• • •

EXMO  N A C HI

Q U O D

ad vota monastica jure

POSTLIMINII IN LIBERTATEM

RfiSTITUTI

DISSERTATIO

IN'AUGURALIS juridica
(iUAM

ANNUENTE ILLUSTR1

JURIŠ C GN5ULTORUM ORDINE

3’RO

CONSEQUENDA IN UTPvOQUE JURE

DOCTORAI.I DIGNITATE
I N

ANTioUISSMA A C CELEBER.RIMA  •

UNIVERSITATE VINDOBONENSI.

UNA CtFM

ADSERTIONIBUS Rx UNIVERSO JURE

PUBLIC® ERTJD1TORUM DISQUIS1TI0NI
BROPOSUIT

JOSEPHUS KOVATSCH

CARNIOLUS
D I S P U T A BIT UR
IN MAGNO

UNlVERSTT AT IS PAL AT IO

Anno MDCCLXXXIII die Menfe

Si nolueris polliceri , absqut peccato
erh. DEUTERON.  XXIII. aS.

et 23 .

f n  r Q^ ’'

/ 5 --

D iffolutis monachorum focietatibus ftatum

votorum monalticorum examinaturus
. . . . .
prmcipia quaque, ex quibus Imperanti era-

li j us tollendi inftituta monaftica vindicamus,
prannittere in animum induxi: Verum cmn
hgec ipfa principia cuique, qui vel limina ju-
risprudentiee Civitatis attigit, alioquin nota
fint, et CL. PEHEM hoc idem jus majefta-
tieum argumentis pro more fuo folidiffimis de-
monltraverit: a) poft Homerum Illiada feri-
bere nolui; eoque potius ftudium meumeon-
tuli, ut quid circa ipfa vota exmonachormn
juriš fit, pro libelli mei angultiis paulo accu-
ratius difeuterem, Scio equidern, mihi cum
theologis rem elfe, dum vota feritari in ani¬
mum indico: verum quoniara hic non agitus
A  a de


de poenkefltia 'votlim frangenti injungenda,
fcd in eo 'potitis cardo quseftionis vertitur,
an fublato in naftris terris inftitutoqiiodaftv
monaftico vota monachorum adhucperdureul,
haud niihi timendum, cffc duxi, nc liane quse-
ftionem pnejudicialcm difcuffurUs in fiiehaui
jneffem falcem meam injicjam.

a.)  Vide 2$afucl> Ufccc bte 3totf)H)cnbrg!rtt ftiifr
junetjmcnbcn 9v<fonn«tten bec gcijllic^m Scbcn ,
mib baž 3vfd;t bcc Stcgentcn <uiž cigcnrt 5)lad)£
ittfdben tu tt>ren Žanbmi ju refermitm , etnsu-
fr^vimfcij rntb «ufja§«6fn.

$. H-

Sane £i  in re aliqua fcholafticos inter dif-
fenfio qu£equam atque altercatio eft, profetto
circa hanc materiam multo eft *maxima. Ple-
rique utpote libertatis inimici votornm obli*
gationem licet diffoluta- fit fbcietas monailica,
inviolatam permanfiffe adHrmapt , anxiisqu.e
cvemonachis identidem inculcant , ut ab go-
rum cullodia recederc ne prmfumant: Pavici
aliqui quibus videlicet plus eft humanitatis ,
a votiš, quibus antea ligati eraiit , itnmuncs
eos proliuntiant, fed et hi diffentiunt quoad
principia, quibus hanc ab obligatione voto-
rum libertatem fuperftnuunt; alii enim Impe-
rantein, dum monachos difperlit , vota quo-

qu«i

^0<SSS»e>#

5

qtie eorum irritaffe dicunt; alii materiam vo-
torum factam fuiffe inipoffibilem adierunt; alii
deniqup viam grafite a lolo PontiHce inipe-
trandsp eis coniulunf.

S. ni,

Vbtuin defmiunt cum divo T HOMA  2.
S* 88 . (trt.  1 et 2,  quod fit Jpontanea et\de~
Itberaia promijfio Deo faBade meliori tono.  Hebc
definitip licet communis lit, non orane tamen
punctum ferre videtur. Bo mi m enim melius
nihil eft aliud, quam id, quod perfeftius di-
ciirius; quod anteni perfetiius ert, non am-
plius fponte praeftamus, fed ex legis natura-
lis neceffitate: utque adeo vovere idera effet
ac I)eo aliquid promittere quod ex lege na-
t ur ali ei alioquin debemus; fed quomodo qvue-
fo id voti objechim effe potelt? Po nas enim
te in votum deducere , quod vi legis natura-
lis jam debes, et tua intentio fit oportet, ut
majofem tibi imponas obligationem id ipfum
prceftandi, hoc iplo autem legem naturalen!,
qum id ipfum prajcipit, non latis efficacem
effe fupponis, atquc adeo Deum legum na-
turalium imperfectarum conditorem arguis;
quali vero leges a Deo lata?' privato hominum
arbitrio efficaciores in ordme ad producen-
dam obligationem internam reddi poffent ?

A 3 $, IV,


i IV.

Confiderant theologi votlim tanqnam
pattum inter Deum et hominem initum. Ve-
tup Deum inito cum hominibus foedere iis-
dem quid promittere pofte, nemo nifi atheug
negat. cum homines rerum omnium indigi
liberalitatem divinam experiri valeant, immo
eamdem habeant neceffariam. Aft fupreiiium
Numen in fe fufficientiffimum, cui alias om-
nis ad perfectiones progrelfus debetur, pa&o
quodam opus habere. ut ‘exinde novum ali-
quod jus adquirat, per fpicereadhucdum non
potui. Cum Deo enim pacifci quid eftaliud,
quam ex to fuo in to Dei aliquid transferre,
id vero quomodo fieri poteft? an non omnia
jam Dei funt, ut hominum arbitrio novo ali-
quo jure eum inftrui debete arbitreris?

Eft quidem obligatio ex voto naturalis;
qni enim votnm violat , contra officia erga
Deum ct erga fe ipfum agit contra officia
erga Deum, cum majorem Dei gloriam, quam
fingulari modo illuftrandarn in fe rccepit,
non promovet, contra officia erga fe ipfum
cum profcctum in perfectionibus negligit, aft
hac vol;o contraria acjfone to Dei non viola-
tur. Sane etiam ille qui furatur, contra Dei

agit

\


/.

7

agit voluntatem , nemo tamen dixerit , to
Del turbari , ita et qui votlim frangit, con-
tra Dei agit voluntatem , to tamen Dei,
quod incrementi et decrcmenti non cftcapax,
non diminuit. Quod idem ex voto iimplici
adhuc luculentius patelcit. Nonne ea eft pa¬
dli natura, ut qui jus aliquod per pacturn in
alterum tranftulit, hoc ipfo facultatem mo-
ralem arnittat ad. omnes aŠtus hjuic juri oppo-
fitos; ponamus itaque vota a Deo acceptari
et inftar pafti effe, tune is; qui votum -tir
ftitatis emittit, hoc ipfo ob jus illud novum
Deo adquiiitum inhabilis effe deberet ad ma-
trimonium ineundum et tamen nec communis
Ecclefite n o firm praxis nec Pontifex in cap.
Un. de vot, et votjed} in VI.  nec fancH Pa-
tres ejusmodi matrimonia pro invalidis decla-
rant, quin acutiffmni etiam theologi ea non
tantum valida dicunt, fed plane parti vo-
venti jus tribuunt debitum conjugale peten-
di. Sed fufiiciat i  dubia tantum quaedam
propofuiffe, hac enim de re differtationem
feribere nolo; inde videndum tantum nobis
erit, quid ex retenta etiam communi voti de-
finitione, & conceflis etiam theologorum de
voto conceptionibus circa meam materiamde«
duci poffit, et quid etiam debeat?

%


§. V.

