■
;
’ ;
■ ■


«e*.. 'hjfe,
,s
•-W"^ "4" v
■;:i>
"·:· * 'T
■ 1 ■
.	; i.
.
■ > .
·· .
*■) ·*; '
>
r
■
;\ ■ ■
; ■; « *


+1, ■ 7 i
C
*.
<·
:iV
-rr



t
l!
■
«ai
i










S


'

■ v; X



-






■Γ


-


\






$




\
/






&



kj/ ;

, ^





i	■
V

Γ
COTCOIAVS FERETTVS.
Ί ARVE Liber dfiam timide fubirurus in arce * ί]( j Ne timeas tantos hofpcs adire lares:
Hic licet aiTidue numeroia uoiumina cadat A emli us fpeCtet philofophoicp graues Eloquium 8c uariasdiuina: palladis artes Et pheebi altifbna carmina digna Aelyi Non humiles tamen hic fpernit:reuerenterJxoneilo Accedes uultu:fupplidterq? rogat	„	4
Vt te paulifper captato tempore cernatt	\
,v Palladiicj} aliquid conferat eloquii 4 Inflabis pracibus multis tu blandianeflc - >
' Hoc^oteris tanto tutior aufpicio^	'




· ", 3m
(CAJ niuftruilitnu Principem: Sc ExcellentiiTmiu Duce Oclauia nu Riarifi illuilfillima::& exceilctiilima, D.Catharina cunclaru Sphorciadum prudentiffima filiu liuieniium Sc Corneiiorum iu ftiilimum dnm:NicolaiFerettiR.auennatis comentariola έισαν y<ayiK3.i,introdudoriaDe ordine ftciuiitura copoiitiois ornata ad epiftoias in primo lib.adofonesinfotadppofitionti latinaig fignificarionem in appofitione 2* copofitionein libro rertio.tancj flores dei edi i ex auctoribus probati Ulmis. Varrone: Cicerona, CafamSulpiiio, Arifforele: Aaguftino: celfo.Fabio.*Gelio.Mai* crobio.Pediano. Nigidio» Suetonio: Papiriao. Plinio. Diomede» Donato: Cipro:SeruioiPii{ciano.Agretio;Sergio: Porphirio» Aerone. FeftoXaurentio. Viftorino. SALVTEM.
Olent plerity mortales llluftrifiim e:pi incepstuel inge mi quada excelletia:feu uiribus corporis fama aliqua aut gloria delyderare.imirari agros fertiles: aut fecun das arbores fuo frudu.uel utilitate uita afferentes ueJ fuauirate’oaoris animu deledates: Ego uero diu mecii cogitaul an aliquid fauoris polle ingenii potius uiribus qua corporis mihi Inter mortales afTumere.qppe diu exedtat9 x ei udiedis adolefce^ tibus illi potius artati quagradiori ftudui pdeflbncqui.ealurn in genii excellentia,utt ea pfiteri ualeamiq clariflimos uiros iuuent aut deledet:hac comentariola εισαγωγικό (fic.n. Varro appeb lat ex quocuqp ope difeif qd d!cere:aut tacere debemus) tibi dno meo Sc adiutori dicaui audacia uel temeritate fotfitauius qd no dignu auribus tuis munus tradidcrimdn hoc ipfo primu erubeG co fi forte hac mea incodita Sc inornata tibi defplicuermcofifus. Illuftrillima nobilitate tua uera uirtutis & gloria: cofda: qdlnfiP mos:et tibi deditos nunq fis folirus afpnari atqs uti in urbe tuam Illuftriffima genitrice tua.D.Catharina matrona^ prudetfffima fauete una cfi fratribus tuis optje indolis: Calare Liuio Galcaco & Francilco Sphorcia: aediia blanca forore oium bonaru artiti ftudiofilfima.Dnoq? iacobo phoeo tutore tuo digniffimo aegu* bernatore iuftiUlmotpublico ftipendio eocp codigno me afciibi dignatus est Ita hocipfum munus accipe digneris, tuaqt cenfura afferretan dignu fit.quo liuia tuuetus tibi deditifilma ad epiffolas & orationes facilius exornef,quod fi(utfpeio)dignum aliquo fa uoreduxerisnuolplendoretutum inuidisemortus effugiet: Vel terrore tui frena moderatis detes auidos liuor edax copriroet. Fe lix fis opto.ίχ Octauiani Calaris omnium fcehdifimi aufpicio d| gnus amplifllmum precor imperium una cum matro&tratrib9 fummacum fcdidtatediuinitus coniequatist
ζ
ITNICOLAΪ FERETTI Rauenatis3ftrufturafeu ordie St itura copofitionis ornata: ad coponcndas cpiftolas liber primus CDDe tribus dicendi Generibus,
Genera
! ENER A Dicendi funttriajqu* potiifimum dicendi _ i oratori conueniunt unum eft copiofum St gra ||| ue: Alrerii breue & fubti)e:Tertium uero mea |!||dium:quibus in Angulis quidam floruerunt.g M pauci in oranibustmos eft enim hominum: ut gjj^jmolmt eundem pluribus rebus excellere. Pri? Grandi * dicuntur grandiloquli: cum ampla femen» loquii.
tiarum grauitare St maicftate uerborum:uehementes:uarii:cOpi ofi:8c graues ad permouendos St conuertendos animos inftruitl ac paratitqualis fuit Cicero dignitatem St amplitudinem omni Tenues bus praeferens: AJii tenues St acuti:omnia dilucidiora 8c amplior ra facientes fubtili quadam. St preffa oratione limati iri quo ge* nerefunt aliqui calidi:iedimpoliti:&cconiulto rudium fimilesSc lmperitorum.ahqui in eadem ieiunitate conciniores faceti flore tes Sc ornad:qualis fuit Saluftius in fe uenuftatem: & fublimitate Interme oftendens:cui nec addi nec diminui quicqua poteft. Alii Interme dii, dii St quali temperati:nec acumine pofteriorumtnec flumine ute tes.fed in delectando conciliando^ lenitatem indicantes, uicini amborutmSt utriufq; generis participestqualis fuit Terentius: 3 nihil affert praeter faciliratem: 8c «qualitatem: omnemcp oratio* nem ornamentis modicis uerborum:ientenriaruro<y diftinguiti His igitur tribus utetur orator.ut lingula: quxq; res exigere uide buntur:quibus confequendis tria erunt neceflaria,acumen Icili* cct ingenii:Deinde ratio feu ars:Tertiodil’getia:qua· folainge* nium extarditate:cum exteris in rebus: turn in orationibus exci tat plurimum Na quod ait Fabius inediicendo icribendocp: ue* rum efle non negauerim:multum.f. conferre bonam ualitudine digeftum ciburo.St animum ab aliis cogitationibus .liberum,
Λ CDe tribus partibus elocutionis.
Mnis elocutio Commoda St perfecta cotinetin fe ele* Latinitas gantiam,dignitatem St compofirionem. Elegantia eft Soloeci f* qux facit.ut unum quodqjuerbum pure. St aperte di* mus

