo oia compledorrquae in territorio illo funtrAger et fluminarlacus; car teraq? ofa includit, Silua 8t lucus faltufcp ut differant, Cap.ccxxxvin s Uua St lucusifaltufqr fic difterunop filua generalius nomcn cr pterca folct ee cardua, Lucus nequaq carduus e;qn potius manu cofitus reJigiofufqgatqj uel alicui deoruel alicuius hols h ii ■> LIBER cineribus confecratus .Ideoqj aut circa delabra numinunuaut circa fepulchra uiro^poituseft.Sal tus rero filua inuiatnectranfeuntibus peruiaa'n quo pafci atq; sftiuare pecudes folentjaut fi locus aercp patiatur hyemare.Ncmora autemuoluptatis caufa comparata 8i plena amoemtatis. Inter femur & femen ac coxam, Qp.ccxxxnii, Emora partem illam exteriorem fignificannfemina partem interiorem molliorecg qua fe contingunt;uel femora partem anteriorermfoemina pofteriorem.Liui.lib.xxii.Quofr dam 8i iacentes uiuos fuccifos foeminibus poplmbufq; inueneruntta quo conficitur no men femoralia fiue foeminalia.Vtrocg.n.modo fcriptum repio pro brachiisidicitur tamen nomina tiuus femen non reperiri.Coxa pars fupra femora ucrtebrumcp ipfumjquotiens uitiatum eft aut os illud quod in uertebro uoluitur fradumicoxa uitiata fradaue dicitur, Crimemflagitium, Cap.ccxxxix, Rimen non modo p delidoifed p ipfa et criminatione.Ci.in philip.Haereditatem mihl negafti obuenifleiutina hoc tuum ue^t crimen eet.Flagitium pprie in libidine; quafi fla j gris dignum crimemfed p cxteris quoq? peccatis accipifmec tantum turpibus: u e^t his ettqux p negligentiam:imprudcntiam:obliuionemq5 committunturiut idem in bruto.Tantam ne uifle obliuione inqt in fcriptoiprsferti ut ne legens qde fenferit^tum flagitii admififlet.i.erroris. Vedigakfoenus. Cap.ccxl, Edigal non folum ex publicotue^ etiam ex priuato capitur.ut in paradofis Cicero. Ex meo tenui uedigali capio ego ducenta.Et lteijc.Non intelligut homines qttim uedigal __ parfimonia eft.PaulusiCsfs arundinis uel pali compcdium fi in eodem fundo uedigal eiie confueuit ad fruduarium pertinet.Ex omni tamen praedio uedigal eft. Foenus uero ex folo ip fo;nam dicitur naturalis frudus terras foenus.Poftea autem ad ufuram tranflatumtquafi pecunia p fe frudum .pducanficut terra, Ludus. Cap,cadi, Vdus eft dolor q exterius proditusiuultu ipfo atcj$ afpeduifspe ille ipfe habitus uultus atcp ueftis ludus eft.Vnde fecundo bello punico poft cladem ilia cannenfem cefuerunt patres confcriptiine foeminae ultra,xxx,dies in ludu efientinon uidelicet ne eflent in do lore.Non.n.imperare dolori poflumus: fed I illo lugubri habitu, Et matrons Iunium Brutum am no luxereitantoqj tempore item.P. Valerium, Orium, Cap.ccxlii, Cium uacatio a laboretquod notum cfbcuius contrarium eft negociumtfed qa his qftu diis opam dantineceile eft ut no negociofi finnfadum eft; ut ocium p litterario ftudio iccipiaturmt Quint Jnqrendo fcribendoq; taliaiconfolemur ocium noftrum. Non defi derat ocium confolationeifed labor.Ergo p labore ftudii ocium accepit Ci, Quid dulci us ocio iitterato,i.ftudio:& ut ita loquarinegociofo ocio tale quid habet apud grxcos ckoAh, Inter amorem & charitatem penuriamcg, Cap.ccxliii, M°r genu§ efbcharitas fpecies.Ulud ad 01 a ptinensihoc at ad holes, Demum & qdem p dignitate ac qualitate pfona^c maxima qdem charitas dcbcf parentibus: pxima filiis &C llg.ffefca aldanccps reliqs.Chantatem ct p penuria accipimusifed frnmenti qdem & annons chm ritatem dicimus.Penuriam uero uiniiaqusipabulitpecoijr.uiio^'xxterarumq} huiufmodi refuel penuria eft;ut fic dicamxarentia omnium re^i, Charitas uero quae contraria eft utilitati.Ideoq? Pit. junior ait acceffifle agris fuburbanis charitatem:& Quint,cum aitdtaqj charitas annonsirajfc frm mentumcsdesac direptio pecoijifidem eft ac fi dixiflet charitas annonsipenuria frumenti. Bellum:prxlium:pugnaxertamen, Cap.ccxliiii, iEllum eft turn ipfa pugnaitum totum tpsiquo in mijitia fumustquam illiterati guerram uocannPrslium ipfum tantumodo armoifc certame.Nam 8L pugna certamencp et citra arma fitJnterdum et fit nudis uerbis, Seditiojfadio, Cap.ccxiv. Editio uel a feorfu fedado;uel ut Ci.placuitia feorfum eundo dida tuc eftxu populo k' cu difcordante res ad manum uocafjquale ciuitatis ftatum Vir.defcribittdices.Ac ueiu- qd eft tale.Fadio e diuifio ciuium in diuerfa ftudiaxum aliq fe principes ac primarios in ciuitate ef ficere conanfnnter quos smulatio eft:q& fadiofi dicuntur.Pro fe qfqj qua maxima pot ciuiu mul titudinetq clietes uocanCad fe trahesifibicg quouis pado p fas nefafqj cocilias; qua: peftisiteftina cundas ciuitates duntaxat ltalioe infecit. Copia. Cap.ccxlpi. Opia facultas poteftafq?;ut facia tibi copiam infpiciedi libros meos.i.dabo tibi facultate c uel facia tibi poteftatCvVt.n.alio loco dixitfemp iundu cum uerbo facio duntaxat apud oratores.Na poets cu aliis uerbis:8i prscipue cu do:utVir,Affari extremu mifersdata copia matri.Et ite^tPoftq' lntrogreffi; 8i cora data copia fandi. Sine his at duobus uer^ bis copia plsruq; p abundantia accipif :unde dida etopia oratiois;& copia pecunia^;&: copia frm metiJn plurali quoqg p code fignificato;ut noui copias tuasiomniu re^ copias habeo.Peculiaritet Q^VARTVS ramen appellamus militum multitudinemmt copiae Popeiiicopiae Caefaris cop ix aduerfario&’jpro quo .impin' dicunt gentcs aduerfario^igentes noftrae;& in hoc et fignificato nonnunq in fingulari ut Pom,ad Domitiu.Neqj foius cum ifta copia ran tarn multitudinem fuftinere potens.Idem ad eu dermEtiam atq? et hortormt cum omni copia qprimum ad me uenias.Salu.Poftrcmo ex omni co pia Catiline :necp in praeliorneq^in fuga qfq ciuis ingenuus captus eft, Vir.ii.arnei.Etqux fit circu mecum copialuftro. r • a ,v!° glUm J i - r — r U Cap.ccxlyii, Logium clt teltiftcatio de aliquouiue uitupatioismue honoris ca.Vitupatioisiut Quit* No eft iudices q> putetis ideo nullum adie&um ad exhaeredatione iuuenis elogiu; ga de __celcfcoftarct.Et alibiiSi exhaeredatu a fe filiupr teftatus fuerit elogio;jppterea:g? is mere trieem amaret,Multa fut huiufmodi exepla apud iurifconfultosffed unu fuftecent Modeftini; ubi huius nois nifi ab altero adiedta lit iterpretatio repitur cuius haec uerba funt.Defertorem auditum ad fuum ducc cum elogio.i.cum uitupatione mittat,Honoris ca;ut,M,Tullius.In quod elogiu plu rimae confentiunt gentcs ui^e efle ciuitatis primarium:& csetera.Et ite^iQuid elogia fepulchro^ Quaequalia fint;Sueto,in claudii uita oftendit:dicens, Nec cotentus elogio tumulo eius uerlibus afecompoitis infculpfifle uitae et memoriam pfa oratione compofuit, Seneca in declamationibus Deceffit negociator teftameto omnium bonoi^uehgt formofam uxorem haeredem:& adiecit elo- giumiquia pudicam comperit,Pro fimplici autem fententiae fuse teftificatione Cice.Solonis quide fapientis elogium eftiquo fe negat uelle fuam mortem dolore amicoi^ & lachrymis uacare* CondicHoiconditio, Capxcxh’iii, Ondidtio a condico nafci£;conditio a codo.Illud rarius efbquod ita iufti.fi credimus ho mine graecum romana iura potuiffe praefcribere:diffinit,Condicere e denunciare prifca W\ linguatnunc uero abufiue dicimus coditionem a&ione in pfonamiqUam actor intendit 'ibi dari oportere* Nulla,n,hoc tpe eo noie denuciatio fitiergo coditio eritmel haecadtiomel ilia de nuciatio.Coditio uero multi his tpibus male ut plaeraq; ufurpat accipietesp metis qlitate.ueluti il Judihic eft ho manfuetae 8i bonae conditiomsiquod antiqui dicebant manfueti & boni ingenii;nos quoq; mafueti animi manfuetaeqj metis.Nos cu dico-de lilis dico.q latine loquunf.Nam homo bo nae coditionis latine diciufi ad fortuas referafino fi ad mores: ut ille eft uir magnae;puae;mediocris condi tionis.i.diues paupue:aut inter hos medius.Ego fum pofitus in hac conditioned, fortuna ac forte,Ci.O miferam conditionem adminiftrandi confulatus.Huic fignificato illud pene par eft cu inter plura eligendi fortiseft oblata electio :ut apud.M.Fabium.Oblataeftaiuuenibus tyranno coditiomt dimitteretalteiji ad uifendam matre ad diem praeftituta reuerfuijd;ita ut nifi occurrifiet ad diemtde eo q reftiteraupoena fumetur.Dicimus igif offero conditionem uel fero:uel pono con ditioneminunq fere p aliud uerbnrmquae conditio dum placuinet fere femp dicimusiaccipio com ditionemtut apud Ter.Amatores Chryfidis tulerunt mulieri condi tionem:fi uellet eis morem gere re fe daturos illi preciumdiberalemq? mercedem.Ipfa uero accepit coditionem hoc e padh'onipmif fionjqj afienfit.Ab illo fignificato no longe abfunt offero eledhonermdo optionem.Hxc tame {or¬ ient ee inter plura,Illud uero in uno frequentiusmt offero elechone ut£- uelis eligendi:& do optio nem qcf uelis potiffimum optandiideinde tu aut eligere te d,icis:aut optare, Offero coditione Cry/ fidiunam.f. Inter frondes & folia, Cap.ccxlix. Rondes arborum funt tantum,Folia autem & arborum & herbarum; fiorumq:* Inter excubias SC uigilias, Cap.cd, Xcubiae diurnx 8C nodturnx, Vigilix tantummodo noclurnte, Suffragia, Cap.ccli. : Vffragia fnnt ut fic dicamjuoces quae dicebanf ad comitiaiin tabellaue feribebanfcqui/ j bus fuam qfcp declararet uoluntatem de aliquo eligendo in magiftratutqlis eft hoc tpe ilelectio fummi pontificis:& eius quem Caefarem Auguftum chriftiani no erubefcunt ap •^Ipellare a danatis noibus tyranno^;q non modo opprefferunt remp.ut nemo iam poflit uocari rex romano^tfed fub eo^t gladio rex uerus caeli Si terrae occifus e,Et poftea ifti infani Si no ftrae religionis immemores uocant diuum Auguftum:diuum Claudium diuum Traianum: quafi uulgus atcp holes poffint principes referre in deos.Sed haec omittaus:hoc tantu dicentes romanos no agnofcere regem alique:& cum caeterae genres fe in libertatem afleruerinnhoc multo magis no bis licere.Suffragia igitur ut dicebamifunt uoces in eledtioibusiquod fuffragiu qa cum praeftamus nimi^e eidem gratum fecimus.HIc facftum efbut fuffragium p auxilio fepe ponamus: SC fuffragor pro auxilium ferouefragor repugno proprie quidem in dictis: fed nonunq 8C in fadhs, Camli:pulli:foetus;faetura* Cap.cclii. c Atuli fut fera^ffiuc immaniumffiue mitium.Nam Si catulos murium legimustpulli uero .pecuduffoetus auiu Si pifcium:qq SC hoc generalius nomen eft uude foeticare p parere: SC foeturapropartu ad oia animaliamuta ptinet Ceruorum hinniculos dicimus:capreoloru h iii i LIBER quoq?:caprea^tdamma^:lepo&:fimiliumq;:catiil os quocj ferpentiumiut Vir.d colubro:Catufef tedlis atcR oua relinquens.immaniumq> pifcium q non cdunt oua.Proprie tamen Catuli funt fiiio-* li canum.Virg.Sic canibus catulos fimilcs.Cice.de diui.Erataurem ntortuus cateiius hoc nomine. E ~a=S) Inter luem&peftem, Cap.ccliii. MV Ves & peftis hoc dift runt: quod genus & fpecies, Nam cum in urbe aut in agro febres Sgyji aliudue genus morbi feuit:fiue folos hommes:fiue fola pecoradiue utrofq; corripiens: arai iues dicif.Interdum etiam fi arbores ac fata.Peftis uero aut cito occidit aut cito abit ab eo que inuafittquse eade dicit peftilena.nonnunq p lue pomt atq? animi uitium fepe tranfiertur. Quod corpus potius q carnem noftije uiuentium dicamus, Cap.cclini, Orpus potius q carnem noftrum uiuentium dicimus:& hominem corpulenmm potius f aliqui loquuntur carnofum.Quintuin.vi.Corpulento litigatori:cuius aduerfanus ire _ jpuer circa iudices erat ab aduocato Jatus quid faciam;ego te baiulare non poifum. Idem 5n~primb;Ofla detcgunttquar ut effe & aftringi neruis fuis debennfic corpora operieda funt. Idem in.v.Neruifcp illis quibus caufa continetur.'aduciunt indudae fuper corporis fpecicm.Et alibijHae/ ret aftridta nudatis offibus cutis & in fame fua homine confumpto iam membra fine corpore.Cice ro ad gallurmEgo hie cogito commorari:quoad me reficiam. Nam & uires: & corpus amiii. Sed fi morbum depuleroifacile ut fperon'lla reuocabo.Quod etiam figmficauit Martialis:cum ait. Viue/ bant laceri membris ftillantibus artusdnep omm nufquam corpore corpus erat: uidelicet q> in cor/ pore illius non erat caro. Inter Iaminam & brae theam. Cap.ccJv. Aminam tarn ferream:3eream:plumbeam:ftanneam:q auream:argenteam:eledream:au ricalceam dicimus:bractheam potius ex his pofterioribus;aut cer te bracthea tenuis e & fua fponte plicabilis.Lamina uero crailior: ex qua armatura conficitur: & qua mcenfa __ olim homines torquebantunbcec crepitat ut bracthea pra: tenuitate.Virgih.in.vi. Tabs erat fpecies auri frondentis opaca Ilice:fic leni crepitabat bracthea uento. Veruntamen tenuis non nunq bracthea eft:ut crepitare non poflitmt ilia ex qua fit aureatura & argentatura. Inter munimenta 8£ monumenta, Cap.cclvt Vnimcnta funt muniriones cafirorum exterarumeg rerumiqux contra aduentum ho-v ilium muniunt:fiue uallo & fofia:fiue alio quouis modo:quo fintmilites ab hoftiummt dixi:aduentu muniti.Monumenta i mutata in u fepulchra: ftatux: tituli libri: caeteraqj __ quae nos alicuius rei prtcterit.T moneant recordari. Nam de futuro:ut quidam uoluntf ideo fepuichra appellari monumenta:q> nos noftrae ipforumq; mortis admoneannfalium efUn ho nore enim mortuiilia tantummodo fiuntmon in publicam praeceptionemmixq; monumenta dw xerim:nifi litterae aut alii tituli appareant: quae fi defint: magis fepulchrum q monumentum erit. Liuius lib.xlpii, Vtrobiq? monumenta oftenduntur 8C ftatuae.Nam & linterni monumcntum;mo- numetoqj ftatua fuperimpofita:quam tempeftate difiedam nuper uidimus ipi; & Roms extra por ram Capenam in Scipionum monumento tres ftatua: funt; quarum duae Publii &C Lucii Scipionu dicuntur efieuertia poetae QuintiEnnii. Inter opus & operarn. Cap.cclpii, °era eft adiotut dabo operam;& in iure ciuili de operis libertorum.Cicero de offi.Non male prarcipiunt:qui feruis uti iubent ut marcenariisiiufta praebendaioperatn exigenda ;d eft laborem & operationem corporis.Siue ut ait Vulpianus:operae funt diuinum offi cium.Opus eft finis frudufq; operae. Vnde opera audorum dicuntur .* & opera publica aedificia.Nonnunq uidetur opus pro opera accipfiut Virg.Mollibus & ftratis opera ad fabnlia fur/ git:quafi ad opas.fed ut uidere uideor:quotiens no ad laborem corporis:fed ad laborem ammi& ar rem induftiamq; refpicimus:magis opus q opera dicendum eft;ut in opere ruftico;in opere faciun/ do:in opere fabilr.in opere textorio.Hanc differantiam ita pofuit Serui.hoc opus & haec opera tuc dicimusjquando negocium lpfum figmficamusjquod geritur. Si aute foeminino genere dixerimus operas ipfas pfonas quae aliquid faciunficut cuftodia dicitur quae cuftodinut cernis cuftodia qualis Mam ut hi qui cuftodiuntuncuftodia dicanturmfurpatum eft:unde male eft in ufu cuftodia: audi/ > untur.Hax Ser.Sed non abfolute diffiniuit opus & opcramiutrunq; autem nomen horum in code lib.pofuit Teren.Quid in opere faciundo operae confumis tuae:!i fumas in illis exercedis plus agat Opera: autem precium ac opera eftjut uerfus indicat Iuue. Eft operaeprecium penitus cognofcere toto.Quid faciant agitencp diend eft frudfuofum eft ad rem pertinens: ideo quia dicens: uel quia urile:uel quia gloriofummel quia iucundum, Ab hoc nomine Liuius exorfus eft dicens. Fadurus ne operaeprecio fim: fi res geftas populi romani ab initio perfcripfcrim;necdum fcio: nec fi feiam: dicereaufim. Solatium 3C confolatio & folamen. Cap.cclgiii. s OJatium & confolatio idem funnnifi q> illud re:hoc uerbis fitiut Quintilianus.Cscita^ tis miferae folatium eft habere rem uidentiurn.Idemdtis obuiam confolatioibus; 8i quod Q_VARTVS omtiem modum feritatis excedft:captatis in magna calamitate laudarimecmirum eumeonfolari fit oratione.SoJari uero fere Temper aliter. Nolo afferre plura male utentium exempla: quae facile quihbet fibi inueniet.Cicero cum de amicitia ait; Ipfe me confolor; & maxime eo folatio cofolor; cp eo errore careo;quo amicorum deceflu plaericg angi folent. Vtruncp rede dictum eft. Quid eni non rede Cite ro dicatfNam cum dicat tanquam alterum quad colloquio a moerore reuocet: de-/ buit dicere confolat, Quia uero oratione non utitur:folatium dicere potuit.Solamen id eft qcT fo- lariumeft;fed magis poeticum, Virgilius Solamencp mall de collo fiftulapendet; quo tamenBoe-' tius Si quidam alii utuntur, Affedus Si affedio, Cap.cclix, Ffedum nufquam uideor reperifle apud.Mar.Tulliumifrequentiflimeaffedione.Con- tra apud Qumtihanum frequentiflimeaffeduimraro affedionemmt illo loco; fi modo non eft mendofus ubi ait.Cupiditas caufa fceleris fuit;quacuis eius ira quantum efficiat in ammis hominumitalis affedio nefcio an fit affedus:& in alio loco.Ula frigida Si pue- mis m icojis affedio, Affedio 1 cm modo'Cicero fic diffinit, Affedio eft animi Si corporis ex tempo re aliqua de caufa mutatio:ut laetitia:cupiditas:metus;moleftia:morbus;debi]itas:&: alia quae in eo- demgenere repenunt. Mo fic,Affedio e quaedaex tepo^aut negociojji euentuiaut admiftratioe aut hominum ftudio commutatio rerum;ut nec tales quales ante habitat funt: aut plaerunq; habe- ri folentjhabenda: uideantur.ln tufculanis idem audor;& alibi;Voluntatem hominisaffedi ad uir turennad ipfam uirtuterruatq? ipfam uirtutem animi appellari effedionem ait; qualis non eft affe— dus;qui graece dicitur zsoteo^; quod ipfe Cicero interpretatur perturbationem mallens dicere q morbum;quo nomine ikpiflime utitur. At Quintil, non perturbationem; fed affedum nominat; neq; ipfe aut folus;aut primustfed platriqj ante eumrnt Seneca Plinius:Rutilus;Columella; Valeri- us:Liuius;alnc$ multi.lta enim ille ait;quod grseci uocant zsotoQ tr; nos uertetes Si rede Si proprie affedum dicimus.Illa igiturmt ego quidem fentio;affedio graece 2lioct£cji-t dicitunquam noftra- res philofophi in latinum uertentes;difpofitionem, Aliqbus tamen uideri poffet diffinitio ilia Cice ronis hunc quoqj figniffcatumiqui eft ssot ©ocr compleditquibus quia ad rem no multum attinet non fane repugno cum praefertim fere omnes iurifconfultf.omnefqjecclefiaftici feriptores affedio nem pro affedu accipiant.Eft autem affedus pars ilia animaejquae e regione rationis eft.Quicquid in anima praeter partem illam memorise ratio non efttaffedus eft; 8i rurfus quicquid non affedus ratio.Ab hoc fit affedio;quo etiam Cicero ipfe in libris ad Herennium utitur;Non tarn affedanda fuperiores.Sed tamen adhibenda nonnunq, Apud eundem nunq nifi me incuria fefellerit: a me— rooria fallat Iegi affedionem.Frequenter apud Quintilianum Si cseterosmt ibi. Nihil eft odiofius affedionead eft affedu conatucp aemulandi altenus uirtutem;quam afiequi ncqueat refragante na rura uel nimio affedu nimioqj conatu;alterius uirtutem atmulandi; ita ut turpe fit ac deforme fic auidesemulari. Inter latebras & latibula. Cap.cclx, Atebrat hominum dicuntur proprie; latibula uero ferarum.Quintilianus. Et quanuis odio euerforis noftri euocatus e latebris fuis populus fubfellia non impIet.Cicero. Vide ant ne quaeratur latebra periurio;id eft excufatio periurii.Latibula nonnunq hominum latebrat etiam ferarum.Liuius libro, xlviii, Inter uepres in latebris ferarum nodem una Deluce& tenebris, Cap.cclxi Vce 8i tenebris pro die & node accipere folemus.Diffcrt tamen prima luce a prima die. Nam ibi intelligitur prima pars diei;& quaff diluculo: hie autem prima dies, Ita primis tenebris 8i prima node.Ibi de prima parte nodis loquimur;hic de node ipfa.ldeoq; an¬ te lucem dicimus melius q ante diem; fi diluculum fignificamus. Nanq; ante diem pro ante ternpus dici folenpraeterq fi de certo die loquamurmt ante diem decimum:uel ante fextum ca lendarum nouembnumad eft fexto die aute calendas noucmbris.ln quo quidem loco praeceptum Pauli inferere non inutile fuerit;qui ait ante diem decimum calendarum:& poft decimum diem ca lendarumiaequo utroq; fermone undecima dies fignificatur.Verum non quemadmodum ante lu¬ cem melius q ante diem pro diluculo dicimusific ante tenebasiq ante nodem pro crepufculo; led e diuerfo potius.Reperitur ante luci pro luce;ut uefperi pro uefpere:& ruri pro rure.Cicero in phi- lip.Quis enim audeat luci 8i in militari uia.Diem pro diurno tempore.Itcm pro certo tempore uo luntefiemafeulini generis:notaucruntq; Virgilium indifferenteraccepiffe.Egotamen 8i apud hunc;& apud caeteros pro tempore ipfo annotaui Temper efie foeminini; ut ipfa dies facit homine prudentem;& mnlta dies dat magnam hominibus rerum experientiam.Vnde Paedianus uult fieri dieculam pro paruo tempore:&apud iurifconfultos bima;trima;quatrima dies;pro tempore bien- nii;triennii;quadriennii;quod iurifperiti non intelligunt.In tempore certo Paedianus idem confen tit debere efie mafeulini generis,Dicimus ergo hefterno die;& Si craftino die; no hefterna die Si era ftma;ad die no uenit;ad die no affuit,i.die pftituto, Orator;rhetor;declamator, Caxclxii, > V LIBER Rator c qcaufas orat ud in iudiciisiuel in concionibusjqui gr see dicitur piTO{5 :id e rhe^ o tonnos tame rbetore profeflore rhetorics uocausjno oratotem.Miror cur in hoc tam fa cili puulgatoqj noie exponendo Vidtorinus errauerit.Declamator e qftudet apud rheto rem in couentuq? fcholafticorum fidacam orat 8i agens :utin ueris poftea caufis poftl’t orare.Ipfe quoq; rhetor & quicucg alius etiam extra fcholam hocgenere utitunfiue ut alios: hue Lit fe exerce-< at.deciamator uocutur.Nonnunq tamen more grseco reperimus poni:ut Cice,lib,ii.de natura de* orurruHaeccum Cotta dixiflet Vellius ego inquitincautus:qui cum academico 8i eodem rethore congredi conatus fum.Nam neqj indifcrtum academicum pertimuiflemmeqj fine philofophia re^ thoremiquanuis eloquentem rhetorem dixitiuel oratorem uel rhetoricum, Peregrinus & hofpes quo differant, Cap,cclxiii. Eregrinus & hofpes hoc differunng? peregrinus uocatur qui in ciuitate fua non eft, ho fpes qui in alia duel pegrinus qui ex noftra ciuitate oriundus no e.hofpes qui i noftra ci uitatce, Cicero, Vos foli in hac urbe horpitcs eftis jucftrx peregnnantur aures. Quin cilia, Attica anus Theophraftumhominem alioquin difertiilimum annotata unius affe dtione uerbi hofpitem dixit.Nec alio id fe deprehendifie interrogata refpondit q q> nimium atrice loqueret;^) hoc imperiti dicunt forenfes aut extranei.Loquendum enim mihi barbate eft;ut bar' bariem emendem,Hofpites lgitur funt tam qui in priuato alicuius hofpitio funnq qui in publico: quod diuerforium uel tabernam meritoriam appellamus;q qui recipiCVnde Ouidius; Non hofv pes ab hofpite tutus,Ctce,Per dextram iftam qnam hofpes hofpiti porrexifti:Sed ille receptor pro-* prie uocaCqui priuatim Si amicitis caufa reeipitmt idcmiFuit mihi cum illo uetus hofpitium: id eft amicitia:familiariter uel mihi hofpitandi apud illummcl illi apud memnde hofpitales homines qui amoreinon pcio hofpitium fuum comunicant.Hofpitium & priuatum dC publicum dicit, Iw uius;Tarento Hannibali p dolum prodito ait:Hofpitia tantummodo Romano^d a militibus fuift fe diredaxerte priuata non pubiica,Cicero:Ex hac uita fic difcedo tanq ex hofpitio: no tanq ex do mo.Commorandi enim natura diuerfoviurmnon habitandi dedit, Porro pro eodem pofuit ho^ fpitium & diuerforium. Inter conciuem 3i conterraneum, Cap.cclxiiii, Onciuis qui ciufdem ciuiratis eftxonterraneus qui eiufdem terrs:hoc eft territorii: ma c ior enim e terra c£ urbs;oppiduue:cuius habitatores uocant ciues,Cice,Eo^;q i hac ter ra fuerutimagnaq; Graecia qusnunc florebatanftitutis & pceptis erudierunt; Pli.tame Carullu conterraneu fuu uocanuel q> ex diocefi iiiajuel q> ex urbe fit ueroneli. Vterqj at didus e ueronefisiNam illius nepos &p adoprionem filius fuit nouocomenfis, Ideo Pli. fecundus 6i ipfe didus dquidam nup libpd fic inchoant.Fauonius ciuis meus oprime princeps 8C cofultusxu dicere debuiilet: conciuis meus,Dominum eni ciuitatis ciuem fuu uocat:quia poteft appellare co' ciuemiqueadmodum miles focium in militia:non militem fuum uocare pot;fed comihtonem, Et difcipulus q una eidem pceptori dat opam:non difcipulu fuum:fed condifcipulum,E diuerlopce^ ptor non uocat auditores fuos condifcipulos fuos:fed difcipulos.Et dux in bello no commilitones fed militcs fuos appellauitdicet Caefar acquidam alii appellauerint milites fuos eomilitones com-- parands beniuolentiae gfa:ut apud Aenea Virg.qui fub eo erant focios uocat.Hic ergo homo priV uatus non debuit quenqfuu ciuem appellare:fed cociuem:nec rurfum aiique confule dicere, Non- nunq tamen inucnifciuisiut Ladius apud Lucanu:Nec meus e ciuis in que tua claflica Caefar Au/ diero,Dicam tamen municeps ,p eo quod eft conciuis meus:qa comuniccps non lnuenif. At conti nentes non apponimuspnomemredius fine appofitione loquimur.Audite ciuesifuccurnte militef legite difcipuli:etiam ft rnei fuerint conciues:c6militones:condifcipuli;Quod fiquando p hsc po^ fteriora finepnomine loquor:tamen ( pnomen fubintelligendum e:ut omnes me conciues amat; tu non das ptem comilitonibusiille fp exagitat condifcipulos quxftioibus:fubintelIigitunmei:tui :fu os,Dicimus tamemuos eftis dues noftrbquafi reip,noftrs:non quafi fingulariu aliquo^ ciuium, Prstor:coful:qusftor;aedilis:cefor;tribunus:primipilus;fenatcr;ptorius6ic, Cap.cclxv 7 . R as tor qui pturam:conful qui confulatumjquseftor qui qusftura:sdilis q sedilitate; cb for q cenfura:tribunus qui tribunatu:primipilus qui primipilatu geritjfenator qui fena^ primipilatu gefTit,Senatorius no dicif fenatorjfed ut dixuuel fenatoni ordis aut de domo fenatoria Triumphator q triumphat,pprie;(ed etiam aliquando q triumphauitmt uicior exercitus quiuicit; triuphalis q triumphauit.Csterum ilia priora noia funt fubftatiuaieo quia iugunfcum adiecliuis: clunnQuod fi abfint fubftatiua fubintelligunfiut cofulares roganf primi fniam in lenatu,pximi p torii:deinde tribunitii;intelligius hoies:queadmodu in illis plebei nobiles:potetes igenuiilibertini. pcolul non q pro alio cofule pefl: puincis;fed q cum ptate cofulari extra ordinem :& ad aliquam ) CLVARTVS puinciam adminiftrandam mittitunpraterq q> nomxii.fafces cum pracedunttq pracedunt confo jcm fed tantum fex:ut etiam pratorem 8C prafidem.Propraror no q ,p alio praturamded extraor^ dinariam gerit.Iracj; dicitur proquseftor:& fiqui funt alii huiufmodi nominum magiftratus. Inter rhcginos & regienfesialbanos & albenfes;&caetera, Cap.cclxyi, Hcgini ex oppido Calabrise.Regiefes ex oppido Gallic cifalpinaeiquo^ oppidoi^ utru^ q; uocaf Regiu. Albani & albefesiex oppido alba in Latio albani ex oppido Alba ad lacu Fucinumialbenfes q a qbufdam albani dicunt.Cumani ex oppido Cuma^d I Campania quam nunc praue uocat terram laboris.Campaniam uero earn regioneiquse illi finitima eft Roma uerfus.Comenfes ex oppido Como m eade Galhaiquam Lombardiam nuc nominant: in qua ipfa Gallia & finitimum Como eft Bergomumtunde bergomenfes.Pergamum ex qua gamei in Afiaia iwijw xjwiuvwt*** rr —— O J i / o ~ Jw dem noieiquam Turchiam nunc uocantmo autem ut qdam uolunt; Tcucriam: queadmodum in Africa qua: & ipfa tertia ps orbis dicif :eft regio eiufdem nois:nifi afros dicimus hoiesmon at Afri- cam regionem.Thebani a Thebis in Gracia.Thebaei & Thebis in Aegpptoifed thebati fecundum gracam formam fitina & thebani grace thebsei dicunCnon tame occurrit ubi in libris gentiliu le —gerim thebaeos* Prifcus Si priftinus quo differant* Capxclxvii. Rifca quae fupioribus faecu!is:aut fupiore setateiut prifci Iatiniprifcus Tarqnius: prifca tpa.Priftina quae fuerunt fupioribus annis:mcfibus:diebus:& quae noftra memona fue^ runt ut priftina nra amicitiaipriftina beneficia nra, Neq? rede hie dicas prifca: ncq; illic priftina At uero fi de rebus quae no fenefeunt loquaristpriftinum non prifeu diceremus: ut Pharos 8i Tprus nunq in priftinu ftatum redibut,Maria in freto meffanenfi laborantme motesifi Lucano credimus repetant priftina confinia.Atq tantum tpis cfhexquo illuc mare irrupit:ut memorise no inueniaf p ditum.Padus poft qngentos & eo amplius annos folet reuerti in priftinum curfum. Inter profperum & focliccm. Cap.cclxviii, Rofp q dat.Foelix q recipit pfpitatem.Sidus Veneristfi credimus mathcmaticis; .pfpepj eft:natus fub illo fidere faelix eft.Dicimus ergo holes,ppne qdem foelicestdeos at tpa:lo caiadionesifinesifucceflus ,pfperos;& fi qua funt fimilia, Vtrunq; tamen aliqdo recipit exceptionem.Na & non femel legimus pfperam alicuius ualitudinemait Suet.de Carfare fuifie eu qafpera ualitudine.i.bona:& quafi foelici.Er de Tpberio: Valitudine profperrima ufum elfe eum ait Saluftius:Sed poftqres ciuibus:muris:agris fan's audaifatifcp profpera uifa eft Rurfus Virgilius:Sis foelixmoftrumq; leues qusecuncg !aborem:& pro eo quod eft fis profpera 8i benigna, i Salub 'r 8£ fanus quo differant, Cap.cclxix. Aluber fiueqd ufitatius eftifalubris dicitaer:cibus:potus;Jocus:muItaq 3 huiufmodin'de fere quod falutifer fiue falutaris. Sanus homo dicif eseteraep aialia. Res falubris prabet fanitate:homo uero recipit.Pot & prabere:tucq? falubenquafi falutifer diciried i utroc^ et aliqua repit exceptio.Siqdem fanum aercmifanum cibumdanum locum uocamus:quafi falubre & prabentem fanitarcmicontraq; falubris ,p fano.Salu.Genus hominum falubri corpe;uelox: pati enslabo^uplasrofcg fenedus difloluit, Liui.Grauiore tpe anni iam circiiado defunda morbis cor pora faiubriora efle inceperut.Marti.dum deferibit uitam beatamiinq t.Lis nunquoga rara: mens qeta:uires ingcnuseifalubre corpus:prudes fimplicitasipares amici ;Hi tres quos ,pduxi.loci ide no^ men habent coniundu cum corpc.Quare no aufim dicere ut dixit Boetius in tranflationibus fuis aeger an faluber.Nam de sequali fuo Caffiodoro:q apud nonnullos in pracio eftmunq io facia tionc:qa cu regibus fuis Theodorico 8t Allarico;quoiu fcriba fuit;gotthicum fonat & barbarji. Inter iocundum 8 ^gratum quid interfit. Cap.cclxx. Vcundus &: gratus fie differunt: 9 lucundus ppric in ,pfpis:gratus in aducrfis.Iucundu uoco no q laetus eft:fed q lactitiae eft alteriait ,plp & falubenufqj adeo pot qs tnftis moe- j ftufq; elfe;&: tamen iucundusjueluti cu hoftis meusin dolorc e;tuc mihi iucundus eft 6i ego gaudens fuiilli minime iucundus.Quare no rede locutus eft qait.Iucudos nos faciat fuse inter efle comemorationiifed ad differentiam.Ci.ad Sulpitium confolantem de morte filiaciinqt, Seruus tamen tuus oibus rebus inrerfuitxuius officia fi aliqdo iucundioraaumq tame gratiora, Ide ad Lu ceium: Amor tuus ex oibus ptibus fe oftendit in his litteris:quas a re ,pxime accepimo ille qde mi^ hi ignorus:fed tamen gratus & optatusidicercm iucundum:nifi id uerbum in orane tps pdidiflem Idem ad AtticumiFuit mihi faepe 8C laudis noftra gratulatio tua iucunda;&: timoris confolatio gra ta.Ide tamen li t iiii,inuediua^:Eft mihi iucunda in mahs:& ingrata in dolore ueftra erga me uolu^- tas.Iucunda dixit quafi Isetitise plena 6i uoluptuofarqualis eft in ,pfpcris grata: quafi plena afledus 8i frudusJn iucundo.n.qusedam gratia eft deledatiois. In grato uero et comodi.Quippe alpedus ro(a^j:lilio^:uio!a^ floruq: ac fimiliu iucudus eft.Afpedus plena: meflis: ube^;olea^;grauiu fru du uitiu pinguiuq; peco^j gratus.Et pueritia fiJio^ atep iufantia lucundior, Adolefcentia uero ac i LIBER iuuentus grationutpote utilior.Idem de offi.lib.fecundoiQuanq cnfrn q> pfens tang in manu daf j'ocundus ettamcn hsec in pofte^t gratiora:muri;naualia;portusiaqua^ dudusiomnia qua: ad ufu reip.ptinent, Hieronymus nonnunq his duobus noibus cum ea quam oftendi ,ppiietate 81 diftim/ choneufuseft, Inter plura & complura, Capfclxxu B | Lura & complura fie differur;q> plura pofiunt ee duotcomplura duo efle no pofiunt: ib 1 lud compatiuum e;hoc uero mimeddeoeg no regit cafu.Pltenq; audorts mo ,p maxia p I te accipiunt mo pro nonulli.Salu.in diuifione orbis tcrree.Plaenq; in pte tertia Africam ___'pofuerutipauci ta'tumo Afia& europa;Paulopoft ,Pfero ftp fenedtus diflolumnifi q fer/ ro aut beftns interiere.Na morbus haud fsepe quencg fupat,Quin, Videas plerofqj ita paratos.i.no nullos.Pleruq; magis & priore fignificato q a pofteriore ucit,i.,p eo q illud fignificat re uenditioi expofitam: hoc eft rem quae facile pot ucndnHac domus e uenalis.i.profcripta uel expofita uenditioni.Et hoede Curione fignificat Luca; us:cu diat; Venali Curio Hguaud eftpeiu; no ueritate honeftatcq; fequens ex lure lingua facudia.Ci.in Bruro;Hoi# setatpppe coiudus.L, Ge Ijus n5 ta uendibilis orator q utneiciresqd ei deeflet ,Et ineode.Na populo no erar fatis ucdibiiis peeps quaeda;& tu iccirco obfcuraiquafi paeutaitum rapida & celeritate caetera oratio.Et alibi, Na ut fint iila ucdibrlioraiha’c uberiora certe funt.Vendibile dixit r p gratum;& quod animos hoium foliicitct rim re^jquee ad fe alliciunt emptorem;hoc a uendo uemtullud a uanco, Sciens feci:& feienter feci, Cap,cclxxv, Ciens feci & prudens feciute infeiens & l'prudes atq$ ignoras feciihoc e; q> cum facerem a. : iqd;fciui me faccrcallud aut ignoraui. At feienter feci ide eft q> cu feia ac dodrina feci fempq; in laude e;feienter quid fecifle turn laudare: turn uituperare folemus r p rei quail-- tate.Si ergo feieter facere femp laudabile e;e diuerfo inlcicter facere femp eft uitupabile, Prudeter quoq; facere opus nimi^ prudentix eft.lmprudenter uero turn ftultcitum quod uiiprm denrer facereu'gnorater uero i ufu raro ean cuius locu uelut fucceditp ignorantia;& p imprudent! am faeftum p feaieq; laudnneq; uitio dandum.Idem enim e per imprudentiam fiue p ignorantiam fecifte aliquid bom maliue;quod imprudenter lgnorantcrue fccille;quoi^ neutrumaut praemium meret unaut poenarn, ^ Inter marinum 8C maritimum. Cap.cclxxpi, Arinum pifee dicimus & auem marina;ac deum marinummel deamel nymph a marina; noiarim quoq; uitulu marinudupum niarinumaurdum marinumaurturem marinum IjPJXterea aquam marinarmcaium marinum:piculum marinumdonum fluduu; aquam marinasno maritima:nauem marinaiquod etiamnaue maritima.Rurfus ora maritima: gente maritimaues maritimas;bellu mantimuaro tranfmaritimumo marinumjte hoiem;gcntem urbermtriumpbum tranfmarinum;non tranfmaritimum; Ho^ omnium haec differentia eft:q ma rinum uocatur quod incolit marejaut ex mari e.Maritimum quod mare accolit;& ad mare eft; uel ad mare fit, 1 rauimarinum quia trans mare eft,Tranfmantimum enim foretiquod trans Ioca itima eiie tddem proprie quod mediterraneum, Frequens;celebris, Cap.celxxyii, Requete locu dicius que frequetare multi foIet;ut urbs freques; oppidu frequens; platea frequcsiubi multi holes aut hitat;aut diuerfanffQuando aut de pfona;aut de re alata loq mur duobus modis dicitunuel de fojaffic Sit melins frequens fpeeftator proeJiorum.id tit OuVARTVS hoc eft multi SC numeroli, Ve$t tamen cu dico fis frequens innuo acftione; cum dico freques locus paftionem.Uk frequetarihic frequentafxui limile eft Celebris femp pafllue''pofitum tarn ad remq adpfomrnrelatum.LocusCelebrisq>celebrat:homoCelebris:q>cum honore celebratur SC colif: pp quod in hanc ducor opinionem;ut locus Celebris pprie fit honorato^ frequetia cultus: n5 ita frequens neq; frequentiajquo nomine qualifcuncg hominum multitudo fignificatunquod ex mv cabulo hinc ducto r pbat iqd'eft celebritasrquae turn hominu coetum honoratu declarautum digna rionem ipfam ad bonore.Quin, Ante ola futurus oratoncui in maxima celebritate;&: 1 media rep, uiuendumeft:afliiefcat iam a puero no reformidare hoiesmeqj ilia folitaria SC uelut umbratili uw fa pallefcere.CiceJtacp nos q in maxima celebritate atcp in oculis quonda ciuium uiximusmuc ftt gientes confpedum fcelerato^ hominiuqbus ola redundannabdimus nos. SC farpe foil fumusride in alteram fignificationem.Hac celebritate famae cum eflet iam abfentibus notus:Roma uenit Ma rio cpnf,& Catullo.Quare impropriedicet frequentiflime dicit locus cclebristan defertustquafi co trarius fit celebrem efle ab illo defertum ee:ubi.n,baiuli:autaleatores:aut lenonesdcortaqjefle co^ fueueruntiqs eum locum pprie dixerit celebrem non aliter q celebrem meretrice aut nobilemt fae 3elegim us:& fingularem improbitatem:& unicam tnrpitudinemmtin bonum:ita SC in malum, ’ Ferus & ferox, Cap.cclxxyiii, Erus homo q animum ferinum obtinetiut leones:urfi:lupi, Ferus qui praeanimofus eft l & ad certandum cum a!tero;& ad uim alteri faciendam atq: nocendum, i] Corporeusjcorporalis. Cap.cclxxix | Orporeum e exiftens ex materia atq; fubftantia corpea: & e diuerfo in corporeu ut lapis | eft res corporeamirtus incorporea.Corporale uero exiftcs’in materia fubftatiacp corpea; 18i e diuerfo in corpaletut domus:fundus;mancipium;corpalia funttno corporeadegatu; _ ji haereditastiura incorpalia funtmo incorporea.Nanq; hie de qualitate agimus: quaeinefl: fubftatiaenbi de ipfa £ubftantia;quas res diligetius exequemur i dialedicis nris:&: !amtas:uires;pul' chritudo bona corpalia appellanfmo corporea,Praeterea ut alia ratioe hanc differentia diftinguam corpeus SC incorpeus no nifi cum hoc nole res aut fubftantia c6iungun£;aut ubi res fubintelligit: ut lapis e res fiue fubftantia corpeamon at eft corporeusiuirtus eft res incorporea: non at uirtus in-- co rporea.O mnia autem incorporea aut tanguntunaut uidenturdd eft omnes corporeae res, Laffus:&: laxusdapfusffeftus: defatigatus, Cap.cclxxx, j Afliim quod labore fatigatu eft tarn aio q corpeddeocp adea demum fpedanquae labo Lris moleftia fenriut.Laxus uero magis ad inanimataiquae funt lenta:mollia:flcxibilia:no _3]dura:no rigida:ut laxi rudentesdaxi funesdaxce cordae,Lapfus a labendo;q> uel corpeiuel p tranftationem alo SC opinioe labitur.Feffus idem quod fatigatustfiue animoffiue corpe, Defeflus defatigatufcg:q ita feflus atq: ita fatigatus eft:ut no quserat ampliusioi faepe a labore atq: icepto qd inftituerat:defiftat:ut in Bruto Cice.Et ne defatigareforauiflent.Et de ora, Profe&o nunq conqe^ fcam neq; defatigabor anteq illo^e ancipites uias rationefq;;&: p olbus;& contra ola difputadi pee- pero, Bonumibonitas, Cap.cclxxxi, b Onum generale nome eftthonefta piter atq: utilia copledens:ut bonu anmmbonu cot pis:bonum fortunae.Bonitas uero no ut multi opi nan fade uticj qd bonum honeftum fed ide qff benignitas,A primo fit bonus uinbonus feruustbonus iudex.i.iuftus SC cxe> ques officii fui. Ab hoc bonus patenbonus dominustbonus deus;bonus Aeneas; hoc e benignus 8C clemestquafi altera iuftitias ptem efle coftituunttuocantes eande beneficentia. Nam iuftitia ptium tur in duas ptes:iuftitiam qax e feueritas;& beneficentiatqua ego uoco bonltate. Ergo q plane bo nus efle uultiplaneq: iuftus bis bonus fit necefle e,Et hoc qdem ad uir tute ptinet,Eft a t & alia bo-- nitasmo ex induftnaifed ex naturattam hominnq qbufda aliis rebus attnbura.Cic.Qua: SC bonita te naturae multi aflequutur;8i r pgreflione difcendi.i.excellentia de dote naturre.Quinu, At in folo foecundo plus cultortq ipfa p fe bonitas foil efficinno dixit plus bonitas cultoris:q bonitas foli; qa cxcellens cultor induftria fit:no naturanafcit.Nonunq tamen bonitas p iuftitia fiue honefto acci piCCic.de offuii.Cum,n,fidem alicuius bomtatemq: laudanttdignum efle dicunt q cu in tenebris mites,Quin,in,xii.Quod fi mediocribus et patronis couenit hsc quae uulgodicif bonitastcur na orator ille q nondum fuittfed pot eflejtam fit moribustq difeendi pfeeftus uirtutc, Nonunq ct ba num accedit ad naturam uirtutis SC bonitatis.Nam cum dicimus de aequo SC bona de rigore iuftri tix:8C de fummo iure loquimurtfed quafi de bona aequitate. Lubricus, _ __ Cap,c.clxxxii, | [@}]i Vbricus locus e;in quo neqas Ififtereuiec lgredi qies fut herbs: pfufae fanguine;ut apud | Vir.de Nifo:&: Homepe de Oileo:Haud aliter huedata marmora leuigatatlapidefq; ud huor cofpfi.Terra glaciata;aq gelata:pauimeta caeteracj huiufmoi dicunfude p traftati© \ LIBER nc a'dolefcetia uocamus lubricaan q q funttuelur in glacie labunf,Anguilla quoq; cogrus: murena ac fjmilia lubrica but. Alio tame mo uidef Ci. dixijTe lubricos oculos:# imitatus eu Labta.in li.de hominis opinciodra enim ait ille de natura deo^aSed lubricos oculos fecit # mobiles: ut decline rent fiqd noccren# afpechim quo uellent facile conuerterent.Didli funt oculi lubrici eo mo :quo a quibufdam pes lubricus pro eo quod eft in lubrico.Ita oculi quail i lubrico pofiti funtait uix que ant confiftereiqualc eft cum dieimusrSpargo humum flonbus;pro eo qd'cft Spargo humi flores;# fterno Icclurn pallioipro eoouod eft fterno pallium teclo. Acqualis # aequabijis. Capixclxxxiif, 15*®™ Equate qd fitmotum eiut in llloiSintcp pares in amore S l arqualesifepeaccipitur ,p coe | K^S^jitaneo fiue coaeuoiut Virg.Aequaleq; ab humo miferans attollit amicum, Ci, Ego Qu. 1 w^^SiMaximu cum qui Tarentum recepit fenemiadolefcens ita dilexinut requalem, Et iteru jfe^SajNec cum tequalibus folunr.q pauci admodum reftant;fed cum ueftra etiam aetate :atq; uobifcum, Aequabilis idem q> aequalis in priore fignificatomt idem;Mo ius aequabile q> aliquid uti Jiratis haberenaccsepat Jtei&:Et uox reducitur in (bnu quenda aequabijemqj atq; conftantem. Inter perfidum Si infidum. Capibdxxxiiii. Erfidus qui fidem uiolat.Infidus cui non eft fidendum.Hoc a fido defcedinquod habet primam longamtfiuc fido a fidus.lllud a fides;quod habet primam breuem. Ideoq; bare duo adiediua uario accentu efferuntur. Moratusmiorigeratus, # Cap.cclxxxp. __ Oratus c qui moribus bonis e praeditustMorigeratus pticipium e ex morigero: quod e morem gero.i.oblequor 8i obedio:Vnde mongerus;obfeques;obediens ;& facile more gerenstqd’ Accurfius no intelligehsvQuid aut intelligattfi ignorat qd fit morem gerere; _ _pro glola fcriptum reliquit.Soluat Apolloiquafi enigma eilenaut Apolio toiuere enig" mata folerenmagis q foluendapponere.Et alibi Primipilus inquit nomen gratcum eft, Proteruus:procax;petuIans, Cap.cclxxxvi, gj] Roteruus:pcax:& petulans multu fimilitudis hent;# quafi aliudalio magis icrcfcit: ta ^ in fabh's q in didhs.Triahrec tu quanda lafciuia ;libidineq? ;deciarant:tu iniuriam. Nam Si proterua petulatemq? code loco de inhonefta faemina apud Ci.Jegimusp CcelioSi ui ®2r dua libereipterua perulatendiues effufedibidinola meretncio more uiueret :ptcrua mu nore gradu q petullte fignificauit.Petulasp libidinofo lafciuoq; accipi notum c;ut petulaTqj iuue> ta;# OunQumeni ut poiles uerbis petulatius uti:N5 feme! ebrietas e fimulata nn'bidJafduius ac Jicctius. peaces quoq; meretrices legimusiqlis Bacchis teretiana.Cxte^ quia impudicar mulieres; qua; pudori fuo qu;e una dos foeminarum c;non peuntme uerbis qde mordacibus iimul 8i turpi- bus pcunria feipis fuifcp foeminis capietes principiu. Proteruia leuior quarda contuelia, Procacitas maior.Petulantia maxima.Cicero in Salu.Ne in idem incidam uitium procacitatis qd huic obiicio Et ite^uNbn cnipcacitatc linguae uitae fordes eluuntur.Atqj itciy.Nam q> ifta inufitata rabie petu lantcr in uxore fiiiaqj meam inuafifti.Et ite^ in eade:Define bonos petulantiflirna infedari ligua. Define morbopcacitatis ifto uti.Salud Ciceronc;Grauiter# iniquo aio maledibta tua paterer.M, Tul,Si te feirem iudicio animi magis q morbo petulantia ifta uti.Et iterumiBibulum petulantifli-' mis uerbislaedis.Haec cadenoiainfaftisquoqjnonunqrepiunt;fiqsabulansper impotentiame tis obuiu cubito feriat:aut contumelia fibi cedere cogat;hunc proteruum diCimus.Et Virgili, Au^ ftrospcaccs uocat:& ab codem;Ha;diqj petulci Flonbus inful tenndiclum eft ;q> haedi foleant iniu riam facere per animofitatem quandam tranfeendendo fepes:&; in alia loca penetrando;quae iniu- ria petulantia eft. __ Orbus, Cap.cclxxxvi. Rbus qcunq; aliq re chara priuatus eft.pprie aute parens amiflis liberistquafi a mi 11 a lu o ce oculoru. Vnde illud frequens parens libcroijiian orbus^ Et hinc orbitas quae e ilia cp litas patrupoft amilfos liberos.ut uxoris uiduitas poft amiflum man turn, Qum.de pa.