Votum dividere foletnus in. fimplcx et
folenne ob diverfos effečtlis, qui ei reccntio-
ri 03vo tribui coeperunt. Ignota ante GRA~
TIANUM  hsec errait no mina, nequc ulla apud
, antiquos cxftabant vota, quas a&uinvoto op-
poiitum irritaffent, licet eum illicitum red-
diderint, ut patet ex CTCPRIANO , BASILIO
AUGUSTINO  et aliis, Ita vero C Y PR JA¬
NUŠ epift.  il et  26 qui cttjliiatem Cbrijio,  uo-
<veruni melius eis ejfe ut nubant , quam ut in ig-
nem deliciis fuis cadant. BAS1LIUS  ad AM-
PHILOC. can. 20 et  50. quacuvquemulieresvir-
■ginitatem profejja funt , et poftea matrimonia ma-
luerunt , non exiJUmo " eas oporteve condemnari ,
AUGUSriNUS.  Caufa XXVII. q. i.can. 4 t.
§. 2* qui dicunt talium nuptial non ejje mptias ,
fed petim aduhena , non mihi -videntur fitis acu-
te et diligenter confderare , quid dicant  et in
lib, de bono Viduit. c. g, 9. et 10 expreffe
ait , talnim ' feparationes peemtum effe.  Prim us
ommum fuit 1NNOCENTIUS  II, qui in fy.
nodo romana anno 1139. celebrata matrimo-
nium a monacho aut m oni ali contratlum ir-
ritavit| led nec dum tamen tune temporis fta-
bilis erat circa vota Eecleliaj difciplina , ne-
que latis expeditum erat ufque ad BONIFA-
C1UM Vlil.  in quo ipfa folennitas vati, qua


9

a fifflplici quoad effe&um dirimendi matrimo-
jiium differret,' confifteret, doneč' hic Ponti-
fex in cap. un. de *,not . et vot, rsd. in VI.  fta-
tueret: Hkd folum votupi debere ejfe Jolenne ,
quantuw ad poji contvaBum matvimonium dirimen-
dum , /olennizatum fuevit per JuJceptionem

Jacri ordtnis  , aut per. profejjionem faBam alicui
tis religionibus per Jedem apojlalicam adprobatis.

§. VI.

Ex ditiis ergo patet , vota monaftica ,
quas fuper eo einittuntur , quod candidatus
monafterio fen. ordini proiriittit , recentiori
sevo facta fuiffe folennia, iftamque folennita-
tem, uti et effectum illum , quod matrimo-
nium diriraant non ex natura ] voti profluere
fed inftitutionis human« effe, qucmadmodum
fatetur ipie Pontifex itftap* un. de vot. in VI.
Nec minus etiam elucefcit , iftam folennita-
tem fubfequis primum temporibus ab Eccle-
fia votis monafticis fupennductam naturam
voti haudquaquam immutaffe , cum funplex
reque ac folenne votum lit promiffio Deo fa-
cta de meliori bono.

Stholion. Quid In profeffione religiofa agafur , no*
tum eft : Candidatus videlicet promittit mona-!
flerio ,  te coelifcem vitain aibsque proprio fui
A 5 im-

10


imperio fuperioris monaftici acturmn’, quatnpro-
nnfltonem ita volentibus ordinum .fundatoribus ,
ut eo fortiori vinculo monaflerio adftringatur 1
notis illis tribus votis obedienticc, ' paupertatis ,
et caftitatis confirmat ; porro pronuttit, fe regu¬
larni ordinis ad amuffim fervaturum ; monafte-
fterium contra pro hac duplici promiffione et
policetur perpetuam fnflentationem, et reliqua
Vitse monafticas commoda. £x k qao  videmus ,
mutuas jllas promUTiones naturam permutationis
habdre, cum canditatus juribus guibusdam remm-
tiet , ut commoda ordinis confequat.ur et mona-
fterium viciffim reteiitis his juribus candidatuni
in gremium fuum non recipiaf. Hgsc permuta-
tio porro ab utruque potellate ecclefiaftica et ci-
vili acceptatur , et fingulares quosdam effectus
iortitur.

§.  VII.

Sed jam ad quteftionem illam progredia-
mur, ad quam tota mea collimat oratio, ati
videlicet exmonachi fuis quondam emiffis vo¬
tis, quibus qua membra ordinum ligati erant,
diffolutis his focietatibnsj adhucdum ftringan-
tur ?

Qui nontiifi tres vota folvendi modos
agnofcunt , facile ad unutn alterumve ho-
rum confugiunt« Inde funt, qui Imperantem,
dum inilituta monaftica fuftulit, vota quoquc


ii

ipfa irritafTe cenfent; funt iterum qui vo ta
quidem riondum ceffaffe adferunt , fed per
difpenfationem ecclefiafticam ea folvi poffe
arbitranturi funt denique, qui vota eam ob
caulkn vim obligandi amiffiffe adfirmant,
quod exmonachi jam non amplius ea , quse
votis promiferunt, prafftare poffint.

§. VIII.

Venim qui adirritationem provocant, im-
munitatem ab obligatione votorum nequaquam
evincunt. Ad hoc enim, ut vota monaftica
a principe irritata fuiffe tuto adfirmare poffi-
mus, declaratione opus eft, qua Princcpslisec
vota civitati nociva pronuntiat, ubi vero,
quaffo, iila eft declaratio ? ubi vel minimum
veftigium, cuftodiam votorum fuiffe prohi-
bitam ?

Sane fi Imperator 'vota ipfa monaftica
annullare intendiffet, finique civitatis ea no-
cere exiftimaffet, quid obfecro amplius caufse
effet, cur difperfos monachos intuitu voto¬
rum ad epifcopos remififfet ? et quomodo
qusefo, facultatem alia intrandi monafteria
eis concedcre potuiffst ?

12


Schol. Dum vota monaftica per irritationetn Tmpera*
toris haud ceffaffe doceo, nequaquam jus irrb
tandi vota, quod civitutum recloribus vi nexus
civilis competit, in dubium voc.ire mens fuit;
hoc enim jus majeftaticuin et ipfi theologi ag-
jioviffe videntur, qui hanc regulam generalen
llatuunt : Gmnes eos poJJTi irritare vata , a quo-
rum arbitrio q;iis dependet vel ratione materice vet
ratione perfonce,  vid. BONACINA Tom . 2- T)ifp-
4. guce/l-- 2. P■ 7- S-  2- Conii quoj[ue S UAREZ
lib. 6- cap- 2.  Itern LBSSIUS AZOHIUS, NA-
VABHUd, et  alii apud BONAČI NAM  loco cit*
Et profefto cum pailim conveniant theologi ; um.
ritum vota uxo is, dominum vota fervi' , pa-
tremfamilias vota filiif. tutorem vo a pup lli ir*
ritare poffe , qua fronte Imperanti civilii ratione
fuorum fiibditorum hoc jus denegare po teti*
mus ?

§. IX,

Eodem modo illi , qui difpenfationein
quafi umcam pod naufragium tabulam exmo-
nachis noftris coilfulunt, non attendunt, le,
dum Charybdim vitant, in Seyllam incidere.
Vel enim obligatio ex votis apud Deum in-
tegra perllitit; vel vero mutatis adeo circum-
ltantiis vota ifta alioquin omnein vim obli*
gandi amifere. Si primum, dilpenfare -eft ul¬
tra limites poteftatis a' Chrifto Ecclefia; con*
celfiB: fi fecuudum , quem qucefo effectuin

ilta


n

ifta detkratio antifcitum ampHus fortietur ? E-
go equidem nullum video, nifi forte hic Jit,
quod exmonachis aiias erudiri nefciis vanos
■icnlpulos adimat,

Schol. Cerdffimi juriš eft , illum tantnra poffe a le¬
ge eximere , qui legem tulit ; cuin itaque bane
legem : obferva vota , ouae Iex natufalis eft ,
Ecclefia non condiderit ,fljinde ei poteflatem di-
fpenfandi in fenfu proprio merito denegamus.
Et profeflo cum paffirn doceant theologi , vo-
tum validum inftat pulti elfe, pet orane veto
puftum jus aliquod in alterum trausferadius , an
non jus proprie difpenfandi Ecelefis concedere
idem efiet, ac ei tribuere poteflatem Deuin ip-
fum jure ex voto adquifito privandi 'i  quod 3.b-
fuvdum quis non perfpicit l .  quis enim, nifi ru-
diflnnus fi t  ignorat, Bcclefiam utpofe ab ipfo
Chriflo inftitutam juribus Dei prmjudicare non
polie ‘i  Ecclefise eft docere, monere , animas
fidelium , qase  Dei funt, ad Deutn reducere,
non Vero, quse Dei fant, ei auferre.