catur.haec diuiditur in latinitatem,8c explnationem, ,atinitas eft incorrupta loquendi obieruatio fecundum Roma* nam linguam. Vel fermo purus ab omni uitio remotus* icilicet Soloecifmi & Barbarifmi.Solcccifnuis a quibufdam dicitur im*
a ii
parili tasta uetuftoribus latinis ftribiligo tSquam fterobiligoi uel	4
ftribligota sps&Aoj.i.prauus peruerfus:uerfutus:pp ueriuram.
8i prauitatem torruofe orationis:in poemate fchema appellatur fit autem :Cum uerbis pluribus confequens uerbum fuperiorl non accomodaturmel quando eft impar: 8c inconueniens eom* politura partium orationisjfoloecizare enim lingua icithica eft Barbari* corrupte Ioquitquafi elementis orationis inconcinne choeuntirf ihn;s	bus.nam inconcinitaslitterarumtaut iyllabarummel eis accides
tium in lingulis dicionibus facit barbarifmum. qui in perigrina diCione dicitur barbaralexis: A poetis uero methaplaimus * Sit autem adieCione:detraCione:mutatione:&: tranfmutatione:de quibus in arte grammatica fatis eft: a compluribus AuCoribus Explana? pertraCum:ExpIanatio eft quae reddit apertam:8c dilucidam ora tio	tionem:ea comprobatur uerbis ufitatis:&: propriis tufitata funt
Vfitata quxuerfanrurin fermone quotidiano: propria uero dicuntur il Propria Ia quae funt aut efle poliunt eius rei:quam quifqp propofuerit ap* uerba.	ta uerba:cetera funt fnde per tranflationem formata:Sc deduCa:
Vortex ut Vortex ideft contorta infe aqua: Vei quicquid aliud fimiliter uertitur:Indepars capitis:& montium eminentia dicitur uertex Conftat enim is quattuor.Natura:ana!ogia.c0fuetudine.auCo* Natura ritate.Natura eft immutabilis rerum inuentio.quam ueteru ma* analogia ^eftasueluti quadam religio commendant, A nnalogia eft Ser* Cofuetu monis a natura proditi ordinatio,in qua barbara lingua ab eru* do	dita tanquam argentum a plumbo diflfonat, Confuetudoeftcer
AuCori* tilfima loquendi magra.qua;,e medio icriptorum ufui placita af tas	fuereconfueuit. AuCoritaseft opinio recepta ueterum. qua: ut
plurimum ab oratoribus:uel hiUoricispeti folet.nam Poetas per Dignitas fepemetri.neceifitas excufat.Dignitas cft.qu* uerborum & fen tentiarum exornatione tanquam coloribus diftinCam. 8c perpo litam reddit orationem.uerborum enim exornatio fermonisin fignita continef per politione.Sententiaij: uero exornatio quan da affert in rebus ipfis dignitate.de qua Cicero in Iibro.iiii.ad he renniu copiofiflime dilferuit.et in tertio de Oratore ubi ait: in p petua oratione cu & coiunCionis leuitate & numero^ rationem tenuerimus, tunc erit quali luminibus diftinguenda Sc frequenta da omnis exornatio fententia^.et apud eunde in libro de optio
dicedi genere.Si apud Fabium in libro nono multa inuenies.
~~ t CCDemahui^ libri ad copolitione ornate locutiois Ompofitio & uerborum coftruCio equaliter ppolita cotinens in fe ordine iuCura«& numerum.Sed dem*
CCDe ma hui? libri ad copofitione ornate locutiois
mero.qul a gf*ds rhythmos dicitur idcit cofonantia. queadmo rythmos dum dc uerboiy 8c lentendarum dignitate apud.Cicerone 8c fabl um in libris prodictis multa poteris inucnire.nosde ordine 8< itiU itura tantum la pra:fentia pertraftauimus.funt enim (ut ait CU cero)fonees compofidonis fcruiemis gtaui tati adiunCHs quibuf dani regulis & exemplis gratia imitationis,inquibus quid deceat 6e expediat erit pro utilitate cogitandum non,n.prtecepta rheto rices ieruada funt tanq rogadones.Sc piebeicita,Sed ideo fcripta funt.quia pleruncj afferunt utilitatem.
CDe ordine.
St igitur ordo quaedam uerboru dcleito^ obferuatio Ordo qd qua nulla res apud aio? hoiutn plus ualet.uet boru eni fit, delectu originem cloquetia: teftatur Garfar in libro de lOnelatineloquendi.naficuti apolloniuselementaht terarump ordinatione aptifllmam prima dicit efle materia, Syl labaij? uero comphenfionem littera^ aptiflimeconiunftarfi, Sic ©rationem exornaram dicimus ex compofitionediftionu aptiiV fime ordinata^,Gotexendi.n.uim ex hoc maxime experiri licet Quanta fi in compofitione orationis bene ftruCtam difloluas collocatio* fit digni * nem.quoniamgrammattcaliquadam uerbciypermutatide cor tas ίηoi -rdptetur tota.ln omni igitur parte orationis ea uerba neitenda natalocu funr.quse ftructuras quadrent,prtecipue in claufulis in quibusfa tione no dicentis quam audientis fenfustatq? intentio terminef. in collo ta hic* catione uerboi^aptiora, tam ordini quam uiribus contexere de* debemus, Sic tamen.ut aptiora fint utilia dure locata compos fidsinud!ihus.quod fiet fi quam aptiflime coherebunt extrema uerbacum primis,8i ea fint quam fuauiilimis uocibus, ut forma lpfa.concinitaf<$ uerborum conficiat orbem fuum& comphen fio numerofe Sc apte cadat.Plurimum enim refert quaequib9 an teponasut laxa atqj folirudinesuoci reipondent.beftiae (sepe irn inanes cantu fleftuntur.atcp confiftunt.magis id infurgebat fi c® uerfe ucrteref.na plus eftfaxa qua befiiasmouen.Se melius c te* meritas filii coprobauit.qua comprobauit filii temeritas. In uer* bis et obferuandum e.ne a maioribus ad minora defcedat oratio h on o recp perdat.melius enim dicitur,uir eft optimus.qua uir op iimus eli.Extat etiam quidam alius ordo naturalis.ut uiros ac fi minas,diem & noctem .ortum 8c occafum potius dicas, quam co uerfe.Quadam ordine permutato fiunt fuperuacua, quoniam una pars plena eft.ut Saluftius in rugurio mulieris ancillae. bene addidit ancillie nam fi dixiiler in tugurio ancilla: mulieris, fuillet
1	*» HI
fupcrfluura. Ancilla enim & conditionem oftendirSc fe.YumiSfc fratres gemini. Q_uod ii prarceiFerinr gemini addere fratres non eftneceiTe.Cauendum etiam erit ,ne fortiori iungatur infirmus ut cum iacrilego funcum homicida corruptori Etiam nota quod fenfus aparuo in maius augerhatqp infurgere debet: V t egregi9 nobilis:iviagnificusrinfignis illuftris.Sed nota quod illuitrisdrtfi* gnis nobilistdc egregius:aliquando dicuntur de hominibus 8e re bus malis .Vtiniignis Latro: 8c nobile icortum illuftre facinus egregia mulier. Virgilius egregia interea coniunx.ltem iedeft? crudelis:impius:immanis:fic etiam dicitur fur.adulter: latrotper iurus:facrilegus.8c quinae procreauitaluit:erudiUit, ad dignitas tem &c honorem prouexit.
tLSed quoniam orationis tam ornatus.quatn perfpicukas paro tim in lingulis uerbiseft.partim in pluribus,quid feparatarquod coniundla exigant confideremus.reftiflime enim traditum eftj> Vocabu fpicuitatem in propriis.ornatum uere in trauflatis efle.tranflata Ium tran enim dicimus uerba eius rei propria.qua: inaliamrem fimi itui ilatu qd dinequadam tranfferunturnnuentaprimum inopte caufa. fre* fit nota quentatadelectationis.quoniam(ut ait Cicero in libro tertio de hic	Oratore)tauquam ilellse quardam maxime notant, & iiluminaht
orationem, ut fieui imbres uorax mare.feu monitruoium. Item alia funt aliis hondliora.fublimiora.nitidioraiocundiora. uoca li ora.uerborum quoqp Iterfe naturalis ell copulatio.ut aliud alii funftum melius fonetdn rebus quoq? atrocibus uerba etiam ip* fb auditu aipera magis conuenient.Optima funt illa.qua: iono funtiocundi fima.Si honeftiilima.eaenim femper funt turpior Nota dU ribus aptiora.quoniam fordibus uerbisnunquam eftin erudita gnum	oratione locus.CIara illa atcp fublima plerumq? materi* cernen
da funt.quod alibi magnificum. Alibi tumidum -alibi humilius uerbum magisconuenief. Nam aiperilone tenui uelut macula qu-cJam fublime niridumqp diicordat. ίΐΐφcorruptum quod in plano tumet.quaedam non tam ratione.quam auarium feniu iit dicantur.utillud f*daiungebantf*dera Storea, qd ii fui flet por* co ulle erat.aures enim uel animus potius.aurium nuncio natu* ralem quandam inie cotinet uocum omnium meniionem. iccir co longiora. & breuiora iudicat. St perfefta ac moderata femper expeCtat.inuriliafentit.qu*dam&: quafi decurtata, quibus tans quam debito fraudetur oratiomt enim uerfus inuentus eft terml natione auriti.&obieruarione prudenriu.iicin oratione animad aerium e.multo illud quidem ferius:fed eadem natura admoneo
tetefle quofdam certos curfustconclufioneicp uerborum,
Deiuuctura.	r
Vnftura icquiturin uerbis incifistmembris. & perior Quid fit dis omnia namcpiitaStuirtutesSi uirla i complexu ha iunctura bet.ideonon folum improprietas uerbi cauenda eft, fed etiam prauitas omnis:aperte enim conuenire Se fi* ' he Se hiatu uerborum conftrui i un&ura debenne fcilicet prarce< dentis uerbi extrema uocalis uocalem primam includat uerbi fequentis.ut fi dicas aere emit.arma abiecit.illi incumbitihxciun itura plenior fiet fi confonantes uocalibus applicentur. ut aere mercatur,arma deiecit.illi totus incumbit, i unitura uero nimft canorum pronunciationis fonum habebit.fi longae uocales itec ft concident, ut thebx aegiptiae baccae aeneae amccnifllmae impc* debant,fugienda eft quoq? confonans illefa uocali.ut bonum at* rum iuftfi eft.ire fimilia quae deformant orationis integritate . ex confonantibus uero quae inter fe incidentes quali rixari uidetur»
Se ex his pcipue quae funt afperiores 'in cbmiflura ut s Ira ultima itidelicet fextus rhofius.ars.xerxes,plurimum aut auctoritatis Sc ponderis habent longae uocales,celeritatis breues qux fi commi fcetur quibufdam longis cocurrut & exultant. Alacres funt qua: cx breuibus ad longas infurgunt leuioresqex longis in breues defcendunt. optime incohaf a longis reCte aliquando a breuibus ut nouum crinien.C.Caefanleuius a duabus.ut animaduertiiu*
me aliquod nome efficmt.quod cum accidit hiat.Se inrerfittit. Si quali laborat oratio.praecipuusaut erit hiatus earum.quae cauo aut patulo ore efferuntur.e.plenior littera eft i anguftior ideoq» obfcurius in his eft uitiu Se minus peccabit.qui longis breues fub Sicier.Sc adhuc qui praeponet longe breuem.nimia uero eft i dua bus breuibus offenlio.nam hiatus Se concurfus uocalium habet molle quidam.Se indicat igratam negligctiam de re hominis ma gis quam de uerbis laborantis, fit Se illa naturalis obieruatio ne lunCtura uerborum cacophaton ionet. quale eft illud numerum cum nauibus aequat,uidendum eft ctia ne fvllaba uerbi prioris ultima fit uerbi lequentis.uelne dux fvllabe plures uc priore feri fum terminent, uto fortunatam natam me confule romam licet hoc aliqnando ciceroni exciderit in epifiolis. ut res mihi uifie fut brute.nimia quocj eiufdem uerbi afliduitas eft uitanda. utcafus calfandra canebat.Sefale faxa ionabant.Be regem regime regere
Item nimia eiufdem ucrbl ffiequentla.ut culus rationis ratio n$ extatei rationi no eihatio fident adhibere. 5i militer cadentia ud*definejntia. & eodern modo declinata rdro jungantur opor* tet.ne uerba ucrbis.aut nomina nominibus fimiliacp his cStinua rl uideatur.utiOf timorum fortunatorum imperatorum. Monei* fyllabafi plura iutmalc cotinuabutur quia necefle eft quod cora pofitio multis claufulis cocifa fubfultet.Sddeo breuiu uerbo^ac nominum ultanda eft continuatio, ex diuerfo quocp longorum aifernnt enim quandamdicendi tarditatem.lllud quoc* animacf timend am eft quod uocales fepe breuitatis caufa con trahatur, utdisprodiuis.fodesprpfiaudes.fisp fiuis*ain pro ais ne.ne* queo pro non queo.malopro magis uolotexin pro exinde. dein |> deide.capfis p cape fi uis.axilla pr o maxilla, ueru haec ipia foe* runt magis apud uetuftifijmos in frequenti ufu ut facres ideft ad jScra idonei>mar<?ipores.pub3iporcs.luciferesideft miniftri do* minorumgentiles,a Marco publio. & Lucio, denominati. dici* mus etiam mecum tecura fecunvnobifcum & uobiicum.non cti me.cum te.cum fe.cum nobis cum uobis quoniam fi ita dicere fur obibenius cocurreret littcrar. uerum hec non modo cura fit, ut Inter fe cohereant:fed ne pigrameue longa fint animaduerte* dumtnecp breuium contextu(quod nunc maximum eft uitium) refultennoffcndunr enim uocem ac ionum reddunt pense pueri lium crepitaculorumrfragofis enim offendimur tcontortis excif tamur claudis deprehedimuraedundantia & nimia faftidiuntde nia nero mulccnt:8t ftabilia probant.quedam prarterea oratorii bus magis conueniunt quam poetis ut pater filiusimarer filia.nSI poeta: genitorem St natum:genitricem Si natam potius dicent: magnanimusSi magnanimitas poetis folum conueniunt,Orato res enim dicunt magni animuuel magnoanimo i & magnitudini nem animi promagnimitatei
CSed quoniam in ordine iuntf uraqi uerborum maius ftudium maiorqt cura eft adhibenda iciendum -eft neminem pulchre *. &; oratorie diceret nili oportunis fententiis uerbifq; leCtiifimis: de potifllmum bene fonantibustnon ad ionum exquifiristut poetat folent.fed fumptls demedio t nec enim fententia ulla erit t niii qu* expoika eft:& abfoluta: neque uerborum lumen apparem bir nifi dilig enrer collocatorum. 8t quorum utrunquenume* rus illuftret i compofite tanien & apte dicere fine fententiis in fania eibfenteitfipfe uero fine uerborum ordine Sc modo infaa* tjamimb apparatus In principiis eft pvaxime uitandus^rxtctea
cauendum efl: ne quid durum fiattne ue abruptum quo animi re fpirent &c reficiantur:hoc magis Judicabunt aures cotinuam uo ce iecuta: dudteqs uelut prono decurrentis orationis flumine:cu Ille impetus fteterit St intuendi tepus dederinftilus praetereaexer citatus efficiet facile hanc uiam componenditnam ut in legedo oculus:fic animus indicendo profpiciet quid fequatur: ne extre* inorum uerborum in fequentibus primis afperos concurfustaut hiulcas efficiat uoces: quanuisenim fuaues grauefue fententiae fintnamen fi inconditis uerbis efferuntur offendent aures quarti iudicium eft fuperbiflimum,
<CDe regulis quibufdam feruandis in omni compofitione: cum exemplis appofitis caufa imitationis in omni parte orationis.
Mnia quae reguntur tefte pediano funt praeponendis quaefgfi^ quae uero regunt poftponenda:unde fit cum uerbum tnrppoa a nullo regatur iccirco poftponi debet:5c pricipale po* nenda; tiusqfecundarium:quoniamperfe<ftioatq? abfolutio Quae rei In fine maxime iudicatur prima enim pauci cernunt jpoftrema gutur p9 plericp:quae quoniam apparentefc intelIiguntur:ponderada funt poneda aurium confonantia.*8c cauendum eft ne circuitus ipfe uerboru fit longior aut breuior quam aures expeftent:aut uires &i anima patiatutdongiora tamen in fine melius St iocundius ionabiit.
Verbum praeterea cohaerebit ornatius cum uiciniore retffo in uerbfi cfi numeroScinperfonaquotienfcumjdiuerianominauelprono# re<fto uU mina pluralis aut lingularis numeri coneftunturmt hic illius ar* ciniore. ma hic currus fuit.Item funt nobis mitia poma caftaneae moles [dein dl< ficprefli copia la<ffis:fic ego illum delua republica ifte denoftra uerfis ge* nuper eft percun&atus.Eadem eft in diuerfis generibus obferua neribus tiomt magis uicino fiue maiculinum fit fiue femininum refpon* In .ii. fup deamusmtuin&e mulier magna ad me uenit: nam fiplurali nu* pofitisqd mero uti uelimus:ad maiculinum tranfeamus necefle eft: ut uir agedum* 8e mulier magni ad me uenerunt.Siuero duo fuerint fuppofita diueribs aftus fignificantia cu his pariter uerba cohsrebunt:ut ego illa illofiie de fuis negociisulia illiue^de noftris pcunftata per cunftatiue fuerut. Ex prxdidtis excipiutur coparatiuatut ego me lius iftud q uos feciflem:&e ille adeo prudenter q uos feciflet. CDSubiunctiuus modus pro indicariuo ornatius quam indicatio Subiun t nus perfepecadettut uelim pro uoIo:8i gratum feceris pfacies; ftiuus g nota tamen quod cum uelim nunq ponitur ut:fed quod.Cu uo# idicatiuo Io autem utruncp poni potefttut uellem quod legeres uel ut lege res:5c uelim quod hoc facias.
Infiniti > tClnftnitiuus modus in fine claufuk ratius ponetariante uerbff uus mo> ucro faepius collocari debetiut uirtutem tibi fenperplaeuiflc in 4ue	tellexii&c uelim ciues noftros unannimes die non difeordes quae
ante infinita ponuntur cum aduerbio utdnfinitis regunturiqua: uero poftipfis uerbis.ut audiui te ut carteros affuiffe; & audiui te affuiiie ut caeterfinota tamen quod fi loquimur de pretetito: uel pr«efenti melius fit per infinitum fi autem de futuro ornatius p uerbumdicitur cum ut:uel quod:pnefertim fi praffens fit ille de quo loquimur.Cicero i epiitolis gratiam noftram extitit hoium uiipitio quod fePompeo gratificari putant.item nota quod fo* re figniflcat femper futurum elfe:ut confido te excellente fore,i. fote	futurum efle Cicero in libro tertio de oratore.Confido omnib*
litis laudibusiquas tu complexus extipfum excellente fore:Craf* fus fore dicis inquit ego uero elTeiam dico idem in epiftolis fcito hunc nondum eile mihi amicurmfed cito fore. Dicitur etiam p fore pro ualde forc:plautus.*dixi i hoc accommodatu perfore tU bi:forem fores foret ponitur pro eiTem dies effer.
Aduerbi CCAduerbium ante uerbum rancj uerbiadiediuum aptius poni nm debetinifi fua Iougitudine:aut nimia reionatia ahum fibi exigat locum deligirut te ob exhmauirtute femper amauhau t colunuel Aftustra teeninvob eximiam ui rtutem dilexi plurimiuuefc] maxfe. flatus in ICNota quando aftus uerbi tranfiertur in alium icieft qaado oft€ alium uel dimus aliquem feciffe aliquid in aliurmtunc dicitur me re fetut fi ad feipffi fatetur fe nocuiiTe dbi:Sc te nocuiiTe tuo inimicoiquando uero a *	aio uerbi tranfiertur ad fe ipfum ideif reuoluitur fuper eum urt
de emanauerttmel expreffetuel tacire:tfic geminatur merae: uel memet aut tete uel temetficfefe uel femenexprefle ut quare ta* te non facis:tacite ego faciam quod tute non fecilTcs: Cicero in Supinfi epiitolis Noftram uicem ultus elt ipfe fefe.
*	Vltmum fupiuum qucadmoau prini ΰ aliquado fignificat gc
Effabilis rundium accufatiui cafus aliquado refoluitur in uerbum:ut faci lis uifuipro ad uidendnmmel ut uideattir: Vir.nec dictu effabilis Gerundi ulli.i.fermone explicabilis:ut dicatur: iH ad dicendum, uni (CGerundium femper importat neceilitatenuaut adminiftratio nem rei fine tempore.Gicero ad lenrulunbDependendum eft tl bi quod mihi pro il!o fpopondiftididtur etiam inrer amandumt uel inter legendumtpro dum amarenudum legeremdte ialiquan do dicimus confulro:pro confulere:& fadtotpro facere. Saluftius confulto priuiq fadto opus cibetiam dicitur hic non eft ibluedo: pro foluere non poteftiquod intelligitur in pecunia fiue remunc
ratione. Sed nota quod illatqua pertinent ad laudemtuel uitupe rium ornatius dicutur per gerudiuumdn geniduomel ablatiuot ut amanda: uirtutis gratia 2c in legendis libristuel in audienda le
«ftione,	Γ
CCParticipium futuri in rus aliquando in principiotgc aliquando Participi In fine ornate collocabitunquemadmodummemo diftio negati um i rus ua:ut fcripturus fumtpro debeo icribere:& didurus eramtpro de bebam diceremel ficrnon exiftimabam te de hac rene uerbum 9 dem eiIedi<fturum:pro debere dicere: Cicero ad curionem tibi polliceor te maioris animi grauitatis conftantiaque habiturum cfle neminem,
CDnbudus nomina definentia :'non tam fimilitudinem quam Inbfidus abundantiam quandam: aut uehementiam oratorie iignifi * nomina eant: ut gloriabudus ideft qui abunde gloriatur: uel uehemen ter fe efterensjin ofus uero tantum plenitudinem:fed in malum In oiusi fere femper ponuntnr.utfaxOfus.uinofus. ueternofus uitiofus. CCPcfleiTor antepoileflionem fuam In genitiuoponi debet: exi Pofleilor pediani ratione pradidta:quoniam pofieflioni polfelibr regitur;antepofii ut Ciceronis eloquetiammel huius uiri utilitatem mirum in mo fefionem dum femper optaui,
CTAdictiiuim ante fubftantiuum fuum ornate ponatur oportet Adieiti ^ prafertim fi quid interpofitum fuerit:uel prapoiitio: uel genitl· uum a hi uuscaius.uel aliud fimile:tunc enim ornatiusdifponetur inora te fubfta tione ut magnis de rebus:egregiam illius uirtutem.Ocero ad tiuum lentulum tanta eft enim magnitudo tuorum erga me meritorii Idem ad calhidllud molefle fero nihil me adhuc his de rebus ha< berelitterarum tuarum. Aliqn tamenpromifeuepolitum inue* nitunidem Ci.in te enim homineoium nobiliffimo tales efle co fpexfiqualesin meuiderepotuiftnlremadieftiuumcti fubftanti uo aquari debeune fignificet amplius:aut minus:Saluftius:egre gia uirtus tua:quod fi ut fupra dictum eftiungetur cum duobus fubftantiuis:diuerfis conueniet cum uiciniorein generemume* to:fy cafumt nemo diues eft fenfibus & ualitudine infirma: uel in firmis fenfibus & ualitudinejfi uero cum paribus erit fubftintfc uis:cnm utroque conueniet numero:fapius tamen in plurali po netur: Cicero in epiftoiis. Tullia terrentia duabus animis me Isdcem nota quod adiectiua infinitum fiue acliuum: fiue paiH* uum per fepoftulannfubftantiua uero gefundium in genitiuo caftjiut ru cs latus me bene ualeretuel honorari:&c tepus eft agen dhaut it udendi; etiam nota quod neutrum adieitiui in iubltan?
trom ornate aliquando tranflferruriut multum pecunteifeu mul
tum humanitatis in mc contulifti;
Relatluu CCRelatiuum cum fubftantiuo fubfequete couerJt oratorie quo cum fub tiens promittimus nomen cuiuflibet generis:deinde relatiuum ftantiuOj poftea proprium nome alterius generis.Saluiiius eft locus in car cerexquod tullianum appellaf Pliniusxin cohitu uero iunoxquod interlunium uocant.Si uero utro<^ nomina fuerint appellatiua licenter cui uolemus reipondebimus.item nota quod lubftantr* uum antecedens aliquando concordat cum relatiuo, fubfequete in cafu.u t quas ad me mififti litteras periocunde fuerunt: V ir. ur bem quam ftatuo ueftra eft.etlam nota quod aliquando refpon* demus antecedenti per relatiuum quod concordamus fignifica* tione non cum uoce:Terentius in andria: Vbi eft fcelus qui me j>erdidit:Qc.ad lentulum. Sed attende quofo illa furta muliebri um religionum:qui non pluris fecerat bonam deam: quam tris foror es: dixit fcelus poftea qui:fic furta illa deinde qui.f, clodius. Irem nota quod farpe includitur i nomine deriuatiuo antecedes rclatiui. Idem Cice.confilium noftrum: qui meos ciues feruis ari matis obiici noluerim:noftrum dixit pro roei.f. Ciceronis. Acci ditetiam quod aliquando fubintelligitur relatiuum in oratione Vir. Eft in feceflu longo locus Infula portum efficit: fubintelligi turquemxidem urbs antiqua fuit tvrii tenuere coloni ,f quam: etiam nota quod aliquando qui ponitur fine antecedente:& tunc fignificatquomodomel quemadmodum:etiam aliquando pon! tur pro certexTerentius in andria.Ego id agam qui mihi ne def pro quo modo dixit uel quemadmodumCiceroiat qui fic ab eru ditiffirais hominibus accepimus qui pro certe Parethe* iCParenthefis cum aliqua ratione interponi debet femper ador Qs	natum ut dedifti ad me(qua: mea eft fumma uoluptas) fuauifllU
mas Iitteras:& fcire ueiim ex te(h*c enim eft amicorum confuc iudo)quid in negocio meo nuper egeris.in teenim(ut fcis)hoie doftifllmo femper confidi plurimumtper fyncopen ornatius eri am aliquando dicemus: ut amafti pro amauilli: triumphat pro triumphaueranCicero adcurionemrutquam expetita tionem tui concitafti.-hanc fuftinere ac tueri poilk CPlurima mutatione figurantunnon ut fiat tertium illud apud Ciceronem annominationis gcnus:fed ut ex his eligantur orna Ornatus toriamt Ego Ciceronem propter iuam eloquentiam femp ama* dieendi uI:ornatiusficdicetunCiceronem profedto(narn plurima pol# modus ietelloquentia)Semperamaui.Velfic,Ciceronemequidemiua
propter eloquentiam femper dilexi.Vel fic.Clceronem propter eam quam in eo fitarn confpexi loquentiam miro fum femper p fecutus amore. Vel mira fum complexus benicolentia. Vel ficci ceronem plane exquo eximiam ipfius intellexi eloquentiam mi/ rum immodum femper colui. Vel fic.Ciceroni equidem ob pr* cipuam eius eloquentiam mira femper caritate coniuneftus fui.
Item aliud exemplum, Alexader macedo fummo labore animfi ad uirtutem a pueritia confirmauit. Alexandri uirtutes per orbe terne cum laude & gloria uulgat* fuerunt. Alexandro fi uita da/ taedet longior tranluolaflet oceanum faqpa macedonum. Ale/ xandrum omnes reges metuerunt uel plurimum dilexerunt.;lte Marcus anronius luit in caftramel caftra petiuitrin caftra profe/ itus eft:fe ad caftra contulit, fe in caftra recepit:fe ad caftra per/ duxit.ltem tu* litter* magnam mihi uoluptatem attulerut. Vel tu* litter* mihi gratiflim* fuerunt.Seu mirum immodum loctj d* fuerunt. Vel maximam mihi admirationem attulerunt* Vel fiemix exprimere pollem quantum mihi uoluptati s tu* attule/ rint litter*. Vel tu* me litterae no mediocri uoluptate affecerut Vel me certe lingulari hericia affecerunt. Item litteras flatori ad te dedi:Seu litteras ad te. V el tibi perftatorem mifi.Item tu* m|/ hi litter* reddit* fuerunt.uel tuas aftatore litteras nuper accepi Do enim & Mitto de litteris idem fignifrcant: fed ille qui portat doqmiir per uerbum mitto ponitur in accufatiuo cum pr*pofitione pen to ad quem mittuntur in datiuo:uel in accufatiuo cum ad.fi uero di dtur per uerbum do:das:ille qui portat ponitur in datiuo.ad que portantur in accufatiuo cum ad folum:ut dedi litteras tabellario ad te.f perferendas, ideo nota quod ille qui mittit dicitur dare Iit teras.ille uero cui datur dicitur accipere.fed caue ne dicas recipe re in hac fignificatic ,e:quia recepi litteras nojeft in ufu apud Ci cerone.Recipio.n.interdum fignificat promitto fine dubitatio/ Recipio, nepr*fertim defuturo. Aliqn reuoco 8e reduco. Aliqn recupero 8t libero.utapud Virgi.nauefij receptas. Aliqn pro excipio. un/ de feruus recepticius:quem mulier cum dotem marito dat fibi re feruat fic etiam in uenditionibus fit:quando uenditor aliquid fi/ bi referuat.diclf etiam Do hac rem iaudimel uitio:uel creminip Recepti/ Iaudo.uitupero.criminor.&: fic in c*teris huiuicemodi datiuis. u simus A teneris annistuel unguiculis. Vel ab infantia:uel abineunte A tene *tate a puerltia.&: atenera.feu puerili *tate.eriam ab incunabu/ ris annis lis:& ab fpfiscrepudiis.ideferme fignificat. Crepudiafunt orna meta puero$.uel figna q iolebat pueris appoi ne forte pderenf,
b
'Cxi\i
CHic habet uiginti annosrhic uigefitmt anntl agit.hic degit ub gefimu atatis annn.hic c uiginti annos natus ide funt: Teren.tn in eunucho dixirthic uero natus annos Jexdecim pro ante fex*
, decim.
Nomina iLNora qd ornatius dicimus fecundu (eruiu & Prifcia.noia iigni tempus fi ficanda tepus per actu fine ppofitione q per abiatiuu. uel fecun-* gnifican dum Gditi.quse fignificant tepus continuu in a ito ^tantu ponun lla tunCicerot Conari pro te debeo mi lentule dies 8c noites: Qua: uero aliqua intermiilione aptius ponunt in ablatiuo: fine prarpo fidonetut ftudui decem annisrquod fi eflet continuum dicere de beremus decem annosrDicimus etiam terrio nonas:Idus & kale* dastuel ad terdum nonas:Idus 8c kalendas: Vel nonarum Iduum £c kalendarum :Per ie uero dicitur nonis idibus: & kalendisi Poft ;	uigenarium ufcp ad cetenarium numerutmminor oratorie prre^
cedit maiore: Vt hic eft unum Se uiginti annos natus, uel habet duos 8r triginta annostuel fex 8e decem annos arnatem in his ftudi iif Isconfumpfit.Sicetiam tresquinquaginta dies in rempeftate muigauimus: feu uiximustcicero ad celiumnbi quintum 8c uige fimum iam diem oppugnabam:oppidumpindenifum.Dicimus edam undeuigintkduo deuiginri: Vel detriginta.&c dequadra* ginta: 2<c fimilia:pro uno dempto Se duobus demptis. Sed non ul terius procedit hic numeru^Dicitur edam mille homines 5c mil le hominum:Milia uero genitiuo folum iungitur.Horatius mib ie hominum fpecies. Virgilius.Milia quot magnis unquam uenc te micenisrDicimus tfi mille nummu podufq nummorum fic de narium pro denario^ 2e fextertium pro iextertioR ex antiqua \u No igno centiaufurpata:Non me fallit prarteritfugit.uel capit obliuio.i. ro	non ignoto: Item harc res proterit me:uel latet me.i.nefcius fum
uel hsc res icientiam meam fiigir.ltem quis hec nefcitmel nem! nidubium eft.ideft omnes fciunfcNota tamen quod in hoc uer* bo capio fi t reciprocatio in rebus pertinentibus ad deledatione Capio	ut capio uoIuptatem:& uoluptas capit me: Dicimus enim capio
dolorem :fed non econuerfo.dolor capit mc.fed renet me dolor: feu obiiuio:fic etiam capio fpem de te uel concipio non enim ta> tum firmitatem rei fignificat quantum colloco in te fpem.Sic etl am ducor in fpenuV el uocor: Seu ingredior, item mea: partes funt:oft'icium meum eft.uel ad me pertinet idem fignificant* Ornatus Cj_ Ego tecum frequenter uerfor ornatius dicetur, freques eft mi dicendi hi tecum confuetudo:fic tu mihi familiaris es.ornatius dicetur, nudus, ego te utor iamiliaritenfi militer tu mihi magifter es,Ego te Ma*5