- tribus in tpos loquesp uxoribus ait;No het orbitas ueftra lachrymas lup ardetes rogos Tenetis incocuflam rigidly facie.Cotranum huic e:cu diciC orbus quafi orphanustut apud Tere, Orba; quipximi funt uxore ducant.Et hinc orbitas apud.M.Tulliu lib.iii.de oratore: quafi orpha nitasJDeplorauit enim cam atq; orbitate fenatus:cuius ordinis a confuletq quafi pares bonus atqj tutor fidelis ea deberentanq ab aliquo nephario praedone diriperetur patrimonium dignitatis,Cx lebs tamen non tam qui caruit femper uxoreiq qui nunc caret;# inde carlibatus. y Diuturnusidiutinus; pr^coxjferotinus. Capi.cclxxxyiii. M ] luturnus # diutinus mhjl differut.Vtruq; in bonu # in malu repif;# ucrunqja dm fi- u $ diutinus ueu.Sed unft co nro formaCquo a die diurnus:# a noble nebturnus, Alte^ ru quoq; a fero ferotinus;a mae hue a Matuta;quse e deaimatutinus:# ut alig utunf; a ueipe ue.ptinus.De diuturnus pluria exepla fut.De diutinus apd CiceronemiPerpauca aa Brutum fic fcri.Libcrtatis defiderio tsdio^ diutin* fauitutis;Quic,Non fic cofundut pbuios grauibus ca Q^VARTVS thenis:colla ftridentia:nec diutino fqualore cocreta facies.Qufa dixi lerotinus a feromideor fignifl caffe fero p uefpere;no p eo quod tarde fiue port tps.Hsc.n.rria fero fignificanqus tame pene ide funt, Vana 8C uera fignificatio e ,p uefpere:quod eft poft occafumd Atera qus nunc nafcif qua; eft poft tps.Quodm.poft foils lucem eftad nere poft tps dici,Cic e.Cum accufator Milonis identidem interrogans inftarenquo tpe Clodius effet occifusiurbane refpodit fero;no ram horam intelligens q tardius ocdfumtK poft tpus quo debuiffet occidnTertia fignificatio eft p tarde no p tardiusmt apud Senecam in tragoediis.Scro nos ilia refert fencdusmemo ad id fero uenitmnde no q cu feme] uemt:potuit reuertf Serotinus igit turn a primo figmficatoiut qbufdam placet;uenit;q dicunt ho-- ram ferotinamaum a pofterioribus.Appellamus.nmt prscoces uuas:prscoces ficus: prscocia po* ma:quae ante legitimum confuetumq; tps:fiue cito maturefcuntJta ferotinas uuasiferorinus ficus ferotina pomatqus poft tps legitimum confuetumq; csteris pomis uel tarde maturcfcut, Prscox i.non fere unq ad pfedionemitanq ad frugemffucftumcp puenitiprscox quafi ante tps excodum Huic fimile ac diffimile eft prsmaturuSiquod e anteq fit maturus;& ante maturitatem; ut fegetes prsmatursffrumenta prsmaturaipoma prsmatura.i.nondum matura:& p tranfiationem pragma turus fum militisiprsmatura stas;prsmatura legatio;prsmatura allocuno;prsmatura poftula^ tio.id eft immatura: qq maturum ipfum in frugibus proprie dicitur;& id uno modo.ln perfonis uero figurate;8£ hoc duobus modis, Vno fie,Ego fum maturus audiendae philofopbis,Tu es ma-/ turus rei militari .i.pfedionem tpis habeo ad hanc rem. Vnde stas fenilis uocaf matura: quali oio pfeda;& tps debitu affecuta.Altero fic.Ego fum homo maturus,i.pfedus moribus;& in hac figmV ficatione non componifjnde maturefco;maturus fio;& maturo matu^d faciomel pficioiatq; feftiV no;ut Vir,Maturate fugam,Cice,ad Herenniu.In state maturrima dixit; ,p in state feftinatiilima & mature p cito. Annuus, Cap.cclxxxix, Nnuus eodem mo dicimus quo diurnus.Spacinm diurnuffpatiu anuum unius diei unfi fflufue ani Annuus quoq; quomodo quottidianus:febrisquottidiana efttqus fingulis die *' bus uenit Jta apud Vir.Atq; annua magns Sacra refer Cereri.i,fingulis annis.Et duo lfi 1 i epicurei philofophi; annua febri quo die nati fuerant;corripiebantur:qua febri mortui funt:atq$ eodem qdem die Didu eft ergo annuum quafi anniuerfariu.Nam ut feftajfic febris qbufda:quoi^ et Auguftnsiuinanniuerfariafunt, Capitalis Cap.ccxc, Apitale odium:quod caput &L uita petit aIterius,Cic,Cu is tribunus plsbis capital! odio | a Quin,Popeio;q turn eratconiul:diflideret:Item capitale fupplicium:capita]is morbus _Jfq caput alterius petinCapitalis at homoicapitale uitium capitale peccatummo quod pe^ tat alterius caput:fed cuius caputiauqppter quod caput commit tetis peti debeat ad poenam; ut ide capitalis Eteocles uel potius Euripides.Et alibi fieri ait in ciuitatibus uitia capitalia. , Meritoria taberna, Cap.ccxci, Eritoriam taberna;diuerforium atq; hofpitiu mcrcenariu uocamus:quo cuiq; itroire li. cet danti mcrcedem.Na mereri mercede opari;laborare:atq; alteri inferuire e Jdeoq? me cere meritorius meriroriameritoriumiVnde fcorta mafcula;pueri meritorii uocant* Nam puells non uocantur meritoris.Quippepprium fuum habentes nomen quod e meretrix.Quidam aiunt hos pueros dici catamitosiquod mihi non uidetunfed potius cocubinosjmcntoriinanqj ut meretrices prscio rnerent,Clean Antoniumdngenui pueri cum meritoriis:fcorta cum matribuffamilias uer fabanturungenuos liberos dixit.Meritonos ergo non libero:quos magnostq ideo holes mercatut uendat commodare et abutendos prscio foletJiue illi domino^ pmiffujaut ipfi fuo mre pftant; appellaus corpus meritorium tarn puci^ meritorium;q mere tried Rationem quoq; meritoriam; "iypp quafi uilem & male corredam. Infenfusanfcftus, Cap.ccxcii, Nfenfus uehementer iratus 8i odium gerensJnfeftus uehementer moleftus atq; i aduer fum uadensande infeftare incurfibus crebris moleftia afficere.Et figna infefta qus in ad I uerfum tendunnhoc eft uexillia in hoftem euntiaiut moleftiam inferant, Moleftare aut rarius repitur:qinfeftare,Modeftinus lunfcofultus ait; Ab Aurelio Sempronio fratre meo nemine moleftari nolo, Prsfens;ad tempus, Capiscxciii. Rsfen s non modo quod e hums tpis:fcd ct alteriusmt Ci.Ego incolumitati ciuium pri mum 8i poftea dignitatialle prsfenti potius digmtatiiq futurs confulebat; de mortuo Joqf.Ergo non nunc prsfennffed tunc,Quin,de ipfo Cice,ia defundo loquens;ait, Po^ ftea uero q triumuirali,pfcriptione cofumptus eft:paft im q oderanttq inuidebant:q smulabantur adulatores et prsfentis potentis non rclponfu^ inuaferunt;prsfentis potentis qus tuc erat prs> fens,Ne<$ in prsteritum moment et in futu^mt Hora.Hoc ametthoc fpnauhoc pfens'in tps omit « LIBER tat.i.in fuum tps;ut dixi;& qdo tps rei dicends aderitmifi aecipiaf p in praefentiaiyiut idem.ii.car, Lstus in prsfens animus:qd ultra eft oderit curare:& amara lento temper ufu,Nihil eft ab oi parte beatum,Prsfens quocp dicit fubitus:& non dilatus in alte^ tps;ut Vir. Prsfentecj uiris intentat oia mortem, luue. Poena tamen prsfens:& prsfens ultiomnde prsfentiffimum piculum;prsfentif fima medicina & prsfentiffimum remediumiprsfentiffiimum uenenunsqd' et prsfentaneum uo- catur,Prsfentiffimum qa ftatim aut fanatjaut occidit,Et quoniam ea quae prsfente uim effeduqj exhibentiprsftantiora ac potentiora csteris uidentudeo in hunc quoq; fenfum aedpi foict, Vnde praefens animus didf prsftans ateg excellens,*& prsfens remediumipraiienfqj uirtus.i. potens & in pnmis efficax.In rent praefentem:non tpsifed locu fignificatiut Cic.offi.Iib.i, Vt fi conftitueris cupi am te in rem prsfentem efle uentu^.i.ad locum de quo cotrouerfia eft,Li.lib,xxxiii,Refp«5deri \t* gads utnufq; ptis placuit milluros fe in Africam q inter populum carthaginenfem & regem in re p jenti difceptarcntJdem lib.xlviii.Eodem anno inter populum carthaginenfem & regem Mafinifla in re praefenti difeeptatores romani de agro fuerunt. Valerius Maxi.lib.wi.QiuFa.Labeo arbiter ai fenaru finium coftituedoj^ inter nolanos & neapolitanos datu.Cu in rem prsfente uenifietmtrof- q; fepatim monuit,Ad tps duobus modis fumifmno ad conditionem tpismeceffitatc: oportunita^ te.Gc.p MilonetQua ad tps aptae fimulationes.Quin, fingere nimi^ ad tps uidebor; & re nimiu manifeftam imprudeter coplorare,Altero ad fpacium tpisiut fiiebo ad annumdatebo ad tps.i, ufcg ad annum & ufq; ad tps quoddammel in tps:ut Quin.Opdmu emendandi genus;fi feripta in aliqd tps reponandut ad ea poft l'teruallu uelut nouaateg aliena redeamusude ufcg ad aliquod tps, Nam farpe fubltelligit ufcgiut idem.Necg id ueteribus romanis dedecori fuitiargumentum eft facerdotu nomine ac religione durans ad hoc tempus faltatioudeft ufq; ad hoc tempus, Stultus:fatuus:ftolidus. Capxcxciii, Tultus q imprudens eft & iprouidusjmultiqj non infipientes holes aliqdo ftulte agunc Fatuus plane infipiens eft;tradumefta fapore cibogd.Nam cum illi non fapiuntfatui di cuntunita ho q non fapir.fatuus uocatur,Mar,Vt fapiant fatus fabro^ prandia bets. G q fspe petet uina pipereg coquus.Melior huius uocabuli uidetur hsc caufatq ea quae qbufdam placetifatuos didos q furore quoda:qualis uxor regis Fauni Fatua nomine cornpi folebat; futura prsdicunnut ilia faciebat.Stolidus eft q pxime accedit ad naturam fenfumeg pecudum, Beatus foelix, ■■ Cap ,ccxcv% 'Sh :Eatus qui rebus omnibus ad uitae tifum ornatumeg fpedantibus abundat, Ideccg loco pletes fane holes beatos uocamusmt apud luuc.Vetuls uefica beats;& Cic.Sinr florem _Jtes:fint beati:& alibi.Croroniats quondam cum florent olbus copiis 6C in Italia cum in primis beati numerarcnt.Vnde apud inferos in helyfiis campis beati uocand& a nobis q apud fu-> peros uiuuntmt pene iidem fint foeliccs 8i beati.Foelicitas ac beatitudoifcelices in qua olum bono rum compotes funt:& all's res f p fua quoeg natura beats foelicefcgmeluti de uoce apud Quin. Oiv nata erit r pnunciatio:cui fufftagatur uox facilis:magna:beata:flexibilis;firma;dulcis:durabilis:cla^ ra:pura;fecans aeratauribus fedes;beats dixit p eo quod eft plena 8i pfecta;& alibi, Nam uocis qta m nullocognoui foelicitas. Mollis hotnoimolle opus, Cap.ccxcyi, Oilis homo dicit 6Z molle opusihoc in laudemiillud in uitupationem. Vir, India mittit ebunmolles fua thura fabei.IdemtExcudent alii fpirantia mollius sra.Credo eqdem u i* uos ducent dc marmore uultus Quod non fine ratione fadum eft;Nam q non fuerit fe _uerus;fortis:coftans:&: in morem rei durs patiens refiftenfeg fortuns: uel aduerfs: uel )lands;hic mollis eftifimilis csrs;auttenellis plantistcum prsfertim q mollicula mebrana habet fere molli funt mentemt pueri foeminsqj.Cotra at militcsmautsagricolsmtcorpenta aio indura ti putanf, Hoc ig if mo mollis acciipit in uitium.In laudem uero:q> ut durus cibusidui^ cubileidu ru folu ita du^i igeniumeluti durus equus ad domanduidu^t ingenium ad docendum;&: ut fic dica fculpendumieade ratione molle dicef quod non eft dutmeriteg laudabile.Quin. de fignis loquens inqt.Illius opa durioraimolliora huius Dicunf aute figna opa fcruptilia;fiue fufilia t fiue cstera ad eiufmodi effigiem alalium fabricata:quemadmodum tabuls opa pidogt, Siqdem in tabulisanuq pingebanttnon in panetibus.Hsc talia magis dicentur mollia qus fiuntjqlingeniu quod facit. Crudus Cap.ccxcyii, Rudus nocaf noq cibum indfgeftum habet in ftomachoded q sgre difficile^ digeftibi lem:ex quo offendiduel tanq nimioiuel taq noxiotut Cic.de Rofciot q? in fesnam non ueniret,*q> eftet crudior,Et Quin.Crudo oratori declamandu non putat. At cibo indige fto fere & otamusiSi negotia agimusinel magis q digefto.Sqdem digefto & mordificato cibo itegs refici malumus;q cstera faceret Appellaftius at hominem crudum:prsfertim qui eft truci afpedu: 6C eius afpedu oculi nri oftendundut ftomachus cruditate cibimel facies crudum habetis aium infuauis 8C foeda eftmt facies cruda ftomachum hebentis;fiue crudu cibum in ftomacho,Eft et cru dum idem quod recens, Vnde crudus dolorxrudu uulnus;6C recrudefcere dolor ac uulnus dicid q A Q_ VINT VS 0 rcnouari.E t cruefa poma dicimusiquae non funt matura.CiceroiPoma qua; cruda funt; ui aucllu tur:qu£ autera matura & cocta;decidunt, ^ In J2 f __* 1 ' N diem aliud multo eft;q indies;illud plaerunq; cu hoc nec uerbo uiuit mngit ;ut Quit, Non ut fere uolucres praefentis modo cibi memores in diem uiuunt Duraturus hyemi jreponere ui&us.Aliquando fed raro cum alio uerbo iungitunut Salu.Panem in die mer cariiquaii dicat praffentis dieihabere rationemmihilcp cogicare de craftinojludies eft ide quod quo tidiafcd proprie cum quodam incremento Jdeocp plaerunq? cum comparatiuoiut cum indies ma- lumardius praemeret.Et cum in urbem infinitum malum ferpetadq? manaret indies latius etiam finecomparatiuoifed tamen per uerbum lignificans incrementumiut Liun Crelcente indies multi ludineifed quottidieiaut indies magisicum tamen liceat fuperiora exempla dicer per quottidieiCu quottidie malum ardius premeret:& cum in urbem infinitum malum lerperetadqj manaret quot ndie latius:S<: in fingulos diesiut Gc.ad Atticu.Quottidie uel potius in dies fingulos breuiores lit' teras ad te mitto.i.non modo quottidie breuioresded etiam in dies. Nam hae quottidianae Jitterae funt breuiores hisiquas antea mittere folebamiquae poterant efle omnes pari breuitate.Atq; harcq i dies fingulos; fiue indies mitto breuioresaales funtiut hodiernae fint breutores hefternis; & crafti nae hodiernis; 8i peredinae craftinis:& ita aftidue 6i peftilantia indies fit maior;& quottidie fit ma~ ior.Sicpoftunt uideri haec duo differre: infidiatores ac fures re exptusmtui.lib.dixiicauerc debeoiquos nunc multo plures die ac fore amici oftenduntiqua caufa Prifcianomt ipfe teftatunfuinut feftinantius opus illud de arte gra matica edcrer.haceadem nos caufa& caeteris quos cnmerauimusdurnus adadh.non modo ut fefti* nantius libros noftros;uei& ut pauciores ederemus.Et illi tantum ahnmojSd infidia nocebant:nnhi etiam prater cetera fauto^d atqt amantium ftudia nocent Tradatur ergo aliqdo uiro puelia con re/ ta hac cjtulacunqj eft dote,Non,n,formofam die credibile e;quar maritum mfi magnitudine dotis conciliante non inueninuirgo prafertim,Maritum aute puelia; ccetum littera^d Itelligimusj a quo fanditatem uxoris pudoremcp & cuftoditum die cupimus;& cuftodiri debere teftamur,Sed ad ^ milTam uerborum fignificationenucuius hoc libro locus efbdefccndamus, Difco:edifco:dedifco. Cap.ccxcix. Ifco & edifco manifefte differut.Na difcere eft ut intelligas.Edifcere ueroiut memorirec copledaris.Ideoqj capitulu apud Quin,quod infcnbifde edifccndoaca icipit.UJudex co luetudine mutandu ,prfus exiftimo in his de qbus nuc diflerimus actatibusmec oia quae fcripierint ed.fcerint;&! ctetera ut moris eft;dedi!cat,Dedifco quod didiciiobliuifcor.Dedoceo te:q> dodus es oftendo falfurn ee doces quod ue^ e;ut apud eundem m.ii.Et qdc pries ac diffidhs opuf dedocendkq docendidllud quo qdarn utunt ;inftruo;quale eft inftruam te in uia ac qua gradiens; nobis apud ldoneos audores incoptum e,Dicimus,n.inftruo claflenr.inftruo acienr.inftruo caufa inftruo mihtetnon at difcipulu aut mente ahcuiusimfi eo modo quo inftruimus ea quae dixi, Excogito;rcperio;offendo*,nadus (um. Cap,ccc, Xcogitare eft p cogitationem inuenireiidcj} ad res tantu incorporcas ptinetiut excogita* ui argumenta;rationes:figuras:cauias.£ft igif excogirare cofiliurepire uero fortune: uc Ouid.Tu no inuenta repta es.Sed iam urns obtinuittut idem ftrepio quod inuenio.Eft at inuenire uel confiiiotuel cafuifiue corporeadiue incorporea rcpirc, Off:do fere quod repio: neqj folum reuertedo;& ad ftatum rei& uel pnuara^iuel publican ptinetmt offendes remp, pturbatam confiliis nepotis meimerum et fine hisiut idem Cice.Sed tamen ncminem tarn maleficum offendi: qui ilium negaret Antonii dignum fenatum.Nadus fum etiam pro inueniifiue reperi frequeter ao cipitunut idem in paradofis.Eum tu hominem terretojfiquidcm nadus fucris iftiusmortis aut exi lii minis,Et de fenedute; Vitis quidem quae natura caduca eft & niii fulta eft;fafad terram eade ut fe erigat clauiculisiquafi manibus quicqd eft nada;compleditur, Delipiotdefipifcoirefipifco, Cap.ccci, Efipio Hue defipifco figmficat uel quod aliqd a comuni fenfu fnpienriaqj minus habeot d uel quod a meo fenfu deftituor: quod fere uinu aut ex aerate ucninaut morbotaut amo reaut dmoreaut fimili aliquo afieduicuius contrarium eft refipifcere;&' fcnes qda iam demcntes nunq relipifcunt.Qeteriat refipfcere.i.ad priore mentis ftatiuuel ad meliore mente redire fblec.Ter.Multo oim nunc me fortunariifimu puco ee gnarsetcu te intelligo refipifle# Prohibeonnhibeo, Capi.cccii, Aohibeouei generale nomen eftiuel ante rem iceptam.Inhibeo autcm re iamincepra: il ud uetannequid faciasiuel nequid mcipiasihoc ne pergas lre.defiftafqj ab incepro. Vug. Quod genus hoc hoiumiquaeue hunc ram barbara morem permittit patriaiholpitiojj ubemur harena:, 1 dem. Parcite iam ruruli:& uos tada inhibete la uni, Vtor & fruortfungor. Cap.ccciii, Tor & fruor apte differunitfed non ea ratione qua qdarn uoluntjoia fua impitia confun dentesiq aiut uti nos humanis frui uero diuinisiimo & diuinis utimur & humanis frui- mur.Quis,n.mihi ufum diuino^ interdicanqs rurfus uetet me frui rebus meis: labore be maultria paratistaut qs dicat me frui facrisicum in fbiji uerfor ufu atq; adminiftrationef Vel qs ceget cum uoluptati opandotfrui me his rebusmnde capio uoluptatemf Quod fi dicerent debere nos frui rebus diuinistuti uero humaistqq ne in hoc qdem illis accedoifortafle audirem, De rebus n.non de uerbo difputarent.Nunc uerbum exponunttnon restfed hoc cum fua imperitia:& qcf fee dius eft,-cum ptinacia reliquamus,Vti igif eft alterius rei gratiaifrui nulliustfed utfic dicam pp fe i illo intereft in hoc metaihoc alterius finistad quem illud tendit q hoc habenqefdt & contentuseft: g utif nunq contentus eftifemp ulterius tendit.ldeocp reprehenfus e Hannibahq cum poifet uri ca nenfi uicloriatfrui maluit. Vtor armistutor domotutor libnsmtor ftudioidiligentia opaiq^ex hoc poftea emolumenti aliqd bonicp confequar,Fruor bonis meis:fruor tuo afpeduituo alloqoituo ca tu:hoc eft deleclationem uoluptatemcp pcipio ex hac retatep ex huius rei ufu, Nonnunq eadem re duo panter hie utitulle fruitur ut fi ajker ad focum fedeat fanitatis ca;a!ioqn id non faflurustaltes Q_ VINT vs uoluptatisibfc non tendit ultratfed apud fin um iplum qefcit.llle' no contentus prxfenti coaditiSe ad ulreriora tendinqualis Hanibahfi fuiflennec tam prasfenti uidoria regefcere qpgredi maluiflet No.n. Adherbai fcire uinccreifed uidoria uti nefcire dixiflet.i.qa frui ilia: q uti maiuerat, Dicimus tamen nonunq urimur p fruimur. Verecudix cuiufdam caufamt utor pane tritfceotutor palmulis uror ficisiquafl uiuendi potius ca edamusjcj edendi caufa uiuamus.Denicp frui e deledationem ca- pere ex urendo.Itacp in idem recidut ldemcpefficiunt frui;deledari;uo!uptateq; capeiquofir;ut no fuerit ca' cur recenciores hoc folum uocabulum frui unde uenit fruitioffolis rebus diuinis dare uo Juerit.Habet.n.hoc uerbumduo fupinaffruitum 8C fretum:eorum primum uixin ufu eft :nifi apud cos g uerbo^t nouitatibus;&gaudent;& gionant.Secundum lignificat confixus: ut fretusfortafle famiiiaritate quae eft ei tecum;aufus eft confiteri.Adiungimus at alte^ uerbum etiam ad pfona: de utor dico figificatq} couerfor;ut opa tua utorddem Cxe,ad Carlium;Fabio uiro optimo;& homie dodiffimo familiariflime utor.Et inde fit ulusmt ufus fuit mihi tecuiruixonuerfario familiaris 8C confuetudo.Quin.Muhere cum qua Jonga confuetudo feu longus llli fucrat ufus, Atcp ga folemus aliq re ideo utuut ex ea frudum pcipiamusffadum eft ut dicamus ufum pro militate Si frudum ta in plurali g in fingulariiquo^- exemplo^e plena funt oia,Fungor autem idem eft quod offium mu- nufqj agoiut fungor magiftratuifungor praeturaifungor legationeffungor ofticio ddegato; fungor munere iudicis.Fungor uero uita quod fungor officio uitae:& munere adminiftradi gubernandicp corpusmiuner inq aflignato nobis ab impatore deojnde defundus eft uitad.finiuit ofticium uitae Vir.O tandem magnis pelagi defunde piclis,T.Liui,Defunda morbis corpora falubriora efle ince pereidefundus piclis:q> finira funt picula;& defunda morbis corpora :g>finiti funr morbi corpora Legimus etiam defundus mortedd eft mortem finiuit.De potior autem dixi alio libro. Sto fedeo.Ofto;ftator* Cap.ceriiii, Tare eft non ire in his duntaxanquse eunt fine pedibus;aut quse ereda no funt: ut naufs ftatjflume ftar currus ftatifol ftauunde folftitium 8i iuftiriumiqa ius ftat foruqj eft clau- fum, Anguis etiam;&pilcis;8<: lacertus;& auisin aere ftat.Quadam e diuerfo qux rcda funt;dicuntur ftare: gdiu non cadunt.Scd hxc fere funt inanimata:ut arbor ftat;iimulac^:domus ftatxolumna ftat.Quaedam uero dicutur ftaremifi neceant;& reda finnut homoxquus; uolucris ftat nacp homo cum (edet;&: equus cum recubic;&: auis cum cubatmon ftat:nec tamen eunt, lilud tamen notandum aliter dici fedcre de hoibus:aiiter de auibus.Nam caett^a non fedent:ni(i fimia 8C aligd fimile.Ipfum uero federe auium;ert in loco altiore eflemt pafler fedet in redo: hprundo fedet in pticaxomix fedet in arbore;nec rede dixeris ftat \ arboreffed tali potius quodamodo cornix ftat non cubar. Vir.Alitis in pux fubitam conuerla figuram .Quae quondam in buftis autculminibus defertis.Node (edens fei^ canit importuna p umbras.Quin.Vt fi quaeratur an (it credible fupxa- put Valerii pugnantis fedifle coruuiq os oculolq; holhs galli roftro atq$ illis uerberaret.Denicj eo dem modo dicitur auis federe lup rem quapiam;ur homo fup equum aut iumenrum no dicitur fta re aut manereffed federe quocunq? modojaut quocunq? corpis habitu geftuq? compofitus lit, Side re autem a federe multum diftat.Eft.n.fidere deorfum defcendereipeflumq? ire, Vir, Sedibus opta- tis gemma fup arbore fidunt,i,ab alto demittuntununde delido:fubfido:ut idem.Sublidere ualles. Et lte^.Subfidit dubius.Nam ut ego ientio;a fcdeo prce ten turn mutuatur.Inde infido quoqjinfe- di:& refido refednaflido afledi.Sigdem aflidere eft apud aliquem ut argrotumiut regem federe. Cu n,Salu.ingt,Conful poftg affedinmagis ab affido q ab aflideo pteritmhoc efle fignificatio pot efle documento. Vt aut a ledeo diftat a fidouta a fto fiftomt fifte gradumffifte fugam; fifte lachrymas.i. fac ftare gradum:ftare fugam ftare lachrymasiatcp ut ilia fupiora idem prmteritum habennuel alte rum ab altero mutuum iumi;ita ha:c duo idem fupinumaiel fifto a ftoaiel fto a fifto accipit: quod eft ftatumtunde fit ftatonquod magis a fifto q a fto delcendittob ldqj Iuppiter ftator uocatus eft: q Romulum orantem ut fugam luoiji fifteret:audiuit,Quare nefcio cur Hieronymus aduerfus Ioui nianum dixerit;offendet Iouem ftacore;q libenter feden t:quafi Iuppiter ftator a ftado dicatur: non a fiftendo,Nimi^ oblitus hiftonx eft:ut fup lonam fabulx;ubiait.Ex Ioppe ludcx portu Andro- medam a Perfeo libera tam tin quo eo^i mamfeftus eft errong cum legant q> Ionas furrexitiut fuge ret in Tharfum;& uenit Ioppem.opinatur hanc ee Andromedat urbemxum fit Indice ciuitas Thar fis unde ilia fuinut ipfe quoqj Hieronymus memimt.Ouid.li.i.de arte amandi; Andromedem Per- feus nigris portauit ab indis.Et Sapho ad Phaonem.Candida fi no fum rapuir cepheia Perfeum An dromedx pacrix fufca colore fuae.Eadem obliuio eiufdem fuit; q> gallos matris deu in ofaete ait ee ex gente gallo^;g a romanis ob ignominiam illius natioms uindice animo effoeminantxum a grae cis hoc antea 5i tunc fuerit faditatum.Siftere etiam dicimus ,p reprxfentare; 6i prxfentia corporis exibere;di(ftum ab eo quod non tan turn comparerc quis debetmili Si maferinundc de iudicio fifti: hoc eft defiftendo aliquem i iudicio.Cice. Ad atticum;Des opam id quod mihi affirmaftnut re ante caledas ianuariasmbicuc^ erimus fiftas,Et hie ftator nuncius;tabellariufue cofulis.Ide de offi.li.iii. Vas fadus e alter eius fiftediiut fi ille no reuertiflet;moriedu eet fibi. Vir, Et patrio te limine fifta, i iii LIBER Appeto: expeto. Cap, cot, Ppeto cum affeduiexpeto cum ratione, Appeto qualiacuqj,Expeto honeftajpJaneq? bo^ na,Vnde de rebus expetendis fcripfere philofophi;qua:.f,peti debennnoautem de appe» li&lalfflll tendis.Ex quo deriuatur appetitustq immenfa 8C immoderata cupiditas dicitur, Quare qui dixir-O mma bonum quoddam appetere uidetunmallem dixiflet expetere, Vendico;uindico, Cap.ccau, E ndico idem eftiquod ut fie dicamiapproprio ac meum efle dico.Quin, Circo ufitatu nome poem fibi uendicant.Et ite^.Rufticus petit partem bono^jorator totum fibi ue _ : dicat;& fere hoc uerbum poftulat datiuum:& hunc frequentiffime ex jpnominibus .prfe - mmuisiutcgo hucagru uedico mihi tu uedicas tibi frater uedicat fibi.Vindico ulcifeor.unde uin didajquoties iniuria contumeiiaue illata punio.Interdu uindico idem quod ab iniuriaxotumelia^ ueifiue iadura fariendo defendo,Cice,pro,M,Marcello. Nobiliffimarncp familiam iarn ad paucos minationibus.Dicimus uindicarelibertatem:aut feruitutem; quafi afiererein bbertatemtaut in ier uituterruNon ut quidam uolunt:uendicare;ut Liui.li.xxiiiJntermori uehemetioribus q qua: pati. pofilt remediis ciuitatem finerc in ipfa uindida libertatis perituram,Et in primo.Iudici pecunia ex aerario libertas ac ciuitas data.Ilie primu dicitur uindidam liberatus:quidam uindice quoq? tradu ab illo putant, Vindicio ipfi nomen fuifie ,Ego nefcio an uendico reperiatunfed tantu uindico, Explodoicomplodotfupplodo. Cap.cccyii, Xplodo non tanturn fignificat eiicioifed eiicio manibus;& quidem cum fono pulfantp bustqualiter quempiam e domo;e theatroiex aliquo confilio iniedione manuu atq; pul fationeeiicimusquodapparetex aliisa plodo compofitis: complodo 8i fupplodo.Eft enim complodere aduerfas manus inuicem collidereiquod fieri pluribus de caufis folett uei ad teltificandum more foeminarum doloremiuel prae gaudioiuel per fubita admirationem uel fi quae funt alia: cauik,Supplodere eft pedem terrje incutereiquod interim folet in oratore laudari, Iraq; cum dicit Cicero,Quoniam Pyrrhonis.Anftonis & Erili iampride explofa fententia eftiappo fitiflimo uocabulo ut temper eft ufus, Non enim dixit eiedam fenteutiam eo modo: quo caerera eiiciuntunfed quafi pulfaSone manuunutanq ipfi illi huius fententiae audores e coetu ab ipfo cce^ tu iniedis in eos mambus eiedi fin-cut apertius alio loco indicat:hiftrio fi paulum fe moueat extra nume^itaut fi uerfus pronunciatus eft una fellaba breuionaut logior exhibilatur & exploditur. »===» Dico:dido;didito:aduento:uentito:uedito, r •'<•> Capxccyiiu {cere proprie eft orato^,& eleganter facundeq* loquentfum,Quint, lib.x, Nam mihine [ dicere quidem uidetunmfi qui difpofite:ornate;copiofe dicit.Cice.de offici, Vt non mo 1 do litterarum grsecarum ruaesifed etiam dodi aliquantulum fe arbitrentur adeptos: 8i ad dicendum & ad iudicandumnd eft in oratoria arte & philofopia.Omnes fere codices habent dfe • feendum pro dicendumtqd exeplum ideo fubieci potifiimumjut uulgus emendarem.V nde didio uocatur oratoria 8C fccunda oratio.Nam ab illo generali huius uerbi fignificato fit didio: qua: eft uocabulum flue uerbum,Ex ipfo uerbo dico duofrequentatiua oriuntur.’dido & didito.Sed po^ fieri us potius frequetatiuum eft; quod idem eft quod frequentibus temporibusifrequentibufq; lo cis dico 8i narro, Alterum autem eft quod dico:fi id alter feribens accipiat: 8i manu ftilocp notett ut Cicero ad Atticum quadam epiftola teftatur fe illam no feripfifle: fed reparandi lateris gratia ob ambulantem diditafie.Et Quin.Delirias didandi appellat fentiens delicatfino laboriofi die dida^ re;nec accurate didando fenbi, Itadudafunt dido:&didito:adico;utuentito&:aduento aue^ 8i quafi uidu utr.fiue tali genere uidus frequentifllme:&: fere femper utirnt farmatre uiditant lade Didum & dida de omni fermone intelligunt; fed fpecialem quoq? fignificationem habet p dicad fermone;unde dida eft dicacitasiquam Quin.ita diffinit Dicacitas eft fine dubio a dicendo:qute ex omni genere comnuni duda eipprie tamen fignificat fermonem cum rifu aliquo icefientem, Ideo Demofthenem urbanum fuifie dicunt;dicacem negant,Dicacitas igituriut dicebam; fermo cum r i fu aliquos incefiens didum uocaturtquod graece dicitur ctkou jxouquale eft Cice.Nifi fortafle iu^ re germanum Cimber occidit:Germani quos fracos nunc dici Hieronymus ait:&t cimbri nationes funt olim inter fe diflidentes.Ci.at de quodam;cui nomeerat Cimbena quo frater occifus eftdoqf captans rifum ex hac ipfa ambuiguitate fermonis.Et illd terretianu Thrafonis in adoiefcetulum q> Gnato uetus didum credidiffe fe fimulat.i.ueterem faceciam;ac uetus riduculum.Tute Lepus es & puipamentum quaeris,Valerius Mar,ad Domitianum.Confueuere iocos ueftri quoc^ ferre trium-' phi,Materia didis nec pudet efle duce.Qualia at lint didatqux in ipfum triumphantem milites ia culari folebant;illud quod Caefari didatori fuit decantaaim;erit exemplo.Ccefar triumphat q fube m Q VIMTVS git Gallias.Nicomedfes non triunaphattqui fubegit CaslaremJIIud fubcgit Crefaremu'n quem dici> tunmordct:# aliis apud quos dicitunrifum mouct. Adoro;fupp]ico. Capi.cccix, Dora re ab orojquod eft praecor componif’.Supplicare a plico.q, genu pophtcqjiaut cer^ uicem plicamus.cum a potentiore aliquo magnum qd piaxamur;& ramen adorare fine ore;hoc eft fine uoce fit;non fine plicatione genuum 3i geftu corpis.Supplicare fine pne ag&Sjcationegenuum 8i geftu corpis;non fine ore aquoce.Hinc eft quare fupplicare tantu ho mini daftadorare et muJnsiunde elephas & foenix:& alia quaedam irratiorabilia folcm adorare di' cunf.Nofcp rebus mutis & fenfu carentibus non fupplicamus:fed adoratiois honorem exhibemus ut regum ftatuisdignistueftimentis:litteris. f aliifc|3 fimilibus:# praecipue imaginibus pidurifcp turn deiitum fandoijeltum ipfius et crucisiquam fapientes adorantiStulti et orant.Quod de cruce: ide et de fudario dico caererifi# fimilibusadem de reliqis fandoiytquo^: corpora praefentia adorarhus. Animas uero abfentes oramus.Siqd at ad haec multa quae uidemusidicimusifalutatione utimunno precationeiquale eft falue fanda crux. Afliirgo, Cap.cccx. Sfurgunt fanfiut ftenttaut obuiam eantiaflurgunt aegroti ut fedeant;aut ut cubito innu a tantunutroq? modo in alterius honorem aut officifiaut beniuolentiae caufa hoc agens«. Ideocp fereadiungitur datiuusiut aduenienti magiftratui omnes aflurgimus; & morbo affeduuidelicet ob honorem:8£ pater cum iaceret in ledoiredeunti a peregrina militia filio afTurrexit:optatiffimus ilium caput ampledaturustnempe ob charitatem. p Tollo, Cap.ccc.xi, siVftuTi filiumex uxore.i.habui filium.Item fuftuli filium.i.educaui:& ab utrocp fit fubla f tumiprimum eft a tollo pro capiotfecundum a tollo pro educo.Paulus tamen intelligen Idum eft de his legem fentire qui libros tollere poflunt.Itacp fi caftratum libertum iureiu rando quis adegerit;dicendum eft non puniri patronum hac lege.Et Quinti.Cupidus ego liberoi^ uxorem duxfinatum fuftuliifilium educaui in adolefcentiam perduxi.Aliud eft igitur hie fuftulifle ’ & educaffe.Et alibi.Qui ex duobus legitimis altei^ in adoptionem dederanalte^ abdicaueranfiw ftulir notum.i.habuittqq parum proprie fignifico quod uolo.Nam ut foemina fere cum mater fit: dicitur pepedt filium:ita uincur fit patendicitur fuftuli filium.Teren.Quicquid peperiflet decree uerunt tollereudeft educareJdemiMeminifti me grauidam efle & mihi te opere maximo; fi puella pareremmolle tolIi.Chremes.Scio quid feceris: fuftul lfti, Eodem modo dicimusitulit filiummt fu^ ftulit,Suetonius in Domitiani uita.Deinde uxorem Domitiannex qua in fecundo confulatu fuo fi lium rulerat.'repudiauittAlia duo fignificata notiora funtiquorum alterum eft fummouificait Vir. lubet fubJata reponi pocula, Alterum in altum tuliffeiut idem, Et fublatu furgit \ enfem :qua: duo declarant exillo in Neronem epigrammate.Quis neget Aenere magni de ftirpe Neronemj' Suftulic hie marremifuftulit ille patrem.hic fuftulit matremtquia occidit: 8i de medio abftulit, Hie fuftulit patrem fupra humerosiquia fupra humeros fumpfitiuel ab incendio eripuit. Prouocodaceflb, Cap .cccxii. Rouoco in malam partem dicitur & in bonam.De mala notum eft.De bona uero Cice* id Brutum.Tuis Iitteris amatiflimis fum puocatus, Laceffo plaerunqj in malumiut ide Sed iuftitiae primum munusme cui quis noceatinifi lacefiitus iniuria. Sed nonnunq 8C i fconummt idem.p.tufculana^.Tuis me amantiffiimis libris Iacefiifti.Et ad Atticu 1 i, xiii. Cum ipfe ho nunq laceffiflet .i.nuncj me libris fuis prouocafletadrefpondendum.Eftautemprouocarela ceflereitentareadpugnanK&adconcertationem. _ Hio. __ Cap.cccxiii, j ataut os aperire ad loqucndnm.Sed fere pnegationemiut coramillo non auderes hifccv __j te:qd nunc habes:q> hifeere audeasj'Ouid.tamen poetice dixit.Hifcere nempe tibi terra f oganda forenCum oratores foleant potius dicere dehifeeread eft deorfum pefiumq: fe aperire. Do fidcmihabco fidem. Cap.cccxiiii. O fidem non efttut multi nunc loquuntundes fidem uerbis illius:& non dedit fidem iU d li fecum tantis uerbis loquenti.Hi uidentur fignificare:^ no credatur uerbis illius:quod Jatine dicitur fidem baberedoquendumq? fic poriusjhabeas fidem uerbis illius.Nam da re fidem eft aliquid fande promitteremt Ter.Grauidac^ fada fidem dat uxorem fibi fo re hanc.VinAccipeidaqj fidema'd eft accipe fponfionem fadam a me;& tu da mihi uiciffim tuam. Quin,fidem habes hominibustquos mentiri alius affirmat.Accius apud CiceroneiNeqj deduneqj do infideli fidem cuiq.i.non promifi uere ex animo:quia ipfe mcrctunut uiciflim fallatur. Rae fe ferre eft dido fadoue;& ipfa ftatim fronte Prae fe ferre. Cap.cccxv. ' qualem opinionemde aliqua re aut homine habeas cofiteri.QuhFiduciam igitur prae fe ^ - r —u .w —- j. -r —r?-.- • ---- f - — -‘Sa-uo l Idi LIBER cant tacita uel formidine:uel fiduciauhoc eft prae fe ferut fiduciafomftdinemue;Gice,NamiIle g ac cipit iniuria:memimt:& prae fe feretad eft ait fe accepifle iniuriaiuel fe mente pfequedae imuriae ha here ofteditdtei^.At beneficio ufus fu tuo;q> qq illud ipfu quod eomemoras prae me femper tuli: malui tamen me tibi dcberi cofiteri: q cuiq minus prudenti no fads gratus uideruprae fe ferre & co fiteri pro code pofuir, In eude fenfu accipi folcr pferoate prae me duco:pm me geroiante me duxi Ide & tame cu ita uiuinnemine prae fe ducit hofermnifi actipiaf prae fe ante fetuei i coparatioe fui; & alibi Prae fe militate gerit & allbi.Tamen iniuriam a te in me fadlam femper ante me duxi. Rationem habeo. Cap .cccxvi. Ationem habeoiidem eft quod refpe&u habeo.Sed tantumodo in bonu:ut habeda eft ra tio faludsiratio honorisiratio rei familiaris.no at ifirmitatis turpitudinis incomodormut ___ quofda annotaui fcribetes:& tu facis cotra ratione ualitudinis ,i.non habes refpedii uali tudinis fanitatis inq no aegritudinistquae duo hoc fignificat nometquae exempla q paflim lueniuc: omitto.Cicero inufitatius lquit ad Mariu.Pudori rame malui cedereiq falutis meae ratione ducere. Et in,ii,offi.Siue ratio cbftantiae uirtunfq; ducifraut hxc ars efbaut nulla omninoiper qua ea afie> quamur:.& hoc fit cu gcnitiuoxum ablatiuo at praepofita praepofitione emhabet aliam iignificatio id eft cum humanitate & doctrina habeataliquodcomerciuxui fe no hunc mathematicum malic q ilium tv-ranumftdem ad Atticum.Nuc uero quonia ea quaeputaui praeclara exptus fu q eflent in naniaxu olbus mufis rationem habere cogitoiRationem conftaremt breuiter dicaxft aequa legitP mamq} roem aut oftenditaut apparere oftendi pofle .PluunionMihi & tetadi aliquid 8C qefcedi il lo audtore ratio conftabit,6t itcru.Mird eft q fingulis diebus in urbe ratio coftetiaut coftare uidea tur:pluribus cuncftifq? non conftat. Vulpianus.Plane fi defendendi gratia aliquid fecerit rationem ei conftare opportenid eft rationem eumiuftam aut oftendere;aut facile pofle ofcendere. E republican regioneiextempore. Cap.cccxvii, Republica e.i.pro rep.eft.Quinp.Ad hoc nemo dubitauinquin fi nocetes mutari in bo na mente aliquo modo poflunnficut pofle cocedifrfaluos efle eos magis e republica fit: q puniri.Et rep.dicendu eftaitin oratore Cice,tcftat.no ex rep.Tollif’.n.x.ficutinoibus fit fereiquae ab r incipiunut e regione.i.ex oppolito:uel ex aduerfo atq$ cotrarioaio ex regione;e re mean re tuan re noftta.Uui.li.xxxii.Perinde ac fi no poftularent quoqj e re fua eflenttfed fuaferint qun nobis cenferent utilia efle,Similiter e dignitatenx utilitatenx ufu pro eo quod effetpro digni- rate uel ad dignitate utiiiratcm uel ufum.Cicero.Ex rua ac reipub.dignitate facies:& alibi;Legem: ut aequu eft ex militate reip.conGderarc.Teren,Quod ex ufu fret Cnlar in cometa. Vtrum prnliu comitti ex ufu fit.Ex tepore dicere e ex impromfofdt ipraemeditatu diceremec dorni copofra orati onem afferrcihinc uocatur extemporalis oratio.Perfeus etiam aut ex tempore uiucrenx tempore quoqj agere.Ciccro offi.if Quos credimus expcdire rem & confilium ex tempore capere pofle.Alv ter idem in.iii.eiufdem opens lib, dixit.Vnius generis quaeftiones funt hae omnefc in quibus extem¬ pore officium qunriturnxtemporeiquafi ex temporis conditioned^ renibus laborabat ide inquit: hoc eft morbum in renibus patiebatur.Ex uinculis caufam dicere eft aljigatum refpondere crimp mbus;ut ex cquo pugnare eft in equo fcdentem pugnare, Aeftimonxiftimonogito nxcogito. Cap .cccxviii. Eftimo 8C exiftimo a plenfq; cofudunt cu diuerfa finttficut cogito&excogito.Ante.n.e cogitare:deinde excogitaredicct n« quicucp cogitauftatim & excogitat.Ita prius re nftv mamustdeinde qualis fitnxiftimamus. Aeftimare enim e cofiderarenxiftimare uero iudi care.Quint.Confumptis affedibus no reperies qcf digne modo uultu patris poflet exprimere: uela uit eius caput;& fuo cuiufqj aimo dedit nftimadu. Cicero de legibus.Sifenna eius amicus omnes ad hue fcnptores:nifi qui forte nodu ediderunnde quibus aeftimare no poflumusifacile fuperauit.Et i uerrims.Expedite hnc atcj aeftimate.Vnde dieftu e aeftimare p taxare ab ns nris t8i time grnceiqd* eft ptnciu latine.Oui.iii.de triftibus lib.Quod quicucj legetifiquis legettaeftimet ante Copofitum quo lit ternporetquoc^ loco, Comurare. confpirare, Cap.cccxix, Oniurare & confpirare fere in malum accipiunt iquoties in patriam ,‘aut bonu principe c coiuratio fit atq? colpiratio.Scd fi honefta caula id fiatnn bonu etia accipi debent,Nam 6£ Mutius Scnuola ad Porlena rege inquit.Treceti coiurauimus principes iuuetutis 10 manniut in te hac uia graflaremur.Et Cicero ad Caefarem pro Ligario.Fratrum conlpi^ ratione dixinquafi unanimitatem. Verum confpiratio;ut in hoc ipfo locomonnunq memini perni ciola eft.in neminemqj graflatur.Coniuratio femper in alterius perniciem graflari folet. Cordi eftan animo eft, ° Q D j CCCXXf c Ordi eftin animo eft difTerunt.Nanqj hoc fecudum notu eft fignificare;in afo habeotuel aius elt mihiiuel uolo atcj coftituotut ad Teretia Cicero;Na mihi erat in animo amitteie ad Q_ VINT VS Dolobellam.niud uero eft dele fpcro amicitiae noftras memoriam fempiter-' mm fore.Ideoq; eo mihi magis eft cordi:q?ex omnibus fecuhs uix rria aut quartuor numeranf' pa ria amico^.'eo in genere fperare uideor Scipiois 8C Lseiii amiciciam pcfteritati noram forcM.co ira^ gis me deietfat & placer.Teren.Si ribi nuptiacfunt cordi;& alibiiQuia uterqj eft cordi.i.nuptue iu-> rnndse font ubi;& uterqj alte^j amat. Inuertere. Cap.cccxxi. t mjfljh t C Nuertere eft quafi in contrarium uerteren'tcriora ueftis aur pellisraut aliaijd rejv- exterior huStEdI ra facereiprapcftereqj uerba pronunciaremr pi o lai-.o uola.Er inte ruertere eft it aut ccy moddttm;aut: difpofirarmaut crediram callide doloq; ne dcmino reftiruarurrefficcre; ut (K&laial Ocean Verrem.Candellabrum quod rex Aegppti Ioui capitolino dcno tuleratia Verre qui mud commodato a rege acceperatiinterucrfum efle conquerirur. Marcellus iurifconfultus, Si duo inquit hxredes rem apud defundum depofitam dolo interuerterint, 1 Compertum eflerexpioratum efle. Cap.cccxxii. | Ompertum eft mihi:& exploratum eft mihiiide eft qtiod fcio p inueftigatione.Similiter j!compi:& exploraui.Conftitut-um eft mihiideliberatum eft mihidecreru eft mihiiide qd __ Japud me cogitando firmatu eft.Similiter eonftitui;& decreui.At non Vta deliberaui.Pof fum naqj deliberaiTe:& nihil tamen coftituifle.Quind aegro redempto.Oderitis licet cofefijone me am deliberauiihoc e dubitaui 8C baefitauidtacp differt an dicamus fenatus dclib; rauitian fenatui de liberatum eft.i.decreuit Plinuunior.Tum ego fi fixum iftud tibi ac dcliberatumeftifequar te.Cic. in Verrem.Deliberatum at eftifi res opinionem meamiqua de uobis habeo fefdlerinnon mo eos p feq ad quos maxime culpa corrumpendi iudiciufed et illos ad quos confcientia’ conragio ptinebit Exploraui tamen ,p inueni fere accipiticumexploro idem eftquod inqro fagacitenundeexplorato res.ldcm fit in nonnullis ahistut exigo quod uehemeter SC iure quodatn poftulo.Inde exegi exadu quod poftulando obtinuiiSi poftulando obtentu mitale eft quaefitum pro partum a qutero. Inter foenero 8C foeneror.mutuo 8C muruor, Cap.cccxxiii. Oenero tibi dicic if.cut mutuo tibiifoeneror abs teificut mutuor abs te.Qui mutuat pe> cuniaidat mutuoi Qui fcencrat pecuniamidat ufuram, Qui mutuatur pecunia mutuo accipit.Qui foeneraturipecuniam ad ufuram accipit, Gradum facere. Cap.cccxxiiiu Radum facere non eft tranfitum facereifed aliquam rem gradum 8C quali fcalam ad alia facere,Ideoqj aqbufdam dicitur gradum iacereiut fi riuum rrafireifi in arbore feneftraue iut tedium fcandereuclimiex faxo aut fcamiioraliquaue alia re gradu facioiut apud Qui m tuiFJanqj &C lllud frequens eftiut ea quibus minus confidimusicum tradara funt oraittamus.Interi fponte noftra uelut donantes interim ad ea quae funr potentiore gradu ex his fecifie contenti. Hoc eodem modo.Ambroiiusinlibroofficiorum utitur.Cicero■~onrra Rullum. Huncquafi gradum quendam atq; aditum ad csetera adum intelligitis.Idem pro Cluentio. Anteq ad hoc nefarium fad bus accederetraditum fibi aliis fcelenbus ante muniuit. Certu m eft. Cap.cccxxv. Ertum eft:non modo pro manifeftutn eft; ut Quintilianus. Nempe lege efle certu e: fed etiam pro deliberatum 8C conftitutum eft:in quo fecundo plaerunq; adiungitur datiuus cum infinitojut certum eft mihi ire in hifpaniam: nonnunq datiuus fubintelligitur: ut Ul] apud Virg.Ccrtum eft in filuis inter fpeluca ferarum Male patiad eft mihi. Liceonabdico, Cap.cccxxpi, Iceor uidetur carere praterito.tamen quafi prateritum habeatiformat a (e frequetatiuu fed eiufdem tamen fignificationis licitormnde funt participia lidtans & licitaturus. V tri ufqj igitur uerbi fignificatio eft precium deferre in audtione facienda hoc eft in uenditio ae:qua publice fit Hinc unum compofitum fit polliceor;no multum a primiriua figm> catione chifidens.Eft enim polliceri aliquid ultro promittere.Ita qui licentur aut licitantur ultrop re cmenda.'precium alius alio maius pollicetur:ut fibi potius q alteri uenalia addicantur. Nam tali modo uendere:addicere eft:8i inde apud iurifconfultos de in diem adiedione eft titulus:quem no^ ftri iurifperitiemendant de in diem adiedionemon uerbum modoifcd fentetjam quoq; atcp ius ip fum corrumpetes.Afteramus ergo exempla utriufq; uerbi.Vulpianus.Si res eius uenicritioc eixftat qui plus liceaturian in integrum propter lucrum reftituendum fit:"tidie prtetores reftiruunt tit rurfum admittatur licitatio CaiustLicitacio uedigalium:quae ealorem licitatis ultra modum fo Htx conditiois inflauinita demum admitteda eftifi fideiuflores idoneos SC cautionem is;q licitatio ne uicerinofferre gatus fit ad coducedum uedigahinuitus nemo compellif:& ideo implero tpe co ditionisilicitatores alloquedi funnLicitatores uedigaliu ad iterandam conditionem anteq fupiori coditioni fatiffaciantiadm ittedi no funt.PaulusiSi ueditor fimulauerit melioremallata condinonc cumin orismel et tantide alii uenderetiutriq? emprori in folidu erit obligatus, Sed fi emptor aliura son idoneu fubiecitjeiq^ fundus additus e;non uideo inqt queadmodu priori fit eptusxu alia codi LIBER tio&natura fubfccata eft.Scd fi neuter fubiecit emptoreimaiore autc pcio addidum e pai'um eig q foluendo non eihabitum e a pnore emptione.’qa ea intelligif meljgr q uenditor comprobauit? cui licuit non adiicere;Quibus ex uerbis intelligif quid fibi uelit illud Ciceroni’s in offi.fib.iii. NS licitatorem uenditonnec contra fe q liceatur emptor apponet,Idem,p Cecinna cum efienut dicere inftitueramrconftiruta audio Romaamulier mandat ut fundu fibi emantiEubutio negocium dat id eft ad tabulam licef EubutioiDeterretur emptores multi ptim gratia Cefeniatiparrim pcio fun¬ dus addicitur Eubutio.Pecuniam argetariusjpmittitrquo teftimoio nunc uir optimus utiffibi era ptum eeiquafi uero nos aut ei negemus id didumiaut turn qfq fuerit qui dubitaretiqn emeret Ce^ fematiquc ut pleriqj fcirent: oes audiiflent cum pecunia Cefenise ex illo hatreditate deberetur earn porro in pdiis collocari maxime expcdiret.Eflent autem pdia quae mulieri maxime conuenuet; ea uenirentdiceretur is quern Cefeniae dare opam nemo miraref.Quin.de paftu cadaucrumjSi nobis nihil ex commeatu noftro partirisinos uicinae ciuitati uendemusdiceat feruire ubi frumentumeft exigua res e,*|> uita: p fepulturatp innocenria licemur.Idem in aegro redempto: Omnes facultates i pcia colligiirus:feruulos:penates SC omia utiliorapperanti feftinatioe parentes addixi.Inde addidi apud ueteres dicebanf qui ptoris pnunciatione aciuflu cum foluendo non eflentrcreditoribus ue debanf de quibus magna apud Liuium fit mentio:& addidus mor ti deftinatus dicif .Cice.offi.lib, iii,Et is qui morti addidus effetipaucos fibi dies comendando^ fuoij: caufa poftulafletjuas fadus eft alter, Aliquando fine audione fit licitarioiut apud Curtium de Dario qui pollicebaf preciump capite Alexandrirfiquisenimdolooccidiflet.ItaiquitiEtcum habeatis armauta licitamini hoftiu capita.Siquid tamen inter li'ceri & licitari diftert.q> liceri uidefaut fine refpedu alioi^ee emere uo^ lentiumiaut tantum femel deferre pcium.Licitari uero cum multis SC faepius auger pcium ut eme re uolentes deterreas ab emendo. Audio 8C exaudio, exoro. Cap.cccxxyii* Vdio SC exaudio indifferenter ponunf p dupiici fignificatione, Vnap eo quod eft auri* bus accipio. Alterap eo quod eft audita petenti concedotut uifa fum audir uocem mili tis.Et Vox quoq; p lucos uulgo exaudira filer.tes.Item Audiit SC cadi genitor de pte fini _ftra Intonuit laeuurdc nulii exaudira deoi« Vota peefep mere, Audio tame frequeter acci piturpeo quod e credo.accedo,pareo pcipienti fed fere cum negatioe SC frequetiuspticipiu qd’ tra lit in nome qd'eftaudicdus utapud Quin.Nec audiendi qdain quojje eft Aibutius q tris modo p- mas efle uoluit.qa memoria atqj adio narnra no arte contingant. Audiendus non eft idem eft qd* qudiri non debet.Ianq; licebit dicere.Neqj uero quofda quojji eft A1 butius audire debeus fine pti- .cipio.Cice.tufcu.liba.Nec Homeiy audio q Ganymedem a diis raptum ait propter formam, Sine negatione idem in eodem.Endymion uero ii fabulas audire uolumus nefcio quando in Lycio ob- dormiuit.Sed coniundio hare tacita quandam in fe habet negationemiaut certe ide hoc loco dice- 1 mus qd” diximus lib.iii. de ullusiSed nonnunq fine negatione apte diciturrut apud Liuiu. Ciue tuu no audifti arma cape ac fequi fe iubente Hanmbalem.PaulopoftiAudifti caftra prodn&arma