§•

tlnde omnem quatn ecclefia circa vota
fibi vindicare poteft poteftatem, ad duo ca-
pita limitamus : imo fi id , quod in votuin

deducitur , faluti Ecclefiee nocere incipiat,
hic enim cafus fi evcniat, potcrit ea declara-
te; voturti obligandi vim amiliffe; et fideles

au~


H

au&oritatem Ecclefite agnofcere tenebuntur
(quamvis in hoc voto nec dcfficiat intentio
voventis, nec etiam aliud quodquam vitium
ei inclfe videatur ) eo qu'od votum incidat
in circumftantias, in quibus inchoare nonpo-
tuiifet. 2do Habet Ecclefia jus eos, qni fe vo¬
to teneri agnofcunt et in facro tribunali per-
fidite in Deum commilTse fe accufant , ob
hanc injuriam Deo factam ad poenitcntiam ad-
raonendi, conftringendique, ut fidem Deo
datara accuratius liberent. Omnia reliqua,
qiiEe fcholafticorum volumina pertraftant! et
liis duobus capitibus fuperaddunt, haud fir¬
mo thalo ftare videntur, et in dubium jure
vocantur,

§.  XI. *

Neque etiam eorum fententije fubfcribe-
re poffum , qui materiam votorum redditam
fuiffe iinpoffibilem fibi perfuadent, Quam-
vis enim de voto obedientise hoc facile con-
cedam, cum id fuperiorem monafticum, qui
fublato ordine non amplius exiilit, fupponat;
et pauciffimi etiam de voto paupertatis idne-
gent, cum ablata a monafterio promiffa fu-
ftentatione ipfi exmonachi de rebus necoffa-
liis fibi profpicere debeant; ad vdtum tamen
continentise id extendi non pofle quisqne vi¬
det,

u


det, cum utique non deiint, qui eam etiam
in fcculo integrc obfervant,

Shol. Quamquam vero adhucdum fervari poffit con-
tinentia m ul to tamen difficilius id fievi , nemi-
nem eite arbitror, qui neget. Fac enim monu-
flerii tepta rumpas et medios inter hominesmo-
nachos monialesque colloces; et mirum , quam
cito in hominum converfatione ftimuli illi , qui
in monaftica , folitaria, ab omni peccandi peri.
culo remota vivendi ratione dormitabant, ex-
pergifcentur ? quam celerirer paru* h se fcintil-
lse in ignein quoque prorumpent , vel modicis
etiam alterius fexus , quo penitus carere jam-
jam non poffunt, blanditiis accedentibus ? nova
itaque media eis erunt quaerenda , nova arma
paranda ad irrumpentem hunc hoftem debellan*
dsim, et qnaefo , eftne hoc facile ?

S- XII,

Quamquam vero, qui ad dičtos tresvo-
ta folvendi modos recurrunt, caufe exmona-
chorum nequaquam confuluerunt: liberos ta-
men ab obligatione votorum eos pronuntian-
dos effe cenfeo , et quidem ob defectum in-
tentionis voventium. t^uod jam demonitra-
tura eo.

♦

S« XIII.


§. XIII.

Votum efl fpontanea et delih er iti fromijjio
Deo faSla de h o no meliori  uti thealogi definl-
unt. Inde efl: veluti lex privata qnam no-
bismetipfis ferimus, dum Deo aliquid fponte
promittimus, qtiod alioqnin praeceptutti not*
efl:.

Coni. Tournely Tom.  g. Cap.  4. Ae vbto.

I  XIV.

Cum votum naturam legfs privatm ba¬
be at , omncm vim , qum ei incft, ab intert-
tibfie vovcntis accipiat efl: neceffe, uti Ieges
civiles omne fuum robur a volan tate liuper-
antis defumunt : Et 'quemadmodum lex ali a
qii£ecunque nonttiii fecunduffl voluntateffi le-
gislatoris efl: interpretanda / ita nec vovens
ulfra id', qnam intendit, obligatus effe cen-
feri debet. Quod idem prajclare expreffi£
BONACINA Toni.  2. Di/p.  4. q.  2. cujus hme
funt verba votum expUcariiim 'efl: juxta inten -
tionem voventis , ratio eft , tfuia votum ejl vehi -
ti quadam lex privata  r  lex autem ohligat  ,
(juantum legislator intendit , ergo etiam votum oh-
ligat in (juantum vovens intendit . Ex qno fa-
eile intelligimus regulam: ubi nulla adefl fe


I?

obligandi intentio, ibi nulJum quoque effe
votum , nullamque ex voto obligationem
cum effentiale voti requifitum riempe volun-
tas defit. Nec difficiliori negotio inde erui-
rous, injufte eum agere , qui mihi aliquam
obligationem ex voto obtrudere vult , quam
ego coram Deo mihi contrahere non volui:
et ego nifi ille probaverit, meam intentionem
eoufque patniffe ("quod quomodo probarepo-
tcritj merito ad libertatem naturalem etjura
ceteris communia provocabo.

Conf. J Liber E ar o de T&ARTINI de Lege JSfafurali
Pojit . 622  *t  623 «

§. XV.

Qu£e de voto in genere dixi, de votis
quoque monafticis prtedicari poffunt: ;Solen-
nitas enim illa ab Ecclefia votis monafticis
luperindu&a naturam horum votorum adeo
non immutavit, ut potius ea ipfa accefforium
quoddam fit, quod fuum principale fequitur‘:
Inde voto monaftico ex quacunque caufa cor-
ruente, hsec ipfa quoque folennitas tanquam
I accefforium corruat neceffe eft, Ex quo in-
telligimus, hsec quoque vota effe legem pri-
Vatam, totaraque effentiam ex intentione vo-
ventium defumere; utque adeo et bsec non
B la-!


»8

latius patcant, quafn monachorum, dum pro-
fitebaijtur intentio exporrigebatur, nec non
deficientc voventium intentione oninem vim
obligandi amittant , quemadinodum leges
alia; deficientc legislatoris voluntate omniro-
bore deftituuntur,

(bnare et in his votis interpretationcm
noftram ad monachorum profitentium inten-
tionetn quafi ad unicam regulam exigere de-
bebimus, nifi aperte in jura libertatis- invo*
lare velimus.

Scliol. Acuto ifaque ocuSo refpicias velim, quid ex-
monachi noftri , dum profeflionem religiofam
emittebant, probabiliter intenderint ? quid in-
tendere pottierint'? ari ad omnes omnino circum-
ftaivtias votum fuum evtenderint ? an nori fot*
te non voviffent, fi has circumftintias, in qui-
bus funt conftituti , prsevidiffent ‘i  Et fi forte
tibi dubium oriatur (quod certe neccllario orie-
tur)' an monacbi profitentes has quoque adeo
riuitatas circumftantias voto fuo comprehende-
Tint, cavebis voforum cuftodiam amplius urgere,
et ad regulas in refia ratione fundatas recurres:
In dubio pro liberfate effe pronuntiaridum : Am-
plectendam effb partem benigniorem et humaniofem ;
fequendum ejfe id , quod efl minimum.  Quas re¬
gulas etiam EONACINA loco cit pag.  301. ag-
nolcit his verbis : Si dubitat vovens, an votum

- emiferit pro omnibus circumjlantiis, ex voto non

o b-

*


*9

fbligatur; et non peccat non ndimplendo votum ,
ratio  e/?, inqiiit ille, quia in ditbio tnelior <yi eon-
ditie fuam liberCatem pojjidentis.

§. xvi.

Cum itaque nullum votum, nullaque ex
voto obligatio abs'que intentione voventium
concipi poffit: jam noftrum cit fcrutari quid
monaclti noltri, dum profeffioilem religioiam
emittebant, in intentione habuerint, ut in-
de quid circa vota eorurn juftum lit, fine er-
rore llatuere poffimus. Et ut rem ab origi-
ne repetamuPfic habeto :

Quisque bomo a natura fua elt liber
ab alterius fubjeftione, capax bonorum pof-
feffionis, et facultate morali genus humanum
per matrimonium propagandi inftructus. Ne-
que etiam vel minimum veltigium faerm pa-
ginse nobis exhibent , haec tam prmcellentia
jura, quibus a natura dotati fumus, per re-
velatioriem fuiffe limitata : inde cunfti, qui
Chrifti religionem amplexi lumus , hsec ea-
dem jura larta 'tečta confervavimus, eaque
tamdiu retinemus, doneč iplimet libero no-
Itro faflo ea abdicamus. Renuntiatione ita-
que opus eft, ut hi s juribus pri vati elTe dici
poffimus. Sed cur his juribus renuutiant hfl-
B 2 iui-

20


mineš inquies, cum utique natura aucior in
bonum finem ea nobis tribuerit?