giftro utor.Item nihil lod eft huic rei agendas: pro nulfam tcm* pus eft relinquendum ad hanc rem agendam:Sicetiam ornatius dicitunhicroms: confulem gerit. V el imperatorem. Vel pra:to rem feu prindpe:quam hic eft romae conful: Vel imperator: uel pcorieu princeps: Item quidam homines ornatius dicitur quam «(·'·#* wr'u quidam hominum.idcft aliqui Econrrario pars homind non ps	«:t’
homines:partim uero aduerbium diucrfis Jungitur calibus: Vt partim[hominum&: partim hornics:Vtquiciuitatiprefunt par tim nobiles funr:partim populares uiri ideitaliqui. Vter utri 8cal Vter alf. ter alteri rede ponuntur: ied uterq? utriqj raromeuter neutri nun quam dici poteft.Obliuifcor uolupratis: Vel cuiuleunqj alterius Obliuif * rekSi uoluptatis me capit obii uio ornate ponuntur. Coniedura cor colligomel duconuel confequor idem funt pro comedor feu co Coiedor ieduram facio:aut capio, item obuio tibnobuius fumtibi obufe Obuio us tibi fio:obuiura me tibi fero.etiara obuiam procelli, obuiam uenhobuiam iui idem funt.Occurrit raichi in mentem:uel fuo* Occurro currit mihi -leu uenit:Auriubiit:idemfuntfere. Item conUitu* tum eft ita natura.feu comparatum eifcfeu preicriptum elbidem fignificant.fic etiam nobis natura datum eft.hoc ipia uatura prc fcribit.Vcl hoc ita uidetur natura didare. Item te lapientem ho mines appellant.e.viftimant dicunt fentiunt:loquuntur:fdefunt Item.M.Catouirfuit magna: uirtutis. Vel magnus uirtute. Vei magna uirtute praeditus. Sic etiam praftantis ingenii. Vel pra ftans ingenio.&: praftanri Ingenio.Dicimus etiam hanc rem me te animotj copledor.pro hanc rem defidero.Sc uoluto in animo Item habes qua:fentiam, haec habui qua: dicerem, haec funt qua: hoctemporeputaui.dicenda.idem etiam funt.
CCFero hanc rem patienter: Vel hanc rem patior, feu modeftc Ferohan uel moderate fero.feu aequo animo idem fignificant. ecentrario rem. dicitur grauiter.acerbe.aegr e imoderate.uel magno animo.ideft fbrtiter.Etnotaquodferrepropriefignificatad tempus. Perfer Perfero readanimum.Sdignificarufcyin finem. Pati uero ad laborem Patior corporis refertur.fcx fero componitur afferoquod aliquado po Affero nitur pro deledo.autdoleo.ut fecunda fortuna afferr mihi uolu ptatem.ideft deledat me.fic aduerla affert mihi dolore.ideft do* Doleo tet.dickur enim haec res mihi dolet. & doleo hac re .Nota etiam prame.prate.prafe iunguntur. cu fero duco gero.8c habet haec copofitio in lingulari tres pibnas in omni tepore, in plurali uero tertia folii & tunc fignificat qua primfi cofiteri.uel indiciis ondet ut pmegero utilitate,ideft pftendo. Cicero ad curione ptefers p
b ii
,	lpeftum mihi quide amore.Sed tfi dulce:&i optatu amore tuum;
Ager cfi (l Agere cum populo dicitur qn rogamus populu ut uelit deter populo minare fupaliqu? re in qua fignificatione dicitur etia refero hac Referre re ad populu uel in populo ideft pono uel fero inconfultationem adpopu* nam cocionem habere eft iolum loqui fine rogatione:dicitur *n» lum	rogatio quado lex no eft adhuc cdfirmata a populo: tribuno ro*
gante, Dicitur etia promulgatio:quado prinm audiebatur a uuU Rogatio go:lex enim dicitur quado eft c5firmata:idem fignificat plebifcl tum Scpriuilegium trallato nomine,Derogare eft cotra rogatio nem opponere ne caufa optineatur.item dicitur bene & precia* re a itum eife cum aliquorpro in bonam conditionem acceflit ali quis:Ciceroad fulpitium:quis neget cum illo aitum elle praecia*» re mecum uero in comodius. na hoc per fe politum femper acci piturin malum:ut aftu eft de re tua.ideft perdita & extinfta eres tua, A aio dicitur oratorie caufa quado aliquid fit ad defenfione fiue publicam fiue priuatam:8t in uerbis tantum.Rei uero dicun tur.-qui no modo arguuntur fedcmnes quorum de re difcepta*» A dor	tur aqua nomen acceperunt: A itor dicitur qui agit caufam in iu
Caufidi s» dido:qui etia dicitur caultdicusieu patronus antiquitus uindex cus	dicebatur quod uendicaret res alienasddem alquado a rauca uo*
Rabula:	' J *'	'	'	'	-
coma:diis:feu tragoediis.Iuuenalis cupient & m acta referri. Aiti ones enim funt de aliis rebus:unde Cicero appellat aitiones iuas Audtor caufarum a fe diitarum. Auctores uero proprie dicuntur quortf auitoritatem inconfiliis fequuntur: Terentius: quos hic nofter audores habet, Adininiftratio magis ad fenatum inconfultan^ dis rebus pertinet.
Habeo CHabeo orationem ide eft quod oro:habeo polliceri ideft pof* oratione fum habere rationem tui honoris ideft refpectummel confidcra tionem:& tunc magis iungiturgenitino fignificanterem potius
quam peribnam.Aliquando tamen cum perfonamt fi quis non
poflet optinere aliquando digniraretmnili elTerpraeiens:tunc di cebantaliquhinfenatu habendam efle rationem illius abfentis, ideft refpedum hoc eft ut prolongarentur comicia:fi uero, iuga* tur cum ablatiuo cum praepofitione cum t fignificat negocium
ce rabula dr pragmatici lunt:quos Cic.in primo d oratore libro uocat ifimos homines mercedula addudtos:qui fe oratoribus mi niftros praebebant in iudiciis:procuratoresuero eos dicimus:qui curant negocia aliena:qui uulgo factores nominatunnunc pro* prio nomine difpenfantores nuncupantur.Dicitur etiam ador recitator in theatro, nam adus proprie dicitur de fabulis ideft
haberem* ratfo mihi fecum eft habendame! haber rationem cfi petro.ideft negocium.dicimus etiam habeo hanc rem in metao riatSc huius rei memoriam habeotfic etiamemoria teneo, & nae* tnorie mandomon autem memoritendicltur autem memoriter narro uel pronunciomon autem memoriamtrunqs tamen dicif cu m uerbo complector aut repeto hoc eft memoria: 8c memorif pro obliuioni rem traditam imieftigio,
CTSatiffacio eft uerbum iudiciale ficutteftatur pedianusScfigni Satifado ficat tantum facere quatum fatis fit laffo hoc eft qn aliquis noces facit Ixfum remanere contentu;tran(Tert oratorie ad debitores In pecuniis feu beneficiis.Q .ad lentulumtcsteris fatiffado om nibus mihi ipie nuncj iatiffacio,
IQntelligo didi proprie non exauditu aperto:Sed quando ipia Intelligo res per nos fit apta:Cognoicere aute eft ab a!iquo:cognofcimus autem: quse ηό amplius uidimus.& agnoteimus antea uifa.itcm cognofcere Stfentirc eft quo ad cffeCtum:proipicete quo ad anis» mum: licet aliqn confundantur.
iCExiftimo.&: excogito pro iuditioponunf, a:ftimoS< cogito p Exiftimo confidero.unde sftimatio:8cexiftimatio dicif: ied exiftimatio fie Excogito pe ab oratoribus ponitur pro ea re quam uufgo reputatione did mus.item excogitare eft confilio tantum inuenire.nacifci ucl ca fumei in recorpora dicif reperire 8i offendere funt proprie a for tuna:Colligere eft qn homo incipit fecum cogitare ratione ueri tatis.ficut quando aliquis dolet de morte patris: uel filii.fc tadem Incipit referre fe ad rationem.
ICSuadeo dicitur qn aliquis petita nobis confiliu.pfuadeo uero Suadeo cum ipfe petens coniilium uerbis noftris adhibet fidem. Ite mo# nemus non petes a nobis aliquod coniilium. 5c pollicemur aliqd non rogati.promittimus autem rogati.fic etiam profitemur fpo te.Confitemur uero proprie per uim,
€C Video te accufatu m ire me praefenris eft temporis,uideo te ac Video cufatu^ efte me futuri eft.uideo me abfte accufatum iri praien# tls eft patiiui.ik cum omnibus uerbis iugftunuideo me abefte ac cufatum efte prsteriti eft.&c iungirur cum omnibus uerbis. prxt ter quam cum timeo.metuo.uereor. fpero.cupio.ideo male did tur,cupio culpam meam coelatam efte abfte. ied coelatum iri di cendum eft.fic etiam contumeliam fadum iri.ideft ad contume* liam faciendam.hoc eft operam dari quo fiat contumelia. Et no# ta quod cerno proprie refertur ad oculos. 8c dicitur de rebus qu* funt coram nobis, uideo uero ad animum Sede pra:fentibus, alfs
b Sii
quando etiam de abfentibus.Cicero ad torquatum. Summa tai men eadem eft.idem exitus.quem ego tam uideo animo qua ea aua: oculis cernimus,
Peto	iCPeto pro deirderocum accufatiuo ponitur in bonu & in ma^
Ium ut peto ialutem meam.econtrario peto mortem inimici, cii accufatiuo uero 8e ablatiuo fine prapofkioe ferio. Vt peto te pu gno. Aliquando pro fequor.ut peto te infidiis adiuneta uero pre politione fignificat humuliter poftulo.ut peto hanc rem a te.Po ico cum duobun accufatiuis fignificat rem debitam 8c honeftam perquiro. Virgilius,Da non indebita pofco regna meis fatis Ali quando tamen imperiale prouoeo. V irgilius aut acrem dubites in pnelia poHcereturnum > Poftulo proprie fignificat rem iuiia & ad.tempus debitum requiro. Curtius, poftuiabat enim magis quam petebat. Expoftuloeft officium cum querela defidero Sc iie pius i ungitur cum accufatiuo uel ablatiuo cum prarpofitione.a, ue! ab.l erentius.utiniuriam hanc a te expoftulem quaeris, Fla* gito eft uehementer.gc plus quam poftulo.Cicero in epiftohs.fic pofiulabat.non autem flagitabat.bf flagito autem multo magis ngnificat.FabiusEflagirafti quotidiano conuitio. ut libros.quos ad marcelluin meu de inftrudtione oratoria fcripferam iam emit tere inciperem.quae uerba etiam Ciccrois funt in epiilola ad qn tum fratrem;
Mando fCMado tibi.fignificat aliquid agendum committo. Vndeman^ Prtecipio data dicunturcommilTiones. praecipio uero, magis pertinet ad rem priuatam.S* obferuationem bonorum morum.undepraece fubeo	ptores& prtecepta dicuntur, [ubeo ad maiores refertur, aliquan
do ponitur pro uolo. & hortor, ut Terentius. iubeo cremetem ialuere. Impero autem ad maiores pertinet, etiam aliqnad feip* fum.ut mihi met iftaimparaui undeimperium poniturcu uers» bo facio.ur imperata mea feci fli.iufla uero non cum facio ied cu exequor.Sc perago iungif.aut fimilibus. Edico ad magiftratus Sc Edico	reges pertinet.unde edifta publica dicunt, quibus aliquid a nta*
Edictum giUratibus.feuprineipibus.iubetur agendum ede.Indico quado indico	efi prime coniugationis.fignificat oftendo. V nde index dicif qn
ueto tertiae fignificat denuntio,Liuius fpedlaculu/n indici mbet, Sduftitiumeit indiftum.
Rndeo. CR-efpondeo proprie dicitur quando aliquis audit.Sc refpondet Aliquando fignificat conrrarium huius uerbi Ipodeoigc ponitur pro uicifiim (pondeo.Horatiusin Termonibus, cum refpondere nadato debebat, A liquando ponitur pro adhereo.noc elt quan#
do ali qs c5fegtur q3 opta t.*tuc fortuna dr refpondere eius uotis,
CCSpeilat cfl nominariuo fignificate rem aliqua ponif pptinet Speftat ut hxc hereditas i pectat ad te.i.gtinet.cu nomtatiuo uero fignifi cante hominem ponitur pro tendit: ut i ile fpeitat ad tuam perni ciam:ideft tendit,
dConciico refertur ad mortem. Allcifco fignificat aliquid cu Ia Cocifc* bore acquiro, Difciico eft ab imperio: uel opinione alicuius me fubtraho.ik meadaliumtranftero.
Duco aliquando refertur ad corpustut te per uia duximnde dux Duco dicitur pro eo:qui docet uiamtetiam pro imperatore ponitunali quando refertur ad ammum:& tuncpouitur pro exiftimojGice*	,
ro ad lentulum ignofces igitur fi ea no timueamtqu* ne tu quii* demxitncadkdaxifh.'
Cl Dico dicas ponitur pro do in perpetuum:&c proprie referi ad Dic0.as* deum unde res facrae dicuntu r dicatre diis. Aliquando tame refet tur ad homineS:Gicero ad curionem:uel utuerius dica propria: faluti tuum ftudium dices.Dico ueroquado eft rertfce coiugatio nis ab oratoribusponif pro loqui apte.diftin&e & copiofe.i.opti mis ienteriismerbifqt lectifllmis queadmodum exponit Gi.in li* de optimo dicendi genere:et in poemio de ofijfiistur ηό ni5 grx carum littera# rudes ied ctdocti aliquatulii fearbitrent ad eptos & addicendum &c ad iudicadum. Fabius in libro nonomec qcqua aliud eftdicere;nifiomnes:autcerteplerafq? fentetias aliqua lpe cie illuminare idem in libro, x.mihi ne dicere quidem uidei nifi g difpofite:ornate:&: copiofe dicit,
€TCaueohancremprouiro:poniturornate:utprudetesuiri ca Caueo uentobicsenosmores.itemCaue cadastie caue ne cadas utrocp modo dici poteft. Terentius caue te trifte fentiat: Ouidiusnl fa ilis. Ne failarecaue proximus ater erit.	4
CCVacocum datiuo idem eft quod intentus fum: uel do operam Vaco utuaco huic rei. Gum ablariuo fignificat careotut uaco hac re.i, careo cum nomine uero fignificante aftionc:uel qualitate adiun giturapra:pofitio:ut uacoaftudio:undeuacationesdicun£. Ali Vacatio quado fit imperfonale ut uacat tibi.ideft tempus uacuum eft tibi nes Fabiusicui eilediferto uacet.l.curiefir.Aiiquadoiungiturcunn finito 81 fi gnificat tempus aptu efie* Vlr.Sc uacet annales noftro* rum audire laborum.
fLlncumbo cum rebus ad animum pertinentibus iungitur dati# imcum s« uo uel accufatiuotcum ad: ael in:8c fignificat operam do:ut mcii bo feoftudiismvftudiamel ad ftudia;cuni aliis uero rebus ad corpus
perti nentibus fungitur datiuo folum. V irgiliusiualidis que incfi biteremis.
attfculto CC Aufculto te idem e quod audio teiauiculto tibi (ignificat obe dio tibhettam nota quod audio te.uel tibi.pro eodem poni pot. Cicero ad curionem.te audi.tibi ob tempera,
Anfraad €l Animaduerto hanc remponitur pro inrelligo.aut conlidero» tterto	Aliquando adiungirur in.& tunc (ignificat punio.ut animaduer
tam inteddeft puniam te. unde fit animaduerfio. ideft punitio. Tercntlus.primumabillo animaduertenda cft iniuria propu/ Prohl nienda.
beo	CCProhibeo (ignificat rem non adhuc incarptam ueto ♦ inhibeo .
Deturbo nero rem antea inchoatam interrumpo 8c ueto.
CCDeturbo eft cum uioletia deiicio.ex turbo eft de loco moueo Exhibeo Difturbo pro diruo.etla difiicio.oratork ponuntur, negociu CTExhibeo tibi ncgocium uel facio.feu facclco poniturp accu# fotefeuafficiotemoIeftia.Cice.cumaudifletadolefccns nego/ Impono tium exhiberi patri ideft patrem accufatum efle,
CDmpono tibi hoc oneris ideft fupra’te pono hoc onus.ipono ti Dono bi per (e (ignificat decipio te.unde Impoftor.i.deceptOr.
CDono te hoc munere attice dicitur,pro dono tibi hoc munus Timeo' Donotehacciuitate.i.inftituoteciuemhuiusciuitatis,
fCTimeo mihi abfte.ideft ne aliquid mali accidat mihi abfte or nate dicitur.aiiquado etiam additur accufatiuus. ut metui abfte malum.per fe uero poetice potius quam oratorie dicitur. Virgi/ lius.Sc quse (ibi quifque timebat. Metuo idem alquando fignitV cat.fed in hoc differt quod metuoillum dicimus.quado aliquis nobis aliquid mali eft fafttutus.Terentius hei metui acriftde. tU meo uero cuius cuius caufapoflumus aliquid mali pati et fiipft Accufo nihil in nos mali confulat.·
CCAccufo an iudicio femper dicitur de maiori uel minori,extra tudicium de pari uel minori.de minori uero femp dicitur accufo, Quiero 8c de maiori incufo: Virg.talibus incufat matrem.
CTQuarro ex te.uel a te (en abfte ornate ponitur pro c^fulo uel I terrogo te.Cofequor pro exprimo.ucl explico dicif ut no politi Obiedto Id meis litteris confequi.i.explicare.
CTObiedto me in hac re,& in hac re ftne.in. dicitur pro fufciplo. aliqua dulcedine &uoluptate.Cicero.Pythagoras (euirture.ac Deficit doftrlna uehemeter obieftabat.i,uoluptatem fuicipiebat.
CTDeficit me dies pro deeft.dicirur etiam deficio hac re. & h«c res deficit raihi.ueru hxc duo poftremafunt magis poedea. Q/
4Λ
eero ad Suplicium afficior maxime doloretquod ea me folatia 3 fidunt quae caiterissnota etiam quod efficio habet uim colurna* donis alicuius rei ficatan edifcereieniti 3i in aliis quibufdam,
CCPrafttofum cum datiuoiblunnuelcu ablatiuo:cum:in:fignifi Pr^ftofd cat prariens fum:ut prarfto fui huic lectioni: uel in ludo litteratio Ideilprteiensfuiraliquado tamen cu datiuo etia ponitur pro fa ueo:ut pradto fis mihi.ideo faueas. in hac fignificatione etia poni tur ad fum quando refertur ad deos,ad alios uero fignificat ad ue Adfum nio. Virgil.ad fis.o tegaie fauens pro faueas.Sc ad fis o melibear.i. uenias.non enim ponitur pro hic fis.quia ndc ades fignificat ad locum.Qcero in primo de officiis, bellua ad id quod adeft quo que prodens eft fe accornodat paulum admodum fentiens pr,x* teritum, aut futurum. Nota etia quod prtdto aliquando habet Praeite uim comparationis & capitur abfolute.ut praciiat audire, ideft melius eft aliquado etia cum datiuo ponitur pro praftantiorem Aliquado ponitur cum accufatiuo.8c tunc fignificat fe prebere. ut hic pra:itat ie bonum ciuem.ideft prsebet. uel oftendit.interdu ponitur pro facere tutum.St promittere.ut hoc folum tibi pra:* ftarepoilum.i.polliceri.aliquado praifto ponitur pro ftatim. utp ftoadero.i ftatim.
CDOpus eftdicituradcomodiratem.nonadneceflitate.utopus Opus eft eft uino.quia fine ipfo pollemus aenare.Neceife eft dicif quod Neceflc aliter fieri non poreft.utneceifeeft habere panem quia aliter no eft pollemus uiuere.Sed nota quod opus eft aliquado fit imperfona le.& tunc iungitur datiuo & ablati uo.ut mihi opus eft haere qui do uero eft perfonale tue iungkur nominatiuo & datiuo. ut ha:c res opus eft mihi ideft non habeo hac rem.
CCConuenithoe nobis hoc eft decens St conueniens eft.conue* Coueuit nit hoc internos ideft conftar Se fine controuerfia eft aliquando ponitur fine appofito.St fuppofito.fed fub inteliguntur.utnoco uenit. ideft hoc mihi Uel tibi &c,
(CCertu m eftpro manifeitum eft:uel deliberatum eft dicitur. &t Certfieft tunc datiuo cum infinitiuoiungitur.aliquandotame datiuus in telligif Vir.certu eft in fvluis iter fpelea ierarii malle pati.fi uero Cert9 fll dicas certus fu.no folu p certirudie.fed et p aliquo eledo ponef CCPcenitet dicitur quando quis peccauit&: dolet fepeccaiie, Ali Penitet' quado ponitur proparumuidetur.Virgiliusnec te certafle prio rem paenitear. Pudet ad animu refertur folum.Piget uero ad cor Pudet pus, l erentiusjfrarris me quidem pudet.pigetq? hoc eft uetecu* Piget dor.&idoleo.