tradl iubente, Audio infup pro fateonquae fimilis fignificatio fuperiori cft.Ideo fepe fic feriptum legius audio SC fateonquafi pofterius declaret primum.Exoraui hoc munus idem eft q> orado impetrauu pxoraui patreud eft orado induxuquod licet etiam pueris notum eft qppe Teret.Lgetibus ubi hoc lierbum miles c:nec unq repietur aliter acceptu, tamen qdam fic loquutur.Exoramus te deus. Legoiperlego.Scribere;perfcribere. Cap.cccxxyiii. Ego SC plego differunt;& multa huiufmodi.Legere qd fit notum eft.Perleger uero ad fi nemufq? legereiut Quint.in.xiijdeoq; opus eft intueri omne litis inftrumentumiqd ui dere no e fatisiplegendu erit.Ouid.Perlegis an coiunxphibet nouaiLadatius i ^hemio li.v.Non iniufte petereiut fiqs erit q incident in htecrfi legit plegatdta differt feribere SC, pferibererqure exepla funt plunma.Ti.Liuius libro prio ftati in,phemio;Fadurus ne opepciu iim fi a primordio res geftas po.Ro.pfcnpferimiPerferreufq? adconftitutu finem ferre Virg.Nec fpati urn euafitinec totu ptulit idu.Et multi ferunt litterasded eas uel negligentiaiuel dolo uel cafu no pferut Cj.Sed nunciusille q litteras accarpitinon pertulit.Seneca i tragoediis; Leue e miferias ferres pferre aut grauead e ad fpatiu tpis in miferiis effe leue e;ad finem uero uitae u% graue eftiut in iW lo fimili exemplo M^rtialisiNa uigilare leue eiperuigilare graueihoc e ptem noclis uigilare Jeue es nfqg ad finem uero SC totam node infomnem ducere graue;quod dicif etiam pernodarerut SC per- noxiquod a peruigilando ita differtrq? hoc interdiu quocp fieri poteft,‘illud uero tantummodo no duiqq pernodare uigilantes facere poftumusad eft totam nodem ducere.Peruigil draco didus c no quia pecnox effenfed q> nunq dormiret Temper uigilansiPeragere reum eft non tantu agere re- nminifi peruenias ad illius condi tionemrDicitur enim accufator reum condemnafle cum liJum co demnadu curanVulpianusiPeregifle aute quis reu non aliter uidedmfi SC codemnauerit, Perorare finem oratiois orareiunde poratio orationis dicif finis.Sed quia in hac pte utimur plcrunqj affedi busadeo ufurpamus interdum perorare^) lpfa comotione afteduurut Quint. At ifta lege recitat SC In cadaucre filii perorat.i.indignationem comouet.Perfuadere e fuadendo inducere.’ut Cia philip* Q^VINTVS Duo tamen tpa inciderunttqbus aliqd contra Caefarcm Pompeio fuaferim; ea uelim reprehedas fi potes,Vnum ne qnguennii impium Caefari progareCAlte^- ne pateretur fieri ur abfentis eius ra¬ tio baberetur. Quo^ fi utrunuis pfuafiflem: i has miferias nunq incidiflemus .Suafit ergo & non pfuafit Cicero Pompcio.Ideocp dicere foJemusific mihi pfuadeoinon at fic mihi fuadeo,Et pfuafu habeo.perfuafum.n.eft mihnnon at fuafum habeoduafum eft mihi.Ide ad Brutum: Perfuafum eft adolefcenri 81 maxime p meinifi Antonio eicdo remp.ftare non pofle, Ille tamen q aliis fiue alios. Vtrun$ dicimusjpfuafinnon pfuafor eius fententiaeappellari folenfedaudor.Ci.li.iii.deoffi.Atq; huius deditionis ipfe pofthumusiq debcbaf fuafor&auctor fumquafi dixiflet fuafor 8i perfuafor. Apud Quin, at caeterofcp fui tpis dicitur pfuafio p certa opinione atcp fententia:quam nobis pfua fimusjut Jib.i.Siqua publice eft recepta pfuafio.Quae qtum ego fentioud fignificare uidetur quod chriftiani dicunt fidem:& fi originem graecam inqramusmefcio an comodius dicamus pfuafioiqffi desiprsefertim re ipfa p nobis faciente.Fides.n.pprie latine dicif pbatio;ut facio fidem pinftrume ta:p argumentaip teftes.Religio at chriftiana non pbatione nititunfed pfuafioneiquae pratftantior rem ,pbationem defiderat,Non folum.n.fibi pbatum putatded fefe comotum ad ea exequenda in- telhgit.Sed qa fides et f p ut fic dicamjcrudelitate accipiftquale eft habeo tibi fidem Rede etiam no ftra religio nominata eft fidesdicut a graecis.tsicrTicr. Veji eo unde egreffi fumusireuertamur.Per fuadere eft inefifiduduadere aute in a&u.Idemq; fuaderejtaq; nonulli peccanticum dicunndiiTua- fi hoc illitp eo quod eft reuocaui ab opinionean qua erat.Siqdemp hoc fenfu dicimusipfuafi ne fa ceretdicut e diuerfo pfuafi ut faceret.Quare fuafor & difiuafonnifi pfuadear.nihil effecerut Quin. Ergo ps deliberatiuaiquaeeadem fuaforia dicitunde tpe futuro confultat: quserit et de praeteritot officiis coftat duobusduadendi & difluadentimon dixit pfuadenduquoniam non eft officium ora- toris potiffimum in euentutqualis eft pfuafioineq; eft eius ars pfuadendiSed fuadendi & diftuaden di in deliberatiuo genereanuniuerfum at bencdicendnquod eftadhr.non ineuentu.Prseterea deli' beratiouocatur fuaforia:quoniam utrinqs fuadetur,Qui,n,difluadet:nihil aliud q e contrario fua- det,Cic,in Catone maiore, Difiiiafimus nosideinde ut fcias finem eucntumq; difluafionis fubiun- xit.ltaqj lex popularis fuffragiis populi repudiata eft.i.difluafimus etiam diiluadendojne fieret per' fuafimus;quantum errent philofophi noftrfiquorum Albertus cum de comparatione diale&icae 8C xhetorica: difputantihuius uerbi fignificationem nefcientesiqfqs illos legit intelligit. Permanere c ufcp ad finem manere.Plinius iunioriTunc demum lente cundtenterq? ueniuntinec tamen pmanet fed ante finem recedunt.Alii diftimulanter& furtimtalii fimpliciter 8C libenter, -_ De per praepofitione", Capicccxxix, Ocuti fumus no nihil de praepofitione penquando componitur, Addamus adhuc aliqd amplius;Nonunq haec per compofitionem l malum accipitunpiurus perfidufqjiqui iuP __iurandumfidemqs uiolat;pertinax:qui nimis tenax:perfuga:qui ad hoftes trafitiperditus qui in omne fcelus eft traditus.Percitusiqui iracundia furore^ eft incitatusiperuerfus; q uerfatur t malo:& a bono uerfus eftiperpeflustlaboriofe paflus.Saepe accipitur quafi per mediumiuel per luci dum fiue pellucidum.uper cuius medium fulgor emanat.Perfpicuumiper cuius mediumilicet op¬ ium finoculosdimittimus*^ per eius medium uidemusiut aqua:glacies:laterna:ue{fica:uitru;chrp ftallusigemma.Sed perfpicuum plaeruncg ad mentem refertunut id quod ais: perfpicuum eft.i.tale: quale uit^a aut chiyftallusiplucidum magis ad corpa.Plautus in aululariajta is pellucettquafi later sia punica,Seneca de traqllitateiQuid plucetis ad imum aquas 8L circunfluetes ipa couiuiai’ Quin, Sed ut inter fe iudi atq? ita cohserentesine commiflura pluceat.Aliqdo led figuratc ad mentem re- fertmt apud.M.T.in Bruto.Ita reconditas exqfitafq; fententias mollis & pclluces ueftiebat oratio, Jdem eft pellucens 6itraflucens:adeo ut Pli.maior fere nunq utatur pellucens fiue piucidusifed traf lucens fiue tranfiucidus quod et figurate ad mentem refertunut apud Quint,Iib.viii,Similiter ilia tranllucida 8t uerficolor quorundam clocutiones ipfas effoeminat quae illopi uerbo^t habitu ueft, antunpfluerep medium alicuius fluereiut filagoena male materiataimaleq; compafla fit;pfluit,i,p eius mediu humonq intus eft:fluit,Ter,Hac atq; iliac pfluo.ia modum no fidelis lagaenae.quae mi hi comittuntuneffundo Pli,ide faepius utif tranfftuo p pfluoiquse ide funt ut pfuga & tranffugatp pluere p medium alicuius plueretut haec domus ppluitihoc tediu ppluit.Quin.in.vi.Cu coenaculu eius ppluerenFrequentiflime accipif p ualdeiut alio libro oftendupmagnumtpgrauei piucundum Quo in loco notandum eft;' 1 JaaiAVifl <1 (til (<||M ;recingo;repurgo; quae faepe uix qppin in fimplicibus in fignificau'one diflentiut.Per in obteftatioibus atcp admiratio nibus fere folet fepari a fuo ado interiedo nto q frequentiiTime e ego:ut Virgi.Per ego has lachrjv mas dextraqj tuamq;.Quint,in mathcmaticoiPer has ego te optime pater ft uis tatu fortes manus. Inter pfequor 8i perfcquor, Capi.cccxxx,. i’Rofcquor Si pfequor multi nciciut diftinguenq ne falli poflintu'ta accipiant,pfcqnon fe S're carere comitatu abltiiutpfequor te oculis:charitate;odio;honore:uerfibus;cantu:con j|uitiis,Significaturqj adio declarans alterius affedum in alteije, Perfequor autem in mala |jptem,i,infequor Si infedor:uel in bonam cum pfeuero exequi quod agere cocpcram, Partio partior, Cap,cccxxxi, Artio & partior qdam ,p eodem legunt.Sed mihi uidef raro repiri partio fine in: 8i par* tior cumintquandoedeponensifedquandoepaffiuum.Eft nanq;imptioidem qd'im-v Ipendotuelptemdo.M.Tul.Huicrei aliquidtpis impattiastquafiimpedas;Idem laboris mei laudem nemini imptioiquafi pte do.Reperit aliquando mutata conftrudioetut apd Tere.Plurla falute Parmenone fuu imptit Gnatotqfi plurima falute Parmenoni fuo imptit Gnato; Eo mo quo diciddono tibi hunc equu;& dono te hoc equothuius paffiuu e imptior.ut Gee, Atqj etuiro forti college meo laus impartidPartior idem e quod ptes facioipartefcj; diftribuo:ficut for tior fortes facioifortemue recipio, Virg.Et focios ptitur in oes.Quin.Partiris uel gratis dum quo refpiremus after as.Partiri itaq? de partibus referas Jmptio magis de re incorpea:& quafi comunico, Imptiri tamen aliquid dicunt p impartire ab ipfo deponente partior. In manu cft;in manibus, Capi.cccxxxii, __ ' N manu c;& in maibus ejutruriqj accipiturp eo quod in ptate e.Sed dupliciter de pfeti: Si de futuro.De prefenti G.Non eft iftuc in manu mea;& filius in patris;& feruus in do^ mini manu ee dicidunde mancipium e manumiflio,Lucanus:In maibus ueftris cjtus fit _ j caefar hetis.Viig.Terra aute in manibus ueftris.De futuro Salu, Veifc eniuero proh deo ru atep holum teftor fidduictoria in manibus uobis e;uiget :etas:afus ualet, Cotra illius annis atqj diuitiis oia coufenuere.Tantu incoepto opus dcaetera res expediet. In plurali tamen frequetius:cu dicimusjuidoria in manibus e;qfi iam tenedEtiam dicimusnn manibus c; in alia fignificatione p eo quod eft iri:& manus eft;aut quia admiratiom eft:aut quia nondum opi fumma manus impoita quia eft admirationi.Cice.in Catone maiore;Eft in manibus laudatio:quam cum legimusique phi lofophum no contemnimusiquia res non eft confumataftdem in eodennSeptimus mihi liber ori^ ginum eft in manibusiomnia antiquitatis monumenta colligo. Praeditus* Capi.cccxxxiii. Raeditus fum bono dicidSi prseditus fum malo:ficut affedus fum malo:& affedus fum bono.i.ut breuiter magis q optie dicamiheo bonu;& heo malu;ut pditus fum huanitate uirtute:diuitiis:dignitate:uinbus;qui fermo e ufitatifllmusjNunq tamen cum ablto 8i p 21 pofitione a uel abtut fit i affedusjueluti fum ego a rege magis hononbus afiedusmo auc fum pditus a deo magnis uiribuside malo rarius,G,p Sylla:Nifi uero unum me uis fepeipter caete ros me afpepi:me inbumanum exiftimarnme fingulan immanitate Si crudelitate pditum. Idem p Rabirio;Senedute affedus:morbo pditus Contingit idem in fingulan;ut inpximo exemplo;exi^ ftimari me fingulari immanitate,Saepeq 3 legimus ille eft fingulari improbitateitu es fingulari ftulti tiaiSimiliter fit in aliis tribus qttuorue uocabulis:notabilis;infignis SC eximius.Quit, Hunc tu ani mum mo inter libidines ac fcorta perdebasimacie notabilisipallore deformis folaqj impatietiiefa^ bula notus.Nobile fcortumiquafi in ordie meretricio excellensjuel maxime inter alia notui&apd' Liuiu:Nobilis ille clade rornana locusj&l apud Cice.Cuius pter caetcros eft nobilitata crudelitas 8C Si latrones uocamus infignes:qui maiore manu maioreq? audacia graflanf';& infignis improbitasd fignifqi ftulti tia dicitudarius quemadmodum fingularis ftultitia rarior eft, Cice, Verrinarum.iiii, Sin hanc uos in rege tarn eximiam iniuriamjtam acerbam neglcxilTe audient, cr ^ Deicendo, Qpi.cccxxxiiii, Elcendo in pdiumiddcendo in fo^tidefcendo in campum dicimus:non quia de loco fu periore in inferiorem defcendmus;fed qa de loco tuto in locu diferiminis opior; qqin _ loco excelfiore k tenetipugna detradare exiftimad que cum rdinquit;& in locu a’quu * - J uenit atepdefeeditanente fe habere pugnadi declaratJdeoqj no fere dicimus in toec dtv iccndcieinifi q pugnadi Si defended^ litis caufa uenit in forumtno r cri uenaliu coemptor ac nego ciator.ct in campu defeendere no nifi qui litis dignitatifue caufa:ficuti in campo Marrio fiebat;cer Q VINTVS ^foe ndere dicifcut apd Virg.Satis autem erit in re pfpicua unum exeplum,ptu]ifie.Ihftrudos acie TVbenno a famine teucrosiiyrrhenamq? manum totis defcendere campis. 1 ' Amare:diligereiadamare:amicus:amica;amator, Cap.cccxxxr. Mareegeneralis fignificathidemquoddiligereinifiq>puratplusqddarr. efTeinamando q indiligendomtCi.ad Brutum.L.Clodius ualde uos diligit:aut ut Sju^octikotecov di camalde nos amat.Et ite^ Sic igif facies 8i me aut amabisiaut quo cotentus fum diliges Ide ad Dolobella:Quis erat q putaret ad eu amorem quern ergare habeba:poffe aliqd ac ■—rr- „ _ tas fortafle non lemp* Declaro* Cap*cccxxxv u I Eclaro frequentius ad fa&a ptinet q ad dida.Cice.Declarauit id mo temeritas. C.caefa ris q omnia iura dina 8L huana puertit. Aliquado etiam in didis.Ide ad Ligariu: Poftea uero q magna fpem habere coepitfore ut breui tpe te incolume haberemus facer no po tui qn tibi & fmam 8C uoluntate declarare mea.Et in eade epiftola; Quando qd fentire expofuiiuelle tua ca re potius declaranq of onejnterdum accipiturp fignificato:ut ide li.i.de finibusiNullum uerbum e:quod ide dedaret latine;quod grsece HN£ 2 i.H qua uoluptas decla-* iaret,i.fignificet:uel oftendatmel indicet. Ingredior. Capi.cccxxxyii, Ngredior componifquidem ex intfed diuerfa ratioemunc ad locumtut ingredior fo^tuel in forumiq modus loquendi nemini ignotus eftjnunc in loco quod e ambulo 8C incedo. ia.Idem eft ergo ingrederis hoc locotquod graderistquod eft ambulas.' Confulo te;confulo tibi:confultor;confulrus. Cap.cccxxxviii. Onfulo te confilium peto a temel interrogo 8i inqro.Quin.Quid p fide facere uultis^ Iu uenem quem de parricidio confultet pater ille feruatus;miror hercule no dixifle uoluitfu ueneficusjfum parricida.Ide:Ergo quod primum e ut qd* miraturus eft quifq? intelligat. __& quare bonum fit fciantu in fufcipiendo onere cofulat fuas uires.Et ite«;Ego auresccv fules mcas;CofuIo tibi cofiliu do tibi uelpuideo tibided hoc frequetius ac magispprie \ rbus ut co tio fiue cofultatio; atq; cofulunt dicimus pro confultant:hoc eft quod altera pars petinaltera dat co filium.In cotrario nonnunq cofultare eft uniustnon plurium partiu fed ita fi is apud fe duas partes fuftinetifecucg deliberat.Hinc duo nomina nafcunfxofultor 8C cofultus.Confultor fere pro eoiqui aliu confiilit accipi folennonnunq tame pro eotqui alium cofulinSalu.in iugur.Simul ab eo petuht uti fautor cofultorcg fibi adfit.Et iteru.lta cupidie atcj ira peflimis cofultonbus craflaritn ecp fadto: ne<$ difto abftinere .Confultus eft homo prudens 8C fciens;dignu% a quo cofiliu petas Caeteru no occurrit mihi ubi repierim nifi aut pticipiumtut tibi confulti medici dixerat eundeee laguore aiit nomen pro iurifcofultoiut Hora.Eris tu qui modo miles mercatontu cofultus mo rufticus,Quin. in.vii.Scnpti 8C uolutatis fxequetiifimainter cofultos quaeftio eft.Liuius tame lib.primo ait de Nu ma Popilio.CofuItiiTimus uir ut ilia quide aetate elTe poteratiomnis diuini^atcp humani iuristdi i.x. Callidos follertefcp iuris atqp eloquence cofnltos,Horatius primo carminu.Parcus deorum cultor; SC frequens infanientis olim fapientie confultus ero.In compofitioe frequens eft:fedadie ifta l'ufitata rabie in uxorem & imam meam inuafiftiiquae fe facilius mulieres abftinuerut a uiris q tu uir a uiris;Satis dode ac perire fecifti; No enim fperafti me mutua tibi gram relatu^mt uiciflim tuos copellare;Quanq Cicero nunq fereaic reddere gramifed referre;Porro hoc exemplum in alium ufum quoqj attuii: q> uidef fignificari gra uc fado flue didoiquoniam dicedo nonnunq pfumus aeque ateg faciedo.Piancus ad Cice. Immor tales ago tibi gras;agamqj dum uiuammam relatuise me affirmare non poflum.Tans enim tuis of- ficiis no uideor mihi refpondere pofle.Ecce refpodere officiis:id eft fatiffacere beneficiis e gras re/ ferf.Caete^d frequetius eft Refero gram q habeo gfamdtem frequentius.ago gratias q ago gram* Vix enim audiuimus ago gramffed gras;&: raro refero gratias;fed gratiam.Cuius rei teftimonio e illud \ lib.xlviiTtLiuiusiSatiatufqj tadem complexu filikrenuciare inquit gras regi me agere refer re gram aliam nunc no pofietq ut fuadeam no ante in aciem defeedat q ut in caftra me rediiffe au dierit.Dirimus itemiago gratesifed fepius apud poetes q neceffitate uerfus ago gratias dicere no fiue,p eo;quod eft reddo graSiSeneca in tragoediajquae lfcribif Agametnno dixinReddo grates tf bi gradreui laffiqj fenes compote uoto.Reddunt grates id eft ut ego inrerptoriagut gratias,. Quis enim referre poffit gratiam deotquod etiam fando nunqcognitum eft mii apud quofdam recedes nihil nifi barbare loqui fcientes;fed gratias agimuSvRaro etiam gratias diis habare dicimur; quod ens agnofeimus apudq; nofipfos fatemur ab illis beneficium accepifle citra (pern grauam reieredi ut in Andria TercvPoi diis habeo gratias:q> in panundo aliquot aftuere liberie* Gratularugratari. Cap«.cccxl* Ratulari eft uerbo teftari te gaudere fortua ac faelicitate alterius ad eu ipm qui ailedus __ e foelicitatemonnunq apud teipm ob tuam faehcitate.Ideoqj fere poftmat dauuu.uc gra | tulor tibi ob tuam pturam adeptamigratulor manibus meis qbus ut te con tinge; et da* turn e Quint.Non efficiet tamen infandu pfentis reatus lndignumqj difcrime;ut mifera puelia no gramiet fibi q> illam paup accufare iam pot.poetae nonnunq ptereun t drum utiqj eu fue ritpnomentquse fuit caufa ut qdam exiftimarenquorum e Apuleius:hoc uerbu idem figmikare q> gaudeo.Ouid.in heroidibus;Gratulor Oethalia titulis accedere noftris;gratulor inqt tibi uel mihi uel nobis .Idem tertio de arte amadi.Pnfca iuuent aliosiego nuc me denicjj natuni Gratuior;Gratu lor fubiuteilige mibi.Et interdum etiam oratores;ut Quint.in partu cadaue^n Gratuiemur iam og nulla ciuitas fame laboratifubitellige nobis. Verba aut Apulei hate funt in apologio de MagiaiEo I tpe q» no negabuntur in Getuhfe mediterraneis motibus fuifle nifi pilces p Deucalionis diiuuia re-- perirenf:c$> ego gratulor nefeifle iftos legifle meiprretermifit datiuu;quia gratulor pio gaudeo acce pi.Quodtantuabeftmtapprobemtpoffitgratulariqsemmminimegaudeatatqp adeo doleaaqtf frequeter ufu uenit utiqj interfalfos amicosicum alter inuidus ateg annulus tacite quidedulcs;g/al rer honoribus adus fitmame llli gratulanf;forte & Apuleius fubintellexit mihi.ln eade fignificatio ne accipif grator led poeticu hiftoricuqjeft. Virgi.lnueni germana uiamigratare forori.T.Liui.li. vii.Tuu fequetes currulouis optimi maximi templum gratantes ouantefqj adire.Dicimus aliquan do gratulari pro eo quod eft gratias ageretfed no fere dus lmmortalibus.Ideoq; proprie ide eft qmortuus:Si iuit ad die fatfrur apud Sul pitium.Nundaru eft Marcellum diem iuu obiifle.Prstermittimus aurem nonunq ilium accufari' uum dicentes Marcellus obiiriqd' itc fit in illis fignificatione fimilibus uerbis oppetiit 8i defudus eft;atcsetia'idem tulit:3i fiquaadhuc alia,Nam in priore fubintelligitur accufatiuus mortenn pofte riore ablahuus uita.Quid figntfquod facpe reperimus haec nomina elle his uerbis adiuda.Eft aute oppetere frequentius quidem morimon fatali:fed il iata morte, Interdu tamen 8i fatali.Cice.in offi. Et Aiax tradicur miles mortem maluiiTeoppcterejq mulieribusifi Circe & Calipfo mulieres appel lands funtiut Vlyxes fecitrnferuifle .Idem de diuinationc.Aequius ee cenluirfe maturam oppetere mortemrq Publii Africani fiiiam adolefcetem emifinipfe paucis poftdiebus eft mortuus.Sine accu^ faduo.'ut apud Virgi.O ter quatercg beati .Quis ante ora patrum Troiae Tub moenibus altis Con,* rigit oppetere. Defundus quocg dicitunquaii pfundus munere uiuendiadeoqj ut dicimus pcrftv dus eft fiue defudus officio praetorioimunrre sdilirioxura tnbumtaata defundus uita.i.ab hac adminiftratione:ab hoc munere:ab hac procuratione certain nut apud eundem Defudaq; corpo-* ra uita.Detulitautem quod tertio loco pofui in ide figmficatum accipiuxum eft pro accufauitiubi fubintelligitur reustutQuin.Diuitem detulireum pauper inimicus occifi pater, Perueftigo; inueftigo, ^ __ Cap.cccxliii, Erueftigo & inueftigo non folum quseroifcd quide frequetius qusredo menioiut fit ue ftigo qusroaueftigo 8i pueftigo quafi acquiro.Didum eft aute hoc uerbu ueftigiis tag fignis indiciifqjiqbus ad rei notitia peruenimus.Cxe. tertio de ora.Ipfa tradario & quae ftio quottidie ex fe gignit aliquid quod cu defidiofa delcdatione ueftiges.Ide in code li.ii.Nofce re giones intra quasueias; & perueftiges quod quaeras.ldem pro LigarioiScdquonia diligetia inimici inueftigatum eft quod latebatxofitendum eft ut opinor.Tcrcn.Nihil tam difficiletquin quxrcdo §j™ poflit inueft gari. Nutriri & aliquid fignificatv Cap.cccxliiii, *4 S J Vtriri eft Si paruuloru ut crefcannunde nutrices dicunt nutriciiq; qui curam ifantiu ha Si bent habuerutue:8iadultoru ut uiuat. Alii quoqj in eode fignificatoainde lex illa.xii.ta bularu.Liberi parctes alant aut uinciatur.At in rebus incorporeis frequetius ut crefcat. Quin.Sed alere facundiamires augere eloqucntiae pofiinperinde ac fi dixiflet augere facundia:au> gere uirescloquentis pofll t.Cice.Sed ne ilia extinda tunt aluntur potius & augentur cogitatioeiSi memoria meaCoiunxit & ipfe hsec duo ficut folemus in multis quae fimilia fut aitpoflu Si licetiut xnunus Si officiummt mens animufcpVir.Hos fucceffus alitud eft quafi hojje animos fuccertus au^ gefcerefarit. Defpcro Si confido, Cap.cccxlv Pero pro credo ufitatu e:fiue de praefenti loquamunfiuc de prsterito.De praefenti Qui, Facilis ut animaduertereuos fpero defenfionis mear,curfus cft.De praeterito idetEtfnoce tiam quidem puellte fatis ut fpero defcndimus.Et Cice.Spero iam probata erte amicitia nfam.Similitcr confidop credoirum inpteritottum in pfcntntum futuro.In pteritoQuoniam batam ronem officii mei uobis erte conndo.ln pfentnQuanq a Cratippo noftro pricipe hums me-* moriat philofophorum haec te aflidue audire atqj accipere confido.In futurodta fore confidimus, Hsc exempla ex Cicerone funt. Dico fententiam 8i fero fententiam, Cap.cccxlvi. Ico fententiam confihariusd'ero fententiam iudex:quorum exempla frequetiora q ut a me d repeti debeant.nonuunq tamen dico pro feromt apud Quint, Apud iudices quidem fecu* dum legem diduros fententiannde confeflis pcipere ridiculu cft.Iuris quoq*, confulti hoc uerbo in hunc fenfum frequentiffime ufi uidenrur.Dico leges aliud q fero leges.Eft enim ferread fuos:dicere fere ad uidosjut Liui.li.xlyi.Nihil ea mouerunt regem tutam fore beliis Afiam iatum quando perinde ac uido iam fibi leges dicerentur, Ce circunfto 8i circunfifto, Cap.cccxlpii Ircunfto 8i circunfifto utruncj facit circunftetitfed primum pro circundoialterump inua* c do 8i irruo:6i quafi terrificatione aggredior,Virg.Circunftat anims dextra Ieuaq? freque tesJdem; At fem tandem ciues infanda furentes armati circunfiftunt. Et alibi At me turn primum feuus circunftetit horror Quin.in apes pauperis;Cum me euocaftet fubito tri^ pudfumttotocg fortuns fuse ftrepitu circunftetiflet.nonnurq non terrificanditfed terroris aufere*- di gratia ponitunut Caefar in commentariisiSiquis grauiore uulnere accepto deciderat circunfifte^ bant:hoc eft focii iacentem exhortabantur taria hoftium arcentes.Nonnunq etiam circunfto acci-* pitur utapudeundem;Etmercatoresinoppidisuulguscircunfiftit:quibusex regionibus ueniant quafcg i bi res cognouerintpnunciare cogatiquo etiam modo apud Quintilianum recipi poteft, r=s=P= - = ^ " De ufurpo. Capi.cccxlviii. Surpare eft uti fiue ulitar tu d;do:tum fado.Ci.in ora.Poft inuenta concluflo eft q credo ufuros ueteres illos fuifie fi iam nota atqjufurpata res eet:qua inueta omnes ufos magnos oratores uidimus;Hoc eriam fic dicere licebat in eadem fententiam poll inueta coclufioe k ii LIBER quam credo ufutfaturos illos fuiflHed iam nota atcp ufurparaffs effirtfquS iRuentamoes ufurpaf rum ego audoritate no uterer;fi mihi apud aliquos agreftes henda eflet oracio.Sed cu apud prude* tiflimos loquar qbus hate inaudita no funr.Cur ergo fimulem me fiqd \ his ftudiis opae pofuerim p didiflHDidum eft lgitur aberuditiflimis uiris nifi fapienrem liberum efle neminem: Vfurpatum Si didum pro eodem accatpit;ficut dodiffimus Si eruditiflimus.Quid multat'cum frequenter iu~ xifconfulti utantur ufurpo pro diditofnam pro fadito minus dubium eft. De prazfto fum;adfum, Cap.cccxlix. gRaefto fum idem e quod adfummec alteri fere uerbo cohaeret: nifi uerbo fubftantiuo 8i huic fimphci.Pracfto adfum magis poeticum eft.Quid igif fignificac adfu m!T ria.-Vn u m naturaliter duo:p quedam flexum & deriuanone.Primum pfens liim;quod mo cu abito sungifin ppofitione feruieteiut apud Cice.de oraroredn Pauli pugna non auferat, Mo cu dto;ut apud eunde in Philip.Oibus his pugnis Dolobella affuitjdd apud Quint,Nam i his libris ob feruationu a Septumio atditisjaffuifle Ciceronem tali caufa: inuenio. Secundum e hincdudumicj, faepe corrogamus q nobis adfunt piclitantibusrquales funt aduocathquo^i offiemm e adefle i ludi cioiSed ipm illud adefle fauere eft pfidiocp efleadeo dicimus adeflep eo quod e efle pratfidio, Vir, Modo iuppiter adfit.Et ite^;Adfis o tandem & placidus tua numina firmes;Et inpfa Qumtiliani Nunc omnes in auxilium deos ipmq? lprimis;quo nec pfentius aliudjnec ftudiis magis ,pprium nu men e i uocemiut qtum uobis expedatois adiecintarum ingenii afpirendextcrq; ac uoles adfit: fi ta men pater q diuifit pfimonium & reos parricidii defendit.’fic aganquod cotra legem fufficit.Parri* odium obiicif iuuenibusiquorum pater uiuiriatqj et liberis fuis adeft.Tertium eft aduemotfeu ma gis adueniam:nam,pprie idem funnlam ueiet:& iam pfens eritiltaqj aderit accipitur p utroaj; fiue lis Virg.Iacy aderit multo Priamo de fanguie Pyrrhus;Itei^;Huc ades o formofc puer Et Hue utrouis ades o Galarhea:qs eft nam ludus I undisiEt iterum:Huc ades O Moelibcee caper tibi faluus 8i hce duVbi fi eadem foret fignificatio;qux i illo pfens fuit:bic ades.no hue dicereCErgo hue adesp ad fis idem e quod hue ueni:Has eafdem fignificatioes het pfto fum:& eadem ratione in pria Cicero* nis exeplum eft i Bruto Quibus qdem caufis tu etiam Brute pfto fuifti.In'fecunda eiufdem,p Mu rena.Ius ciuile didicit multum uigi!auit:laborauit:prxfto multis fuit;& pro eodem; Tu Keren Ro mac uidclicet aids pfto fuifti.In terfia eiufdem ad HerenniuiHyrundines atftiuo tepore pfto font: hyeme pulfe recedut.Et in epiftolis frequenter .Stator tuus mihi cu litteris pratfto fu.t.Et prope ac dpi folet hoc ulrimu pro eo quod nunc dicimus compareomt fiquis aliqua dignitate imperioue af fedus alteri lie iubeancras mihi ad hunc locum & ad hanc horam prarfto fisad eft compareas 3i te reprxfentes atqj exhibeas mihi, Fkre:gemere;plorare:p]agere:eiulare;uocifcrari & lamentari qud differat. ^ Cap.cccl. Lere eft lachrimisadeoqj tantu hominu ridere;Gemere eft pedore cu pratanguftia in fo -pjft numi prorupinideo lumenta fub nimio podere gemut: Si inanimata quoq$ cu nimis onu fta fungenere dicunt ut apud Vir.Gemuit fub podere cymba.Plorare eft uoce flebili efifufa doiorc fuu aperire. Vnde iplorare eft plorando opem orare. Plagere eft percuffio* ne & uerberationepedoris;capitis;uultus:aliorumue mebroru fe in dolore affligere;regitqj poft fe accufatiuu.ldeoqj per tranflationem dicuntur flu&us plangere iittora quafi ad declarandu doiorc in modii lamentationis.Eiulare eft uoce fublata flere;quod magis mulieru eft propriu .Vociferari eft uoce effrenara non modo dolorennfed etiam indignatione.’qq indignatio doloris genus eft oftc dere.Interdum fine effedu:fed tamen uebementius exclamare.Lamentari eft uoce querula di trifti oratione cladem teftari fuam.Qiiat exempla leduns hoc opus inueftiganda relinquimus. De exifto & exto. Capi.cccli. Xiftit & extatiquo^i ueiboiji unum atep idem praeteritumeftifimile quiddam fignificat; q> eft eminet di fupereft.fed primu cu motu.alte^ fine motu'ut illud (itpdit uel exurgit; hoc uero fuperftat.Cice.de diuinatione;Atcp delapfus in flume nunq coprauifles:me co tremuifle timore perterritumicum te repente extitifle.Et iterum in eodem libro.Sumerfus equus uoragimbus no exiftit. Adhuc ite^ in eodem, Vocem ab aede Iunonis ex arce extitifle.AtcK iterum; ^Je^dm ilia uox extitifle;& in fecundo;Angue ab ara extitifle,Et iterum In Lifandri ftatuae capite aclphis e ^ c ^ r ] r corona.De rebus quot^ mentis exiftere dicimus; Vt idem in LaelioiExiftit hoc loco ouaeitio iubdinicilis.Deextare unuexemplum Virgilii geor.iii.fuffecerit.Stant circunfufa pruinis, Onpora magna^boumxonfertoq; agmine cemi Torpct mole noua;& fumis uox cornibus extar. Vuo lit ur de libris qui de mortuinon funt;dicamus extare;ut extant pauciflimi.Varronis libm piunmi non extant,Nam ut de homine qui adhuc uiqit Joquin; unfupereft quafi non fubter eft Tub ^ “ r " a J us,ra c ^ re j 3l l s ex wt;quafi extra ftatinon intra;& in tenebris latet,Qice,in orato.Quae i.as extat orauo.Et de fenedute.Et tamen ipfius Apii extat oratio. . Q_V7NTVS Conciliate amorem & beniuolentiam nos dicninireautem gratiam. Cap.cccln. Onciliamus amorem nobis alicuiusiconciliamus beniuolemiamino aut conciiiaus pram c Rurfus inimus graminon autc inimus amorem aut beniuolentiaiQuaru oium orationu eadem fere fnia eftiac fi hoc uerho uterer compare uel cotrahomifi q, inire gratiam e ma- gis fauorem comparareiq amoremiut apud Quinti.Quinetiam hoc timeome exeo mincrcm gra tiam hie liber ineat:q> plxraq; non inuenta p meifed ab aliis tradita continebit, Reccnciliari tame & in grariam redire idem funt quotiens amici interpofira aliqua ofienfarcum aJiqdiu fuenrnt limi- dan priihnam redeunt beniuolentiam ac familiaritatem Scd redire in gratiam etiam cum inaiatis folemus.Vnde Cicero defenedhite in gram cu uoluptateredeamus.pterea cociliamus nobis laude famanr.fimiiiaqjmo autem inimus Quintil.lib.ii.Nam ut plus auftoriratis afierunt q qute no pvx lenns gra litis funt coparata:5c laudem ikpe maiorcmiq fi noftra fint :confiIiant;Rurius ineo rone •net\ f'rvAnc’inpn mffim (rirtprafpm 1 inpn l-.pUipit-ip/-. nnffn^m* inpn niam nnift _ _ m. __ dium ccenamqjtut ineo conuiuium* Vnde principium rei maioris initium uocef; ut initium ronis Quintiliano quoq; teftate qui ait;Quod principium latine uel exordiu dicirur maiore quadam ro ne gra:ci uidenf prooemium nolafleiq? a noftris modoinitium fumaturiEt huius uerbi pticipium abfolute pofitum fine regimine maioribus rebus adhibeturmt ineunte puentiaaneunte adoiefeen- tiaiineunte aetateiineunte uereiineunte seftateuneute hyemenneunte anno nouo.No autem ineun te dormitioneaneute conuiuioaneunte dieaneunte nodteaneunte horaifed incipieteiNifi dicimuf illudipfum ineute certis noibus debere adiungiiquse funt ea qua: modo expofui. Quid fit obruere & gurgitare, Capi.cccliii. * Bruere e opireifiue aquaiut obrutus undisifiue terraiut Obrue uerfata cxrealia femfa ter- o raifiueper trailationem ad aiumiut Quin.Tot uoluptates obruere poffunt unum dolore Sed de multo uino potado etiam dicimusificut ingurgitate de aflumendis mnltis cibis.Ci cerop De otaro ait uino fe obruifle nudumeg faltaflfe.Et in Antonium ut fratrem imitec fe obruit uino.Et in eudem.Item cum fe cibis ingurgitaffet.higurgitare aliquado utruncp comple dtifificut crapulari no mo i uioXed etia \ ciboiude fit crapulaiut ide t eude, Edormi inq crapula :8i exhala. De deueioipueioidefpicio 8i difpicio quo eis utedu fir;Si qd fignificet, Cap.cccliiii. i Euenimus im 6te;deueimus ad diuitias minus ufitatumiac mforis ronis e q perueimus :: in moteipucimus ad diuitias.Similiter e diuer fo deueimus in planu: deueimus i uallem: [ quoties editiore locopfecli fumusmfitatiuspbabiliufcp q perueimus in planu: perueni- ! mus in uallemiita deueimus in pauptatemiquafi defeedimus 6i lapfi fumus 1 humihora Deuoiuo deorfum uoluoiut deuoluererogosideuoluere trabes:deuo!uere faxaideorfum praecipita re Deipicio deorfum afpicio:ficut fufpicio furfum afpicioande per traflationemicum quis aliu con tem.nit ac paruifacitidefpicere dicit rquafi infra fe&ad pedes fuos proieclu afpicere: quemadmodu fufpicere eft uenerariiquafi fupra nos afpiciamus illu effe coilocatu.Na difpicer eft puidcre S' circu ipicere mentem;&: tanq in oem parte lumina mentis intendererommaq? difcernereia quo difpicien liajdi ilia in holes pernicie petas;fiue q> ea oppugnes.At cu no in remifed in perfonam re fer^or.Peto Uti^cu ablatiuo in malam ptem accipituriut peto te gladio:peto te ueneno; peto te in k iii LIBER fidn's.Nam illud apud*Virg.Mak> me Galathea petit lafciua pudlande eft q> ma!o me inceffif:& po moru iaflu pcutere me folet,Et idco quali audacise culpscp fibi cofcia diatjEt fugit ad faJices, Ab hac fignificatioe abfunt alia uerba pofco:quod e proprie re d bita 8C honefta peto.Inde repofco;q labare &i ruere 8i repere eaderetut apud Virg.Labat arietc ere bro Ianua.Labi uero leniter fenfimqjdeorfumirejut labunf fluminailabitur csciui labit anguis.Labunf ab aethere penae;labun£ dii a caelo;no labat.Quinti.Vt nume& deus de jlabi fyderibus & ucire de liqdopuroq; aere uidebaf.CiceroiNo qfi unu ex hac urbe mif Vtifed qfi de caelo delapfu \ hac urbe intuetur.ldeocp datmoes magis e cajlo labarut q lapfi funt, An geli uero afiidue ad nos labutur.Labi quoqj dicunfq in lubrico imprimetes ueftigia ad terra ferun tur:no cu ruinatfed letius 8C cualiq mora.Taetfi nonnunq lapfusp ruina accipif; & p trafiafionem de corpeis ad incorpeaide eo q aut p infirmitarc animnaut p ipruderiam deliquit;dicimus:lapfus ci quafi pes animi unus:amboue;qui funt fortitudo 8C prudentia in lubrico lapfi lint. Elabi quoqj po riculum fugere dicifieo modo quo anguis lubricus;murenaue:aut anguilla manu prehela lapiu fu git.i.manu elabitunita q e medio pericuio euafit:elapfus dicit. Virg.Ecce aut elapius Pyrrhi de esc* de Polites.Sed hie no eft trafiatio.utpote in re corpea erit traflatio incorporea.Quintil. Seruium q dem Galba miferarioe folaqua no fuos mo hberos puulos in cocicne deduxeratbed Gaiii ctia Sul pitii filiu fuis lpfe maibuscircutulerat;elapfum efle cum aliorii monumentis tu Caroms ora tioe te ftarum eft.Cicero.HicTito fratre fuo cenfore qui proximusante me lueratelapius eftfid eft accuia torum quafi praehenfantium manus effugit.Tranfiatio quoq; illud Teretianum eft a labo; non a la bor;Labafcit uitftus uno uerbo q ci to:''La bo prima' breuem habet,Labor primam longa; hie labqr Iaboris:& laboro laboras primam breuemtq? an ab altero illorum uerborum deriuet. 8C ab utro^ potius liberum opinaturis relinquo:hoc tamen no omirres inelaboratum dicnquod no artificio (a tis excultum eft.Uiaboratum quod fine labore uidetur fadum.UIud uitio dari foleohoc Jaudi.Qui tihanus de Cicerone ait; Cum interim haee omnia:qux uix fingula quifquam lntentifiima cura c<> fequi poteft; fluunt illaborata : 8C ilia qua nihil pulchrius oratio ; prx fe fert tamen lceiiafiv.» mam facilitatem. Inter deligere 8C eligere. Cap.ccdxii. Eligere & eligere fie differunnquod deligere eft quod magis idoneum ad rem agendam eft cernere. Eligere uero uel ad noftrum emolumenturmuel ad illius qui eligitur dignL* tatem. Delegit fibi fepe populus Romanus imperatorem ad bella;ut Pompeium ad be| lum mithrdadcum. Imperator quoq? delegit milites;non elegit ad rem uidelicet bellv cam !doneos:& inter eos agit dcleftum quis cui rei maxime fit commodus. Et agricola delcctum agit inter tauros;quos feindendo iolo;quoufq; procreandae foboli deftinat. At fi ex multis daretur optio:quem fibi ue!Ier:eligeret;non dehgerct.ldeoq? fere Temper dicitur in eodem fenfu.datur tibi; fiue oiTertur optioA' datur tibi fiue offertur eleeftio. At Cicero;Deligere;inquit oportet quam uelis diligere.de uxore loquens deligere dixit;quafi ad res domefticas admimftradas.Nec inficias eo pofi fefieri:utin aliquem cadat deledionis 8C eledionis nomen;ut inipfum principem quern ad holier rem pariter & ad Rempublicam bene geredam afTumimus.Cteterum deligo fine pi aepofitioc accus iariuum habere folenut PopulusRomanus delegit Cn.Pompei m imperatorem.Eligo aiterum ac cufatiuum cum praepofirioneiut idem populus elegit in principem fibi Odauium. Cicero inquit; Quos Oefar in Senatum elegerat. Et iacerdotes eligunt f bipofitificem;& elerusepifeopum; riir^ fus conful milites deligit:& milites imperatoremmautae gubernatore nauis.ditcipuh praceprorem fibi deligunt.Na' inter collegasiparefqyaut fere pares:dicitur cooptar.Liui,di(ftatore dici placer. Di citur.M.Furius Camillus qui magiftru equitu.L.Aemiliu cooptat.Cicero in Bruto;A quo in colic giu august fuera cooptatus.Illud non filetio tranfeundu duobus tatum dici mod s deligere;pra:ter q per hoc lpfum uerbum.Vno agere deledumialrero haber dele^tummunq facio deledfum;g duo modi d'fferunt ab ipfa fignificatione deligendi;q> diligimus aliquaqdo unum tantu, Agere uero ue| bfe deiechuad mulra fe i pdeferf apudQuintilianu legi facere,p agere;quod baud fcioan uitio ji* brario^i laiftii fitan et fie dicer uceut.lta eni Jegitproprietates in geio|e delpicere^rfus neceifiuau e i # , SEXtVS In his quoq? certu ltudiornm htctt aelc&u nemo difluaferinNaq? erit alterius hfrloiia magis ido neusuilius copolitus ad carmen:alius urilis ftudio iuris:8i nonnulli ins fortaflc mifrendi. Inter percontari Si interrogare, Cap.cccldiii, --) Ercorari fignificat interrogaretquis fuapre natura fpe<3et ad fine coarguendiiut teftatur i Quinri.dicensjQuid enim tam comune q interrogare uel percontarifquoru utroqj idif I ferenter utimur.eum alterum nofcendiiakerum arguedi gratia uideatur adhiberi. Inters i==-J rogo igitunut ego interpretor;nofcendi gratia adhibetur.Percontor uero arguendi, Scu fdtari uero;ut lpfa uox indicatifciendi caufa interrogare eft, ° Inter debellare Si exDugnare. C.mrrrlv. tuciuna duas naues expugnauit coepitqjrled debellamus potius holes, Vndedebellatu ee dicimus proeo quod in beJIo certatu belloqp res parta eft aut pdita.Expugnamus aut opa molefcRiut caftraiut cafteilaiut urbestut naues.Quod miror illud in pfal. Sapeexpugnauerunt me a iuuentute meaidicar nunc ifrael.Sacpe expugnauerunt me a iuuentute mea:etenim non potuerut mihiiquod eft oppugnauerunt tantum.Grxce aute magis oppugnauerunt fiue impugnauerunt q expugnauerunt.pro code tamen i'ignificato interpres accaepit nifi librariorum uitium eft. Inter figo 8i reiigo, Cap.ccclxu I-oinde refigo quod fixum erat educo,Tego:inde retego quod tedum erat denudo.Te^ j*oande retexo;quod erat textu reddo no textum:8i quafi ife&um quod erat fadu. Clau do: liuecludo recludo quod clau um erat agio. Velo,reudo;uelamenturn tollo.Signo re fio-noquod erat fignatum obfignatumue relaxo 8i patefacio.8i multa huiufmodi alia fuc t ‘ u,' funt:ut repeto;repofco,renouo:iepraltnto:reuello;remoueo;remaneo muita non ^ p ^ parare & apparare. Capi.ccclxii, , ( Rieparare Si apparare ita differut:q> pparare eft ante parareiquat fibi utilia funttaut fore 5. : credit. Apparare ad dignitace quandaiac uerius popa.Ideocp oratores pparantiqbus ob^ fli ! tinere cam poflunt. Ac prooemium apparatum rephediiur;q> plus pcmpne atqj oftctatP onis q utiliratis habere uidcaf.Cice.ofii.i.Facile totius curfum uita uid< t;ad eamq; de .. larihnla?nr alia frpnpris rinfHrm IrWn rfp nru iii HI* in ayya ---rr—----- w w _ belli:quafi ppara tio.bed ut dicimus naues no mo inftrudasjfed etiarn ornatas:q> quo res inftru&io Tes ad belluieo pulchriores funnira apparani belli uocausmbi iftrumeta bellica etia' adornata funt Inter praeefle Si pradidere. t Cap.ccc Ixiii ......