*• 41  : - w : ._ * '

Caufa in aprico eft; ese enim obvenire pof-
funt circumitantise, ut rem aliquara, cui uni.
ce inhiamus, retentis his juribus obtinerenoi^
poflimus: ne itaque re ifta carere debeamus>
liis juribus naturalibus rcnuntiamus.

Schol. Non eft, quod amplms moneani, liane renun-
tiationem non prtefumendam „  fed ab adferente
probandam effe, uti alia omnia , quse funt fa-
čti ; Perillufl. MARTINI de L. N. Pojit.  623.
Neque etiam homifles absque jufta caufa um-
qnam his juribus renuntiant; prteferea enim ,
quod legi naturah repugnet to fuurn, jačlare ,
fumma quoque inlania foret jura fua nullo ur*
genfe motivo abdicare , De MARTINI de L. N.
484. Quinimmo non qualiacunque motiva fuf.
ficiunt, fed majora effe debent, quam ea funt,
quse pugnant pro his juribus confervandis. Fac
enim elfe minora, tune voluntatem ad renuntia-
tionem horum jurium nequaquam pennovebunt;
uti in pbyficis vis minor non vincit majorem,
Fona* etiam <equalia effe motiva , qute conferva*
tionem jurium connatorum fuadent', cum iis quse
pro re, quamadpetis, certant, tuncquoque needum,
jnclinabitur tua voluntas, et his juribus nequa-
quam renuntiabis: uti in phyfici nullus fit mu,
tiis viribus e* utraque parte sequalibus,

5 . xk\m f

- Avir.

31

Caufa itaque, cur exinonacln his juri-
bus in profeffione religiofa reriuntiaverint,
crat motivorum collifio. Poftquam enim cum
fiatu monachaii vota folennia conjungi coepe-
runt, cuique , qui ho c vit® genus amploru-
ruserat, h©c conditio propouebatur : fi ju*
ribus hifce natnraljbus renuntiaveris. Nccef-
faria haec conditio , licet dura lit, impleta
tam en fu.it a monachis*, co , quod fecus ad
vit® inftitutufia, quod ipforum genio adcom-.
modatiffimum videbatur, pefvenirc hand pof-
fejit. Ex quo facile eruimus, an hi ex vera
animi propenfione, an vero refragante ani-
mo vota folennia edidcrint ? Sane actio in col-
lifionc patrata numquam vultronea, fed tem¬
per invita eft. Et porro obfecro te, quid
in votis monafticis invenis, quod ad ea emit-
tendamonachosnoltros adeo invitare potuiflet?
Ouali vero dulce effet juribus ab ipfa natura
nobis tribntls, nec per religionem revelatam
ulla ratione reliriftis renuntiare. bicamus
itaqne neeeffc e Ib, fi ordinum fundatores h m c
tria vota profefftonis 'formul® tanquam npccf-
farium requifitum non inferument, monachos
forlan confilia evangelica impleturos , num-
quain tamen dlctis votis fe oblinauros fuiffe.

B 3

Seboj*

42 $©(=5©*

Schol. Bene diftinguenda funt confilia evangelica a
votis : nam quce funt copdlii fuut ob omni parte
liber a,  uti ait RED<ATUS BILLUART in fuo
curfu theolo^ice Tom.  12. pas;.  173 . ad ea vero,
qux vovimus lege adftringimur. Confilia evart-
gelica nobis a Cbrifto commendantur ; non item
vota. Qui confilia evangelica non implet, nul-
lam legem migrat; graviter contra peccat, qui
votum violat.,

$.  XVIII.

Neque minus elucefcit , monachos no-
ftros, fdum inftitutaim monafticum petebant,
majora et plura motiva fibi reprteientare de-
buiffe pro hoc vit® genere arriplečbendo ,
qu'am erant motiva pro retinendis juribusna-
turalibus , nullus enim bonnm majus cum
mino rt 'v uit permutare, immo nec cum sequa-
li, verum tantum cum eo, quod fibi utroa-
jus reprmlemat, licet aparterei majus 1  non fit
<5. XVI. Schol.)

Schol. Experientia conftnt , homines' objeSa ante fe
polita diverlimode fibi reprauentare , et qu® u-
num maxime movent ad rem adpefendam , al-
terum non movere: Ex t)uo faspiflime evenit,
ut. quod alii avidilfime adpetunt , nos inaxime
averfemur et viciflim, Unde haud miraberis,
ex monachos noflros res quoque miniini momen¬
ti , quas tu pro njhilo reputares pro tanfis mo-
tivis habuille , ut earum intuitu jur* naturali


23

abdicarent, Sane vita omnibus cnris vacua , ab
hontinum confuetudins remota , let fot peceandi
peritulis liaud expofita, fuftentatio ad ches vi¬
ta; jpromiffa , et quse funt reiiaita co.mmoda
omnibus ordinibus et monafteriis commuuia, haud
erant unica motiva, neque etiam monacbis fuf-
ficientia videbantur , cnr eoruin intuitufpecia-
les obligationes eontraherent; fecus candida-
ti quKCimque monafteria et quoscunque ordi
nes intrare parati effent ; bate enim ubique
inveniunt. Praeter hac itaque alia adhue
motiva adfutffe nccelfe eft ,. .quse»voluntatein
corum ad id permoverunt. Sic faepiffitne clinia
regtonis , fitus loči, monuftevii figura, pulchri-
tudo tempii* forma et ecilor veflittis, vicinitas
alicujus perlon® cognatce, amicitla cum qua-
dam commoniali in feculo jam incepta , vidhis
fingularis, fpeciulq fe reereandi genus, ingenium
*t indoles reIiquorum commonachorum , qum
cum moribus candiditi majdme conveniebant ; et
qute funt alia adbuc minora apud jlios tanti
erant , ut ;fi fors unica eircumftantk ex his de-
fecitfet, motiva pro confervandis juribus natu-
ralibus pravaluiffent , illique numquam vit®
picnafticae fe mancipalftjnt.

§, XIX,

Ex quibus fi refte video , jam darum
lit, quid monachi noftri , dum proiitebantur
in mente habuerint, ct an votis quoquq pro
eo cafu fefe obftringere voluerint, quo mo-
B 4 ti

n  # 6 (^ 9 *

tiva illa, quce eos ad renuntiandum juribus
naturalibus impulerunt, furrepta funt?

Nec minus etiam ex his promiffis tres
illas maxime controverfas qu£eftiones decidc-
rc poterimus: imo An monachi noftri in fe-
culum pofiti votis fuis adhuc ftringantur. 2do
an vi voti alios ordines in noftris terris ad¬
huc fubfiftentes intrare teneantur. 3tio An
fi emigrare per Princip cm licet, in alienilra-
perantis t#rritorio fuiordinis monafteria quss-
rete obligentur ?

' S- XX.

Monachos fuis votis non amplius ftrin-
gi, fi monafteria fua relinqucre eos oportet,
facile convincor. Omnes enim theologi con-
fentiunt, illud, quod in votlim deducitur,
debere effe bonum me/ius, docentque rem
indiffirentem a Deo non acceptari. His ad-
niiflis jam quajfo ; an exmonachis noftris,
quos inter ccteros homincs ambulare videmus,
perfeeiius fit a connubio abftinere quam nu-
bere ? (De illis loquor quos facri ordines
coelibatui non fubjiciunt) fane ft antea jam
continentise donum non habebant, et novis;
adhuc incontinentiffi periculis exponuntur, id
adferere adeo nonaudco, ut potius APOS '1  O-

LI


25

LI confilium ^alere sexiflimem: melius eis ’ef-
fe 'ut nubant , »i ‘ur ati ur.  Qnid ? quod
PETRU S LEDESMA Trati 10. cap.  2.

5. BONACINA Tom.  2. Dijp>  4. q. 2. p. 2.
SANCHEZ Lih.  4. c up. g. n,  9, aperte dicant:
hvali um ejfe vbt' m cafiitatis fachrn ah eo , rai
Jalubrius ejt matrimonium ob incontinentiam,

Scliol. Inde judicare licet , quid de votis perpetuis
fentiendum lit ? cura enim faspius ob mutatas
circumftantias illud ipfum quod antea perfedtio.
nem attulit, dein imperfedtionem iitducac ; et
tamen bonum melius de effentia voti eife arbi-
trentur , manifeftum eft , nos tamdiu in perpe-
tuum aliquid vovere non poflei, qnamdiu impe-
dire non poffumus , quominus aliquid ob cir¬
cumftantias obevenientes malum fiat , quod an¬
tea bonum erat. Quxmmo fi id, quod in vo¬
tlim deduximus, deinceps incipiat effe malum,
licet 'antea bonum melius fuerit, adeo boe vo-
to amplius non fttingimur , ut pftius ab eo re-
cedere plane obligenmr, nifi nos contra volun-
tatem divinam imperfeftiores reddere velinms,

%.  XXI.