fntercft Clntereft aliquando eft in; pcrfonalc Sc tuhc iungitur genitiuis & infinitiuis. Aliquado ueto cfr perfona!e:6c tunc fignificat diffe rentiam 8c iungltur cu accufatiuo’& interitu inter uirtutem gc ui* tium multum intereifecenfeas. Aliquado fignificat difteretiara & tue iungitur nominatiuo datiuomt Stulto lapiens quid iter* eft. Aliquadoprariensfum& tunciifdem cafibus couiungitunuC huic femper interfui praedicationi., Quado uero alii agunt poni tur pro praceiTe:ideft principalis efte:ut ηδ folum interfui fed p* fui. ideft principalis fui:Pertinere&: Attinere apud dotftos femg> accufatiuo iugitur:cum:ad:ut nihil ad’ mepertinet feu attinet te negligentemeflTe.
Sum es e CEit uerburn a prifeiano ideo perfeftiifimum appellatur quonl amaptiifimum eftad multas 8c pene infinitas uerborum fignifi* cationes. A liquado etia fit imper fonale 8c tunc ponitur pro intee eft.Q,uado uero eft perfonale tue copulat fimiles cafusj&c iccirco a grammaticis nficupaturfimiliumcopulatiuumtVirgilius quo no prteftantlor, A liquando cum genitiuotSc tunc fignificat aHo aliquado poilelfionemiut liber Ciceronis. Aliquado laudem uel uituperationetut hic liber eft magnte utili tatis. Aliquado poni* tur pro intereft: Vfrgiliusigrates perfiolucre dignas non opis eft noftrse dido. Aliquado datiuo folum: Virgilius:funt mihi bis ie* ptem. Aliquado cu duobus nominatiuisSc datluoridem: tex erat teneas nobis. A liquando cum accufatiuo 8c prarpofitione: apud: uel penestut haec fut apud auitores probatiifimos uel penes. Ali quado cum ablatiuo fine pracpofitione:ut hic eft uir magno ani* mo.AIiquSdo cum prspofirionejiniuel fub:ut deus eft in cado: uel iub carlo. Aliquando cum duobus datiuis:ut haec res eft mihi cur*. A liquado ifigitur cum aduerbio:Virgilius:hic illius arma hic currus fuit. Aliquando nullum habet poft fe cafum: ut deus . i f* ^eft uel fuit fempiternus, Aliquado iungitur infinito alterius uer* men lui9 bi:ut uiri fortis eft aduerfa confemnere.-Perfius.Sdre tuum nihil Eft mi no eft,Dicitur etiam nomen eft mihi iulus:iuli:iuIo:& iulum: ut re* fert Gelius 5e Prifcianus.Pcr habeo uero dicitunhabeo nome iu Ius :inli: uel iulum. Nota etiam quod hoc nomen amicus cum iumeseftiugiturgenitfuo:datiuo:& nominatiuo:dicitur enim hic eft amicus meusme! meituel mihi Item haec res eft mihi iocU ditati ideft eft iocuuda. Nota etiam quod iocudum eft dicitur q3 affert deledatione Sc uo!uptatem:& dicitur a iuuo iuuas ideo io*
cundus:dicitur femper in lacta fortuna:quia iocunda res eft in fa
cientc:non in fufcipiente:ut fi dicam fura tibi iocundus: ideft fa*
cio tlb! 1 a: tfeiam. Gratus uero dicitur in rebus triftibus & proprie quando aliquis no eft obligatus,
CCContendcre cum hac prcepolitione cumteftin iermone litem Contedc habere cum ablatiuo uero cu pnepo(itione:a: idem eft qd petere re 8c aliquado fignificat magna unce nithetiam cum omnibus aitU bus.Dimicare proprie eft gladiis ueuire ad facta,
CCOftendere proprie eft cefpitare:tranftatum ab euntibus quan Offende do pedem lardtit unde.Offendiculu eftqd opponitur pedibus, na re Peflfulumdicimusquo hoftiumclauditur.Teretius.Peffulti ho* ftio ob do: Aliquado fignificat de improuifo alique inuenire.Co uenire uero fignificat no folu alique inuenire:fcd etiam alloqui.
Cuftari eft quando a'iquis eft ita diligensmt uelit uidere omnia C&tarf
ante q aliquam rem aggrediatimtraitum a cunCtis, ideft omny
bus rebus.Exp!orare eft diligenter inquirereuinde exploratores
<qui mittuntur ad exercitus hoftium inquirendi gratia. Prodere
eft fecreta alicuius reuellare,ideft manifeftare interdum elunga#
re. Virgilius:prodiraur arq? italis longe difiugimur oris ideft por
ro damur,
CrConciliare eft quado nobis coiugimus amorem beniuoleiiam Concilia laudem:Scfamam:ieuhonorem.Iniregratiam:uelfauore:eft ali re ejuid fibi copararemel gratia: uel fauoris:fimiliter dicimus ratior nem:pacem:focietatem:belIum:pugnam:uiam: pro ingredior, item dicimus ineunte adolefcentia:*tate uere:eftatc;hyeme:an* nomo autem dormitione:conuiuio:die:noCte:hora:feciincipien te:Et nota quod in eomerbum iungitur cum ablatiuo cum pr## politione abstuelcummt in eo gratiam abfte: uel cum petro no autem gratiam tuam.
ipfntcrdiccre eft rem prius coceflammetate dicitur autem inter Interdicc dico tibi hac remon te aut hanc rem tibinn paffiuo uero dicitur re tu interdiceris a me hac re & hsec res interdicta eft a me tibi. Dici tur etiam intercedit mihi tecum amicitia ideft interuenit: uel fe Interpofuit, fi uero dicas'tuinterceififti mihi fignificat contradi xifti. Cicero ad !entulum:cui cum Cato &c canimus intcrcefllf fent.ideft contradixifienr,
dlterfacere eft ingredi.iter habere eft aliquem iter ede fadturu Interfacc Mifium facere fignificat dimittereiut miflam hac re facio pro di re ‘itiirto.etia nota qd hoc nome factura iungitur folum cum facio: i ut 1 actura feci.i.damnum paflus fum.
C Agere gratias eft in uerbis, Refero gratiam eft infafto.ha $>co gratiam i< gratias eft in animo :pro quo dicebant antig me Agere
rito tc amo.uel merito te maximi facio:debeo gratiam eft ubi ali qua obligationis uis cernitur*
Optare Optare eft de rebus quie non habentur.nec eft ipes habcdi.ut de uirtute. fquado non exerces te iftudio:8c femper refertur ad ani mum:deducitur.n»ab ore:Sc peto.ideo Cepeponif pro eligo. Te rentiusquod uis pramiu a me optaro:unde optio dicif.i. eleCtio Cupere Cupere eft cum laborei&i opera corporis 8c animi. & de rebus in defiderar quibus eft 1'pes habendi. ut fi quis ftudeat aflequi quod cupir.tunc id ipfum habere poterit ftudendo.Defyderare c femper m malu ut defideraufprudentiam tua:quia.f.tu non oftendilii adhuc illa fi ucro dicimus non defydcraui.tunc eft in bonu:quia fuit plens. Gaperc CCCapere proprie eft fponte.uel non fponte aliqd tenere, fic eti am fignificat fumere.accipe uero eft potius coaCte. Valerius ma t L f. . ximusmt non coaCtus accipere: fed fu a fponte lu mere uiderctar 'Sufcipere per fe eft aliquid fua fponte capere.gt hoc de rebus per .;tinentibus ad animum:fufcipere uero per duplex.ee,eft de reb9 ad corpus pertinentibus.
d Aflumere eft multum ac pene nimium fibi attribuere Cicero In oratione pro plancio:quaquam no tantum mihi aflumo iudi* ces ηεςρ arrogoiundeprarfumptuofus dicitur. Arrogare eft de ie fpfo nimis exiftimare: Tribuere oratorie fumitur pro facere exi* ftimationem de aliquo.nam arrogo de ie ipfo dicitur. Cice. ego tantum tibi tribuo.quantum mihi for ta fle arrogoade ad celium uide quautum tibi meo iudicio tribua.i quantij te exiftimem: in de tributum dicitur pecunia publicata cenfu quamuulgo coha dicunt popula res. dictum eft autem tributum quonia a principio roma diuifa fuit in tres partes qua: tribus dicebant.
Gredo	CCCredere aliquando fignificat indictis aut faCtis fidem adhibe
re.aliquando darcpecunia.feu aliquid feruandu. unde dicif cre ditor.cui mutuata pecuniamel aliud fimile debef, coformo CConformare eft fimilem fe facere:& aptare fc temporibusmel in tantum ad uirtute formam habere,confirmare uero eft often dere fe firmum elle in propofito.
Puoco	CCProuocare eft inuitare aliquem ab bonumel malu irritare fem
per dicitur in malumdioceft quado aliquis facit iniuriam 6c ille poftea nocet ei.uerbum tractumab iratis canibus.
Rfipere CR.umpereuoceeftfilere.riiperefiIentium eft loqui aliqfiufur pa£pro erumpere. Virgilius:compofitio rupit uocem pro erupit In uocem idem.quod me alta filentia cogis rumpere.
Simulo CCSimulare eft oftendereillud efle quod non eft.Ci.fimulabatfe
roma reditu ru:cu in africa nauigattirus eiTet.DifllmuIare e ofte^ dere Id quod non eifcut fi miles indueret ie ueftem medic.tfic dif fimularer medicum: Virgi.difllmulare etiam fperaftj perfide tan tum poflenefasddem nam quid diflimulo,
CCExtare fignificat eminere.i.extra itare:8c aliqn fupra alios face Extare re. Aliqfi fignificat inherere Sc initare donec res perficiatur. lEDepellere eft remouere aliquem ab ea re.in qua maximam ha Depellef bet uoluptatemtunde agni etiam dicuntur depulfi alente,i. remo ti are qu* ipibs maxime deleftat.
CCSentiremon tantum ad fenfum. Sed etiam ad animum referi Sentire unde lententia,i.opinio,qu£E medium quoddam tenet inter (cU re &nefcire:ut infra latius dicemus,	n
CProfundere propriae dicitur de rebus liquidis:aut aquse & uini Profudo fepe tamen ponitur pro abiicere fine ulla confideratione.	^	.
CCOppugnare e qfi circa aliquem locum pradiu fit:hii qui funt i Opugno tus dicuntur repugnare:uel propugnare undepropugnacula!fut Injmsenibus in quibus funt (lationes ad cauendum nequis ueni* at ad oftenfionem.Expugnare eit pugnando uincere. Vldfci ue* ro e uindicare;&e punire aliquem delinquentem.
C Acclamare dicitur quando undiqpcoiurgit clamor in fauore Acclama allcuiusxfic edam plaudere dicitur: reclamare &c explodere:e qua re do aliquis eft reiectusmel reprobatus cum irrifiionc:8i clamor c5 furgit contra ipfum.
fL Titubare epedibus.ucl lingua contremiicere.Nutare e pprie Titubaf, molis minantis cafum. Vacilare eit alterno motu inconftantiam oftendere ficut ebriis:& fenfibus aliquando accidere iolet.
C Negareein fadto. Inficiat! uero in ucrbis.undeinficiator.i,ne Negare gator.ificise cum uerbo:eo:in accufatiuo fignificat negare.ut ηδ ibis inficias.ideft non negabis.
CC Memini ufitatius accuiatiuo fungitur. Virgilius numeros me Memini, mini fi uerba tenere.recordor cum genitiuo.accufatiuo.Sc ablati uo.iunc dicitur quando res tradita obliuioni iterum reddit i me* moriam.ideft quali retro uoluere in cor. Adulor uero potius eu datiuo.ut adulor hnicnon hunc: Sic etiam inuideohuic rei non hancrem fecundum uetcres.Plenus cum ablatiuo potius dicitur Ut plenus uino non uini licet aliquado inueniatur cum genitiuo Terentius:plenus,rimarum fum.praftolor cum accufatiuo ifigi poteibSc idem eft quod auxilior.
C Videor ponitur tanquam uerbum imperfonale. & iugitur cu prima uel fecunda peribnatVt non uideor tibi benefacere, Vel Video
bene Ioqutpotius quam no uidetur tibi qiiod benefaciam»
Prsccor C Prscor cum accufatiuo folum fignificat rogo: adiunito uero datiuo ide eft qd opto.ut pcor tibi bona fbrtuna:Imprecor fignk. ficat utrun^iSc ponitur in bonum & in malu.Deprecor aliqn po nitur pro recufo.aliquando pro ualdc precor.Ouidlus fiepe pcor morte.mortem quoq? deprecor ide.
Loquor CC Loquor bc colloquor cu datiuo bc ablatiuo cum hac ppofitioe* cu iungitur. Alloquor uero:cum accufatiuo foium.Ouidiusiallo quor en abiens abfentia numina fupplex, iCGratuIoriundtum cu datiuo fignificat oftendere laetitia debo no alieno: Aliquando etiam cura accufatiuo fine praepofitioe: ut gratulor tibi honorem tuumruel etiam cum ablatiuo cu de.Cie* ad lentulum.quod mihi de filia bc craffipede gratularis: Aliquan* do ponitur pro gratias ago. T erentius define mulier gratulando deos obtundere:Grator etiam in eadem eft fignificatioe fed ma gis eft poetarum. Virgi.iueni germana uiam gratare iorori.gau deo uero de proprio bono. Cicero tibi gratulor mihi gaudeo. Gratia dicitur quando aliquis obtinet amicos conferendo bene^ ficia:8c ponitur pro fuffragiisiqua: ab amicis dantur: qui ideo uo cantur gratiofi:quia reddunrgratiam pro gratia accepta:Hi nfic uocantur clientesiproprie tamen gratiofi dicunf:qui in feruienf do comparat fibi amicitiasma gratia dicitur beneficiu. Suffragia funt figfta uoluntatis:qux iolent adhiberi ad oftendenda fua uo* iuntatemdpfe aftus dicitur fuffragatio.unde fit uerbum grati fl· conquod reipicit animum facientis aliquid fponte:na gratfi face re reipicit animum Illius cui fit beneficium,
Afficior, C Afficior quando ponitur abfolute fignificat infirmfi elfe;Pro pertius.luppiter affedtae tandemiferere puella:: fi au te addamus aliquid.fignificatione tenet illius rebquse additur tam in aftiua q inpaffiua uoce.ut afficio telaudibusiucl honoretleu probop lau do:honoro:uitupero:fimiliter afficior dolore:aut uerecundia p* doleo bc uerecundor.
|)iequor, CCProfequor femper iungitur afto Sc abltd.utproiequor te odio amore laude honore:probro.i,odi.amo,laudothonoro. uitupe^ ro:perfequor:ut plurimum in malam partem accipif, feu pro p<s* feuero exequi qd agere cypera.Obfequor uero!datiuo iolum iuo gitur:6c fignificat inleruire.nec folum dicitur de minoribus erga maiores.Sed etiam de maioribus, erga minores.aliquando didl· mus morem gerere:pro obfequi, Vnde moriger dicitur obfequj ofus.obfequium uero aliquando ponitur pro beneficio, Teren#
tlusiobfequium amicos ueritas odium pariti
€l Aflentior :St aflentiod mpertior & imptio.in a&iua 8c paiffua Aflentio uoce eade ferme habent fignificationem.fed nota q3 funt magif In ufutin uoce pafilua quam in adtiuatetiam nota quod impertio dicitur de re incorporeatut impertio tibi falutem, & imptio te fa Iute:partior uero de ptibus dicitunut ego partior tecu boa meat nec aliter dici poteft,
CCAiletor ponii pro laudo effufius.St infidioie. caufa utilitatis. Aflentor Adulor pro’in feruiotud uoce uel guftmcauia captadi fauorem cx ad & auiatuel a 2.uXoo .i.femus deducitunblandior de anima libus proprie dicitunlicet etiam ad animu f*pe referaf.
CMereor de te:uel mereo,ideft aliquid in te traffero. in bonum Mercor 8c in malum dicif :Promereor femp in bonuicu ablatiuo & ppoii rionede.Emereor uero idem ferme fignificatffed uiq? ad finem* telligiturmnde emeriti dicuntur milites.i.benemeriti. De mere or etiam in bonum.fed cum accufatiuo fineprarpofitionc, Ouli Crimine te potui demeruiffe meo.
CCMoror p expeito poetice dicif. Oratorie uerop retineo imo Moror ra ut no te morabor pluribus.i. detinebo.Fabius quid me mora* ris abeuntemtmaneo uero abfolutepro expedto ponitur ιού ac* cufatiuo uero fignificat futurum eft.Ci.cuius fatum teficut curi onem manet.i.futurum eft tibi ficut curioni,
CCommentor pro cogito & inuenio dicitur de aliis hominibus Comme Cominifcor uero.ideft perme fingo Se inuenio.	tor
iCConfternar.aris.Se confterno.nis.podus referunf ad corpus. Conifer^ quando^ tn ad animum:8c tunc addif mens uel animus, ut tues ner. confternatus mente feu animo.
CConiectorfina uerbo conficio: &: fignificat fignis quibufdaui Coiedtor Apparentibus diuinaretquod futuru fit.undejconieftores dicun tuf expofitores fomniorum.
CNiti proprie dicif.quado fupponendo humeros & totum cor pus uolumus facere aliquidffed poftea trahitur etiam ad animfi. Niti Conari uero eft fine effectu .iddt qn aliquid non poiTumus effice te:Sc tame facimus quicquid pofiumustMoliri e traftare aliquid graue:amole traftatu.et aliquando fignificat parare.Sc aliqn age re.gubernare.edificare.se inuenire:Demoliri eft funditus dirue* re:amoliri uero expellere. Terentius proinde uos a me amolimi ni.nam impedimento eftis.
CMeditari oratorie eft inuenire aliquid in animo prius': parare eftin animo diftinguere, Cogitare eft uerfare diligenter Facere, Meditor
Seu dicere eil in apertu expromere: Ci.hsec multo ante para: me ditare:cogita:qu<e in eo duc atqp homine eife debent 8cc.
Clueri ICQueri pro lamentarhdicitur de omnibus rebusrunde qu*ret Querele IeScqueilus.i.lametationesdamentari uero apud antiquos dice^ baturtantumoin morte:undelamentationes dicunt funebres» A ngidrqii quistita uidef premitut nequeat recipere fpiritu:&c di cif ab ango.i.foffoco.unde angina morbus eftin gutture qui di citurfoffocario.
Frui fun CTFrui eil ex re quapia fructum fiueuoluptatepcipere fungi: ue gi	ro eil officium ageremt boni uiri fungeris officio.i. facis officiu
boni uirhfic fungor prxtura.i.facio officium ptura:. Defungi Se Perfungueil finiremt defunctus uita:fic etiam dicimus obeo pro uincia.i.exequor munus Sc officium puinciar: Se hic obiit morte .i.diem mortis pegit.Dicitur et hic excidit humanis rebuspcedit Adeo te ex humanis rebusdicut dicimus adeo te:,p eo adte.portiri eil re Portiti	optatam tenereicirca quam multum elaborauerimus 8e iungitur
frequetius ablatiuorpterqua cum nomine res cum quo ornatius iungitur genitiuo, apud antiquos uero datiuo:2x accufatiuo iun gcbantur.Etnotaquodhocuerbuminuenitur tertiae Sc quartae coniugationis:excepto infinitiuo:8c participio in quibus femper eil quartx.ueici eil hominum tantumiSdemper ablariuo iungj tur. Paici uero pprie eil animalium:&i ablatiuo feu accufatiuo ifi Velcor gipoteil.ut ueicor carne:8canimalia pafcunturherbis:ieu.her^ Pafcor	bas: Vir.pafcuntur uero fvluas:Sc iumma lycei in aCtiua uero uo
ce dicim us ego pafco agnos herbis:8<: herbe pafcut agnos: Virg.’ attp animum pictura pafcit inani.Hora non homine occidi: non pafces in cruce coruos.
Mentiri CMetiri eil qfi aliqs conaf fallere altera fumptii uerbu:a:mente qa tue dr cotra idqd eil in mente, Mendaciu dicere dl qn aliquis credit dicere ue^.fed fallif illerq dicit ηδ illeicj audit:unde medo^ fus.i.plenus erroribus:St emendatus.i.correctus.
Operep * CDOpere precium fignificat modo utile eil. modo neceflariumt tium modo iocundum.modo laudabile, Liuius!proaemio ab urbe co# dita:faCturus ne fim opereprecium.Geliusun libro terdodecimo no arbitratus opereprecium eife audire i fla· in honefta.
Officiu CTOfficium dicitur ab efficio quoniam debemus efficere p hone ilate id quod e debitu:&c eil maxime minoris erga maiorem.Be* neficium uero dicitur quado maior inferuit minorhfed nota qua do maior loquitur debet dicere officium .ne fi beneficium uocet uideatur arroganter dixiife, Donatus tamen interpretatur id eife