^ L.HJIII ■■ di&S£Sl die rei cupia gerencte ary admmiftradae.Praeiidere eft ad opempra'ftadam prareffe n.,5 propriepracftant homines quida miuriam parennbus aut in difcnme addudis:dii uero benefttier* tiam fauofcmq} inuocanribus.Aiiquando tamen indifterenter.Suetonius dc Tybeno.Prjefcdir adiacis ludisrquafi dixiftet praefuit-Cieero pro Sylla.noli animos co um ordinum qui prafunt ^ diciis oifendere, 1 dempro eodem.Quam ob rem uos dii & patni penatesiqui huicurbiatcRimD^ pratfidetis.Idem pro Milone.Vos lundi in ciuis lundi penculo centuriones ary milires: uobis n5 modo nilpedarmbus.fed enaamiatis 8i huic ludicio praefidentibs hare tanta uinus ex urbe excels letur;exterminabitur;dicietudQuinn.in .x.Nam Si benluolum auditorem inuocatione dearum* quas prarlidere uatibus creduumdhSi intentum propofita rerum magnitudine.Si docilem fumma r r r " ' - n '-'-■j— _I qui fee prouincia aut ab regeiauta populo fibi commifta.Idem Quint.omnia fie cgentiut gentiu prxfide bellorumdeo mcredibile no cfieriquafi cuius in manu eit imperium belloi^ aut auxilium ut ap U d Liui.li.vi.Dn dexy qui capitolium mcolitisificcine ueftrum miiitem :ac pra'lidcm finitis Uexari ab inimicis.Prafidemdixit pro auxiliatorem ac defen iore. ut alibi etiam fape,Pra(es:ut dif finit Vulpianusiis eft qui maius in prouincia imperium habet omnibus port principemihincpra fidium diaum eft auxilium principale.Nam fubfidium id quod in auxilium fuccedit dicitur,Et mi lites qui in tutellam oppiducaftelli limilmmcp collocati funnpralidiu uocantunur unpofitum eft pralidium Caieta.Nam praful antiquitu sdrccbatiqui primus erat rnter faiiosad eft Martis facers dotes Roma duntaxat a faliendo dufti in portandis ancilibus. : Interaflentari:adulari;& blandiri. Cap.ccclxiiii, vMspjj Sfentari:adulari:blandiri ita differunq* aflentari e lfidiofe Si cociliada alicuius urilitarfs rt&VA, g rana c p lU i lus , 5 i pleruqp falfo quepiam JaudareiAdulan uero iferuire Si captareiut fauo l'em eraereamur qu oquomodo uel uote;uei geftu;e tratftum airoTov^ouAoGP qd eft LIBER feruus.Et fane adulari feruile e Si non liberale Si ingenuum.Bladiri ueftyad ta&um ptinet:&p abu fionem ad alios fenfus ttanffer£':& nonnunq etiam ad aMrn.Quinr.Tu non cogiras quemadmodu fufpenfa manu fonanrem blade cardinem ftedasiIdemiBlandiar iudices paulifp calamitatibus me- is:& fic again tang inuenerim utrunq; fanum JdeOqj idem quodatn loco pene ,p eodempofuithxc duo pofteriora uerba. Trafco oblatam noleHti numerum uacationeiH 8C bla'dius g militia! dilcipli iia poftuleuadulatum miliri tribunum.Adulatum bla'dius dixitine aut bladius bladitumjaut adula tius adulatum dicerenfi tame adul atius 5 repitur,Alibi;Et animalium quoqj fermone caretiuara: lae titiaiadulatio 8i oculis;& aliis fignis corpis dephcditur.Sutenf mura aialia hofum fcrua: quae fign3 maxime apparet in canibuside gbus ingt Virg.Hinc caibus bladis rabies ucit.Nam afientari no ca dit i muta aialiainifi credimus hoc mo cotuum a uulpe fuiflfe deceptuicu optimu cibu ore geftarec Excufare Si caufan quid ditleranf t Cap.ccclxp, i’Xcufareaptam fignificationem hetatemqj caufari.Exculamus crime obiedu quod Cum | uideffatis purgatuuecetes dicuhtthabeo te excufatum.Veteres dicebant acdpio excufa- tionetficut i illoidum qs mihi tulit coditionemiuerbi gratiaian uelim negociari i fua pe- __I cuniaa comune lucruidica accipio conditione.Eft Si altera huius uerbi fignificatioiquae a priore defluxit quotiens id quod in ca fuit ut peccaremusiafferimus in excufatione. Nec dicimus ut aliqui loquutur accufotfed excufoiquis potius uideatur exigeretut p accufo:q pexcufo loquaur ueluti fi latroes aut flumina ipedimeto fuerunune ad die effe poffe; dica eo mo:quo QuuTu tame fi iterpellatus tcpeftatibus ferius ueiflCstexcufares mare Si abiguos flatus:& tibi bonam cam hre ui dererisjcum diceres ante non potuitexcufares dixitinon accufares.Li.lib.vi.Exa.ftae iam aetatis Ca- milluseratxomitus iurare parato in uerba excufanda: ualitudinis folitae cofenfus populi reftiterat, Et li.xlyii.Vbi dies ueiticitariq; abfens eft coeptus.L.Scipio morbum caufae effe cur abeffettexcufa bat.Luca .in.viii.Littufq? malignum excufat.Caufari eft cam rei geftae afferre.Sueto.Syllanum item focerum ad necem fecandafq; nouacula fauces copuliticaufatus in utroqj:g> hie fe ingreffum turba tius mare non eet fecutus.Aliquado pene:q> ilia fignificatio fupioris uerbi de excufo dico in fecun- do fignificato.QuintvNec caufanti pupillo fic tutor nafcitunqiut no remaneant amoris ueftigiadi facra quatdam patris eius meoriavCaulanti pupilloiquafi exculanti acerbitatem tutorisiCuius fimi le eft illud Papinianiduffus ronem reddere 8i liber eeifi garres caufabifiaccipe rones nihilominus li berum forend eft fi impedimeta ptendet. Virg.Caufando noftros in longum ducis amores.L impe dimenti cas afferendo, VulpianusiProfcribere palam fic accaepimus Claris litterisiut plane rede le- gi poflinr ante tabernamjfcilicet uel ante eum locuman quo negociatio exerceLnon in loco remo tojfcd euidenti litteris graecis an latinis puto fecundum condmoneminc quis caufari poffit ignora tiam litterarum.Et alibuCaufari tempeftarem uel uim fluminum: Vbi liceac dicere excufare igno¬ rant iam litteramm:8£ excufare tempeftarem 8i uim fluminum. | Madare:praecipere;iubere;impare in quo differacJre indicere 8i edicere^ Cap .ccclxvi, I Andare eft alicui perfonae gcrendum aliquid exequendumqj committemut Quin.Ma data tamen tua fill peragoad eft ut nunc loqufmur commiffionesmon autem lufttuNa _ [Si deforme alioquin effetifi filius iuberet imperaretq; patri.Prcecipere eft cum magiftro rumiquod eft praecepta tradereitum magiftratuum 8i fuperjofum perfonarum.Salu.in catili.Iudi- ces rerum eapitaliumjquibus praeceptum etat idem.in iugur.Micipfa pater meus modes mihi prae cepit.Iubere frequenter idem eft quod imperareiut Quine,Pater me iuflit ,Etalibi;Nam quis infe ftum lattonibus mare iufliis intrauiincc^ diifimulauerim magnas fuifle caufas patrucur hoc mihi imperarenquodipfefacerenonpotuerattproeodemaccepinubere & imperare.Hic tamen anno- tandum eftiq. ficut eleganter dicimus impo mihuut apud eundemJmperauit fibi nequas admitte- tefamplius praeces.Vt etiam permifi mihiipermififti tibiipermifit fibiiitanon eleganter dicasnuffi mihi.Praeterea cuni ita dicamus imperaratut iufla huic apponamus uerbu exequor: perago: Si fiqdl eft fiitnleJlli autem fere unum uerbu facioiut apud eundem Neqj lpfe hoc periculum ignoroiexper tus leui documento quati fteterit mihi q> femel impata non feci.ln hoc etiam hxc uerba differunt- querimperotibihancremdicimus.Iubeouero praeterhanccoftru&ionempotefthabere 8i illam; cuius exemplum modo protulnpater me iuflit.Eft etiam iubere non plane impare fed quafi horta- tari ut idem:Spera tua'ubc fperarematrem.Cice.etiam fic frequenter locutusiut pro Dciotaro.Lit- teris quas ad me Terracone mififti bene fperare iuffifti.Cui fimile eft: quale eft Tcrentii.Iubeo te fal uere.Virgili.in.y.Reddiq; uiro promifta iubebant, Quam quxfo decorum fuiffet:ut regi milites ac coraites fui imperarent.Edicere eft magiftratuum regumue Vnde edidum cofulum funt litter* confulumiquibus aliquid iubent atqj imperantiNam indicere proprie eft denunciareiut indidum eft bellumnndixi beilumfortunxandixi bellum uoluptatibusa'dixit Romulus fpedaculumXiui. India deinde finitimis fpedaculum iubet,Iterum:Indixit in pofterum diem:ut adefientJdem indi- rtio.IterumiDdeduf^ iudicium indidum eft, Introdudo Si interdudo* Cap,ccclxyii* Q^VINTVS Ntrorfudo te f intmoribus dudo:fi repiturjntereludo tenter tuum impedio:& qfi-rter- j dudo VirgJntcrclufit hyems:& terruic aufter euntes.CiceroiQui iter pceno£> cadaueri bus corpo^i [uopc intercludedum purauerunt.Qua rone ctiam dicimus Iterfepio.Qui't, _ [His textis ne uniuerfimellis effluat podusuterfepta onera cludunf :qfi circufepramel qua : i effluere uieila poterat fepra. Ex fentetia aliqd hre:& ad uotu.Cap.ccclxvii. jjX fententia aliqd habere:& ad uotumilitet illud uideaf ronis eeihoc affedus cuiufdam: 4 eodem tame fere fignificatiois ueniuntmt Quinti.Habes ne uxorem ex animi fententia Et alibi’.Et ad omne uotumfluente fortuna lafciuit ocium. Iter facereiuiam munireiite iter facere:& iter hre qd differat. Cap.ccclxix. f er facere:uiam facereiuiam munire;item iter facere;& iter hre differunt. Iter facere e:ut i impiti loquunf itineraretut piti ingredi iter aut uiam.Cic.de fenedute: Mafiniflam com pedibus iter ingreflus e in equu non afcendere cum equoiex equo non defcedere.Ide offn Iib.i.Tepus a natura ad eligedum qua quifcp uiam uiuedi fit ingreflurusidarum e. Via fa- cere e proprie ubi non erat uia ac tranfitus apire Quint.Serafigitur no femitistfed capismo uti fon res angufti fiftulis colligunf ;fed ut lautiflimi amnes totis uallibus fluannac fibi uiaifiquado no ac- cepit;faciat:quod nonpbe dixeris mumat.Eft enim munire uiam repurgarejreficere ac fuftinere in terdum lapidibusiqles funt uiae romaae a plaerifqj portis I multoi^ die^» iter filicibus ftratte. Cic.,p MiloerAppius iile caecus uia muniuitmon q populus utereCfed q pofteri fui Jatrocinatur: utptraf latione de corpeis ad incorpea Quint,lib.iii.,ppterea q> plurimi audores quis eode uenderetidiuer fas tame uias munierunr.6i in fuam q% induxit fequctes,Dirimus etia ut uiaiita ripam munire:al ueum munireiaditum munircicu ilia reficimus uel paramus,Cicero etia aditum munirp uiam mu tiuc;dixit,p CiuetioiAditum libi aliis fceleribus ante muniuit.Iter habere e iteraliquem ee fadtujjr Q.Habebat irer ad Hiatru regemp Flacco.Et ad fratre;Et q> ille in Sa daniam i ter habebat. Quodpponere pmiu metuueioftedere fpem aut metu differut. Capi.ccdxx, Ropono pinium: ppono metu;oftendo fpemtoftendo metum fere in cade fignificatioet p hoc e hinc hortor;illinc deterreomifi q>,pponere e potius ptatem impiumq; habetis; ofte dere uero confilium dantis.CiceroiQuis eft qui propofito tanto pmio non excitetur? Ide Propofiris mortis QC exilii minis,Iterum;Spem metumqj oftendere. Atcg iterumtMagnura liuic urbi periculum oftenditur, Pacificatum efleipacatum efletplacatum efle quiddifferant, Cap.ccclxx* Acificatus futn pacem feci.Pacatus fum in pace fummel ab armis recdfi.Placatus fum:ab f- p dignanone animi ad lenitatem redir.uel animo leni fum, Parem efle quid fit;& paria facere. Cap.ccclxxi, . i*5i Arem efle idem eft quod fufficere alicui operiifiue refiftendo illi;fiuejexequedo,Ci.ad At i rafenann li.xi.Tame inrerpellat fletu;repugno quoad poflu;fed adhuc pares no fumus Qun M "fin geminis languetibustNunc infoelix par noeft dolorimuc no inueit ulla folatiaiex quo /iibi uidef film perdidifle uidurum.Idem:N6fallit nos nefande quid captes hoc q> fupra luma .ranis alta fufpiriaiq? in,prumpeti uideris exclamatioe deficeretmedacio paratur aueftoritas; Ci in fide erupturae uocis afferfmt fareri uidearis inuitusidic tame par e huic rei matris ltegritasmt metiaris,Lucanus;Huc habuifle pares phoebeis ignibus undas:& hoc in refiftedo. In exequedo at idem Quin,Afpicio par laboribus corpus.Nonnunq par idem eft quod decenstut idemtSi pp mri- moma uioiata urbes euerfe funt:qd fieri adulrero pat ei’Paria facere e qd* alibi amiflum et uel qd* ainide acceptu alibi uel aliude comp>efare,Quin,Paria tecu facio refp.quae pp me unum ciue perdi (derasifid aJibuSic paria faciemus:Tu illic er is uicarius meus;Pli.auunculus:Nafcunf&: alio mo ter- ix &. repete aliquo marl emergunuelut paria iecu faciente natura quseqj hauferinhiatus aliquo lo ir.-\ HU __J i Mti 1 _ . i..._f®- __ foluendi tepora fuperfint.SenecaiVr ftatim tibi foluam quod debeojfid quantum ad hanc epiftola jpariaiaciamus. Sollicitare, Opi.ccclxxii, Olliciro teiuel q> fpem'metumue tibi oftendomt follicitare plaebemiuel inquieto: ut tibi cu s ram iniicio, ' Inter gratum facere 8dgratificari. Qp.ccclxxiiii. Rarum facio 6i gratificorjfiqd differuntiqq utrunqj e ex gratu SC facio:n5 tame utruneg co g pofitum.Differut aut ita:q? gratu facere e qdda minus:&pprie illud quod obfeq 8l inferui— remt Cicero;Si hunciuuerisgratiflimu mihi feceris.Gratificari qddam maiusiutdeu grati- ficari hoibus dicimusinon autem gratum facereiquafi idem fit quod beneficia conferre, Deducere:reducere:comitan;aflcdari quid fignificent. Cap.ccdxxv. Educo SC reduco generalem habent fignificationeifed in hoc fpecialemjquotiens alicui offi 4 cii pftamus comitatummt deduxi Catonem in fenatumteumq^ ut domum reducamihic ex- t ■■■■■■ jpcdo,Sedppue hoc e inter homines no multu digmtate & au&oritate diftantes, Comitari LIBER ucro minorum potius erga maiores*Caete£: deduccre & reducere eft quafi ad certuffli loeum.Aflk Gafli filiam.C.filio fuo defpondiflet. Inter fatiare 3i faturare. Cap.ccdxxx. Atiare ad omnes fenfus attinet;& laturare ad unum guftnnnNam figurate Jocutus e Cu iracundiam meam fatura tuo fanguineiquali fitim mea fatura.Saiiare frequenter ad an is mum tranffertur. Incedere quid fit* __ Cap.ccclxxxL Ncedere eft ambularennde inceflus fiue tardus fiue feftinusifiue comotus:incopofitusa moderatusipprie tamen fublimior quodda 8i faftum p fe ferens.Virgi.Regina ad teplu rnagna ftipante caterua incefiit.Et uera inceflupatuit dea Quod Seneca quodanr loco declaranTenero ac mollipaflu fufpendimus gradum;nec ambulanius; fed incedimus; Inter aduerfari & auerfari, ^ Cap.ccclxxxii. Duerfor tibi 5i auerfor te:de primo nihil dubii eft,Secundu fumit fignificationena a geftu a quotiens ab aliq re qua deteftamur uulturti auertimus.Quint.in.xi.Aipedus enim iemp eodem uertif ;quo geftustexceptis quae aut damnaretaut concedcre;aut a nobis rcouere oportebic;Vtidetn illud uideamur uultu auerfariimanu repellere.Dii tale terris auerrire peftemJn deuteronomio&alns pluribus locise gentesquasdominusaueria£,i.deteftatur a teg a b hominaf a quibus p odio uultum auertit,Multi tamen indodi legunt fcnbuntqyaduerfaf domi Leuo & alleuo qu;d fignificent. Capi.ccclxxxiii. Euo e alieuo:& moleftia laborecp extenuo:Nam,p illo fignificato quod eft rfuftollo notu eftiut LuhbiXxuMox aqua leuata p uentotcu fup gelida montiu cacumina concreta eet* nus. telubleuatustcum ilia fibi figna ratione a fe deuida diceret. Alleuo in altu tolio uel de imo: dc ab i qd iacet atcppiedum ejfurfum tolio,Quin,Vidi multostquo^ fupcilia ad fingulos uocis conatus alleuarenf ddem horaini in aqua lapfo;atcp ut alleuaref orantidnde tranfiatione ad qtialitatem for tunajiutidem.Quare non petit utmiferu putetistnifi 8C innoces fuerinnon petit ut afflidum alle— uetis:nifi Si pbauerit fefe infceliciorem;# pattern amiferit q oculos^Etiam nonnunq lubleuop al- leuornt a pud Suetonium de Vefpefiani uitaiDumcp furgit ac nititanter manus fublenannu extimr chis e.Eleuo iminuo di extenuo;ut idem Qumtil.Narn qs ignorat qn id loge fit honeftiffimu;ac li beralibus difdplinis:&illo quem exigimusaio digniffimutnon uendere opammo eleuare tanti be*- nefi'cii audoritatemicum plaeraqj hocipfo poffint uideri uilia q> pcium habentfNufq memini I all-- um fenfum reppifle meiNam Hieronymus teftatquodam loco liaia.\Elcuatum eft fup Jimina tern plfidebuifle tranfferri fublatum efttSed ad tollendam ambiguitatemme quis putaret fenfum eiTe ta lemtqlis e.Sublatum e mihi palliu ad aliud uerbum recurfum fuifletpprium tamen erat fublatum ut idem Quin.Tune te fas eft fubleuatis ad caelum mambus ( pclamare:mathemance mentitus es, Perpendo;appendo;impendeo;impendo, Cap.ccdxxxiiii, % Erpendere e exade ponderare atcp examinare;non autem ut aliq uolunt; intelligere ataj ‘jt'aiaduertere.Ci.Quid in amicitia fieri oportetiqute rota uirtute ppendit^ Expendere eiuf g.j_ r n cj . u— r ~~. in Verrcm.v.Deinde haecexpenditeatqja;ftimate.Ide __ _ : oportebit qd qfq; habeat luucademq; moderari: nec ueile expiri q fe alicnadeceant^Appenderc e turn fufpendemut notum e appedi uuas: tu ad lacem; ftaterarnue poderare.Ide in Anto, V t iam appendaf pecuniatnon numeref.Et in poemio of onis 6C Aefchims ac Demofthenis fe traflaturum figurate adincorpea traftulit.Et putaui no nuerari ledo ri debere;fed tanq appeder.Impedo hetpticipiu pfentis tale qle e ab impedotVt admoiti fumus ca uendum eetne ilia nos fallat abiguitas;qle e apud eunde de fene.Morte lgit impedenteolbus horis times qs poffitaios cofifteret’Hoc pticipiu eft ab lpendeotnon ab ipendo.Eft aut lpendere fupra ca put iamiam cafurum pcderetut nubes impedet:&: gladius ille equina feta appefus fupra Dionyfi'i co uiuae caput imminens impedebat.Impendere ab impendere apice diftinguendum eft. gWyj'Apere maifefta fignificatione het Rapere;eripe:pripe qd fint* Cap.ccclxxx^* : ||Cu de aliis rebus loqmurCu uero de pfonis duobus mois accipit.Vno q ad res ptienue/ ]|lut apud Vir.Quid facerettquo fe rapta bis coniuge ferret^Rapta dixitpablata.Et alibi; ' Raptas fine more fabinas. Altero p eo quod eft uim afferre atqt uitare; uel fi no alportec nec foemina loco deducatiquodpprie de uirgibus quae uitiatae funr.dicittut apud Sene.q eadem le ge no eifde uerbis repetit quoda loco fie extulit.Rapta raptoris aut morte aut ldotatas nuptias opr tet. Alio loco fic: Vitiata uitiatoris aut morte aut ldotatas nup.op.ab hoc uerbo duo copoira ffferi pio Si pripio quoje primu quoties het cu ado drum fere i mala pte accipidut eripuifti mihi oes be ne uiuedi facultates*Quoties uero abltum cu ppone auel abdiue abs pleruqjiponaiut eripuifti me Q^VINTVS apiculo.lnterdu in malaait erfpuifti a me filia; Quod uerbum ita differta jplio; pterq q> nunqhoe poftulat talem abltumtquod qui alteri eripuit poteft id non in fuos ufus eripeiut eripuit ilJi uitam, Qui uero pripit in fuos^prios ufus capitmecg ppofino ilia anreceflionem teporis declarat. Cicero $ GalloiDcofthenes tibi pripuit ne ees pmus oratonTu illi ne folusmo hoc irelligit Ci ,q> Deofthe nes huic aut aliqd eripuermut q afferre nihil poffet nodumnato aut priore fe fecerit,No enim De- mofthcnes primus orato^i antiquitate tpis dicif;fed facultatemiNecg hue folu Demofthenes seta- re anteceffi t;eo qdem uiagis q> hie ipfc asqualis Cupotuiflfet inuice antiqffimo illi alia d auferre, Er go file pripuit fibm'd eft rapuitfibi iftam dignitatem;ut fummus orator efle uideaffuturus et folus nifi tu ptem i te illius laudis traftuliflesiefTes dignus noie oratorisiquis no aequandus Demoftheni: quo note adhuc poft ilium pter te uidimus nerainem:Nonunq hoc uerbum fignificat antecageifed magis i pafliuoiut imatura morte preptus no potuit pftare qualem,pmiferat regem.Sunt enim hxc uerba Pli.iunioris de uiris illuftribus quafi dixiflet imatura morte puentus, Titubarcinutareiuacillare quid fint, Capi.ccclxxxvi, Itubare eft pedibus no ualentis infiftereiquales funt ebriiraut ifirrmiaut uulneratiiaut de crepiti fenesmt ap lofcphoiita ad aicum IcribinQuo magis tu cui uacat hortoncum in urbem pxime ueniesiueies au *em ab hoc maturiusalli te expoliandum limitandumcp pmittas.Quid ig it duas has fignificatioes huic tribuemus uerbotcum pter id quod ambiguu erit potius fignificef; fuperuacum uideaf dicereiuel non uacabiuuel non licebit;fatis fit dicere non uacabit quo uidebunffortaile ilia duo fi/ gnificari.Quare exponamus ut catteros locosiita SC ilium cui efle deferto uacet; uacet uacuum eft hoc e uacuum tempus eft;uel ft uis cui eft uacuus animus fignificauit Virg.cum inquit;Sed ft tatus; amor calus cognolcere noftrosihoc qtumad uoluptatemiquod eft ft libet.Deinde qtum ad faculta cem temporismel ad uacuitatem animiiEt uacet annales noftro^; audire laborum; Dixerat eni; Et iam nox humida carlo Prarcipitatftuadentqi cadentia fydera fomnos:quafi no uideref tempus lllud satam narrationem patimt ipfa Dido eo tpe aequo aio poffet audire quod audire cupiebat. Inter confcifcere:afcifcere;& defcifcere, Capi.ccclxxxyiiiv Onfcifcere fere ad mortem ptinet.Pleruqj eni fic legimus;mortem fibi ipfe cofciuit; mor tem tibi ipfe confcifceris;morte mihi ipfe confcifca,Cogam te ad morte tibi p teipm co-* lcifcenda.Afcifcere e remotum aliqd quafi feite uocatum cape.Cicero de oratore:Exptes __ee prudentiae qua fibi afciuerunnldem in oratore;Quod mime politi ;mimeq5 elegantes lunnaiauerant aptum fuis auribus opimu quoddam & quafi adipale didlionis genus,Defcifcere eft ab lrnpio dudtuq; alterius fubtraheretut milites a duce;populi a domino;difcipuli ab opione magi- ftrnquam prius lequebanf;pfertim ad alterius imperium uel fententiam fe trafferentis, fEfiOTI Meuerare quid fit. Capi.ccclxxxix. Sfeuerare e iter ipfa argumeta pbatioe% admifeer ui aimotucj,Quod declarat Quia'. ” cum inquit;Altera ex afleueratione probatio eft. Ego hoc feci;tu hoc mihidixifti: 6C o fa cinus indignuitt,& alibuCum prslertim quorundam probatio fola fit in afleueratione & perkuerantia. LIBER Exhibereillinegocium. ^ Cap.cccxc, Xhibere illi negocium facer;uel faceffere negocium c alte^ molelh'a ac labore afficer fre quenter qdem p accufatione Cicero ofti.iu.Criminabitur etiam q> Titum filiurn qui po> (tea Torquarus e appellarusiab oibus relegaflet & ruri hirare lufiiffenqd' cu audiffet ado iefcens negociu uidelicet exhiben prithoc e pattern accufari uel moleftia laborer affici. gocium ipfi nec alteri exhibet Quintilianus libx.Vt uulnerarus autfilio orbatus no fuerit alium accufaturus quando fi negocium inoceti facie liberet eum noxa qui admiferit id eft qui innocercm reum facit Cieero ad Appium Cum eft ad nos allarum de temeritate eorum qui tibi negocium fa** ceflerent id eft accufarentanfe&arentunad poenam uocarenr. Deturbareiexturbare &C difturbare quid differant, Cap.cc cxcu Eturbare e deorfum cu uiolentia deiicere V irgi.Puppi deturbat ab alta, Exturbare e lo^ co eundc in rr odu ei.cere.Difturbarc diflipando diruendoq; difiicere Quin.Non eni dif cuflos alicuius opis angulos aut difturbatos pietes obiicimus Cice.Vtdicere in hoc ordi ne auderet fc publics opibus difturbatui^ publice ex fenatus fnia redificaram domura. Inter admoueo 8i amoueojaduerto 5i auertotaduerfus 81 auerfus. Capi.cccxcii, ^ Dmoueo manum appono manutamoueo manum remoueo manu, Aduerto oculos: me temuealiquoroculofue conuerto, Auerto oculos aut mentem alicunde conuerto oculos aut mentem. Aduerfus oppolitus oppofito pedore atep obiedo. Auerfus terga oftedens Vnde illud Tullianu aliqto obcoemus ied ad rem declarandam ptinens:& aduerfus inv pudicus. Coufternere 8i confternari quo differant. Cap.cccxciii, Oonfternere e corpis.Confternari aut an. mi cum mens turbara c&'de ftatu mota:& qua- fi humi ftrata.Idcoq; faepe coniugi aium uidemus :ut cofternatus aio Salufti.tamen hifto. c prio inqtlEq fine redoribus exterriti aut faucii confternanC'cum fit ufitatius coftcrnunf Non placeo mihi & difpliceo mihi quid differant a placeo mihi. Capi .cccxciiii, “On placeo mihi 8C difpliceo mihi ab illo placeo mihi diuerfa: fignificationis funt pter ne gatione;Nacp ea prima apti intelledus funttut de ora.Ci.Nunq mihi hefterno die placui v Et in philip.Cucp de uia languerem 8i mihimet difplicere, Tertium e idem quod fupbio _ ^ 31dote aliquaibonoue quod mihi adfit & glorior:& mihi eo noie cofido pleruq? cu inferio ru conteptu Quin.PIaceas licet tibi opu tuajji fiduciaidiues fi mihi ide inuidcre non expedinpares fumus.Pene in nunc fenfu accipif mirari ie;Nam id efticere in altea: laudabile e, Vnde apud eunde de Socrate diciCNam ideo didus e eipayad eft agens impium;&: a'dmiraror a!io^> tanq fapientum De feipfo crebrius in uitium eftad eft q> fe filentiopamcida miraCMartialis ValeriWlp/c egojque dixi quid dentem dente iuuabit Roderetcarne opus e fi frater efle uelis.Nec pdas opam: q femiran tur in illo Virus habemon hare nouimus efle nihil,Si nuranf’dixit quafi fibi placetiuel de fernagni* ficefentiunt. Moror te&maneo te. Capi.cccxcp. Oror te:& maneo te a qbufdam exponunfpro expedotfed mea tame fentetia magis poe ra tice q oratoric Virg.Et tua,pgemes mortalia demoror arma.Terc.Quem hie maesXra tores potius accipiunt moror tep retineo 8i in mora teneo. Jdeocp hrec duo uerba fepe iungunt;utapud Qufnt.Quid meadhucpaterdetines'Quid morarisabeuntei 1 Maeo $ eo quod futu^: eatiut ipfe accipio apud ipfos: interdu etiam poetas, Virgili.Te quoeg magna ma nent regnis penetralia noftrisad eft tibi futura funtiCi.Cuius te fatumificut Curionem manet;hoc eft cuius fatum tibi fnturum eftdicut fuit Curioni. Conflare flue contrahere xs alienum quid Tint ac difloluere, Cap.cccxcvi, Onflaui xs alienum:&: contraxi xs alienundem eft q» fadus ium debitor aliens pecunite. c Difloiuo xs alienuad eft quod contraxeram aeris alieni reftitui:& pluribus folui; uel qua fi cathena qua alligabar me foluenda pecunia diflbluo.Quinti.Non ego res alienum luxu ria contraxi CiceroiPatn pfuafi ut alienum res filii diflolueret.-qbus exeplis plea funt oia. Quomodo migroidecedocp differant a difeedo & recedo. Cap.cccxcvii. Igro dccedocg fic a dil'cedo recedocp differuntig, migrare e domiciliu mutare:& alio fe ad habitadu coferre relida priore habitatioe.Et eft apef iurifcofultos titulus de migra'do.Si milia huic funt emigrare:demigrare;comigrare,Remigare aute reuerti in priftinum dev miciliu.'i ranfmigrareiin loginquoris loci domiciliu habitationeue mutare.Immigrare in domum aliqua habitadi gratia ire.Ea propter homines qui moriunturimigrare dicuntunSed redius cum ap pofito q fine appofitoiut multi faciut nefcietes Cicerone cu appofito folere loquitur reip.libxi* An tea ex hac uita migro cofpicio in meo regno & his tedis.P.Corncliu:Scipionem:<3£ Quin.in corpo« te proiedo:Seu cum ad lnfemas fedes anima migrauit-.Etemm qui moriunfitanq domiciliu coigo r»s relinquentes alio ad habitandu duntaxat amma fc trafferunt.Contracg nequaij radices ea caftra Q_ VINT VS mouenti aut de ftatione munitionibufue difceduntimigrare dicuntur:utpore ubi donu'dlium non habueruntinec in domicilium fe conferunt.Decedere qq accipiatur nonnuncj p co quod eft difce dere aut recedereitamen proprie eft a mandato cuftodia: fuae loco recedere. Vnde confulesiprocon fules;praefid«;praetores dicuntur ex prouincia recederc.Item prefidia de urbibus arqj caftellis fine appofitione intelligutur pro moritquafi a cuftodia & gubernatione corporis profieifci. Cic.de fene dute.Vetat Pythagoras fine iuflii imperatoris deiiinde fieri de prefidio & ftatione uitae decedere. Idem de rep.Ideoqj & tibi Public caeteris omnibus detinendus eft ani'us in cuftodia corporisme af iignatum uobis adeo munus defugifie uideamini.Eo igitur modo dicitur deceffin quo dicitur de- fundusiut fubintelligatur uitaiAt in excedo additur uitainon fubintelligiturddem in Antonium, In ipfa cura meditatione obeundi fuis numeris exceflit e uita, Precariquid lignificetadiundo datiuo. Cap.ccc.lxxxxpiii, p |s|, Recari quid lignificet certum efticum me^ accufatiuum habet.Adiundo at datiuo idc eft quod imprecariihoc eft: optari alicui deos precando bonam fortuna aut malam q da-* tiuus faepe intelligitunut apud.M.Tul.in Pifonem.Vt omnes fui cues falutemancolu-- mitatemireditum precarentunquod mihi contingit.an quod fibi pficifcenti enenitiut ocs exccra- renturmiale precarcntur. Et Quin.lnde fugientia uela longo uifupfecuti facilem emptionem; fecu dos uentos placidum mareinon lie ft ipfi nauigaremusiprxeati fumusicum datino idemiScd (i ran- topere efflagitantur q tu affirmasipmittamus uela uentis:& oram foluentibus bene precemur. De imprecemur.hoc eiufdem fit exemplumiNon imprecamur debilitatesinaufragiaimorbos; paup lit & amet quancunqj meretricemi&l amare non definatiquod crebrius accipitur in malum, Habui orationemifeci fermonem, Cap.ccclxxxxix. > Abui orationeminon feci orationemifeci fermonem potis g habuiiNonnung etiam ha bui.Cice.de fenedute.Cyrus gdem in eo fermone quern morienshabuit i cum admodu fenex effetinegat ne unq fenbffe lenedute fua imfceciiliore lada g in adolefcctia fuiflet. Habeo polliceri fimilia gd fint, Cap.cccc, «w| Antum habeo polliceri inquit Cice.ad Lentulum.Idem in Catone maioreiNeq; eos folu conuenire habeoiquos uidnfed etiam quos audiui & legi.Idem in ora, Audire habeo gd lentiat.Quod ut ipfe interpretoradem eft quod pollicedum conueniendum audiedum _jeft mihiiquod pbatur ex illoilicet diuerfo loquendi modoiquale apud Quin.Adeoq; lu dibriis miieriae lim diuerfitatis implicitusiut impetrandum a uobis babe am odii mei fauoremiid e ut impetrandu mihi fit a uobis odn mei fauoriquod licet commutare in fuperiorein modum ficiut impetrare habeam odii mei fauorem.Sicut contra ilium in hunc fic ran turn habeo huius fententia uel habeo pro uoloiut non mirum fit quare aliqui legant aueoifed non rede legere eos ex illis Au gufti uerbis oftendituricum dixitiQuid aliud habeo deos immortales precari. Mcreor 8C eius compofita, Cap.cccci, Ereor de teieft aliqd in te confero.Si beneficii gdem bene mereri de te dicor. Sin autem offenfionis male de te mercriinonnung utruncp reticemusifed in ambiguum fenfum:ut> gd de te fum meritusl'nonnung p negationem ficihomines nihil de me meriti.i, q nihil in me beneficii aut officii contulerunt,Quibus exemplis omnes.M.Tullii libri fcatent. Demereor quocp p bene de aliquo mereor accipitur.Sed cum accufatiuoiut Ouid.herodium.Dic mihi gd fe^ ciinifi non iapicnter amauilCrimine te potui demeruiffe meo.EtQuin.Simul ut pleniore obfego demererer amantiffimos mei.Emereor idem pene quod mereor pmeritum eius emeritus, Vnde emeriti ftipendia qui militia perfundi funt nominatur.Et fignificatione pafliuaiftipendia emerita: ut idem.Emeritis huic bello ftipendiis.Et per tranilationem a Vir.Emereri boues dicutunS: qua:- dam alia.Emeriti autem fenes folent habere eos qui pro fe labdfentiqui dicuntur pro alio opufage te.Quin.de apibus inquit: Habeam quae pro me opus agerent, Refero&fero. # Cap.cccc.iu r Etulit Pompeius ad fenatum.i,confuluit;in eadem tamen fentetia Pompeius ad populu tulit.Ex illo fit fenatufconfultuiex hoc negatioiqux inftar eft legis.Dicimus preterea re fero tibi acceptumip eo quod eft fateor me hoc abs te accepifle.Necg id modo in bona prem ueije etiam in malamiutp Deiotaro Cice.Vitam acceptam refert clementiae tux,Idem in An tonium.Oia deniq; qux poftca uidimusiqd at rnali non uidimus fi rede rationabimuriuni accepts referemus Antonio.ldem eft fero tibi acceptumifiuep eo quod eft habeop recepto abs te quod mi hi debeas et fi folutio nulla intercefferitiunde fit acceptatioiquam luftini.p interrogationem & re- fponfionem fieri uult.Rettulit expenfumiid eft rationes de impenfis confecitiuel exibuit. Inter exhorreo;& abhorreo, Cap.cccciii. e Xhorreo hac remiide e quod expauefco,Abhorreo ab hac reiide eft qd'p q alienus fum ab hac re.hoc femper poftulat huiufmodi ablatiuunuillud uero nunqifed accufatiuum. Bene agi cum aliquo quid fit;& adum effe, Cap.cccciiii. i li LIBER. Ene mecum agitunidem eft quod in bona conditione fumddem praeciare tecum agifur ioptime cum lllis agitur;melius cum hominibus ageretunfi paruo cotenti eflennita ma* le mecum agitur ac peiusrincommodiufue.Nonnunq etiam adhue.Vale.Maxi.lib.v.Be.' inf egiilent atthenienfes cum Militiadeifi cum poft trecenta milia perfarpm Marathone cleuidta in exitium protinus mififlennac non in carcere & uinculis mori coegiflent. Actum eft fem am partem accipitunut adtum eft de rep.id eft refpu,extin&a;delperata;perdita eft, Inter falire&faltare. Capxccc.y. Alio;unde faltus p eo quod eft faltum fado;falto trippdiojunde faltatiodnterdum falip ,p faltq, Vir.ii.geor.Mollibus in pratis undtos faliere per utres.Quid at diftet faltus & fal ,atio;notumeft.Saltus enim eft qlis ceruo^:leporupp:faltatio uero ilia homipu ladtatip qua uuigo tnpudium uocat & licet falio ,p falto accipif non tamen faltus p faltatufueq eiuidem fignificationis eft.Liuius.Ferre ac per urbe ire cum tripudiis follenniqj faltu iuflit. Inter abdicate & exhxredare, Cap, ccccyi, _ a Bdicare eft expellere a bonis filiumidum uiuit pater.Exhxredare uero poft mortem ♦ Sed abdicare e grauius:quod etiam in fe exhxredauonem continet. Ad me fpedtat quid fit;& ad mortem lpedtat. Cap xcccviu D me fpedtatud eft ad me pertinet. Ad mortem ipedtatiid eft quafi refpiciendo tedit, Ci, a offi.iib. tertio.Ad extremum fi ad perniciem patrix res ipedtabinpatrix falutem antepo net faluti patris.Quin.in pauperem amotorem ,Et quod ad peftimum fpedtat eueqi-um miferabilis fis oportenut amator ee uidearis, Conuenit nobis:& couuenit inter nos quo differant* Cap.ccccviii. Onuenit hoc mihiiaut conuenit hoc nobis,l.decens eft 8i coueniens.Conuenit hoc; in-" ter nos.i,conftat;& controuerfia carer.Conuenit mihi hoc tecum.idine controuerfia eft _inter nos;quod ego dixi.Conuenir tibi mecum. 1 .fine controuerfia eft inter nosiqd' tu di xifti.Nonnunq fine oppofitoifed tamen fubintelledto;ut hoc conuen.t.Nonunq fine utroqaut c<> 'uenir. Inter obuio tibi;& obuius tibifio:& extera. Cap.ccccix, Buio tibi:5C obuius tibi fioiobuius fum nbiiobuium me tibi feroiobuiu me ubi forru** n l obtuht.Cic.Fit ei obuius Qodius, Vir.Cui mater media fefe tulit pbuia filua.Domi" tius Afer apud Quinri.Forte uos in ilia lolitudine obuios cafus miferxmu.ien obtulit* Obuiam quoq; p eadem dip alia plura uerba uariatunut obuiam jacdlhobuiamiui; di alia multa* Quot modis una eademq? res dica tunqux di que finem fibi quis ,pponat. Cap.ccccx. Picurcs omnia rerminat uoluptate.2eno cundta fimt honeftute. Hieronymus uniuerla deterrminatideffinitcp indolentia corpons.Carneades finguJa metitur narurx bonis. Ari ftippus nihil non ad commodum fuum refert.Pyrrhon nihil relinquitiquod r on reuo v cet ad fententiam.Ille fummum bonum in gula conftituinego bonum ipium pono in di ledtione dei.Tuus finis ad quern tendis; tibi lpli ignotus eft. Tot igitur uerbjs unpin eademq rem declaramusiqux exempla paflim inquirentibus fele oiiercnt, Coniedarexoniedturareiconiedturam facere:di extera pro eodem accipi. Cap.ccccxf, Oniedtoiconiedturoicdicdturam facioxoniedturam capioxoiedtura cSfequor comedtura c colligoxomedtura ducor ,p eodem accipiuntunaut paijd diticrunnqa eiticatius qdda e ca iedtura CQfequordi coniedtura colligoiq in caeteristquorum exempla adducere logum e. Non me fallit.no me prxtentidi extera idem fignificare. Cap.cccc.xii. o On me fallitmon me prxtcritinon me fugmnon me capit idem lignificareiquodno igno roiQuintilianus audtor eft. Quod capere fpcm de te non tantum fit; quarum in te fpem collocoidic. Cap.ccccxiii, Apio fpcm de texoncipio de lllo fpemiducor in (pem huius negocii.Vocor in fpemangre- C dior in fpemmon tantum fpei firnutatem fignificat;quantum colloco in te ipenx.di repo>> no in te fpemCice.In quo maiores natu fpem dignitatis fux collocarant Quintilia.In quo fpem unicam fenedutis reponebam. In mentem uenire mihiioccurrere mihi;di extera pro eodem accipi, Capxcccxiiii. “ N mentem ucit mihiioccurrit mihiduccurrit mihufubit mihi,p eodem accipi lolet, Sed hoc ultimum frequenter quoq; ad miferationem:ut Quin,Nobis uero natura aduerfus exanimes ingenuit non folum miierationemtqux cogitatioi noftrx fubiinfed etiam reii __J gionem.V bi non ita decuiflet fuccurrit;occurrit:in mentem uenit.Vir.Subiit car; gen v oris unago.Subiit delerta Creufa. V bi nequaq decuiffet in metem uenit de caro genitore;& Creu^ a defer talungitur etiqm hoc uerbum cum accufatiuo;ut Cur tius,Sera poenitentia fubiit regem Quod uideasidi licet uiden pro eodem accipi folent;& fimilia, Cap.ccccxv, jp ^deas;licet uideredicet cernere;apud quoida cernere r p eodem accipiuntur;ur ita uideas iq ftos iuiuftis rebus maxime do*ere;imbcciiiibus fpitesimoderptos imodeftis, Licet uidere; SEXTVS. snonnullos tanta ftultitiamt uix differat a natura brutorum.Licet ora ipfa cemere iratorum ut imxV tentur.Ciceronis hsc exempla funti sg] Habes qus fentiatmhsc habui qus dicerem;& cstera. Cap.ccccxei. Abes quae fentiam Brute de oratione dicendiihsc habui de amicitia qusdiccrem: hsc funt quae putaui dicenda hoc tempore,Sunt uerba Cic.ad extremum materia; a fe trada I ts quibus & csteri audores uti folentiut Quin.Habes Marcelle uidoriaiquibus prsce . JtadTcendi adiuuari pofTe per nos uidebantur.Et iterum.Nihil habui amplius quod in uniuerfum prsciperem.Et iterum:Haec fere funt emendate loquendi fcribendiq; partes, fel— Vt dicaf more maio^ compatum eft;legibus ita conftitutu efb&c, Cap.ccccxvii Ore maio^i comparatum eftdegibus ita conftitutum eftn'ra natura compatum e;ita na^ tura conftitutum eftata natura prsfcripturmhoc nobis ipfa natura prslcribitmobis na^ tura datum eftmt piclitantes alleuemusthoc ratio ipfa praefcribita'ta uidef ratio didare. Inter agendum & inter adionemiin agendo & fimilia, Cap.ccccxviii, Nter agendum 8i inter adioneman agendoanter coenadumunter ccenamun cocnam fu^ per coenama'nter confulendum fiue confultandumunter confilia fiue confultatioesa'n co fulendo fiue confultando, Et appellant te holes fapientem;& exiftimant:& cs. Cap .ccccxix, T appellant te homines fapientemi& exiftimant.Te malum efte 8C dicunt;& fentiunt. If gcjgiE jlum 8C putant probum:5£alloquuntur.Hi & habentur mali;&appellantur.Diligetia ho Ssaaj notes & gignit;& continet.Studio litters & parantur;&: confumantur, Impono tibi onusiimpono tibi, Cap.ccccxx, Mpono tibi hoc oneris notum eft quid fignificatilmpono tibi ide quod decipio te Qui. Quid q> hoc ipfum placids tam quiete facitiquafi captet imponerefEt alibi; Fefellit te! genitus honeftis ammis gloris amor;Spes tibi perpetus laudis impofuit.Vnde impofte res dicuntur qui alios uerbis pollicentibus incantationibufcg feducunt ac decipiunt Pau lusddem aleatores 81 uinarios non contineri edido quofdam refpondifle Pomponius aitiquemad" modum nec gulofosinec impofteres aut mendacesiaut litigiofos, Vulpianus;Non tamen fi incanta bit;fi imprscatus eft;fi ut uulgari uerbo in pofterum utar:exorcizauit:non fnnt ifta medicins ge^ nera;tametfi fintiqui hos fibi profuifle cum prsdicatione affirment, Laurentii Vallenfis de lingua; latinae elegantia li.ynDe nominum fignificationibus. Vlpitius ille Ser.cuius quanta in iure ciuili fuerit audoritastplurimoiji mo~ numenta teftantifiue alioijd exemplo;fiue priuato cofilio frstusmon exifti-v mauit turpe fibi ad famam foremt libifc de notis Scsuols confcriberet; non s modo antiftitis in ea facultate atqj oim principis.ue^etiam prsceptoris fui, Cogitabat.n.necg pofle id fibi uitio dari quod publics utilitatis caufa fufci" perennecg iniuriam illi fierfiq reprshenderedfi modo rite reprehendaf; qd* in fe fuiflet ipfe fadurustfi errata fua aiaduertiflet,Probe itacgSulpitii;& ige^ nue ac uere romancqn ipfe quoq; populus prudenter & grato inuicem aio q fadum huius non reprehenfione;fed laude dignu ac gloria putauitmec minore uolumine hoc q cs tera honore pfecutus eft.Na prscepta aliqua dodrins tradere cuilibet mediocribus faltem litter is imbuto pmptum eft.Errores maximoifc uiro^i deprehen dere.Id uero turn dodiffimi hominis eft turn opus utiliflimum 8t quo nullum did poflit utilius.Quis.n.dubitet no minus agere;q au^ar- genturmcsteracg metalla expurgatiq q ilia effoditfq triticu mundat;q q metitfq pinus; amyglada; csterafi^ nuces eligit;q q eafdem legitflta eum q emendatmifi paucilfima funt qus emendatf non inferiorem exiftimare debemus q ipfum ilium inuentoreminec minorem ab illo; q ab hoc precipi frudumftnfup non mo huic ex illius caftigatione nullu damnum afferriq; iaduram; uerum etiam precium ac digmtateipinde a teg auro &festeris;qus modo commemoraui qtum corporis purgatio ipfa detrahit;tantu reliduo precii ut dixi;& dignitatis accrefcinadeo plus utilitatis in pte eft;qus fu perat;q fuerat in fohdo,Quare fiqs Scsuols apud inferos de Sulpitii fado fenfus fuinqus erat illi sqtatis & iufticis amor aufim affirmare fuifte gauifumjfecuqg prsclare adu efte dixiflerq fuo^d li broijd au^ ab omni fcoria eflet ac fsce purgatum.Nihilq; foretip quod conciues fui p eius feripta felli poftent.Necg immerito Plinuiunior ad amicum ita feribit Jta.n,magis credam cstera tibi pla^ cererfi qusda dilplicuifle cognouero.Quomodo igif no fit beneficium id offerre; qd' folet benefit cii loco poftularifQuod fi hoc non pftaf aut ia defundisiaut tale beneficium refpuentibustpfedo his prsftadad quos ex ipfa magno^e audo^e emendatione multa in primis utilitas puenit, Idcoqj ab optimis qbufij cuiuflibet artis ^feftoribus receptum eftiut eo yi ipfojjd quos difeentibus imita^ tionem ^pponuntietiam uitia fi qua fuerint;oftedant,Huiufmodi igitur ego 8C exemplisirationibus addudusifadundum mihi putaui ut unum librum hunc de notis f criptojj* componeremmon quo LIBER. illoscarperem.Nam prxterq^,_ _ las daretun& de hac ipfa re pene infiniti libri confcnberen £fed quo .pdeflem aliqd linguam latina difcere uolentibus non modo ex noftris pceptis;fed ex alio^ quo<£ erratis: ubi 8C de noftro non ni hil ad rei teftificanonemadmifcebimus.Dedimus autem noftro^ libro^ fuam cuicp materiamiut fi p fe opus non muitum fibi fauoris pararenipfa certe uarietas commendationis bladiretunex hoc praefertim uoluminean quo 8C uniuerfa quae in fupioribus fingula cotinetur SC de pjurimis praefta^ tifliraifqj audloribus pnunciatur iudiciumcp contra eos fir, Sumus autem accufatores quidem mul 8C iudices.Sed qui aliorum pariteraccufationem iudiciumcp fubeamusmifi legittime 8c audio ris:& iudicis fuerimus officio fundi.Sed iam in forum defcendamus. Alumnus. Cap xcccxxu darmfed mecu quae haec funt;tum Ciceronis in Verrem.Italia at alumnum fuum feruitu tis extreme fummocp fupplicii fixu uideret;tum Varrois. Et ecce de improuifo ad nos accedit cana ueritas atticae philofophiae alumna.Quo^ exemplo^t falua Nonii pace utruncp fignificat educatu non educatorem.Nam Cice. qdem Italiam quafi altncemallum ab ea altum dixit, Varro uero mo non alio locutus eft;q Quin.ubi ait,Verba oia 8C uox eius alumna urbis efie foletmt oratio roma^ na plane uideaturmon ciuitate donata.Vult.n.uerba noftra SC uocem uideri debef natam: 8C alita * ?ra Romam:ita Varro intra Athenas ate# in finu altricis philofophix, Adiicit et Nonius alumnum fignificare dominumiut apud Vir.Corpus ubi exanimi pofitum Pallantis AcetesSeruabat femortq, Parrhafio Euandro Armiger ante fuit; fed non foelicibus sec# Turn comes aufpiciis caro datus ibat alumno.Dure nimis ne dica inerudite uir fane eruditus expofuinquafi nefciamus non domini mor tem a feruo uel a comite Vir.fecifle deplorariifed q> plus ell q fi uel Euander ipfe fuiflet occifus ac mul to triftius ab alto re fiue nutricio mortem eius quem alueratique loco filii habebattqualis Phae nix ille Homeri i Achillem fuit; quem quoniam educaflet filium;fempappellat,p alumno.Et certe armigeri magnoge principum femp SC ipfi magni fuerunt.Siqdem ut taceam de Phamiceiq bonae p ti myrmidonum imperabat.Patroclus auriga Achillis princeps erat;& Sthelenus Capanei Regis fi> lius auriga Diomedis:& Merionas inter pnmos duces cretefium auriga Uionei: 8c Hedlori aliqs fra trum fere augurigabatur currum.Talis fuerat Acetes Euandro,Ergo non fuerat feruus aut feruofi milis apud Enandrum multo minus apud filfum:fed patri fimilis:&,p patre;praefertim illo abfente Duo at hrec nomina quae ab eadem littera incipiuntiarmiger 6C aufpiciurmqua: apud Vir.modo le gimusmon nota omnibus etiam explicemus. Armiger eft q gent in pradx'o tada domini fui ut fcutu BC arcumiut lanceam;&: caetera huiufmodi.lmperiti armige^ uocant armatum eqtem. Aufpicium eft uel a paftu auiumiuel ab infpedhone auium.Sed qa conful anteq iret in expeditionem; capiebac aufpicium;hincfadtum eft:ut dicamus aufpicia ducum ate# pnncipumjquaca folo duce capianturr SC hinc aufpicari non modo aufpicium capere:fed etiam inciperejnec in bonam tatum ptem; quod frequentiffimum eft:ue #4 in malam quocp ut apud Plinium; At homo ifoeliciter natus manibus pe dibufc# deuidlis animal catteris lmperatuiji fuppliciismitam aufpicatur.Nam qdo non eft uerbum _ _ _ ... t ,_ : nanc# ait:Eant noui antiqUa rum conditores fabplarum poetae;8d fe ad exhortandam amititiae fidem magna qusedam compdfu ifie carminibus putentffi dixerunt aliquos per maria tranfqj afperiorem fortunam amicorum tan** turn fecutos:aut principem Graeciae ui#i in ultionem interfedli amici inaufpicata beila geififle;& libi.Itacj ut apud illos Homerusffic apud nos Vir.aufpicacifTimu dederit exordium, Aufpex q prx erat nuptiis celebrandis:q aufpicium p nuptiis capere folebat.Adhibebaturq? hiqppte mariti. Pro, nuba quae prateft ipfa nuptiis celebrandis p uxoreialiquando etiam magis proprie p eo q dux mili tiae eftiut primo carminum apud Horasium.Nihil defperandum Teucro duce: & aufpice Teucro, Citare, Cap.ccccxxii, f hCO ^ tare ^ em ^ au< Iare accipitunut Cice. Citeturt^ Salami's clariflimx teftis uitftorix Nefcio cur id clixerit.Non.n.tatus uir tam parua nefciuitmifi putat acutiorem uifum iri ii clara faciat obfcura.Citantur teftesinon laudantur,Na Salamis qui fuit locus uidtorix Themiftodis nihil laudis meretunqppe q nihil egit:fed teftis fuit: qa interfuit: uel qa in eo pofita (unt trophoea uidlorixiqux rem geftam teftificantur tranfeuntibus.Ergo fi teftificari locus poteft meritomt teftis citari non tamen tanq uenturus:fed ad que canttq teftimonium defiderantjuel cite tur falamini continens p contcnto:uel citentur audtores;& libri q de hac Salaminaeuidloria memi nerunt teftimomumcp dicunt. Qpio. Cap.cc ccxxiii. f, Apio fecundum eundem in pafliuo fignificat ppiciationemmt apud Lucretiu. Nec bene p meritis capiturmec tangitur ira.Cape facere.Teren.in andria;No fi capiundos mihi iwV SEXTVS. itiicos foam effe omnfs homines.Caperc ppeti.Tere.in heauton. Dum habes abfum: omnes fuere mihi labores quos ce pi IeuesiCape;tollcre;tenere.Vir.hb,iiij.geor,Hic tibi nate prius uinclis capiu dus ut omnem.Varro in meleagris,Quern iceirco terra non cepincadum non recepir. Ide in eume nidibus.'Stolam calcef<$ muliebiespp pofitos capio.Capere eligere.Teren.in ecyra: Cum ilium ge nea. cepimus Vir.in georgicis:Ante locum capies oculis.M.Tullius de offi.Qijod infit aqd ^bi:^ apiangttotos ( Dperedeled:are:rulhnerc;habere;decipere;circunuenire:occupare:detinere;fanare: accipree;compledi:inuenire.Singulorum <5 cxempla fubiicinqua: ipfe non longior eflem*,pretermi filing bus non eft .pbabilis expofitio.Nam qs credat audores uni didioni tot fignificata: 8t qdem g feqaencp noua dare uoluiffeuanq linguam confundere cuperent;Cur igitur ita locuti funti' No* pe g> nihil intereft inter has fignificationes capio hoftem capio gene^ucapio faxum. Prteterea dure ^prietates in hoc uerbo notandae funt.Vna q> habet reciprocum quendam ufum: ut idem fit cepi uolnptatem:& cepit me uoluptas,Cice.Magnam ecpi ex litreris tuis uoluptatem.Quin. Ncc me ta ca capiebat uoluptas:q> fiuentia casris mella conderem,Pli.ad Caluifium lib.viii. Capio aliquam uo luptatem:$ulla uoluptatenon capior:cepi fomnum:captus fum fomno uix dicitunfed dici poffet: ut oppflus uidelicet q opprimitur fomnoicapitur fomnoicepi deledanone:uix unq deledatio ce-» pit me.Sed in pafliuo potius captus fum deledatione;# item in catterisiquae ad deledationem per tinent.Captus fum amoenitate lociudulcedine uocisifpecie mulierisiamore pecuniar ; fpe honoru: magnitudine fublimitatecg materix.lfta.n.omnia ddedant.ldeoq; fubitelligi folet deledatio;qua> le ipfum illud,M.Tullii:Quod infit aliqd pbi:q> capiat ignaros.i.deledet. Ergo pbitati ineft dele- darioiut fit ita exponendum cuiuspbi deledatio capiatignaros;fiue ignari capiantur deledatione: habent igitur inqt Teren.Captus eft fubintelligeamore fiue pulchritudine foeminae.i. deledatione non aute ut teftatus fum adiue cepi amore.Nec loge ab hac rone abeft illud captus fu oculis:,p or-* batus fu oculis nec unq repias nifi i paffiuoinunq ier mfi de oculis dici fimilibufqs.Mifericordia ce pit deosino dii mifericordia dicius.i.no deledatiorfed dolor ille ex alieo malo.Et merita mea cepe *ut deosiut ait Lucre.q fermo ratus.i.admiratio uel deledatioiuel affedus eos cepit. Capio dolore tamen potius q cepit me dolor dicimusmon qa non pofiumus etiam fic dicereifed qa habemus alt um in ufu modum magis proprium.Tenet me dolonficut tenet defiderium. Deledatio, n. uidetur tantum capere;nec diu permanereidolor autem dC defiderium tenereiquafi permanendo.Item cepi indignationem:cepi fiue contraxi raoleftiamipotius q cepit me indignatioicepit me moleftia. Con tra cepi t me raediumxepit me obliuio;potius q retrorfum.Vir.Tanta meae fi te ceperunttatdia lau dis.Teren.Neq? agrijneqj urbis odium me unq percipit.Cice. Propter quod tantum odii cepit elo' quentiaiut homines ftudioilimi quafi ex turbulentiflima tempeftate fe in ftudium traderct qetum ideft ut eos iuftitiae capiat obJiuio.Pli.li.vii.natu.hi.ait;Pratalto tedo lapfus matri & affinium pro* prinquorumqj cepit obliuionem,altera eg capere fignificat uel fpontemcl non fponte accipe.Sume* re tantum fponte.Atqj hinc eft llludicepi laboresicepi moleftiamicepi dolorcmicepi uel l’ufcepi ini* miciriasifufcepi curasifufcepi fumptusiaccepi cladem accepi damnumiaccepi iniuriam; accepi con* tumehamiaccepi rcpulfamiaccepi uulnusjqupd nunq fere aliter dicimus.Non fuftinunnon perpef fus fum uulnusifed fere femper accepi:nifi more poeticoiut apud Oui.li.ii.met.Nullam patiere re** pulfam.Cice.In domum multiplicatam hononbus non folum repulfam rettulit: fed etiam ignomi niam 8i calamitatemxum dixit.Nequaq contra hoc quod prxcipio facit.Nam fumo fupplicium: fumo poenaminon in me:fed a me in alteroinfligi intelligitur.Ideoq; adiungitur ablatiuis cum prae pofitione de.Gce.Deillo paulopoft fupplicium lumetur.Quint.Vt nifi occurriflet ad diem: de eo qui reftiteranpoena fumeretur.Poteft tamen quis de fe etiam fumere fuppliciumteruntcp tanq duac perfonxtquae agit:& quae patitur. Nec longeabhacratione abeft iljud: captus fum oculisipro orbatus fum oculis dici.Porro quia fumere eft ultro quafi non permiflu alioiji cape; eo fitrnt inteb ligatur pro nimium & interdum pro arroganter fibi tribuereiut Cice.de offi.Orationem autem la-- tinam efficies legendis noftris profedo plemoremjnec uero hoc arroganter didum exiftimari ueli Nam philofophandi fcientiam concedens multis;quod eft oratoris propriumtapte diftide: ornate dicere:quoniam in eo ftudio aetatem confumpfi:fi id mihi afiumo;uideor id nuhi meo iure quoda tnodo uendicare. Afiumpfifle fe ait earn fibi laudemiquae nifi uera eettac palam uera: pp rei magni^ tudinemarrogansuideretur;Ergoaflumereeft multum&penenimium fibitribuere.Idem r pPla^ co.Quanq non tantum mihi fumo iudicesineq? arrogojnde ineruditorum uocabulorum prae^-- fumptuofus.Demq; quodam loco Valerius Maximus ita plane proprietatem horum uerborum di ftinxit:ut hanc difterentiam pene praecipere uideatur:cum de Catone Cenforino loquitur;qui enfe de mediis hoftibus recepitiquanq hoc aliqui filio Catonis tribuant:inquientes ut non coadus acci