Porro juvenes candidati facile permo-
veri poterant, ut proprio arbitrio, bonorum
poiTeffiotii et conjugio renuntiarent, neque \
etiam recufabant bane renuntiationem votis
B 5

con-

2(5  .

confirmare, cum alioquin viderent , fe hls
juribus in monafterio aut 11011 indigere aut
commode uti non poffe : Fac vero in-

greffuris candidatis monafterium tollas , fu-
ftentationem a monafterio promitti folitam de-
neges, et monafticam vivendirationem , quara
ut unicumcontra incontinentias pericula pro-
pugnaculum eligere volunt prohibeas, et tuni
rogo, ex his candidatis quajfas , an adhuc-
dum his juribus renuntiandi ipfis volunta*
fit ? et fi tibi negant, quomodo qu®fo votum
aliquod exculpere araplius potes ? Nec dicas
fublato inftituto monaftico alia adhuc luper-
effe media caftitatem C de qua maxime con-
t ro.ver tim us) fervandi, qmecunque enim eis
fuggeris, ad ea tamen non obligantur, fi in
intentioile fua, dum vovebant, ea non funt
complexi, Accedit quodii ex hoc capite en-
ftodiam votorum urges , quod ea etiam in
feculo obfervare non fit iropofifibile; nobis
omnibus , qui numquam de voto aliquo ne
cogitavimus quidem , obligationem ex voto
imponas neccffe eft, cum et nos maxima ad-
hibita diligentia a matrimonio abftinere poffe-
mus : quod cum abfurdum eife arbitreris,
cur quselo id idem monachis quoque non fit
abfurdum ? cur eos pejoris conditionis effe
cupis, cum neque hi ad plus obligentur,
quam fe obligatos effe voluerunt. JEt dcmum

po-


2 7

ponamus quoque, omiiia, quse objicis vera
effe, faltein mihi concedas neceffe eft, f u b-
latis tot niediis continentiam fervare exnro-
nachis noftris multo difficilius effe. Jam
quaero an hotno , qui fe obligavit ad rem
aliquam, fi eam facile praftare potuerit, fc
quoque ad rem difficiiem obligaffe cenfendus
fit? Jus natura id negat; quin immo et ipd
theologi in ipliffima votorum materia : ilc J 30 -
NACINA Tom. 2. pag,  286. SQTUS Lih.  7. q.
I, art. 2. SANCHEZ Lil'. 4, cap. n.  11. dperte
docent/ voventem- fdire limina apofiolotum . qua
rredit non.longe diftare , et poji ca comperit lon-
ge dijiare J.von teneri ad Jervandum votlim,  cer-
te nullam aliam ob caufam, quam quia diffi¬
cilius eft longam viam peragcre adeoque deeft
voluntarium. Utque adeo exmonachi jam ob
liane folam difficultatem fiijpervenientem in
libertatem lint vindieandi.

Conf. C L. pehem.  2}trfiicf> iibec btc >5lC(^«Sfnbigf{!t
u.  ©rite 151. 152 mib 1.53.

§. XXII.

Deinum votum absque voluntate concipi
non poffe feepius dixi; jam vero ex te qufe-
ro , an voluntas in candidatis adfuiffe prafu-
menda fit fe obligandi etiam pro cafu , quo

mo

28

monafticam vivendi rationem una cum fuis
commodis eis fuftulifti ? Ego equidem id
prsfumere npn auderem, cum certoTciam
voiumatem motivis, flecti et ceffantibus mo •
tivis ipiam quoque ceffare. Sane irratio-
nalis profulio eft absque motivo juribus
naturalibus renuntiare , et quasfo an non
to iuum ■ jactare legi naturali repugnat ?
quod a litem Eme repugnat an prsefumi po-
teft? Inde li votorum cuftodiam diutius urge-
te  cupis , probare te oportet, monachosno-
itros facultati nubendi renuntiare quoque vo-
, luiffe pro cafu, li nil viciffim pro hac renun^
tiatione accipiant; boe vero quomodo pote-
ris? exmonacbi noftri de his', in quas inci-
derunt, eircumftantiis in profeflione religio-
fa ne cogitarunt quidem, quomodo ergo vo-
luntas eorum , qiue numquam in incognitum
fertur, ad eas trahi poteft?

Conf. XVI. Schal. et §,  XVII,

§. XXIII.

Prceterea expediti juriš eft , errorem fub-
ftantialem quascunque promiffiones et qute-
cunque paeta vitiare , cur itaque vota
quoque ob errorem fubftantialem impugi
nare non liceat ? Quid ? quod tbcologi
aperte doceant vota ex errore cmilTa nulla

effe

I


29

effe : Sic BONACINA  , SOTUS, SANCHEZ
]ocis fupra citatis invalidom  dicunt profejfio.
nem faclam aheo , qui fe credehat profiten in ima
veligione et poftea invenit , fe pfofejjum in ali a?
quare ergo noftrorum exmonachoram vota
non declaras nulla qu£e uti/ videmus seque
errore fubftantiali emiffa funt; quin immo a
podori, cum in feculo vota fervare adhuc
difficilius fit, quam in altero aliquo mona-
ftcrio,.

Conf. §.  XVI. Schol. et' §.  XVII.

§. xxiv.

Et fi praconcepts tuje opinioni tantum
ttjbuis, ut qute hactenus in favorem exmo-
nachorum adduxi, nec dum te tanga n t: Vi¬
de faltem , qnam clare cx ipfis theologorum
fcriniis eoruin libertatem eruamus. Ut alios
taceatn , TOURNELT cap.  3 . art.  6. de voto
expreffe ait : fi quis principaliter voverft bane
religionem  , puta Carthufanomh  , vel buncce na -
mero conventum , liber er it a voto . fi in illd vel
in ifio recipi non pojjit:  cur itaque nofiris ex-
monachis libertatem denegas , dum in tno-
nafteriis., in quibus principaliter Vovcrunt,
amplius confervari non poflunt? Clarius ad¬
huc de eadem materin , difleri t BONACINA

Tom.

3 °


Tom.  2. Difp.  4. pag.  305. liane qu£eftionera
proponens: an qui -vovit ingredi religionem , et
r.on fuit admijfus , teneatur ex vi vati ad cajii¬
tatem, paupertatem et cbedientiam ; et ipfe re-
fpondet, tum non teneri his votis: Nam  inquit
ille, hac onerafunt illijiptui adnexa et cenjen -
tur promiffa dependenter ab adjumptione illius Jla-
tus:  curitaque noftros exmonaclios ex eadem
ratione liberos non pronuntiajnus , cum iti-
dem tantnm dependenter a monaftica vivendi
ratione in hoc determinato monafterio vel in
lioc definito cocnobiorum numero votis ob-
ftringi voluerunt.

V

Ulteriuspergit BONACINA: nifiUleprin-
npaliter vovevit cajiitatem , tune tenetur in fecu-
lo  e.i/ii fervare:  perbene, tune et ego non re»
pugno, cum adiit intentio neceffarium ad vo-
tum requiiitum. Verum utrum noftri exmo-
nochi caftitatem principaliter fervare voluc-
rint, iqpri.to dubitabis, cum ipfi exmonachi
id negent. Quserit itaque BONACINA , quid
Ji dubitatur . an principaliter voverit cajiitatem-
an vero dependenter a religione , an teneatur eam
fervare in Jeculo?  et refpondet ium non teneri ,
ratio ejt , iliquit ille, quia pojfejjio [tat pro H-
ievtate volmftatis , tum quiajn dubio voti vovent

v  , 'te-


*-6G^33©#

3 1

ienetur nd id , ([tiod eji minus.  En! quam cla-
re hi c theologus pro exmonachis perorat.

Gonf. %.  XIV. et XV. cum Schol.

§. XXV.