officium quod unum quen$ facere conuenlat pro dignitate per fonae.pedianus uero id omne ad uirtutem referendum putat cx<t emplo Cicerois:qui ait in libro tertio de finibus bonorum Scma lorum.Eft autem officium.quod ita faftum eft, Vteius f atffipro babilis ratio reddi pofifitildem officium eft quod efficitur hac co clufione rationis.Honeftus etiam dicitunquando aliquis agitfe* eundum actionem uirtutisiquod nomen etiam ponitur pro pul· chro 8c honorifico: Terentius in eunucho :ita medii amnet ho^ neftus eft*	„,
lEElegantia eft cultus uel ornatus in oratloe difertatquod nome Elegatia* ab eligendo dicitur quoniam egregii feriptores no uulgaria .fed elimata quadam loquuntur:8c electa uocabula licet apud ueteres pro nimff laeto amaenoq? cultu b ulsftu poneretunut refert Geli* us.in libro decimo capite fecundotcraiius erat peiflimus elegans tiunnfieuola parcorum elegantifllmus,
CEHumanitas eft eruditio,b inftitutio in bonas artes, quas q fini Huanjtai ceriter appetuntsfuntuel maximehumanifllmi, Varro, in libro rerum humana^memini eft paulum modo humaniori ignotus* humaniori no pro facili uel tractabili aut beniuolo dixit, ied pro eruditiori b doctiori. Aliquando tn ufurpatur pro manfuetudie qua utimur erga homines naturaliter.*
CCNeceffltudo eft uioculum titione confunitionis* nutintinisc amicitteumde neceflarius dicitur amicusmecefii tas autem euis tudo quae nos ad aliquid impellit, olim idem erat:quod nunc neceifitu dobbeniuolentia.
ITBeniuolentia dicitur inter patres biferiores: pietas uero erga Benluole coniunctos fanguine.uel erga maiores.ieu deos:h&c etiam cari* tia, tas dici poteihfed pietas proprie dicitur pars iuris naturalistnam officium uidetur habere quandam obligationem: pietas uero b caritas fponre habentur.
CTPrinceps oratorie fignificat uirum in aliqua ciuitate primaria Princeps um, Aliquando ponitur pro imperator exercitus.nunc in ufueft pro domino alicuius ciuiratjs folum.
CCNouus ciuismel nouus homo dicitur cuius maiores ηό habue Nouus, runt,aliquam dignitatem in ea republica.in qua uerfatur quam uis in aliis rebus fuerit illuftris. qui ideo dicitur nouus quia ex fin* is primum habuerit in ea ciuitate dignitatem.
CCLeues homines dicuntur uiles:b fine ulla uirtute:fic didi quia Leues hc res friuolas fequunf. Graucs uero dicimus uirtute praeditos, lb mines cet aliquando pro moleftis ponipofUnt,
Obrre&a CTObtreftator dici tur ille,qui obiicit mala i alique,quia dolet eu toc confecutum efle illa dignitatem.quam ipfe quoqj cupiebat,
O ftenta CLOftentatio eft inanis gloria: praedicatio, ά aliquando ponitur tio	pro oftenfiqne fimpliciter.Cicero ad lentulu quid enim me often
rem^Q^ui fi uitam pro tua dignitate profundam, nullam tamen partem uidear meritorum motum ailecutus Largitio, CXargitio.utpkirimum.in malam partem ponitur, largitas ue ro in bonam iemp poni debet,licet raro largitas inueniaf in ufu* Euentus, CCEuentus:iuflfus,&cfenfus.in lingulari inueniunf femperquarrf iuffus,	ta: declinarionis.in plurali uero,aliquando,iunt quartae in gene^
re malculino,8c aliquando fecunda: in genere neutro, Cic.in ter tio de oratore libro .haec uis quae fenfa mentis Sc confilia explicat Euectus dicitur de his quae cafu aut fortuna nobis eueniunt.tam bona quam mala.licet donatus in echira dicat euentu dkfolum in rebus bonis.Fabius in libro oitauo;fenfa dixerunt ueteres fL· tentias nam fenfus dicebantur corporis tantum fed confuetudo iam tenuit, ut mente concepta fenfus uocemus Setentia CTSententiam ueteres quod animo fenfillent uocauerut.opinio nem uero rem dubiam inter icire 8c nelcire» Terentius, Opinor narrastcerta res eft.&c tunciungiturgenitiuo 8c fignificat famam de aliquoin bonum uel in malum, Aliquando etiam expeftatio nem.fed in bonum,tunc femper iungi tur ablatiuo cum de.dif fert autem,a fpe quia ipes dicitur de paucis.Opinio uero de mul tisThbitus dicitur coniuetudo.qua: cum difficultate mutari po
inftitutio CClnftitutiones dicuntur imperatoria: leges,uel prsecepta quib9 nes	inftituunturdifcipuli.inftitura uero ab inftituto.Sc ponuntur ali
quando pro incepto propofito alicuius rei. Aliquando dicuntur boni mores confilio.Sc ratione fumpti.Cicero in proamio de of ficiis,quamquam te abundare oportet prxeeptis & lnftitutis phi lofophia:. Aliquando dicuntur ea.quie innuuntur in gubernatio ne.qua: uulgo ftatuta dicuntur.fed inftituta proprio uocabulo non ftatuta dici debent,
Induftria Onduftria dicif quando aliquis habet infe uirtutem, ab intus & ftruo. unde induftrius.fed nota.qd induftriolus n5 e in ufu latio induilio IDndudfio quando iungitur cum animo ponitur pro fuafione alienius rei alias ponitur pro figura rherorica, hoc eft quando a particularibus ad uniuerialia firprogrelllo.
Verus,	C Verus uera.uerum.aliqn ponitur pro utili. & bono ficutreft9
pro honefto &c laudabili, Cicero ad lentulum ea mihi omnia iam
8ί re.fta & uera uidentunqux ille iudicat,
iCSeditio .pprieeftdifcordia duilistatfeorfum & eoftsiquia tflc Seditio ieorfum eunt ani mimnus fcilicetin unam partem alius in aliam limulado uero eft quando aliqui fimul uadunt:8c habent animfi difcordem,
€CPerditus dicitur illedn quo nulla eft ipes uirtutls coniequem Peditus dattunde adolefcens perditi dicunturtquado funtin uitiis demer fi.Vir.pditus ah liquidis imifi frontibus apros.
tCStomachus dicitur a so^oc. i.osrSc εχω,ί,κηεο quia tenet ©m* Stomai niatqu* comedimusmel ab χεω.ί.fundo.no folum dicitur $> par chus te in qua cibus funditur.fed etiam fignificat bjlenu8c indignatio nemmnde fit uerbum ftomachor ftomacharis ideft indignor* in dignans:Cicero ad lentulummon illi quidem ut mihi ftomachu facerentiquem ego funditus perdidi, fed certe ut facere ie ar^ bitrarentur.
CCCalumnia dicitur mendax infamatio. quando aliquis falfo ac Calunia cufaturialiquando ponitur pro aftucia.nam a caluo uerbo dedu* ftam putat.Pri fclanus in libro decimo.
CCR-eligio didrur:a:uerbo reliquo:ficuri cerimonix:atcareo:qm R eligio ea.qus: ptinet ad diuina religione relinqui debet.i.no tagi:a:fecu iaribusrficut is ipfi carere debet:»0 auteiaireligado fecudum al!^ quos quia pietas faciat nos caros deo. ut refert Gelius,
CCNefariu dicitur id qd eft contra fastSc religionem deoi^.St quo Nefarii* niam apud atiquos fiebat ex;farre:ideo deducif :a.’ne.8c farre: uel quod eft ira abfurdum.utnemo debeat farhficut etiam:a:ne & fa ri ne fas componi poteft,
ICConuitia dicuntur uerba ignominioia cotra eum:q fit uenera Couitia dus:a.*cum.5i:uoce.quaficonuocium.uel.a.con8t uicustquiai ui cis folebant ue teres habita renante ufum urbium.
CCLatrones dicuntur q latera principiudngunr.alii dicunt a la# Latrones tedo nome inditu eile.unde dicitur et latrocinium,
CTRumor eft fermo in populo fine ullo auctore certo difperfus. R.umor cui maiigniras initium dedit incremetu credulitasvFama uero df oratorie co ienfus ciuitatis uelut publicu teftimoiu m, ea enim q uulgo recepta funt.hoc ipfo quod fnccrtu auCtore habent, uelut oium fiunt.quale eft apud Fabium ubi amici ibi opes,& cdfciem tiamille teftes.Ci.pares cum paribus 8cc.
CTProbi dicuntur.qui cotineotfene faciat cotra leges. improbi Probi nero.qui audacter perfequuntur malum,ideo aliquado ponif p infaciabili, Vir,improbus anfet,
Vir hoV Vir oratorie iungftur cfi noie fignif cante boni tatem.h emo mo	ro'cfi doftrina potius*Cicero ad lentulunnFabio uiro optimo 8C
homine doftiiTimo familiariflime utor.
Diem dv CCDiem dicere alicui eft per nomeclatore denudare tepus. quo cere	quis fit citatus ad iudicifi.in dies uero fignificat p fingulos dies fi
fungat cfi uerbo fignificante incremeturmut ftultorfi in dies cre fcit infania.in die uero pro pradenti die ponit.iedcaue ne dicas dietim.quonia apud doctos no inuenitur;
Dies	CCDies mafculini generis denotat certum tepus. & incertfi.farrai
iiinl uero femp incertfi.& aliqfi ponif p Iogitudine reporis, Gic* ad fulpitiu.ipfa die qux diminuit.ac debilitat cogitatioes hoium Teretius.uerum eft illud qd uulgo dici folet.diem adimere egri* tudinehoibus in plurali uero eft mafculini generis tantfi, &: pro certo iemp ponit tpe.unde tuc coponitur meridies.
Dimida^ lEDimidiatfi dr quafi di fmediatfi, dc in ptes duas diuifum. ut dU midiatulibruIegi.Gi.inlib.fecudotufcuiana^ qftionfi, q labor plus dimidiati menfis cibaria requirebat.dimidifi uero no qd ip^ fum dimidiant eft.ied quae ex dimidiato eft pars altera, ideo dici no pot dimidia fabula.aut dimidifi lib^ legi torti enim ipfum.qd dimidiatu.autdiuifum eft dimidifi dicis.ut refert Gei,
Priftinus CPriftinus dicitur qd antea fuit.ficutqri unus eft fanus, & uenit ininfirmitate.pofteareditinianitatem dicitur priftina ualitudi* ne recu pafle.Prifcus uero dr folum antiquus a noine prius.
Mea ca CCMea ca dicif.quado aliquis feruit tertio pp me.ca mei.e qfi ali quis /eruit mihi ipfi.uel beneficium a me in me ipfum confertur fimiliter dr tua ca.dc ca tui.fic et amoij: tufi dici mus. fcilicet quetu habes in aliquem.amorem uero tui .i.que alii habet inte.ite expe ftatio tua.i.qua tu habes de aliquo.fcd expedtatio.tai eft qua ali qui habent de tc.Ci. ad curionem,tanta eft expeftatio. uel animi
uel ingenii tui.ut te obteftari no dubitejfic ad nos confirmatus rc
uertare.utqufiexpeifationetuiconcitaftihac fuftinere ac tueri poliis,ide ad eundem.ea afit uniustuo ftudio meaflequi polle eo Mea tua fido.fic etia intclfigi dcbent.mea.tua.fua.noftra .& ueftra.cfi ucr fua	bis intereft dc refert i,in re mea eft,&: res mea fert.fic etiafiti uer
bis parnitet pudet,dc piget me tui &c.
Ego	CEgc quauis no debeat poni, nifi caufa diferetionis pfona$ fe^
cundfiPrifqui ait nili enim difeernere alia pfona uclimusno eft opus noTatiui cafus pnoia adder uerbo.tn etia utimur amplioris ca fignificati* 8c maxime in principio alicuius epiftolse.feu lente ti* grauioris Cic, ego omni officio ac potius pietate &c.
CTMinus cum pofiriuo iundtum per fc comparatiuum offendit Minu cotrarie fignificarionis.ut nemo fuit minus ineptus pro prudens tlor fi uero addatur no fignificat affirmatiua ut nemo ηδ minus i eptus fuit te ipfo.Nota etia qd magis 5c magis iteratione fermo* nis facit augmentum acfidiceret.magisacplus.fic etia in ditriu nutione uemti.minus ac minus pro minus &c plus, fic etiam ut |> utcunc^poni poteft,
CC Per cu pofiriuo ifigirur p ualde.utpgratfi.i.ualde gratu idem Per fignificat.per qua fimul iuftum.utperqua comis amicus, quaue ro p fe cu fuplatiuo iungit.Sc fignificat ualde.ut qua fortiffimus pot et iungi cu pofi tiuo 2< uerbo 1 ed fignificat qtum. Virgilius ut quis auido par erent arua coiouo pro quatumuis. nota etiam qd coparatiuum p fe ornatius facit ablatiuu in.e.qua inriretiam noi ta quod auoIo.dico.Sc facio.coparatiua in entior:& fuperlatiuad finunt in entiflimus contra regulam,ut beniuolentior.&cbeniuo lentilfimus.
CCTantum fignificat idem quod tam magnus.Sc iungitur iblum Tantum uerbo tam uero nomini St aduerbio.nunq autem uerbo.nifi fum matutfimiIitudinarie.Ci,ipro*mio de officiis, tandiu autem uel ledebebis.quo ad te quantuproficias non pamitebit.quando ue* ro ponitur ampllficatiue poft tam. iemper fequitur.ut. fic etiam poft tantum ut.fic.adeo.St fimilia.ut hic tantum ualet ingenio ut eum nemo leperare poifit.Tanto Sc quanto.multo St longe cum fuperlariuis.&comparatiuisiungi poffunt.ut multo oium es fa* pientiflfimus.cum pofiriuo uero iungitur tantum St quantu mul tum St fimilia.eti? nota quod is ea id ponitur pro talis quando ie Is^eald quitur.ut Cicero ad lentulum*eam eflenaturam prouincie. ut il lius reditum.uel adiuuandoconfirmares.uel negligendo impe* dires.fed nota quando poft,eo,iequitur,quo,tunc,eo.ponitur|> tantoiSt quo pro quanto.ut eoiocundiores.quoes futurus me* cum.i,tanto quato.fi aut fequetur,q>,fignificat ideo.uel caufa. ut eo quod fic fecifti.hoc tibi accidit malum.	Eo quod
CCQpoddam iungitur cum nomine fubftantiuo.ut quodda ani Quod<» mal. quiddam uero i genere neutro per duplex.dd.iungitur adie dam dtiuo.uel abfolute dr*Q_uidda uero per fimpiexid.fubftatiuo ut quidam hoies.Quiiqj cu fuplatiuo potius iungitur. ut optimus Quifqi quifqi. omnis 8c cunctus pofitiuo.ut omnis bonus,& conctus or*·' bis.fic etia unufquiiq; fortis,
<Dn primis pro maxime.cum primis & inter primos pofiriuo iu In primis guntur.ln paucis, Cum paucis.fc inter paucos,etiam fuper orn^ In paucis
nes 8i'pr*tcrc*teros patiuntor &pl«sipfis fuperlatiuum aditm Quotus gi. Quotus autem cum quifq? idem eft quod quotmt quotus qD que miles»
Apprie CApprimepro ualde:fic etiam magnopere:uel maxime uero|> plurimutmponuntur ornate. Alias aduerbium pro aliter etia ali quando ponitunutomnes ciues alias bonhalias mali; ideft aliter uel aliquando:?* alias diuerfistrebus alias aetate ingraueicente ul uunt pro aliterialiquando ponitur pro alio temporcmeJ loco.Cf cero fcribam ad te plura alias.
Aeque <C A eque pro itatuel tantum iundtum cum ac;uel at<^: pro ficut.
uel quantumtornate ponuntur.ut seque te laudo atque Cicero* nem.ideft ita ficut.uel tantumquantumiperinde uero ififtum cfi ac:uel atquetfignificabit;tanquam:ut perinde actuel atque doft9 eiTes.i.tanquameiTesdodtusthaudprononiun&um cum fecust fi addatur actuel atqptuel quatfignificabit alitertut haud fecus fera tioatcptu.ideft no aliter qua tu:uel ficut tu: Vir,no fecus ac iufll faciunt.i.aliter ficut uel quantum iufll funt.
Due ne* CTNotandum eft ueteres amauilfeponere duas negationes pro gationes una affirmationemt non ignoro pro fciotnon tamen habet fem* pro affir per uim afflrmanditimmo negandi potius:8c hoc duabus his ra* matione tionibus uidelicet cum aliqua pars fequitur uniuerialemtut nui* lam uiam diu accepi a te epiftolamtnec breuemtnec longam: Vir giliustnulla neque amnem Iibault quadrupestnec graminis atti* git herbam.item cum in {ecundo locotnec.uel ne iungitur cum quidemmon enim affirmat fed negattutnon tibi piuaderet hoc ne Cicero quidemtCicero ad lentulum nequetut arbitror erraret ne aduerfarii quidem eiustfi cum pares efle non poflunt pugnare defiftent:nota etiam quod inter ne 8s quidemtfemper debet inter poni illud de quo uolumus negarc:8c tunc fignificat, idem quod nectut ne id quidem eft uerumtpro nec: fed fi ponimus: nec po* tius debet interponi uerbummt nec uelim quidam hoc a me dU dtum credas. Etiam e quado fine quidemtduse negationes negant cum una particularis negatiuaomittitur.Terentiustagrum I his regionibus melioremtnequepretii maioris nemo habet: iub itel ligitur neque meliorem: Varro etiam inuitispatrum oftcnditdu as negatiuas pro una quandoque accipiendas efle: cum duobus uerbis pofitismel altero itellcfto ponunturdu*negatiuswut nec me amastnec mihi credisdfem fubintelleito uerbomt nec uirtu* ti ftudes nec litteris fubintelligirur iterum ftudes.nota etiam !q3 ficut dux negatio* ponuntur f*pe pro una aftirmatiuatfic inue*
niuntur aliquando tres negatiu* pro una tantum negatiua: Sai ludius hau J impigre neque in ultusocdditur.Terentiusdn an? cjria neque haui dicas tibi non pr*di£tum:ubi donatus multa de hisdiferuit,
CCNedum fecundo loco ponitur cum parte minus fignificante: Nedum ut tibi darem proprium fanguinemmedum pecuniam: econtra#= rioponuutur:noniblutnmbdo:8cnontatum:qua: tria requirat fed:quocp.Ted etiam:aut ueru etia m:ut no folu darem itibi pecu i niam fed etiam fanguinem:pub.Ciodius non modo erat Cicero nis inimicus:uerum etia infenfus mi!oni:Nu fubifidiuu libi adifi gi poftulat:ut peto a te nu hoc feceris:dixeris uemunquid uero 1 dicatiuum potiustutnunquid meminifti,
Q,uin pro cur no feu ut noaliquado incitat ialiquado hortai Q_uin aliquadoconfimat.Ci:in fecudode ora tore, noenimpolium qn exclame.i.no polium facere qnexclameddem no polium qn do leam uel admirer.i.nopoflum mecotinereqn dolea:uel admirer nota etiamrquod du* negationes includunt in fe:qn 8c facere ut no polium np dolere ideft facer quin dolea:8c nemo nododus ee poteft .i.facere quin iit doftus:
■lCTum:8c tum dicimus quando ientetiiefunr pares. Cicero ora Tum tor tum intendensttum remittens perfequetur gradus: quando uero aliquid grauius ponetur:cum in primo loco,2c cum re gene rali.aut minoris precii locabitur.tum in fecunda parte grauiore»
8c magis fignificante.aut cariore.Cicero in libro declarisoratori bus.cum preftantisinrepublicauiri.tum bene morata:,8c confli tut* duitatis,idem cum audoritate rerumquegeftarum gloria, tum etiam fapienti* laude his perfrui licuit idem, uultus quan* tam affert.cum dignitatem tum uetuftatem,aliquando dicimus, &3i.feupartimpartim,uthominesIoquunturpartim bene par 8c δί tim male, Fabius diligentia honores 8cgignit.2ccominet.ide ftu dio h*c 8c parantur 8c confutuantur,qu* duo femper auget paf fione antecedentem.	■	^
CCQ_uatj 8c fi,tametfi,indicatiuo refpondent.Sc praefenti potiuiq Quan§ preterito.licetfubiunitiuofoli3,Q_uauis.utrifgp:ut quaq te ante 8cii hac diligebam nuc tamen ob Angularem in te uirtutem et admi ror.etia nota qd femp poft praedictas pticulas fequitur tamemlte nota quod tametfi,licet. 2c quis praeter predida poliunt addi poft fententiam iam expreilam.ut tibi dedi denarios.licet,aut quauis fim pauper.uel tametfifum pauper.qq.feu Scfi.funt magis incae ptiu*,dum,qa,quoni5,na,quandoquidc,8c cum,dubitatiue fubi*
Quarae
Poftq,
Sed.
Ataft.