pere;fed fua fponte fumere uideretur.Quare fi latine nos loqui uolumus; dicamus dominum lefu carnem quidem humanam fumpfifleimortem ucroaccepifie;Mco iure quod modo apud Cice.legi ttius;fiquis forte defiderat: cxponamus.Significat autem idem quodammodo quod mea audorita ^ mea<^ iicentiatac cocefla mihi ab omnibus iibertate;ut idem pro Archia. Quare fuo quidem iu* i Hi LIBER %e nofter Ennius fan&os appellat poeras.Suo iure inquiry poeta era t;& ,pbatiflimus poera tidehr me humanitate:,p tua manfuetudmeqp fua pietate. Vbi efficiensmt dixixa inteUigicmo finalis, Contendere:intendere» Cap.ccccxx.flfl \ Ontendere idem ait efle feftinare:ut Vir.Quae proxima litrora curfu Contenduut pete I re:Con ten tio eft perfeuerantia uel eiatio.M.T.de offi.lib.i.Ex contentione uoris 8i Turn ‘miflione 8i caeteris fimilibus facile iudicabimus.Salu.hifto.lib.ifli.Rurfus iumeta nacli; l ad oppidum ire contendunt,Contendere continuare,Cicero de ora.ii.ld quod e;us lcri> pta declarant^ contentiones uocis &i remiflfiones contiuuarentur.Et in.iii.Nihil pernfaolius:q ii ne intermifflone contentio.Pra:terea ait contendere efle aftringereantorquerexomparare: certare; extorquere:proripere;uel dirigere fignum.Iterumcp pro feftinare intcndere.Sed neq; prxceptameq} exempla fatis diftin&a funt.Quid enim differt contentio eft perfeuerantia :& contendere eft conti> pergunt ire flue petereJam uero apud Cice.contentio non eft perlcuerantiaaiecp contenderecontv nuare.’fed intentio arq: intenderedndifferenter enim dicimus hoc loco contentio 6C intenoo i cop tendered intendere.Nam plurimi falluntur accipientes intentionem pro uoluntate atqj-propofw to.Afferam ad hoc probandum ex,M.Fa,exemplum:per quod & ipfa res de qua agimus.pi obabit, Net^ grauiflimus aut in mufica fonus;nec acutiffimus orationibus couenii.Nam & hie parum cla xus mmiumcp plenus nullum afferre animis motum poteft.SC ille prastenuis & immodicx claritatis cum eft ultra neruummim necp pronuntiationefledflnecp diutiusferre intentionem poteft. Nam uox & nerui quo rcmiftior:hoc grauior & plenionquo teiionhoc tenuis & acuta rnagis elhii’c ima Him non habenfumma rumpi periclitatur.Mediis ergo utendum fonis;Hi quoq>, cumaugendaflv tentio eft excitandixum fummittenda funt temperandi.Manifeftum ergo eft quid fit intentioxu- ius etiam fimilitudo ueruorum manifeftius docenundefimilitudo fumpta eft, Nam ut neruus in d thara:aut neruus in arcu quo magis intenditurreo uehemetiorem uel fonumsuel idum eflicit: quo magis relaxaturxo rcmiffioremata & uox qux utiq; ufum ueruorum corporis txig’tr quos uidde licet incutiflime exclamantibus maxime intendfltanq in cithara aut in arcuifiue contendi; qua: ut dixi idem iiintiatqj idem efle ex uerbis utnufcp aucftorisiquos norninauimus liquet. {Sleep uero qiq ncgauerit continenter efle quid continue iiue continuate;Quod Marcellus aifiiqd acondnuo ue^ mtxontentus uero a contendodicet ex’ comjneo faciat contentum, Curfus^ Capxcccxxv, Vrfus inquit idem e q> uolams:ut ViixCurfumq; per auras Dirigir in luamnquafi non C figurate dicamus de uolatu curfum;d de curfu uolatum. Vndeiliud apud Tei etium.Fc ftinato feruum ire iubens inquit uola:pro eo quod eft curre.De nauigatione quocp fefti na dicimuscurfurn:ut.M.Tullius,Quo curfu frumento onuftas naues petetes Rhodu aiderit.Et Quin til. Nauigationem dixit fugam flue naues fugientes quae uelocem curium confice rentxum inquit Jnde fugientia uela logo uiiu profecuti.Is enim qui fugitiuelociflirne curnu Eoqj Virgilius inquit.Pedibus timor addidit alas,Idem quoq; Quintiiia.inquit.Multa turn grace & la^ tine non dcnominata.Nam 8i qui iaculum emittitflacuian dicitunqiii piiam aut (udemiappellatio ne priuatim flbi aflignata caret;&: ut lapidare quid fit manifeftum euta glebarum teftarumqj iadus non habet nomemunde abufio quae Kot iceKpitria dicitunneceflaria eft. Quaread banc Quintili. formulam non aliter nauem uelociter euntern di auem uelociter uolantem currere dicimus: q lacu lari fudemjllud autem apud oratores obferuari uolitare potius q uolare pro dii currerl’ did folere: ut apud eundem.Me per omnia maria uolitantenud’ apud Cice.Quin per forum uolitant; quale e raptare, Nam cumreperefltanimalium carentium pedibus & uencre eunnumdicct quxdam re^ ptilia pedes habeantmt lacertae:tamen reptare hominem dicimus:qui fegniter:lente:& quafi teftu-v dineo paflu incedit:quales funt qui in hortis:aut u:netis:flmilibufcp locis fpaciantur, Horatius: An taciturn filuas inter reptare falubres.Piinius ad Bebium.Scolafticis porro domimsmt hie eftiluffidt abunde tatum foinut leuare capunrefligere oculos reptare per limitem unam femitam terrx: oefc^ uiticulas fuas nofle:& nnmerare arbufculas poflit.Idem frequentior currentibus q reptantibus iZ plus eft.Teren.in adelphis.Perreptaui u% omne oppidum ad portamtad lacumiquo non. Carpere. Cap.ccccxxv'i. Arpere inquit pro attenuate aperire, Vir.Nec nodurna quidem carpentes penfa puellaet f ^ oc ne P ue flx quidem ipfa:dicerenr.Nam ut carpimus iinum uirensex humo cum ueP flmusata puellx finiftra manu de coilo penfum trahentes; fenflmcp uellentcs carput, Et —dcceipimus rofam primisdigitistlic puellae primis & ipfe digitis decerpunt particula lira flnum Janamue,Iterum carpere ceieriter prxterirejut Vir JEt acri Qrpere prata fuga.Et in eodq SEXTVS Carge moxgppe incipiatjquafi in primo celeritas ilia non magis intelligatur p hocq> dixit fuga:q c celer curfusiq g illud carpere & in fecundo fignificetur uelociter praeterire. Aliud nanqj eft ire in g y rum:aliud praeterireiquod de equo Si afleflbrejutrunqj poerice didum eft. Acdpere. Cap xcccxxyii. Cipere pro pafcereadem inquit Teren. Accipit homo nemo melius prorfusineqj prolixi us.Et hunc imitatus Seruius in Virg.Illos porticibus rex accipiebat in amplis. Vrbanius profedo Si lautius loqui poterant.Pecora gregatim aluliaqj dicuntur pafci no homines. Nos enim quotiensacdpimunfiueexcipimur inconuiuium non ad faginamdedad iocu ditatem illam arq; apparatum inuiramur;ut minima pars cibis afiignetuiv Vnde couenire dicimus eo temporemon commeflari aut comportare aut quod deformius eft compafcere Hue compafci.Si quidem Tcrenrius de Trafone non tanf de faginacore locutus eft fed tanq de fplendido apparato* re conuiuiorum.Et Virgilius Helenum regem unit regiam quandam magnificentiam i exhibedo conuiuio declarafleinon folamtutita loquar paftionem: 8i ut dixi faginam, Fateor tamen acdpere nonnunq fignificare in domum fuam honoris 8i amicitiae gratia aliquem conuiuam capere; ita ta men ut fubmtelligatur in conuiuium. Acceptus fum a te lautend eft acceptus in conuiuium uel tra dus.Nam frequenter in conuiuium dici reperimus,Ego abs te miferis fum acceptus modis. Hoc apud Terentium;& apud Ciceronem.Ex quo illud laudatur Architae; qui cum uiliico fadus eflet irationquo tc mo inqt accepiflemimfi iratus eflem. Graue, Cap.ccccxxvui. Raue inquit fignificat grauidum.Virg, Donee regina facerdos Marte grauis.Circulocu;- tio fecit ut intelligatur grauida,Nam fic dicam regina aut leaena eft grauismemo prorfii intelhgatifi addam ex regeaut ex marito fortafle intelligatur efle grauida, Ita apud Vir. Marte grauistpro femine Martis impleta,Graue plenum.Vir.noh infuera grauis tenta^ junt pabula foetas.Si accipit foetas pro grauidastfuperUacaneum eft exponere graues p plenas, Per illud enim q> praegnates funnplenae efle intelliguntur.Graues uero ee per epitheton efbquippe gra uidae omnes;ut ipl'a quoqj uox indicat.Nam a grauis fit grauidus fin accipit feetas pro his quae pe^ pereruntiut puerperas mulieres quae proximis diebus matres funt fadar grauestlade dicentur qua fionuftas.non quafi plenas,Durum fir naq; appellare oues caprafue plenas lade;fed ubera plena la* de;ut eft apud eundem per trafiatianem grauida. Et grauido fuperant uix ubere limen.Quod fi cv do reperiatur grauis pro plenns;hoc tamen in loco non ita accipitur.Hunc eundem quern ego pro lull uerfum{& ille aft'ert quafi de grauido;& non dc graui fit quatftio.Nec poetae modo: uerum eti am oratorcs ficioquantunut Quin.Ludantur intra uifeera animae:& ute^: funeribus graiiidum £ os agunt.Sed ad graue reuertamur. Grauis inquit plenus Virgil. Turn pietate grauem & meritis ft force uij^ pium 8i bene merirum appellare plenum pietate Si plenum meritis quis audeatt’Non er> prudentia Si moribusiquomodo pxime grauis pietate Si meritis dicebatur.Multa prseterea fignifi data dat huic eidem nominiiqua: pfedo forent infinitadi ad ilium modum poetapi oium expona^ mus exempla:q> longe adeftitum ab utilitate difeentiumttum ab ipfa rei natura. Et.n.graue luapte natura ponderofum fignificat ut graue faxunngrauis farcina:grauia armaigraue fcutum^.f.grauat nos in ferendorSd q> aegre & cum moleftia ferdlndeg abufionem tranfferimusad fenedutdad mor bum ad doloremtad laboremtqa hi q rooleftiam ex fenedute:morbo:csetenfqt fentiuntiquafi one.- re intolerabili praemuntunquod cupide;uelut graue pondus a fe uelient deponere. Neq? folum ad moleftias corgis tranflatio haec fitmepi ad moleftias animnut grauis contumcliaigrauis miuriaigra ■uis motongrauis iaduraiquae alum genere quodam ponderis prcemunt.Itaq; unus modus eft quae corgi aut aio molefta funtiea grauia appellare;eoq$ moleftia a moleu.a re magna: magniqj poderis nocitata eft. Alter modus eft: q> quemadmodum grauia aut grandia faxa aclgraues trunci non fadle loco mouenturded ad omnem tempos mutabilitatem hacrennita homines conftantes ac prarditi fapienria men to per figuram graues nominatur:q> nec precibusmec minismec uanitateinecpromif fis ab aequo & iutto fummouentunut hi faciunt:quos leues uocamustqui in fimilitudinem puliie^ ris ac palearum ad omnem auram uentibntur.Caerepi quid mirenfi in his quae funt altioris intelli' gentiae;faftitur;cum in leuioribus atqj apertis allucinetur Marcellus. Inficiator. Cap.ccccxxix. Nficiatores inqt funt falfi criminis obiedoresmt Cic.de orat.li.i.Vt fi ille inficiator pro baflet iudici ate petitam efle pecuniamiq eflet cepta deberi: hoc de reo didu eft a Cice. nec reo crimihiifed pecuniam.Ille uero accepit no tantum jp adoreifed,p accufatore eua Bi accuiatore falfi crimis.V bi.n.pecunia Si petitor nominandibi nulla e criminatio. Inficiator igi£ is fignificaf ;q negat fe uel debere qcf ador petinuel comififle quod accufator obiicit: unde ftatus coieduralis dicif inficialis; in quo fetng reus inficiaf;uel inficias it. Inficiari.n. qd’ dixi. infidas ire LIBER eft uerbo negare.Na negare eft aliquado 8i fa&o ut Virgilius.Egregia forma.'fed quis fortuni ftega rat,In patria reditus? Veto notu eft aliud efle q nego.Et ut breuiter fignem corrarium eftiJJis impo ro dt iubeo. No eft aute huic nornini nifi accufatiuus cafus:& unu uerbu eo is it;de inficias ioquor Cuius fimileeft fuppetias pro eo quod eft auxiliuiut in.xii.cdmentariorum Catfaris.Et nunciabant auxilia magnaequitatus oppidanis fupperias uenire.Et in code,Suifg? rebus timens eiephatiTqj.xxx reli&is fuis finibusioppidilcp fuppetias profedtus eft.Et iteru in eode: Atqj fuis fugien bus fuppetias tnihi cum forore ferre.Idem in eode nominatiuo eft ufus Auxilia mihi 8C fuppetia: funt domw De incifim contra Nonium Marcellum. Cap.cccc.xxx. Ncifu inquit quafi fimul.Cice,in ora.Harcquideduo binis pedibus Icifim; deide mebra tim dicere folebas.Quid magis cotrariu q icifim.i.minutatim:& fimulqdeft coiundim auafi nefciamus qd fint cola comata;& periodude qbus Cice.pluribus i locis difputat ap lellans ea iricifioneimembruicircuitumifiue ambitumifiue comprehenfionem;fiue continuations iue circufcriptione.Cuius ultimiiqd' multis nominibus Cice.uocat duo generat Qu i.facit.Priora aute fic diftinit.Incifum eft lenfum no expleto numero coclufum plerifcp pars membri:ut domus 11 bi deerat:at habebasipecunia fupabanat agebas.Fiunt autem fiugulis uerbis incifa.Mebrum eft feo fus membris conclufus:fed a toto corpore abruptus & per fe nihil efficiens. Candere. * Cap.ccccxxxi, Vid ergoi’Nihil ne bene dixit Marcellusfimo uero aliqd atq$ adeo mnltaifed nunc bene I didis no eft locutusitametfi in his qua: laudari queutjno nihil interdu defideroiut cadet _! ignitu eft.M.Tulbus de officiis:Candente carbone adurebat capiilu.candet candidu eft, Virgi.aeneidoru.lib,iiii,Gandetis uacca: media inter cornua fudmfed hie ut dixiino nihil defidero, Nam & excadefcere homine dicimusicu uehementer irafcitur.Praeterea oftedenda e paffim caufas quaobrem unum uerbu plura fignificetiueluti in hoc.Cum enim ignis obftantia exuperatac fumu uincit candorem flama: concipinuel q» fol quato candidontato ardentiornta animus dum ira cock tatus eftanflammatusiincenfus 8i excandefcens dicitur. Vel q> mare uentis conflatum:& in morem aquae bulientis in lebete:uel ipfa aqualebctis ebuliensifpumas albetes cictata animus fimili pertury bationepercitusiexcandefcere dicitur ut tanta commotio mentis fignificeturiquanta eft uel maris; uel aquae ad igne iam albefcetisiquod ex unius a Quin.expofiti uocabuli patelcit cxemplo. Vertex inquit eft contorta in fe aquaiue] quicquid aliud fimiliter uertitur.Inde propter flexum capillorum pars fumma capitis.Et hoc inq in montibus eminentiflimum rede dixeris;ha:c omnia uerticesijj' prie tame unde initiu duxit.Quare nemini debet mini uideriicur interdu una uox plura fignificet, Laetus. __ Cap ,c cccxxxii. AetumSeruio placet multa fignificare;foecundu.pingue:pulchrum:gaudiu uiride;&: mul ta alia.Idq; apd* Virgi.mq:q> fi alios quocg poetas expofuifletiadhuc alia multa lignificata adieciflet.Sed ipfe ratione reddaicur in uanos fenfus abutamur.cu unu natura ligmficet. Laetu id appellamusiquod afpedlu gaudiu promit.Nam gaudere .pprie eft itrinfecusilaetari extrinfe cus.Re&e igitur animata dicunf lacta quoties laetanf.Et quia fic natura copertum eftiut quae bo* tia corporis habitudine funtalacrioraiqua: uero debili triftiora fintieo fitiut piguia uocemus laeta; ut oues laeras:boues laetos-.greges laetosdseta armeta.Traffenmus hoc ad fimilia;ad fegetesiad uites: ad oliueta;ad exteras arbores, Vnde ficut ex illis fupioribus domini pcipiutfruab illo im'uria fis affe&us.Et itaapud Virg.Teren.Csfarem:atc£ caeteros audtores accipiendumeft, Barba, Cap.ccccxxxiiii, b Arba idem inqt hominis.Baf bs uero quadrupedum.Sed no eft barba tantum hominu necp barbae tantu quadrupedu, Quin,& barbae quadrupedum: 8i barbs hominu utieg rnulto^: dicunf.Hora, Vt fuberut talesmt eis nihil noceretur.'fed uel more poetico: gj'nihil peccauerunt quafi innqcentes homines.Nocentes enim funt quicunc^ ab honefto recedutj etiam fi nemini noceant:uel quia non nocuerqnt ne^ fibiipfi'sine^ uedoribus ac nautis. Inftar. Cap.ccccxxxyiin i Nftar montis squu dinina Palladis arteaftar Seruius ait ad fimilitudine.Quid fimilitudi nis equo ad montemf Q^od fi et firailis effetaion tamen eum magnum potius q paruuir? LIBER dTe:quod Vir fenferit intelligeremus .Archimedes ille geometricus globum ad fimilitudinem cadi fabricatuseftan quo effigies codiaderatanagnitudo non aderatJdem fir de tabula ilia depidaad fimilitudinem orbis terrarum:quam non aufim dicere depi&am inftar orbis terrarum nequealia multa huius modi;ut inftar Antonii. ambulasa'nftar patris fcnbisunftar languiai fedes fed ad fimi/ litudinemtuel in modum uel in moremmel tanq & fimiliaanftar potius fignificat ad xquiparatio-- hem uel ad menfuramtut apud eundem Virgi. Argolici clypenaut phoebeae lampadis inftar.Cicero hexametrorum inftar uerfuum,Nam illud apud eofdemanftar mortis ducunt & fulminis inftar; fignificat xquiparatione doloris in morte;& impetus ex flumine.Quod fi quando reperiatur r px> me accederetad fignificationem fimilitudinis admoniti fimusiut nimiam utendi licentiam deuite^ mus.Nam uix ego auderem fic utirnt Seruii familiariftimus Macrobius cum fepe aliasitum ftatim in prooemio faturnalium ita inquiens.Vt quae indiftincle atq; promifcue ad fubfidium memoriae annotaueramusan ordinem inftar membrorum cohaerentia conuenirent. Pafiim;ubicj 5 ;ufquam, Cap.ccccxxxix. Aflim inqt fignificat ubiqj.Mihi aute aliud uidef ubiq; q paffim.Nacp in prato ubiqj e herbaino paffim.Cotra grex paflim pafcit potius q ubiqj.Quippe aliqd lterualli eft iter pecude &L pecudeaio item inter herba & her ba.Eft aute pailim quafi pafiii diftanteuel fparlimiquemadmodudicimus paflis maibus&paftiscrinibus.Quodaccipi foletetiapro crebro; dum de rebus mentis loquimur.Ladatius tame pro ubi accepincum inqt.Creditur ei paflim;tanq cognitee uentati.Necp folu £> ubicg;fcd etia qcf inufitatius efhpro undiqj.Cunqj is numerus coden da: urbi parum idoneus efle uidereficoftitit afylumxo paflim cofugerut ex finitimis locis peflimi auiqj fine ullo conditionis difcrimine.Vfq duo hate potius figmficatan loco fimul 3i ad locum;ut Teren.in eunu cho;Occidi neep uirgo eft ufq.Cicero in philip.necp uero ufq difeedebam. De aduerbiis in im definentibus, Cap .ccccxl, Ddamus de qbufda aduerbiis i im uoce exeutibus.Priuatim nihil differt a priuateifi pri a uate dicere licerennihil feparatim a legate; fi hoc repenaf’; nihil pperatim apropanter; nihil diflimulatim a diflimulanter.V bertim ide eft qd copiofe.Aftatim qd abunde.Rap tim qd feftinater; Curfim quod curredo.Tame aliud eft generatimiq generaliter.Hoc enim figni' ficat omnia fimul quae fub genere fut amplededo,Illud uero per fingula genera;feu magis p fingu-- las fpecies.Siquide ipecies genera uocamus; ut quot fut genera arbo^;quot funt genera uitiumipO' tius q quot fpeciesf Virg.Generatim difeite cultus.jVarro;No i uolucribus generatim feruaf analo gia: No ex aquilis aqlae atep ex turdis procreant turdf Sic ex reliqs fui cuiufq; generis. An aiiter hoc fit q in aere;g in aquafNo hie conchas inter fe generatim innumerabili numero fimilesieode modo ut generatim p fingula genera dicimusata fumatim p fingulas fummas, Aliquado dicimus iiimma tim 8C generatim non per fingulas fummas generated p una unumue;ut dicam de hac re fumma tim Cicero de ora.li.yjnfinitum mihi uidef id dicerean quo aliquid generatim quaerif hoc modo; expetenda ne eflet eloquetiatexpetedi ne honores.Caeterum quomodo differat ab lllis ad fummam in fumma poftea reddam. Viritip fingula capita uiroruiut Gracchus diuidebat uintim femodios frumenti.Tame de uno aliquado dicimusmt apef Curt,Siquis uiritim dimicare uelkt;,puocauit no minatim per omnia finguloruiut aflignati funt coiurati nominatim cuftodi carceris.Et de uno etia ut tenens crucntu pugione Brutus nominatim Cicero,inclamauit,Membratim per mebra.Cxfim perincifioes gladn.Pundim p pundioes infixioefcj gladififiue incidedo 8i pungedo.Strichm ftrin gendo fingula;uel certu aliqd.Carptim hinc &C hinc decerpedomon ipfam ferie fequendo.Trabhm trahendomon interrumpendo ferie fequendo,Cateruatim;gregatim;turmatim;manipulatim;p df uerfas cateruasip diuerfos gregesidiuerfas turmasidiuerfos manipulos.Domefticau.uicatimaegiO' natim:oppidatim;muicipatim;,puinciatim;g uarias domos:uarios uicos;uarias urbis Roms regio nes; uaria oppidaiuana municipia; uarias jpuincias.Venio nunc ad id quod promifera in fumma 8C ad fummam magis modo utendi differunt a fummatim q fignificato.Quin.in corpe proieftojn fu ma non recedoifas eft mihi inuitis etiam paretibus pie facere.Cice.de ohi, Ad fumma ne aga de fin** gu]is:comunem totius generis humani focietatemicongregationem 8i cociliationem coleretconfer uare debemus.Differt autem ad fumma;& ad fummu;q> fecundum ad numerum referturfldem Ci-* cero pro Milone, Vnus ad fummu duo inueri funttqui Milonis caufam no probarent id eft no plus res q nnus;aut duo ex pluribus.Idem ad Liciu Mifeniu;Noli enim exiftimare mihi non folitudine iocundiorem effetq tamen ipfa uti no licet;q fermones eoru qui frequentat domum meam;excep> to uno;aut ad fummu alteroihoc eft excepto unoiaut utmultumduobus. Quintilia.in fenfuprio re folet uti tali genere dicendi p aduerbium femel.Denicp utfemel finiamjfic fere componendum quomodo pronunciandum erit.Et alibi.Vt femel omnia copledlar.Et iterum.Et ut femel quod e potiflimu dicannaecretuman didando pentad eft ut in fumma dica.Cuius rei caufa eft ipfu illud fe mel qu fignificat una uice pro oibusata ut poftea no opporteat qd addi.Ideoqj folet accipi $ inuv ?ablliter idi irreuocabiliter;qa quod femel tantu fitad no habet regreflum;uc itciji fiat,Ide in mathe SEXTVS matico.Quid hxc fulgentium Me$i ueneranda facies:^ quaedam udut infixa a c eoheretia ppetua femelq; capra fcdc collucentfAlia toto fpfo caelo uagos curfus certis ementiuntur erroribus. Virg, neqd tale uideret procubuit moriens:& humu femel ore momordir.Ouid.Nulla repabilis arte Lae fa pudicin'aeftideperit ilia femel.Lucanus.Dixitq; femel nafcentibus audlor.Quicqd fcire licet. Se^ mel inqtiutnullum poftea uerbumaddarJn eundem fenfum idem Quin,accepit brcuiter;ut in ge minis languentibus.Breuiter tamen longe crudelitas explicanda faeuitia e:ex omnibus quae ptuli leUiffimum fuit:q> ociofus eft,Pli.maior:A reliqua uero Gallia latere feptentrionali montibus gu^ benna & iugeribusagro^xultu uiro^tmore dignanoreamplitudine opum nulla ei jpuinciarum prsferendaibreuiterc^ Italia uerius q prouincia.Et ite^d de lufciniaiquae uulgo dicitur phiiomena. Nunc continuo fpiritu trahitur in longum:nunc uariatur inflexojnunc diftinguitur concifo; copu latur in torto:pra:mitur:reuocatur:infufcaturex inopinato.lnterdum & fecum ipfe murmurat pie nus;grauis:acutus:creber:extentus:ubi uifum eft uibrans.Summus medius imus breuiterq; omnia iamparuulusin faucibus:quae tot exquifitis tibiarum tormentisars hominumexcogitauit. Tandem. Cap.ccccxli. Andem idem ait pont non neceffitatisifed orratus caufamt in illo Vir,Sed uos q tade q^ bus aut ueniftis ab orist’Nec cuius ornatus;aut quare fit ornatusexplicet ide fen tit Prif. i- dicens.Tandem non folu p aduerbio tpalitfed etiam p coniunclione expletiua inuenif. Vt Cice.inuediua^i lib.i.Quoufq? tandem abutere Catilina patientia noftral' Mihi qdem nullum ©rnamentum uidetur effe in fupuacuis dC nihil agentibus uerbis;qq apud graecosdi&aones no nul lx funt;quaeaut numeijitaut fonum implent.'q? in hac di&ione non efttquae habet potius urges qd dam & accelteransieoqj fere p interrogatione;quae exempla uulgo funt plurimauitillud ipfum quo ufus eft Pr if,Cic,exemplum.Quidam tamen inter primos huius aetatis dodi folent citra interroga tioneuti hoc aduerbiomon ta audoritatem fcquentes eiufdem.Vir.& i code loco.Et quo fub cado tandemtqbus orbis in oris lademur doceas.Et Hora.qait.Quanuis faeua ibi per te confulis;& fcis Quo tande pado deceat maioribus uti.Dice docendus adhuctq Ciceronis in Catoe maiore dicetis Qua tande fpe fibi tarn audader obfifteretirefponder fenedtutem.& p Rofcio;Cum ab eo quaere^ retur qd tandem accufaturus effet eu.Nonnulhfcp aliis in locis.Sed tamen utrunqj interrogations habet & earn direda latetcr ad fecundam pfonam.Nam hic q loqtunuerba refertalterius. Siqdt m Pififtratus a Solone fic quacfiuit.Qua tandem lpe mihi tarn audader obfiftisiEt Fibriaab illo qlqs fuit fic pctiuit.Quid tande ineoaccuraturus esf’Neqj uere lege iftiusdidionis fenbexfed ufum fre quentiifimum trado.Sine intmogatione at qd fignificetinemo ignoranut Vir.Iam tande Italiae fu gientis prendimus oras.Eiufde fignificatiois funt demum & deniq;;ut notum eftiut idem Vir.Tuc demum optata gemina lup arbore fidunt.Cice.Cum exceffiffet e uita turn deniq; uiueret. Sed pla> runepeum lunt multaenumeratajtum fubiungimus deniq; fignificanteshoc ultimum effe oium: jrt idem Vir.&G.O crudelis Alexi nil mea carmina cura.Nil noftri mifereretmori me deniq; cogis Cum fibi non multirudine mihtummon idoneos imperatoresinon pecuniafibi praefto effe uideret non deniq; ullam re quse ptineatad bellum adminiftrandum.Demum folet accipi pro folum; fiue oia praecipueq; cum his;& cum ita iundum Ci.in Saluf.Etdemu magna uoluptas eft Crifpe Salufti sequalem ac parent uerbis uitam agere.M.Fabius.Illud ingenio^i praecox genus non temere unqp uenit ad frugemihi funt q pua facile faciunt:&: audacia ,puedi:illud qcqd pofluntiftatim oftendut PofTunt at id demum quod pximo eft uerbo continuannac uultu interito nulla tardati uerecudia pferum.Et ite^.Tum ilia quoqj ex caufa;^ mentem tantae rei intentam uacare omnibus aliis ecia fuifti Jdeo at dixi folum fiue omnino;quod Pli.uidetur accipere pro omnino de hyrundine dicens Ea demum fola auium non nifi uolatu depafcitur.Quidam uolunt ab his & demum componi ide Ouid.p demum pofuit denies hb.iii.fine titulo.Si qua metu dempto cafta eft;ea deniq; cafta eft. r. Inter ftellam 8C (idus. Cap.ccccxlii, > Telia & fidus differunnfi Macrobio credimus ita fcribeti.Nunc uideamus quae fint duo ! haec nolaiquoa' oariter meminit cum dicitjquae fidera & ftcllas uocatis, Necn.n.res una _[ gemina appeallatioe monltrat cnlis;glnc!;us;icd lunt ltella: qde iinguiares erraticae qnq; dC ca terac que non admixtae aliis folae ferutur,Sidera uero quae in aliquod fignum ftella^d plunmu compofita: formantur:utaries;taurus:andromeda;Perfeus uel corona l quacq; uariat^. genera lor mai# m cxlum recepta creduntur.Sed 6i apud graecos after &'aftron diuerfa fignificat.Ei after ftd la una. Aft^e fignu ftellis coadu.nos fidus uocamus. Hac differentia Macrobii pace nufq repitaic apud eude Cicerone de uniuerfitatefftaq; nefciiit hos lide^ errores.Et irc^.Toto igit orbe coftitu so lideribus pare nume^s diftribuit animo^;& lingulos adiumut ad f.ngula. Et lui.de natu, dcoig t t iil LIBER Nam cum duo Tint genera fideiji quo^ alte^i fpaciis mutabillbus abortu ad occafunicommeam nullum unq curfusueftigiuinfledht. Altertunautemcontinuans conuerfionesduasaifdem Ipaciis curfibufcp conficiat.Quint.in mathema.Qiiid h«ec fulgennu fidejs* ueneranda facies;cj> quaedam udut infixa ac cohaereria ppetua femelq; capta lede coiluccnalia toto (parfo cado uagos curlus cer^ tis emenuntur erroribusJ’Quod no fenfifle Ciceroneiut Maerobius uuindocumeto eft q> non pro pofuit ftellas.Debet enim fpecies genernpars toto praeponiiut dica de prudetia 8C uirtute huius.Di cam de facie Helens eiufcp pu!chritudine:non autee diucrfo.Fareor tame nunq ftellam diciariete; taurum;andromeda:perfeum:fedfidus:8£hinceftq> dicimus hybernum Iidus;& illud Quin.Nos grauehuiusannifidus afflauit. Refcifere, _ Capi.ccccxlni. Efcifcere.A.Gellius uult rem efle occulta 8i inopinata infperatac^ cognolcere.Mirqr de j hoc follemffimo uerboru inueftigatore atq; cenfore:qui uocabulu hoc de facili difficile: s declaro obfeuruide tritonouu:de expolito abftrufu fecerinne dica falfo expofuerit.Nu/ Iquid fi uidea hominem cado uolatemiut fecifTe Dadalus Perfeufcp fcrf;ut alique e terra prodire quale Thages fuifle ab hertufcis:aut fatyrum aiiquem femiuiru femicapruqyqucm fe uidil fe nonulli fcripfere.archana quaedam naturae perueftigaucroidicam refciuifieCNo opinor.Eftigitut proprie refeifeere rem poftq eft gefta fcireiquam nefciebas cum gererefipraefertim ad te tuofue pel tinentemmt Terentius in adelphis;Hem tibi refciuit omnem rem;id nunc clamat frilicec, Deprecor. Capc.cccxlriu. t d Eprecor fuppliciu ide.A.Gelius ait didtu effequafi deteftoriuel execror;uel depellouiel abominor.Ego aute ita dici puto depreconut precor & iprecor. Precor tibi boniupcor tibi malum,Sic deprecor liberatione:& deprecor poena all a utpotianhanc ut uite,Ouid» lib.primo de pontoiSaepe praecor morte;morte quoqj deprecor idem.Ne mea farmaticum cotegat ©fla latus.Deprecor dixitiquafi precor morte non dari mini in hac terra.Nec miru id fieri inde pr£ coricum fiat in magis ufitatisiut in defendendo,Siquide dicimus defendo mc;quod fere dicif;& no nunq defedo ldus.Cice.de fenedtutetVeftitaqj papims;nec medico tepore caret;& nimios foils de fenditardoresicum praefertim mos romanus fitetia prardicandi ne ueniat.Vnde tepla timorilpallo ri:febri;a!iifcjj fimilibus fuere dedicata;& his ut ita dica;numinibus fiebant facratquod etia Virgi.,p bat.Nigram hyemi pecudeizephiris foelicibus aibam.Neqj iolu deprecari eft uoceded etiam per ea: quae inftar uocis obtinere folet uultum geftuqj.Etenim Bucephaium;qui praeter unu Alexadrum: omnem alium incufabat feflorem non rede dixeris deprecari alios iefloresipraeter regem,Deniqj deprecor magis fignificat uel dictomel facto recuforq ilia quae, A.Gelius attigit. Situs, Cap.ccccxlr, Mgig! Itus Prifcianus inqt dicic ,p negligetia:ut Virgi.Sed te uitfta fitu ucriqj eftocta fenedtus, jHgqSi Sed no ita efhponufq; fordes ilia di illuuiesiqualis intra opaca domusjquae diu no repu gnaf ut inqt;M,Fabius,Excitada mens diattolleda leper dt;quae i huiufmodi fecretis aut laguefcit;& quaeda uelut in opaco fitu ducit aut cotra tumefcit inani pfualione huiufmodi igi£ quidam fitus fedet in uultujcapite totocp &C corpore uetularu: 8C habitu pradertim inopu: quaiem in ilia Virgi.intelliginde malefica anu ait Lucanus Foeda fitu maciesiqd' etiam pedorem poffumus appellareiut ide Lucanus.Longufqj in carcere pedor.Et Cice.in tufcul.Pedores muliebres.Ft ite^>; Barba pedore horrida.Miror Prifcianu hoc in Joco a definitioe Seruii defciuiflejqui hoc uocabulu proprie diffiniuit:mquiens;Situs proprie eft lanugo quaeda ex humore procrcata.fit aute in locis ca retibus fole,Situs uero pro loci qualitate manifeftum eft;ut de fitu Meflanae:& de fitu Syracufaru, Docilis;docibilis. Cap.ccccxlvi Ocilis ide inqt eft;qui facile docet idocibilis eft qui facile difcit quomodo penetralisq d in intimis eft partibus.Penetrabilis qui facile penetraf ,Non currit ubina legerim ferip^ turn docibilis.Eft enim cofuetu magis preceptibilisinili apud ecclefiafticos atq* i aliu fe fum.Et erunt doci biles deiidicftu eft quafi dociiesiNa Cyprianus fuper illud PauliiEpifcopu litigio fum no contentiofumded mitem 8i docibile efle debere ait.Docibilis autem ille eft;qui eft ad diice di patientia' lenis & mins hoc ut ego fentioade eft qd" docilis.Ratio tamen poftulattut id lignificet quod aitPri.eo quideni magis:q> habemus in eodem feniu docilisiut fuperuacuu fuerit duas uoces adeo cofines;uni figmficationi dare;nifi dicimus fimile hoc eft illis squale;Si atqbiie de qbus dixit alio uolumine Infuper fenfile 8i fenfibile;Luc.Ex infenfibili ne credas fenfile nafei haec duo pro eo^ dem accipit.Extiale & extiabile,Virgil.i'.vi.Sed me fata mea 8i fcelus exciale lacense.His merlere ma lisUui.vi.mera.Dumq; manu tentant trahere extiabile ferru;Rationale 8i rationabile.Quinti.in.il. bed quia carent fermone quae id faciutjmuta atqj irationabilia uocanf.Porro penetralis q turn mea len opmiomon reperitur;fed penetrale fubftannuu®;noadiediuu.Penetrabiiis adicdiuum aui fa “ a P ud VirgihumiPenetrabile cslu:& penetrabile frigus;tum qui facile penetrafiut apud Liui.h.xlpi.Et in afpis locis filex faepe lmpenetra bills ferro occurrebat.Seruius quod penetrat inquit penetrale diciturjquod aute penetratur;penetrabile,In quorum priore diflentio.xum non fir SEXTVS faciJis:gracih's;agilis;fimihs:huniilis. Numen. '* Cap.ecccxfyii. Vmcn idem inqtjeft dei nurus.Anre hunc Varro dixerat; numen dicuntefle imperium: didum a nutu. Vter hop. commodius diffiniunt.Gerte name eft impium poteftafq; dei non at nutus ne$ impium cuiuflibet. Sed Varronem de impiodei (ufpicor intcllexiflc. Necatus&nedus. Cap.ccccxlyiii. Ecams idem inqrpprie ferrome&us uero alia Ui peremprus dicitur.Scd ego fentio gene ralem fignificatiouem necatusifpecialem uero nedus efTe.Cice.in rheroricis; & in libris ad HcrenniurmSCalibi farpe air. Vcnenonecatus,Quin.li.niuHic eft adulter Ions carius _ _ aut famenemtus.Praeterea nunq necftus dicif fine certo genere mortismt nedus fiti Ta salusaiec tam mortuusiq ppemodum mortuus:ficut exanimatqs ,p eo q fimilis eft mortuomt fa^ me;firi;fitu eneduqusexempla funt plurima. Na?* ccccxlix. Ac jp ualde idem dixitmec tamen folus Terc,in andria;Nae ilia illu haud nouit.Mihi ui- 1 detur ideapud nos fignificare:qd' apud gratcostfcribiqj cum dipbthongo debere nxt qd eft certejut apud eunde.Faciunt nae intelligendoiut nihil intelligannquafi faciut .pfedo hfcecapudCice.didio freques eft:ut de ora.li.iii.Nae illud baud fane quemadraodu uer^ fca feruatfiiilluminet a magiftris iftis reqret.Apud Qtiin.caeterofcp eiusacui rarifiima:Nxc6poni£ cum queo;cu fcioicum uolo;frcquentius tamen fine compofitione;appofita negatoe rejpimus illud primu duo fequentiatadeo barbae putat.Cidicere non fcio;Si non uolodicet nonnunq apud ipfu quoqjrepiafJdeo frequentiffime legimus;haud fcio;haud uelim.Idem Prifc.ait potius fieri potiffi nieiquodego nufq legitfed pqnflimum, Valeo, Cap.ccccfi Aleant q inter nos diflidium uolunt:Donatus;Ser.S£ qdam alii fic exponunt pereant quj hoc nobis ualuntiqus uox & oratio aliena fuerat ab ingenio Pamphili pio & pbo, Cic» Si deus tabs eftmt nulla gratiamulla hominum charitate teneatur ualeat.Quid.n. r ppitv us eft numiueiNunqd deoirreligionis arq; eo imprudentiae, Ci.ueneratiut deo exitium praecareturiAbfit.Ladantii quoq; teftimonio q de bifipfis Ciceronis uerbis ait.Quid.n,contempt* tus potuit dici in deumf Valeat inqt.i.abeat ac recedanquando r pdefTe nulli poteft.Vides ut Ladan tius cum uult Oceronem fuifte contumeliofum in dcummon tame expofuerit ualeat p percan fed abcat ac recedanQuanq ut mihi uideturnon figmTicatur p ualcanq? habcat ille a nobis; fed q> nos a fe uale dicentes .Enimuero uale falutatio eft recedentisiut faluc&auc uenientis.Quomodo ergo uerbum falurantis poteft accipi p mala pra?catione atqp falutatione, Eft at falurarc $i aduementis; & abeuntis.Vir.in.ix.Hanc ego nunc ignaram huius quodcunq? pencil cftdnq? falutatam linquo. Ideoc ]5 nonnunq repenmus faiue etiam in difceflu;hoc eft in. calce cpiftola^.Cice.ad Tpronem* Va le mi Tyro;ua!e:uale 8C falue.Et ite^d Etiam atq? etiam nofter Tyro ualemaedico Curio Lifoni de^ feripfi diiigetift'ime.Sa|ue;uale,Vir,in,xi.Salue geternum mihi maxime Palla.Aetcrnumcp uale.Nec mijs g> in fine loquendi reperiamus falue:cum etiam ille q aditur atc^ falutatundieaf’ falutareique^ admodum q abit alternum a fe dimittft;dicit uale;quod etiam grxci fariur.ut Homerus primo iliados:xot;pST*KripHuT8cr^iocr huyiccoi H^iavZp daretur pmiffum ex tribums.x, finierunt, Tot uadibus accuf tor uadatus eft reum.Hic primus uades publicos dedit.Quod Feftus quoq; fentitidicens uas fponforem fignificat in re capitali, Vadimonium quantum ego fentioieft fponfio ad,certum diem fiftendi le in ludiciod . comparendi p fe uel p aduocatosiin oratione Cice.p Qiuinto datur lntelligirubi longa eft alterca^ tio de uadimoniisialtera pte dicenre fuifle fibi uadimonia deferta. Altera uero nequaq a fe ilia iuifle fafta.EtQuin.dclegato frumentario:q ad praeftitutum diem ueneratiinqt.Niliramen ad uadimo nium legate ueniflesinon multo^ dietji commeatum habcbamus.Et hoc ipie Varro fortafle fen^ finObfes autem eft q traditur imperio alterius ea conditionemt fidator obfidis a tide recedanrecv pientis fit ius in corpus 8i uitam obfidis.Quod pracipue inter potentes commertium eft.qui non habent fupcriQres ad quos pro iuftitia prouocent. Decurio, Cap.cccclri, Ecuriones inqt idem:primi fingulapd decuria^i diefti: quod ,pbat Tempamus lile apud d T.Liuium:quod & ipfe approbat Feftusiidemq? aitiDecuriones appellantunq denis ecy tibus prariunt.Eft igitur di&us'decurio a dccenrut centurio a centum.Nam ut ait pedi anus: decurise funt nobilio^;centuriae inferior^,Quidam uolunt:quo£* eft Fronro dt' curionem prseefle turmae quae conftat ex duobus & triginta eqnbus.Ncc uero belli foiumded do mi quoqj decurio dicitur nomen quoddam praepofiturse turmae fignificansrut Suetonius in Domf tiani uita Saturius decurio cubiculanos^.Et hoc qdem apud RomanosJn mumcipiis aute ut mihi qdem uidetura'dem eft decurio;q Romae fenator.Nam q in fenatu 8i conciliisreip.municipalis in terefle poterantidccuriones erant.Cice.p Sextio:Qua de caufa & turn conuentusille Capuae huic P.Sexno apud me maximas gratias egit:# hoc tpe beneficium fidemqj hominis teftimonio deefv rantipiculum deprecanrur fuo decreto Recica quaefo.P.Sexti qd decreuerunt Capuae decuriones. Quod autem differant decurio romanus & decurio municipalistex epiftola quadam Plinii iuniorif e primo libro deelaratundicentis.Efle at tibi centum milia nummumicenfum fan'sindicat;q> apud nos decurio es,Igitur ut te non decurioe folumiue^ etiam eqte ro.pfruamurioffero tibi ad implex das eqtis romani facultates treceta milia nummum. Non dicitur itaq; decurioiaut q> decern praefic miliiibusiut qdam uolunriquam grarci 2.SKorpx°N uocanucum decurio fit maior eqteieques ccm turioneicenturio decarchoiut ex ftipedio^ magnitudine datur in multis libris intelliguaut in mu> nicipiis q decern eqribus praeefticum fit eqte etiam duntaxat romano minorian qa praefit dece eq^ tibus munieipalibusraut hoc erit dicendum:aut Pomponii iurifconfulti opinio fequenda dicentis. Decuriones quidam didos aiunt ex eo:q> initio cum coloniae deducerentur.decima ps eo^ q dedu cerenfxonfilii publici gratia confcribi folita fit. Quare eum quern nunc militem appeliamus: auc falfa dignatione afficimus.Nam 5C fi oes q militantanilites funt, miles tamen pprie q pedibus mili tat dicificques q equoraut fi uere decurionem potiusappeliamus: Quidam hoi*: temporoiy dodi eqtem uocant fed redius decurionem uocarent.Nam eques aut q Romae ex ordine equeftri cfhqd no facit ad gloriam mihtarcm.aut q equo militancuius nulla dignatio eft. Quanq iurifpiti mu ita inepnffime fabulantur de dignatione milituiqua* eqdem uel nullaiuel communis eft oium:fiue pe^ deftrium:fiue equeftrium;qui milit iam exercent.Nam de auro geftando 8i huiufmodi nugis nullu uerbum eft in iure ciuili.Sed hare ommittamusiquae non funt huius fcriptionis:dum illud admoue rimusiromanum decurionem qui praeeft decern equitibus romanis longe praeftare caeteris decurio nibusr quibus ipfe etiam cq :es romanus praeftat. Exemplumtexemplar. Op.ccccliii, Xemplum inqt Feftus eft qcf feqmunaut uiteraus.ExepIar ex quo fimilefaciamus.Illudl aio arftimaturnftud oculis concipitur.Mihi autem licet Feftus feientiffime de exponent --J dis uocabulis ioquafiapienda ramen e magis ho^: nominu differentia, Na ut exeplum e ex quo hmile faciamusiut opa Homeri exemplu funt poemata feribere uolentibus.Quin Jib.x. Sic Jittera^dudusmtferibendifiatufuspuerifequunt:ficmuficiuocemdocetium:pidoresopa prio rumuuitici .pbaram expimento culturam in exemplum intuentur.Et exemplar aioquocj xftima^ Ri£.UJib,y,de oraJlla ©ratio fuit mibi exemplar benedicendi.Quintuin.x,Corndius autem Seu^ I SEXT.VS rus ettam fi uerfificator-gpocrataeliortfitamen ut e didumrad exemplar primi libri bellu ftculu p fcripfiflet uendicaret fibi fecundum locum.Hora,in fatpra lnqt.Plautus ad exemplar fit ;u!i,pperare Epicartm* IdemCi.j? Murena.Domefhcum te habere dixifti rxemplum ad miirandum.Eihllud q dem exemplum tibi jxpofitum domi.Sed tamen natura;fimilitudine illud a te magifq ab alio ortus es: q ad unumquencp noft^i ptinere potuit.Ad imitandum uero tarn mihi ppofitum exemplar ib Jud eft:q tibijra unum ,p eodeni pene exemplum SC exemplar pofuit;& qdem eodem in loco,Carte rum exemplum eft ipfa res quam imitamunauc ft fors ira tulerittdeuitamus in aliquotut in Cacone Cato at ifpe exemplar.Illud contentumthoc continens.Quod ft dicamus ad exemplar Catonis- aut ad exemplar Epicharmufic intelligitur ad exemplar Catoms;q> eft Cato ad exemplar epicharmi; q» eftepicharmus liue opus epicharmitut corpus hominis ,p ipfo homine aiam corpulqj filii deftruis: quafi aliud ilia fint a filio:exemplum f p exemplari. Eft am contentum ,p continents; ut apud eunde Putt ille uir exemplum contincntiae.Quomodo dicimusdllc uirfuit norma uiuenducu tamen non fit norma uiuendi uinfed in uirotita uecille exemplum continentiaeifed in lllo, Ideoq; exemplaria multa funt: Vnius tamen exemplitut redditae funt mihi binae litterae tuse eodem exemplo.h eiufde forme Et duo uel tria exemplaria acneidosihoc eft multi codices eodem exemplo. Et exemplar ab exemplari (umiturmon ab exemplo,Nam exemplum incorporale efhexemplar plaeruncp corpora- le.Hic Salu.Litteras quas fibi noie Catilite redditas dicebattea^t exemplum infra fcriptum eftihoc eftea^t forma infra fcripta efbmelius q eaijd exemplar,Quod forma fit exemplum.Paulus iurifcon fultus teftaturifi legatum certum petaturino iubet praetor uerba teftamenti ederendeo fortafTe; qa hteredes folent habere exemplum teftamenti,i.formam.Cnad AppiurmEx his Iitteristquajg ad me exemplum mififti.Et adhunc eundem.Tum Plancus exeplar eius chirographi Titio mifi.Tum Afi nius PollioiEx litteris cognofcestnam ea^t exemplar mift.Hi de pagina lcripta quod corporale eft: tntelligunt.Ille de fententiaquse in pagina continetunuel potius ex pagina percipitur.Quod fi indi ftinde his duobus licet utijnon fane repugnabo;cum praefertim Oui.dicat exemplaplura unius rei i.exempla r p exemplanbus.Nam umus dei unum atqj idem exemplum eft proprie: ut dixi in diuer fis licCt exemplaribus;Loquens enim de opere fuo mera,li,i,de triftibusait.Pluribus exemplis fern pta fuifle rcor.Reperitur etiam exemplarium pro exemplar Plinius li.vfi.Iuba harcomifit in hoctra ctatutmu exemplarium uitiofum elt.Non de eo autern exemplo dixiiquod adhibetur reiaut pro- bandtciaut ornandae caufaiqute fignificatio nota eft omnibus,Vnde pars probations uocatur ab exempliskC in elocutione exemplum inter ornamenra numeratur, Perlbna, Cap.ccccliiii, Erfonaeftinqt Boetiusu'ncomutabilis nature indiuidua fubftatia exiftimas fe argume- arione coJJegifiejquaii non fit qualitas;nec aliud praedicamentum ulium;fed lubftantia xed huic homini romano eftenda romane loq riefcire,Perfona nancp no e in deo no ma¬ gi* g m u,uto;ficut humanitasificut alia plura-.Sed demus ut i deo et fit pfona. Quteroqobrcm ea non lit quaiitasdiue de hole loqmurdiue de deo,Nam in hoie qdem pfona fignificat qualitatem: q alius ab alio diiienmusitum in aio turn in corpe;tum in extra pofitis;qua: a rhetoricis enumeranf \ attributis pfona:, Animi ut quo ftudio fe exerceat medicinae;an iuris ciuilistan militiae.Et q men- tearacundus an moderatustauarus an liberalis.Corporis iuuenis an fenex:pulcher an deformis: for tis animbeciilus;masan foemina,Extra pofito^idiucs an paup;clarus an obfcurus:maritus an cte— lebstparens libero^ an orbus;& his fimilia.Ideocp figurae Si figilla qutedam quseroftris aut alia cor pons parte aquarn fontanam emittuntjqa repraeientat uarios hominum uultus SC geftusipfonae di tuntur.Et hiltnonesin fcarna plonas accipiunt; cum aut feruu agunt aut analla: aut matrona; aut tner etnceiaut fenejaut adolefcetetaut patre aut matre aut filiuiaut regemtaut militemiaut leonem: aut paralitum;& milie huiulmodiiqum non lunt fingula in fingulisded plurimatueluti in me eft.p^ fonahumani;liberalis;timidi:iracundi;ebetis:fomniculofi:litterati:fenilis:mariti:focerr.generi:pfis filii:fratns;pulchri fortis diuitis;nobilis;& interdu contraria.Nam ad fortiflimum;pulcherrimu:di tiffimuimno fiini fortismee pulchcrinec diues.’fed imbecillus:deformis:paup,Alia itaqj adbuc pfo^ na lumjq ad ad eu cui his in omnibus antecello;&: ad primu fum pfona filiitad Aftianacta fum pfo na patns;ad Andromacham plona uiniad Paridem pfona fratrisiad Sarpedonem perfona amici; ad Achillem pfona inimici.Quo fit;ut adfit mihi multiplex pfona ac diuerfa;fed una tan turn fubftan^ tia.In deo atplbnam ponimusiuel q> nullum aliud uocabulum quadratmo natura;quo ueteres ute bantur,non iubftanua;quo graeci muntfucl q> uere in deo triplex e qualitas, Atq hie mihi os copri met Boenusineq: uocem j)du'e pmittet;dicens qualitatem earn efTeiquse pofiit et abefle citra fub^ ietfti corruptionem,Hanc ego diftinmonem ut gr^ecula SC ineptam derideotdico lucemiuibratione calore in foie efie qlitates;&: hoc dico latine oibusiq unq latine locuti funt cofentientibus:quaq de hac re fuo in noftro ope dialeclica: difieruimus.Tales qualitates ftatuo in deo;&: has dico - perfonas qua: ab eo abefie non poiiunt;&: qlirate lignificaremo fubftantiamtut Boetius uoluinq nos barba¬ te loqdocuit.Hic.n.elt forfitan addudum uuJgus;ut fic Joquatur*Tres perfons me expedant, Vi- m ii LIBER ideo quas pfonas:hic eft bona perfonatqui fermo antea fuit inauditus:&! hodie nemo nifi impen’ras omnino fic loquitunqq Boetius ipfe uiderit quomodo fi perfona eft fubftantia, Sunt at in deo tres perfonfemon U tres fubftantias illi adefle intelligamus:prxfertimq? neq; ulla uox meram fubftatia fignificattneep ulla res eft mere fubftantia:ut in eodem noftro opere oftendimus. Noxae dedere. Cap .ccccW. Oxe dedereduftiniani pace fiuc Trebelliani8i focio^Nam Iuftinianus ncc iura:nec for fitan latinas litteras nouit.Eft poenae dare fiue tradere ob noxa:qua fignificatur culpa. II !e at dicitjNoxa eft corpus quod punitur.Et in eodem loco corpus deditur noxa:. Si nev xacorpuseftiquomodo corpus deditur noxaemunq corpus dedif corporuaut corpus fibifQuanq qd hate oratio ad fignficandam poenam faceted Eft at haec poena feruo^iquos domini malunt ad poenam tradere: g praeftare maleficium: quodj illi admiferunt, Paulus ita diffinit:Noxales appella fur