Et tandem fi nulli fcrupulo tibi ducis ad-
ferere; obligationem ex juramento ceffare;
quamprimum promiffio , cui id adjeciumfuit,
obligare definitj et militem quoque omili ob-
ligatione religionis abfolvis, dum -bellidux
eum amplins confervare ant non poteft, ant
rion yult, cur 'qua;fo noftros exmonachos a
votis liberos non pronuntias, cum vota quo-
que tantum acceffotium fint profeffionis reli-
giofae eum in finem promiffioni monafterio fa-
i\x  adjecta , ut candidatus eo fortiori vinen-
lo monafterio adftringeretur, cumque ex for-
mulis profeffionis fatis adpareat, Deum non-
nifi in teftem adhiberi paclioriis illius mutuse
qum inter candidatum et monafterium cele-
bratur.

Conf. j. vi.

J. XXVI.

32

§. xxvi.

Neque etiain exmonadu noftri alterius
ordinis monafteria 'intrare tenentur. Cum
enim de aliis ordinibus ne cogitarunt quidem,
nunquam intentionem fuam ad eos exporre~
xerunt, inde nec obligatio qusepiain concipi
poteft. Et fane licet ifte alter ordo multa lia-
beat communia cum ordine, in quo vove-
runt , non tamen omilia, quas eos ad vota
permoverunt, in eo reperiunt; utque adeo,
cum non tot adfint motiva pro rcnuntiandis
juribus naturalibus. ut vincant motiva pro
eorumdem confervatione pugnantia, de vo-
luntate eorum, quse tamen unicum eftfunda-
mentum obligationis amplius preefumi non po¬
teft. Quid quod ipfi theologi expreffis verbis
eos ab bac obl.igatione eximant. Sic 7 'OUR -
NELIUS  ait: Ji quis principaliter voverit bane
religionem puta carthujianorum  , vel buncce nume-
,ro conaientu.m , liber cvit a voto fi inilla vel in
ijlo recipi non pojfit:  ergo etiam fieri debet li¬
ber, fi in eo confervari non poteft. Similem
quoque cafum proponit BONACINA cit, loc.
q.  2. punB.  5. §,  2. qu03ritquc , an is , qui h
venere vovk religionem , et poflea n religione jam
faEla profejjione ejiciatur , teneatur aliam religio -
nem ingredi:  et refpondet : eum non teneri ,
nifi id exprejfe inttndat vovens?  cur itaque nos

no»


13

noftros exmonachos pejoris conditionis exi-
ftimemus, et eos invitos cum fumma liber-
tatis lajfione aliura habitum induere cogamus:
cum alium ordinem expreffe non intenderint?
Accedit, fi Bonacina tantum favorem tribuit-
ei, qui religionem in genere promifit , et in
poenam a monaftefio ejectus eft, cur noftra-
tes Scholaftici , libertatem monachorum et
monialium innocentium, quique in determi-
nato tantum monafterio vel ordine fe obliga-
tos effe voluerunt, tanto odio profcquuntur ?.

Conf. LESSIUS AZORIUS REGIN ALDUS ,  «
i alii apud SANCHEZ. Lib.  4 . cap. t6. n.  X5.
repete quoque §§.  XVI. ia Schpl. XVII. et
XVUI. Sehol.

§. XXVII.

Cutnque monachi ad plus non obligen-
tur in materia votorum, quam in intentione
fua, dum vovebant, funt complexi, adduci
qupque non potui, ut eorum fententise fub-
fcribam, qui adfirmant, eos, fi emigrare per
Principem licet, in falienis territoriis fui or*
dinis monafteria quserere debere. Nec dicas
exmonachos noftros certo certius voluntatem
fuam etiain ad monafteria extra provincias
C no*

34


Jioftras lita r extenfuros fuiffe , fi hunc cafutn
praevidiffent; quippe hoc libertatem eor.um
nequaquam reftringit. Omnes enim theologi
convefliiant , fi de obligationd voti Jerino efi ,
nun effe attendendum , quid vovent '■vovifjet , aut
promififfet , Jed quid aBu voluerit et intenderit ?
Et certe licet eadem fit regula ordinis in alie-
nis territoriis liti, diverfa tamen funt cetera
adjiincta: diverfum dima, diverfum comtno-
nachorum ingenium, diverfa indoles, quse
hoc ipfo cum diverfa fint , motiva effe defi-
jiunt, quže eos ad renuntiandum juribus na*
turalibus permovere poffent.

Repete §.  XVIII.

§.  XXVIII.

Adftipulantur fententias meas theologi,
Inter alios BONACINA loco cit. pag.  J05 ita
difler.it : is, qui -vo-vit aliquod inflitutum , Ji in
id non admittitiir , no n tenetur adire monajievia
extra pro-vinciam, ut in tilu admittatur  , niji
expre[[e vel tacite intenderit obligare Je ad tila,
dum votum emijit . Venim  pergit ille, fi duhu
tetur , utnim intenderit Je confene ad monajievia
extra regionem pojita prafimitur non intendiffe •
qi}iu uju receptum ejl  , ut fere nullut -vo-vgat re¬
li-

1

/


35

ligionim a fua provincia diftantem , ergo in 'du-
iio non prajumitur Je obligafre ad extvaordina-
riam diligentinm , feu ad quarenda monafteria ex-
tra provinciam.  Adeo in favorem exmonacho-
rum hxc  fcripta funt, ut nihil habeam, quod
addam.

Conf. SYI VESTER , SOTUS , ARRAGONIUS,
SAJNCHEZ  et alii llieoloji locis a BONACINA
sitatis.

§. XXIX.

Sed fatis jam argumentorum cft. Affa-
tim enim vidimus, exmonachos mutatis. adeo
circumftantiis a votis ita immunes effe , ac
fi nunquam vo-ziffent/ et id quidem ipfo ju¬
re , absque ulla Antiilituin Ecclefise declara-
tione* Unicutn duntaxat BONACINJE  locum
controverfias noftrae adprimis adplicabilem
audire lubeat. Ita vero hic prseclarus theo-
Iogus: o bligatio moti cefrat  , ’quoties fupervenit
notabilis mutatio et difficultas  , qua f, p-avi/a
fuifret , votum judicio prudentis faBum nonfuif«
fet , ratio eft , inquit ille, tum quia votum non
obligat ultra mo-ventis intentionem , eft enim lex
privata, quam fibi -vovins imponit^  i lovens antent
non prafumitur habuijfe vohmtatfm obligandi Je
C 2 Ju»


36

upeneniente tali mutatione; tum qnla eenfetur
fa&um Juh hac tacita conditione. nifi Juperveniat
notnbilis mutatio . Ita quoque MOLINA To m.
z. Dijp, 172. NAFARRUS cap. 18.  ». 7 u

Repete §. IX.

§. XXX.

Jam fupereft, ut videamus, quibus ar-
gumentis adverfarii iententiam meam impug-
nent, monachisque noftris obligationcm quam-
dam obtrudere cupiant, quam nec divina,
nec humana jura. ncc propria eorumintentio
eis impofuere. Ajunt vero: exmonachos pro¬
pria auctoritate votis fe folverc non poffe ,
cum nemo fit judex in caufa propria. Vo-
tum effe rem fpirituakm^ inde judicium cir-
ca vota foli Eccleiiee effe relinquendum , co
magis , cum termo fit de votis folennibus.
Tutiorem fententiam effe fequendam , inde
ftandum effe pro obligationc voti. Et tandem
nefas effe pronuntiare pro libertate, dumjus
Dei ex voto adquifitum collidit cum libertate
humana. Singulis rcfpondebo.

* V XXI.

»


37

§. XXXI

Cur exmonaclii noftri non fint judices voti
afe emiffi plane ignoro; fupra enim oftendi vo-
tum oranem vira fuam a voVentis intcntione
accipere ; quis vero qutefo, intentionem vo-
ventium melius perfpicere poteft, quam vo-
ventesipfi? Sane nemo negat, Imperantem
optimum effejudicem, optimum interpretcm
legis a fe latte, cur itaque voventibus hoc.
judicium circa vota denegas , cum votum
quoque lex fit, cujus auclores funt vovcntes
ipfi ? Ex quo prono alveo fluit, Ecclefi® in-
terpretationem circa vota non cffe authenti-
cam , led tantum dočlrinalem, qualcm vide-
licet faciunbliomines privati circa legem pub*
licam. Nqc minus inde iatelligimus Ecclcfia?
antiftitura judicium circa vota monaftica in
utrumque extremum incidere poffe, nifi fera-
turjuxta intentionem monachorum voventium.
Quin immo nec in ipfo facro tribunali poe“
nitentiam imponet prudens confcientise arbi¬
ter , licet exmonachus fe actionis accufet alias
voto monaftico contrariae, fi ex ipfius cotifi-
tentis verbis et ex circumllantiis judicare po-
teft, votum ob deficientem voluntatem vo¬
ventis omnino extin£tum effe. Quare Eccle'
fia in hac. materia poteftate fua refte ute-
tur, fi eum, qui pro omnibus omnino cafib- l i
C 3-

38


expreffe rovit, adhuc dum pro obligato ha-
beat; eos vero exmonachos, qui voluntatem
fuam ad has adeo mutatas. circumftantias non
extenderunt, juribus omnibus, qu* ceteris
fidelibus communia funt, uti patiatur.