lunCtiuo funguntur affirmatiue uero cum fndicatluo.et nota qd quauis aliquando ponif pro quantumuis.Vfrg.ut quamuis au do parerent arua colono: Cicedn li.iiii.tuieulanarum quaftionu quauis licet infectemur ftoicos pro quantuuisrhoc aute differt in ter quauis & quantumuis qd alter contentionis e alter laudis:etia nota quod tamen aliquando ponif fine quamuis :Terentius i an dria.ut praeter ciuium morem tame hanc habere iludeat cu fum mo probro.Dicimus etiam fi pro quidem. & hocquado res faCta fignificaturtqfi uero refertur ad tepus quo agebatur dicimus per dum.Sc cum,ut cum declamabam.i, tempore quo declamabam* Sin idem efltqd fi.fed ponitur femper in fecundo loco, Teren.fi illu relinquo eius uita: timeo:fin opitulor huius minas, &c,
€C Quare.quamobrem.quasobres.qua piopter.*quacauiia ,qua gratia.quo fit:ea propter.eo ideo.ergo igitur, i taqjper inde, iccir co.idem ferme fignificant.fed nota quod igitur.primo Sc medio loco ornate ponitur.utigltur patres conicripti, &c pfs igitur con fcripti.crgo poteft etiam tam prarponi quam fupponi fed in bre uioribus folum conclufionibus.quare 8c quamobrem praponu* tur tantumiSc maioribus claufulis adhibentur.
CC Poftcj|> poftea qua.qui cupro cfiquo*quodpro quiappterea quodppterea quia ornate quideponunf. Item id quod pro quod crebro ponitur a Cicerone pfertim qfi fit parenthefis: Cice, ad le tulumtdiem confumi uolebant id quod e factum.&c,
CC Sed uerum.uerumtfi.enimuero.ceteij: 8c porro in primo loco ponunf.tn nota quod porro fignificat aliquando loge, aliqfi cer* tetaliquando poftea:aliquando ultra. Aut. Scuero.in fecundo Io* co poni debent.ldeo male dicif aut non facia.fed non autem ni* fiaduerbialiterponatur.utnon faciam autem, c At.aft.aut.ac.uel nec.necp.fiquin.quatenus.fin.feu.fiue.nl, io per proponi debent,Et.q?,ne.uc,eria.quidem, quoqj.autem.ue* ro.femperpoftponunturqfifunt encletice:reliquie coniunCtio* nes funt paene indiffereter pofita:.ied nota quod &.nec, neqi.uel aut.requirunt aliam fibi fimilem, Tantifperpro tam diu. requi* runt poft fedum pro donec, Terentius.ego te meum efle tantifg uolo.dum quod te dignum eil feceris,
CCHic fecundum Prifcianum refertur ad oculum, & mente, ifte ad intellectum tantumdlle refertur ad abientes. fed nota qd ora torie hic refertur ad perfonamloquentem.ifte ad audientem ld eft femper denotat rem proximam audienti.ille uero ad abfente Cicero ad appium.illud pugnamequid temporis mihi prorogef
ut cum tibi hic fatiffecerimus illic quoq? noftram beniuolentiS nerrare poflumus.Differt etiam inter ifte 8c ipfe quia tpfe poteft poni cum uerbis fine adlundtioneprim«&fecundeperfoneilla: uero nontnemo enim dicicitur ille faciotied iile ego: nam ille re< lationem fignificat antecedentis cogitationis ipfe uero difcretio nemtut ego ipfed.per me Se non alius: Virgiliusrllle ego qui quo dam ,i,ego uirgilius ille qui icripfimota etiam quod adhuc figni* ficat u% in hoc tepusnd at poni pot p et:ut aliqui opinantur,
CCEcce raro cum accufatiuo iungitur: oratorie cum nomiariuo Ecce uero f«pius:& iemper fignificat aliquod malu deimprouiib Vir gillus:ecce autem gemin i atenedo,
CVt eil aduerbiu optandi:fimiIitudinls:5c temporis:etiam poni V* tur pro poftq. Virgfut regem xqueuu: & pro cjuisiluuenalisiler ui ut taceant iumentaloquentur,etiam pro quippe. Siue utpote fequenterelatiuo.Fabiusmtad delectationem audientium com* pofitse pro quippemel utpote:idem:ut qui dixerimfSt profecudfi Cicero multa: ut in opere romaoditterce.&c poftq Vir,Vtte poli multa tuorum.&c, V ti aliquando oratorie ponuntur pro ut: Fas* bius ut reddern filium icriberet.ceu magis eil poeta§:
IDMota fecundum Priici.quod ficutin multis aduerbiis inuenf* Esota untur diuerfefignificationes in una & eadem uoce:fic in diuer* fis uocibus una fignificatio fepe inueniturmt qfi:aliquando,quo modo:olim:dudum;cito properetcelerker.affutum q quomodo collocentnr,&in propria fignifilcatione, diligenter animo eil au* ribulcj attente confiderandum.
CStatim.quamprimum:e:ueftigiorepente:fubito,continuo,iIrf Statim, lico:confeftlm.fedulopropere:&: propemodu.idem ferme figni, fleant, Dicitur autem fedulo, quafi fecus a doIo,Dicitur a gr<eds ctffXvico.i mere manifefte.fedulo, unde fedulitas ideil1 diligentia propediem fignificat breui propemodum ponitur pro quafi, tCNunc,hoc tempore.in pradentia.imprelentia^ hac artate hac Nonc, tempeftate.hocteuo uel feculo, idem funt fere,
CIDudum St iamdudumdeparuo tempore,nuperpridem,St ia* Dudum. pridem de longiori ornate ponuntur.fed nota φ dudum: nuper:
& pridemtcum re iunguntur qu* non infiftit ideo potius prseteri to uerbi adherent ut nuper ex ficilia redi, Iamdudum &iam pri*
dem cum re qu^ immoratur.ideo cnm prefentipotiusiungunf,
Horatius iamdudum expedio,
CCPridie fignificat priore die.gt femper de p ree terito didi, poflri Pridie die.i,pollero die St femper de futuro.&aliqn additur eius dei, ali*
d
quado ηό:Ν udius tertius pro nue eft dies tertius.pendie ροηίί,ρ ad plus tertio die: unde dr pendinare.die priftinhuel proximi uel prilHno & proximo dicebat ueterestnuc df pridie folft: hoc tame intererat:qd die quarto de pteritodicebat:die quarte: aut quarti: Pofthac. de futuro:queadmodu exponit Aulus gelius,
CCPaulopoft: pofthac :deinde:deinceps: poftea aliqn: ide: ferme fignificanttied aliquando farpe ponitur pro multo tempore farpe etiam refertur ad intellectum.
Demum ICDemmtum demu:6i denicp nunq ponunf nili qn funt tres aut quattuor resma fi unataut dux anteponantur no dicii: denicp: ut apud Gice.Si me memore:fi gratmfi bonum uiru:fi denicp me tu is beneficiis dignum iudicas:8cc.
Quate* tCQ.uatenus per.e figniflcat i quantu per i poni? pro ut: uel qa nus*	eatenus uero ponitur pro In tantum,
CCPrxterea interdii habet relatione ad re.i.ultra ea: aliqn ad ho* minem:5i ponft pro ultra illutut habeo fide tibhprarterea nemi* ni.i.pter te:ficetiadicef in plurali.i .prxter iftos nominatos, Cofulto♦ tCConfulto:dedita opera:de induftria: pmeditate idem iunt: ite Q.uafi:pene:fere:ferme:idefignificann Mirifice« CMirifice ia miru imodtt dfcif oratorie poetice uero miris mo* dis. Vir.coniugis ora modis attollens pallida miris.
Preftim, <CPrxcipue:piertim.maxime potiflimmide funt: fed nota qd pt ferttm fignificat potiiilmu non aut fecundum aliquos fpecialiter na fpecies opponif generftgenus.n.diuidif In fuas fpecies: g< alii qn ponitur pro fpecie:ficut fpecies pro genere:Sc totum pro par te:uel pars pro toto:Sed poetice potius quam oratorie,
Certe*	CDCertemel certo:quide nepe plae:fane:ia uero: fane uero: utiqp
*f.n.eniuero:utpote:nimi^ profefto quippe.i. quia certe: idem ferme fignificant.fed nota qd quippe femper habet certitudine cfi ca:8c ponif pro qa certe: ia debet habere poft fe iemp: ubi uel cum.feu relatiuum q.Ci.ad lentulum quippe qui et R.auene craf fum ante uidiflet.maliqfi fignificat certe:aliqnquia, & femp in fe eundo ponii loco.fed.fi addif uero in principio ponef.Saluftius enimuero patres confcripti:profe<fto ad uerbu eft deriuatum a ,p ficifcor qrvi illa:qux exiuerunt funtcerta:&c fumif a loeutiene ho minis ad confirma tione rei grauioris.
<CDe gfiibus epiftola^ ia qua: ptineant ad epiftolas coponendas
Quare . inuenr*, epifto!*.
Mnes epiftolx funt in medio dicendi genere breui tn ia acuto cum fentenria^ pondere intercifo: fpecies at funt : multgffed unu illud eft notandfi qd inuente funt
potiil!mum:ut certiores faceremus abfentes fi quid efletqcT aut iiofirataut ipforum eos fcire intereflenideo dldtac funtab Κω ^Μω.ί.mitto,orno, traho, paro. apto,contraho unde fit rasi SoAft.ideil epiftola.uel iuflius.ide ETOisoAtov.ideft epiftolum.hoC eftparua epiftolarquoniam ad abfentes mittuntur, dicuntur eti* am Iitterf.fed in plurali tantum: aliquando tabella:: quia antiqui in tabellis icribebanttunde tabellarihqui ierunt litteras: nam ta* bellarii funt qui conficiunt tabulas emptionis: A ut uendirionisi Qui etiam tabelliones appellantunfeu notarii.aliquando dicun Tabeliie tur icripramnde fcriptura appeliaf nomen officii eorum:qui feri nes, bebant res prouinciales: Vt paitiones cum duitatibus ♦ Cice. ad Scriptu/ publium filium,cum.P.Terentio hifpone:qui operas in feriptu > ra, ra pro magiftro datiumma mihi familiaritas coniuetudoque eft aliquando diplomata:etiam aliquando fcytalae dicuntur qutedl fittera^nam greeei fcytalas loricatos appellant.ideft furciilos lini gua laconica.aliquando codicilli:8c aliquando etiam apoftoli fed hi proprie dicuntur libellbqui mittuntur ad alios magiftratus ab his aquibuseftprouocatum.In epiftolis tradatur aliquando de moribus:aliquando de rebus grauibus:8c feruis:aliquando de re* bus Icuibus Sc iocofis:aliquando de rebus nouis & in ufitatis.item de rebus familiaribusraut agriculturartaut ucnationis aliquando fn coramendationem:aut petitioem: aut exhortationem. Quod fi forte fuerint in materia de philofophia: De uirtute de origine animorumrde re publica.de religione:de bello depace.de pietas te.de concordia:de fide.de continentia.de fortitudine :'De con/ temnendo dolore: Aut de morte alicuius Egregii Quis: Aut de ture communi :aut gentium,De «equitate: De temperantia: De magnitudineanimi.de omni genere uirtutis: de confilio capien do: Aut alicuius rei confultatione: Tunc uidebuntur egredii me dium dicendi genus:& magis ad oratoriam artem pertinebunt.
Sednotaquod inconfiliocapiendo tria funtobferuanda.fcilicet fn’coniis Fides: A mor.Prudentia:cui tres partes temporis accomodantur fio capies memoria de preteritoffntelligentia de prefenti. fudicifi defutu* do obiere toiquodfi quis defe ipfoloquetur omittere debet prudentiam: uancU ne uldeatur arrogans:Item nota q> in omni peritionejuel comen datione:aut exhortatioeicas prius amicitiae notare debemus: de* inde re ipiam expoere aut remittemus i illo qcomendabifodebet aut ois petitio eile hon efta: poflibilis neceffaria: & facilis i ultima pte:exponeredebemus:fruitu:autpmium futu^tfeu laude ma* gnam aut glori3 ingete ex ipfo familiaritatis fru&u ei: cui alique
comendabimus magnoge acceffurame! maximi illu iocuditate habitu$.Scd hoc maxime apud uiros clariffimostqui mercedem nulla reqrtit»Nota deniq? qa principia epiftolatj:. ideo dicunt: in
per loquimur in prima perfona tancj ad fecunda pfentem.quem admodu docet Prifcianus de conftrudoe pronominu ubi ait non Irrationabiliter.qui fibi inuice fcribunt folent nomina propria p ponere.fine quibus perfeftio orationis no conflarent.cu ponanf
propriis antepofitis etiam pronomina fierent infinita. CIEiufdem Nicolai Feretti Rauenatis gramatici ac rhetoris mU ni mi ad coponendas orationes, Liber Secundus.
Orator	Ratorem diffinit Marcus Cato ui^ graue dicendi pe
ritum.cuiusofflciu uerfatur circa genus demonftrari uu m i comitiis magiftratuutde praffenti in laude uir^ tutis,Se uitupationem uitio^.fed hoc genusnoftro te
Oratoris
«officium
poreapud principes uenetos maxime feruaf. apud quos iuftitia ac prudentia preter ceteras gentes fumma cu ueneratioe atqp ob fefuantia uiget foli.n.romanas leges moijt fandtitate obicruatas diligetiflime cuftodiut na apud alias getes raro demoflratiuu ge nus e i ufu.ite circa deliberatiuu in fenatu & plerum^ defuturo, in:fuafione utilitatis &c honeftati.aut diffuafionc dani. & quadoq? effit de pterito.na omnis materia fuaforia(ut ait Fabius ) e copa ratio*ite circa iudiciale inforo 5t femp de proterito in omni.f.pe Caufaij! titione,aut accufatioe.autdefenfione.ex his oriuntur alia caufa* genera, runt genera uel potiusqualitatesfex.f.honeftum, humile anceps Honcftu cbfcuijt,turpe admirabile, Honeftum dicit: cu id defendimus qd Humile, ab omnibus defendendum uidef.humile e cu res contepta ante Anceps fertur. Aneeps.quod habetin fe honeflatis Sc turpitudinis parte •Obfcu^. Obieuru eft quod habet dubitatione ueri&cfalfi. Turpe eft cum Turptc aut honefta res oppugnaf aut defendit: turpis. Admirabile φ p* te r opinione hominum eft conftitutu. Sed nota quod ffuadedo fubhmius aliquid ienatus.Cocitatius in comitiis magiftratufi in ludiciisuero publica: capitaleiq? caufa:pofcutaccdratius dicedi genusma in caufis criminu aut de pecuniis repetundis.qua: qui* dem fun t maximauneganda funt omnia fere.de ficariis uero, ac de ueneficiis.gc peculatu inficiari nececefle eft. omnes enim cau fe fere conftant.aut ex crimine,ut alicuius facinoris,aut ex con*
troaerfia ut hereditatis. Aut'ex delibratfqnc belli: fcu alterius rei fimifis:aut ex perionamt laudis: aut ex difceptatione: Vt de ra* tione uiuendi errores autem pefllmi oriuntur circa bonorum ad eptionemxaut incrementunuaur conferuationemdn quibus na* fdtur.odiumdra metusdnuidia cupiditas:ipes:ambitus:audacia fortuna:br!etas.ignorantia. iccirco anfmaduertendafunt tabu Iae:teliimonia.*paita:conuenta:ftipulationes:cogniiones,afFinii
tates:decreta refponfatuita quoque eorum qui in caufa uerfan* tur tota eft cognofccnda.Sunt enim aliqua; uirtutes.qu* uiden* lur in moribus hominum: Vt Clementialuftitia :benignitas:!fii des:fortirudo.omnes enim hea: non tam ipfistqui eas in fe habet quam generi hominum fruftuofeputantunquarum rerum m* gligentiaplerafcjcaufas&maxime priuatas(funt.n.multo!fiepe
obicuriores)u!demus amittiddeo danda e opera primfi ut de (ua re quifq* cliens fecreto doceat, i.nequis alius ad fit:quo liberius lo quaf.SdimuI agere aduerfarii caufam taq ille quicquid de fua re cogitaritdn mediu afferat,
CCAccufator intueri deber. ut pbet faftum eflc.uel fiqdcdubiti plane fadtu efle oftedat, Defenfor cofidcretfi id,.quod obilclf nei gari pofllt:deinde ii qcf eftplane fadtu redte fadtum efle defendat Tertio fi aliquo iuris adjutorio, elabi ex crimine poflit: fed nota qd accufator et mediocris fuffielt. Defenfor uero nemo pot efle nifi eloquentiflimus.ut opinatis occurrere poflit.du negat.defe*
dit.traffert.accufar:depriecatur.minuit.auertitde(picir, deridet.
Multfi pterea ualcbitpbari mores h inftituta & fafta.fc uita eoa q agent caufas.Se eo^ p qbus.ite aduerfario^ iprobarfcanJmofcB eo?: apud quos agitur cociliari q maxime ad beniuolentia.tuer* gaipfum oratore.ru erga illu.-pro quo dicet oraror.nihileil.n.in dicendo maius q ut faueat oratori is qui audiet plura.n.multo iu dicanf .odio.amore cupiditate.iracfidia.dolore larticia ,fpe rimo re errore.aut aliqua mentis pmotoe.ucl accepto mfiere occulto: qua ueritatetaut.prafcripto. Aut iuris norma aut aliqua Judicii formula .aut legibus.concilianf aut fepeiudiccs. aut dignitate hominu.aut rebus geftis.aut extimatione uitae.adiuuat et ad co cilianda flbi beniuolentia.lenitas uocis.uultus pudoris fignificai1 tio.uerbo^ coni itas: ac fi qd acrius perfequere ut inuitus.aut coa ftus facere uideare.ite per utile eritpferrefigna facilitatis libera liiatis.manfuetudinfs.pietatis Sc animi no abrentis.nec auidl.fed grati.benemerentis.uocc fubmifla, placida Meni maxime in de tenfione reerum.mirum enim quiddam uaiet exprimere ipfo tu
'*■·
ti
•v-rt'
jtiorcs iuftos	Mtft
hoc eiiifn magnam hafeet uim uel in principiis, uel in re najmia μεΐ in peroranda. illud'unum omni mente cura cogitatipeqi uer fan du cenieo.inancipiti maxime ca.&c graui animos iudici u ptra Ctmdos efTe.ut odorem a iagacifiime dignolcamus.fdIicct ad fe
quo ipibs implet orator.fin erit integer iudex & quietus plus erit operis. T uceniinomhia dicendo erut excitada.no nihil adiuan* te natura.quse relite a bono poeta disfta eft flexanima atq? omnif um regina rerum oratio, in qua tarum eftflumegrauiflimorum
gere,aut flatem,idcljriareifed etiam adueriatem Sc repugnarem: lonus orator capere poflm	X
<C Verum eloquenti* genus alios aliud decem.nam plenu m ere ftum.audax,pracultum.uberius,&pene periclitas.iuuenibusco ueijt.fenibusueropraiirum.mite.limatum.liccum.foliicitum, co tjraiSdm.cjualeinielligi uulr.Cicero.cum dicit orationem fuam carpifle caneicete. Ideo morum au&oriras ifenibus perfecta ini inaturai adolefcetibiis efle creditur, fimplciora militares decet, philofophos autem uerba exquifitoria Sccompofitio numerofa lmpatorum ac triumphatium fepata eft aliqua exparte ratio elo queriac.quam aliis potius coceflerim, iC Ahte oculos fibi praponat orator iuenire quid dicat.Sc inueta · difponereat^ ornare uerbis.poftea memorie madare? tudenicg agere Scpronuciare. ab his omnis Oratio diftributa dl primum In exordio.in quo eum qui audiat beniuolum nobis facere debe thusScatrentumtfecudo rem ita narrare ut breuis Sc neri fimilist 8f aperta efle uideatur. Tertio diuidere .aut proponere caufam quarto noftra cdfirmare argumetis.fcilicetac probatioibus. qui to cotraria refutare, yi. loco alji coclufionem oratiois.quafi p ora tiocm iubetialii uero ante quam poretur ornadi aut auged i cam fa digredi potius.deinde cocludere 8c perarare cefent*
CDe Exordio.	V
Exordiu» Cln exordio Igitur captada erit beniuolentia.docilitas dc attem
a Ca.uel extra eam, Docilitas onditur magis in obfcura ca. atten tio ihumili honefta «ero ad conciliatione iatlspfeualet. fupua