a f ne ulla fua noxa idus martiae adeflent.De brutis at improprie diciturtea dedi noxaetut de capro apud eundem Oui, lib.i.fafto^: Verba fides feqturtnoxae tibi deditus hoftis fpargitur effufo cornua Baccae mero. Ser. fuper illud Virgilianumtunius ob noxarmait noxam p noxia:id eft culpaiquafi noxa per fe non fi** gnificet eulpam:quam fatniliaris ut opinor fuus Macrobius leuem culpa accipi uult ateg ut fibi ere deremus quam didionem nufq reperimus noxam non culpam efletfed pcenam ait culpam noxam diciiquafi noxiamrqua noxam fepius in hac fignificatione reperiamus.Quod dixi Iuftinianum for fitan nec iuramec litteras latinas feiflememo miretuntum quia Temper in Graecia uixit: tu quia fae* pe donu'num Iuftinianunnut ex nummifmate eius apparet:dici uoluitsut quidam alii Caefares fece runnquod a iure romano eft alienifiimum:& character ipe litteraijs figurarumq; illoifc temporum mummifmatis gottichum magis:q latinura rcdolet, , Teftamentum. Cap.cccclvi. Eftamcntum idem inqt ex eo appellatunq* teftatio mentis cfhqua: diffinitio quorunda ' iuris confulco^i fuit.Quod fi iufte.A.Gellius coarguinquato ego hunc iuftius arguere: _ J|qui expiofam atq? derifam etymologiam inculcat.Nam cura mentepotius dicaf q a me totpel amentatqua nihil ad hanc fignificarionem metum metaue facit inquies.Quid ergo mens ad armentumiad falfametumiad condimentuiad ornamentum:adarmamentu;ad pauimetumtad tor men rum ad calciamentumtad ueftimetum:& ad huiufmodi infinirat’Nec minus inepta uidef mihi haec ctymologiatq ilia apud Donatumtapud Ser.apud Ifido^jjoratio quafi oris ratio.Quid aratio e quid deuoratio:quid trituratioiquid operatio:quid mille huiufmodii’Nunquid 1 his ratio eft:an ta lia funttqualia caeteraa fupinis Profeda:fatio:pot3tio:mftio:ledio:quid no eta fupino ratio uenitf Reor ratqm ratioificutaboratum oratio.Eo magis:q> fecundam fyllabam bis accipi uultiquafi ch¬ eat 1 oris ro:& n5 ofo.No e ergo uera etymologia haectne^ a raere:neq; a mecoineq? a rneta fed poti us haec nomia aftumut turn fyllamxu exiret antea in men:ut ueftimen:calciamen:ficut muniment lenimen;nutrimen;fperamenunedicamen:uelamen:quibusadieda rum fit munimentum: lemm&« tum;nutrimetum:fperamentu:medicamentu:uelamentu:ueftim£tum:calciamentum:itateftamen addita fyllaba turn facit teftamentum.Quod fi a mente defeenderet teftamentumtteftamentia dice retunquemadmodum dementia & ametia.Nihil habet magis ridiculum haec de qua loquimur fen tentiatq ety mologiatin qua ipfe quocj Varro 8£ lufit:8i lufus eft. Syncerum. Cap.cccclyii. ice ^4 Donatus inqt:q ft fine caera mel fimplextpu^;& fine fucoumo cum cacra potius, / nceiji a fyn coponif:no a finejquae nunq copofitionem admittittquod ipfa et feriptio declarat:quaey.habet;non.i. Eft,n.ex duobus graecis ex fyn Si caeratquae ab illis dicitur KHpocrmel cc eruvKupocr couertimus.Quo magis uenufta atc^ apta eius audtoris etymologia eft: quad hoc nomen chordam inftrumenti mufici fignificat.Et tament lice dicer lynceB&quaft cu cae ram mel quod integpe cftrSi folidum;&: nullaTui parte fraudatumtut fi diuidere frutfum cornu ni**> pm alueario^d cum focio uelimiptcmcp taotu mellis affigneminimiR' non ago lyncercjqa fine por<> tione caera^s mella dedi. ^ Mulier. Cap.cccdyiii. P* Vhens appellatione.C.inqt et uirgo uiripotens cotinetur, Vulpianus at quodam loco its ait*Quod H egoyirginem emere putaremicum cet mulier; emprio non uaJebit. Hicruu^ SEXTVS. licrem appcllatrqure nfrgo n8 eft.Et Vulpiani gdem locutio redta eft CicerSis teftimoniotg obiuf eannbus.g> exagenanus Popiham uirgineduxiflet Cras mulier erit ingt.Sed Can quoq? diffim'tio her efieidicat rnrrum pro ea:qute eft laemininaftecundum pro corrupta, Munus. Cap ccccxlfx# Vnus Paulus inqt tribus modis di'cif :uno donu; & inde munera dici:dari;mittiue;alte/ ro onus;qucd cu renuttiCuacationcm militia: rnunens q muera ciuiiia capiat,Idealibi;Municipes inrelligendi funt;& hii a in eode munici pio nati funt, V u!pianus;Municipes qdeppiie appeilatur mueris pticipes recepti in ciuitateiut mu nera nobifeum faceret.Sed nunc abufiue muncipes dicimus fuse cuiufcg ciuiratis ciuesiut pura ci" panosiputeolanos Poraponius ita ait;Munus publieu e officium priuati hominis; ex quo comodu ad fwgulos uniuerfofq; ciues;vanq; eo^ lrripio magiftratus extraordinarium pucnic,Marcus at fic Munus pprie cft:q> neceflana fubimus iege;more:impioue cius;q lubedi habec poteftatem. Dona at ,pprie funt:quae nulla neceffitare iuris offiriotfed fpote pracftanfiquae fi non praftenrur: nulla re prehcnlio cft;& fi pratftenCpleruq; laus ineft.Sed in hoc uentu eft;ut non quodcuncp munus idea; donum accipiaCAt quod donufuermid munus rede dicaf.Quomodo hi inter fe iurifeofuiti con ueniant:& an aliqd defit alicui ho^Accurfius cu Bartholo Baldocgcofultendumq; mihi in more ipfo^i Joquamurjambo tres refpondeant affirmati q> Marcus ait donum effe fpeciemimunus uero genus Jdc contrarium efle uerbis Vulpiani dicetis,Inter donum & munus h oc intcrcft;qd' inter ge nus & fpeciem.Na genus effe donum Labeo ait a donando didurmmunus fpeciem.Na munus effe donucum cautputa natalitium nuptia^.Hic meam non interpono fentetiamine illos triumuiros doceam contra me refpondere.Quod ft me utieg (eg uolenti refpondeant neut^ uea: dicere.Nam negigerrus inec fpecies in ha:c duo nomina cadit;& nullum mihi uidetur donum fine caufa efle. Pecuiium. Cap.cccclx. tculium Pomponius ingt eft non idicuius feruus feorfum a domino rationem habuit; fed quod dominus ipfe leparauitffuam a ferui ratione difcernens, Pecuiium Celfo refe __ rente Labeo fic diffiniuitjeft quod feruus dominipmiffu iepatim a ratioibus dominicis habet;aedudo inde Cquid domino debet.Idem alio loco; Paterfamilias pecuiium haber no poreft quemadmodumnec feruus bona.Ex h s uerbis apparet nec dominu habere pecuiium pofie; 8C lb/ lum feruum habere.At idem Pomponius &L Celfus aiunnunde coliigi poftit etiam non feruum do* mfnum pofle habere peculium.Pomponius.n.ita fcr:bit:Cafl:renfe pecuiium eftiquod a parentibus 6C cognatis in militia degenti donatummel quod ipfe filius in militia acqftuit:qucd nifi militaret; acquifiturus non fuiffet.Nam quod erat fine militia acquifiturusnd pecuiium eius caftrenfe non e Celfus autem fic & audifle fe l ufticos fenes ita dicemcs;pecuniam fine peculio fragilem efle peculiu appcllares: q> praefidii caufa reponeretuna quo non diflentit Vu!pianus:dicens.Peculium didum e quafi pufiila pecuniadiue patrimonium pufillum.Quid ergo inter has diffinitfoncs fequamur mul tiplices;& inter fe ,ppe modum contrarias;cum prtefertim Feftus ira feribat. Pecuiium feruogi eft a pecore di feruitus dubia efbqui cupidirate peculii nullam conditio/ nem recufant duriflimte feruitutis:Et illos quoq; rufticos fenes;de quibus Celfus meminit; pccuni issfflStSsttSsisssia-tesssg" aera cum fincurbesalixquoi^s: uenalia mulra^i tani aurum Si argentum:§ lit LIBER _ liariusoj&e.Peculatus furtum rerum ad ipfam remp.uel ad prouentus principis fpe perite loquens de pofTeflioneiqdo fignificat qualicatenunon qdo fubftanam: pmde ac fiqs dicat de uirtutibus ac uitiis loquens, Prauum 8i malum fic ditferumq? prauum eft quod non reefta ratioe 8C uia fit,Pa ua,n,appellantur;quce non funt tetftamt lignum paruum. Malu uero pot genus ee.Quid hoc foret didu ineptius;ubidequalitatibus;de aeigeneripofleflionum minime noceri por.No de ufa uidelicet locutus eft Ciceroicui cerre nocen ponfed de pprietate, A1 ter in fexto de oratoria inftitutioe: Patris eius dialogos drdit legendos:quoije cii n priuernati unus alter in Albano.teitius in Tyburn fermonem habitum compiecferent. eqrebat ubi eflent hsepof fcfliones.Ois aut illas Brutus uendiderat.Ncmo interrogat ubreft ufus praedioicnfcd ubi pprietas nemoeg ufum ucnditiled pprietatem aut ufufrudum.De pradio aut Vulpianus ita fcnbinPraedia urbana omnia adiflcia accipimusinon folum e'a qua funt in oppidisifed etiam fi forte ftabula .* aut alia meritoria in uillis Si in uidsiuel fi pratoris uoluptati tantum deferuientia quia urbanum prae* diura non locus facitifed materia.Proinde hortos quocj fiq funt in adificiis conftituri; dicendum eft in urbano^t appellatione Conrineri.Plane fi plurium horti in reditu funtiuinearii forte uel holi torn magis hac non funt urbanalEtiam de pradio ficutde fundo iurifconfultoi^ controuerfia e, Nec mirum cum nemo no habeat luam de rebus quibufq; uerbis fententiam.Sed de poftenonbus qui ex operibus illorum excerpferuntimiror cur hac indilcufla reliqueiunrJd ut egc q? ad me atti net.faciamiita fentio. Agrum conunere fundumin n contineri a fundomihilqi prohibet cum cum uilla efle.Erant i agris fenatores; Si uixerunt multi nobiliflimi philofophi in agris non fine uilla 8£ habitatione.Differtq? ager ab aruo:q> aruum fementi datur.Saluftius .Qiiia numida pabulo pcco^ ris magis qaruo ftudent.Quintilianus Pauper SC diues in agro uicihi erant iudis hortulis.Et moxt Sed ex of parte circuniedus diuitiis ager uix tenuem ad greflus meos emittam dabat.Quid agimus inquam: Vndicp uallodiuitiarum clufi fumusihinc hortuli locupletisihic aruaunde uinetaihinc fal tus,Fundus ut dixuminus quiddam eft.Singula enim prara.fingula uineatfinguli hortiiflngula oli ueta:pomaria:falida:arbufta;paicua:nemora;loca aucupatoriaiuenatoria: pifeatoria: flue uilla arep atdificiumifiue pifcinaifiue alueariaifiue uinaria habcantifiue non habeanfinguli fundi funt: 8C hoc quidem in agroJn urbe autemiflue oppidojfiue uicoifiue caftello:tantummodo pratdium eftquio quid ta’e eftiqualia hxciqux enumeraui, Nancp eodem in agro etiam praed a funt.Fudus enim fpe cies prsdii eft.ltaqj fundus eft poflefTio rufticaiprcedium 8i ruftica:& urbana duntaxat pofleflio: q lem defcnpfi, nam uidetur pofT:ffio fignificare eriam tabernas:hofpitia:horrea in urbe.Cice.in phi lip.PoflefTiones uocabat 8i urbanas:8i rufticasiputo non tantum pra’diaifcd cattera quae uulgo im mobllia appellant.Addamus ad haec aliqd de hoc fundum:quod an a fundo fundas:an potius a fu* do fundum fiue fundus uenianambigi poteft.Qiiidam fundus a funda dici uolunt.Cicero in quo* dam ioculari libello.Fudum uero uocat.quem poflfit mitcere funda.Ni lapis excidcritiqua caua fu* da patetmifi haec fententia fit tarn paruum ilium fuifle fundummt funda prchendr.&f in morem la pidis iaci poflet, Fundum igitur eft ima pars tei propriealiquid locorum intrafecontinentis ;aut . ' SEXTVS ad cotinendum fatftaetut doliutmit naufsiut alueus uel fluminismel laeusiuelftagnimel mans, Na fundum runs urquidam fcripferunnipfe non diccrem fundamentum;ut omnibus liquet.aliud eft q fundum;& tamen fundare magis ad fundamenturmq ad fundum pertinet, Fudamus enin domu non nauemmt Virgil Jlle urbem Agrippam patrise cognomine gentisVitfor garganii fudebar hya pigis aruis.Nam fundamentare non reperirunnec fundare quidem eft fane frequcnsinifi per tranfi jationernQuinnl.in gladiatore;Hoc fundatam paternisaumfq; operibus domuro exhauritvEfln, frequennus lacere fundamental p tranflationemt idem lrbro primo.Nam inde & cotemptus ope-' ris innafeitun& fundamenta iaciuntur imp rudentise.Et quod eft ubky perniciofiffimum:prxue'> nit uires fiducia.Et Cicero,In quo templo quantum in me fumieci fundamera paciSiSine traflatio- ne Suetonius de uita Caii: In ara capitolina nouae domus fundamenta iecit, Cseterum hoc differt fundare & fundamenta iacere;& fundare eft ualidis fundamentis fulcire; fundamenta uero iacere: quafiqtialiacunq; fundamenta facere;& quodammododare rei principium.Nec uero ficut repent fundus & fundumiita reperitur puntftus & pun&um: errantcp philofophi;cum puctus & linea di" cunt.Nam de pundtum quod eft breuiffimum tempusmulla lis efbut Terentius in phor.Tum te-/ poris roihi punclum ad hanc rem eft.Pro eo autem fenfu in quern utuntur philofophi: Cicero pro PlancioiNam q> quseftus eft te p'ures teftes habere de uoltimia: qquot inea tnbu pun da tuleris. Qu'dam monumentum pro eo fignificato accjpiuntxujus eft pundumitamcn aliter cft.Breucm. tempusper hoc fignificafurmon breuiffimum,Horatius;Quid,n,concurritur horse mometo, Noualis, Cap.cccclxii, Oualis inquit Paulus eft terra profcifia:quse anno ceflatquam gr.xci uocar. In quoausftoritatem V’arronis fecutus uidetur;dicentis.Ager reftibulus reftituituracre eritur quot anis,Contra qui intermittitur:a nouando noualis ager.Et Pli.quiait.Noua e eft quod alternis annis fenturddem quocy fentire uidetur Pompeius Feftus q dicit, Noualis ager nouse tehctus fementi.Sunt qui uelint nouale efle aruum tunc primum ad fementem profciffum: quorum eft Seruius.qui inquitiDicimus & has nouales tunc primum arua profciffiuquod ita fenfif fe Virgtlium palam eft in illo uerfu.Impms hxc tam cultanoualia miles habcbitdneptum erat de^ plorave agrum a barbaris poffideri q nonefler teftibulusded qanno interquieuiflet,Deplorat igif agruman quo inftruedo magnopere laboraflct;& nouitate ipfa prseter cseteros ulteriorem datum iri in manus alienas;& barbaras:& impias.Quod etiam 8i fentit;& declarat in milite Mariano Qui tilia.Moxingentibus lacertis humum fodere fegnem futuris noualibusierucre filuas. Hieronymus etiam in hunc fenfum diffinitidicens.Ncuale eft ager nunc primum profcuTus ( Sed Virgilius in fen fum priorem accipiticum inquit.Alternis idem tofas ceflare nouales.Et fegem paticre fitu durefce^ re campumJdeoqj Seruius alibi aiflNoualia id eft no,ua terraqux per fingulos anos renouatur per femina.. Quid fint Iibri;quid uolumina, Cap.cccdxiik I cui Vulpia.inquit centum libri funt legatiicentum uolumina ei dabimusmon ceutum quae ingenio fuo metitus fit; quae ad libri fcripturam fufficerent; ut puta cum ha beret Homerum totum in uno uolumine: non quadraginta odto libros computabimus fed flpj&fetShnr unum Homeri uolumen pro libro accipiendum eft.Vulpianus Homeri opus nunc sinum librummunc.xlviii.libros nominannec ramen ait librum duo fignificaretipfum opus 8C cer^ tam operis partem.Prseterea opus hue opera Homeri librum appellatr & uolumen; quoye utrunq; inauditum eft, Virgiliiixneis non liber eftifed.xii.libri.Georgica non funt item liber;fed libri quae tuor.Buccolica unu$ liber eftiidemcg unum uolumen.Georgica quartuor uolumina; Aeneis duo^ decim.Ouidius;Sunt mihi mutatse ter quinq?.uo!umina formae. Sed quid exemplis agimus; cum nufq plura afferri poffintiAt Vulpianus putat etiam fi omnia opera Didymi;quo nemo plura ferri pfitiin unum codicem coglutinarentununum tamen debere uolume appcllaruquod nemo nec pof let euolueremer ferre uellet.Eft enim uolumem uel a uo!o:q> in libris uoluntas apparet; uel quod magis fequerer:q> uoluitur;quales libros hodie haebrei quofdam habenttqualefq; in ueteri 8i nouo teftamento ledlitamus fuifle:& romani qui in libris arborum:id eft corticibus feribebant. Quod li bellos illostquos ferrent commodius complicabant;uolumina forte appellaueruntdtaq; uolumina Jibellis fimiliora fueruntt q libris. Quod ex eo quocp loco apparet;ut Plini, de libris auunculi lo" quens ait,Libri ties in fex uolumina propter amplitudinem diuifnquafi dicat in fex minores libros ut lint uolumina aliquanto minora;q libri:quod etymologia quocp non nihil probatiut oftendi, Vndeadhuc durat uerbum euoluere libros pro eo qd eaperire librof ledfitandi gratia;quafi rem c5 plicatamexplicare;quemadmodumeuelare eftremeuelaramdetcgere:nifidicimus uolui libros ,p pter niimerum paginarum.Accipitur autem nunc euoluere libros fiue audores pro eo quod eft le- d:itare,Nec lficias eo libros accipi pro codicibusi&in fingulari librum pro quolibet magno codice etiam fi is contineat iliada & odyfleam.Vt tenet res manu librum;& is fit Homerusmon tamen re-' & dicas cenet librum Homeri, LIBER. Probrum:opp?obrium:exprobafetiinpufaFe i Op cccclxiiiu | Robrum 8i opprobriu Vulpianus inquit ide eft.Probra quaida natura r urpia funt qua: Ida ciuil iter & quafi more ciuitatis iproba; utputa furtmaduiteriumatura turpe eniuero . . rutela: damnari hoc no natura probru eiled more ciuitatis.Nec enim natura probru eft quodpoteft etiain hominem idoneuincurrere, Vulpianus probru aocipit pro infamia tenrurqua lis eft ex furto ( uel ex male gefta tutelamo pro flagitiotquod principal lign ficatu eft Nani probru idem eft quod dedecusiquod duo fignificatmnu quod eft criraenmt Quhftarim in principio decla mationis pro milite mariano inquit.Satis dedecoris atq? fiagitii caftra coeperunt Altej^qd' eftigno ttiinia atq; infamia:quod notum eft.Similiter accipitur probru pro criminemt idem 1- b.prirnoJa if minor in eligedis euftodum & praeceptoru moribus fuit curaipudet dicere i qua? probra nefadi ho mines ifto caedendi iure abutant.Pro ignominia Liuius lib.v.His fraeti occurlant portisigerunt:^ bra aegre abftinenttquih caftra oppugnet.Quee duo nomina tanq fimilima eodem loco Cice.com iuxit in Catone maiori.Mihi uero & Flacco ne utiq probmipotuit ta ftagitiofa 8i tarn pdira libido qua cum probio priuaro coiugeret imperii decus.Patterea ne fimile quide eft fane probrum oppro brio.Non enim latine dixiflet Ci.qua cum opprobrio priuato coiungeret & imperii dedccus.Que^ admodum in Salu.dixir.Itaq; times ne facinora eius cSa uobis client cu omnibus matribuffamilias ueftris opprobrio eflet cofefTus eft nobis audicntibus adulteriu.Eft autem opprobrium aliquando na opprobria fepe abfterrent uitiis QuI.Modo malediclis opprobrnfq; uulgiimodo crebra riualiu ufdebatur no patris erga me marite uerbisinulla habct noftri tuus fermo reuerentiam.Facile proru pis l opprobriaifacilequodlibet obiicis;pro eode fere pofuit opprobria 8i couitia.Nec ificias eo no nunq hoc modo accipi probru;ut Liuii proximu exemplum.Et Ciceroni's ad Atticu.Epiftolas mu hi legerunt plenas omniu in me probroijoSed de hoc fignilicato Vulpianus no intellexit. A probro unum uerbura coponitur; quod e exprobrotquod fignificat turn qualecunq: culpa improperomt a pud Ouidiu lib.xii.methamorpho.Si bene Tytides q nomie farpe uocatus Corripuitttrepidocp fm gam exprobvauir amico.Tum mgratirudinis ut Teren.in andriaiNa ifthrec comemoratioiquafi ex probra no eft imemoris beneficii.Sed pro hoc fignificato frequenter no uitii alieni nomen apponP mus ;frequcnter etiam nomen noftri meriti.Cire.deamiciriarQuoru pleriqj autquerubtur femper aliquid ;aut etiam exprobrat; eoque magis fi habere fe putat:qd' officiofe &: amice:& cu Jabore ali quo fuo fadum queat dicere.Odiofu fane genus hominum officia exprobrantiu.Et exprobrare er go benefada fua eft imemorcm beneficii accepri incu'pare,Imputare uero frequenter drra reprehe iionenr.quod an apud Cice,fit nefcio.ln pofterioribus uero creberrimueft;ut Quin.Neq;ego gra* uiflimu pattern fuprema fua iuueni iadaffe crediderim q> haeredem film fcriberetino eft res quaeim putetur.Et ahbulmputas nobis propitios uetos & fecundu mare:& ciuitatis opulentae liberalitate? quae tantum frumenti uend:dit;quantum duobus populis fatis eftecJmputare nonnunq pro copu^ tare CaiusiQua ratione placuit legata;quae kgatarii non capiunt :cum apud haeredem fubfcderinc haeredetario iure apud eos remanere intelligi:& omni quadranti imputanda.Marcus in quarta hae reditatis:quam per legem falcidiam haeres habere debereta'mpuiantur res quas iure haereditario ca pit non quas iure legati aut fideicomiffimel implendae conditionis caufa accepit.Nam haec in qua* ta non coputantunfed in fideicomiflaria hxreditate reftituenda:fiue legatu datum ;fi haeredi: fiue percipere;fiue deducere uel retinere pafTus eft;ei imputatur.Repuiare quoq; in idem fignificatum, Vulpianus;Praeterea fi matrem aluit pupilli tutoriputat Labeo imputare eum pofle.Sed eft uerius: non nifi per q egenti dedit imputare eum oportcre.Deinde;Scd & fi feruus cibaria praeftitermuel Iiberris;fdlicet rei pupilli neceflariisidicedum eftjeft reputaturu.Idemq; eft;& fi liberis hominibus; fi tamen ratio praeftandi iufta intercedat .Item fumptus litis tutor imputabit & uiaticaifi ex oftido necefte habuit aliquo exire uel proficifci. * ^ Inter ftuprum & adulterium;& incacftum Cap.cccclxp. Nter ftuprum & adulteriu Modeftinus inquit hoc interefle quida putanq? adulreriu in nuptaifruprum in uidua comittitur.Sed lex iulia de adulteriis hoc uerbo indiffererer uti _J tur;& hoc quide continetur in libro de reru 8t uerborum fignificatione. Alibi aute ide ait.Stuprum comittit.quijiberam muliere cupidinis caufamon matrimonii continetjacccpta uide licet concubina.Adulteriu in nupta.Stupru in uirginemel uidua:uel puero comititur.Quid miru fi plures lurifconfulriin diftiniendo inuice diifentiantxum unus atq; idem fecu difTentic;hic no ui detur feentire cu lege iulia.Ibi uidef.Sed culpa illoru efttqui diffinitiones huius dcfcnpferur;qux fi ... ___pru & adulteriu ,pmj icue graece appellat woi Xiiav #Sed |>pne adulteriu i nupta conhtcit pp partu ex altero cocep tu co SEXTVS Pofi'to nomine.Stupram uero in uirgine uiduaue comititur.quod gratei appellant. cuius diffinirionem approboJjlud tame addesdegem fuliam re £te tec duo promifcue appellaflemo q> omne ftuprii fit adulteriuifed q> adulteriu omne fir ftupru Nets rite iurifperiti excipiunt ftuprii a nupta cu etia in quottidiano fermone fic loquamur.Quale eft apud Quinti.Vxor marito dixit appellata fe de ftupro a priuigno;& fibi conftitutum tempus 8C loca.Et ahbi:Furtiua ftupra raptofq? cocubirus obiiciat uel falfo maritus.Fas eft fieri foletiparcius tame fi iam f.t St matcnfi in fidem caftitatis uxoria faxuditatepfecerit.Quare egoita fentio ftupru eile coitu lege uetiturmqucd duplex eft unus cu nuptataut cu pueroiaut cu fanguine coiundis aut cum fandimonialibustqq here duo pofteripra porius appellamus lncarilu.Alter cu uim afferimus cuihbetpfonseiet ancillx.Vndc ftuprare dupliciter accipitur. Cuius pofterioris fenfus teftimonio eft]ex:qu* ftupratoribus mafculopc poenam ftatuit decern mfliujcu paediconibus nulla eet poena conftituta. Inftratum. Cap.cccclxvi. - r • — Jrtj jqftratu Vulpianus inqt omne ueftimentu contineri quod iniiciatur.Labeo ait.Neqj.n. - dubiuiqn ftragula ueftis fit omne palliu.Videtur Vulpianus intelligere ftragulam uefte ^jjomne ueftimentu hois quod iniicianquale eft graeco^ pallm.Vt.n.romani togati a to~ ga:iic graeci a pallio palliati uocanf.Ego uero n5 memini rcperifle me ftragulam uefte in hunc fen fum.Sed in optorium le fimi!iuc»; quoru operimentum et inftratum uocatur.Hic lllud admonebo mtueri frequenter fignificatu uerbi:ut in hoc ipfo fterno.Sternimus quidem ueftes humuramos arbo^:flores:& multa huiufmodiirame fre quentius dicimustfterno hummum floribus:ramis:ueftibus,Hinc eft quare dicimus toros ledofcg fternere & equu ftcrncrcmon quia Tint diuerfi fenfustfed quia refoluuntunut fic fternere uerbi gra tia ledos& equos tapetisadcm quod fternere tapeta ledis & equis.Culcitra autem eft tam lana ftu pea &C fiquid eft huiufmodnq plumca. Inter pulfationcm & uerberationem. Cap.cccclxvii. Nter pulfationem & uerberationem V ulpianus ait hoc intereflemt Cffilius feibit. Ver- berare e cu dolcre cacdere; pulfare fine dolore.Sed cum utriufqj uenia non eft huiufmo- _ _ __di inter htec uerba differentia. An cum uerberamus frumenta;cum dolore uerberamus aut puHamusipotius q uerberamus.'Et iumetum cum fen tit ex flagellis doloremjuerberatur: cum non fentiripulfaturf An Enrellus ille Vir.Sine dolore pullabat DaterafSed ne multis:quis no uidet uer berare eiie Cccderetqd' eft inftrumen turn longum & exiletqualis eft uirga.bacuIus:fuftis:lora:fla gellumifcrula harundo;# fiquid eit limile.Nec aliter didum eft uerherare a uerbere; q flagellare a tfagellotfuftigarea fufte, Verbera licet pro uerberarione accipianrur.rame rem corpoream proprie fignificannut flagella ;quac iunt proprie (umitates farmentorum.Quin.lgnes ex .pximo raptos uer bera qu.x cafus obrulerat.Puliare uero eft graui ac uehemeti idu caedereitam inftrumento logo 8C exilnq breui acrotundotut pugnistut cacibustut malleisiut faxis:qute manu teneantur cum alium jpercutimusu'n fimilitudinem tympanorumtqu* manu pulfanturmec feme!:fed multis idibus per cuter e.Nanqjnon proprie pnlfatum aiiquem dixerisiqui femel pugno percuffus eft. Adeo non mi~ nor iniuria fit ex pulfatioe: q ex uerberatione. Prater earn caulam quam modo dixirep pulfatio eft multa percuflioiquippe cum pullatio plarunq; fiat in facie.Et ob pulfatos eorum Iegatos Jaurentef Taciturn regem occoderuntiqui non punifiet propinquos fuosiqui laurentibus hanc iniuriam k* ^ ^____ j ____—■ -j UiV-UJU) u^uxoiemloiuu^tflcmtT^op^ftillo.ue^' euam mortariooereo pulfare: ut no crebrius pulfet ip fum mortatium,Didum eftautem a pello quod eft pcrcutio & tout apud. M. Tullium libro.i. de dminatione: Vt appellatut animi uehemeuus fepe enam cura &L nmore.Et in.n.Num igitur cu aut mu, os Babylonis:aut Homen faciem cogitoumago illorum me aliqua pellit. p__ « 7 Pellex*palac£e. Cap.cccclxvin. Ellicem apud antiquosMaflurius Paulo tefta'tefcribitlib.memorabiliu ea habitaqu* Is cu uxor non eflercu aliquo tamen uiuebatiquam nunc uero noie amicam paulo hone-' ffioremcocubinarn appellari;Caius Flaccus in li.de iure papiniano feribit pellicem nuc uuigouocari qute cu eo cui uxor fittcorpus mifceat.Secundu quofdai ea quae uxoris loco fine nup> Sis mdomo fit quagrxci ttocAockhn uocat.Hoi*utuncp uere 8C fenfifle&dmflearbitror.Sed ta^ men pro fufeepti opis officio admoneredebeopellice apudoratores&poetas eademum haberi: aax cu eo cui uxor eft:corpus mifcet.ldeocp Iuno femp ^)feqt pellices fuastquae fibi uxorem Ioui prteriperent Vnde Plinius lib.xxxv.ueibo gracco maluit utneum de Alexandra loqueref: que co' ftar eo rempofe cxlibcm iuifTe cum Appellem fcorro donauit: quam ueteri: fi ue^ eft latino:id eft mbre ootius S DclIiceJta autem ait; Nancp cum diledam fibi ex palatibus fuistprsecipue nomine LpISift nudLi pingi ob admitationem form* ab Apelle iuffiflet. Quo fit * ut Curtium ubi I LIBER deeodem AlexandroV afiis. loquituncaeterofy fcriptores opiner palacem potiusqpelli'cempro concubina cadibis hominis dixiffeiculpaqj librariorum in editionibus efle uinatum.Suero.de Vef- pafiano loques. palacarum dixitmon pellicufmEt alibi quoqjiV.T.Liuiusirnultiqt alii nomine gras co utuntur.Sin alircr muemtunlibrariorurn nt dixi umo dandum efhCuiusrei hoc argumentum eft: q> non redte quis dicitur habere pellicemffed uxorem.Eft enim hoc nomen relariuu ad alterius uxorem:cuius cum uiro rem hahet:non autem ad mafculum.Ncc recte dicfturos fuifle reor orator res iliosiqui palacem dixerunt;fi pellicem dixiflent. c.auiijano. I w Atura cauillationistquam gratci kcmtcci appellauerutihaeceft ut ab cuideterueris p bre II uiffimas mutatioes difputatio ad ea quae euideter falfa fimperducaf .Hare duobus i iocis Vulpianus.Caius ante inqtiSic calumnieturiV moretur;& fruftref.Inde V calumniator res appellati funt:qui p fraudem V fruftratione;uexationem V alios uexarunr linbusJnde V cauib latio dufta eft.Caius nulla facit mentione de euidenter ueris:aut de euidenter fal fistnec de breuitate tiec puto facienda fuiflexum pleruq; cauillatio fit tedta V infidiofaimulufq; ac longis frequeter am bagibus utes;V qure uix ab acutis rcprehcdif .Q uare cauillatio eft fubdoloratio qua nos colcii no bis mendacii uicedi tame caufa proferimus.In hunc fenfum lemper iuriiconfulti ufi funt; 6 i Quin* fere fseculu.Cice.auteprogenere.quodam facetiai&;V hunc irmtatus.A.Gellius.T.Liuiusiuroqj modo.ipfe quoq; Cice.diffiniuit hbro fecudo de oratoreidiccs.Etenim cu duo funt'genera facetiar tumialterum aequaliter in omni fermone fufumtaltei^ peracutu & breue:Superior cauillatio;altera dicacitas nominata eft.Caete^ Caius fentire uidetur idem efle caluniari:V criminari quod non fen tit Martianusitantu accufatori tribuens calumari cum ait.Calumniari eft falfa crimina intendere: Ratuaricatores Vulpianus inqtieos appellamusiq caufa aduerfariis fuis don at &! ex parr e actoris in parte rei cedut. A uaricado enim pratuaricatores dicci funt.Ide alibuPraeua 1 n'cator at e qfi uaricatonq diuerfam parte adiuuat,pdita fua caufaiquod nomen Labeo a uana eertatione traelum ait.Nam qui praeuancauex utraq? parte coiiftit.In prima diftinitione uide tur fentire praeuaricationem in folu aeftorem cadere.In fecuda uero etia in reum.Sed forfitan 8C hie de iolo adore fentir.cui aflentiri uidef Martianus qui ait, Accufatoru temeritas tnbus modis deter gif’ V tribus poenis fubiicitur.Aut enim calumniaf;autpreeuaricatunaur tergiuerfatur.Caluniari eft falfa crimina ihtendere.Praeuarican uero uera crimina ablcodcre, Tergiucriari in uniuerfu ab ac cufatione defiftcre.Et poft lteru.'Pracuaricatorem efle eum oftendimus;qui colludit cu reo 8i trafla tiue munere accufandi defungituneo q» proprias quide dilfimularct probationestfalfas uero excufa tiones admitteret.Quod nos quide uerum latemur efleflegemq? antiquitus de pratuaricatoru poer na fuifle ut Ci.in phili.Ji.ii.Vcrcor.P.Gne quod turpifilmu eftjprseuancatorem mihi appofuifle uf dear.Caeterum ne pmeream quod Cicero in partmonibus ait praeuaricationem nunc diffiniri ab accufatorejnunc ab eo corruptelamefle mdicii.Reperio nonunq praeuaricatore ex parte rei quoeg: neq; perfidia tantum ac malmaflcd imprudenria enam V negligentia peccantem.Quinti.in.v'ii.V t in prseuaricatorum crimimbusiutabfoluaf reusiaut innocena ipfius fiuaut lterueniente aliqua po teftateiaut uiiaut corrupto iudicio;aut difficultate r pbanonis:aut praeuancatione nocente fuifle co fiterismulla poteftas obftititmulla uis corruptu ludiciu no quaerensmulla probadi difficultas fuit* Quid fupereft nifi puaricatio fueritfHic pro pfidia accufatoris accipir* Alibi uero alitejr.Sedde una caufa loqui fuperuacuum eft.Ergo in uniuerfu neqj ora tons puto efle unq pteuaricamnccp lite inr tellige in qua pars utraq; ide uelit Jdeoqj prreuaricatorem appellamus quicunqja prasferipto officii deflexerit atep oberrauerit.Plinius li,xix,Arator nifi icuruus prteuaricaf.Plinius iunior ad Corneliu Tacitu.Alioquin praeuaricatio eft ttafirediceda.Praeuaricatio eft curfim 8i breuiter attingere quae funt inculcada;infigenda:repetenda.Et Adam pramaricatu fuifle dicimus.Tergiuerfari uero no eft quantu intelligo ab accufatione ddiftcreJlli uidenftrahere ex hoc fignificationem q> qui terga uer turn a pugna defiftut.Verutamen no protmus q terga uertut a pugna defiftunnut parthi.Itaq; qui Uert en t cs terga adhuc tamen pugnantmec fe uidos rationibus uolut agnofeere tergiuerfanf.Ci.in 0 ni.li.iii.Atq 5 in his tamen tnbus generibus quoquo modo pofluntmon icallide tergiuerfanf.Pru dentiam introducunttfcientia lUppcditantem uoiuptatesidepelknte doloresffortitudine quocpalir quo modo expediunt cu.tradunt ratione negligendae mortis perpenendicg doloris:et temperantia inducunt non farillime illi qdeifed tame quoquo mo poiTunt.Dicunt.n.uoluptatis magnitudfe do lor is detradione fieri. Nunqdq ha:c dicunnaur defiftunt ab incufatione :aut accufafle ie indicant, Idemjp Rofcio comoedo: Attedequaifo Pifo Fannii uultu;V hue atep llluc tergiuerfante reftimor niu cotra le dicerc cogor.Erat at Fannius accufatonque fi 010 ab accufatione defifterenno infeque * f e 5 ur if? patrimomi.Cicc.Sed uuftu nolle tame dare magnus obiurgat.Liui.lib.ii.ab urbe codita: Mouebat confulem hatcjfed tergiuerfari res cogebat*i.n 6 agnofeere ueritatejV ea quibufcucj! po/r quod per lege ilia declaraf duodecim tabulai^.Caluniator ide patiaf quod reus fi ccniundtus eftet* Prseuaricatoncalumniatontergiuerfitor, Cap.cccclxx, SEXTVS. terat rationibus diffimulare:& quafi fubterfugere.Tertium at uerbum ab eodem Martiano diffini tumtde calumnia loquor;mcrctur& ipfum aliquam cmendationenvquod non mo apud Gce.p ca> uillationeacdpirunnonilia qdem mouentc rifum:fed ca quae Cicc.ipfe non utitutmt de offi. Iib,i. Exiftunt ctiam fepe iniurix calumnia quadam & nimis callida ac malitiofa iuris interpmatione Ex quo illud fummum iusifumma iniuria:fed etiam apud Quin.nonnunqmt ibi.Quanuis exiguo diuifus fpacio opcm non ferrctinon fuccuruntait hac faltcm fe calumnia defendatmon abiirnOn re fiquimon ablceifimeq} pcde quod aiunt uno a parcnte difcefivaliofep complures:quoaj & Gnus e: ufu quoqj ,pbante p quern utracg pars iurat de calumnia uitandamimipd de cauillatioreieo magis: c, calumniari,p cauillari dicimusiqua: uox quattuor primas litteras habebat:eafdem eum calum> niari:Poftremo pbacur hoc ex illo digeftopd locoicuius titulus eft.Si mulier uentris nomine calum nix caufa in poffeffione fuifle dicatur .Calumnia fcilicet ibi intelligitur dolus malus, ] Ferriportaritagi, Cap.cccclxxi. ! Erri proprie dicimus Caius inquit quae quifq; corpore fuo baiulat.Portari ea quse quis iumento fecum d licit,Agi ea quae animalia funtJn hoc ipfe Caio aflentionni quod poi> _Ijtare eft etiam fuo corporeanterdum etiam magis q ferre.Quis.n.neget iumenta porta reiquse cum homines imitantur,& ipfi portare dicuntur.Teren.in andriaiMi homo quid iftuc ob> fecro.quo pueig portasCHorari.Ne forte fub ala Fafciculum portes libto^t ut rufticus agnum , Et ab hoc compofita deportauit Vcrres amicam de prouincia.Deportauit Pompeius beneficio Cicc> ronis tertium triumphum multi imperatores uidorem exercitum reportaruntjquafi reduxerunt, Agere autem non uno modo dicitunfed de uno tamen non tacebo,Marti,li,i.epigrammatum.$em per agis caufas:& res agis Attale temper. Eft non eft quod agas Attale Temper agis.Si res & caufae de funtiagis Attale mulas Attale ne quid agas defitiagas animam.Caelius ad Ciceronem, Hortefius cu has litteras fcripfnammam agebat.i.expirabat, Conuitium. Cap.cccdxxii, Onuitium apud Vulpianum iniuriam cffe Labeo aittquafi male didum iniuria non fit c Addit idem LabeoiConuitium autem dicitur uel a citationemel a couentuihoc eft a col latione uocum.Cum enim in unum complures uoces conferunturiquafi conuitium eft - Sed quod additur a praetoreaduerfus bonos moresmon omnem in unum collatam uo^ Ciferationem praetorem notareifed earn quae bonis moribus improbaturjquaecp ad lfamiam & in- uidia alicuius fpcdat.Et ite^vConuitium autem non tatum prtefentime^ abfenti quoq; fieri pof> fe Labeo Icribit.Proinde figs ad domu tuam uenerit te abfentexonuitiumefle fadum dicitur. Ite fi ad ftationem uel tabcrnam uentum fittpbari oportere fecifle conuitium non tantum isuidetuc q uociferatus eftme^e is quoqj q concitauit ad uoriferationeni alios ;uel fummifit q uodferarenf. Et paulopofhEx his apparetnon omne malum didum conuitium efle fed id folumtquod cum uo dferatione didum e.Et fiue unusifiue plures dixerint.xouit ium eftiquod in coetu didu eft Quod aut in coetu nec! uociferatioc dicidconuitiu no r pprie dicidfed lfamadi gra df.Exipfa nois etymon logia argumentum fignificationis Labeo fumit.Sed cum falfa fit etymologiaifalfa erit & diffinitio: cunq$ falfa fit diffinitioifalfa erit & etymologia.Quis.n.Labeoni tribuati' Conuitium a cone tatio lie auta conuentu didunvaut a collatione uocis:quafi conuitiunvcum fit alia ppria magis fiue ctp mologiatfiueexpofitio p compofitionem a con & uitiummel a conuitoiquafi uitandum:& nitupa^ tjonis caufa fadum.Haber autem conuitium ui non breuemiut uitium.fed logam ut uito. Et licet conuito aliud fignificat q conuitiunv.fi modo fignificat idem quod inuito non obftaticu a fuo quo cp fimplici quod eft uitonn fignificatione magis diftetiq conuitium a fuo fiue illud fit uitotfiue uf tium.Ipfa quoq; prsepofitio cum in bonam & in malam rem accipi folenut conuitio p pficio :&;p eo quod eft confauciando trucido.lnde confedores fera^.Conuirium igitur a uitiumiuel potius a uito defeenditmt uitupottametfi non olo repugnem feribi per.cmtquibufdam placetmon pcr.t.Et hoc quidem deetpmologia; qua fi pro labeone Vulpianoqpnon pro me faceret: tamen diffinitioni xepugnare auderemmufq reperiens apud fummos uiros hanc differentiam cuftoditam inter conuf tium maledidunvinter quae & fi qua eftihaec erit:q» conuitium eft maledidum contumeliofum Quin.in.vii.Sic autem prxpabit adione prima iudicum aios; ut uoluifle potius obiicere: q no po^ tuifte credaf’: eoqj farius eft oi fe ante adae uirae abftinere conuitiotq leuibus aut friuolistaut mani fefto falfts reum incefiereiqa fides caeteris detrahid&: q nihil obiicinomififle credi pot maledida: tanq fupuacuaiq uana congeriticonfitef uanum in ante adis argumentum.Ex his uerbis plane da tur inteJiigimec uociferatione utic$ fieri conuitiummec aliud efle q maledidu.Ci.p Caelio;Maledt dum at nihil habet |»pofiti;praeter cotumeliamiquae fi petulantius iadaf xonuitium: fin facetius t urbanitas nomsnat.Illud at uerbum lnindianvquo Labeo fine Vulpiano utif. Quid mi^e fi Accur fius no intelliginq l'inftitutioibusubi dicidAppellatione at tigni ois materia fignificafcxqua xdv ficia fiunnfic interprxtatunut cementamt lapides:immemor a iurifconfultis cxponimateriam pro- LIBER H ’ Verficoloria. „ Cap.cccclx»n. : Etficoloria apud iurifcofultos uocan£:qua: natiuu colqre mutaueruntmt ueftes fi albae funt aut mgrx fubnigrxue.’quales ex lana no tindta folet efie.Coloriae:fi in colore aliu ti else fintaierficolorue nominatur.Csteru uix in hunc fenfum reperimus.Na Cice.CoiJu coiuuibi pauonifqj 8C eius cauda uerficolore uocat SC nonulli aqua rnaris: uelq> uerlat SC mutat CO" Jorem iubinde uei potius q> fit difcolonut apd* Pii.li.xxxvi.Vbi tame feiendu audfonrate iuiile ma culoio marmori q facere :8C Paro Cyclada^ ifulaj*: una aequa;& a Lefbojiuidius hoc uerficolorefqj tnaculas habens.Et in eode primu ut arbitror uerficoioris lftas maculas chioru iapidicini cuende runticum extruerent muros.Et in xxxvi.Veluti cum calculi fiunt quos quide abaculos appeliat ali quos Si pluribus modis uerficolores.Et in.xp,Ingens pofteatnrba prunoru uerficoloru nigra.cadi/ daiordeacea appellata a comiratu frugis eius eode colored i.xxv.de uerficoloribus uiperarum ma* culis;& in.xxviii,nullu animal pauidiusexiftimatur;& ideo uerficolodsdle demutationis;p qd* ap paret collurn columbae pauomfcj 3 :& cauda aquamcp no ideo uerficolore dicucp uerfat coloremifed g» diuerfu colore babeatAlioquin fatis habuillet Pli.dicere.Et ideo ucrficolordhnec adiungerede routationis.Neqj uero ueftes ab hac fignificatioe comuni excipiedae funtiputade \o\x ipfe ueriico Joresiita demu dicf.fi lana tin&a confedac fuerintiut apud Quin.Dum in his de qbuserit quaftio memincrimustno athlsetaru torosifed militum lacertos eflenec uerficolorem illamiqua Demetri/ us Phalereus dicebatur utubene ad forenfe puluere facere .Apud.T.uero Liuium eft iecundo puni co bello interdicftu fuifle matronis;ne uerficoloribus ueftiretunqd' qualiter accipiendu lit; Valcri/ us Maximus lib.ix.fignificat.dices.Qua foeminae tollere cupiebatiqa his nec uefteuarii coloris utii nec auri plus femiuria haberemec iudlo uehiculo propius urbe millepaflusmifi iacrificii gratia ue/ hi pmittebatur.IdemLiuius alibi ainCorpus alteri magnitudine eximiummerficolori uefte pichfqj SC auro cadatis refulges armis.Profedto de uarii coloris uefte locutus eft.EqiterumiTunicae auratis jnilitibus uerficoloresiargentatis linteae candidx;Nam illud Virgil. Verficoloribus armisiexponit, Seruius depidis per quod bellicofus oftenditur. Penes teiapud te, Cap.cccclxxiiii, p Enes te ut Vulpianusaitiamphus eftiqapd' te.Na apd' teeftqualitercuqja tetenerunpc nes te eft qd 1 quodamodo poflidef; SC ante hunc Feftus Pompeius apud SC penes in hoc diflferunnqd' alterum perfonam cum Joco fignificat alterum perfonam Sc dominum ac poteftatemiquod trahitur a penitus. Perfonam cum loco Feftus accipit pro perfonam SC locum; ut apud Platonem 8C apud forum;id eft in Platone 8C in foro.Quorum utriufqj diffinirionem pro* bo.llludq? addo penes dum tantum ad perfonam refertur: non modo dominum adefle fignificare; uerum etiam laudem ac uituperationem :De laudemt Cice.in Bruto;Cuius penes quos laus adhuc fuitmon fuit rationis acfcientire.De uitupationemt Quhin gladiaro, Vereor ne inexpiabiJis iilius &faepereprehefioodii culpa uideaf penes patremiqui tarn facile irafcif.IUud quoqj quod crebro ufurpamus.Fides penes aueftores fit in laudem uituperationemqj fimul acccipitrquafi laus ueritatis aut uitupatio falfitatis penes audorem fit ad quem fpedtaufidem rei cuius autftor eft facere. Ad me certa lfta uel laus uel uituperatio non fpet ego um pofteris meis nobilitatis initiu;& uirtutis exemplum.lta opinor non pertmebat ad iiliii SEXTVS non ad nepotemmon ad ,pnepotem:non ad abnepoteino ad atenepoteino ad trinepotemrTufiiara nobilitas 8i uirtutis imiratioifed a filio trinepotis incepturaiqa ab eo pofteritas tulliana initiu acce f-- *■ _ t — — - — -4 —- t—j o uu ViiCiiiiUa iJJ. fi quoticns graduu deficit nomeiut pater;filius;nepos;,pnepos;abnepos:antencpos: Vbi ifti gradus defecerunnmerito ia dicimus miores.Sicuti eni maiores dicius port patris:aui: r paui:ataui uocabu- Iu;de maioribus fatis mo difputauimus.De mionbusicuius nois ro eadem e;uno exeplo fatis ( pba- bus q tunc erant;eorumqj filiistnatifqj natorum:& qui nafccnturab illis:Non autern de filiis ante- nepotum:& deinceps qui illius diei memiffe non poterantmifi id a parentibus accepiffet, Vidius. Capi.cccclxxvi. pldlus uerbo Vu’piani inqt cotinef q efui;potuitcultuiq$ corpis:quscq;ad uiueduhoi ne- ceflaria futiuefte quocg uidtus hre uice Labeo ait.Caitera qbus uiuedi curadicp corporis noftntp corporis gratia utimunea appellatioe fignificatunNec hoc qdemraut rat io:aut ufus,pbauit.ui&us a uiuendo ueit.At uiuere fine ucfhtu cultuq; corpisilicet at in aethio pia;fine tiu potucp no licet.Ideoq? femp diftidta ha:c duo repimus;& femp addi alteruide ueftitu lo quor.qa alteiji qcf eft uidlus hoc et fignificatu non copledliflalioqn non diceref ui&us & ucftims. Significat eni uidtus genus uitaejqtu ad moresiut qbuscu qs uiuat:& a qbus inftituaf': & qbus mo ribus, Ac neq; de penu jurifcofultis aflentior multa;quae ad uidlu non ptinet penu cedef uolenbus. Potior apud me breuis ilia Cice.diffinitio erit in li.de natura dc.Eft eni oe quo uefciur hoies penu. Inter pignus & hypothecam, Cap.cccclxxvii. Nnter pignus hypothecam rantu nois fonus differtiHaec Martianus.Vulpianus uero p prie pignus dicius qd trafitad creditore.Hypotheca aut cu non trafit pofieffio ad credi tore,Ego magis cu Martiano fetio.Iuftinia.uero cu uulpiao i iftitu.dices.'N a pignoris ap __ neilatioeea j>nrie cotineri diciusiquae fimul et trad 1 fcrcd iton:maxfe.fi mobilis fit.At ea qua; fine traditioe nuda couecioe tencnf'; r pprie hypothecs appellatioe cotieri diciusiSed noee hac differendaiex eo arguroetatum e:q alteiji latinuialteyi graecu lux deferuics lingus.pignus at no ta- tu creditori dat: fed iter pares fecu decertare mutuo offer t ;& apud fequeft^j depoic.Vir.i bucJEgo hac uitula ne forte recufesiBis ueit ad mul<9ra;binos alit ubere foetus Deponoitu die mecu quo pi, gnore certcs;Qui tame fenfus rariflimus e.nam illo figurato crebrius utimuriut apd' eundedpe pa ter dextra anchifes haud multa moratus Dat luueiiatqy aium pfenci pignore firmat qfi di.fecuru fe citiut q dat pignus, A priore fignificato dicius pignero 8i oppigneroiqd eft do aliqd arra boniiqua qda arram uocant;& repigneroiqd eft recipio pignus foluto debito.ppter hare uerba qdamiquoru e Prifcianusiexiftimat pignus i hue fenfu & i aliu ,pximu hre gtutn pigner su illu ;i quo fignificaus filiu &pabufione coiundliflimas ianguie pfonas hre gtum pignoris.Vnde enim oppignero; & repi gnero inqunt hremusinifi pignus pignens faceretC’No inepta qdem ro;fed qd refpodebun q? cu ha^ beamus foenus foenorisifacit tamen foenero 8i foeneror.Ide Prifcia.ait antiquos dixifle &: ioeneris: iiec tamen ut ei credamus exemplo probauit.Quid q> ex frigus frigoris fit refrigero. Quid q- ex t<> pus teporis fit temperoiex littus littoris fit oblitteroiex penus penoris ut fentioifit penet ro'iaddita r.qfi ad locum penoris introrTam eni penus q penetro breuis prima fyllaba c:ac mihi quidem pro¬ pria & uera pignoris lignificatio efte eaiunde uerba deriuanturiuidef.Nihil enim illi alii fignifica¬ to cum his uerbisiSi filii non aliaiut fentioirone appellati (unt pignorainifi q pignus quoddam in¬ ter coniuges funtitum uinculimealiter forte diuortium fieretitum'chariratisicuius rei argumetum eft q Jegimus fepe pignora filiorumiut apud Suetonium in Tyberii uitaiCommunis filii pignora 6C iterum tam manam qui foeminarum pignora. Ferruminatio. Capi.cccclxxviii. Erruminatio Qffius apud Paulu ait per eandem materiam facit cofufioncmiplubai ura no efficit.lde fentire uidef Popo.dicensiSi tuu feyphum alieo plumbo plumbauei is alie no argeto ferrumiauerismo dubitatfeyphu tuu efie;& a te redte ucdicari, Scyphum eni __argenteu intellexit.Cu his plseriq no lenduntiquo^ e Plinius; q li,x,ait: Nancp furculo uper bina oua impofitaiac ferruminatio alui glutino fubdita ceruice medio cequa utrincj; libra de- portanalui ferruminatio dixit quafi aggiutinatio illa.Ide.xi.Et medulla ex eodem uidefi iucta ru- bensin feneclute albefcensino nifi carnis ex offibus 3C cruribus mmetoru aut canum.quare fra«fta LIBER wonferruminaturiquafi non glutinatur nec coajefcit ac colligat.klem.xxxi. Gams Arab ix oppido ferruminatur in lapidesiquafiglutinafrn lapides.Ide.xxxviUnfeftatur plurimis uitiis fcabro ferru mineimaculofa nube occulta aliqua uomica pduro fragility cetrot quafi glutino & comiffura: fiue iun&uraifiue ligatura*Ergo ferruminario no utiq? per eandem materiam fade cofufione: fed inter dum quoq 3 per aliara plubatura per foium plumbum efficit confufionemmt ipfum indicat nome; fihaxconfufiodicendaelft Seruus. Capi.cccclxxix, Eruus ut eapud Vanuleium ta ueterator q nouicius did poteftfed ueteratorem no .