Conf. §.  XIV. et  XV.

§. XXXII.

Nec folennitas votis monafticls ab Ecle-
fia fuperindufta impedit, quominus tantum vo-
ventes fint legitimi votorum interpretes. Haec
enim folennitas votorum naturam non immu-
tavit, et fequitur naturam aftus , cui adjici-
tur, inde voto ob defeftum intentionis cor.
ruente, hmc ipla quoque folennitas corruat
neceffe eft: (§. VI. et XV .)  Et porroquod
maximum eft, quis dicet, Ecclefise antiftites
quoad vota monaftica clarius animi fenfa per.
fpicerc, quam voventes ipfos, non vero quoad
vota fimplicia ? quafi vero per iftain folenni-
tatis adjeftionem tantarn intelligentiam nafti
fuiffent, ut in intimos cordis receffus pene-
trare poffint.

Aeque param me movere potueruiit ii,
qui exmonachis tutiorem fententiam incul-

cant;


39

cant: tutiorem enim fententiam effe fequen-
dam, nifi fimul probabilior lit , dudum ante
me negavit Celeberrimus de MARIINI de L.
JV. Pofit.  209. Et quae!o an non ex haetenus
addučtis argument is probabilior eft fententia,
exmonachos noftros non amplius effe votis
adftriftos. Quid? quod nec tutius fit adfc-
rere , eos adhuc votis obftriEtos effe : his
enim fi matrimonium denegas, continuis in-
continentias periculis eos exponis, et amabo;
eftne ho c tutum ?

§ f  XXXIII,

Neque etiam video jus Dei ex voto ad-
quifttum cum libertate humana collidere.
Deus enim ex nulla promiffione plus juriš ad-
quirit, quam voventps ji; eum transferre vo-
luerunt , cum itaque exmonachi noftri pro
mutatis adeo cirpumftantiis le Deo obligare
non intenderunt; dicamus neceffe eft ,, eos
extra o m nem collifionem effe pofttos et tuta
confcicntia libertate, quam non alicnarunt,
frui,

Unde ii omnia argumenta haetenus ad-
dufta animo prsejudiciis vacuo perpendamus,
tatcamur neceffe eft, exmonachos noftros ita
immunes effe ab obligatione votorum, ac fi
C 4 num-

40


nunquam iisdem obftrifti fuiffent; atque adea
perfeoto Jure Poftliminii  gaudcre. Et quem-
admodum romani cives ab hofte capti, fi do-
mum revertebantur, definebant effe fervi ju¬
riš gentium, bona fua recuperabant et fa£tl
erant participes connubii romani: ita et ex-
monachi noftri difiolutis fuis focietatibus li-
beri funt a fervitute fuperiorum monaftico-
rum, habiles ad poffidenda bona, et matrimo-
nii ineundi capaces..

Quod erat demonftrandutn,

S. XXXIV.

Exmonachos noftros nulla difpenfatione
indigere oftendi (§. IX. XII. et feqq.) Cum
tamen videmus aliquos eorum mille fcrupu-
lis angi , nifi au&oritate refcripti ecclefiaftici
fecuri reddantur, fe bona; fuae confcientise
fidere poffe: cum prasterca quotidie animad-
vertimus, eos difpenfationem ab antiftitibus
ecclefiafticis humillime petere et tamen nun-
quam non acerbiffunam repulfam referre,
pauca qusedani de difpenfatione adjicere vo¬
lni,  ut adpareat , an rečtores ecclefiaftici,
pofito, quod Eeclefia j us proprie difpenfandi
in votis habeat, recte poteftate fua utantur

mu-


41

snutatis jam circumftantiis difpenfationem de-
ncgantcs.

S- xxxv.

Si 'praxim "fpecles , politiam curiarum
ecclcfiafticarmn circa difpenfationes valde va-
riare reperics, et faspius, uti fit in aliis re r
bus humanis, dat veniain corvis, ■vesatcen*
fura columbas. Non ita in via juriš: theolo-
gi enim qui hoc genus difpenfationis admit-
tunt, feduli funt in caufis determinandis, quse
fi adfunt , difpenfationi locum relinquunt,
fin minus, eam denegandam arbitrantur. Vi*
dcamus itaque , an non ejusmodi caufe ex*
inonacbis patrocinentur, ob quas prselati JHc-
elefias eos difpenfare obligentur. SUAREZ
Lib.  6. de -voto cap.  17. \REG IN ALDUS Lib-
18. CLARIS REGIA Lib. 6 . cap.  12. ad alias
juftas difpenfandi caufas referunt quoquc:
morale pevieuhm fepius violandi votlim  , dubium
de obligatione voti  , notabiiem difficultatem fu-
pervenientem executioni voti . En quae liarum
caufarum eft, quas pro monachis noitris non
peroret: et tamen adhucdum cunflatur Ec-
clefiEE Antiftes; adhucdum medelam adferre,
rccufat, quas caufas iftius moraš ? An hoc fe-
luti animarum conducens ?

C 5

5. XXXVI.


43

§. XXXVI,

En BONAČI NA lečo cit. pdg.  326. exprcf-
fe ait: fuperiorem , qui fcit obJlriBum xoto fa-
cere contra votum , et tacep , cenferi dijpenfare  ,
rationem addit : quia fuperior noti prajumt-

tur peccare  , prafumeretur dutem grabit er de-
linquere non dijpenfare in tali eventu  , cunt
illi incumbat ex officio deliEla fubditorum im-
pedire.  Q no mo do crgo Antillites noftri
qui cxmonachos difpenfationem flagitantes re-
pellunt, peccati maculam a fe declinare po-
terunt, cum illi tanta votum adimplendi dif-
ficultate fupervenieste pene neccffario con¬
tra votum agant? Hiice paftoribus monacho-
rum animm commiffas funt, quodfi itaque eos
dubiis angi, et quotidianis peccandi pericu-
lis expoiitos vident, et tamen medelam ad*
ferre negligunt, merito vereantur, ne Deus
has animas, fi ex ofcitantia paftorum pereantj
ab iplis fit repetiturus,

XXXVII.

Verum inquies, vota monaftica indiffo-
lubiiia effe, aut faltem Pontifici refervata,
inde nefas effe Epifcopos circa ea quidquant
difponcre. Videamus ergo, quam ifta oin-
nia vacillent ? Et quidem unde obfecro te,

vo-


45

votlim monafticum tam ftabilem vim habet,
ut folvi nullo modo poffit? an ex natura fua?
verum quomodo hoc? eadem enim cit natura
voti monaftici ac voti limplicis, eadem co-
ram Deo obligatio uti fatetur ipfe COELES-
T1NUS UL qui drnci et ■voventes cap.  6. fi
ergo votum monafticum non t poteft diflolvi,
cur poteft*iimplex ? Et fane an votum puh¬
lice in manibus praelati emittam, an priva-
tos inter parietes ? an certas verborum for-
mulas adhibeam, an nullas, mentem tantum
mcam ad Deum dirigens ; parum intereft;
quippeDeus lcrutator cordium nonnifi menm
voventis animum refpicit , nec folennitates
iftse, cujusmodi et Nemelis romana ad evi-
tandas fraudes invenit , Coram Omnifcio
quidquam ponderis promifiiom m cm adjicient.
Utque adeoque plane ignorem, cur nonhrnc
utraque votorum fpecies ipari paffu q ( uoad
difpenfationem ambulet ?

§. XXXVIII.

Nec. plus dicunt, qui indiffolubilitatis
prterogativam, in pafto illo mutuo, quod in¬
ter ordinem et ejus membra intercedebat
vel in folennitate illa , qua vota monaftica
a&us fibi oppofitos dirimunt, latere arbitran-

tur.