cuumueroeritexordhi.fiiudexfinehociatis ptxpatatas fuetie uel occupatus uel'cum augufta funt tempora.uel cum maior po teftas ab ipia re cogitincipere.multum uero grati* habebmfi ab a&ione aduerfac partis materiam trahet:& etiam fi ex tpale efle uidebitunfed uitauda eft immodica longitudo.ne.f.in caput ex* creuiffe uideaf, modus autem eritp caufamam breuiusfimpiices Longius perplex*fu fpecd:«qp:Si infames caufedefidcrant.exor* dium uero directum i alterius perfona debet efle acrius ueheme tiusnnfinuatione uremur in turpirSe admirabili cauia tunc enim abhisquieledunt ad ea:qu* profinteft refugiendum:ut pfona fubueniat procaiud cauia pro perionaiuel res pro re:uel ab ad* uerfariismel a fimili exemplomel maiorhubi 'tarne meminerim9 accurate no callide dicendum efle,ite cauedum erit ne fit infoles uerbum:autaudaciustran(latum:autpoetica licentia fumptum: libertas uero maior dabitur coci liatis animis: 5c iam caletibu s ma xime in locis ubi naturalis ubertas licentiam uerbi circufufo ni* tore cocedittcauedum denicp erlt:ne abrupre:aut obfcurein nar tatrone traicendere uideamur piret n.prima pars.fi iudex nondu narrrari intelligeret.
C~De narratione:
Arrationls initium quida a perfona faciendum putant Narratio 8c eam fi noftrafit exornadatmfi aliena infamadam: qd fane fiet:fi id uidebif p futurum.Nartatio eft rei fadt*: aut no fa&* utilis ad pfuadcdum expofitiomo tamen eo ordinequo facta fuerit.fed eo modo quo expediet: debet aute eifedilucida:breuis 5c uerifimilis:fumpta aliquado a negocio: ali quado a perfona de qua agitunaliquado a Ioco:Sc aliquado a rem porc.eric dilucida fi fuerit uerbis propriis:5c rem ipfam fignifica tibusmoautem fordidis Sc ab ufu remotis:tum diftinfta rebus p« ionis temporibus locis:8ecaufis:ipfa etiam pronuciationeadhoc accommodata:ut iudex quam facillime capiat, nam hic potifii* mum orator fleftituocem:ceruicem reponit:brachium in latus iaftat.torocp rerum:uerborum:8c compofitionis genere lafciuitt breuis erit.fi inde c*perimus rem exponere.unde ad iudicem p* tinen&r fi nihil extra cauiam dixerimus recipicdo omnia: qua: co gnitiopifintopportuna8cutilitati:debet tamen efle ηό inorna* ta breuitas.ea enim qu*deledtant minus longa uidenf, credibi*
Iis erit fi coniuluerimus noftrum animum ne quid natur* dica* musaduerfum.deinde fi perfonas couenientes fadtis coftltueri* mus. ut furti reum cupidum» adulterii libidinofum «homicidii
temerar!um;Omnla praterca deliberabimus, ψχ fn probatice tractaturi fumus uidelicerperfonam.caufam.Idcuni.teirpus. in ftrumentum.occafionem.& quicquid ueri n6modo dicedum eft lcdetiam oftendendum.utuideaturnarratiopbatfonis cotinua propofitlo.probatio enim eft narrationi cogruens cofirmatioJn Probatio partitionibus praecepit Cicero qd habeat narratio fuauitate.ad* mirationes expeCtationesexitusinopinatosicolIoquiaperfonai rum omnes affectus omni uenere 8c gratia exOrnattocnuquie oia facillime eofequemur fi expolitioni tidem; afferet dicentis auCto ritas.qquifcp mereri debet ante omnia quidem uita.ee in ipfo gc nere of onis.effugieda eft in hac parte omnis calliditatis fufpitio nequid uideatur fidtum aut iollicitum.arq; omnia potius a cauia quam ab oratore profecta credantur.licet hoc pati no pofilmus na perire artem putamus nifi appareatetim delinat ars cfle qu* cu appareat pendemus ex laude, atep hanc laboris noilri dicimus fummma.
Diuifio	CCDe diuifione.
Oft narrationem fequitur diuifio in qua apperiedum e quid nobis coueniat cfi aduerfariis.quid de quo ambi
gatur.quidaducrfariusfateatur.ecquidnos.hocqdam
utedum efle femp putat quia cauia fit lucidior 8c iudex itetior acdoCtilior.alii no (emp.quiapleraqp gratiora funt. fi fint
fnuenta fubito.quod fi unucrime uariedefenderimus fupuacua eft. quia eloquetia circa monedum plus ualet.fint plura uel obii cienda funt.uel diluenda utilis 8ciucunda erir.utdequa re afturl fumus ordineapparear.fed ut non femper neeeflaria.jfa oporttt ne adhibita plurimum oroni lucis.Sc grati# c6ferer.fi fuerit aper ta& dilucida.& nullo uerbo fuperuacua meminerimus tamen ea non tentanda ede qu# aliquo modo probari non pofllnt, Cofirma	Cl>e confirmatione 8c refutatione,
tio	CPoft diuifionem fequitur confirmatio 8c refutatio, in quibus
R efuta ί erit ordo feruadus. na fi agemus noftra funt primfi c6hrmada.de lio,	inde oppofita refutada.fin reipondebimus prius eft icipiedti a re
futatione in qua erir Iqcop/ diflolurio.fn confirmatioe qua: expo fuerimus pbandaerfit. nam iudex ordine audito feftinat ad pro bationem.qu5primu certus efle fentetisecupit.quo i loco iudicis eft noiceda natura.ulri magis an #quo fit inclinatus. & anius no ftrfi oderit.tuncenim eft iudex refidendus.admonendus.placan dus.rogadus.St quotiens ab Ipib fufpicabimur.altl pbatione de fiderari pmlttemus.nos 3 ea re fatis cfie faCluros.pcipuc fide pu
** /
dore agetur:aut dignftate.faiit au te flatus tres cjbus utimur in oi, probatione.legaIisiutidicialis.8c coieCturalis.quia conieftu dici^j GoieCtu tur.i.direcrione quadam ronis ad ueritate faiti. unde fomniorii 8c aliarum re^ interpretes coniedtores uocatur.cbieftura dignor fcimus.an uera fint,an propria.an honefta,an iniqua, an iproba an inliumana.an crudelia.legis fpecies funt.autfcripti, aut uolu Legis fpe tatis.aut legum contrariarum.aut ambiguitatis,aut prolationis cies quadam tamen funtlaudabilia.gciureconcefTaquse mos publi* cusrepudiauit.fed quoniam ha:caariantur in probationibus*uti depiudiciisadipfam camptinenbus de rumore.detormentis.ta bulisiuteiurado.teftibus.fignis,probatione artificiali: exemplis, item de reiciiTis patrum teftametis.uel cotra filios infirmatis illa relincjmus.qua: tradita funt ab his q de caulis Judicialibus copo* fuerut.mihi fatis eft in pntia monere uel tagere potius.no.n.tatfi efletlogu opus.fed etiam infinitu.hoc unum erit aniniaduerte* du ne .faduerfario^: didta cu nra cofirmatioe referamus, aut ali cuius iod executioneiuuemus.nihil eft enim peius in aCtionib* qua cofeflfio.porro qui fcierit quid pars aduerla & fua habuerit fa cile iudicabit.qbus maxime rebus uel occurredu fir.uel inftadum cu uiderit in utracp parte ubi fuerit rei fumma.argumetum uero Argume dicit ropbationeprxftans apudgrtecos dicif enthymema iddl tum comenratio.uel epichirema ideft ientetiacu ratioe, uel apodixis Ideft certa coclufio.fumitur autea pfona.ioco.tempore.caufa.oc cafione„mftrumumeto.modo.feddebet efle diftindis 8t peripi^ cuisinfermoneuerbismaximeexufu.uitiofumerit quado dubl um ponetur pro neceflario.cotrouerfum pro confefio, comune pro pjuribus.uulgare pro proprio Stultilfimu pratereacrit atv gumetari in rebus apertis.ied quado argumetum erit cum ad* uerfario coferendum.ut uiitus in cardine caufe ruat in fequenti bus. tunc deteCta fronte(ut ita dixerim)pugnare no dubitemus* uel ad probationem criminum.uel cum aliquis honefta caufafe cille contenderit.
CCDe conclufione,
iCConclufioiccircoaquibufdamlatinorumperoratio.uel renu Conduc meratio dicitur, quia memoriam ludicis reficit. & totas fimul ui* fio resquabreuifllmeponitanteoculos.ueruficutreieft flecter ani mura iudicis ad mifericordiam.ita accufatoris erit auertere a mi feratione.Sc fortiter ad iudicadum cocitare.itepraocupare, qua: dicturum,faiturumueaduerfarium putet.hoc.n, cautiores iudi ces facit,&gratiam refponfuris aufert, cocitare quoqt inuidiam
odium iratmliberfusinhacparte decebit i miferatio uero pluri/ mum ualebittfi commemorabimus.dignitatem.ftudia,fortia,fa# Ctaifufceptas pro patria dcatricestnobilitatem merita maiorum Item fexumt*tatem:liberos parentes:propinquos:non tame de bet elle longa miferatioiin qua fi immorabitunfatigabitur iudex In hac uero no modo ludicem fledtere meminerimus.ied cogere (fi fieri poterit)admotum animi lachrimis coficedum: ideoq? cd in aliis rebus tum maxime in hac parte debet oratio ctefcerei 8c affedtus funt ad fummum perducendi
fCDenicp fic erit fere coponcdumtquomodo pronuciadum: pa# rum enim fuiflfet uidere quid 8i quomodo dicendum efietinifi uo ce:uultutmotuqi corporis.folute.8c fuauiter diceremu^igitur in proaemiis.uel exodiispleruncp fubmiflus dicemus,nili in accufa# tione. tunc enim concitandus eft iudex, aut aliqua indignatio# ne compeIIendus:frequenti (lime uero fentenarumtcompofitiorf nismodsiuultufq» modeftia decebit.etiam fi fit fiducia indubita# bilistodit enim iudex litigantis fecurkatera,&: tacitus uerecundi# am poftular.in narratione pleni.atqp expreffi.in argumentis cita fkatqj in ipio motu celeres fimus.in locis,ac deicriprionibus fuii ft fluentes in epilogis plerunque deiefti.Sc infradthCorporis etia motu adhibebit muficaratio numerum, cum debeant iublimia ingredi.Ienia duci,acria currere.delicata fluere.nam fi qua in his eft ars decentium.ea prima cft.ne ars ee tiideaf .Dudturus intuea tur.quid.apud quem.proquo.cotraqnem.quo tepore, quo loco* quorerum ftatu. qua uulgi fama.quid iudicem fentif credibile fit antequam incipiat.in primis fi qua funt oris uiria emendet.ut ex prefla fint uerba.ut fuis quaeque litteris enuncientur. quarfidam enim uel exilitate uel pinguedine nimia laboramus,quafdam ue lut acriores parum efficimus,& aliis non diftlmilibus quafi hebe# tioribus permutamus.curabimus igitur neextremae fillaba» intet cidant.ut par fibi iermo fit. ut quotiens exclamadom fit laterum conatus fit ille no capitis.item geftus ad uocem uultus ad geftum accommodetur.eriam ut redta fit facies dicentis.fed ne pedtus ac uen ter proficiantur eft obferuandum.odiofa eft enim omnis fu# piniras.ideo Cic.praecepit in oratorc.ut ftatus fit eredtus celfua rarus inceflus.nec ira longus.excurfio moderata.eaque rara nui# Ia molliciaceruicum.nullae arguti* digkorutn.no ad numerum articulus cadens, trunco magis toto ie ipfe moderans.fie ulrili la/ terum flexione.brachlf porredtionein contentionibus* contrjw itione In remiflls,
CTCauedum pterea erit nc labra torqueanf.neimodicm hiatus riitum diftedat ,ne fupinus uultus.ne deiedti in terra oculi·ne in# clinata utrolibet cerutx.na frons pluribus generibus peccat.mul tLn.funt quojji fupciiia ad fingulos uocis conatus eleuanfvaiii re* nent coftricla.alii diffidetia cu altero in ceruice tedur.altero pene oculis ipfi pmunf.quos ineptos uocamus,qui.n,aut qd poftuiet tps no uidenr.aut plura q oporteat loquutunaut fe oftentant.aut eorum quibus cu eft uel dignitatis nel comodi ronem no habent aut denicg in aliquo genere incocini.aut m alti funt,hii dicatur a latinis inepti,n3uim huius mali greci no uident.ideo ne nomen qutde ei uicioimpofucriit.rectafunt igitur brachia ηό indodta aut ruftice manus.na cerer* partes loquetem adiuudt ipfae uero manus ppe loquiit, his.n, pofeimus pollicemur uocamus dimit* timus minamur fiipplicamus abominanmr.timemus, interroga mus:gaudium trifticiam.dubitationem.cofefllonem» penitentia modii copia.numerum tps oftedimus. uerum de his oibus .i, uo* ee.acgeftucopiofiiUmeapud Fab.inltb.i.&nn.xLpoteris inueni re,primaobferuatioreftapronuci^dieft equalitas.nefermo fub fultet imparibus fpaciis aefonis mifcens longa breuibus.grauia acutis,elata filmiiiis. 8c inequalitate ho» oium.fpiiitus.n.acutif*
-fimus aut grauiflimus minime oronibus coueniaquid hic parum darus.hic ηίηιίύ plenus nullum afferre animis motu pot, mediis igitur eft utendum fonis.hiiquocpcfi augenda intentio eft exci* Obferua tadi.cumfumittedafunttpandi,Ornata erit pronuntiatio, cui tiopnun fuffragabitur uox facilis magna clara.pura.iecans aera.auribus ciandi fedens.fpiritus ctlfpacio ptinax.tu labori ηδ facile ceffurus.EIoi ques deniq?(ut ait Cic.)uidebitur qui in ienatu.eauftftp ciuilibus ita dicet.ut probet.deIeCtet.&: flectat.probare neceflitatis eft, de< IeCtarefuauitatis.fieitereuiitori*,fubtilisin probado. modicus indeledtado.uehemes in fledtedo in quo uno omnis uis eft orato* ris.nam cu dux fnmtnse fint i oratore laudes,una fubtiliter di ipa tandi ad docedum.aliagrauiter agendi ad animos audientium p mouendos.multocp plus proficiat is qui inflammet iudicem qua qui doccatino approbatioes folum.fed admirationes, clamores, plaufufcpfiliceat.mouefconabiturorator.oibusen! rebus opor tet ita excellat ut ei turpe fit qcq aut expedtari.aut audiri ii betius
dniuitrififitrm Principi, D.Odtauiano de Riario comiti pftatifll* mo Foriliuii Corneliiq? iuftifllmo domino.Nicolaus Feretqs R.a uennas gramaticus ac rhetor minimus,SalP.D.
De ρροίΐ tic ibus
Mecurn
(A ec funt:qux Illuftriffime Princeps ad epiftoiasiSd | orationes coponendas breuiter coilegimo qd igno ta alia et multa e fle pcepta his qdem pftantiora.fed uel igenii mei uiribus cj tenuiflimis aicribes: uel qa ueritus fune fi hxcipa pcepta i longti opus excre uiflent nimio forfitan tedio adolefcentes afficere* furtqui maxime breuitate gaudennatbitratus hxc fatis efie ftu* diofis eloquetiartatcp inftitutisIiberaliter educatione : doftrinacp puerili:tanq ad fontes Ciceronis indicadostin qbus Pimplea ma gifq in exteris oratoribus inundauindono quodda ceiefti genit9 In quo uirtutes oes fuas expiretur eloquetiaun ipfb.nmox eft ro* mani generis 8c urbis ppriau ipio dedifeitur oxs rufticitas:8i perc grina barbaries in ipfo deniq? cognofcitnr qtas in urbibus paca* tis uires olim habuerit cxleilis eloquetiadngenifl igif in hoc uno eft potifllmu exercedum:atqj oe peni tus tps coterendu ille.n, ( ut ait Fab.)fe demum pfeciffefcieticui Ci.ualde placebit, Felix fis opto Princeps humanifllme:ac benigni flim e:	Octauiani Ro*
manorum fxlicifl3mi:uirtute:moribus:imperio:atg?i£tate:dign9 exiftas imitator in foroliuii.Millefimoquadringcntefimo nona* gefimo quartoddibus Augufti.
tCNicolai feretti Rauennatis liber terduside ccipofitione prxpo fitionum latinarumt&c earum fignificatione ex his auftoribus.Ni gi.Cicer.Fabio.Gei, Macro. Sue. Papiri,Pii, Diome, Dona, Ser, Prifc,Capro. Agre.Serg.Acrone.Fefto.Marcel.
Mnis ppofitio p copofitione:aut uerbfi pcedidut p
fero:aut nome:ut ipiussaut adueibiutut expfleiaut pticipiu ut pcedens:aut coifictionemmt abfcp: aut fe ipfam ut circumcirca ab hinc proinde*
©Mota φ ppriu ppofidois 81 coiu&iois c nihil cer* ti fine aliis ptibus oronis fignificaretad fenfu.n.fe*
upiraponem* 'dLlNOta et cp ppouuuca ut tua tue retinet qn ppo* nufipoftpofitx fignificatione Sc uim ppria amittutmifi cafum iu om referiietmt traftra p 8c remosjfi uero cafum mutet: uel fi illas no fubfequaf caus:fifit aduerbia, Vir.logo poft tpe uenit: & cora quegritis adfum.CNota etqd nulla ppofitiopot^nomini adiu gi p copofitione:fed folii p appofitione uel aft6:uel ablato, ut ad uos:8e in uobis:unde mecu:tecu.iecu.nobifcu,uobiicum, no fut accipieda p copofitione.ied p fola appofitionemice encletici 6c p anaftrophen.in aliis,n.poftpofita acuif.ut qcfi.quocfi.quacu.qui
qnfcuminota eria qd ego m e.‘ tu f e:hu i n ice: fuap te. Illice min fme diceda funt copofita:qm additio fi iepetur, nihil fignificare per» qd teftaf Paplr.ubi ait nec folu uereres inueniunf ufi fupradiCtis adieCtionibus.Ted poeta’ noftri.atcp et orarores.Gi.in.ii.iueCtiua rum:hofce ego no ta milites die arbitror* Teren.illaccie muliere ale re hifce ho munere fua arbirraf thaide.ptetafit cu ablatiuo fo pte Io iungif;ut m capte fuapte.qj.ue.nc.endetice funtqfiuelppria q ue „ amittutiut abfqnundiquubiq; quifqmn qbus nulla conjunctionis	uc
fignifleatio remanetiexcipiunf differentia ca itaqu & utiq? in qui n bus ndfoiu coiunftio.fed etippofita ei aduerbia ui .pprie fignifi* catiois couertut copofitatcatera uel coiunCHoesmel ppontstuel aduerbia.uita'nomintLcj pnominu, in appeiitioe Sc copofitione no murat:ututcrqj:quif<$ gcun^iqualxfcunquroitde.ide tanttide cuiusgtus folus ex oblins in ttiu inuenif tantide. CNota deniq? ^ aj,a^g qd nulla prapofitio potcu uerbisadifigi pappofitione, ficutnec cu qrtuor ptibus in declinabilib9 qa ppofitio feparata rraiidone
CHae ppofitiones coponunf Si apponfitur.f* A,ab,abs.fub:ob» ad.in.e.ex.de.p,pro.p.pter.cis.circfi,c6tra:tras.inter. ante, poft, fuprfubter.Ha uere femp coponunf uidelicet: obsidi, dis. re.ie» am co.Harnucj coponunt. Ergaextra.itradnf ra.iuxta pone ppe apud.pp.fecundmaduerfum.uel aduerfus.ultra fupra citra.circa clrcirer*u%:fecus:penes.exhisahq trafeutin aduerbia.uidelicet fupiante.poft pone.ppe.fup cotra.ultra.circfi.circa, fecundum,
CA. ab:abs.in fignificatioe eande uim habet & freqntius iungfi p . tur pfonis.p appo(irione:i copofirioe aliqn fignificat priuationet u A ut ames.i.fine mete.aliqfi ablatione.ut aufugio.aufero abducop fimplid.aliqn ponif ut apud Liui. Flauius fuplementu ab Roma ab duxerat: A.lcopofitioeiungif cu.m. utames.cu.u. cofonate» ut aueho.ab mutat.bdn.r.ut arripio, rem anet in ab rogo ad diffe retia uerbi arrogo. C Aufugio 8c aufero mutat.b.in.u. ut ait Ci*