{pa S tio feruiediffed genere & ca elfe aeftimadu Caelius ait.nam qcuncpex uenaiido nouicio rum emptus alicui mifterio ppofitus fitiftad eu ueteratoru nuero efle. Nouiciu aut no _tyrocimo ahfed conditioe feruitutis itelligi:necad rem ptinere latinefciat necnemec ob id ueteratorem q> liberalibus ftudiis eruditus fit,Apud VuJpia.fic fcribiftPraecipiut tedilesine uete xatorp nouitio teneat.Et hoc edidu fallaciis ueditoru occurrinVbiq; eni curant aediles ne empto res a uenditoribus circuuenianf ,Vt ecce plaeriqj folent mancrpiaiquae nouicia no funt: qfi nouicia diftrahereiad hoc fcilicetiut pluris uendant.Prsefumptum e enim ea mancipia quae rudia fut:& fup pliciora efle;& ad mifteria aptiora 8C dodliora;& ad oe mifteriu abiliora.Trita uero & uererana dif ficileereformare;&ad fuosmoresformare.Quiaigicuenalicanis feiunt facile dccurriad nouitio^ rum emptioncmn'ccirco interponunt ueteratoresiut r p nouiciis uendant quidtam cotrarium q bac duae iurifconfultorum fententine Quid magis abfurdumiq non dico inter eas n5 iudicafle: fed eas aut ambas feripfifldaut conrrarias eife no uidifle.Et qto plura in rebus & coiedtura dicunt efle de bentxum in uerbis tot fint;& tarn manifefle contraria.Ego ut inftituto officio fungar: 8£ inter hos duos fententiam feram quando alterius diffinitio a me tolli non poteftipotior mihi uidetur Vulpi ani opinio,8i cum caeteris fuperioribus conuenire. Venalicarii mangones dicutur uenalium homi* num,Martialis;Milia pro puero centumue mango popofcitv In annosiquot annis. Capfcccclxxxx, Ihil interelTe Popo.ad Vulpi.fcribit utru \ anos fingulosmel quot mefibusian \ fingulos diesiuel quot diebus legeret ;ipfe quoqj huic fetetiae acccdoipindc & fi ani legentur toe __I] aureiiide erit dicedu.Corrupere eft illud uulpiane atqj Poponi linguam latinainon adiu uare.Quis unq dixitiquot diebus.de no potius quottidie.Quis et quot mefibus;& no fingulis mefi busiCur et no addimusiquor horisiquot nodtibus iquot luftris.Quod fiqs hoc moj loquaf antelli gemus qde ex ipfa uerboiji ferie qd uelintame ut barbare locutu reprehedamus i&C ne deinceps ita ioquaf adnionebimus,Non aut formula aliis loquendi trademusiut uos facitis, labolenus melius: uiuir(inquit Falerni q> domi nafeetur quotannisaicl in fingulos anos binos culeos ha’res meus Ti tio dato.Quidam aduerbium hinc dicunnquod eft annuatimiut Pli.libai. dicens Herodoto tefte: qui tradit lingula milia talentum annuatim thuris penfitafle arabes regibus perfarum. Inter turbam 8i rixam. Cap.cccclxxxi, Jlpianus 8i Labeo fenrire turba fuapte nacura fignificare mukitudinem.Ideoq? turbam i _fffaltero fenfu ee prurbatione multitudis.Ego uero potius primu ac naturale fenfum efle ,p perturbatiooqd' docet uerbu ex ea fignificatione dudu turbo turbas :pturbo;dcturbo diffurbo coturboiquae nequaq ad fola multitudinem referunt&: turbo turbinis;&: ho turbidus q e iracudus et contra unu:& multa turbida dicunf.Ipfa quoqj graeca origo rupffH in hunc cudcm fenfum. Cae teru qa multirudo no fere uacat pturbatioe;& ipam appellaus turba &L colluuie holes uiles 2i cote-' ptos dicimus 8C fecem 8C fentinamon q> holes lint fordesifexifentinaifed q> fordida 8i abiedam ui-- tarn agant.Teretius in AndriaiSed fi tu denegaris ducereiculpa in te tibi oem tranfferet: tu illae tur bae fientiinter quos ha; turbas fientiNempe inter Sinone 8i Pamphiluiin quern omnis culpa tranff ferrerunergo turba erit inter duos.Et idem in eadem ait.Dii noftram fidemiqd turbae eft apud fo-' ru;qd illic hoium litigatur.Ego non nego aliquado turbam inter multosiquemadmodu rixam no lemp inter duosicuius multa exempla funt eriam inter pluresiut apud Liuium.Eo ano Romae cu i ludos a fabinoru iuuentute per lafeiuia fcorta rapentur concurfuhoiurn rixa ,ppe proelium fuir, & non longe pofhCum conuerfus in partes efTetrconfilium inter curfu rixa fedataeft, Sed Teren.for-- tafle ideo adiecit quid hoium illic litigat;qa uerbum turbae non fatis fignificationem erat perturb bationem efle multorum.Quanq 8i illud turbae non minus ,p multitudine hominum accipi port q pro perturbationexum pfertim de perrurbanone adiiciat quid illic hominum litigat.Sed de uno loco non attinet difputare ubi infinita fuppeditant.Dixi a turba fieri turbo cuius genitiuus gra'ma tici quidam uolunt ee f p ludicro illo inftrumeto turbonisiquod uel ex hoc efle documentum eft:^ formam acumine faftigiato uocamus turbinatam ad fimilirudinem ligni illius .Falluntur igit ipli gramatlcl in turbo tur bnis.quomodo in cardo cardonistquod nec ipfum inuenituit » SEXTVS Ignominio&miffio, ^ Cap.cccdxxxiu lipl Gnominiofa autem miffio (fi Iuliano credimus)totiens e quotiens is q mittittadiicit no -jrninatim ignominiae fe ca mittere.Scmp enl debet impator addere cur mittaC Sed fi eu exaudoraueita'ater Ifamesefficmlicetno addidiflet ignominix ca eum exau#qrauifie Pace tamen Iulianfexaudorare eft ducem ab impio fuo dimittereiuel miffurn fjcer mi. donate mifiione noilitiae plaauncput apud Quintun mj'lite mariano: Pf huic emeri tis bello ftipedrisitu cu tota fubnixu.Numida fregimus Iugurthaiexaudoratas armjs maus agrefti Jabore fubcgit.TXiuius ab urbe condira li.xxxv.Volonu quoq? exercitus q m'uo Graccho fuma fx deftipedia feceratiuejut exaudoratus morte duel's a fignis difeefiipEt in.xxxix,Vbrhoc mo exau> doratu eqte cu gra impatoris uiderut fe qfqj excufare & uicariu accipe,Et i.xhi, Vbi is ueiflet: oes milites exaudorati domu mitterenpmer qnqi mijia focium his obtineri circa Ariminum puinci am fatis efie.Idem lib.xRPoftero die cocione aduocata de rebus a fe geftis;& de iniuria tribuni bel lb alieno fe illigantis ut fuse uidorise frudu fe laudareticu deferuiflet milites cxaudoratos dimifit. Depedus, ^ Cap.cccclxxxiii. Epedus fi Vulpiano credimustdr turpiter padus.Mihi aute p fimplici potius accipi ui d detur id qd in multis fitmt demiror:deambulo:defumo;demoftro;cleofculor:depigo:dc pofcojdeuito;dcgufto:demorondepcor;demulceo;Quod fiquado repiafp turpitenqd' no memini repifle mend fit non magis ui ppofitionis q hoc uerbum coponifq ui ipfius uerbiiqd' citra copofitionem nonun cf turpem pachonem fignificat.Cice.in paradoxis;Si quottidie fraudas;decipis::pofcis:pacifceris:aufers;eripis;Si focios fpolias:serarium expila,Si teftamcta alcoru expedasiac ne expedas qdemiatqj ipfe fupponis.Hxc utru abundatis an segentis figna funt.Exenv plum uero eg depedus non fignificat turpiter padus.fed tantum padus apud Terenu phor, Ita me bene dii ametiut mihi liceat tamdiu quod amo fruinam depafci mortem cupio. Tale e hoc tcretia' numilludiqle lllud VirgilianutVitamcguoluitp landepacifcnllludquoqtapud.M.Tultii.rbeto.: Quida cum circufideretunnecp effugere ullo mo pofletidepedus eft cu hoftibus ut arma impe* dimenta relinqueretmnlireseduceret.itaq? fecit armis 8i impedirnetisamiffisipter fpem milites c5 feruauit.Noeft accipiendu pro turpiter padus ab audore ee pofitu.Quippe q cam narratide q co^ trouerfia e an ille turpiter padus fitinonaut fadum hols danat:&aliquotiens fadu hoc paulopoft padionem uocar:& in Jibris ad Herenniubanc eanderem geftam ita exponinut quod erat fui offn cii neqi accufenneq; excufet.fed tantummodo padum inter Pompilium & gallos lta-j^ifi'ejgnifi" cet.Hanc controuerfiam ab accufarore atrp ab reo declamandam propcnar, Gemmadapilli, Cap .ccccixxxiiii. •Z=$r gemse eent plucidse materise:uelut fmaragdi;chiyfoliu;amethyfti;lapilli contrarix fupioribus natursemt ab fcianimeuetani.Matgaritas aute nec gemmis nec lapillis cotinernfatis coftitifie ide Sabi nus ainqa cocha apd'rubru mare 8C crefcit 8C coalefcm Myrrhina autem uafa in gemis no ee Cafli us fcnbiuHocfalfum e pace hopi quattuor iuricofulrojy:cif oes audores,pbant: quorum Plinius titulu de gemmis non tranfiucentibus fecit;& myrrina in gemi s numerat & omnes lapides pciofos pter margaritam nole uni oquod’tantu latina ligua het gemmas appellatitum ipfa ro f Nam qs non uidet lapillus:quod generale e nomen olum puorum lapidum:fed fubltelledione pciofum idem ef fe quod gemmula.Nam gemmas etiamaccsepimus multoru cubitoyi inueniri;quas ut lapides non lapillos appellare poflumusuta cum minutse fuerunt lapillos appellare debemusf Quod fi hi lapi~ des tam grandes tranilucidi fiue perlucidi non fuerinnquales funt imperfedi.Nuquid uocabimus eos lapillos.Quid hoc ridiculum magis;Quod fi etiam omnis lapis lucidus gemma eft etiam parP um marmonquod in modum uitri tranilucidi eft;gemma erit.Poftremo repimus eiufdem colons lapides quofdam pmixtim conftare ex plucidis 8i non perlucidis:& ita permixtos natura ut no pop fis ptem appellare gemmam;ptem lapillum.Cuitius fibrosin',Cum dixiflet gemmas mai'garitafq; mare littoribus ifundinpaulopoft de eifdem indis ait.Lapilli ex auribus pendent r pfedo plucidi in telligendi funt.Et iterum lib.x.De rege indo pendebantex auribus infignes candoreac .magnitudi nelapilli,Margarita uero fiue margaritu qs negate lapillum pofliti'quse fempeft pufillus lapis* Ego qdem candidos illos lapillos ex indi regis auribus pendentes margaritas interptor.Hora.cum inqt Nec magis huic intra niueos umdefcp lapillos,de margaritis & fmaragdis intellexit. Margarita aut ficutlapillis forfitannegouta gemmis fateor no cotinen quod fere omnes concedut. Seruius tame gramaticus quafi multi aliter fe ntiutjinquit fane multi feparat gemmam a margarita;ut Cice, Nul lam gemmam aut margaritam & gemas uolunt dici diuerfi colon's,Margaritas uero albas uel gem mas integras margaritas ptufas.Haec Serqii oplo ab omnibus & ab ipfa ueritate diflentit. Eft enim margarita quse 1 concha nafeitur. Et conchy! ium dicitur quam uulgo perlam appellant.Haec et uo catur unioiutidem PJinius.ait.quia nunq nifi indiftinda repiatuneftq^ generis mafculini.Nam fee n ii LIBER, ; ^inini illudiquo nunc p nuam'mitate utunturnecaudoritate ttititunNcfcfo aiimapud quern fe periatunnec artc;cum debcret dlcmafculini potius generistut talio:ftclIio.*curculio, Laurentii Vallenfis patricii romani commentariorum grammaticorum feeundam lingua lati nsekgantiam libri ultimi finis. Laurentii Vallenfis ad Ioannem Tortellium arctinum cubicularium apoftolicum de reciproca fione fui 6i fuus. Ingularis tua Ioannes Tortelle turn erga me beniuolentia de meis qtulscuqj font lit tens opiniorhifeg pcipue qax ad eloquentia fpedantifacit ut quicquid de eiegantia lingua latinsiq primus ad eloquentia gradus eft amotou'd oe ad re potiflimu feriba f cum praefertim nihil eius generis tarn exiguum proficifcatur a merquod non tuo iu dicio;ne dicam amorumagnum effe uideatur.Non repudiabis igif hoc tanq exigua quod de r pnomine fui cum eius deriuatiuo annoraui uelut appendicem quaeftionis illius ubi qua: funr huic cum genitiuis prims ac fecunds perfonae communia :qui> fldmodum feis differuimus.Nam illic qus tnum ommjhic uero qua: unius tantu propria funt lex- piicatuneatenus prorfus quatenus prorfustquatcnus pertinet ad reciprocationem.Huic dicat aliqs oexigua pexilifcp matenamec fatis fenbi digna.Ifti egoanuitandus eft.n.in principio maxie contem ptus opens,affirmo no talem fibi introgrefib earn uifum irnfed magnam profunda' finuofam fimi> knnqus labyrintho euida etia fi minotaurus no inefletmt uere liceat Virgiliano uerfu dicere.Hic labor ille domus & inexplicabilis horror.Vbi ut no pleriqj falleremunnomo plsbenfed etia priiv cipes in dicedo ac Tefeo pares:q> fi]io illo Ariadnes aut no utimur aut abutimur.Necp de noftra ta rum memoria’.uejru de aliquot ia proximis fseculis loquor in quibus uix quilpia uitio hoc no labo^ rauitaicl utedi ifto pronomine:cum n§ pportenucl non utedi cu oportetiAt qufitato: qneceffario quants etia dignitatis uocabulo.Etcnim ut fuperfedea de genere hoc toto dicereiquantu gramati as diakdicis;philbfophis uticp in bis quae metaphyfica uocat qtu theologisnunfpnisioratonbus; quantu deniq? omnibus fermone utentibus eonducit rcijc uerborurneg iterpretatio;quod propriu eft elegatis certe hoc;cuius uimiiufcp lnterpretamuntannfaciedum e inter caetera uocabula quati Pluto inter reiiqua numina trium maximoru deorum:&unus & frater tei tius.Rides uiciftim copa rationis hypcrbo!em,Tu uero uel per me licet ridea§;tecu una etiam rifurumjeu inqt Hora,Riden tem dicete diccre ueru nil uitat.Rideas inqinon dendeas.Nam & propius ad ueritate accedet mea fuperlatio lidicula q tua cu detradhope derifio.nec nihil bella nec luconcinnainecinepta fane copa ratiq ent.Siquide queadmodu tres filii Saturni; fi uetuftati credimusiomnia iter fe diuiferejut iup- ter cslu.Ncptunus maria Pluto inferos fordret.ita tria pronomina 8i inter fe germana: & inter cx teras uoces primanaitum omnem perfonarum numerum cqmpledutur.Ego fimile iouixuius pri ma eft dignitas’.tu fimile Neptunoicuius lecunda:fui fimile Plutonixuius ternaitum omnia per to tide deriuatiua cuiufqj fingula fibi yendicant.Nam quid eft q> non meumiaut tuumiaut fuum diet queati& licet fui non contineat tertiam omnino peribnarum;tamen illius ueluti fons eftiperep ip^ fum ea tota nuncupatunditius nimirum ac locupletius utroq^ aliorumiquoniam plures uoces pof fidet tertia perfona q rcliqus;6< hinc quoq; Pluconi comparandum:qui Diis a diuinis;5t eadem ca grsce Pluton appellatur.Eo quidem magis;q> ficut Pluton defectum lucis fentit: eiufqi imperium omne ex alieno pendet orbe:q> hinc illuc anims defeendunt fine quibus non exifteret illius regnu lta fui 8i defedum nominatim habet:& nifi regimen eius aliud dependean nequid fubfiftere:5t qd ad rem maxime facit;que.madmodum Plutone prefide bene malccp fadorum iudicia exercetunfic in ufu didionis eius bene nialeq? loquentes prscipue iudicantur.ut qui ex hoc iudicio abfoluti d i* fceflerintihi optimo iure tanq ad elyfium eantxumcp Virgiliano Ancbifa dicant, Quifq? fuos park mur manesiexinde per amplum Mittimur elyfiumisj; pauci laeta arua tenemus.Quare fi pronome iftud ranto deo comparari potefticur eius tradatio perexigua perqjexilis exiftimetur.Libuit iocari ioannesidum noftram materiamimunus uidelicet in te meum non eiTet tantopere conrenendum oftendere uolumus fed idipfa tradatio planum faciet;me eius ei eum eodiuep illius illi illuillo.Cuiufaudoritate lrnitatu ncHRj fuenio neiem:ita Bl fuam natnram interdu deferit hoc,pnome;& in locum fuum aliud fuccedere pa titur;Quod nobis adeo denegatum e;ut ficuri mei & meusttui &tuus: ita fui Bl fuus nequeat alters ip altero ponixurn non latina fit:fed barbara oratio,ego amo amicu mei uel tuiihic amat filium fui pro meum tuum fuum;6f hie me credit ola facere amore meo;odio tuotinuidia fuatpro mei:ruj'i fui qux apud grsecos non eft differentia.Siqdem ut alibi probauimustfui ut mei tui noftri ueftri; paffi ue accipitur.Suus uero ut meus tuus noftru ueftrutnofter uefter pofleffiue uel adiue;quod Prifcia" num ignorafle ob graecam forfitan imitationemtquam mirum tarn ueru eft.Cum ergo tot lint qux bus a graeca noftra diflentit oratiotnon quid illi dixerint eft intuendum ne in eundem in que non- nulliificut oftendam errorem incidamus:fed quid noftritquorum audoritate utamur. Non efle tria generated reciprocationem fufficere, Capxccclxxxvi. gl Aec pfatus ad rem ipamuenio.Eius tria Prifcia.genera facitjunum qd uocat reciprocu; ", cum hoepnomen in feipm reflediturmt Cato amatJe, Alteram quod uocat trafitione icum per deriuatiuu eius loquimunut Cato amat fuu ftliumtfiue Catonem amat fuus fi __jlius.Tertiu quod uocat tranfitionexu accedat altera uerbumel in primitiuo fic.Cato p catur me ut fuifilii miferear.Sed optimu fuerit eius ad litteram fubiicere uerbaxaqj aliqto longius repetitaiquonia no in unius tatu quaeftiois ufum repetendquae haec funt.Poflefliua uero modis co ftruuntur tribusxu uerba uel a pofleffore in pofleffione;uel a pofleffione in poffdToreiuel extrinfe cus tranfferunf.A pofleffore in pofleffiondut doceo meu filiujdoces tuu difcipulumidocet ilk fu" um auditore.A pofleffione uero in poflefiorem paret mihi meus filius;paret tibi tuus dies; paret il Ii fuus feruus,Extrinfecus;ut doces tu uel ille meum filium.doceo ego uel tu fuu illius filiu,Sed me lius hoc p trafitione.ut rogat ille ut aocea fuu filium. Cum fit enim relatiuu exigit ut prius cogno fcatur pfona poflefloris fui;ad quam referaf,Et feiendum q> omnia pofleffiua poflefloris qdemp" fonam fecunduprimmuum figniffcant,Pofleflio uero ipf^tertix eftpfonae;ut meus:tuus;fuus;quo mo 81 noia qbus eoniungundut meus paterttuus filiusiexcepto uocatiuo; q folus in primx pfona: pofleffiuis inuenidcum fecudx copulatur pfonaetut mi pateno mea tu;o nofter Chremes, Omnia tamen poflefiiua in gtos primitiuorum eaam uerbis fociata poflunt refoluitut amicum meum mo ueoipro amicum mei,Et Euandrum filium Turnus interfecitipro Euandri filium;-& Daunius fill" us ah Aenea uidus efttpro Dauni filius.Hoc autem intereft ^ uoce pofleflxui genus 8l cafus 81 nu" merus ipfius poflefiionis oftendirur,& fubftantiua qdem uerba poffefliuis coniuda ad pofleflbres referundut tuus filius fum & meus pater esi& fuus e illius feruus & aliquanto pofterius, Nos uero primitiuis qdem,i,fui fibi fe a fe uel per reciprocationemr fui potior fibi indulgetiuel p trafi'tionem utimunut hortatur me ille ut fui potiar.rogat te ille ut fibi indulgeas.Pofieflluis uero cu I illis fiat tranfitiomt fui ferui milereF Bl fuo feruo prodeft 81 fuum feruum diligit.Nec aliter tame pot fupra didu pofiefixuu tertiae pfonae conftrui cum aliis extrinfecus perfonis nifii per retranfitiondquomo primitiuum eiusu.niff prius a pofleffore eiuspficifcafin aliam uerbu perfona,& fie ab ilia rurfus ad pofleffione tertiae;ficut ad ferat rogat ille me u t fuus feruus miniftret mihi uel tibi, precatur me ut fui pris miferear,petit te ut fuo profis filio.obfecrat Cicero Varronem ut fuum erudiat natu, Et no tandumicum a tertia in tertiam fit tranfitio pfonamnn dubium uenit pofleffio ad quam ptineat ea rummt rogat ifte ilium ne fuo noceat filio.Ambiguu cuius filioTuo iftius an illius,i,rogatis;an eius q rogafiquomo Bl apud graecos dubiu fit utru Platonis an Ariftotdis fuum,Non uideo qd opus fuerit hac diuF" fi'onexum 81 alia genera feu aliae fpes efle poffint ut pufterius apparebit.neq; haec ipa fan's iter fe di ftinda fi'nt,Quae enim fpes haec erit,Cato cupit me aicum fibi uel fuum,Optat te coli afe&a fuis* Ait domum tuam fe audore extrudam flue fua pecuniau'diquam reipu,teftimoniu mex i fe uolu tatis.Rex eft domi fuae tetus fua gloriatfua queneg deledat.Terra per fe ftat:& alia plura, Vt fortaf fe ficut expeditius ita fatius fuerit haec 01 a appellare reciprocationem.Quod^pemodu Pnfcia.ipc confitefcu longe poft inquit,No aliter tamen hoc fit nifi prius a tertia pfona uerbu aliquod;ut dixi muspficifcafad alia extrinfecus perfonam,& fic ab ilia p retranfitionem ad earn reciprocetur aliud uerbumrut rogat me ille ut ad fe ueniam,petit te ut fibi des,hortatur milites impator ut ponantur* Quapropter hoc tanqua general! uocabulo no aufim dicere folo uti poflumus, n iii LIBER Vndc didafit reriprocatio. Cap.cccclxxxvii, Vod ex eo didum eft;q> ficut reciprocatur fpiritus cum reeipitur;# unda uiciflim alue. mSm us littus,Et Euripus ad priftinum fubinde curfum rediens rcciprocus elbita harcjpnoia J altcrum primitiuum;alterum deriuatiuum ad id unde ,pdierant;reuertuntur:quod grse C i uocant.Prifcianufqj interpreratur fui pafTum;& fui paflionem cum durettum minus apte;quia fuitut diximus tancummodo pafliue accipitur, Satis aute erat red' procum 8i reciprocationem dixifle. Quomodo foloecifmus admittatur in fui 81 fuus. Cap.cccclxxxiii. T hac quidem quomodo fit utendumxx fuperioribus liquettquonam aute mo aliq ea abutantunPrfcia.oftenditinquiens.Terti* uero pfon* poflefliuu fine uoce altera figni ficante pofTefforem fuum non poteft adiugi alii perfon* per fe.Si enim dicam feruus fu us miftrat mihi uel tibi;foloecifmum facio.Prope modum ipfe pceptor hoc jpnoie abu> fus e.Na ego dixiflem ipfiusjut referafad poiTeiTiuu potius q fuu quod referri uidefad uoce altera; qd* illic non fentinde quo latius poftea.Sed cur de primitiui foloecifmo omifit exepla;qu* res mul turn faciebat ad hoc uitiu deuitandu;ut ego dixi fibi.No eft fibi cur* refp, Tu fuifti fecu pro eo gd c ego dixi ei;n6 eft ei cur* refpu.Tu fuifti cu eo; An q> temporibus eius \ hoc nunqaut uix unqpca batur;Quippe ca hac quoq; tepeftate minus in fui peccefjq in fuus:Sicut enim dto 8i ablto poftpo fita pr*pofitioe curaput cxeplis docui;&: nonnunq forfita gto:ut feci amore fui; uulgus tutitur ita non utitur ad5 ablatiuoc^.Quism.fic loqturiuidi fe:pgo ad fe;indigeo fe;redeo a fe.Profedo g. feir am nullus. Vt fi rede rocinantiminor fit eius psiin qua peccafiutpote no plane per duos caus; Aut uero i fuus p oes.Per ntum:quale fuit Prifciai exeplu;& in appofitomt hoc e opus fuumip obliquos ut ego fum amicus patris tui;tu non places filio fuojlegifti librum fuum.pone hoc ad pedes fuos;li> bris fuis fruor in hortis fuis coenauimustpro eius fiue ipfiustfiue illius.Qu* dici non latine; fiq ra> tio ita reddi poteft’.in primitiuo quidem:q> cum inter hunc modum loquendi quern reformidat; 8i ilium quo utimunnihil intercftipalam eft eostfemper enim falfa feipfa conuincmfua cofeflione pec care.Vt nuper qu*dam gr*caru litterarum ignarumiquem q> negares pter loquedi confuetudine dicendum efle Ariftoteles ita fum percontatusinonne Ariftotelicos omnes dicunt* Cunq? ille re^ fpondiflet etiam ergo inq ueftro teftimonio dici debet Ariftotelesinon ariftotilesiut fieri poflet an ftotelicus.In deriuatiua autem quod confequens efticum fit hoc eiufdem natur*;q> illi tanq geni^ tori uel dominoiucl duci non licetud huic uel filiomel militi non licere. Prima caufa cur fui 8i fuus abutimur p eiusiuel ipfius uel ilIius,Capi,ecccIxxxix. Erum hie qfpia necg hac mea rone contentus neq; Prifciao tradenti laris fidei hens ager nobifeu audoritatibusiopponetq? uergilianu lllud.Tum breuitcr Barcem nutriceaffa- ta Sich*i.Nanqj fuam patria antiqua cinis ater habebatiQuod haud dubie illi fimile eft fe ruus fuus miftrat mihf.fiue feruu fuum uidi;&: c*tera quxptnli pauloante p oes cafus exepla.Vbi &fi abeft ad quod referaf fuustidem tame fubaudif.nemo.n .dicat fuusjnifi de eo ;cuius hita fit metio;ut fi rogati ubi e Titusirefpondeas nefcio:feruus fuus e hicmel feruu fuu uidiJn quo (i foloecifmus e;& in uerfu uergiliano fit neceffe e.Sin i hoc no erinfalfo ait Prifcia.in illo ee. Quid igifad hoc dicemusifi Virgilium danamus tantum uirum;&: poetarum latinorum Jonge principe. Quis ferat;&: non eius au&oritatem qualibet rone potiorera exiftimet; Sin Prifcia. iam 01 's huius ars fubuertafinullaniq; autem fuperuacunm maximoru audorum fuiffe dicamus obferuationem oportet.Ego &fi uideo Prifcianuifi modo’aiaduerterit id diffimulaiTeitamen ipfe non diflimulabo; aut ia non diffimnlaui potius.Quippe qui fupioribus exemplis fimile ee confeflus fum.Sed uel poe ticam licentia excufanda reonuel opis lmperfechonem.Etemm credere libet Virgil.cum tale quen dam uerfum faceret.Nancg fuam patria liquerat tellure fepultamnmpeditu prima fyllaba uerbi 1<> ga mutafle forma dicendiiatc# foloecifmumtfi didtu.m fas eft incidifle; An non illud huic ex fupiori libro;8ifi non pfimileitamen no diffimile prorfus eft. V r iuite feeliees qbus eft fortuna pada ia fua.f. eodem mo quo diceremus.Viuant foelices qbus eft fortuna perada iam fua; pro ueftra pofitum eft fua.Quod fiqs dicat pofitum ee propipriairedeq? hoc diei;ut id rede diceref. Viuite foelices :qbus cfortuna perada iaro,ppria:hic nihil dicaticum fuum etia pro proprio acceptum natura terti*pfo nx non mutetinemocj fie loquatuneft mihi aut eft tibi ufus fcnbenducum tamen dicamus; eft mi hi aut eft ribi proprius feribendi mos.Nam illo huius eiufde poet* uerfu Quifcj fuos patimur raa nesinon refertid fuos ad primam perfonamtquia lie refoluenda eft ora tio. Nos patimur manes; fed quifqj noftru fuos cuiufmodi paflim reperiuntur exemplaiut cum in bibliotheca nos ad fuum qfcp ftudium libros euoluerimus.nempe cum libros euolueremus;6t ad fuum quif<5 ftudium ilJoseuol uerer.Non eft autem huic uirgiliano de quo difputauimus;ouidianu illud fimile.Refpice Laerten, Vt iam fua lumina condas ubi nonnihil rationis eft q» utrucjj uerbum eidem feruit fuppofito.H*c igitur Virgilii audoritasifit fiqua funt eiufmodi apud alios loca quorum nonnulla poftetius attuv gam prima exritit caufaiut iam Qufas enumcraxe incipiam uulgaris erroris. _ _ DE RECI,S VIET S V VS [g§|xrjrj| Secunda caufa. Cap.ccccxc. L rcr a gjnonnuJlis in locis fiue hofunr.fiue tempo^- culpa Jibri corrupri funt;ut apud Ct B y'ceronem in Salu.Quod fi iftius uica mcmoriam uicerinaliam patres cofcripri no ex ora 2$ tione.fed ex moribus fuis fpcdare debetis.Quem locu nifi emendefmon confida me ex pofituru.At hi qui fe exponere pofle cofidunt:ut in tora fentetiaific in uerbo fuis:qd oratro pofcat non refpiciunt.Nec folum comunis eft huiufccmodi fnenda libro^ifed etia priuara in fuis cuiufq? codicibus.Nec aliunde facftu eft:utcp encleticam quidam preponannquojd funt.Ebrardus & alexl dennifi g> Virgil.male legunnut in illo uerfu.Se fan’s ambobus reucrifcp uenire latinifq;, 1 Tertia caufa, CaD.ccccxci. _Ipreuidemus quo referatur hoc pronome quada ambiguitate deceptive apud Virgiliu: in Priamustfunt hie etia fua premia laudii'Et apud QuWtaq; acceda in plerifqj Ci.atqj in his ero: quae indubitata funt breuior.In quibufdapaulumfortaflediflentia.Namcumetiainiudiciu meu oftendero fuu tamen legentibus relinqua:quafi id fuum de Cicerone dicatunno de legentibus.Et a libi.Dum idem audor cur Ciccronis exemplu contraxerininqt.Quae qnia erat longioramon furs uerbis expofui.Suis accipere picric^ pro Ciceronis accipiendum fit eo modo quo illud exponam al^ Itercatiionem noftram fuo ordine ac fuis uerbis:Idem quoeg in primitiuo contingitiut ap cum in hac uita teneaff Quod melius eft;q fi diceref’iquid eft huic quod fe in hac uita teneariE diuerfo alibi. Hie igit.T.Liganus: tu nihil aliud eginneq; enim hoc diuinabat:nifi ut tu cum ftudiofum 8L bonu uiru iudicares:nuca te fupplex fratris falutem petit.Vbi ego citius dixiflem fe:q in illo eiufdem ad Atticu.Sub querulas litteras miferanq* quaeda a fe conftituta refcinderem;quia no minus belle diceretur:q> quatda ab eo fiue ab ipfo.Hanc eandem differentiam agnofeas interuentu ppofitiois:fcd magis \ ipfe q i is.Quin eilianus in quinto inftitutionum:Nec excmplum libeter quod in fe recidattfacit. lde in.vi. Quanq LIBER aliqui reperiunfcqui ne id quide quod in ipfos recidere poflit.euitet,Sscpei ddb hxc coiuuda rcpe^ rias uel nullas uel aliqua interueniete prsepofitioeiSJ prajcipue inrer:ut idein decimo.GS fit diuer^ infM 4 fVnm-ific pfn ivjrfiknc alfri fatitfPlvulia ) eft.Huius prsepofitionis Si ilia pprietas eft;g> no tarisicuantecedit uel genitiuusrut in proximis exemplis;& in hoc Tulliano.Necmihi extern^ im- dicio uidetur folunr.fed etiam ipforji iter ipfos cocefiu ita tribura fniiTe uel datiuus ablatiuuftpmc apud eundem Qui.Circa quern inexplicabilis Si gramaticis inter ipfos Si philofophis 1 pugna eft.Ec itei&Namin magnis quoqj audoribus incidut aliqua uitiofa;Si a dodis inter ipfos etia mutuo rep henfa.Secus quotiens antecedit nominatiuus accufatiuufue:ut apd Cice,Vt enim pulchritudo cor pons apta copofirione membro^ mouet oculosiSi deledtat hoc;q> iter fe, omnes partes quodam le pore confentiunt.Et ite^iDamone Si pythiam pythagoreos ferunt hoc animoj inter fe fuifie, Vbi ego non aufim dicere inter ipfas Si inter ipfos,Na illud ab hoc genere diuerfu eftrquale apud Quin ti.Nerao igitur dubitauerit longe efle optimu genus antiquorunn quo ut eft aliquid inter ipfos co muneud eft iudiciu aere terfumcg:ita lngenio^plunmse formaj.Hadenus exempla de funnunc de fuus proferamXacero"offidoi }4 unde modo protuli exempla libro primo.In primifq? uerfutu Si cal lidum fadum'Solonisrqui quo tutior eius uita efTet furere fe fimulauit.Et in eodeJlla tamen pftare i ipfius regnat8i ante ipfius hortulos:8i quia, eius ilia fit;6i fe eius fuus pudoncaete^ in his teftimoniis duplicia fuere uerba.Quid ubi fut fingulafNempe ide fieri uidetuhnec differre utrum dicas.Cepi colubam cum pullis fuistan cu pullis eiusjnuei turture in nido fuo an in nido eius.Expuli leone ex antro eius an ex antro fuo.Necaui lupa Si catulos fuos; an Si catulos eius fiue ipfius,Tuetur nos deus propter fua clementia;an propter eius ipfiufue cleme tiam Ante domu fua me fclamauit:aut ante domu eius ipfiufue:& fimilia.Ego uero ita fentio qdo pofitum fatpius etiam dici fiue ipfiusrfiue illius. Ad fuppofitum:ut tuec nos deus propter fua cleme tiamrno propter eius queadmodum didmusrtuetur nos deus fua bonitaternon eius bonitateJncla mauit me ante domu fua ;non ante ipfiustqueadmodum dicimus eiecit me domo fuatno domo ip,* fius fiue eius. Ad appofitum, Amamus deum propter bonitare eiusrAllocutus fum homineante do mumeiusilibentius dixerim q fua.Ita cepi colubam cum pullis eius.Inueni turture in nido eius.Ex puli leonem ex antro cius.Nec tamen ratio obftat:quin 8i fuo dicafrac ne audoritas quidem Ci.de rep.libro fextodtaq; illu de fuo regnotille me de noftra repuli,percontatus eft.Ter. in adelphisiSuo fibi hue gladio iugulo.Nifi fi quod addatur appofito adiediuu uerbuue:ad quod fieri reciprocatio debeatrquod genus eft.lnueni leonem iratu ac faeuiore ob amiffam pratda fuamrVideo columbam rriftem in periculo populojjd fuof&.Nofti ilium minus fuo q fuo^ cafu perterritum.Sentio homi» nem ambulantem per domum fuamrnon per domum eius.Item fcio il lum dolere fortunam fuam; Si in primitiuo quoq^Opinor hunc cognofcere contemptum fui.Illud tranfeo nemine poile erra* reiquaado fuus eft fubftantiuum;uteius:autipfius:aut illius utafrnt comperi ilium cum fu is; fiue inter fuos, Quinetiam uix erratur quado accipitur pro pprioiut de hac re dixi loco fuo non ipfius Et referam hsec omnia fuis locis ac temporibusmon eorum. Caufae cur eius:ipfius:illius abutamur pro fuis. Cap, cccclxxxxiii, Tqjex nx comemoraui non mo fadu eft.ut multi pro eiusifiue ipfiusrfiue il lius uterenf luusiueru etiam e contrario pro hoc illius abuterentunde. quo folcecifmo nullam fecit Prifci,mentionem:qualiafuntmeaproximaexempla:ut uideo columbam triftem in periculo pullorura eius.Vel coluba luget pullos eius 8iquale Donati gramatici;ut gram^ maticos potiifimu fuse arris admoneamrfi modo Donati grammatici libellus eft de uita Virgilinin quo quoq; alterius generis uitia deprehendas, Ait enim loques de Virgilio: Voluit etiam eius ofia Neapolim tran!lerri:ubi diu & fuauillime uixerat. Ac pauiopoft; Tranflata igitur iuflu Augufti eius ofla prout 1 ftatuerat Neapolim fuere fepultauia puetolana intra lagidem fecundum: fuoque fepulchro id dutichon quod fecerat: inferiptum eft; Et iterum : Item rogauit quo pado quis altam foelicemque eius fortunam feruare poteft, Superius uero. Quod cum magiftcr ftabuli Augulto recitaffet.duplicari fibi in mercedem panes iuffit .Et alibi rAliquoticns fibi uel fuo pro eius Sd eius ,P iuo uel fibi,Veru eft graeca quocj figura no minimu caufe accefiit huic errori id qd* me poludtus lum oftenfu^ Nam cu pro uino rou liceat dicere turn fuus;turn eiusitum ipfius DEREaSVIET SVVS tarn illiustnon tamen quodlibet temper tardus aur indiligcns interpres;quado hoc illud cSpetatno q rnaioribus credimusiilli uero digni maioribus fuis creder uoluerunQuo magis ex his pcipue ui- nefcio an honor potius habeat ;nec magna corurn traductoribusifi modo dignitatis ho^s ro adhf- benda eft.q uel incerti funt uel ignotituel inter fe diffidentes.Hoc mihi diifimuladu no wit: uel ob id ne qs mihi iftorum obiicerct audoritatemjn pfalmis igifquos Hieronymus certe no tranftulit ubi plseraq; huiufcemodi rede tranflata funtnllud non rede a gloria eorum expulfi funt:p a gloria fua.Etite^r.Qui exacuerut ut gladiu linguas eo^;p linguas fuas.EtiteruiSaturati funt filiis;& di- ibi:Et abftulitficut oues populum eiusiquod meliuslegitur fuum.Sicutibi quoqy Sicut locutus e pos fandorum q a faeculo funtpphetarum eius, Alibi melius p os fandorupphetarum fuorumtq a faeculo funt. In his omnibus grseceeft gtus ille pluralistic fingularis Aliquando & fi eiusifiue ipfiustfiue illius tolerari potefbtamen latinius eft fuustut in eiufdem pfab misiNecp defcendit cum eo gloria eiusip fuattametfi aliqui non legunt eius.Et iteiji Defideriu cor dis eius dedifti ei,& uoluntate labio^ eius non fraudafti eu:p fui & fuis.Et ite^, Brachium eorum non faluabit eosipro fuum. EtitcrumiBenedicite domino omnes angeli eius;Benedicite domino omnes uirtutes eius.Benedicite omnia opa eius p Jfui fuse fua;quale eft illud in apocalypfi. Opa eni illoru fequunt illostquod citius dixiffemiopa enim fua. Huius tamen generis non eft:fi interuenit uerbum ad hunc modunr.Quod pater non amauit tetfiue patrem no amaffe te pbat ipius teftamc turn potiufqfuumiut eft apud Quintilianum libro primo.Quomo & ipm 8C Virgi.quocg fcripfiP fe manuseorum docent.Nam in illo apud pfal.Omnia a te expedantiut des illis cibum in tempore dareillis co]ligent:illis pro fibi pofitum eft.De fecundo illis magis loquonqd' fibi quoq; traflatum inuenio;fuo autemp eius.quod fupioris generis uitium eft illic,Ad nihilu dedudus e in confpedu tuo malignus.Et iterumtSi aut dereliquerunt filii fui legem meatquanq lego in qbufdam editioni' bus utrobiq; eius.Et iteru;Anima autem mea exultabit in domio;&: deledabitur fup falutari fuo» Nam id fuo ad dominum referf:non ad animam ocutou .At tibi nefcias an uarietate gauifus inter presfinancohlio mutauerit.Quonia fecudualritudinem caeli a terra corroborauerit mifericordia fua fup timetes fe.Quomodo miferefpater filioru;miferms eft dominus timentibus fe. Et in eode pfalmo paulopofbMifericordia domini ab seterno 6i ufcpin sternum fup timentes eum;& iuftitia illius fup filios filiorum his qui feruant teftamentum eins;& meores funt mandatorum ipfius; pro bis quinqj noftris fua;fe;eius;tllius; ipfiuftunum epnomen graece idemiquod mo dixi.'quod nunc afpiref;necne;non attinet diceretut tacearo raris in codicibus pfalmorum repi^ riri hanc diligentia.Nam cseterorum ecclefiafticorum librorum nullis adhuc reperirimec earn iudi cio meo fatis exada.Vter tame fermo melior fup timetes fe;an fuper timentes eum:Lucius dunta^ xat gratia fuper timentes eum;uel ipfius interptis teftimomotqui priorem quodammodo pofteno re correxinnifi uadetatis id gra fecifiet.Huius generis quocg locus eft;Stabunt iufti 1 magna coftan tia aduerfus eos q fe anguftiauerunt.Quod fi dixiflet aduerfus eos qui ipfos anguftiauerunt; obfcu dtatcm deuitaffet.Vt taceam q> magis aduerbium etiam tranftuhfTet. Quomodouiteturamphibologia. Cap .ccccxciiii, Nimuero deriuatur obfcuritas hsec amphibolyae p aliquot fere triu pronoiumas; ipfe;il le q cu aliis duobus fui 8C fuustmo pugnattmo conuemut ritu troianoru pueroru; ut eft apud Virgiliu.Et nunc terga fuga nudannnuc fpicula uertunt Infenfi fada pariter nunc pace ferunf.Mutauit mo fe in ipos:mutabo alio exeplo in eosiut fecit iterpres fupius in pfalmisifi tamen mutafle dicedum e.Cicero I Brutods foceri inftituto:quem qa cooptatus in augu ru eollegiu non eratmon admodu diligebat.Prsdertim cu ille Quintu Scseuola fibi miore natu ge cetum ptuliflet.Na id fibifut Quintiliai uerbis utar)q cum notat:& ad focerum referri 8C ad Fanni urn pot,At fi dixiifet ei;de Fannio antique locutus intelligerefiaut fi ipfi;aut fi illi.Sic pfertim cum his Qnintum Scaeuolam illi.Et ego quidem deuitare doceam amphyboliam. At Prifcia.cuius hoc crat oflicium cum earn notaunon modo id non facir.uerum etiam in ipfum incidit paulopoft; du ait.Vel cu tranfitu facit in aliquos fibi coniudosiut ille miferefeorum q fecum uiuunt; uel fibi pa^ renrum uel fecumdegentiumidat fibi fauentibusnncufat fecum certantes:& inuidet fe indigetibuf Na id fibi 8C id fe cu ta pluralis fit nueritq fingularis quo referfambiguum e.Sed haec amphibolya in primitiuo ealla qua ipfe notatiin deriuatiuo.Rogat ifte ilium ne fuo noceat filio.Quafi uero ni¬ hil ad rem feceret illud de Cicerone 8C Varrone aliud ambigui protulit exemplum, Suus eft illius feruus 8i fimilu male dici. Cap.ccccxcv. i LIBER N quo eti'am exponendo q in illo no feciflet errauitiut ad alia quaeftione trafeamus, Er. I rauit enf ingens- abiguuicuius filio fuo iftius an iliius;Cuiufmodi e qcf fupius dixit,Do." ceo ego uel tu fuu illius feruu;& ite^aSuus e illius feruus;&: lte^uSuus ilJjusuthus ipius _ ___ hofsjlncpalia lege port materiamifi lubftatfuis uel uocatiuis uerbisadiuga^fieut 8i noia rneus es filius;meus uocaf feruus;tuus nofor parens;tuus e patenfuus illius fum filius;fuus illius es fiiiusifuus illius e filius,Et aliquado poft no femehquae uerba mox fubiungabquo^ Brifciani exem piorum unum eifuus Verg,uerfus fimile illimtrum Platoisian Anftotelis fuurmqcT fermois genus qrura meminunufq inuem.Eocp mallem aliena promififlet exempla is qui hoc trading fua finxif-" let.Ad hoc probandum ea quocp facieot;quae de coniuncta huic materia difputabimus, Quod neqjdifcretioismeqjabundantiaecaufapo flit addifuus, Cap.ccccxci n, I Am uerba quas mo promifi me fubiundurumtriqj atq? adeo multiplier quaeftioi feruiec & iccirco prolixiusrecitentiqua: hxc funt.Difcretiois quoq?caufa uelabudantiaelolae cu gto poffeflohs addi ntus pofleflluimt fuus e Homeri mosJntelligif enl non alterius Si fuus Gieeronis filius hastes eft paths coftitutus.Suus dicit ad diferetione illiustq fecu du leges no e fuus.i,fub ptate paths legitimi ho eft,Quod at fuusp uniufcuiufcppprio accipif ufus c5firmat,Virgi.geor.prfo:Molesfua thura fabah.Tere.f phor.Quot hofes;tot fentetiae.Suus cuicjj mos e,Sinaut f pofleffione fit a pofleflbre trafitioiobliqs poflefliui utimunut Cice.Mifercf filii fui pbet filio fuo,Si extrinfecus fit tranfitio f poflefTione tertiae pfonae;fufficit gto uti ipius pofTefloris mifereor filio Ciceroistdono filio Ciceroisiaccufo filiu Ciceroisflicet tamen et addere poflefliui cal¬ lus cofequetesmel diferetiois ca uel abudantiaemt egeo fgenii fui Cice.Bcnedico ingenio fuo Cice, Si. fimiliaJllud quoq; feiendu q> cu f aliis poflefliuis olbus liceat primitiui gto pro of eoru uti cafu quod oftedimus i hoc quoq? poflefiiuo Jmofe tertiae perfonae;quomodo f aliis tunc utimur; cum ipfe poflefTor aliqd agat 1 poflefiionem fuam;& cu in alia tranfitum oftendatur facerejpfua poflefli. one;ut amat ille fuu filiu;& amat fui filiu;benedicit fuo fi]io;&: benedicit fui filiofli tamepoffeflio i pofleflbre faciat trafitionemon e congruu uti primitiui gto pro poflefliuoiqa uim bet copofti grae- ci;ut Ciceroni redit fuus filiusmo fatis commode pro hoc dicitur Ciceroni redit fuus filius pro fa', us filius Si flmiliaiquia fic hxc apud graecos bene dicitur ki KSpnaHcc 9 iA6toEocutou vioar: mfi fi more atticoj? fimplici accipiatTEt fciendum q qa primitiuu eius tam fingulare q plurale eiliceti pofleffiuo Si unu 8i plures poffefibres ftelligere pro fignificatoe gtf ad pofleflorem pertinetisiutfu us illius;&: fuus llloru.necmiru fi p retranfitionem romani utunf his pronoibus.i,fui;fibi;fe a fe; Si eius poflefliuo ut oftedimusmecnon fi ad coiunchone fui ad alias et perfonas aliqd agat;ut ille uo^ eat mead feiducit te fecuitrahit ofa I fe;uel cu tranfitu facit l aliquos fibi coiundtos; utille miferef eoru q fecum uiuunt: uel fibi paretium fecum degentiurmdar fibi fauetibus,*incufat fecu certantes; Si inuidet fe lndigentibus.Et uidentur haec omnia poflefliuorum uim habere Si fimilia: nec incon grue huiufeemodi coftrudionem habuifleicum attici quoegfoleant huiufccmodi copofitis coftru dionibusXenophoOTto TTHmutov’EaxaTTE prfo xAAocrhKpctTnaosuiQuodat etgto&dtoqui loco gtf pofTefloris bene add if etia poflefliuuait fupra dixlus no Tolu noftroru; fed et atticoru ufus coprobat, Virga Bu.Et me phoebus amanPhoebo fua femp apd me Muera fut lauri;&: fuaue rubes- hpacftus.Ter.f adel,fuo fibi hue gladio iugulo.Plato i timxo, Et quod miru eftihoc ipm et prise Si fecud^. adiugif p r onte apud fllos __ ^ pio quo nosdv cimus meu propriu:& tum^priuiDr tame &fuuppriu illiustno putefabundare fuu; fed Idubitabi^ 1 em diferetione fignificaredllud quoq; notandu:q> tertae pfonae poflefliuu ad innuerabiles(ut dixi mus)refer£ pfonas,qppe cu ad ofa tertise pfonx pnola;&ad ofa nofa Si pticipfa pot referri; ut fuus illiustfuus irtiusapfius:huius:eius;fuus.Virgilii uerfusifua difeentis diligentiae.Primse at pfonse pof feffiua Si fecundae no egent p feplata adiundioe alicuius gtficum uim gtf finiti f fe ha beat; quomo nec fuus eget gemtiuo fui pnmitiui;quem in fe poflidenfed extrinfecus alterius uocis propter muh titudinem tertiaru pfonaru. Prater rem fuerit hoc notareigj ait multas atqj adeo innumerabiles p fonas tertias;cum tantum una fiafed huius pfons innumerabiles uoces.Phmu aliud eft funs illius filius;& caetera;aliud fuus eft Homeri uel Homero mos;d fuuscuiq; mos;& apud Catullum Suus cuiq; innatus eft error;quia hie accipitur fuus propropriusallic minime t Deinde nulla iliis redpro catio quae hie e;qppe intercedente uerbo inter fuus Si gtum datiuuue;Sic Homeri uel Homero eft mos;fuus;fiue mos fuus e Homero,Cuiq 3 eft mos fuus;flue mos fuus eft.Cuiq? e innatus fuus error inutile exemplum eft in quo non accipitur fua,ppria;fed quomodo cum dicimus mittunt fuos lega tos;fuos milites;fuas nauesifua agmina :quo etia modo accipitur in teretiano exeplo, Suo fi bi hunc gladio iugulo,Quod fibi’nulla mfi feftiuitatis cuiufdam gratia additum e.nec ita cohseret cum hoc ablatiuo datiuus fui primitiui;ut fit in iliisgemtiuis.fuus Ariftotelis Platoifue nullo pado fepabili DEREO.SV1 ET SVVS bus .Nam fi fepares eamralterum genus loquendi erit:de quo non loquit Prifci.hoc lototfuu% fi> Et fine uerbo fubftatiuo;fuus tenet dolor patretfuus mrem;nec,pcul ab hoc e Virgilianu illud;FeP fofcp fopor fuus occupat artus.Quapropter no eadem c;ut Prifciano pIacet;ro dicendi fuus eft Ho men;uel Homero mosaifitatiftimu loquedf genus:& fuus Cicerois films hxres e pris iftitutusxjd' did r5 uetat.Na q> ait ad difcretione illius q fecundu legem no eft fuus.i.fub pta'te pris legitimi no eft.'nulla ro eft;nifi Si doceat fic locutos eiFeiuel legulatores uel principes:fenatuue aut populu, uel prores.