44


tur. Obligation.es enim, quibus exmonaclij
ordini tenebantur, ab eo inde tempore ces-
farunt, ex quo et ordo ipfe promiffione fua
profitentibus fa£ta ftare amplius non poteft..
Effe&us verd ille, quod vota monaftica ma-
trimonium dirirnant inftitutionis eft human®
uti fatetur Po tifex ih eap- un.de vot.et -vot.re -
dem: inVL  Inde cum quisque legem, quamipfe
tulit, tollere quoque poflit , fublatis his voti.
monaftici' accefforiis nil oinnino ei inerit
quod non lnfit vato fimplici.

§. xxxix.

At dices : vota folennia iunt Pontifici
refervata , ergo faltem Epifcopi in iis dif-
penfare non poterunt. Rem acu tetigifti,
Verum quid, fi exmonachis recurfus Romam
non pateat? an animabus ideo pereundum
erit? Omnes melioris not® canonift® negant,
refervationes pontifcias extendendas effe ad
cafum neceflitatis, ubi falus animarum peri-
clitatur ; qualem enim attentionem me-
rentur refervationes, quae faluti animarum
funt impedimento ? an corain Deo quidquam
valere poflunt? An Summus Paftor a Chri-
flo inftitutus prohibere poteft , quominus
Epifcopi noftri, qui itidem Paftores funt, et

a


45

a Špiritu fan£to pofiti regere Ecclcfiam Dci,
munere fuo ab eodem Ecclefia; Fundatore
fibi commiffo in falutem animarum fungan-
tur? Et fane quale obfccro in Pontificem ox-
inde redundat prtejudicium , fi Epifcopi ex-
monachorum in tot peccandi periculis vcr-
fantium fcrupulis fuccurrant, eosque, ne ani¬
line detrimentum patiantur , ab obligatione
votorum liberos pronuntient, qui ob defc.
£tum intentionis alioquin liberi funt.

§. XL.

Vos itaque, qui a Špiritu fanfto pofiE
c ftis regere Ecclefiam Dei, Vos inquam jam
obfecro atque obteftor, ut auftoritatem Ve-
ftram a Chrifto Vobis tributam tandem in-
tcrponatis. Tollite tandem in hominum quo-
quc oculis illa votorum vjncula, quse eoram
Deo cuin ipfo monafterio extincta eife cog-
noviftis : rifclarate exmonachis nihil delin-
quentibus, declarate et ceteris , quos pa-
fcitis fidelibus, vota ifta ob defectum inten¬
tionis obligare defiiffe, ne plena illorum li-
bertas vefanis vulgi prsejudiciis amplius affii-
gatur. Dafe hoc eorum innocentias 5 dat«,
faluti animarum ; date noftris pro iisdem in-
terpellantium precibus , ne flebilem eorum
fortem diutius lugeamus. Pralatos fuos Vos

ad-

46


adpellant, facite, ut et patres Vos effe expe-
riantur. En ! qui taciturnos inter, gemitus
fuis quisque inclutus 'parietibus fupplices ad
Vos manus tendunt, nihil tam indigni me-
ruere, audite itaque tandem: facite ovesve-
ftras eos effe agnofcatis, et pro eo, quo in
falutem animarum ferimini amore, juffoe pe-
titioni annuatis. Eliminate tandem e terris'
noftris infaufta illa, et tot naufragiis defor-
mia vulgi prsejudicia, ne quod indignum le-
culo noftro foret, immaturce feveritatis ve-
ftrre fera adhuc Vos incufet pofteritas.

EX


47

m

T H E S E S.

Ex jure naturali.

s. I,

Dantur leges naturales , qu£e neceffarias
funt, univerfales, et nulli mutationi obno-
xite.

§. II.

Omnis probabilitas illicita eft, quas vin-
•ibili tantum nititur ignorantia.

%  m*

Quare in conflichi opinionis probabilis
*um probabilioti, hsec omnino prseferenda eft.

$. IV.

Autochiria et Polvandria fiaiultanea ab-
folute repugnat juri naturali,

§. v.

Non item Polygynzecia.

i  vi.

Non datur prrefcriptio de jure naturali.

Ex


\

48

Ex jure -puhlico univerfali.

5. VII.

Iuiperanti competere jas vit® et necis
dubitari non poteft.

§. vin.

Leges' ir ere poenales funt commentum,

§• ix.

Tutor regius non gaudet majeftate :

§• X.

Vera religio Javkati ejusque fini nuli#
modo obeffe potcft,

§. XI.

Imperanti rcfiftcre numquam licct.

Ex jure gentium.

§. XII.

Non repugnat juri gentium foedera mi¬
re cum iis, qui a vera religione funt alieni,

s, xiii.

Nec impietas ct idolatria alterius gentis'

5. XIV.

Ncc potcntia vicinte gentis jufto crefcens.

§. XV.

Sed lola laefio aliter indeclinabilis eft ju-
ila belli caufa.

ir XVU

1

&©e^S>©:£

49

S- XVI.

Legati ab flimperio et jurisdiftione gen-
tis, apud quam degunt, funt iminunes.

Ex jure civili romano.

%.  XVII.

Poteft a8:or reo deferre juramentum ,
licet nihil probaverit.

§. XVIII.

Ceflio juriš ufusfruftus extraneo fafla fa-
cit illud reverti ftatim ad proprietarium.

§. XIX.

Donatio non revocatur ob fupernafcen*
tiam liberorum, nifi a folo patrono,

S- XX.

Qui fačhim promifit, praeftando intere^
ffe non liberatur.

XXI.

FidejuiTor in majorcm fumniam acceptus,
tenetur pro fumma concurrente.

§. XXIT.

Ex liereditate filii in impubertate, mo-
rieutis, cui pater pupilariter fubftituit, ma«
ter nec legitimam prtetendere poteft

E

Ex

V

5 ®


Ex jure crhninali.

§. XXIII.

Tortura eft medium ineptum eruendse
veritatis, inde illicitum etjure therefiano re-
probatum.

§. XXIV.

Poena coufifcationis jufta eft, licet in li-
beros redundet,

%.  XXV.

IudeX, cul ex privata fcientia conftat de
innocentia inquifiti, eum fecundum allegata
et probata ad inortem condemnare nequit.

Ex jure ecclefiaftico .

%.  XXVI.

Ad jura romani Pontificis minime perti-
net poteftas illa , quain v algo indireftam in
temporalia regura vacant. Sjm. jur ecclef. publ.
$. 66 .,

;§. xxvn.

Poteftas Epifcoporum originis- et infti-
tuti divini eft; igitur eam non a romano Pon>-
tifice , fed pr-oxime a Deo nancilcuntur, loc.
cit. §.  8 6 . et  8/.

§. XXVIII.

Ecclefia jure ftatuendji impedimenta ma-
trimonii ut facramenti; Princeps ijure ftatuen-
di impedimenta ut contraftus civilis eft, gau-
det, Syn, jur. ecclef. priv at. §.  34. §. XXIX.


51

§. XXIX.

Hodie eliquati fatis juriš eft, decimas ju¬
re divino non deberi , etfi fuilentatio con-
grua minifnis Ecclefue debeatur : cum nil 32 -
quius fit, quam ut qui aliorum minifterio fe
dedit, ab iisdem etiam fullentetur. Syn. loc.
»it. S>.  37»

§. XXX.

Ex jure regio fuprem.Ee infpecHonis com-
pctit Principi j us placeti regii circa. bullasec-
clefiafdcas.

Ex jure puhlico imperii romano

germanici.

§. XXXI.

Germanianon eft Syftema civitatum, nee
Ariftocratia, fed Monarchia partim abfoluta
partim limitata.

§.  XXXII.

Ad quam quis pervenit fola eleciione.

§. XXXIII.

Jus reformandi pro regala; annus nor-
malis pro exceptione ftattfendus eft,

§.  XXXIV,

Itaque introduciio fimultanei innoxii
nequaquam repugnat pači Weftphalicae.

- §. XXXV.

llex Pvoraanorum non tantutn majeftate
perfonali, fed etiam reali gaudet.

S-  xxxvr-

52


$.  XXXVI.

Sine fundamento denegatur ftatibus ca-
tliolicis jurisdiSio in caufis eccleiiafticis fuo-
tum fubditorum proteftantiiun.'

Ex jure feudali.

§. XXXVII.

Jus Ifeudale Allemanicum et Saxonicum
prat er ufum hiftoricum nullum habet.

$.  XXXVIII.

Foeminarum fucceffio in feudis fempcr
pnefumitur fubiidiaria. etiamfi feudum a loc¬
irana primitus fit adquifituin.

§. XXXIX.

Folonia a valallo commiffa agnatis inno-
centibus non noeet.