In H.de optimo dicedi gne.q anfugit Sc afert,turpe uifu efie dicit aufugit Sc aufert refti9 ee iudicatfi pter ha:c duo uerba nullo alio In loco hac ppofitionem repies.licet in autuno ide dle.nigi pbet In ab fere.remanet.b,ut in esereris appofitioe remanet femp cu.l r.&i.feu uocali feu cofonate.urablege.ab litteris.ab ioue.ab om nibus. Abs cu eapponif folu.ut abfte, coponif aute cfi.c t. q. ut Abs abicodo abftineo.abfcutio.in quo.q.uertif in.c.ficutinfecutum locutu.na i c#teris,q,icribimus in fupino uero δc eius copofitis c fsota qd ha: fol* diftioes inueniunf terminare antecedente fyls»
e
fabam cu s iequente e in copofitioemidelicet abfcundosobicurus dfieatio.qa s terminalis eft prxpofitionistficut et in aliis in cofcM nantibus ucdiipliceo diftermino abfterreo afporio p abfporto.l quoqs loco cofonantis in copofitis.ut difieCtus na in fimplicib9 di itionibus neceiie esssefle eiufde fyllabxsut pafcua lufcus.rn, quo uel puel t in fimplibus diitionibus.fi antecedat.s eiufdem e fylla labx.ut coimus proipera.relHsfimiliter terminat fyllaba alteras fequentemt aifisscoflussarufpex quia ps eius pofterionatlpedtan do eft.s littera tertia: dabimus abftemius uero ab abftinetia reme ti.s.primsereliqt fyllabxsin noftrum ad ucft^.f.littera pofteriori fyllabx applicari debenficut in hoc nomine maieftas ftas: in dei dudtioeuocis ee debet nostassin exteris eode mo eft obferuandu De fub & C~Sub qfi fignificat tepus acto gaudet & tfic ponii p antetuel cir ob	catutfub luce exportat calathis:qn uero locfl.m0 aCtd.mo abito
Iungi?i&e tfic ponitur p infrasut fub terraiSc fub tegmine fagisaii qfi pro ante Vir.potefqs fub ipfossaliqfi fignificat propesut idem claflemgp fub ipfa antandrotaliqfi insidetnanqp fub ingeti luftrat du lingula teplos&t ibant obicurl iola fub noite p umbra* in com pofitione aliqn fignificat tacite ut fuffuratussponif ct pro aliqua tulii ut fubridessetia p fupra ut corpora faltu fubiiciuntin equos et pro infrasut pedibus qute rotant lubiicifitlapius*Ob uero aliqn ponitur p ad.uel.p.ut obuiasapud uia.obeo die,i, eo ad die.aiiqfi circu ut obfideo aliqn pp uel caufamt obdefidiam aliquado cotra ficut obs ut obftoifed nota qd obs femper ponif in malus 6t copo nitur cum oleosunde fit abfoleo cu carus fit obfcurusscfi cano uf cxnosuel a κναν Kuyoa.iscanis fit obfcxnussfub Se ob in copofis* tione murat, b.in.c.fg.m.p.s:utfuccido;occidofuffitio:officioi officiutqd m ab efficio deducififuggero ogganio ommuteo ftM toitoiomitto per unfismsp ommitto fic.n.fcribit ex cofuetudine dici? et fumo fumis tertie coiugationts per unfi.nnna fumo mas primx habet duplex m;unde fummussmfisdeducif.fed no.qd io In romifto b abiicif ficut in opio ut habeat prima breuesfuftineo murat b in s fufpicio abiicit.b i optineo p feribif (ed aures magis De Ad audiut.b.CCAd mdpfbnximo loco mo tempori St nfiero iungi? in copofitioneimd e intentiufisut approbat m6 ad pfona uel rem dir?gi£.ut affirmatsite ta in copofitioes q in appofitibe pximitate plerucp fignificat. ut adeo acurrospft et calis,ut ad qd, i.cuius ca e quogp fimilitudinistut ad unguem St corrarietatissut ad illfi.i.con tra aliqn teporis.ut ad bellfi.i, u% ad aliqn comoditatis ut adhuc pro hucufq? 8e addiftiois ut adhax mala.i.ultras A d uero refiet d« in copofitione cfi diftinftionibus incipientibus ab & e o h m i & «
loco uocallu confonautifi pofitfsdte fcqntc d ut adamo:adauge® adedo adero adoro adorfor admiror acfmitro adire adiuuare adu ftus 3duentus addo addico unde addimus mutaf:.d*Sequ eribus Γ compofitione c g p t fl r n s ut accido inquo uerbo aliqfi ad poni tue pro am, Vir.in viLacdfis coget dapibust|> undiqf cofu raptis aggero appello attingo affetftusuel affero alludotarrideotannuo affiduustfubtrahif.d fequete alia cofonate ut afpicio.afto:aicedo afcicotagni tus ueto fit ex ad &: natus uel ex ad & gnatustficut ex i & nauus uel gnauus coponitur ignauus.Ci. in li. de optimo dice di generetait noti erat & naui cu qbus prarponi oporteret in ppo fitio dulcius tamen uifum eft ignori ignaui & gnarirdicere q ueri tas poftulabatritenota qci fi ad coponaturtcu diitioe incipietc ai q.d.uertef in c.ut aegro ide notat in gcquid Sequicg in quibus c Nota die no d ante q feribi debenne bis interrogare uideamur licet nonul gnum fi aliter fentiant cotra Pri.Sc Fab.redta expofirione.Cln: qfi uim De in Se fua retinet in appofitione ponif in ablatiuo p intratut in tedto et con lignificat ptut in magno muneretaliquado contra.fed cu adto ut in euria!u:aliquado ad ut anteq in ficilia ueniretalqn fub intelligi tur ufcp:uta nocte inlucetaliqoado ponif p drca:& tunc figniffe cat tps:8c utait Ser.fempiungit atfto: Virg.afpirat aura: in node In compofitione uero aliquado fignificat notutindodus aliquae do ualde:Ter.examore homiesimmutanf:aliquado in e Tupua^ cua:Vir. in canaq? menta aliquado cpitatetut informes uidiffe cf clopastno.n.utait Macro* fignificat nullius formartfed malit: co ut ftipradixi in copofitione femp poni&ik eande habet fignificat rioneqcthantiqui.n.con fcribebatnon cfitqd far pe ponif pro ad uerbio 5c fignificat quadotut cu uere dixeris: fed anriq: in hac ft* gnlficatfSe fcribebatqaom per qtaliquado e prarpofido copulae tiuatut cu impatore:fed in hac fignificatione non iuugit femp: rei q noret inftfm.ut afta peufii: Nota cp in & con in copofitione Nota di? mutat η in 1 ut illudo collidodtem in r ut irrito corruo irrumpo gnum corrumpotmutaf et n in m uidelicet ante m b p ut immunis im^ buo impello fic cois commendo combibo compellotlmpfentia* ru feribitur per m qa eft copofitu in prefentia uero p n: ga non e copofiruratCon uero ii componaf uocali feqnte abjiciet n ut co eo ex con Se eotficex con Sc arceo coherceo cohortonNota etq> m aliqn extranfibit I eni maxie d uel r\iel c uel q feqntibus fic ex ta fit fande ex tantudeex que quenda & qng ex quo^j quorunda fdeidentide ex num nuncubi fic et ut Pii. placer nunq ex am co ponitur anceps pro amceps nota edam quod a nequeo nequis d ducitur nequam fecudum'Prifianu uel a ne & qcgfecunduGel.
De fuper CSup 8c fubtlerafto cafui naturaliter pponun£,tn pleruq; inue* niun£ abltfi iugi qn locfi fignificat, Vir.gemina fup arbore lidut & fubter denfa reitudine cafus,opponi£ uero inter fe ficut fupra Sc infra,fup aliqfi poni£ pde, Vir.tnEc fup aruo^cultudde & fu; per arborib°ialiqfi fignifi cac.pro, V i r.nec fup ipie fua moli£ lau de labore,ide.nii fup impio moueor.aliqfi fup iungit cu in, & fi; gnificat amplius Vir,in fup Ipii dardanid*infcnfi psenas cd fan; guina» poicut.aliqfi p defup.ide hxc fup euallo profpectat troes aliqfi p fupeil.ide.o mihi iola mei fup aftianaftis imago.aliqfi ul tra.ide fupgaramatas 8c indos pferet impifi, aliqfi iungif uerbo & aliqfi pticipio.er aliqfi trafitin aduerbiu, Vir.His accefa fuper 8c ecce fup m se ili magna diom.ab urbe legati rfifa ferut. Nota et qd fup deriuaf a fupa p apocopen, ficut iupra p fincope fit ab eo de.et nata qd a fup fit fuperbus.8c fupmus,etia uerbu lupo ras, De Per CC Per aliqfi e localis utpfo^,& tue fignificat in,aliqfi e tpalis, ut p mediu dic et iungif cu aliis rebus.ut p uirtute,aliqfi ponif? p ca ut p defidia,aliqfi e iuratis.ut p ioue.aliqfi aduerbiu ualde ut pio cfidumancopofitioe aliqfi fignificat qfi p mediu, utp lucidus,i,p cuius mediu fulgor emanat,aliqfi pfedione rei ut pfero.i.uigp ad fine capio.aliqfi negatione, ut pfidus Piur^.mutaf aliqfi i.l, ut pel De Pro liceo,8c peIluceo.r,abiici£ in peiero, CCPro inuenif localis ta i co pofitioe 5 in appofitioe ut puenio peuria» Vir.pro dulci alcanio aliqfi tpafis urpfpicio.aliqfi pala utpdid.paladic uel exi.aliqfi fu per ut pminet.i.fup eminet» Vir.procp oibusunu pdiea. aliqfi afi ut fuftetat aciespportis.aliqfi ad ut p eliuis aliqfi Lutproftris alis» qfi de ut p teilimoio, aliqfi loge.ut pieftac^ iaxapachyni, Sx pde ret ac totufubleges mitteret orbe.aliqfi fm ut puiribus.Lfm ui; res aliqfi ponit loco iterieftioisSc tueproh circunfledit ut apud ter.phdeuatqjhotninufide&c.et coponifcu cfmst&uloco cofonatisut peurro pfat praineo pfpicio pteruus puideo.na p auus ur coponi opcufqa corripit prima fyllaba utcietera q fimi liter breuian£. licet alii uelitap more grarco.nota tfi qd fi p copo nat cii diclioe incip.a uocali interponit d ca euphoix urpdes p Pepraj dibo.CPra: fignificat aliqfi ad,ut pmat.i.ad coparationc mei ali;
qfi ab ut pamorehucexclufifti.i, ab aliqfi fup ut pfoftus.i.fupfa ftus aliqfi ualde ut pcelfus.Lualde aliqfi ante.Item pco.i, ualde ca nes aliqfi pobi£ pro ante ut pdicod. ante dico ab hac ppoiitioe p fit pterq aliqfi poni£ p ante ut pteruehor alquado fignificat fine Safuili prxter re^ capitalia codemnatis & tuc femp iungi£ abla xiuo na alias aftm ieqtur fignificat et pter pp ideft ultra coponif uero cu s c d fg & u loco confonatis ut preceifus prodico pr*fe
dtustpgedio .puro.No ta q> qda coponu? cu p.*q cu piugi ή ροίΓΰε s&c ροηΰ£φ maiore imodu.i.pter modu:6i more ut ppotes pcel* fustplatusipdulcis.pfulges^pdiues.pclartts^dur^.pcurtusiplog^
€CE Sc exti appofitoe-ifigfi? pfonis.Sc locis licet freqntius tpalia it Eiex ueniat i copofitioe ponti? aliqfi p extraiut educotegero:excludo excors, Aliqii priuatiue:uteneruis:enodisiexpedio;extirpo: Ali.* qfi itetiue uel p pfecti ueiut eludo,enarro extedo:efficio. no. cp ali ud eft dicer e foro .Sc aliud a foro qa e fignificatitus.a uero Iocup xinni foro:fic eti fo§£ ire:e locuitrar.e ponif afi.b.d.g.f.m.n.r.et u.&.i.loco coionatiumt ebibo:edo,egero,‘elimo:emineo:enarro: eneruojenpio:eueho:eiicio.exremanetfeqntib9,c.q.p.t,utexce do.expeIIo:extorris:exqro:feqnteuero,s,abiicif.s,ca euphonix: ut exeqe:exicco:exequor:fequete afit,x*muta?,x. in,f. ut efficio. effudodtenotaqj.x.cu.Unueniffolu i copofitioe culexiut ex lex CCDe aliqn fignificat ab:utdetraho. Aliqn cotratutderideo , Ali Dc qfi deorftnut defpicio. Aliqfi put.Q.nifi pfedta re de me nfiqfti.i* pme,Aliqfipp Tere,defidicinahac.i,pp,aliqfieitetiua ut dedo A liqfi priuatiua:ut demes, Aliqfi memoratiuaiut de ptib9 oronis coponi? atcfidhl mrstgei cofonatesmt deduco dehifco deligo demes derideodeicedo detraho deprauo delicio.
dDis&di eande habent ligiuficarione:&f funt fepatiue ut diftra Dis di ho dirimo dis uero aliqfi ponit pro no ut difpliceo 8c Coponii ctt c ps t δτί loco cofonatismt dlfcubo difputo difloluo diftraho difii dotundedifie&usmutatsifca euphonixut differodifffido difH do mutat et s in m ied folfi in uerbo diminuo.p difminuo. Di ue ro cum reliqs confbnantibus proponitur ut dimitto 8c iemper^p ducit di prxrerq in dirimo 8c difertus,
<CR.e a retro deriuat p apocope q> ffgnifjcatio demoliratutreipi R-C j cio.i,retro afpicio. Aliqfi fignificatcotrarifi ut recludo refigno re fero relaxo. Aliqfi nihil fignificanutreferop fero recido ^) cedo coponi t cu s c dc u loco coionatisut reipicio recurro reuertor ex* cipif redduco p duplex dd qd et dr p unu:io ttic het prima breuc unde reduces dicu? liberati ab aliquo piculo refert dc repello ge* min?t in pteritis alte^ tt alteru pp ut rettuli reppuli nota q> fi R.e copona? cu diftionealiquamcohateauocaliinterponi?d ut re* deo redintegro ficut diximus de pro in fimili compofitione CCSeppne fignificat diuifionem ut feduco. Aliquando» etabne* Se gatione ut fecutus.i.fine cura coponttat cu c d o p utfecubo ie* Securus duco feorffi fepo.nota tfi q> lemis coponi? a fe dc m editi licet an* Semis tiqui ie potius a femis uel a fecus deduci uoluerinr. iCAmfignificatdrcfiScmutatminnfequetibusfcq:utanfra* Am
ftus ancepsanqufro.uccali «ero fc quetelnfercipitb.ut ambitus ambefusambuftus.ambagfs nec no etia fit in comburo &c com* buftus.in reliquis remanet, ut. ampleftor amputo.
Pe clrcfi CTCircu aliqfi trafitI aduerbiutSi poni? p circticirca.&in fine p cuitur ne nomen puretur.ut maria omnia circum mutat-m in De trans n.feqnre.d.ut circfido.noto tfi qfi uocali adiugif.m/cribit fed in aiiqbus no pnucia?.ut circueo 5c circuiui.CTras in copofitione aliqfi poni? p p.ut tr&do.aliqfip ultra ut trafgredior.aliqn fup ut Ocen trafgreiTus.p fupgreflus. aliqfi apud .ut traduco, abicitns. feqntl bus.d.n.Sc.i.loco ofonatis ut traduco.trano.traiicio €CEn et ma tat.n.in.c.ante.q.ut ecqd ecq p nfiqd nuqua.dr et eccu dc eccap ecce hic.fic et ellu ella:&£ i plurali acccos eccas.ellos ellas Se maxie apud comicos.uel fcdum Prifci.St donatfi iutcopofitapnoia.qm ϊ his articulus maiculinus & femininos iuenit.ut eccfip ecce eu, ecca p ecce ea.8e nota q3 en i appofirioe fim Seruifi ntfi meli9 iu< Nota AU gi?: Vir.en priamus.ide en extra fidefqj licet aliqfi inuenia? cum gnam te afto. Vir.en qttuoraras.CNora etirer.m.gf.n.p.nopot ponl.ut gulam	alfinus.Coluna.fonus.ficut.m.Mdficu.t.fine.p.no pot inuenirl
Inter	euphonfeca.utfuptus.proptus.coptus.CTReliq ppoGtoes raro
inueni fitur incopofitioe hre trafm litatione iter tfi mutat.r.i.l. in hoc uerbo inteliigo.& fignificat aliqfi p.ut iternucius.aliqfi i. ut I ter fe.Unfemet.aliqfi poni? aduerbialiter.Sctfic acuifi penultia ut B uadit dextrorfu ille finiiirorfu.ego uero curro iter.ab hoc fit ppofitio itra.q poni? aliqfi pin.utitra uilcera.ite ab intus. &c Itro Ante	aduerbiis.fit uerbfi itro as.ficut a fup uel fupra fupero as. ^
<EAnte aliqfi e localis.ut ante eo.aliqfi tpalis ut ante annu.aliqfi Gontra aduerbiu ut ante perratis abo^ finibus exui ab ate fit adqu9,uncl antiqrius.Cotra aiiqdo fignificat oppofim.ut cotradico.unde fit
Erga Extra Cis
Apud	tra uero cu reliqs ut citra cruore.aliqdo et cfi his pdidlis; ut citra
Penes	fois citra padfi ab hac fit citer J.ppe unde citerior, ckimus. citra
Pcft uero nuo coponifmt fupra diximus. Ap<3 fignificat tatfi putia.Se hitatione.8ciugif pfona: aut loco.Penes uero rm pfoneS* fignifi cat dfim ac ptatepcft aliqdo fignificar ordine lod.aut tpis aut ali cuius rei:& ponit ,p ultra.ut poli multu tps.poft morte,aligdo eft aduerbiu & fignifcat deide ut poli facia. Vir.logo poft tpe uenir. na qdo e ^politio ablato iugi no pot,licet Scruius aliter fetiat, ab
cotrouerfiamutatioe iraiguaiigaoaauenunn cxruc en aauerDiu Vir.fic cotra eft igrefla uenus.Erga femp fignificat afteitfi. ut er ga amicfi & femp apponi? ficut extra.und extraneus 8c extra qno externus & exterus.trafit aliqfi iaduerbiu.utmra mitto. Cis ad* inno-if !ock&: coriis noibus.fl iminu.ut Cis rhenn cis alpes. Ci
IiaccoDonitur poilqua poiterius poiMca poftdiaa pofHittiidfi;
CNota denfcj! q3 aliquot i tali se duitates no habeat o (ed eius Io Nota hfc co ponebat aut maxime umbri Si tufci.ut caudex pro codex clau dius p clodius,cautes p cotes.ecotrario in multis italia: populis no erat u i uiu.fedeP loco poebatoSc hoc maxie digama iterce** dete.ut feruo p leruus.dauos pdauusdte nota q3apud anticjifti mos quoties nd ieqbanf poli e eius loco icribebat u in his maxie diitioibus q a uerbis territe coiugatiois nafcunfmt facifidu lego* dd dicfida emudum uertudu,Plautusutuos in uofiris uolrismer eimoniis era undis uedundifqp me laetu lucris afficere,atq? adiuua te in rebus oibus.ica 8c iufti hic eritis omnes arbitri.
Finis*
Eiufdem Nicolai Ferreti Rauenatis epigramaad ledorem*
Hos paruos ftudiofe ledor aere Portabis comites breues libellos Flores purpureos odore leni Sumptos ex uariis perennis und®
R-iuistcailali® decus dicatum Quondam palladi cum fubibat antrum
Diuini Ciceronis alma lympha	. t
A egeris luminibus iulubre munus
Hos tu maxima cum tibi loquendi	i
Ornate fuerit cupido nofcas	;	; l'
Contra fi quid habes edax precamur	J
Hincliuorfugiasmifi putafti Iratam tibi palladem uidere
Thomasde AftisEplicopusforiliuil Miror opus cultum,pbo carmina dulcia I®tor Dedicat augufto quod tua mufa meo
Chriftophorus Bentius clericus Foroliuefis Si cui Palladio libet infudareliquori Dogmata Feretti culta lepore ligati Orator qcqdtqcquid ieu rnetor abunde Scripferit ornati.colligitiftud opus.
Huic ftudeatqusfo multum ftudiofa iuuetus Sollicitam totos quam decet e ile dies*
Vos quoq? grammatici linguae tutela latin®
Eloquii nitidum magnificate iubar*
Candida de hinc totum uulgef fama p orbem Auftoris ,fplendor.gloria.cultus.honos.
CDE ELEGANTIA LtNGVAE L ATINAE SER.VAN* DA IN EPISTOLISjETORA1IONIBVS COMPONEN dis tpraeceptafumpta ex auitoribus probatiifimis. etiam de com politione oium prarpofitionum latina§: Sc earum fignificatione.
iCHoc opus eft i mpreflum Forlliuii per me Hierony tuum Medefanum Parmenfemmouitercj? p ipfum Au itor em correptum aditum & emendatum Anno domini. M.GCCCLXXXX V« die uero,xxv»Mai Regnante Illuftrif fimo Prfcipi noftrodomino Oitaj uiano de Riario:ac fnclito do	!t
mino lacobo Pheoguberna toridigniflimo»