-uel iurifconfultos;q etiam diffinitu reliquerunt:qui fui dicanf uel haeredes: uel ferui ;nunq hoppnomen cu genitiuis eiufmodi copu]antes;& ut ronem quocp reddamfuus hxres ad eum aw ius eft feruustut ft dicam nemo poteft fuum inftituere hatredem leruum fuum:& f U a tutela ad illu referfouius tutela efttnec aliter dicitur fuus ad difcretione alterius q meustuus;ahenus;Cum ergo nihil agat fuustfi apponafad Cicerois filius palam eft redundar no aliter q in altero exemplo, Egeo ingenii fui Ciceronis.Benedico ingenio fuo Ciceroisiubi fuus redundare no difFitefPriTcianus, Sed jp redundantia dixitabundantia.Sane abundatia aliquid interdum caufse henredundantia nihiLna quo ditftionem non dico abfurdamtfed odofam ac fimilem membro;q feq uult iiJud i coftrud/one, Ideoqj iM re duqaSceiera magfi faepe redierut in euifiue \ iprmfiue i illumonunq refolui no ponno mo quado < iubuariuuiut fuu cuiqj foiuaufua cuiuiq; funt nifi loga,*& pinde dura circuitioe ura'ur;qd J cuiufq? e ie foluafiquae cuiuiq; furupius funfed et qdo accipit,pprius;ut fuus e Homeri mos; funt & fua do na pared;lut hie et fua prnia laudiinifi 8i hie circuitioe utaur.Mos Homeri e eiusidona pnris fur ip fiipmia laudis fur illiiqd'.mihi no jpbaf.Eft at & alters p haecipa tria pnoi'a refoluriois genusiut fi dicas;Ssepe i magrm fcelera redierur ipiusiuel eius:uel iliiusiqle e illud fupius ex Quin, Quomo & ipm 8i Virg.fcripfifie maus eoi^ docec.Refoluas eni fa’pe fcelera magri rediere i ipm; uel in eu; uel i illu .Item quomo maus 8C ipius & Virg.docet eos fcripfifieifed hoc trafeo: & eft no ram natiua ma terise q adopciua;Nam gratius facere feriptorem exiftimoiq no nihil q qui nihil omittit: ne faltem plus magnitudini uoluminisiqutilitarilegenriumftuduifle uideatur, Peroratio operis atq; conclufio, Capi.ccccci, a Demur timea ne qs tenuitace laciuraceq; miectei ;ur uerear ne magniruaie porius ac an w rj.ficukate deterreat;& qdem ficut initiodixi Iabyrinthaea.Etcm me quoq;iuuat adeiuf raal finp uelutadexitu labyrinthi pueifle lllius cretelis.Na complures fuifle meoranf’iquem /irg.ide alibi narratiParietibus textu caxis inter ancipiteq; Millc uiis habuifle doluiq figna feque di Frageret Ide prefus & irremeabilis error, Veyz no eft cur ego la uerear ifta legentiu: fiq mo hue li. bellu legentidelpationeiNanqj oem quae area erar.difticultate.ut lllis dcmcrcni.ipfe fufeaepnuniuer (afq; fere ferutatus creese domus abages de jabyrinthoiut amphitcata: facereielaboraui; q!e i media urbe uifef’a Vefpafiao extrudiuaut qle puteoianu;capanuue;aut Veronefc.na eiulde exepli fur plu rimaimille uias illud qde habenstfed fine caeritatetfine dolo.fine erroreiaur quo magis e uicio fim v militudine fumaiquale furnmi potificis palaciumiquod proxime Nicolaus qntus ex cofufo 8L laby rinthseos anfradus habentiianguftiflimu reddidinnon tame aboletis coy titulis; q i;Id’ aedificarac exornaratqjtfed repatis ac magnificentius reftitutistut no imerito ueteres fummi porificesifiqs lllis hay reru Tenfus e plus huic qru ad redkicatione ptinet q fibiipfis debere faceanf: a quo sedificante plus ornamenti acceperut factu haud dubie oi paiarioru magnificenria praeclarus.Cui no nihil no* ftru fortalfe conferri porermq prifco^d audo^:qtu in nobis e; reftituimusireparamufep dignitare, Sed qd demes agoiq mea cum lllis opae coner ulla rone compare cafam cu regia;tofum cu marmo re:aes cu auroilitterulas cu excellente uirtute ac fingulari fapietia.pferri cu opufeulu hoc no aufim aedereinifi primus ab eo coprobatu optimo lraru cenforeino folu lrarum pfide ac principe.Etenim llle ut femp antea doeftrinarum oium cultor cenforqjiita nuc non mo romai pontificatus ac romai impiimeru etia romani eloquii impator 8L princeps:Quae tria cuinam poft holes natos affuifie di// cemusnd eft ad duo priora hoc tercium acceflifleJln primis curam gerendi: ut cu omnis dodrina: tu uero lingua romanaiquse ufitatius latina diciticundaru do&rinaru feminariu coleref 81 crefce* rentes profecco(fi uere seftimemus)maions laudis q caetera^Siqdem ilia ad nos alio^; ludicio 8i in* terdu inuitos deferunf.Hoc non nifi iudicio noftroiftudioc^ cotingit.Illa nonunq paru rede admi niftranf.Hoc non uideo queadmodu no rede queat admiftrari.llla huius opera atq; opem defide* ratihoc etia ut ilia n5 adfintiper fe pot efle cotentu.ltacp ego Nicolau Quintuxu propter alia fum* mum hoium ludicoitu uero.ppter id q> non tatum cultor eft fapientiae; fed plurimos etia cultores eHicmhaud iniuna compandus choro mufarudiqux unq mufseextiterut: quae & fape ipfse omnia- & a nobis ad capefeendam omnem fapientia audores efle credunt.Ab hoc igitur Ioannes: cuius tu intimus esiut ad nos reuertar;oraculum pofcesinunqd hie liber tibi dedicatus fit editioe dignus. Calphurnius Antonio Pafqualino de Sando Germano Campanix.S. Reftituit quondam patriae uexilla Camillus: Et raptas gallis folus ademit opes, Rettulit eioquium noftro laurentius aeuo i Et capitolinse contulit arcis opem, Barbara cunda iacent;funt hoc bL uindice pulli Quicunq? a gotthis figna relida colunr. Quo tibi debebit femper ftudiofaiuuentus Campani Antoni gloria magna foil, Nanc^ tua impefa totum uulgaturin orbem VaUenlis notus q fuitante magis. FINIS Laurentii Vallenfis lima quaedam per Antonium Mancfnellum Veliternumtad Reuerendunv Aedis Geminianae AntiftitemDiuiqj Marci CanonicumNicolaum Rubeum Patricium Venetu Omnium bonarum artium Si uirtutis cultorem, ' ■j • • ■ \ Hnigni(Sapientiflime praeful Nicolae Rubee probitate cundis omnibus praeftans^ Ingenii eftiid agere: quo caeteris confulatur; Nam nemo nodrum fibi foli natus eft, b Iraq; aiaduertens Laurentii Vallenfis Elegantias paffim ferme in manibus efletpluri mum qppe orationi latinse conferunt, Vifum efhut et magis & fideiius conferre pof lent loca quredam curfim 8i breuiter a me obferuata in medium darejeo aurern aioi eo confilio;eo deniqj ritutqbus mea et fcripra recognouiflem, No.mcontumeliis no praua mente qd agimustuti pleriq; foknttdum alio^ qcq offendunt;ac fi ipfi quoq; non ufpiam la? bcrentur.Quod certe fieri nullo modo pot,hinc ait ilie;Demofthenes & Homerus.M.Tulho dor-- naitare qdoqj uidentur, Quid mi^ Summi qdem fueretat homines tamen, Quaecunqj uero mrhi’ obferuata funtt Ad te pradtann prudentia ui^;Ad te fumma fapientia praeditum: Ad te eloquenV tix fontemilitteratorumqj ouim portum Si auram dirigo, Curabis igitur noftra hare quatocuncg una cum uiri dodiflimi eiegantiis plegant(fic.n.cultiores fient)dulces iucundi chariffimiq? Alum¬ ni tui Joannes Iacobi uiri clariffimi filiustFrancifcufcg Rubeus.Quoijd prior cum reuerendus uene rabilis fapiens incorruptufcgdiui Leonardi titulatus(fic,n.appellat)facerdos turn omni uirtute uijc optimus coftans feuerus grauis,Alter uero adolefcentulus indole forma ingenio memoria infignis clarus lduftriustdifciplinre hononfq; ftudiofifiimus.A tua fiqdem focratica officina huiufeemodi opa ,pdeunt.foelices ergo qbus id continginut te religionis pentem mufarumcp hofpitem adire ui- fere colere pqflent. Viue uale faluc praefidium meunu Viue, Venetiis nono cal.feb.M.ccccxdi. Limre Lau, Vallenfis Tituli.lvii. o Laurentius Vallenfis IUx,f, Filius filia fiiiabus, Manc.Tit.ii, .. A nata quocp natabus & natk legitur.Ouid.n.lib.xiii,met.de quattuor fiiiabus Ann regis Deli ait J r i « i r*. _ * J_tritpfn-i nprit-1 /-lr Effugiunt quo quarqy poteft.Euboea duabus Phocas grammaticus ita inqt.Pauca funr prims declinationis noiatqus cotraregulam catuium & ablatiuum numeri pluralis in bus fydjabam mittunt difcernendsambiguitatis,i.iexus cau'a.Hn &abhisDeabus,Filiabus.Mulabus,Eqbus.Libertabus,Natabus.Afinabus.qusa uins pins u!ur^ pata funt.Prifci.quoq? li.v'ii.docetihis & ab his natabus,filiabus.deabus.mulabus.libertabus.Alina bus.Et rede qdem;Nam fi mula mulabus.Equa equabus. Cur no afinabus? Siq uero grammaticis fidem adhibere noluerintiDigeftoig libros euoluannlegent &,n .& afinabus & huiuimodi alia. an ea mancipia fidei commiflo cedant;Cum qua’dam ex iis rufticis officiis ad tempus peregrinatio nis adduda font relidis cum feruabus & filiis luisquadam patribus 6i matribus reiidis &c, Lau.li.i.c.ii. Fridumfricatio;non fridio, Manc.Tit.p, Cornelius celfus lib.iii.cap.ix.de curatione lenta^j febrium fic ait. In his fridio quoqy ex oleo & fale falubris uidetur.Capite ucro.xuta fcribinCorentiq} medici qdam una fridione etiam ex quo Jibet oleo funt.Ec capite.xii.AdhibeaturcK fridio quatam is fubftinere potent. Item paulo inferius: Vltinia quocg poteft hare auxilia funngeftatio 8i fridio* Hare diminutiua in ellus ella exeunt.Sunt quadam in illus ilia .Inter ea autem priora Prifci.ponit Alaiuultq; facer dimunitiuum Axilla .Cice.tamen inter pofterioratduo.n.mafculma totideqj fermi nina donat hoc genere termmationis.Palus paxillus,Talus taxillus.Mala maxilla.Ala Axilla, M.Tullius in li,de pfedo oratore ad.M.Brutum innuit ab Axilla Alam:a Maxilla Malam effe fa* das ait.n.ita.Quin etiam uerba fspe contrahuntur non ufus caufaTedauriumiquomodo.n.uefter Axilla Ala fadus efbnifi fuga littery uaftioris? Quam litteram etiam e maxillis 6i axillis;& Vexib lo;& paxilio confuetudo elegans launi fermonis euellit.Catullus autem a mala maiula diminutiuu fecit;ait nanqjiMcefta neqj afliduo tabefeere Maiula fletu Ceflaretitrifticj} imbre madere genae, Lau.li.i.c.viii* Plantarium non locus planta^fed ipfae plantae et fi euulfeiaut no confitae fuerunt.Nec me fallit feruium fepare plantana a plantis dicentemjplantse font raptae de arboribustplantaria uero quae ex femimbus nata cum radicibus & terra r ppria tranfferuntur, ad quod fentiendum uidetur aliexifle eum Vergilii uerfus.Et uiua foa plantana terra, Manc.Tit.vii. Plantarium locum efle plantaijd oftendit Pli.li.xvii.c.xiii.ubi dearbojji infitioe fic ait. Quseda in plantana infita eodem die tranfferunf, Vt aut ex uerfu lllo Vergilii li.ii.g.apparet plantana et plan tae die poiTunt. Ait illeiSpluarumq} alia praeflbs ppaginis arcus Expedant; & uiua iua plataria ter xa.Sic quoqj donana & loca ipia & dona dicuntait iamiam oftendemus, Lau.li.i.c.viii, Dqnaria no locus repofitorius dono^ifed ipfa dona licet Ser.dicat ubi dona fut ut ledifternia di cunt ubi holes in teplo federe confoeuerunt. Manci.Tit.viii, Donaria efle loca in quibus dona reponuntur deo^tiabufiue autem templa ut Scrui, inquit Veijs eit.Maro.n,lib.iii.g.ait. Tempore non alio dicunt regionibusillis Quafiras ad facia bouesiuno^ ms:& uris Imparibusdudos alta ad donaria currus.Aulus Gellius etiam lib,ii,c,x.ira inquit.Vbire pom iolerent figna uetera;qua ex eo templo collapfa eflent;& alia quadam religiole donariis cole* crata.bt Apulcius li.ix.iic.Cancaroq; 8i ipfo fimulacro quod gerebam apud fani donarium redditif ac comecrans;Aitcra die &c,Idem quocp lui.floridoi^ide iunonis fano apud Samum inter alia fic fcribit,ibi donarium dea perq opulemumiplurimaauri &i argenti ratio in lancibus fpeculis pocu* Non afinus,afina afinabus. Mane. Tit.iin De fundo inflrudolege pradia maritima paragrapho Affini duo Digeftistita legitur. Qusefitu c Non Seruus ferua feruabus, Manc.Tit.iiii. Lau.li.c.v'i, Manc.Ti.vi. jis;& huiufcemodi utenfilibus &c.Macrobius autem donarfa pro donis ipfis pofuit: ait.n.Ii.iii. fau Ornamenta uero funt clipei coronse;& huiufmodi donaria.Neq; enim donaria dedicantur co tern pore quo delubrafacrantur. Lau.li.i.crix. Euentus in fingulari generis mafc.& declinations quarry eft:eius plurali.M.Tul.fsepiflime I neu : tro genere Si declinatione iecunda utiturmt de oratore.Ex alio^ fadis Si didis aut euentisJde de diuinationciSi euenta quserimus &c. Manc.Tit.ix Euentus in fingulari generis eft mafculini;& declinationis quartar.Eius autem pluralis numerus eft euentus;ut uifus.M. Tuliliri.de ora. Vt.n.qs optime dicinita maxime dicendi difficultatemrua- riofq; euentus orationis expedationemq; hominum ptimefcit.Virg.litVi.de Acnea;cecofq; uolu- tat euentus aio feenra pofiem Si plures ailerre teftes.Hoc ueijd euentum hate euenta facir.Tul.n.in ptitionibus ait.Si cuiulq; fadi euenti caufa ponetur ,Et Lucr,li,i,Euentu dici poterit quodcunqj eric adumJnde igitur eft euenta Si non ab hie euentus. Lau.lid.c.ix Similia funt huic iufiu & pmifTu tuo;quo^d pluralia funt fecundx potius declinationis;in fingu— lari fere nunq.Necp.n.dicere folemus iuflo tuoifed iuftii.Vel permiffo tuoifed permiflu. Horatius tamen utar permifload eft re permiflamon autem permiflioneiNec dixifiet permiflo tuo: Nec luf- fibus permillibufcp tuis dicimusifed iuflis permifiifcg tuis, nec iuflus permiftufqj tuos •: fed iufla &C permifta tua&c. Manc.Tit,x. Ab hoc iuflu tatum;&! ab hoc pmifTu legidhoc at iufliim 8£;pmiflum:hatc iufla Si pmifla faciunt Syllius lib.vi.lreiubetcampis eqtemuuitipfe citatum Quadrupedem planta fodiensTcutataq; ra- ptim Confeqtur iuffo manus SC muralia portat &c,Et libax.Nec iuflo moraicollcdis fumantia lu¬ cent Terga clephanto^d flammis Sic. Aulus Gel.lib.ix.c.xx.hsec fcnbit.Atteius capito publici priua tiqj iuris pitiflimus qd lex efiet hilce uerbis difhniuit.Lex inqt eft generate iuffumpopuli aut pise- bisrogante magiftratu &c.poftea fubdinNam niti populus aut plsebs rogetur nullu plaebis aut po¬ puli iuflum fieri poteft.Apparet igitur hoc iufliim iufli iufla pluraliter efferre.Et permiflum pmif- fa;Cum permifla etiam in plurali iubftantiuum lit. Lau.li.i.cax. E diuerfo iugerum in fingulari fecundsean plurali ternte eft declinationis; non autem ut ait prif, iuger iugeris.Cum omnes dicant in fingulari iugerum',& in plurali lugeribus &c, Manc.Tit.xi, Prifcianus 3ib.vii.ita inqt;dicitur tamen Si hoc iugus iugeris.Iuuenalis iugenbus paucis lumbos donare clicntis.Itatp rede dixit, Pomponius.n.Meia li.iii.De Araxe ira feribit. Frangit fe fubide ad oppofita cautiuiatqj ob id ingenti cum murmure fonanfq;deuoluitur adeo citustut qua ex prseci-. piti cafurus eft in fubieda non declinet ftatim undam;fed ultra q canalem habet euehat plus iuge- ris fpatio fublimis 8i aqs pendentibus femet ipfum fine alueo ferens ote.Et Tibullus li.ii,inqt:Prae dator cupit immenfos obfider campos; V t mul to innumeram iuge pafeat ouem.Plinius item li.xix c.xix.ubi de ctepis meminit lie feribit. Csetero csepas ter foflo folo leri iubent extirpatis radicibus herba^ in iugere denas libras &c. Variabimus igitur huius iugeris.Ab hoc iugere;hsec iugera; ho- rum iugej&his iugeribusthsec iugera,o.iugera;ab iugeribus.Hoc uero iugeijr,huius iugeri; huic iu gero;hoc lugerum.o lugc^ab iugero;hsec iugerajhsec iugera O iugeramcc ultcrius. Laudi.i.c.x, Apertile latus quod aptiim eft;ut Ouid.de triftibus Afpicis a dextera latushoc adapertile tauri. Manc.Tit.xii, Apertile non quod apertum eft dicitur;fed quod aperitur uel aperiri poteft;ut uerfatilis axis qui uerfatur;plicatilis cnfta;quse plica tur;uel plicari potefbhoc pado Ouidii illud exponi debet. Lau. li.i.c.iii. Comparatiuum pro minoriui accipi q ipfum pofitiuum habeat ait Prifci.ut Vergi .Triftior 8i la- chrymis oculos fuffufa nitentes.Triftior enim hie ex parte triftis accipitur. Ssepe per fe pofitum ipfo pofitiuo;ut comites fenioris aceftae;pro fenis.In quopd utroqj eft caufa;cur aliqd nos addamus Nam illud triftiorplane £ triftistnon pro ex pte triftis accipitur.ut ait Quint.Vtimur uulgo copa ratiuis^) abfolutis;ut fiqf fe lnfirmiorem appellans non dixit pro minus q infirmus: Et hoc femor potius jp ualde fenex q tantum fenex;ut idem Quinti.de ifocrate:Eoqj iam fenioreiodauum enim 8i nonagefimum compleuit annum percipere Ariftoteles pomeridianis fcholis coepit. Et Ouid. de triftibus;Sofpite fic te fit natus quocp fofpes;&: olim lmperium regat hoc cum feniore fenex. Manc.Tit.xiii, Rede quidem meo iudicio expofuifti LaurentiTriftior pro triftis;& fenior pro ualde fenex; Na Si alio in loco idem Vrgilius inquit hoc heliinus facit hoc aeui maturus aceftes. Et lib.vi.de Charo re ainlam fenior fed ci uda deo uindifq; fenednstVbi item pro ualde fenex exponendum efbquod datur intelligi per uerba ilia ,Sed cruda deo uindifq fenedus; quis enim ualde fenex charon efletr attamen crudus Si uiridis erat. Verum illud ulteriusaddemus q> fenior etiam pro magis fenex acci- pitur.Seneca enim epiftola.lxxviita feribit.Quemadmodum ex duobus fapientibus qui fenior de- cefljt.noneftbeatioreojcuiusinterpaudoresannosterminataeftuirtus. o ii Lau.li.i.c.xv. De compatetiuo* Nam inter duos:ut,‘dixi;damus genitiuum.Quidam dant genitiuum etiam ubi plura duobus fuc fed tantummodo ecclefiafticiipraefertim imitati grscos audores unde inrerpraerantur: Nulla,n.lic tera eft latina noui tdftamenti,Dicuntergo Maior difcipulorum,'Minor frater 8Cc. Manci,Tit.xiiii. Nulla enim littera eft latina noui teftamenti Laurentius inquiriquod fecus efle alibi iplemet con/- fiteturtAit nanq; li.iii.c.xxii.Tale enim in euangelioiSermonem quern audiftis non eft meusiquodj in grreco hoc eft fonte eft fermotnon fermonem, Vnde interpres nofter tranferens maluit latine q graramatiee ioqui Sic.Parcius igitur agendum erat * Lau,li,i.c,vx, Quin ipfe Prifcianus qq difientit tamen paulo poft quafi imprudens quod negauerat confeiTus £ Prior referri ad unurmprimus ad pluraiquod antea Diomedes Donatus & Seruius dixerant, Manc.Ti.xv, Prior no folum ad unum refertunfed etiam ad plures.Nam Aulus 4 Gellius li,xiiii.c.vii,refeft Vat ronem in Jitteris quas ad Oppianum dedit fcripfifle ita.Quotienfcp ufu ueniflettut omnes ifti ma- giftratuseodem tempore Roma: eifennqui eorum prior aliis efletiei potifli'mum fenatus confulen di ius fuifle.Saluftius item in Iugur.fcribit Micipfam Mafiniflk filium Iugurthae Manaftabalis fra> tris fui filio ita dixifle.Caeterum ante hos te Iugurthaiquia aerate 8£ fapientia prior es:ne aliter quid eueniat prouidere decet &c,Ante hos autem itelligit Adherbalem 8i hyepfale filios fuos Micipfa, Lau.li,i.c,xvi, Igitur fuperlatiuus afcifcit fibi quifc#:relinquit autem omnis uel cunctus pofitiuoiut optimus qf qjifapientiflimus quifcp.p eo quod eft unufqfcp q eft bonus ac fapiens, Vel omnes boni 8C omnes fapientes:Non .ndiceret dicere boni qcg Si fapientes qcp;Nec omnes optimiiSi cundi fapientiflimi, Manc,Tit»xyi Boni quiq;:8i fapientes quiq;latine non barbare dicitur.Apuleius.n.prima oratione inquit. naq$ peccatum femel ut bonus quifq; follicitius cauetuta 8ic,TranquilIus de Othone;ferebatur Si uaga ri nodibus folitusiatcp inualidum quencp obuiorumtuel potulentum corripereiac diftento fago l* pofitum in fublime iadare,Tacitus lib,xii,Trepidatione uulgi inualidus quiftj obtritus, Lau.li.i.c.xei, At uero Comparatiuis non quifq: conuenitifed omnis,Vegetius tamen non perpolitus fane fcriV ptor inquit honeftiores quiq; militesipro honeftiffimi quiqg.Et ladantius de opificio; Na fi ita eec placidiora quaeq; animaliamel nihil fellis oio;uel minus haberent q fere, Maluiftem ego dicere oia placidiora animalia 8ic, Manc.Tit.xvii. Vegetium & Ladantium rede fcripfifle Quintilianus oftendit.Nam Iib,ii,c,iii,ita inquit.Erit cr go etiam obfcurior:quo quifq; deterior, Lau,li,i,c,xix. Per pofitiui proprium eft:q fuperlatiuhut perpulchre perbelleiq pulcherrimeiq optime,hoc intd ligitunquotiens accipitur q pro ualde fiue uaehementer, Manci.Tit.xviii, Quam pro ualde pofitiuis etiam rite iungitur.Catfar lib.iiii.com.de bel.gal.Vt q celerem atq; in ftabilem motum haberetnd eft ualde celerem Gellius lib.xiiii.c.ix.Immo inq potius nos Si q auda* ces Si q licentes fumustqui frontem improbe indodeq; non uirili genere dicimus 8ic, Item lib.xvi, c.ii.Eratq; hoc fane q utile exercitum ad conciliandas nobis ubi ueniflet ufus uerborum fententia q laeta fronte facerdos Exceptos hofpes tedis inducit Arifbas.Tullius in Lelio; quam multa enimr quae noftra ca nunq faceremusifacimus caufaamicoifc Sic.Plimus li.xxxiii.c.xiii.Quarequaefoinifi ut q multi eas conferui inferredScribit ea Plinius de lanciu nuero Si podere. Praeterea q pro ualde comparatiuo quocp rede adiungitur; non folum fuperlatiuo Si pofitiuo ut Patuit.Tullius li.v.tuii Abacofcj q plures ornauit argento auroq; caelato, Seneca in epiftola, Ixxviii. Conuocauit qplures amicos.Tullius lib.ii.^d herennium:poftea admonuimus caufas efle qplures in quibus Sic, Lau,li,i,c,xix Quam pro quantummunquam cum fuperlatiuotfemper cum pofitiuo, Manci.Tit,xix, Quam pro quantum fuperlatiuo quoq; adiungifolet,Varroenimlibrofecundodecanibusaic Qy ampaueiffimos relinquesitam optimi in alendo fientiCato item in re ruftica capite.lxv.Quam acerbifllma olea erit;Si oleum faciesitam oleum optimum erit. Lau,lib,i,c.xxviii, Fore qde habet uocem infinitiui ut efleifignificatione uero pticipii quod eft futu^j efleino tanta efle licet forem fores foret ide fit qd’ eflem efles effet.Quare cum noie iungi debet fore non cu pti p erpiotnc duo ptidpia fiimul confundamus.Spero te amatorem uel amicum foretnon autem amatu rum forejfed tantum amaturum. ne uidearis hoc dicere te futuri amatujitquod ratio non patitur cum futu^t fuperuacuum fit.Idem de participio pafliuo futuri; Timeo te uerberandum fore; fatis erat uerberandunr.uel adiuifto infinito uerberandum efle Sic, poftca fubiicit Sicut 8i participium pafliuum futuri in nomen reuertiEtunccn et recipit fore;ut fpero huncpue&admirandu ui&fore, Manc,Tit.xx. Parricipium pafliuum futuri et fi in nomen non reuertitur legimus recipere fore:TuIlius,n.!i.iif, epiftola^: famiJiarium in epiftola quadam ad Appium pulchijd ita fcribit. Quafl diuinarem tali in officio fore mihi aliqdo expetendum ftudium tuumdic cum de tuis rebus gcftis agebatur inferuie bam honori tuo.Et liax.Digefto^ fic legitunfufficeret id praeftari quod praeftandum foretv Sed ta men aliens idem efle forem fores forenquod eflem efles eflett Ouid.quoq; participio futuri in rus erit futuri uocem iunxitvAit.n.li.ix,met, Siquis tamen hercule fiquis Forte deo doliturus erit &c» Lau.luuc.xxix Quidam non indodlus hac setate fcribere aufus eftaamiam urbs in piculo capiendi eft: p eo qd* eft lam urbs i periculo eft ne capiatunSiue hoftis pa^t abeft a capienda urbeiCum Temper fine futv ftantiuo gerundiu accipiatur a&iue:aut fi a neutro uenit neutralitennifialiquando ut oftendimus in ablatiuo. Manc.Tit.xxi, Amandi huiufmodi gerundia in di pafliue quo<$pferri inuenimusduftinus.n. fiuc Trogus eft li.xen.ira fcribit.Athenal quocg erudiendi gratia mifluside regio quoda puero dixit:& inplogo pri mi uolumims ait.Quod ad te impator Antonineno ta cognofcendi qcmendandi caufa tranfmifi, Lau,li.i,c,xxx. Dico aliud efle Oratu^e efl"e:& Oratut^ ire.Ego qdem coenaturus fuminon tamen eo coenatu fi' ue ad ccenandum.Et icio te coenatu^ efletfed non ptinus ire coenatumtuel ad coenadum. Nam p- ticipium futuri cum uerbo fubftantiuo non habet adionem illam Si motum: quern habet uerbu eo.Atq in pafliuo fuerat uerifimilius fi dixifletiquo etiamfrequentius utuntur audores; idem efle damnandumefie Si damnatum iri. Nam eodem loco dicere pofiumus Credo peccatum meum re- fciedum efle;& refcitum iri ftc.Poftea fubdinDenicp ut eo reuertar unde egreflus fum 8i femel Pri fciano refpondeamtnon idem efle oratum ire 8C oratim: efle.Alte^ praefentis tpis eftjut uideo te ac cufatum ire me,i,nunc,Alte$4 futurflut uideo te accufatu^: efle me.Et tame accufatum iri me abs teuideo accipitur pro eo quod eft uideo ternel accufatum ire metuel acculaturu efle me; Vel abs te acculanduin efle me. Manc.Tit.xxii idem efle oratum ire: & oraturum efle fans patere poteft uel folo infinitiuo huius uerbieoisit Idem namt$ eft itum ire Si lturum efle. Adde etiam q> uti Si tuteipfe aliens in pafliuo idem eft dam nandum efle 8i damnatum iri.Quod quidem efle non pofletjnifi damnatum ire in adiuo infiniti- uo eilet futuri tempons.Quo emm pado id quod in adiuo pfentis eft temporisdn pafliuo futuri efle pofleEItacg Prifcianus optime docuit. Lau.lib.i.c.xxxdi. Mutatur autem e in u.Reperendarum emm erat dicendumtfed tertia coniugatio praeter easterns hoc iuris habenut litteram banc immutarc pofli t die* Manc.T it.xxiii. Id item in quarta coniugationelicere Aulus Gellius li,xv.c.pi,oftendit.Nam ita fcribit. Redeun- tes graecia Brundufium nauem aduertimustibi quifpiam linguae latino litterator roma a Bundufi- nis accerfitus Experiundum fefe uulgo dabat &c. Lau.lib.ii.c.viii, Verfus cotra naturampraepofitionis femp poftpomtunut Italiam uerfustMegaram uerfus Sic, Manc.T it.xxiiii. V erfus euphoniae gratia qdoeg praeponitur potius;hinc lib.i.dc lingua latina Varro dixit; Cliuus jpximus ad ftorales ufus uerfus capitolium uetus;quod quidem euphoniae gracia fecifle apparet, Lau»li,ii.c.xi, Procul apud quofdam cafui feruit.Apud Curuum procul urbera• Manc.Tit.xxv. Didmus quoqj pcul oceano:& pcul ab oceano.Plini,n.li.v.c.x.de nido ita Iqt.Originem ut iuba rex potui exqrere in monte inferioris mauritaniae non pcul oceano habet.Et phoedra ouidiana ait Sint pcul a nobis luuenes ut feemina copti, Catullus ite pcul a mea tuus fit furor ois haera domo. Lau.li.ii.c.xd. Age Angular e mimejc defiderattAgite plurale. Agedu uero no fingularem tatu fed et plurale Sic, Manc,Ti,xxvi, Age Si finguiari & plurali iundu legimus. Statius,Ite age 8i obfeflis uigile circudate flamam. Va leri.riac,li.ux. Vos age funereas ad littora uoluite fyluas Et focios luftrate rogos. Plau.i Sticho. Age fuitis.Item Agelicemimi.Praeterea SicutiAgedu utriegnumexo iugitur; ita Agedumplurali folu. o iii Lmius libro.vii.N oftru inquit peditum iliud milites eft opus: Agitedum ut me uMeritiS quacucjs jnceflero in aciem hoftium ferro uiam fadetem:fic pro fe quiicp obuios ftemite.Et Paulo inferius Agitedum itc rnecum Sic, Lau,lui,c,xxv, j-fabcnt tanjen aliquando nefcio quid differentia: in utcndo;Cur nancp non dicfmus.Neq: aute ficut necK uero Manc,Ti.xxvii, Necp autem qui dixerinredc quidem.Apuleius enim li.i.noridoije lie ait.Procofuhs aute tabeila fententja efbqua feme! lcctainecg augeri littera unaiNecp autem minui poteft Sic, Lau.Ii.ii.e.xxv'. Contra non dicimus Non uero:ficut non autem,Vt fum tibi amicus Non autem afientator Sic* Et capite didi fecundi libn inquit idem Laurentius.Neqj uero idem effe quod non ueroffi modo non uero dicere licerer. Mane, Tit,xxviii, Non uero dicere licer:Tullius nanq: in Carone maiore feu defeneclute fic ait, At ii quidem iam mortui funt Non uero tarn ifti q tu ipfe nugaror Sic, Lau.li.ii.cxxx. Ab cum duabus liquidise cum i quando fit confonans adiungi folet.ut ab lege: Si ab legatis.ab Jitteris ab Rege,ab rogo,ab re.ab ioue, MancTitv xxix. y „ De Ab longe melius.Prifci.edocuittAit enim libro primo de.xii.car.Aquide uel abs uocali feque te non ponimus;Ab uero no folu uocalibus feouetibustfed etiam cofonantibus qbuldam non ma je fonatibus antecedete ab:ut abduco:abdo,ha:c ille.licet igitur etia dicere ab duce ab domo.Satpi us denicp reperitur ab confonante fequete prapofita,Pli li.iivCrix.Et in tenebra^ remedium ab na tura repertum &c Jtem li.xix.c.ii.Mox ctefar dictator totuforum romanu intexit, V iamqj facra ab jdomo fua ac cliuu ufq; in capitolium &c,Plura inuenies 8i in comentariis Ccefaris.oi in Tito Liuio pap aliis, Lau.li.ii.Cvxliiii, De quandoquidem SC quando* jEiufdem fignificati eft Quateus apd' Seculu dutaxat Quintiliani Js ita ait,Sed quatenus ludus no ftn in ius uocant;& flenti difputandu eff:& orbitati fuse mater irafcif'ffupremus quam exorare no poffumus.Et eius difcipulus Pli,Minor:Et quatenus negatur nobis diu niuere relinquamus aliqd quo nos uixiile teftemur.Nam Cicero dixit Quatenus folumodo pro inquantu:ficut Eatenus pro intantu, Vt in Ladio; Vidcn.du eft Quatenus amicitiae tnbuedum cft.Seculu autem Quintiliani .ab Liuio,Vergilio Horatio exordior.QuoBe ultimus in fermonibus ficait.Surretina uafer qui mi feet Lece phalerna Vina coiumbino limuni bene colligit ouo;Quatenus ima petit uoluens aliens uitellus* Manc.Tit,xxx, Aliud eft Quatenus per e Aliud e Quatinusiper i:Vnde Caper gramatfeus ita feribit, Quatenus per c aduerbiu cfbQuatinus per i coiundio caufalis:ut fi dicas Quatinus hoc line plagis no facis: £n tibi plagas.Quatenusaute aduerbium temporisaut locnTemporis quum dices Quatenus hos rnoresexercebisvloci quu dicimus Quatenus ibimus &c,Feftus quoq; fic,Quatenus lignificat qua finedicut hadenus hac fine,Quatinus uero quoniam &c.Itaq: legendum eft iliud QiiintiliannSed Quatinus ludus noftri in ius uocantur.Sic quocjj Plinii illud:Et Quatinus negatur nobis.illud ite Horatii Quatinus ima petit uolues aliena uitellus,Quatinus inq per i.Vnde Iuuenalis lat.xii.inqt: Quatinus hie non funt nec uenales elephanti Sic, Lau,li,ii,c, ult, De fcilicet 8i uidelicet, Apud quos uix reperias uulgo ufitatiflimu modutquum ea qua: cofufe dida funttper lingula. po> flea exponimusiquale eflet;Quattuor fu nt uirtutes fcilicet uel uidelicet.prudentiariuftitia.fortitu' do, modefha, Mane, Tit,xxxi Tu ipfe Laurenti tertii uoluminis prologo eo quidem motque apud dodiflimos inufitatum efle afleris;ufus fuifti;fcribis,n,illa.Quse,n,difciph'a fcilicet q publice legit tam ornata ateg ut fic dica ta p urea utius ciuile^Et capite.xxxvii.eiufde tertii uoluminis ita iliud tamen feiendu eftiapud Ouidiu in.xm,fic legendti.Tuq: tuis arrnis nos te poteremur achille.Non potiremur antepenultima breui no loga;a tertia Scilicet no a qrta^coiugatione.Id at oe rede quide, Na li.xxxvh.digefto^ ita fcribif Seruius no naanumiflus libertate confequifiScilicet istqui ea lege diftradus eft:ut manumittaf' nv tra tempus.Et Seneca epiftola.lxxxii.fic fcribit.No magis q beneficiu dare quifq feitnifi fapies ,hic fcilicet qui magis gaudet dato q alius accepto,Et Cato Maior apud Cice.ita inquit. Diuinus plato efcam maloti uoluptate appellanq? ea uidelicet homines capiant :ut hamo pifees .Libro etia.xxxi. Digefto^i in principio fic legitunVelut certa quatitate exprimit pro uiribus uidelicet patrimonii, ^ Lau.li.iii.c.xxu, Quteda uerba cu nominatiuo iungi recufat Jmo pIeraq?,Na ut rede dico incipe mihi ee familiaris: flQfi e ft" e fib itimusdta iufitate dica pcipe ill; eife mihi familiaris.Ne libeat tibi ee intimus hoc tame '■""•SSI dis au tetjbe] la r% i ft' II J A hll a u">*c. Ucr o;fi ^iodo r,1 >idc m um &'4b Jc gatis,ab ^wocaJifcque non ma J odomo,Sa:pi J^iumabna ' Umi -T' r acraab ^ 11 'Tito L\uio 'fnus Indus no :;1 cxorareno ■' v -imus aliqd cut Batcnus pro Qjjintiliani aitulcrqui mi ' uo.’ucns aliens • ir Quarcnus ;..s no facis: ircnushos .nificatqua QumnlianuSed u )b\s.illud ite , % Lu.xu.mqt: y: fingulap luifitia.foititU' nuficatum dfr it ut lie vVmdOuidiu n ulttnvJ M SoKitaf^ unUTOK^ in/ iii lapic 5 '^ njuinus plat° „ r0 ctia.xxx 1 * ct genus ioquendi non nunq reperimus, Vt apud Lucanum in.ix. Tutumq? putauit iam bonus eefor xcr.Et apud Quid. de ponto,Ecquis in extremo poficus facet orbe tuo^iMc tamen excepto q prae icor efle tuus:Dicere potuiflet fed non ram uenufte:quem praecor efle tuum Sic. Manc,Tit,xxxiiV > Precipe illi efle mihi familiarisiNe libeat tibi efle intimus:Nullo pado latine dicimnNon.n.hoc genus Ioquendi apud aliquem probatum audorem reperitur, Nam A rede aduertimus Lucani il* lud Tutumq? putauit iam bonus efl*e foceriNon iimile eft illis praecipe illi efle mihi familiarisme li tot tibi efle intimus hic.n.datiuus praxcdmApud Lucanum uero precedit 8i fequitur nominate uus dicendum igitur praecipe illi efle mihi familiari:Vel praecipe illi efle mihi familiarem.ne libeat tibi efle intimo: Vel nelibeat tibi efle intimum,Ouid,lib.viii.met» Vobis immunibus hums ee ms Ji dabitur.Quint.lib.iii, An illi accidat uiro bono efle uel maloihypermeftra ad linum: Quo mihi comiflo non licet efle piamjQuint.lib.vii.An huicefle procuratorem liceat.Et lib.iiii. procurator rem tibi efle non licuit.Ter.in heau.Non expedit bonas efle uobis.Csefar lib.vi.de bel.gal.Quibus iam licet efle fortunatiflimos Lucanus.iii.Nunq tibi magne per umbras Percpmeos manes genera non efle licebit.ijlud autem Ouidii Me tamen excepto qui prsecor efle tuusiEt grammatice & lati ne dictum cum Si praecedat Si fubfequatur nominatiuus. neep inficias eo.Et grammatice 81 latine •etiam dici Quern prsccor efle tuum:Nam tail's ordo eflet quern tuum efle praecormt nafonis illud lib.v.meta.Quantiim eft;Efle iouis fratrem Ter.in eun.Apparet Seruum hunc efle domini paupis. Quod etiam dicere licuiflet ita:Apparet Seruus hie efle domini pauperis. Vatinius.n, lib.v.epi, ad Gceronem inquit.Dicitur mihi tuus Seruus fugitiuus uardacis efle.Cceterum lucani illud dicendi genus Tutumcp putauit iam bonus efle focer apud aliofquoqj legere eft.Ouid.lib.xiii.met. Sed.n. quia rettulit Aiax efle iouis pronepos Et lib.i.de ponto ad maximum. Hoc ubi uiuendum eft fan's eft fi confequor aruo inter lhumanos efle poeta getas, Lau,li,in'.c.xxx. Vnde male quidam hunc locum fcribuntipater adeft; Caue ne te triftem fentiat. Si enim hoc eft: elicit uide ut te triftem fentiat,Nam Sine Si caue prohibentis eft. Mane, Tit,xxxiii. Caue:Si caue ne idem eft Plautus in SthicoiCaue quenq floccifeceris Cicero,lib.xvi.epi.xi. haec ti fci nota efle uoluirqute caue ne te perturbennSi impediant ualitudinem tuam.Tu item Laureti lib* ai.c.xxxvi.ita fcribis.Ideocp cauendum eft ne uerba qua: momentaneam adionem fignificant aduer feiis applices:quale c&'c.Ouid.item li.i.de ponto ad Maximum,Haec mihi uerba mate minuerunt redia uitae:Quae tu ne fuerint Max-ime uana.Caue,Quint,lib,v,c.x.Cauendum ne incaute refponr deas.Plautus in fticho pridie caueat ne faciet quod pigeat poftridie. ; . Lau ,li.iiii,c,xxx, Neunq pro nequaq, Etipfum nequaqiEt nufq Si nufpiara fimpli ce negatfonem indicant.Ideocg tino uerbo contenta funt«. V t nequaq ueniaro.Necubi uero duplicemddeoq; duplex uerbum poftu 2at,Volo necubimihi obuius fiasad eft ne alicubimt Sicubi ,p fl alicubi, Sicunde fi fi alicunde Sic. Manc.Tit.xxxiiii. Necubi 81 nequo etiam uno uerbo contenta funt,Liuius.n ( in principio li.iii.de beLpunico fecudo ait.hifpanos 81 aphros SComne quod ueterani erat robur exerdtus admixtus ipfo^ impedimentis necubi confiftere coach'siNeneceflaria ad ufus deeflentiprimos ire iuflit &c.Cato in re ruft, capite v.uillicus ne fit ambulatonfobrius fiet femper, Ad coenam nequeo eat.familiam exerceat.Idem car pite.cxlii.Neue ad domum neue ad fefe recipiat. Ad coenam neque eanneue ambulatrix fiet. Lau,h.iii.c.xlii. Interdico tibi aqua 8i igni: non autem interdico tibi aquam 8i ignem. Mane, Tit.xxxv. : Interdico tibi aquam & ignem dici etiam pofle plures oftedunt.Iuftinus li.v.Et cni paulo ante onv nem humanam opem interdixerat.Seneca epiftola.lxvii,interdices mihi infpeclionem rei^ nature Quidius li.vi.mct.Cui quondam regia coniunx Orbem interdixit. Lau,li.iii.c.xxxxiii. PJuit caret fuppofito habens appolitum ablatiuum ut LiuiusiNunciatum eft in albano lapidibus jpluifle licet nunc dicamus Deus pluit carnem pluitmannaipuit efcam Sic. Mane. Tit.xxxvi, Pluit fanguis uel lapisipluit fanguinem Si lapidibus;PIuunt lapides in nto.f, Et deus pluit aquam rede dicitur,Tibul,li.n,Multus ut in terras deplueritqj lapis,Statius li ,vii.th,Saxa pluunt.Pli.lib.ii. Praeter hscc inferiore cxlo relatum in monumenta e lade Si fanguine pluifle.Ibidem: Effigies quae plucrat fpongiarum fere fimilis fuit.Plautus in moftel.Venit imbertlauat parietesiperpluunt tigna putrefacitq; operam fabri,lbidem:Quam mihi amor 8i cupido in pedus perpluit meum. His igi£ patet pluit habere fuppofitum nominatiuumiuel ablatiuum:8i Deus pluit carnem Si huiufinodi dt cendi genus non folum nune dici fed Plautum quo 9 dixifle* Lau. luiii.c.vii. Rumor & fama idem funtiquo^ alters latinum.Alte^ e graeco e &c.poftea fubiungif’.Significaf at his duobus no! bus fermo qdem in populo fine certo autore de re aliqua receti fiue bona fiue ma | a & c> Manc.Tit.xxxvii, Quintiliano qdam autore lib.v.fama cofenfus ciuitatis uelut publicum teftimonium uocat, Ru tnoruero fermo fine ullo certo autore difpfus.Cui malignitas initium dederitjincremetum credit litas* Lau.luiii.c.xxv. Sementis eft fatio fiue ut fic dicam femina tio.Liuius campani fementcm facere poffent, Mirorcg quare cum in aliis locis apud hieronymum plurimisttum in genefeos principio Sementis pro femi ne pofitum eft.. Manc.Tit.xxxyiu. Sementis £ fatione:&,p femine li.i,faft.apud Ouid.legif’, Air.n, Villice da reqem terrs fcmente p adaiDa reqem terram qcoluere uiris.Et paulo inferiustVos date ppetuos teneris fementibus au* (ftusiNe noua p gelidas herba fit ufta niues.Columella uero lib.ii.c.x.Sementem ,p ipfo ferendi tpe pofuit.Ait.n.ficide lente.Sationes eius duas feruamustalteram maturam p mediam femetem;ferio* rem alteram menfe februano. Lau.luiii.c.xxxii, Etia duces militu audores uocabanf:Vnde Au plicis herbs. Lau.luiii.c.liii, Manc.Tit.xlii, Vefcor tu ab!atiuo:tum ado iundu legimus.Tibul,li,ii,Vera canotfic ufq? facras innoxia laurus Vefcar;& sternum fit mihi uirginitas.Mamlius li.v.Tediqj auro iam uefcimur ausi. Verg. Vilco ribus miferoijd 8C fanguine uefeif atro.Vefcor prsterea no iolum ad cibos refert ;led ad alia quq. ab urbe codita;ubi de gallis ait fenes triumphales cofula re fq; fimul.Et Cice.de Claris oratoribus de fiortenfio dices na is port cofulatu credo q> uiderit ex cofularibus nemine efle fecu coparandu negli geret aut eos qui cofules no fuiffent fumum illudftudium remifit quo a puero fuerat incenfus Sic* In altera uero Teftisquoq; idem Cice,li,x,epiftola ad placum ita fenbens; Coplures in pturbatione xeip.Gonliiles didiiquoru nemo cofular is habitusjnifi q animo extiterit in rep. cofularis.Paulo ite iferius inqnhaec fiagesSi fenties Tuerisno mo coful Si cofularisifed magnus etia coful Si eofularis Etpro Milone he aitiTribunum uirtute confularem, Lau.li.iiii.c.lxxxiiii. Cumani ex oppido cumarum in campaniaiquam nunepraue uocant Terramlaboris .Campaniam uero earn regionenuqua' illi finitima eft romam uerfus. Man.Tit.xM, Non campania terra laboris appel la t: fed campaniae partem,Necg ndcddtaxatjfed iamdiuprifei ipft laborias appellarutiTeftis e Plinius li,xuiii,c,xviii,de Agro campano fic eni fcribit.In capania tame Jaudatiflimus campus eft motibus fiibiacet nimbofis totis quide.xl.milibus pafluu planicie.poftea fubiicit,aute uniuerlas terras Campus hie campanus antecedititantu ipfum pars eius quae laboriae uocantunquem phlegreum graeci appellant.finiuntur laboriae uia ab utroq; latere confularijquae a puteolis Si quae a cumis capuam ducit.hacc ille. Vbi aute laurentius aitiCampaniam uero earn regi ©nemiquae illi finitima eft romam uerfus,Sciedum eft duplicem efle campaniam nouam Si uetere, JMa ap.cf Strabone,li.v.fic legimus.Picetes aute ufcp Silarin perueniut fluuiujqui ab hocagro uetere feparat campaniamiCui quidem ftuuio proprium illud inefle traditurtut in eius aqua demifla uuv gulta laxificentur, Lau,li.iiii,c.ciii, 43eatusqui rebus omnibus ad uitae ufum ornatumq; fpeftantibus abundat.Ideoq; locupletes fane bbmrnes Beatos uocamus Sic. Mane,Tit,xlyii, Beams ^pprie q dicipoflita Seneca a.M.Tullioab horatio ab aliis pluribus docemur.Seneca.n ,epB ftoia prima li.vi.ita lcrib»t.Si uticp uisuerboi^ ambiguitates deducerethoc nos doce Beatu no eum efle que uulgus appellatad quepecunia magna confluxit.Sed illu cui bond omne in animo eft ere^ j£um Si excilum Si mirabilia calcanteiqui nemine uidet cum quo fe commutatu uehtiqui homine ea i.bla parte exiftimatiqua homo eft.q natura magiftra utitunad illius leges coponiCfic uiuit quo modo ilia pradcripfit.cui bona fua nulla uis excutit.qui mala in bonum conuertiticertus iudicii in cocuflus in trepidus,que aliqua uis mouennulla perturbat ;que fortuna quu in eum quod habuit seium nocentiifimd ui maxima intorfit pungit non uulnerat ,6i hoc raro:Na extera eius tela qbus genus humanum debellatungrandinis more diflultanttqux incufla teiftis fine ulloJrabitatoris in commodo crepitat acfoluitur.Apuleiusetiam inlibrode philofophia fic ait.Veruenimuero illu omnibus beatumuideri cui Si bona fuppetunt; Si quemadmodum carere uitiis debeat callet.Et. M,Tullius lib.v.tulc.ita feribit, Vickamus qui dicedi funt beatitequidem hos exiftimo :qui fint in bonis nuilo adiuncto malo.Horatius uero lib,i,epiftola adQuintid inquit.Neue putes alium fapic lebonoqjBeatum. Lau.li.v.c.iiii.de fruor, Deni^ frui t deletftatione capere ex utedo.Itaq; i ide recidutudeqg efficiunt frui delectari uolupta^ temcft cape, quo fit ut non fuerit ca cur recentiores hoc folu uocabulu frui unde uenit fruitio lojis rebus dims dare uolueritibet enim hoc uerbu duo fupfa fruit u & fretu.quoru primu uix in ufu eft nifi apud eosiqui ucrboru nouitatibus Si gaudent Si glorianCSecundu fignificat cofifum ut fretus fortate fatniliaritate qua; eft ei tecu au fus eft confiteri, Manci, Tif.xlviii, Fruitus Si caper grammaticus:Si alii ufi funt.Ait autem capenfruitus fum ilia re: Vcteres uix dixe-- runt fruitus fum lllam rem.Gellius item li.xyi.c.ii.Refert Ntcuium dixifleiqui non par fit apud fe fruitus eft.Et Cicero li,iii.tufifr uiturum dixitiubi aitiConfiderctcp fe fruiturum Sic.Ceterum fruor etiam frudtus fum facit.Cicero enimjn hortenfio inquit ut amocnirate fummajfrUchis eft.Quod quidem prifcianus li,x,aflent. Lau,li.y,c,xxv. Foenero tibi dicitur;Et foeneror abs te;Qui foenerat pecuniam dat ad ufuram :Qui foeneratur pe^ cuniam ad ufuram acdpit, ___ Manci.Tit.xlix. Foeneror Si fcenero idem fignificant,Seneca epiftola.ii.Quantu pafcat aur foeneref ideft ad ufuram det.Et epiftoIa.xli.Multuferitimultu foenerat Sic,Cicero ire in laelio inquit:Vt enim benefici Iibe ralefq; fumusjno ut exigamus gratiamecp eni beneficiu fceneramunfed natura propefi ad liberalira tem fumus,Sic amicitia no fpe mercedis addudufed q> ois cius frudtus \ ipfo amore ineftjexpeteda putamus.Et prouerbio^.xix.foeneraf' dominoiqui miferct pauperis,Aulus Gellius item li.xvii.c. xii.fcribitifaeneror pro foenero didu elfeficuti affentior pro affentio.Si pigneror ,p pignero.Et fe ftus inquit.'fcenero Si foeneror dici potes.Sciendu tame eft:foenero tibi 8i foeneror tibi ut fuperius patuit idem eile.Feneror aute a te aliud fignificarema idem eft quod ad ufuram accipio.legimus eni li.xxxi.digeftorum prope fine:Si autem aliquis eorum uoluerit uendere parte fuam(domorum fup ple)uel foenerari fuper eamjpoteftatem habeat uendere cohteredi fuo Et foenerari ab eodnueniunf autem & pluraeadem terminatione diuerfa fignificare diuerfis quidem cafibustut Comitor ilium adtiua fignificatione comitor illo pafliua. Lau.li.v.c.xxv, Mutuo tibi dicif,Et mutuor abs te.Qui Mutuat pecuniam dat mutuo.Qui mutuatur pecuniam mutuo accipit. Manci.Tit.l, Mutuo 8i mutuor idem fignificannficuti foenero Si foeneror ut diximus:Seneca enim epiftola.lxx xii,inquit;Quanto hilarior eft qui foluitiq qui mutuat &c,ideft qui mutuo accipit Prifcianus etia li.viii.fcribit q> multa ancipiti terminatione in una eademqt fignificatione protulerunt antiquuut partio Si partior.meridio 8i meridior.Mutuo 8£ Mutuor.&c.Quod quidem Si Ifidorus no ignora uit:ait enim lib,xx,c,yii.fic:Sed utrum latinis ab graecisian graeci ab latinis haec uocabula mutual"* fentincertumeft. Lau,li,v,c,xxxvii. Adamare eft amatorie amaremt Quintili.multis in locis.fed unus fuffecerit,Me quidem marite,fi quis interoget omnes matres liberos fuositanq adamauerintamant Sic. Manci .Tit.li. Adamare eft item honefteacualdeamare.Cicero lib ii.epiftola ad curionem.Eft enim tibi grauis aduerfaria conftituta 8i parata incredibilis quaedam expe perq alienus fum ab hac re,hoc femper poftulat huiufmodi ablatiuu illud uero nunq fed adtum. Manci.Tit.liii. Abhorreo non folu ablatiuo iungiCfed etiam accufatiuo.Catullus.n.ainSxuaqjabhorrebas prifd pratcepta parentis porphynojte ode tertianbi uidelicettque mortis timuit gradu ait:Qua mortem inquitabhorrere poteftiq mSftra matris Si afprima faxa fine lachrimis uidere potuit Apuleius Ii.x, met.Nam Si quid potiifimu abhorret afinus excogitates fcrupulofe Sic. Lau.li.yi.c.i. Alumnus enim fignificat Nonius Marcellus inquit 8i qui ab aliquo altus eft:Si qui alique aluiticui in prima fignificatione fuffragortin fecunda refragor Sic, tingui primordia tanta negaba.Et plinius li.iii.de italia loquens aitiTerra omnium terrain alumna cam italia cunbta pecorum 8C frugu prasftatifiima nutrix eft.hscaddi ut illud Terra omnium terra rum alumnaaiutrix fine controuerfia intelligatur, Vergilius item in cyri fi c Magna queror;nec ut ilia quidem communis alumna Omnibus iniedla tellus tumulabit arena. Lau.li.yi.c.xv. Nuntius inqt Seruius e qui nutiattquod aute nuciatur licet neutro dicaturitamen inuenief & ma- fculino.Miror cur ita dixennEgo quidem nufq hoc nuntium legitac ne ipfe quidetut opinor.Cu fe ftus pompeius uetuftior eo au&or ita lcribat.Nunnus & res ipfa 3C nuntius dicitur. Manci.Tit.lt/. Seruium non errafie Antiquoru teftimonia probant.LucretiusenimaitEt ad callidu decurrut nu tia fenfu.Catullus de Berecynthia &C Aty Geminas deops ad aures noua nutia referes Tibullus lidii. i epiftola Dii meliora ferattdiui uera monet ueturae nuua fortisiuera monet tufcis exta .pbata uins. Lau.li.vi.c.xli. ^ Net£ uero licut reporitur fundus 8i funduuta repentur pudtus & pundu.Errantq; philofophi quu pundtus 8i linea dicunt &c. Manci.Tit.M, Pundus.g.m.apud plinium legitur.Is enim li.ii,c.lxx.ita fcribit hae tot portiones terraenmmo uero ut plures tradidere mudi pu&usmecp cnim eft aliud terra uniuerfa.hax eft materia glorias noftrar. hsc fedes hie honores gerimus.hic exercemus imperia.hic opes cupimus &c. Lau.li.vi.c.lx. Corrupere eft iftud uulpiane atq? pomponi linguam latinam non adiuuare.Quis unq dixit Quot diebus;& non potius quottidie;Quis etiam Quot menfibus & non fingulis menfibus, Manci.Tit.lvii. Sicuti Quot anis dicif p fingulis anisiita 6C quot diebus & quot mefibus pro fingulis diebus mefi¬ bulae dici poteft. V nde Cato x re ruftica capite.xliii.fic ait.Si uoles uinea dto crelcat:& olea q feue> risdemel i mefe farrito fulcos;& circum capita oleagina Quot mefibus(donec trims erunt) fodere oportet.codemocsterasarboresprocurato. Etplautusin fticho l'quit,Vosmerniniftis.Quotka- lendis petere demenfu cibu.Qui minus meminiftis qd opus fit facto facere i sdibusfVarro pterea de lingua latmaubideuialacra loquitur fic ait Qua iacra quotquot menfibus feruntur in arcem* HAEC HACTEnus Nicolae.Rubee dodtorum antiftes mihi notandafeurfim na'q$ Laurentii opus iiudiofiifimi plura lorfitan deprehendere.Tu uero haec quaiiacunqj nobis primum animaduerfa hilari frote fufcipiestViue & Vaie,Meq$ ut facis Ama.Datu Venetiispridiekal.feb,MvCccclxxxxii. REGISTRVM a Laurentii cultasifta uilepuluifculum b primis dodtus rationem mbus c nifiaccipere edereiuc desuo&de Impreflum fuit hoc opus Venetiis perCriftoferum de penfis An- nodomini.M.cccclxxxxvi. Die.xv/.lunii.Imperante AuguftinoBarbadi co Venctorum fcdidfiim© Principe, * ^Lituvuiiajm v«uv *m*» *r n \i xv ' J)&QW 2>>^ wu ^ Mfy-'&iUvJw' J{*t *'«• wmfipAuti t*° ttf »U» lift iV^»U)‘- ■Aiuvtfvn jijw*w saicuj.^ mjuMn ^UmiVJWj^ut u ■wumAtvnk. ojiy^u ( ;Mli«p*} aU4A>m j ■wpim BUfj^nj uiv -»jiraw ujjk|K.-) jij i uom cup JVUMjyjW-up 01^ u(tfM.Mum

mu j-nnizj,-/ uoutoati OV mow ■ at I - 414/01 >p ^f t , W»t> -mit^ut «t ‘yjpjuyu^r.Ww^, «uty«Mu ju ._m,^- I ’^^uv/tuvmwtv. ^ 4 tt ^R > y l x» 4 i w wu > 4 r4 i itWu ^ Siat;tuji f * r * ut V-9>1»nLLj 9 ^ 3 M V>M*B 4 »Uv „.,,, nsuseMay^ 1 Hiatt?- u££r»-** H*H3 y^tUL -iVTfaj -S , ,i4 S^