3353 KB71 KB199320252022Tratnik, Polonaštevilka:3letnik:30str. 565-590DOI:10.19233/AH.2022.24ISSN:1318-0185COBISSID_HOST:142208515URN:URN:NBN:SI:doc-J30MM7DCenInštitut IRRIS za raziskave, razvoj in strategije družbe, kulture in okoljaZgodovinsko društvo za Južno PrimorskoActa HistriaedesetinaKresnikljudske pravljicemitipravljiceslovanska mitologijasveti JurijZeleni JurijzmajiFormation of the fairy tale matrix of a dragon slayer|In the article the author examines how the matrix of the dragon killer appeared in different social contexts and its formation as a fairy tale matrix. She traces the genealogy of the dragon slayer matrix back to ancient mythologies, paying regard to Babylonian, Greek, Celtic, and Slavic mythologies, as well as to the Christian codes and appearances in (particularly Slovenian) folklore, and discusses the variations that occur with different uses of the matrix, in different historical moments and epistemes. Special attention is devoted to studying the social and political functions the tales about the dragon killer had in the contexts in which they appearedIl contributo esamina la comparsa della matrice dell’uccisore di draghi in diversi contesti sociali e il suo sviluppo in una matrice fiabesca, facendone risalire la genealogia alle mitologie antiche. Nel percorso si sofferma sulle mitologie babilonese, greca, celtica e slava, nonché su codici cristiani e le manifestazioni della matrice dell’uccisore di draghi nel folclore (in particolare quello sloveno), indagando le variazioni che nascono dai suoi vari usi, nei diversi momenti della storia ed epistemi. Particolare attenzione e rivolta allo studio delle funzioni sociali e politiche che le varianti rivestivano nei diversi contesti in cui si manifestavanoGenealogija matrike ubijalca zmajev vodi do starodavnih indoevropskih mitologij. V prispevku avtorica preiskuje zgodnje predstave o zmaju in junaku, ki ga premaga, ter oba lika obravnava ontološko. Mitološka domišljija je bila zapletena in teh dveh likov ni predstavljala črno-belo. Postopoma pa se je razvila matrika, v kateri je zmaj začel predstavljati absolutno drugost človeka in dobrega ter tako postal tisto, kar je treba odpraviti, da se v družbi vzpostavi pravi red. Matrika se je razširila s krščanskim kodeksom v visokem srednjem veku, zlasti z legendo o svetem Juriju. Avtorica se posebej posveča primerom iz mitopoetskega izročila iz slovenskega prostora, kjer se lik sv. Jurija prepleta z Zelenim Jurijem, Kresnikom in slovanskim bogom Perunom. V pravljicah se matrika pojavi v svoji najbolj abstraktni obliki. Avtorica razpravlja o variacijah, ki se pojavljajo pri različnih uporabah matrike, v različnih epistemih in njihovih družbenih funkcijahTEXTznanstveno časopisjejournalsSlovenian National E-content AggregatorNational and University Library of SloveniaUniverza na Primorskem, Znanstveno-raziskovalno središče Koper